Contents — 357 sections
- Part 1 — ri i ac sumpcibus IVNTARVMj /M^
- Part 2 — ''ll'i",q:'(»( m,rum) non in-
- Part 3 — J Sicca .
- Part 4 — , qui drficcat corpus,& mnuitnaturalemuirtutm /ideoqueinfrigtdat ,…
- Part 5 — ^ Commotioi ^ ^pirttusyUt ira. I* ^ua uel ^CorporiSiUtlabor,…
- Part 6 — iTaaumy ut J^o/Zo'- ^Durifm^-
- Part 7 — Ceneratm expltca^ tis totm MediLvuiL ^ogmatihustu Theofids tum…
- Part 8 — fnfantihus deqmhusdo6ir*i> tota J La6lationc , & abla&atione c. 2.…
- Part 9 — ^Deie6lionem 2 j , CBothor c. 22. I Mcola 2j .24 Ore , f«f«^…
- Part 10 — (Cal.&ftccaS, Cal.& hum.g. Frig.& fic. 10. ^Frig. & hum.i i, Non…
- Part 11 — ^lS^mrm ex Jnatome c. t
- Part 12 — ) Ragadia ay
- Part 13 — % Inparte , nt all } felli^ Leopardi ■ quomembroceu^ Lcanisaquadd
- Part 14 — : ^«''-•^? ' turlaticadeci^
- Part 15 — rColoredecuiusdiJhofitio ^efiigia tum^f,f"^^^^^^^ ,
- Part 16 — ^yj. "^imanbus , qmbus mmiilra-
- Part 17 — Cap. ». Cap. I .
- Part 18 — ,uel* i$ a^''
- Part 19 — ^^^^'^'^^^(^(^^^^^ttC^ -ttcftfi..cmarcria:cpodquidemeft,q|co..-
- Part 20 — xtatem infantic: <5c ha!c quidcm cfi-,qniim mcm brapucri nondum ad…
- Part 21 — 11 Libcr L
- Part 22 — ^ualis hdis m yericafclLea,hcn infplene,& pituita in yen 1 .dc…
- Part 23 — fert.eo cnim vfli ualidiws humores funtjquos aducniens poH…
- Part 24 — cft reconditum,eft ficut fpiritus,6c lan!:;uis: qui matcria &…
- Part 25 — j A/// mmteflim-s &c.Qmm triafibrarum fmt gencra, cum acrc attrahitur…
- Part 26 — De anatomiafpondylium. Cap. VIL
- Part 27 — •e Difi
- Part 28 — lud qaoS ffius i^^^S^s tcnuia.Et quxcis funt infcriora,funt ma…
- Part 29 — T; X co,quod fcitur, cft" , quod mufcuU facici 1…
- Part 30 — Fen I. Dodrina
- Part 31 — t .1. rectum intc
- Part 32 — & ^'^''^ ''''T f ^^"'^•^'^M"^ dcpart.amrn,ncc non 2. fcr ciauaitur…
- Part 33 — e B.qui* ex Cp6 dylib. pjitoris venic, & u > iiic diuiii ad Ju'
- Part 34 — * Alk ■ cro. jEt,quu cft in pccloris rcclitudinctranfit quide in…
- Part 35 — u ad « .r ^ '^^'P"'P'^^'m- POlteacgreditur tc, continnamr,& fit…
- Part 36 — ■l ^ rr _,4 .-.11- l-io^j,
- Part 37 — nem rccipict, & erit conucnicns,ut ex co pro- qiudem,fcd non in ipfo…
- Part 38 — n tr magis prcpnum,6c magis conuenicns. rubcdi H [ ] ambarum…
- Part 39 — nitur in ei^us dcjinitione,aut hcc ipfa quoquc in '^^^!*^ gcncrc funt…
- Part 40 — co tamen(vt de quoposlre-mo duhitatio esi explicetur) li…
- Part 41 — cBionc inqua yitlatam,morbum diccrcntipcflcricres yero dum,ccrdi l…
- Part 42 — \J^'^^ht auon. ...r.R..a J.^-:-'-^. «^nm quitur.Torro ahud fcquehatur…
- Part 43 — JM.wlXWAJ.WM.,".v.... ^»...^ - T-'^ , ^ r lll^' -/""«l
- Part 44 — '■^i .-^,...«„^.,^0 iii^ui<.ciiucii Aia, cauu^ quiacm antcccdcntcs ,…
- Part 45 — -n n j ■ ''■'J-i'-'^'*'' y^i^ir^-^' tficmororum.
- Part 46 — I ^ CopiosedefLnhlthecomnhHifp.^.aphor.lib.Q^^ enim Ad aerem…
- Part 47 — xea quod plurimum maruim anobiscftme- \ Jrnrmun aerm ex uarns…
- Part 48 — acfimplexelementum . Idem & lib.^. de febrepcjiilenti j Am uentorumj…
- Part 49 — Bc jomni ejfeBibus utdc qim hic author fcnhet lib. Ca tkorumpartc i…
- Part 50 — 6c non confidcramus operationcm , quam in innati caloris in ipfo :…
- Part 51 — Alia literaadla dcbilitantur:& nutrimcntum corum minui- dolorcm…
- Part 52 — ent,quumm caaUqui^fc muku balncaucrint: Iia,rcfokicnt,& fubtihabuiu,&…
- Part 53 — feif^ c ^^'^' ^.''^ ^'-''^^ ^^«''»or .z f o;J><jr-
- Part 54 — atiO' lilgi» fuiA
- Part 55 — ^^,,^ ^iX^^,. c : ^
- Part 56 — , ^P-^ 4. rim T^^''' ^^'^'-^'^ ^'^^"^'^-^^ ^^l- ' ' loc. af. L ^ ^'"^…
- Part 57 — cca c(l- mlommctas, & fom lium, quoniam il * i«"P'gnt.>^&…
- Part 58 — €ls quibiaq^ finty quumnon ijfdcmindicijs obHructiom brum apodcmatum…
- Part 59 — ^Z^^^^^^^^ i-^..crncrc„o^H^otcft.tamrft'-^^, ^ord-natili^-i"^-^^
- Part 60 — iuuacipfaiami cies.
- Part 61 — quo patio ignis a U^norum multitudinc oppY^''^^^'^\'r.,tJ
- Part 62 — ^^^giius f ^^^'^ Pul^us letitix,quoniam ipfcfit ^^^inct…
- Part 63 — ciusfinc.Etcxciscftctiam'[tcolorcxcitrinc ' " <5cnigro compofitus. j…
- Part 64 — ''•^tiquos '>l?\''''''i' • .^"a"'"' ^''l"^'""' 'P'"!
- Part 65 — a S. De vrina tligefta vere bo
- Part 66 — ^i^crenai proucnitcx dcbilitatc
- Part 67 — ncncle lunt radiccs toeniculi,ct fcmcn cius ct • ancthum,ct…
- Part 68 — ' ^«'■''^C chofc ?'■'''' d,gcrat,d, quod
- Part 69 — ^.co^;^--c(l,utquifq.iccorumfuico'm^^^ S m^^^^^^^^ 'dtcrramtrahatit…
- Part 70 — digcftus: ncqucfaciathocpoft uomitum: nc^ 5» omncs,qui fanitatcm…
- Part 71 — '"■'nimo f..'""" • ^ ^""^ "cquchoc fcnfc- *'=quicfraf.!i ?*^'°'^cra…
- Part 72 — fuo cpulo ponat . Quod fi cx cibo, aut vino rc^ de cx oleo multu…
- Part 73 — Pofteriora flcai 1 Jo ad "^•Etipi-a anfH; '^*^ P''"?''"^ fi…
- Part 74 — calidim .
- Part 75 — a 8. arquau». t 8. bal ncaatur
- Part 76 — toierandi & funt cibi frigidi cx hcparibus afiluis, & his nmi-…
- Part 77 — 2> macitk I ""^''l"^''^""^i"s-'"c'' '■'"""s m " Plus cl' t…
- Part 78 — r,p 8 dcmA.de tuen.fin. Ctn & ratio ridctur ajlipuiari , quum…
- Part 79 — ^^u^iin fi "-/r^ ^'^"'"^" facilius quam li-i-i- S^^^itasofV ^…
- Part 80 — ^".'«««r/ co„;„W«m cJ^^S Z ^ {TuTr" ''^"f 'fif^^Vornodo fcdandus fit…
- Part 81 — materia dependeat.b£i uim worbofa materia uel fui qra id/vno non…
- Part 82 — ODn. " raphanum comc
- Part 83 — cut ellcborus niger & turblth, quiim no fucrit at B nlbuiii. * t [ ]…
- Part 84 — fi partcm pcftoris,& ftomachi a fans^iiine cuni b « qui .Frum hoc…
- Part 85 — fccundum lcntentiam Gal.licet prxmitterc, & propcrarc lit mdius,quum…
- Part 86 — ligatura:, quam volucruntproptcr fortitudinem prohibitionis fluxus…
- Part 87 — ^ ^^''/dm meScam^tis fingnh cducitur ) quod
- Part 88 — cep$ .
- Part 89 — mufculus frontis>6c cadct fupcrcilium. Et flmi & quandoquc…
- Part 90 — proptcr fcircdcbcs hoc & cognofccrcfi cfl ibi rcplctio,autnon,6c…
- Part 91 — <f/i«»t^ :j9 athiuth A.athmaih A. athmuth 5
- Part 92 — cucurbita 179
- Part 93 — 299 A.hamesi^z A.hana 51 A.homar
- Part 94 — -^" 44^> A.morfangius 474.
- Part 95 — 42O 421 422 4^3
- Part 96 — coturnix tmoUilus
- Part 97 — 567 Siliqua
- Part 98 — ^^«tforr;...:"^''*^^!^-] Dc cis crgo alin: runt^qii? cundum naturam…
- Part 99 — Sunt crgo digniorcs pc^'^"^^"LorcsA partibus mcdicini uirtutcm>fed…
- Part 100 — , . . ficut cum nccitatc, aut congclationc , ficut alocs bo
- Part 101 — Lubrificatiuaautcm cft, cuius proprictas cft ut cum [ contractionc ]…
- Part 102 — A foi
- Part 103 — iric^^^^-^^^calcfacu ^^^^^^^^^^ P «^^^^^ «^^^- Abfcindit fitim fada…
- Part 104 — X>€ ^ [ ttAntimomo } Cap, 7.
- Part 105 — orp ear. Qoando lcnitur cum accto,confert t uitili- fortat ccrcbrri,&…
- Part 106 — Auellana quid cft J Eft nota , 5c cius quidcm tcrrcitas maior eft…
- Part 107 — •i&°P'='- lu2 "''^''^' & P''1^'S'"»
- Part 108 — nocumelo fuc catiuis . aquasvcro groftasconturbatasrcdbh curriturcGin…
- Part 109 — ^P^dcsl^""'i^ ca:& Vft u-ium"l>c^^^^^ " io«. . ^^^^.^ f^"»'^"^ tlux…
- Part 110 — ^.CoU.TfhUfraterea author ^^^f '^^^ "•^T'j^f/»fJ»l monk ulceri…
- Part 111 — > lis abfinthio, cui incft humiditas vifcofa , vcntris pungiriuum,ct…
- Part 112 — ^^*' cdorcm oris bonum . Vulnera & nlccra . Con- CMembra capitis .…
- Part 113 — d R Maturat
- Part 114 — 4 B.flyptlciras,
- Part 115 — olli"' j.iiiif.
- Part 116 — 6c cius nutrimentum cft paruum,(Sc humidius »0 rof ct cum mcUe et…
- Part 117 — •M^ lydroi)
- Part 118 — ^ <''''^^iini,i;,",l;';'^^ cumvino, 6cfitcxco
- Part 119 — t bothoK
- Part 120 — Memhracapitis . Succus eius refoluithcmicranca mal marinum,cuius…
- Part 121 — Cap 207.
- Part 122 — f^-^gma. ' aut avjua fngida , cxpclUt
- Part 123 — Euphorbiuni quid cft?Fft umniib[ calidu,i h r . ■cuius virtus…
- Part 124 — funt uchcmcntius ftyptica:: .^'''jjti-i^' .ti^. humidiorcs:ct minoris…
- Part 125 — Omniseft caiidacxficcatiua , nifi Inda:cjuonia Indi,&Paulus numcrant…
- Part 126 — Cap, 278.
- Part 127 — I morphatam.
- Part 128 — ^^:f^^^XZZ^ ^'"^^""^"'-^ "^- •
- Part 129 — d B.ponticicas.
- Part 130 — Haufcgiquideft? Eftrubus, ctb [inconca uitatibus fructus a quibus…
- Part 131 — StQ^ Satgadf^.'^"' ^'"■is.'5c anhelitui di f> fafl '"finitc' . '■'…
- Part 132 — ua funt . & fcmcn ipfuis cfl: calcfadiuum,& ex De^[ kelk^n.] ^^P' .
- Part 133 — Lapis zU^i,Opcrationes& proprietatcs, Exfic-
- Part 134 — ^loa "^HS^^fnp"'' ? a«ipiuntur cx ds no- '^iC,^.<icinr5"'^d
- Part 135 — eft bonum vi
- Part 136 — fuC"'-'«Umr;S"A''f « comcftioue coruni
- Part 137 — Myrtusquidcft^Notacft.Etinipfacftamg fii^^f^-Plt-^ASmian^^^^…
- Part 138 — Cap. 45 j.
- Part 139 — ^ ' X . _…
- Part 140 — prarum,dcindeouiri,& meduUc quidcm hirb B. non caftra corum ^ [cum…
- Part 141 — i/i^S • ^^^^""^^f^ir b [acru.
- Part 142 — contritum in oleo rof.in ^"^^^V^ja cummyrrha & croco,& i^^^,,^dci"":'…
- Part 143 — dc olcum ac rura cu rLi^x..^^ dc,& cft ficut olcumburinun . ^ ^^^^,…
- Part 144 — 5 ''^^Ili-s,cxD'''^'^^ fiat in fpiffitudi auris. vTgT ^Pottcmata…
- Part 145 — ,r|ll>", '
- Part 146 — '^'''''^^^'aqua • Efti^crba,quceftut o- ^ ocapprgxunat ciinguftu
- Part 147 — pric cius quod infufum cft (icd^^^^^. proptcr quam dcftruitur ci ^^^^…
- Part 148 — r.u. -''^mjn vcMTf c ^■'^^ ipfiusrcioluitin^ ^ ■ -
- Part 149 — xibws. Injtnmcnta iun5lurarim . Conicrt laccrtis,& t ius…
- Part 150 — TracTtatus fecundus ,
- Part 151 — partc napticitatis,qua: cft inipfo,qui quii tan-…
- Part 152 — "De 3 [ fcolopendm-l
- Part 153 — Sudor quidcf^ ? Efl:aqucita.sfanguinis,au pus cholcricum ci^…
- Part 154 — Schemcfnigi quid eft? b Eft iurafabram camrcftrc…
- Part 155 — ^^^^^mn T^^^^^^^ antiqux ,
- Part 156 — ^Qmhi ^P^^^fluam P^^^^^Pi proptcr humiditate f^oncm .^^^^.°'^cftci…
- Part 157 — :crius,vii^ ^^^^.
- Part 158 — o c B.debilior.
- Part 159 — Ccbul .
- Part 160 — ^gnis '8 b "Sula "
- Part 161 — 40 41
- Part 162 — Dc regimine maUtix complexionis caUda: , 6c
- Part 163 — Dc ventofitatc matricis,[non inflantisj
- Part 164 — Dc imioluntariocxitu vrina^ De cura
- Part 165 — 7atus; qux- quiclcm a lcmW?.^,itu^^^^^
- Part 166 — Tra6]:. i. 431
- Part 167 — uidcatur [ & yifus ] ut legatur [An^J^ ^ & uifus ] oculum…
- Part 168 — ^ ^<^i'iificantia no fumuntur cx qua- ''iijiiuur cx formis 6c…
- Part 169 — fius nccitas cum rubcdinc i"'^"' ^iuiita^c ' in oculo, 6c S […
- Part 170 — l^n J^^'es,tan;p:^'>^ ali) ctiam dominentur
- Part 171 — tucaftorci duastcrtiasaui'^ '
- Part 172 — ^ corporiSjilcutfit i^utcm c{\ cum communi-
- Part 173 — tionem posi matmam ^'''f^'''^^^^^^^^…
- Part 174 — Gal.ihidim ac L.in primumdcyulg.morb.
- Part 175 — ter pcrfeuerctjficutcu iure jtrcauliiJ,&deprii nis,& iu';cdcicntibus,…
- Part 176 — k k
- Part 177 — r P^o««2wf,.ti^ aut ex flccitatca-
- Part 178 — Portct jUtfolicitcris in omnibus fpccicbus fodirfadx proptcr…
- Part 179 — k t(
- Part 180 — ^t/iffe^ibus corporls fcnfiUbus
- Part 181 — De figniseius.
- Part 182 — ^^^^^-eQLinlc ^™'"^^^ cemusvbi vlccrum rcmcmorabimur in libro…
- Part 183 — lciuidi in canoncficut tUj^^P qi
- Part 184 — SjgJll^pg^:::!^ ' " <^3iiditatis;qua;;^]^
- Part 185 — itM ^P^iiisfic ^^^^'^ caufacftcaliditashe Jo lingua. Et afiidua…
- Part 186 — e I. prasicrirc.
- Part 187 — % %
- Part 188 — rvcuolre ali-
- Part 189 — tatis,oc imagmaLiuiiv^ - AC i''' ..iiiirit fanguisrerunt vcneinfla^…
- Part 190 — Ht^ir^^f ^^^odum non het,quonia , aiteclmn fucrit cercbrum:
- Part 191 — affeBu firi perpetuum en) J^-jJJ^ ^,^,^ ^ j. ,
- Part 192 — I o timore,6c frigore vchementi, et calore forti^ct malitia…
- Part 193 — 4 Etfi non fuerit quidem &c. Hic de uenne fe^iione que ritur,an in…
- Part 194 — i f ^^^^^^'is poft purgationcm .....
- Part 195 — C^'''«cut c ^^''^c-*^ '^'^'1'municarcf ur,cfl-ct Eifc-iJ [ iod vni d…
- Part 196 — f.uvjriibi fjcet taragl maximc cuurcri paraiV'^» luuaiinjri. ciL viL…
- Part 197 — ''^■''^^ecun ^ maxime necefiarinc a&ioms gra
- Part 198 — ficm alth-fum folw cypcil
- Part 199 — dcliecat.o;oc cuuu.i." - . jjnc, ncc cxtcnd.t cos .n ^ff^^^non^Ki^J…
- Part 200 — r ] nuntiat apoplcxiam k tE.dominis.
- Part 201 — 6 B. & accipitru,& lepotum, aut lat)ut , aat lucco canapis , &…
- Part 202 — nibi.s fiiis proprijs, & cx diipofitionibus c.us , ' ratur i.i eis .…
- Part 203 — ^n-un ^^'^comcd^.r "^^^^^'^^^1 ^^^^"^'^^ ^""^ fupcrfiuitatcs…
- Part 204 — t:llati;T;i".= ^"l'icit fcdatio mo- •■' 'n 10' '^ ' '?^'' ^"■'"gi"'s…
- Part 205 — dum eft,le quo Hipp^hinde mcmmU.B f cnm forncn^ ^?^',,to p mis…
- Part 206 — ^ NNOT AT JO N ES.
- Part 207 — S^^^^fucrit ''''
- Part 208 — js o r
- Part 209 — tione.ii,o.a^>- ,-„,oJ)."- iwnii'' & afllduatio clauf.on.s.QSO , co…
- Part 210 — Nonnuquamlaxo &minjme dolorofo tumm palpebrx .afficiuntur.hunc Greci…
- Part 211 — Slinoru coi f coardationi,. capitisj 6c furoris,6c ira3,c^ mul "^^…
- Part 212 — i„. Pmnnuim propnctatuin cius , Sc
- Part 213 — t^lllf^^]^^ ' phlcbotoma ccphali r^H^ecir^^Uacus •^'^^'^'''^^'''•^^…
- Part 214 — arfenici pait.s.Mcdicamcn iuuatiuum'* [ omo .x.
- Part 215 — refolucntia fubtiliacognita,] ilcuthyftbpus, & '^''■^.^■■^''^•"^'^
- Part 216 — S>dia4rM^'^^^^ olcacalida,c[ XiJ '^'^ Cc7 l'^ ^^^^^^" amvgdalartl
- Part 217 — latiiSy & intcmus externumji'J'r-.gr t, fitum utfuaptcnatura &…
- Part 218 — 111 eam,aut
- Part 219 — brum fcntienii ui fit expers : neq; hi ^iHtj
- Part 220 — rum dcfiuxum f niircntur,ex rei oljiittu imminui et mino teri ex…
- Part 221 — 5^ffIatL.r i.?'!^'''^.^ cxficcatur, actcritur, & is in na ' x> c(l hr
- Part 222 — doquccfl grofllis, & a^utasA; quofus,&qiK.ndoquccflcald^^^^^^^
- Part 223 — it vapo ' " ^f^ eonucniens iftc lyrupus.Et li-
- Part 224 — I^pilatiQ- ' uc.Vcru intcrcancru,cthxmorrhoidcs malas
- Part 225 — P^^a.^"fi?^^cnt, eft vehcmcntia tolcran • "-^ ut rcti
- Part 226 — doque fv^nifK^it 9 niatcria fit fubtilis,aquofa, multitudocurlus…
- Part 227 — ficcitio; ficutfalanntioniacu^'jta > ; ^<Jirf"',
- Part 228 — ^^latiliu'^!^'^^^'- !,?"ibus,ficut carnibushc
- Part 229 — tioneexmellc^rMfaccharoconfdatycrnm^n .^^^^
- Part 230 — mfB.antc illuj
- Part 231 — adcohihcnd.,autcontmlfion^^f'^^^^^^^^^ ^.M titioncmfeqHifohit,ta…
- Part 232 — ANNOTATIO X
- Part 233 — fmftum cucumeris fup^rallud, ]autliniatur
- Part 234 — ?'PPai*cat ^,^'"^^*^^^^'^^^ apollcmaappares, Et quand.oquc pcrmutatur…
- Part 235 — ■fdlcmibHs |j j citur cis,vt ni> ^^^„1^
- Part 236 — h,^"^''kn '' l^nerif^^^^^^^^^^'^^ y^ritus . H£c ergo de ^ %lHui^i^r…
- Part 237 — mcaium mcri,J luntorinc ^ qiiat^ jco; • nc adhcrcntcs…
- Part 238 — lud cummcllc,<5c conficiarur cumco.Et'' [cx
- Part 239 — quunrur ipfum,(5c quadoaflbciarur ci rariras, fignificat…
- Part 240 — De aUhmate ,
- Part 241 — , vino,&lbmcniumpcriA ^ani^^oii^^V-i
- Part 242 — h B.AIia ficera, laborem*
- Part 243 — l-am propriam P^\'^^<^^'^,.6i<,4 communicationis . ^
- Part 244 — L- '^^cmatcrii r ! P*-^'^^^^^^' regimcn. Ei
- Part 245 — 1 '"'tioris fpiflitudinis , quam ^'';i^ionc, 6cfimiiiorfanguini:, -…
- Part 246 — cbcnScrapioiiA^^^olci$3" dus clt cum gumma ^i^y^^^^J^^tcqiii'^^ ^
- Part 247 — r'^'-''^dad}r'''''' ^'''''^''-''oafjeau laborat.pmn- '^'S'^ofi!^…
- Part 248 — matus:Et rurfus fi fucrit ^/^^r^^-^l^^^non"^ ' critcxmatcrijs calidi.…
- Part 249 — rum.Et caufa in co ctiam cft vapor, & apparct in cprnca fimilitudo…
- Part 250 — nit fputum,& ncn Aintl;!"'°"'„ontcff . abapolU..,atc,autcorrofio…
- Part 251 — pkurcfi,& in pcripncu tioncm:
- Part 252 — nc iam conjirmata cfi fermo:deq; huwore.qui iam fluxit , impactusquc…
- Part 253 — tas c(t non fortis,& uirtus cfl tortis,oporrct ut 4^ radix cius,ac…
- Part 254 — ^.^'^mt r^',^^^-ibus,6c citrul.s, & mcloni-
- Part 255 — 5* nia^^Ecft ]inipfo,noniniiammata ,fumola ,
- Part 256 — «eu,,. caiida & humida , aut humida ,
- Part 257 — partes duas,conficiantur cum l^^^^js inP & fiahtindc trochiic:i .…
- Part 258 — ratur tacilitas,aut cum clyftcn , a ^^jion jinia,fiatillud.6c fi cft…
- Part 259 — Pi-oprcr hiimores ^ | concur- '•^ ^l^udcm cotmgit, ut fint ilii liu…
- Part 260 — dc cofto.Etcx mediciuistcmpcratis bonis cft, lido.&frigido…
- Part 261 — •^^Vi^ea;^^^^'cW--"^^^^^^"f iliprcmoamba- .-c rM...„..o :.^:.A…
- Part 262 — Sl tucnnt in mcriuiccirt, "-- jWuni^!' mus mcdicinas eonfohdatiuas ^…
- Part 263 — ^^l^^udem.quoniam .^qualis,tcmpe - ■ -
- Part 264 — tur in illa.nifi fupcrfluat
- Part 265 — ^^'^^'■'tudin^^^'-^'^^^^^ circc<2;cllionis 6c vrinx 50 cis…
- Part 266 — Etinungatiir ftomachns cx olcis aromaticis, i) B.qu« Jiome qu3ch […
- Part 267 — C'^^ ^'mo^s t "''"''''^'^ ''''' '''P''''
- Part 268 — A N N
- Part 269 — (ftionis appctitus funt ipfxcedecauf(2 dcbilita dum.…
- Part 270 — fua naiui a iui^ rcquirii ahquid ci cotrariuml.t tontrai iuin - 1…
- Part 271 — mis caninc ad calcfacictiap ,..g^ais.^^^ rupos,] imonutrianturcxciL'…
- Part 272 — A N N Or AT 1 ON E S ,
- Part 273 — ad aliqua 50 coqui,qua fi fupra c^tera alimenta rcfideat. Ncq; prior…
- Part 274 — cxpulfionemexpulfiua^,quumC ,^cn^^' ftio,aut proptcr motorcm ni…
- Part 275 — Qi^^eis t!,! _ ^ alublcb . 5c detur
- Part 276 — tur6c'cribcUcntur,6c coniiciantur cumladcca…
- Part 277 — Cap, s
- Part 278 — tur^ CcrtumcH conuerfa inm '^/^^^^"''.^;p/f^^'"".jflof
- Part 279 — 1^^'''^'«^^^ •^•''''''^••^'^^•^- Eduaoquippcper —
- Part 280 — bi dictj btb£ii> aui pon^lu» 5«
- Part 281 — l.>.,.^"P^*rativ. ^ 0.rW.ri^ ^
- Part 282 — Fen. 14. Tra6t. i.
- Part 283 — EX medicinis quidem,confcruntci omnia, in quibus eft amaritudo.qua…
- Part 284 — gtm byeuitatcm aiguorumpomt,ae qua t uno jorte excepto…
- Part 285 — mor oppilans propter luam S^- pter , J proptcr uilcofitatcm fuam.aut…
- Part 286 — pofitis fortibus,funt trochifci plurcs , quorum dcfcriptioncs didx…
- Part 287 — ^^1%. 1'^' ^hjs puiratio,quoniam artcrix di q ^itas i ^•^" P-mniculo…
- Part 288 — f t » & ift»ad funioiicacem .
- Part 289 — - - - fcruatioenimucficciniiaci^p'^^-^^tif- ef^^
- Part 290 — ^ipit . ^'*^^'^"his caulacft pcrcuftioA lamin
- Part 291 — m ji.Jcinde^
- Part 292 — pisjpiucsputanti:.8t uerc, quum totP'' i> ^
- Part 293 — '"Itdl HfM? 5 ^^^"^^'utiam caliditaris dominantis.
- Part 294 — U E.
- Part 295 — quidcm, ut i(t;c aquc obuicnt ucntri habciui merurxgncud. afclitcm,6c…
- Part 296 — FEl eft cy ftis,pcndens ab hcpatc ad partcm fto machi,cx tunicavna…
- Part 297 — uerfa caufa,a qua totfymptomatu?n^, color fitmorbus.Seqm ucrd hic 0O)…
- Part 298 — ^ciiide ^ ^ ^^^^^"^'"^ cius, 6c humciaatione , ^ificari '^"^^'^^ ^^"^…
- Part 299 — lieniscurationefortiorAf^]''^^^ fatetur & ^'^^■^"^^^^'^^^^^^^^^^
- Part 300 — B . rubi recea-
- Part 301 — mcri, ] cft ficutpars ftomachi,funihs ci in formacomporitionisfua; cx…
- Part 302 — r t B. Alialitera ^^^^ quantitatcm.Ipfum.n.quando multiplica
- Part 303 — Fen i6. Trad. i.
- Part 304 — J t B.propiie .
- Part 305 — htf rrnlT^l^'^'^- ' H'*^ P^'^ fi^f^^ » ^^^^^ ^'^'^ ; ^ y^^^ ^ > 'in…
- Part 306 — fis pingLicdmcs cx adipe rcnumcaptaru ex oleo rof bono vltimo, &…
- Part 307 — VitcK^j ^^^^^ gummi arabicum,-& ccrufa',6c iio,(Vf"^^^'^^…
- Part 308 — A %mkm: T Aminnuimusad'rfigna]cius,vbidocuimus clliuuatiuum in hoc…
- Part 309 — «gritudiiiccd mala valdc,5c oportctvt non ci TRAC TACVS A^^-
- Part 310 — pcriieniunr dc rcgionead rcgioncm, 5c dc homine ad homincm , & iam…
- Part 311 — - quantitatc,& loco,& temporc, & niotu . 2[o poft cibum,quam…
- Part 312 — disfomentis & potionibus,6- dyjieri ^ fchris interca calfkBo…
- Part 313 — & fi appetit acctofitatcm,tunc cu m z^nin^
- Part 314 — vicin^^^.^^^^^^confort fumcrcca,qux funtfi
- Part 315 — ioar,qui vicina tii: doltiri.qna- (ioque enim •
- Part 316 — o-iii ' ^^*'**^'um, hmt conucnicnciores in rc apop'^^'^'^^' "^"^…
- Part 317 — 6c Jcpra,& plcurc(i,& pcripncunionia>oc^K^^^g
- Part 318 — & tolcrct parum, dcindcabh^atur cii uino f>y- & dci/citcas…
- Part 319 — De mollificatione ani -
- Part 320 — <^cindccxpriuationcpingucdinisrt^ ^^c((i\r
- Part 321 — ft^H {^^'^.^^cntioncm urinxapud rcncs cxtcndentc |f^-^^'…
- Part 322 — Cap. 6.
- Part 323 — & fpinachu fruSus humiJt 5c proprti gra. naudulcia, olera hom . £c…
- Part 324 — kpcj^^^^^^^f^^^^igignMturjresipftpatefiicit. P^idereid <j)e curatione…
- Part 325 — cx dccoaionib.quib. iuuamcntu c ^j^ai di rcnum,quumcorum admini…
- Part 326 — prja illjs in curis iplbruiii, cfl vt utantur mcdi i;atur pcdcn,&…
- Part 327 — <Sc hgna, ' (qux- funt in co,im6 to 10 tis, ct vngucuti cicccrufa…
- Part 328 — ^NNOTATIO 2\{^£ S.
- Part 329 — nicm ] aliam ad vcficam,&: ^^W^^ftf^mi ct tcnfionem ct non cxtrahat…
- Part 330 — KgritudoplurimumacciditcaufafrigQris , caufa paraly(is:6c plurimum…
- Part 331 — De multitudineumiZ.
- Part 332 — ^'*<^te,& cx quo butyrum cft cxtraa:um.& cibus nift^rum venit vena…
- Part 333 — Defigms complexionum inmturalium . Cap, p.
- Part 334 — vcntofitatcmluccurritciJ6cadditurfupcr ip- iruS?;«
- Part 335 — vi rid i u m tri tor u m,ct bu J 1 1 an t.uci n«-'^ confriccntur…
- Part 336 — c tB. Etillicu laca.^t [ ; 50 mmis rut? ^vij.fcminis agnicafti cj/
- Part 337 — ipfanoncft angufta,nonconucnir ci 1 _ & ipfa itcrum non conucnit…
- Part 338 — V'«H ^^^'■^^^^ut cum mcdicinis infrigidantibus, "^' FA ^^ibuscurantur…
- Part 339 — r\ Vum matrix colligirur r«per ^^P^'^";' -'jiic, prima difpofitionum,…
- Part 340 — S%tio ^^^^^^onum : ] imo fentitur poii: omncm fum-
- Part 341 — bror um ciu.s in complcxione ' jjtitc^'…
- Part 342 — fcultctur illc,qui dicit,qu6d oportct,vt mulicr fitdcbilis…
- Part 343 — EMplaftrentur pcdescarum cum foliiscaiilis,6c liniantur cum uino…
- Part 344 — y B.emplaftra .
- Part 345 — dhoc,utiiK.J ;;^,aip^^
- Part 346 — dixi mus iilam,qua: fit a ^^.^'^^^^"{^^^^ic^iV-F^^^
- Part 347 — a B.virginale, &uttextura; <jf . fat.
- Part 348 — ''^''•''V., fymptomanbuslegereenexgaLUefymp.cau.6deZ. ^J^^^-Apoftcma…
- Part 349 — euinc.] Et oportct ut prohibcatur ciou^" ^
- Part 350 — ftruatur in ca fccundum plurimum intcgie,& i.opopanaci, & icrtia.…
- Part 351 — Qiiandoqucfitfortis uirtus rctcntiooi^^ ^^^^. ^ ■ •…
- Part 352 — faciencilj. re u dirc.A.lia licera proaocanribas.
- Part 353 — cumcadic fufticicntia fupcr ftyptica, pofiibilc
- Part 354 — Vhi mpms ankuUs dokr mfefl(ii yO^f^^^^^
- Part 355 — riam anteamitigatrefrigeratq-yqua educat,aduerfus eoru 40 fortant,…
- Part 356 — ius. ct itcrum lumanturinprmcipus duismucillago fcnugr^ci^ct fcmints…
- Part 357 — &exillis , qucconfcruntcisinpripcipijs bal- vt fitprxfumptio ad…
Part 1
ri i ac sumpcibus IVNTARVMj /M^
i ^
, i'
ARABVM MEDICORVM
P R I N C I P I S.
Ex Gerardi Crmonenfis mrftonc, & Andrece Alfagi Bellunenjis C(£ligcitione.
A loanneCofeo, &loannePauloMongio Annotationibus
iampridem illuftratus.
l^mcvero ah eodem C ofixo recognitus, ©* nouis alicuhi Ohferaationihus adauBus . Quibus Principum Philofophorum,ac Medicorpnrronfefl^diffenfusqs indicatur.
Vtta ipfms^uicennAex Sorfano a^raheeiusDifcipulo , a ^colao Jldafa Latinefcript a, figuris quihufdam, ex priori nofira editionefumptis.
Additisnupcretiam librorum Canonis oeconomijs, necnon Tabulis Ifagogicis in uniuerfam Medicinam cxArte HVMAiN,ideft ioannitii Arabis.
Per Fabium Paulinum Vtinenfem .
C*»» InScibus tpinttuoryDuobus uocum ^rxbkanm , altero Gerardi Cremoncnfis , altcro ■Selluncnfis,Duobn4 mum memorabUmm, altero in nAuicennx contextu, altero in ty^nnotationibui contentarum.
VENETIIS, M D X C V
Apud I
P L I S S I M O
BONONIENSIV M
Medicorum, & Philofophorum Collegio:
O A N N E S C O S T AE V S. S. D.
Nnvs agltur iam terriusac trigefimus , quum nonnulfa, quiinmagno Auicenna: opere milii adnotaram , I o a n ni Pavio MoNoio,medico faneoptimo ,mciq;amantifl]mo confercbam. Qux,quumisminime inutiliacenferet,proptcreaque Valgnfio Veneto Typographo tunc ad eius libri editionem fe accingenti, vt concedercm , hortaieturjin manus rd umpta caipi cum eodem Mongio rurfum expcndcre, & ipfius opealiquaadiutus expoliri . l'rodiere tuncadnotaciones ilU nonmalis aufpicijs. Et a vim cnim docTriffimis labores lih noftri digni habiti funt ahqua commendationej&abeotcmporein doa:orum hommum gratiam Aujccnn^ nomen viiumelt redijifc. NuUanuncamphushbrariaoffianaeas nottrashabebatob icf uationcs, & dcfiderabant illas non pauci. Quod quum I v k t ae Veneti fenmient proptereaquc a meperij/renc . fi quid haberem, quod prioribus illi Qi vellem , m pubhcum id commodum vt darem 3 nouam enim eius operis eamonem fc adomarq facere non potui,quin ex pluribus,qua; mihi cranc no«^ ur"f ' adeiusauthoris pathologiam confcripta, Iicec
nonduin abfoluta , vna cum codice meo a varijs , qui inccr fcribendum, imp mendumque inciderant , macuhs cxpurgato , iUis pcrmittcrem . jta vc, ornam '° ^ Y ^^^^l^i^"^" «^^gi^ ^^^"^ antea excultus . Dcera t ad eius
meriS^S Jrr' ^"T'°"' P'^^^^''^"^ ^^'^"^ '^''^"^"^ ' ^ ^uam im-
& varu l t^Penor aetas neglcxcrit,oftenderem. Ad quod agcndum,quum
Siqm ; ^ ^t"^' ^''^'''"^ fundamenta , fatl tamen duxi, omiffis
MerorumT pf 1"? '''"'""^ Sapicntiffimi vin , qui Bononienfium muTrati?^ Wiilofophorum Collegium doanna & nobiliflimis monbus uiuitracis, proponerc . &c qui in bonorum fcnptorum ledionc fcmper vcrfa-
a ^ ti.
ti, qu(j vctercs docucrc, ad Auicennseiudiciumintcrprctari, 5c pulchfum.Sc prudcnti medico dignum cenfctis : & qui m facicnda mcdicina hunc fcquuntUT , ducem fcqui ncque vanum^neque fallacem ^ non vocc modo ac ratione, fcd opcre quoquc^atquc cxperimcnco quotidiano comprobatis. Mcrito igitur librum hunc in vcftri honeftilIimi,laudatiffimiqj ordinis nomcn apparere volui. vt Auicennam quidem a vobis tantopere ^itimatum authorcmltudiofa luuentusitudiofius fibi cuolucndum intclhgatsmce vcro iWx, vetcrcs quidcm,icdnuncahqua cxpartemchoresadnotationcs fint mci erga vos animi <yran teftimonium,quos totiam annos,quibus vobifcum viuo,dignitatis mc^ fautorcshabco conftantiflimos . a quibus tum vniuerfim, tum priuatim tot quotidie bcnignitatis officia in mc conftant , vt pra^ter hterarum fplendorcm, qui facrum hoc Collegium veftrum nemmi fecundum facit;, eam etiam virtutcm , quam humanitatem vocant, commune hums patri^ ornamentum, fedquacinvobis eximio modoclucct, dignos vosrcddere, quosboni quique venerentur dc colant, plane agnofcam, & perpetuo prajdicaturum inepipfitcar.
AD CL A RISS- VIR VM
L A V R E N T I V M M A S S A M> SERENISSIMl SEN. V E N. A' SECRETIS, P R O AVICENNA,
Fabij Paulini Odc.
a I N o R A vr intcr aftra, Dianaemicat m Lata PoliinpIaga,iubar. I Sicinrer Artis Ae $ c v t a p i ai gregcm I Nitet AvicENNAE gloria : I Luccmque Ph oebcs, vrreprehendcns,ipfamct ^(^lis rcprehendat lumina, lubarque Phoebes qui auferendum iudiccr,
Nodii vnicum tollar iubar. Sic qui reprehendirhunc, reprchendit Lumina
Maiora , Solcsquc Mcdlcos, C o V M Sencm , necnon G a l b n v m , Intcrprctcm
Quorum ifte fefe pr^edicar , Er profiretur c(fefc Compcndium.
Vr iam hunc qui aperte negligat, Is criam apcrteo/lendat,haud intclligi
Abs fe G A L B N V M , neclcgi: Et Ci auferatur orbe de Medico HiCj ruct
Praxis, fuo orha vt nox Ducc* Q^d pra?dicantcm M a s s a rc doaiffimc
Vcre, 6c frequcnrcr audio , Duniffculi crrorem,& vicemnoftridolcs,
A>cra abtirar quod via. Malc crgoddinanr rcpentediccrc,
Modumque ponanr voculis , Ncc prodcre ignoranriam pcrgant fuam
Homines leui^fimi , ac rudcs ; Nam poenitebit impudcnriie ciro, Dabunr^uc poenasdebiras, ' Acrerna primiim illis inurctur nota,
Et nomen atra nox premet , Cacata flammis fcripta Vulcani dabunt
Medici eruditi, ac c^tcri. Arabs^uc dodus inuidum dentcmfupr^
Locarus, ardcbit magis , Et nubeSol vclut cxicns fplcndcntior Dux priEferct Medicis faccm . '
P R I
A V I
N C I P I S
C E N N AE
V I T A* EX SORSANO ARABE EIVS D I S C I P V L O.
A Nicolao MajQa Philofopho, &Medicoprxftantirs, fumpta, & latine fcripta.
d/^d Carclum "BorrowAnm Cardinalem amplifimuTfLj.
W^fr-m^M Vm multaaccepifrcmdetua doanna,depraefi:amiammimagnitudine,deu?ra. 'St^"--''' ' % acmoribustuisiuftis,intcgris,rcligioris rrumadcoinccnfusftudiotui, uthac
..1 rc mens mca tota uerfetur, qua: (it dignitas, quis fplendor tuarum uirtutum, " litpermc poflcritas intelligat. Quod cum diligentiusanimo tra6to, occafio ucnit cdendi Auiccnnj^ uitam , quam ego cx Sorfano Arabc eius difcipulo fum- ■-^ ntam.latinislitcris mandaui . Viflim mihieft illam tibi mirterc, utin pof eino
§nem tuarum rcriun iim pedem ponas . Qiiicquid enim a nobis antca claboratumeft inftudijsbon.aru^uarrium, quicquidpoftca clucubrabirur, id totumtibTdonTre inVnimo babemus : quod fuo loco , & temporc flicicmus . Tu interim, dum huius grauiffmii fcriptJris hanc uitam,fi pcrtuas cccupationcs liccbit, lcgcs. (Scio enim quanta negotia, ouirtibi F I V S ' I I I I. Pontifcx OptmiusMaximus, auunculus tuus dcmandauitjfolustradcs &dc rehgione &dcomnium gcntium,acpopuIorumquicte. &demum deomnigrauillima rc, utquafiaiw A tlas coelum, ac terras fuftincrc uidcaris ) ccrte pignus quoddam habcbis obferuantia: m tc mcjE . S^^dtempus eft,ut ordiamur. A n d r e a s Alpngus Belluncnfis, uir&moribus ,& doarinanoflra tcmpeftate celtbcrrimus , ita fapientiam adamauit , ut fprctis ( morc antiquorum philofopliorum ) eimtns fac plurimis. & maximis commodit^tibus , rcrum ucritati , gcnerifquc humani utilit.iti pcr totam fcri^itam ftudcre uolacrit . Tcftes huius funt , patria reliaa, & nauigatio in Syiiam: ubi . uc Arab^cam lineuam addifceret, trfginra &iius annos commoratus /diu & muitum ftudijs opcram muauitiatque itaprofccit,ut non paucadoaiffimouim Arabumuoluminainlatinumfcrmonem.con lierterit.acctiamucrfaa prioribus, fidelitcr caftigaucrit: intcrqu.T Libros Canonis Auiccnna?, uiri non folum in re medica , fed in omni genere optimarum fcientiarum intcr primarios mcrito coUocandi qui undequaqucfcatebanterroribus,ad ueram auaorisinrcgritarcm rcdcgit, mutatis crratis, acijiperflucntibus amotis,additifqueubidcficiebant &ucibis,& lcntcntijs:utnonamplius in grauiilimi Wwis fentcntijs o^is ambigcrc point. Hos cum pridcm Paulus Alpagus cius ncpos, fiomoin mcdicina?intcljigentiacxcdlciis. uiioegregio ,acdclitcris,&litcratis bcncmcrito Thom^luntJK ad comm.unem hominum utilitatem imprimendostiadidiflct , & Arabicaqua^dam icnptaciuspatruireperiffct , ubi pr.TcIari Auiccnna: uita pcr Sorfanum Arabcm cius difcipulum in quadam pagina Arabicis charaacribus , ac idiomatc fcripta incrat : dolcnsmcciim conqucftuscft, quodncminem,quihano ipfam uitam intcrpretari poffct . in hunc ufque uicm inueninet . h go uero,qui fempcr (uf dccet) glotiam cmincntiffimorun) uirorum agn fccus ac propriam tucri conftieui . cum inucni^rem Marcum I a-
dtllam Damafcefinm.VenctoriTm mcrcarorum inrcrpretcm
vulgari lcrmone exponcret , latinis ca mandarc litcris dccrcui , qux antc hunc dicm noftros de tanti viri memonalatucrunt. Eft cnim lausnon mcdiocris antiquosfapicntcsamore profcqui ,acdc eorum lautiibus,monbus,&^do(ftrmatc{limonium apud omnes cxhibere . Enim vero ucncrandum,accolenmim mrcromncs lapicntcs Auiccnnam fcmpcr ccnfui , vtpote. qui tot volumina . atquceadcm pe- Bc dmina in omni kre gcnere fcicntiarum confcripfit , vt d omncs in eo, ficut par cflct, illuftrando tanquam dc humano genci e bcnc mcrente curam omncm impendcre vcllcnt, nunquam /atisflicerc eius ma n t>uspoacnt. QMiscnim. Oij boni, antiquorumrcriptorumacutius,accurariusvc, autaccumulatius omni gcncrc ici(rmiarum,pra:rcrtim dc rc mcdica fcripfit ? Is nanoue folus mcdicinam in compcnoium 1 cc.cgjt , nihil tamcn rchnqucndo : Ncque prv^ftantiorcm qucmquam facilc inucnire pofTcs , qui ^vtipicmctJiorlanusait) voluminapcrmulta pcricripflt . qux vtinam omnia habcrcmus. /cddchis nrfr; ^"''"^ ^J^"^ ^""^ ^b Sorfano acccpimus , tum uos ipfietiam inucnimus.conucrtamus fruuT'''''' ^^"^P^^'^'^'"^->"^"^'"cnnda lcgcntibus, fcdconducibilia f^;re cenfco: cum,& filongiuicuia lunt , catamen conrincant , qux attcntum , 8c docilcm , ac bcncuolum rcddcrc Icctorem pofon r,rM "V^" "''^^ '""'^ ^piccm fipicutig Auiccp.na afccndcrit oftcndcmus, cuibus ctiam di- S I 5'''''^.^^'"' ^""''''^ ^"^^^'5 Principcs viros, & Rcgcsamicos habcrir . &ctiam quantis din r 'vr'''-' '^"'^^^'l^-'»^^^^ fapicntia: amorcm homincs acccndunt . At nc forre quis dcno. nenll?'''''' T^'' ^P^^m-^^i^^m mihi vifum eftqucdamde nominis ipfiusdcclaratio.
rninnnrA 'T- "^''^ "^'T 'V'''^'' "ominaui , Andrca Alpago in pr^.f:uionc intcrprctatioms no-
r^^inum Arabicorum anima^ ^^,^ ^-^^j^^^, ^ -y^^.^^^^^ Canonum exponit, mi^ Ik habcn-
ELnh^W pk'T'^^ quemPrinccps fapicntilfmius Philof)phus Abuhali , Alhafcn ,
ttimii.., ^'^'^^"""^ compoluit . £x quibusclarumcftnomcn Auicennc apud Arabcs, iiisdidis nonomim r ^?" i"«' P>«^"^^"'- ■■ P-'ter Ha!i , Alhalcn fihus Hali , filij Sina . Ex qua m r hr^H - '''^'^":f """"«"'i" "0'n<-n A uiccnna? inditum fiiinc- ex corrupta illa didione, Ebenfina,mu tcrDtc ir (,f ■ l"''""^!"'"!^ plurcs, qui titulum librorum Canon.mi cxpofucrunt . alitcr intc ccTcSdnLin,''"'"'""''''^'"'"^^ inrcrprctationi Andrea. Alpagi viri in Arabica lingua pr.T-
qus n?fl- '^, I ™'>T".^"'' PcM/a.quod conftat ex narrationc Sorfani, & ctiam ex multi..
, i''' 'Pfo Auicenna fcripra .nueniuntur, pnvknim ex capkc tertio doftrinc fc-
tc dcTc I T • '^' oftcndit quomodo radij (olares fuam rcfpiciant regioncm ; & ctiam in /apiex o,,nid< i'.rVr ""^''"•^'^''P''"'^^''" capitisprimi fcxti deanimalibus . HalicrgoPcrfa BuchU r"'^'''r""!'" Bucharam fecontuliiiet,tcmpore,quoinuiailI5mus Nuch filiusKcgis
h cgrcci ; : ' " r°''" M," ''«•^'"•-'batur.prvfuit in villa Carmin ncgotijs Principis.crcnim Carniin vil-
ram^S "m c^^^^^^^^
dogenicum ,fr •' '^''n '^'''■^''"'^'P^^P^'''^'''''"''^''''^'^'^^ ex Lim nomin.n n''"'"'-,'' '^^'' '^'^ '""'"'''■'' ''••P'^
tatemuna :?vCT^^^^^^ Bucha ram ciui-
adhuc adco ^cJttZ'.Sfjil'^ ''"'^""'"'" "'^''''''^- '^'''P"''
annum aeerct rnn n. ^ ■' ''"'"'""^ "iflammatus , vt . dum adhuc atatis dccimum
eius gcniL Mem h^i '" P^-^^f^^ccrit ut omnibus admirabilis uidcrctur . Etcnim cum ctiam tunc filijsCcnii^^ dSSrr^r ■ '^''^""''■^'" "'"^ ''«'^'^ dclcaaretur, & iUos una cum
<iiab„ur- Au c cnn~i Mcmph.ticiscolloqucntcs , quibus ipfc mirum in modum dclc-
loquiis . dc Sofol , 1 " ,""T '"''''■'^" • "''"^ ■"'^'^^«"^ mandabat: Sxpe ctiam in colqulsfcimls S ''S '^' '"'"'•"'^ computationibus fermoinreripfoscrat:
linum virum Xlot,^r 1"'"''^"'^^ SedcumdeinccpsHali Bucharam redijiTct . Nata-
«nultum cxc • lc t "m;^ '^''"^^'^'''•'.''^■'^'•^^"•«i vtNatalinus quamquam in fludiis philofoph.x «a audiuiQe. SulllTZ j^^^^^^ ^''^ arguta.& do-
^'^- Cepitpo^SiH T f '■'^S^!"'^' &doarinaomnes,prfccptore meliusctiamrdponden a Natalino imc litercir a'' '''r?' ^'"''•''° P-^^ccptore . quf cum ardua circnt , & minime diligemiffin,^' " PS" " 'A"'-'' f°'"' '^i^'''^«ices, & expoiitores le gcre ftaruit, ficque quam hos iibros fincnr^lrn ''','''5'^- ^''^''''^f"'--^™ !ib"s Euclidis ftadcrc, quos quinquics vidit, ,!ec(blum <.icucro.& fhlfo r '^^"''^' 5, diucrla, acplurima alia uolum ina, inter quxnu;cdam crant
enrnn, ^.^^u-bus/ummacum dihgcntia ftuduit. peinadn3turalia,& ,'upei'naturalia vnacura
aiebatquc mcdkmf fcicntiam minimcdifficilcm cHc, cum cam breui t^uidem tcmporepcrfcac comple* xus cfTct , adco ut mcdici fcniorcs cum dc mcdicina loqucntcm libenrif?ime audirent,ac ad omnes f gro* tosuocarcnt. Cumqueadhucannos fexdccim natus cffct , &incredibilitencrcturamorc,& defidcri» fcientiarum,& iam plurima cxpcrtus cfrct, itcrum dialcdicis , & naturali fcicntif pcr annum cum dimidio opcram nauauit^tanta pcrtinacia , vt nequeidpcr tcmpus intcgram quieucrit nockm, dic ueroomncmcuram ftudiisadhibucrir. Quod iiquidintcrftudcndum, aut pulchri,autboni animaducrterct,erat in promptu papyrus , in qua omnia felcda fcribcbat , ac ctiam multa quoquc propria inucti* tione faucnte Deo componcbat . Prxtcrea fuit vir rcligioii(rimus,mifericors,& iuftus, iucundus > & timcns Dcum> gratias illi fempcr in omnibus agendo , ac cius auxilium femper implorando , quod minime latcre cum iudico,qui fcripta fpfius aliquando Icgcrit . Nempe fi aliquando ( vr Sorfanus rcfert ) rcm arduam>acdifficilem cilcgcrccontigiffct, quse ftudcndo ciusdcfatigarccmcntcm, vnicus hic fibi modus laxandianimum fiiit. Namalc6lionefc(fus,manctemplumingrcdiebatur,&faaa Dco orationc, vcfpcridomum rcucrtcbarur,& acccnfis luminibusaffidueftudiisincumbcbat.Quod ficum vigiliae defatigaffent , & laffum rcddidi/scnt, vini cyathum ad virium inftauracioncm biberc folcbat , dcindc ad coniuctaftudia rcucrtcbatur. S^pe ctiam fomniarearduasdifficultatcs folcbat, quas etiam dormiens cnodabat,& expergcfaausoptime foIuifTccognofccbat. Voluic igitur hasomHcsfcicntiascompIcai, ncq; quidquam,quod homincs naturaIiingcniiluminecognofccrcpoffunt, pr«tcrmifir. Primum fcad dialcwticcs, naturalium>& fupcrnaturalium rcrum cognitioncm applicuit^acineisprofccit. Scd cum ad res metaphylicas conuertiffct ftudium , & carum fubtiliffimas iuquifitioncsminusintelligcrct, totum librum illius fcicnti? quadragcfics perlcgcns, eum mcmorig mandauit,nequc ob id fupcrnaturalia illa pe nctrarc potuit: quocirca dcrpcrationc addifccndi illam fcicntiam dudtus, cam dimittcrc ftatuit, vti prorfus impcrccptibilcm . Vcrum cum ccrta dic fortc fortuna ad forum mcrcatorium profedtus effct> cffenrqueibi vcnaleslibri , qui de morcplura offercntiauv^ionabantur , pr^co, quicos vendebat,vifo Auicenna attulit ci librum quendam, cui Auiccnna fc minimc eum vcllc cmcre dixit , cum nihil cx eo addifcere fpcrarct . inftabat tamen prf co rt cum cmcret, pr^ fcrtim cum vili prctiocum habcre poffct : aicbat cnim fc daturum tribus denariis : quo ftimulo adadus librum cmit . Erat quidcm libcr, quem Albumazar Alpharabius in declarationc diuina? (denti^ fcripfcrat . hunc Librum cum leginct , mox cx illis qu^iam mcmoritcr multadidiccratintcnigerc coepit.quarevchcmciitcr gauifuseft.Cumq; vircfTctre li2iofuS;,&m!fcricors(vtfupcriusdi(Stumcft) Dcoinprimis gratias cgit, moxfcqucntidic paupcribus niulta muncra dcdit, rarus fe Dco rcm gratam faccrc , & fauere illiu s dignitati, cuius , crat libcr cmptus. Proficicbat Auiccnna & do^rina , & a .iaoritate,& fama.& non immerifo,cum tantas, tamquc magnas fcicntias,quantas iam diximas.oetatcm deccm & o<5to annorum agens.didiciffct ita vt per vniucrfam recioncmcclcbrarecur. Qnarccumtcmporc illoNuchinuicliffimus filiusRcgis Bucharae dominarctur, % laboraret morbo maximi difcrimin is,ade6 vt medici omncs dc cius falutc iam dcfpcrarcnt^ iuffit Auicennam ad fe acccrfiri,qui tandcm ad Rcgcm profcdus eft,ac una cum illis qin adcrant mcdicis prius,col Jocutus , medclam Rcgi prseftitit . Cum vero tcnerctur ftudendi medicinap ardcnti defidcrio , rogaiiitRegem,vt feinRcgiam Bibliothccam admitteret:eteniminipfacapfaequamplurimx plcnasantinuorumaudlorum libns erant, quorum multos vidit, quosantcaminimeuidcrat, nequenominari auclierat, cx lc<5tione quorum multa didicit . Erat ci vicinus quidam Abuelchczin cl Larudi nominc , cujus prccibus Librum communcm ad omncs fcientias quidem dodrina , &ornatucompofuit, nontamen inco,qu3e expcrientia cognofcuntur, fcripfit. Dum vcrohtecfcribcrct Auiccnna,annum vigcfimum primum fujrxtatis, agebat. Erat & altcrci vicinus, qui Abubach el Barchc uocabatur, ad preces cuius non tantum Librum de demonftratione confcripfit, qui viginti hbros continebat , fed ctiam Librum, cuiustitulus, degratia& fatisfadione erat . poft quoruin compofitioncm , Halipatcr Auicennse fuum obiit dicm . Defundo patre coepit ncgotia Principis tradarc . Primum e Buchara difceffit, & Carnes fc contulit : fubindc Barud peterc ei ncccffum fuit, ac e Barud Intrizir, dcindc Ciminat pcrijt, & indc in Sarzct, quje cft nltima , parsconfinium Coraflini : deindead Sorzanum , & ctiam ad Dchcftcm Pcrfarum rcgioncm profcdus eft, ibique grauiffimo laborauit moi bo,dcinde Sorfanum rcucrfus tft , quo in loco, & tempore,Libellum de principio, & rcditu fcripfit,compofuitq; Librumdeuniucrfa Magia, quamoccultam uocant philofophiam, ctiam multaalia,uoluminahicfcripfit , intcrqujcLibrosCanonis, & Abbrcuiationis ucri,&falfi,acctiamaHostradatuslitcris mandauit. Rcliqua uero uolum ina in Montanis confcripfit. poftquam uero e Montanis difccffit, ucnit Elcram. hic Pf incipcm inucnit laborantem mcIancho!ia> qucni ranitati rcftituit^ pcr quod tcnipus Libcllum Almahad idtft dclocoanimarum poft fcparationcm a corporccompofuir . Cum ucro cogerctur hincdifecdcrc, inftantibus,&: urgcntibus quibufdam ncgoci;s,ucnicCazin,acindc Abbam profci^lus: ibi Rcgcm colicis doloribas laborantcm inucnit , ac cum ianauit : qui prartcrquam plurima Auiccnnar muiivia dedit ,cumetiam in primarium,& honoratiorem conljliai iuminteromncs eU git,ibiqueaSorfano difcipulo rogatus, ut librorum Ariftotclis cxpofitioncs fibi tradcre ucllct,fcripfic Librum rcrum naturalium, Q[iX maaifcftc ucr£,ac notx fuai; c(xpit, etiani Libcllum dctuenda ualctudinefcribcrc.Ec quoniiim mul
lctudinecompleuit,add di oue ' L'bdium de tuenda ua
ipfuml.ociecL,i «nVSkS^ '^^^^^^ AbbreuiationeslbrorurEuclidi^2M K ro,&falfocapitadeceroS,itfi!t ™^
adiunxitlibr 5 Eucl.dT, duorulTdr^„^ finecuiusorbis Geographiara icripfit.prxtcrca
antiqui prftermifcrant. SmctZ A^^^^^ Sorfanus . quos
faledule, de fcientiis MagiS Aftrrn "^^ ^ P'"""' compofuit . Cumque cum RegeSen-
modi ftudiis.Au-cennlS cuefrHr "'^^^^^^^^ pofuitSorfa^odifcipuT^vtS^^^
pcrdeccmannos cogniti^n i^^^''''""^''?"''''''" '"«'"'"en" ■ Mueunacum Sorfano
&facere potuit, inftr urn^» onlh TrA "^""'''u'*''''"'' ' ^"'"'""^ ' «'""i^i intclligcre.
huiufmodiftud is opSarerZ^ '"''''^"^^ Iegit,cogitabatiecSfs^^^^^^^^^^^
incapitelaborare.undctim4?neC P«derc.iuffitapportarinTuen auri ' r"'"^''^^ ftitutuseft. EraiquidemSera.^r';"'''''^^^
caufam imbecillem ex rcfolutk)n™ r ' '^"'.'"'""".^ ^ uenercis abftincbat . quarecum fc ob hanc abftinuit. Vnde faaum cft.ut cum effcf cum «'^'.''•n '^'.'^'''T"' "P'"-g^'^te.& ("oluente fcmper cos. ac cum fufpicarctur.tie fortc ahouidT.f f ^ T'""'' uehemcntifllmos dolores coli
resfibiimponiiuffit,cxquoruSXtl$r'P^^^^^ ratio.po(teacumredirctcumli1'"-^^^^^
«fequabatur.McdcbaturiHituriSn„ "^"^''"'ncomitialcm.etenim morbus hicdoJores colicos cis calidis medicinis in clvfterTbnTS cxcoriat.onc clyftcribus rcfragantibus. fcd doloribus coli fa.ndolorisdifcuterent.i„CftSn^n 'r''J^''""^ uentum cau-
eMuamaioriquantit e qu«Src^!'?^-r
tbridaticaconfl^aioncauilw^rrr ^''^"•fr^''^""''"^'^^ Morbo'ucroco.nitialimyni admilcucrunt : qui . quoniam AV.irl 'r "*'^^.^'''="^ «P" quantitatem my thridat ic^e confcaio-
fcgcffifl-e„r,cJn,;Lprc„tb2^ cclerannt. Cumque ita malHiabcret n.r l^^^^^^^ """ortcm ipfius procurarcnt. ficqueiftismcdicinisac
ib.qucoptimorcUine7n diSSu'^= u i; '"^^
ScdcumminimeLcnererabftrr; In/ 7''^^ Scmfalcdule inuifcbat:
gnouiiret , ab omni medicLa SmTnST'^'^'''':' '^'f "'^« '""^^ ''^becilles co- «ma-e.itautnihillibi profrru.STdfriIlt /"^^^ planeeum defti-
commcndauit,deindciuffitbrafurpa '"e^^^^^^^^^^ '"que Auicennainprimisanimam Deo
d;emfuumdieuencris.ucfpcrrmeSulS^^^ Maomethi.4a8. quicumor us effeVan'^^
cummciuitateChemcdan.&rufSnhod ''^^'^
acet.amDialcaicis ftuderet.5u?cTot,^2^^^^^^
b um .ntcrpret.itus.Quareboni3anr' .
"m.. fed nolui in alienam feeetVmXm ' "'^^'' " """^ immutaui: facile enim pote
Ped.ta(re. Quie„i.„ uolXlh io^cmIi^r'"''T'''"'^ fcribcndialiis^fup-
ac.antrogo.atqueoro)colliSvXs„^^^^^^^^ ftudiofos.ut
t"m,patr.am.educationcm pf~t/dH
WmKatcm,affibilitatcm. achSftaTu£^^
noncaas uoluptates, d.fputationes ; quod pra;terquam quod medicinaia
Auicennse vita*
Compleucrit,etijim mcdelnm f^liciter, & non fine maximis honoribus , & muneribus cxercntt, diucrfarumque ciuitatum, & rcgionum pcragrationes, cum Principibus uiris,&Rcgibus familiaruarcm, U cthm quibus digoitatibus Reges eum honeftauerint, quae uolumina fcripfcrit, quibus locis& quo tcm pore & eiusmiram.a€potiusdiuinam incomponendo ficilitatem inomnium fcicntiarum gencrcqui bus llboraucrit a?gritudinibus,quiburque mcdclis vfus fucrit, quo loco obicrit dicm fuum, & quo tcnx porc,quoquectiamlocofcpultusfuerit,quibuspofteiusuita2Curfumbonafuarcliquerit.SitAmph^u^
dotuafoslixutoptat. Venetijs Cal. Scptemb. M. D. L X 1 I.
TYPOGRAPHVS LECTORI.
E D quomamde JmceJinAmtmitate HIERONYMVS RHAMNVSIV S celehris Medtcus.qui ex Arahtco in la tmum fermonem (^Auicenns. lihrorum maqnam partem fuperfO' rihus annis Damafci accurateconuerttt.ah SO R S A N O QLArabe , iffius ^mcenuA dtfcipulo, qui tllius n;itam confecity quam Ntcolaus Adafa ex ^Arahtco tranfatam pftea latine con fcripftt , dtferre admodum ^idetur: eamnos Rhamnufn (upputattonem tnerudttorum, atque eorum maxime gratiam, quthus iuxta annos HegtrA, qpt^ fecundum^rahas eft fuga Mahometis , hanc rationem inhoc ^vfque tempusimre lihuertt, hic hremter dfcrihendam iudicauimus,
Js infuo Auicenns. codtce(quem Arahtce prius ex antiqutfsimo exemplan dfcri ptumjattmtatedoriautt.^apudtlltush^redes VENETll S ettammim [uj?err/? , P A V L V M , fctltcet RHAMNVSIVM wrum eleganttfstmmn , ^ dohtfsimum, cuiushumanitateeoetiamnjftfumus inhislihris emendandis )t(thac ipfa propemodum wrha refert .
Damafci 1^84^ Nouembris x. Rhamn.
^j^SJ^ idefi 37 3. nam \JJJ fignijlcat 300.^70.^ ^^^^ fgnifcat j Quare (^Ahuali , quem nos dtcimus Autcennamy natus eft annos 37 3 a fuga Mahometis nam hahent nunc illi pro fuo mtUefimo , annos S po,a fuga Mahometts nos autem k Chr tfio nato 1 4-$ 4-> Annushorum conftat ex duodeam LunA curfhus : tjjndefit njt eorumannus fitminorno^rO:, ctrciter diehusnouem .
FABIVS PAVLINVS
McdiciisMcdicinaefluclioris. S.
IRARI f.itusnm pofium qmrmdm hmmum mm temfms lemu-.tm , ( miMri cnim ver iovn non i,m ) c,,n cum rixprhnonbm Ubris ( w cimt ) & V<.,p ad 2\(,ii fomcs Canis a'. ceiem , mcdumam att.gcrmt .prlncipcs tamen i« iUa Striptores damn.:re rotundo orcqtm/i artis ar.un non m.bef^unt & pr.tcip,e A v , c e n n a m, qma non imellism, ( li LdoBo rmmos cnproprm ) pr^cipue neglig,,nt,&(quodnon fLd.rn ridct,,rjfij etiarnmalemis studtofos Medum^ atami auBoris Umonc detcrrent. F.v.icnduminturnihicfle iudiccui\t ><os p.v,asadm,mercm ne h:mfmodi homimm vocuUs vffi« a,<rcs patcant , neue animm ah l"''^Ooa,>r.slM,oabducat,„/,„ccuiuUum,nonnegarimc!,u^^^^^^
ml Tdet^^XTc'":""^ vlarin,i,oLa c;ui.em haurin,& pl
l"tur, crrabit, vbiLe ofTcnde Jin aS.T. r ' f ''"fT- """•"">">' ''••»^'"' ^"i<«. buHu^ina
Part 2
''ll'i",q:<ipri,uaGcrmnoil'ofi:jr V^^^^^ '^'""■""""""crdum addita cognofet ■ ri '■">'(»( m,rum) non in-
iamnarint ..lulcennam; cos tami^^ontT,:::!: ^*' <''f""^"' f^t^»^" '^tate v,ri eruditijjbm. mi
mtiam cum doHrina mcii^^o—^ ' Vl "'''" "^poris Alcdicis obducer , rcfir noni eL
tarbarieabute-rentur. & el Jawr 7X^1 ^ W ^ f ' ' ^ P™ orationis lati„e puritate , impuriHima
/''MaramnonratiZe rTcZflJ::'^ ^uie^nZ^n ■-"^^^ontigeredilfLit^:^^^^^^
rt terrarum .ntercapedine . ita cti^Tv c^r"! . f. 1^"'""^" "oSlr,s lingua conucf, , Latim aUeri e^ ^rdla rmnmct firipta deUarant , .^JZ I^ZZilT:: J '^ ' ' ''"''"" ' V^i 'U cffe profea^co.
Jnciuo,ncl,nsfortafle,& iratius fecf^t f^^^^^^i ^t^^' i";"""' 'r'""^=< ^^'PPO- & ^alenica meffc ditatos. ^f'<''''trmm,tn,,ser>edi.^,>.r,.cLsLd,:/i^^^ ^pUmc de fe mcnt, dokntes , ^r.xbum pcnerta Ur,n,a
^let Sed dicentan,iJ.in it^^lf^Z^'^ ~" ^''^, ^"'■*''«/"#»^ ■ 1"0't t.trncn auguror ti 'ip''c;}tiocontitJl.^^^^^^
^'•''rn u,toptmofiriptori,&benedemJh!:Z:toV:::7'^^:^^^^^^
na M,ner„afcripfere . ^cum W ,T 'ondonare , & memi„:ffc , quod ornnes eti im ri^ffi W i
-quandoque bonus dormicat Homerus.
ALi. iuimana parum cauit narura -
F^mm , qfU4 tamcnfnulc tolhmt , c^m attente omim pcrlegunt , yt m his antlonhm m
■llTJmm wmo ktus mox inlmillmm.tum nrfus in dcxtrum,&alia multa, ncc C,aknus,ncc alt! doaare. Jn '>' f"pr' rl2Sr^.?.l«« ^Wi'- -"icm rnmusest de morbo Mkchuot,de c,„one yerburn c^u^den jUm
Tj frurlTMuZm, JaL auamplnrma, perfequi «on efl kuius loci, nec temporis? Quare, yfynae dmertn, co f: rcfe-
TSIZI rt^^^^^^^^^ ''^"^'Srosrcmflud.jfri&m^
Hafc ffgura facltadmaiorem Intelllgehtlamanatomte oculorum qujchabetur Fen, iij. tertij, cap. i . fol. 530.
Panniculusdiausalmochaticoopcriens craniumabextra. 2.2|Oscranij.
3 '3 Panniculus diaus dura mater fubcra* nio, tegcns ipfum immediate.
4 ' 4 Panniculus diaus pia mater,cooperiens'^ ' ^ tangcns cerebrum immediatc^ dc fcendcns cumneruo opticoadoculum,
5 Neruusopticus. A.ATumcaoculi coniunaiua orta abalmochati,
B Tunicacornea,
C C Tunlcaoculi, fcilicetfclirhotica/ortaa dura matre^ defcendens adoculumi cum neruo optico, D Tunicavuea. E. E Tunicaoculi fecundina, orta a pia matrc defcendens ad,oculum cumneruQ optico. F Humoralbugincus. G.GTunicaretina. H Tcla ucl tunica aranca. L I Humor uitreus. K Humor glacialis.
H«rcxfigurajmultunl conferantad fiiciliorem Tr./.c. ^2. fol. 17S. ab
mtcIIeAum €orum,qua:Lib./ Fcn /, authoretrilduntur.
nis fpondylium-
IV L. MARTIANIROTAE
Libros Auicennx •
C armina in quinque
Artis Apollinex confufa voluminatandem Optatumtenueremodum. Babylonius heros Feic pedcm folitus pcr amoeni prata Lycaei , Congericm tantam folers in membra redcgit . Etfolus potuit ,quod non potuerepriores, Ordine Pcrgameam fcriptis includcrc molcm, Et Coi prxcepta fenis coniungere rebus : Indealiospariter cunaosadhibere minorcs Argolicos patrcs , & quos oricntia loUs Lumina prima vidcnt , Arabum de gcnte creatos; Necnon & Latio , Romana per oppida , fi quis Auxilium frrmone tulit mortalibus argris . Quicquidcnim toto fparfim congefferat orbe Expcriens mcdicinaboni , ficarte repoftum Inucnies, minimo promas vt qucsque laborc. Et cclcr oblatis valeas fuccurrere morbis , Quodtibinonalio poterit contingcrehbro, Mille lcgas quamuis extenta uoiumina chartis ,
Omnianarrabit medicis communiaPrimus, Subicdum , morbos j caufas , indicia , curam. Bisque duas tantumpartes hichber habcbir. Prima refert , hominis qux fmt primordia fani, Morbos, &caufis,& figna, Secunda rcccnfet. Prxferuat , feruatque fimul poft Tertia fanos . Acgios Quarta parat vitae reuocare priori .
Secmdus Liher.
Hortulus cccc tibi, quem fi cohs, inde falutem Etfcruarc potes, charis& reddcre amicis. Area qua?qucfuum mirotenet ordine germen, Vnde queas fubito medicamina fumere centum , Et medicas adhibere manus . quid fingula fit res, Quid faciat, qu^^ mcbra petat,nam pagina moftrat, Pagina, quse variofemei eftimbutacolore. Quin ctiam certis ignota edifcere fignis, Atquc parare docet , fucrint qu:^ nota, fecundus,
T mmsLiher.
Tertius hic> partcm morbus quam quifq; fatiget , Liber habet , caufafq; docens, indicia, curas. Bis gemiaat^ tot funt/vndena volumina^ peftes;
Singula qux cupido fubfcripta monoftica fignant; Quidcerebrum firmet:»curatpars dicerePrima. Liberat a f^uis neruos pars Altera morbis . Affedus varios oculorum Tertia foluir. Quartaleuat,quicquid languentes detinetaures. Quinta laboranti properat fuccurrere nafo . Sextafatigatasfubducit tgdia linguo?. Dentibus auxilium meditatur Septima feflis.
Gingiuis Odaua decus,labrisque reponit,
Obfeffas fauces cuftodit Nona periclis. ^
Pc(5toris intcrnas labes parsDenareuclI it.
Cordis in obfequium vircs Vndena rainiftrat.
Noxia de charis abigit Duodena papillis.
Tcrtia poft decimam ftomachum la^dentiafiftit.
Kcftituitfoiiciini iecori Bis feptima robur.
FcUis &hinc fplenis renouat Ter quinta vigorem»
Sexta fuper decimam turbantia detinet aluum .
Si Decimam fupercs , curabitfeptima fedem.
Ter repctitafugatrenum parsfextadolores .
Nona fcquens dccimam vefica» tormina demit .
Li Sobolem tardosiuuencs Vigefima ducit.
Foemineos vteri ddetPeneultimacafus.
Difruptos, artufque leuat Suprema dolentes-
Quartus Liher:
Quartus habet fepte,que nuc legis optime,partes^' In qbus eft , homine quicquid premit vndiq; totu. Prima etenim certo feccrnit limite fcbres . Quid fubita? moneant crifcs , Pars altera narrat. Corporis abfccffus euoluit Tertia notos . Vulneribus cunCtis adhibet medicaminaQuarta» Membra loco femota fuo mox Quinta reducit . Scxta venenatos morfus , & pocula curat. Ornatus varios membrorum Scptima dicit .
Quintus Lther. Vltimus expertum componere pharmacopolam Cunda docet , libro quce funt narrata {ecundo . Nam jcu fimplicibus non fempcr vincere morbos Difnciles polfcnt Medici , coniungcre multa Ligcnio didicere fuo , votifque potiti Opiferumdodse geminarunt artis honorem , Antidotifque decus iongo proceffit ab vfu»
PRO TITVLO
CANONIS AVICENNAE Fabij Paulini Canon.
I V O funt, qusB folcnt nonnulli in hoc Auiccnn^ titulo reprchcndcre (Ca no k M Et> rci nae) unum, quodarrogans vidcatur,cum plus fibi tribuat, quam Hippocratcs , & Galcnus, quafi ipfe lolus normam Medicin^- ^ ac rcgulam confccent , altcrum , quod fit Mctaphora, qu^ cum in artibus tradcndis fit uitanda cx pra? fcriptonon modo Rhetorum, fcd Philofophorum , & ipfiufmet Gakni, multo minusdcbuitin titulo adhibcri,cumvitiofa fitinomnibusorationis initijs . Quarc opergprccium me fadurumfumratus^ficumopcrf imprcfforia? , a me pcterent, ut quam primum (qui mos eft illorum ) aliquid, quod paginam hanc inanem rcm ^ & a I * i, » implcrct » fcriptionis cxararcm , cx rc nata dc hoc paucis diirererem^ huiufmodi fimul ucndicarcm Auiccnnam ^ & tituli huiusrationcm omncm cxplicaadauasd ^^'5"^^^'^"*"^' »*«tota intclligatur, dcfinicndum, qux fit Princcps huius vocabuli Notio, oripinehu' ^?"'^^^"^^^' ^''iinsferaturj&quomodohic ab Auiccnna aatuatur. Scd prius de hoc no ^"r ^^^^ dubium ctiam rcuocatur , pauca dicam. Quidam igitur putantcflc Gra:cum te fluxifl>^d- V ^ N ' Syrum , nos ucro ncque Grxcum , nequc Syrum , fcd cx Hcbraeo fon- Etvmol . ^*"^"^ * ^^"^ ptimum apud Grsccos nulla cxtat huius vocabuli dcriuatio. & licet apud ius uocib^r "'^ ^ffcratur qu^tdam ratio Etymologix , tamcn ridctur a dodis , quod notioni hu- #**Tct id ^^^'"^"P^^P^^conueniat.aitenim jc*v«V^«fcp«t^To^^*,v«To')toT7«.o*T«;T«r x?|£«k )caV7«r f«T»'notio hi • k V'"*'"' * ^"^'^ ^^^^^^ ' diaionum problcmata dcfinit , & quafi occidit; hdsc tnim milirndi ^ocabu 1 pro fcripto , eft tranflata,propric cnim fignificat calamum , fcu canulam , a cuius filumdc fl«xcrcnotiones,utoftendam,quod HcbrseaHnguadicitui njp undchoc uocabutur Hnm^^""^''^"^Tll^^ ^^'^"^ ""^^^ ' fcribitur,& ica apud Gr^cos cft rcccptum , ut pro mcro Grseco habcii . nomcrus m 4 II. m quadam comparatione eo ufus in ea notione , ubi ait
rnC* f Wt KAvuv, idcft,
veluti pr^Jlans cum formAfoemiha voluit
Waht« 0- ^f''^^'''''»^''!'/^'''»^^^ vbi Gr^cus Scholiaftes Km,«V a/A*/^o. ^«fJoV
calamuTh vV ^'''^1^"' ' ^^^^ Canon eft calamus, circaqucm conuoluitur ftamen textorium . Quia uero corpore care ' ^"^.^^^/^^""^ "^tura , idco ad omnia rcda cxplicanda transfcrtur tam corporca, quam mufnmethm ^^i- ^«t9^« , inftrumcntum,quo longitudincs diriguntur, quoda-
-^''re, id f> qua notiouc ufus Ariftotclcs i.Rhcto.deiudicibus, quos dicitfincrefc
pcndiculum k q ^^"^"^"^ regulam diftorqucri oratorum artificio . ac a rcdo dcduci . Dicitur ctiam peridcft norroa *T' a"^^ inftrumcntum ad altitudincs dirigcndas inucntu,dicitur tcrtio ctiam fquara 'fe"^ / i quaangulircaam forfnam fufcipiunt, quod uulgo Vcnctijs dicitur
^ > lecundo ioco ab hisinftrumcntis.ad alia multa,& ad homines transfcrtur,&poniturpro ^qui
libnom trutma,quoddiciturexamcn ^ quam nonnulli proprlamefTe huius voclsnotionem contcndunr, & ad homines tranflatu accipitur pro emendatore,& dircdore,quod Gr^ cc dicitur «T/op Wf,fic ufus Clcad
Fain.Ub.i5. Xyr.fedhcus tu,qui Wveffc meorum fcriptorum foIes,vndeillud tam^^^tt/poi^valctudinifideliterinferuien do ? quare ctiam fcriptum,a uiro emendatorc,ac dirc;5tore confcdum, uci huiufmodi fungens officio di-
Hipp. & Pl! dum cft K^vc.\, quo nomine primus Polyclctus , ( quantum colligi potcft ) ufus cft > qui ( tcfte Galeno) confcripfit libcllum^ in quo omnes corporis congruitates, t^V auixixirpU( perfccutus cft,& cum appellauit »#voW,&mox opcrcfcrmoncmcomprobans iuxta libelliprecepta ftatuam fabrcfccit^ &codem nomine
tib 8c8. appclIauitncmpeK*voV*,cuiusfrequenseftapudGalenum mentio,dequaPIinius, itaait. Fecit&quem ^ * Canonaartificcsuocant,lincamentaartiscxeopctentes, uelutalege quadam,folufqihominuartcm ipfe fcciffe artis opere iudicatur^quare de re quapiam egregia , & omnis erroris expcrti dici folct Polyclcti Ca non,ad quam notionem refpicientes ifti reprchenforcs Auicennam accufant, fcd non uidcrunta Principe illanotionc, & rcditudinisfimilitudine muItaaliaCanoncs appcllata , Vtapud Arabas appcllatuseft Canoninftrumcntum,quodalib nominedicitur Arabicc AImcftara,quodcft confcdumextabula filisin hitrcntibus rcdc delincata,qua chartis lineas dcfignant Scriptorcs,utircda fcriptura procedat,cx quo trati flatumcft uocabulum ad Scripta,&ipfadicic?ptaOnon,& ea potififimum, qux uniucrfim prfcipiuntaliquid ut fcntentise , & iudicia uniucr(alia,qua? u^;ant nc a rcda difccdamus,hinc ius Canonicum appellatio nem inuqnit cx eo,quod vniucrfa quxdam adrcligioncm pr^jccpta contincat, & ab hac notione apud Ara bas frccuenti titulum fuum fumpfitmodcftiftimum Auiccnnas, quafi dixifrct fcrmo , lcu difputatio^, ac tradatus, fic etiam apud Gr^ecos ponitur, & ipfe Canon , & cius diminutiuum kavoviov, quod tcftatur Sui-
daS,qui taaitin UQYho ^('AVoviov, HTaKet^HTcu » oletS^tjVOTf^rpctyiJLftTHtt kav '7rhwv<ov TvyXttvnrr^jvxlaVi^ ^iX^Vi »»' •^ctyivav
idcft Canonium,ita appellatur qu^libet difputatio quamuis plurium (it plicarum,autuerliculorum,aut paginarum. Abilloporro inftrumcnto ordinc chartas dclincandi alia Canonis fluxit apud Ecclc/iafticosnotio^ut.f procatalogo,ponatur,unde Canoncs chroniciapud Eufcbium, libri Canonicipaffim pro contentis in Canone,idcftcatalogofacrorum libr()ru,& Cnnon fanciorumdicituripfcCataIogus,& Cano nizatiinhunccatalogumafcripti,&fimilia.Abcadcm rcditudinisfimilitudineuocati funt ab Hippocrate x*vov/c6<ilIi,quibusucIutiadrcgulamdirc<aiucntrcsfunt,caIamisncmpc fimiles, quos cxponit Galenus «>6«V x,4»^rpocrfrAA^xb«fw>£idpfltf,idcftredoSj&fubdu(5tos habcntcs ucntres, quaremalc nonnulli fortaffc non intelle<ita metaphora cmcndant kakovicu. Ab cadcm fimilitudine rcdirudinis alia emanauitapud RomanosCanonis notio,ad resincorporcastranflata,iuftitiam.f. &quia iuftum crat pendi Impcrato ribusiributa,penfitationisgenus appcIIatumcftCanon.cuius meminit Pa?dianus diccns triafuilfepen fitationumgencraCanonem,Oblationcm,& indidtioncm , dcquibus legendi lurifconfulti , &pr^fer-
Lib.|.ct« .^j^ Tholofanus in iuris fyntagmate ubi dc Canonc multa , qua ctiam ratione contra uocauit Spartianus Canoncmfrumentarium,ccrtam^&^quam frumcnti populoablmpcratorediuidcndi rationem^qua iiotione apudEcclefiaft icos accipitur pro dcm cfo illo ab ^rario ecclefiaftico diftributo,quod dicitur vulgo prcebcnda,& qui illius participes funt,Canonici uocantur.poftremo nc omnia colligam, hoc uocabulum ad omnia reda transfcrrur tum corporea tum corpore carcntia ^ ad omncs rcguJas^ atque menfuras • Ec cum (ut in orbem propofiti me con ucrtam,& inde etiam breuitcr me expediam)gencratim(ut probatuin cft ) pro qualibet fcriptione prjccepta pr^fertim rcvfia continente accipiatur Canon , nuUus cft accufandiAuiccnnamlocus,qui nominecommuni fcriptionis fit ufus, immopotius laudandamodcftia. Nequcucroetiamquodmctaphorafit,idcirco reprehendendus:, quamuis enim non inficior uitiofam cfle in tiiulis,ac principijs difputationum metaphoram,cumtamenproprij locum fubicre tranflata , non
! Phyf. funt reprehendenda,fed proproprijs toleranda;, quod in quamplurimis ufu uidcmus cuenire.ficuerbummcthodus, quamuis fittranflatum auijs ad fcientias , ut ait Auerroes,tamcn quiaiam ufucontritum eft uocabulum , loco proprij adhibetur & Galenus ipfe non eft ucritus fuos libros dc mcthodo therapeutica infcribcrc , quem cum habeat focium rcprehenfionis Auicennas, nullam amplius defiderat de-? fenfionero, &mauultcumGalenouelerrare,acreprehendi,quamcumiftis criticislaudari,acfapere, '
F I N I S,
T A B V L AE
I S A G O G I C AE
IN VNIVERSAM
ExarreHVMAIN,idcft loannitij Arabis.
Audore Fabio Paulino Vtinenfi. COLLECTAE. ET EDITAE
A Fabririo Rafpano D. Chirurgico.
AD CLARISSIMVM VIRVM
Laurentium MaflTam ,
SERENISSIMI SEN. VEN. A SECRETIS.
VENETIIS, M D XCV.
Apucl luntas.
L A V R E N T I O M A S S AE
VIRO CLARISSIMO S E R E N I S S I M 1 S E N. V E N. A' S E C R E T I S.
Fabritius Rafpanus D. chirurgus. S.
Vbriore bienniocumpA.iv, PAVLtNvsgrsceaphoiifmos Hippocratis interpreraretur, feriarum tempore , quo a publicis praleaionibus habebat vacatione, cxa;quo loco domi au ditonbusfuis Medicin^ ftudiofisartem Galeni medicam ita
__ explicauit , vt eam omnem in tres redigerettabellas.quc tunc
vna cum Argenterij Commcntarijs inartem ipfam funtedits k Nicolao Pi-
luum.^Proximo anno eodem tempore.cum nobis cxmoreillius domeftici congrefTus paterent , egimus cum lUo , vt aliquid nobis cx Arabum fonnbus commonftratet. Itaqueartem HvM.:«.i. loannitij Scriptoris inter Arabas nonpoftremiordinis,eademmethodo,&rat,onedecIarauit.quemIi^ Si. ? antiquitas,vt apud Arabas Galenic^arti inter gr^cos rcfpon
ri erud V?'" \ ^''^'^^)' ^^n dedi|narcntur Vi-
rS 1 ' ^"^"l^""'^^™^ miI|umT„.o.B. F.oL. . . M^edic. celcbcrrumpi;n.°'""2 '^'"'''''^'^^^"^^^"f- QuarecumArabum Mcdicotu^earr A""'^"""^^^^ opera ederentur , qui hunc tant, videlius hanr ,nr " '"'"^ "''S"' "^"^^"'^ Mcdicum , fcd etiam il-
ecS,nMr, t 'P,^ T'^'"' l'auIino confl-das , fcd a me coIle<5tas. nusSS'^^^^^^^^ ^'''''"^ ^'"'^^' diuuIgan.quod eo Iibcn
re M^ ;Tantl f '^^^^ T ^^^"«"^^"^^PFn^"^^^^ curusillliudicium ,n
MedTcbam inin^^ r & cohortationibus impulfusad ne tSt ^^«^^^^'^""'^'^"«'^"«nfo^urum mediocrc auguramur, ,d om
loco cXcandn T •«^P»l'fti.eifdem debeb.s ctiam curare eo m
™osclie;Kf-' ^'"'''^' Doaoreminquam.ac Difcipulum tu, ftudiofiflin-nislatn':;^,^^^^^^^^^
cxpeftand; ZrTT^ '1 T ^^^^S^""^«^^ 9«^ videbanturaFaul.no
iam contrua -r t '"''"'^"^ ' ^^"P^"^'^ ' & ^^^i^ vocabula vlu
raSs Tr';;''^'°S'cacohasta
TAB.VLAE INTRODVCTORIAE
I N M E D I C I N A M.
Flguras , J^u m$dQS , & fidhates
Difcrmen inter mafcHkm dc feefm^
hutnani corporls cognofcu tur difpo fmoncs y quatenus homo ft" nus efi, uel A fani tate Ycce dityiit pfens reti' neaturiCt amifia re cupere—' tur^
Qutbus alij quidam^' addiderunt quatuor partes nem-
^Aeramhiens 'r*fiix*U I Motus , & quies , Cibus ,& potus, Somnus , yigiUa^ , No natuYdlum qu^funt i Excreta & retcnt^. etiamfeptem - «^'^^w?i perturbationes.
^nimi perturbationci. ^ ,
Venus . quam in feptimo ordine collocamus nenfolum auSlo ntate (]4« leni,qui feorfm eam collocauit in arte medicin<x,fed etiam dltQrum eentiorumjicet yulgus medicorum partim motm fartim excrm^^. * tis fubijciant .
pr^ternAtura.qu^funt^ CaufaftuemaJI^.
'^fignm^ ,
o,. m..mtermmnonmtemptuyamomedicitantum,& ^f^^if:fedetUmfcieneiM
frm-j MeLr,
pgnisqm EkmcnteLy qua \ .
j ^yiqua, quc: u
^Calidus* ISiccus, ^CaHdus, } Humidus»
\Fr'igidap Itiwmida» \Sicca . l^Prigida.
r.i^equales,& h£c efiuna tantum^cumfcilicetfummaomnium moderatwne corpus incolumc^ I ferjeuerat» *
P fCalidx^, Simplicdsut ^Frigida.
Part 3
J Sicca .
Commixthnes.puecrafe^^^^^^ In^quales, qu^ yelfunt{ ""^^^l ;
*'Ompkxme:,exqmhusalia I i r^^^^da, & humida.
J C^itda , & ftcca, Compofit^ ut"^ Frigida , & humida .
r^mgms,qui caUdus, &humidus,de quo ne uerhum quidem SNaturdm'^' ' '
loanmtius, ab alus diuiditur in -H . /''""^^*^^' ! :
' ^ jr j n . 4^Non naturalem .
humor^s.i^ fcitm^ , cuius exordium ex cmiTnZ f r 1^'''' '"^' '''' '''P"'^ ■
/«« et fuca 5« j Utellma idcjl yitcBs ZZ Zt 1^^^^ '.^ '■'">'^~ '«''^'^P""' ^ '''«• '«^''«^ ^"''^-^-
que modis\ cUr£,qu£vmuscalidJ ' ' ^""'"'J"^'"' '■'^ <:omm,xtione phlegmatis coagulati, &choUrsrubti
' ' " ' - TF'^/ r '"^* habctpropriu colorem,propriarrri m.ilitiim^'
j Meiancholia,qu£ fri
t£ f/i l\rntiJY,nc'-,^ ^ I r ■ /. "'''^^'^^^^^"Mbabctpropriu coLorerny^^^
"flABnrana,uralemcur{um,;uu.son.oell3;^.f?%:^^ ... .... ... .
. bus modisconflat^ ^'''^'''"^t^^ralem curfum.cmus orl^o rfl ^^."^7^ ''T^ ""'"''^^ ■ ^ en enim ^ & efl c^Lirii^y ' ^*' ^'^^ ^fi^^^^e cholcnc^ commixtionis,& hic uere dicitnr 7mer.
"Prmcipalia quafunt quafima Jcor. tmay& fundamcnturn . Hepar.
^ quorumo di ^.qu<& da.n.jknt
^e impetum pen€trabilemy& qualitat^pernitiosa.
OurP ^.r ' r^KS^^i cerebro^
^J fcruiunt princi-i ^rteri^ cordi . paLibusy yt
\ Venahepati.
I Cartilagines,
^-7 ) . . _ . ( Olfcryihranji, qu^ inter corium. & camem
^roprlam -vlrtut^ i i ^ fP^^^^^^ca tesliculis. J cM,,fculi. ' ^ ''''^'^ '
^'l^cecpyopriauirtu- rStomachus c' • •
emxa tamenprind J Renes . * A lUc .n)m ^rtute appetunt cikin^ mutant,& operaturfuos aBus
hahent a pritttA inteHina ^^^c enm ^ fecunaumnaturam .
P^lib. /undametis,ut "-oLTlacerti^ '^\^''^.'"^ ''^''''P^^^^^^
r^nimalisJeu '•/n^;^.. • ^^''^^ "1^'^;'' '<^^fl^tfenfus,& uita cumyoluntar
' ^^^^ j nit,ex quaprocedunt < Cogitatio , fiue ratio in cerebro .
Spirl- ^^nf''"'''l''^^^^cori FoLuntariomotu mouetMcertos ent^n''^''''^^^^^^
\pr«ce. 0.„,,Z. r S'"' c Doimnatio. ~*f^'^",. jZ'"""'-
'-dur.t 1- quanajcumurJ Indignatio. 3 ^Hutia. *
Perfo-f i .^f «~ . I Cui mini/Iratur
&Iiccitatcm. i{ "^r^^"' i tat cibum cHminforma \
I r..«e, operationes \ ^ffi!''^'^ ^ /iv^;.tc. L,Lems.
teS y
quaru trina^ parti-
Opera, t'mcsy\ quel
SSl^ deferum r^Q&irnrnutat dhumy& r^f^milati^ } pafcenti. mmitirat fine mforma^ \
,1 Concaua. qu^ modo < ''"^i Qur,nform.t,&immu i "^^f "^' "
^^P^ilfio per frigidttm,& humidum Lrn r-
rDeCideriwmT', ^^citme nutienti deferuit. : tlmt^dwr "'''^^''''^''^ « apprtit .
^ , qui a ccrebro trahit
. . y^' ^'ri^^riAi mtotum corpMS dmgnur.
inuiim , & ab coper nmws in totuhi ccrpi^s din
mltuor.'^ mmmcutuY. ^ jUunA^ntla feu Nlmqul ctrgult choler^ r^meratlm, & conmnaim
^ lnteriora>a r^bundmm.}^ r ^ ^ pori dominantm .
qulbusacci \ m^qualitatc^y n gram^. t
%duplld humorum qua \ Otrmus^qm cholerafn^
Cutis , qui \ duobus rno- ^ dis fit , yel \ fer
teryuel exj | frocedunt.
^ Aequalitate fcu qui eH compoft tus ex albedine Ct ruborc^ .
rubram-j . Rubeus, qui abundantia^
fanguinis . Glaucus qui ex meUn-
cholia, ^lbus qui exfhkima- L tcJ.
Ambo figmficant abundantm frigiditatem cCff, " ri dominantem. :
j Celoresq > %funt uelt
rales addits funt quatuor .
^Exteriora a ^
quibuscolo \ i^ccidentibus ut ex res adue^ \ niunt ex ^
~ FrigorCfScotis. icalore,Aethyofibus.
\ ^Animi metibus , qui co- ^Timorc^ . loresjpecialesjvelfpi-j] fra^rituales dicuntur,yt\ Trislitia^.
u .^^Hjsunimimoiibus. moerMi^texabundantiacholericiinccnfi^yelcxcombufilonem^^^^ f^re^^Ifitexmmietatecaloris non aduHi , unde femfer fiuntrubei caplh. i rJiuru^ . aui cx ahundantia rnelancholu . ^ „
^ fenihus .
I . .1
Turiic^t,qi^^!t*nt feptem-
"Rhetlna. ) Secundina. i Scbliros.
\ Oculorumin^ Humores quifunt \ quibus triaJ\ tres, ' ^Loftderatur '
^Abun datia
uemo di qua
litm 'corpO' ru,& formx q quln que.
carniSy quefit ^Craffi 1 ex tudo I bunda cuius 1 tia ca 2.fpe \ loris , i cies. \cthu- \
\ moris. *-Colores qui 4- ^ l ^ingucdo qus> jit ex hurm- \ ditatey& frigiditdte in-
^ mfa*
fSTcla aranca * A Vuca^. * Cornca^. ^Coniun^iti^ -
■Vitreus . ^Chriftallinus.
^ Albumeusyqui circa yueam tumcanL^ .
: Perturbationeipfius. I i^penuria chryHallmi humoris . W qui fit cx ^.rcbusuel J Qma refidlt plurmum chryHallinus % Ex^abundantiaalbugineihumons. \ Experturhationeipfius. ^Exabundantia qualitatis ruei humons.^ ^^'jundantiafpmtusyifililis. ^ Subalhulus qui fitexj. re- ^ Ex cLiritate ipfius .
^ ' - -• ^ Ex magnitudine chrymmi humori^.
Ex emincniia iffius. Ex rmnorantia albuginei humorts. Ex claritate ipfit^ •
'Ex defemone qualitatuyuei h^mor^' . p
^Varius fpiritumylfib^Sm rnagis abundare , & dsr } ^ j fua yarktatc^ •
Fxtenuata macies , qu£ fit ex ca ^ liditatey&ficcitateinteTtja. ^
bus fKperwrlbus lotrariji ncrnpe ucl
^Hifiuntyficon I ucniunt cum 3| rebus,quiRac . cidunt 7iigredi i nh&fubalbe H
nu& fubalbe \ . ,
dmi; figmfich f Glaucm JpirUum ri/iW? dmidare Mtm. ^ infua^lanceditte-J.
\ ^^Ae^uaUta.,iusfitexhumorun.^ualimc,.
I . , ^ f MafculuscaMiory&ficcior.
^iAnm temfonhus^quA JUnt -
i V^'^ ^^^^^'■'^ y & ftcca^.
^ * * i -^-j— 4. A ^iitmnnn^ i^qmfngidns , & ftccus,
pv-^cr,r« I ^^iem,qii£fn^ida,& humida^.
TofTqt^ I ^%tr''52^^^ ""''''^ mmtatur^nam cum Sol appropinquatSteUk.vel }pfulk,calidior fit aer,& cortra
que mo- j r^i*^^foUnus y qui calidus,& ficcus,
rf*^ , vel \ rentis.qui J raiionius,qui fnguius,& humidus.
mmex Junt 4. '%Jeptentrio XQjdduo aquafis yirtu- X^^uilerpmU calidior ,& humidior. f ^uner.\l tis,fed J^^eptentriofrigidior,& ficcior.
^^AltHHdmc, qu^ reddit frigiditatem. ^CMeridiana , terra eritfrigida , calidis enm uentis
I errarum | l rofunditate^qu^ reddit caliditatem . | montes meridiani obHanty & feptcntrionalibus fmt
modis^qui^ 'Jropmquitate CUontium yqui fifrerint a partc^^ J umis ohnox^^quifunt fri(idi ,
diheruntm^ Propmquitate maris ^Vetrofa,frigida& fcca . \ Septcntrionali.erit calidaWicimtatemarisyquonlam erje yel U^litatey& naturaj Tinguisy& craffatcalida & humida \ meridies caUdam,& ficcam,feptentrio frigidm,& . P^^P^^^>»^^^fi terra l Lutea,frigida& humida iftccam reddit terram. ,
Jtumofttm terrarum , vtpaludum , feu putredinis alicuius , yndefiunt morhi , &penes in homimhus.
^otu,qui fi^-^^^^^^^h ^qnalem pr^at calorem, i -^fnplitis fit , magis calefacit , fed i
fJPanlsrecens I Fermentatus
\ Caro
Hxdi &c.
7i.es non Jm
\[ r C -^^^"^^' honum gignit fanguinem , & ^^qualem in commixtione & opere, ut
Clhusycuiusutilita^ ^ " ^"""'^ ^
, yt reparet inte ^ ^^^^^"^^^ ^^'^^ ^ Malus, malum , ytpanis «Vwper non re^ens caro Hircina gritatem corporis^ n' n' - j - ^VetuHay&c,
re£lo ordine ^modi I ^^^^'^'^ (Xjrauis , yt caro porcinayhouina &c.qui gignit phlegmay& mclancholiam,
"^^ro diflinguuntur ^**^^^^^ "i^^^^^y^^^ P^^^^orum ,pifciummediocriummagismobUium ^mimispingi^^^^ & f<iuammoforum,quigi' ' ^ gnitbilem.
Speciei humo - ;j mcm, yt naflurtium , fynapis , allium ns,alia mmgij CMelancholiam,rtlens.caules,caprina carOyUetusbuhuU, Thlegma,ut caroporcorum , agnorum,ponulaca,atripUx*
^per corpus'h * '-^i^iti jimul,ut yinum.
mdi j . ^^^^ ^JPotio, qua datur contra uitium aliquod , ut melicratHm,mulfa, cmditum &c.huiHs mlitas efi,quod corporis natu .
yamadfe conuertit.
^omnusyquicorporisirnt'^''''''^^^^^ ^^i^tatnaturam,quia ^c: . lExterius mfrigidat
Siprolixus fuentinfrigidat,& deficcat.
PHS, qma llntnnjecus infrigidant ,& deficcant.
Part 4
, qui drficcat corpus,& mnuitnaturalemuirtutm /ideoqueinfrigtdat , interdum uero exmulta concujjlone calefaaf,
rImpetuofe,ut ira.
Mouent natwtalemcaloremabinteriori parte ad fuperficiem cutis ■^Leuiter,& cum fuauitate,ut deM^9& gau^
C dium^
I ^^^nii actidentiayntio^ A . ' K impetUiUt terror,timii^,
^malia ^ ^ ^^^^^^^^intrA,&4dfe€iikreintontrahunt,accdm,atiptt\du^l-j
^ ImitcriUtangufil^i
'iMouentintus > & txm mturalem mrtutem^ ut trifiiti^l
''^Febrls , qua efl ca lorinnaturahs (^r fum Jhptrgreuw.is naxitr^y proceccns a corde i meriasy ^g^eclaksy i fme{ue Udensejfe- ^ quorum ^lu-amuitUT yTel i duQ gene ratmc^
ridSjatque ita tri- I plex.
.tphmera , quafit in anlma , & Tfiritu , & ab accldenti occafme nafcltur.
Kcs f
^Cauft ' yiie Tak 6. & 7-
Signa yide
Tutrida,quA fit J ab humorihus * putridis,et hinc quadruplex,yel enirn
Harum modifuni 3.
^VaracmaHicua I decrefcens , ^«»f I tidiermnuitnT' \ ^ugma^\icuSyU0^ gefcens
{■Ex putredine fanguinis cow-T j burens ytranque partem in j tcrnam , & externam ,yt ] fynochu^»
I £x putredine bilis , yt tri"
£x putredine phlegmatis , yt
Quotidiana^. Ex putredine melancholia,
qua intermijjis, duobus die-^ ' bus affligit , yt Quartana^' ^HeBica , qudi l^dit memhra folidfLj. • a
^ryphatqueitauel f^Continua , qua fit ex putredine yenarum /idefl humorum in ycnis deQlmam
^tur^donec decedi^: Homotonusy Ue^^ dem tcnoriSi, qt4^\ leodemP
manet m donec iterum dat.
(J\ior hiy& hi sut 'vel
^poHema, ^ cuiufmodi
Confimiles , qui in fimila rlbus memj brisfiunt. q I fmilia for- ^ tiuntur yo- ' cahula cum
Ruber. ^Ex fangui' | Durities. I ne,&eiij '■Pulfws. f phlegrno- ,\ Dolor. ncycuius fi j Calor. gna^ ^Tumor .
demextra vencvsin aliqmbuscorporispartiuus.
Intermittens^qu^ hahetanefm , &interpelationcm, quia putredines f.xtri^^
nasfunt , & ideo in illis fit horripiUtio , ^«^c fit ex injufmeputreciinis ' fihilihus membris mordens , & 'mfrigidans, Ex bile, & eH herifipela^ r-Calor.
cuius fignet^\ " 5 Rubormixtus citrino colori. ^*^lhedo.
^^OMugnitudo doloris cumpunBionc^ ^ CMollities ,yt fidigitum hnpref- Velox augmentatio. » quafi fignurnfnciat foraminiS'
£x phlegmate coagulatOyquod dicitur yndimia cuius fignn^ ■ ^Carcniia doLoris . ^
tx cholera n\^ay& dicuntur cancrifhlegmonum cuius figna fimt^Ingens duritics cu nigredine, dlfqueP
^Calida, ytquji f lidis^
.Quattuor fmplices, utfunt i Humiditatc^ .
eadem paf^ Quattuor c^rigidum, & humidum. ^Harum omniu fione,vt ca' " " -1 ^ • - . , put dolens , , cuiusfpedes ^funt b.
copofitdi , J Frigidum, & ficcum.
VI Calidum,& humidum.'%
I & funt
iCaHdum,& ficcum.
Genera- f..InflrHmenta
les,qui 0riutur ex rebus na turalib^, qu^fif' priam na turam re tineat fk
rijyfeu officia les, qui accidunt rncm bris offidalibus ,& no' men inde fumunt, ut chi ragraypoda-
ciunt fa ^ gra , & hi
nitatem; fi dimittant,aut dgru,aut neutrum efficiunt corpus, funtaut^ yd
funt yel in^
^impliii qu.ilitar.CaUditatc^. ) tc^ \ mcmhris , & dicitur he^
_ _ , \^ Frigida.ut algor cx niini^\
exfoi(Lj ErigiditdtCJ. J \ giditate aeriSyUehilMS.
VjSiccitatc^. * ( Humida, utfrigldu:nyH^
itel iiacuUy uel fcetidifi. ct(^, (Zgritudinumy \ j hiditate corporis ut niro.
duo modi sut \ Humoris alteriiis ; picoru uacuo fqualiore ucl ex ^ ^ commixtioncyut \ siccay ut fpafnms qia fiP I ^nanitionc, f Mcmhrorum inconuenicntia,ut eHfos f Calidh yt febrisex putrcdine. I da capitis longitudc. \ Frigidi,ut paralyfts,quicfitin tot&\udf
I Concauitatihus , yt cum manumny pe corporis.
dumque cauitd^ came repletur. 1 Humidi,yt Hydrops aHos adfetrab^ Porisyyt ^Stri6tur(u. \ mores.
eorunuj j^LargitiVS. ^SicciyUt cancer durus , & ftccus*
A^^eritateyUt gutturis , aut pulmonis canahurrt ajperitas, ^Leuitate , ut matrids , uel flornachi.
fEx ahundantia ;ferm.itis y ut cum memXCapite magno. Quantitate memhrorum, j bra crefcunt plus quum decet, ut in^\UnguagrofiA^^ qiiifiuntuel , (-Caput.
\jjltimaparuitate , & indecenti ut paruum 3 Hepar.
c Stornachus.
fExaugumetOyquod (Curfunatur^ y utdigi- f>.Lumhrici. Numero mebro- \ fit uel ex tus fupcruacaneus . ( Ji fcarides, rum, qui fiut ucl ^ lExtra curfum ut ^ Vernica.
fJTlafmationCyfiuefor j matione cre.^tura , I qui fiunt , quinque j modis yel irL^
I Ex diminutione,qua , L fituel
• Vniusrfaliter yt om- \ Acrocordonesyideflmagnecarnl^^''
nium ahfdffio digitoru. L Tarticulariicr ,ut unius.
nesyuel uerrucdi magis lat^,
^Vofitioneyfiue fitu at r Memhri motionem de loco fuo. jj ■ ' ' propter Dijpofitionem uiciXLahia.XQux Sconglutinantur & adb^rets& non fif^ ^ ni 7ncmori,ut funt\l^Digui.^ ueL\separantur,& non congluimanm.
que id uel j
Communes;uel uniuerfales, j qui fiunt in utrifqueparti- \ bus, ex continui folutione, | &adh<trentis membri fe- A paratiofiCyqua fit unluerfa^
^ iiurut '■ \
/nconfmiUbus j Fenis. membris ut ^'^ *
^Ofie,ubi dicitur frattura^' Carneyin X Ex recenti tcmpore didtur plxga^.
-> XExueteri temporediciturpiaga putrida^.
hus cum accidit , yaria fortititr morhus nomlna.
^eruis. J Qmhu ^rtcrijs. c
LMedijs lacertis , in quibus dicitur chntufio , ucl contritio. j l^CutCy in qua dicitur cxcGriatio, qujt Ji innctcraueYit plaga putridit «^^' ^OfficiafibuSj In quibns^er^etna fit feparatiOtUt manuS)Uel fedis uhjdjjio.
quif tr.
m ^
ils. he0
ro0t e m
j:onfemmes yqudi^eninent ad fanitateni^.
f.NaturalejCu ius gcneris caufce dupli ' ces uel ^
^pMateriale , & comuneyj quod rurfus^, duplex,
^ (jenerale, quod ; dupkx ■* vel
'^tafmum . f^ue caufarui ^^tiOjacgevmduplsx
'Pr^ternatu ram , fme
^ quodvltra naturam^ procedit , hocgenuf pertim uel ad
Facientes,qu£ pertment ad \ Motus, & quies morbum expeliendum 3 ^ A funt participes ytriufque,^ SomnuSy& rigiii^ nam expulfo morbo faciut > fahitat^, & ideo dicuntur Jnanitio & /eple- habere focietatem cum famtat€,& cum morbo. qu^
^nimi acciden-
{jVenus " " fFaciunt.
<J^orhos,& iSlji^ morbos tutfUf* *
^Efficiunt, & fer^ uant fanitatem fi cum moderatione fiant , &fint m debi' ta^.
' Qualitate. TempoK^» Operc^. 'OfdincJ-
Qm omnia
(^ignunt morbos^ & cu^iodiunt, quicquid fuerit in illis peccatum fecundum fupradiSiyUt
Neutrali tatem^', quat faciunt neu truquod eH
f^Sanitas, qus^eH temperamentuMperficicns,vel cujhdiens res naturdes f> Non j fecundum curfum natura.
I 1 ^L^orbus. quieH intempenes txtra curfutn naturjs, naturam ladens,
^ ynde fit Ufto fenfibilis.
r r-In vno corpore ftmul conueniant fanitas , & morbm, in diuerfts mefn- ^edquod ^^^^»^tin corpore e£ci,vel claudi»^
dainter- j Simulabftnt vtraque fanitas',& ^gritudOiVtin corpore fenis, quili' medium , .'J ^^^^ jj^ tamen valere non dicitur,quoniam fene&ut ipfa mc ' hui , & nullum eius membrum re^e fanum dicipoteji.
num,ne- \ A que egrti
qus qui^
dem qua-
litas j. . modif ce \ftat,eft.n. helfi
^Calidioris naturdt , ^Hate agrotant hieme ralent.
Temporemutentur,fiquibufdam ^ hort^ valeant quibufdam ^gro i
SpeciaU, I de quo j I
quarum mo
tent,ut qui Calor
Frigidioris , contra hieme ^grotant I itflate fani ftmt.
IBumidA, in pueritia fgrotant m I iuuentute, & fenio valent.
\siccA in puerititz fani, in hfucn!::i' | te,& fene^ute figrotant.
qu^e vocan^ ^ ^
Repleti9 Inanitio
^ CmmuHtter
^Mclien rPtreufJltt » taiiter, ^ Combtifiit, f«4 ^Ut ^ Morfus.
^i^eefarit , ttt reifttferius (smmtm^raU , ^u£Mt di0Mm tjf,fitm fieiif JanitMth, ^ ^gritttiin
Part 5
^ Commotioi ^ ^pirttusyUt ira. I* ^ua uel ^CorporiSiUtlabor, '*Caltdita-J Concurfus uiftbilis caliditatis cum ejfeHH ; ut etpanfto ad foleni. te& sii*% Caliditas eorpori aduenieHscumpoteftatey^uando reci^it taUrm iit tfu > Interclufio pororum , ut ex frigiditate hiemis, ^ Putredo bitmorumiM in febribHs^
; spi
\eaa f r«r in Miodys ^^ri-
Trigidita te , cw ius mor berum oc cafttner yiij.
Oceurfus frigoris uiftbilis ettm efeffu , ut frigiditat niuis, ' Occurfus frigoris inciboi ut opij adueniens fortiter in human» corptrt. Abundantia liharum corporiaduenienst&replenSi&nxtHralemcalorem txtingHtnt* Varuitas ciborum, unde naturalis caler extinguitur.
Abundantiaffigorisy yel humoris firigidi poros obturantis , ynde naturalis caUr minuitur. Dijfoluti» , c*r aperttio corporis ad difoluendum , & euaeuandum naturaUm eaUrem. ( Commotio in nimio exercitio ^ynde nmltadiffdutio humorum , & eu^cuatiQi^' fudtr^yndt atttHHAtUt ftrpug^ J^e^uies^dr ociumnimium. *
f^Con(imilibusme bris , ^ coferuAt {gritudt ne,^u, i rttm mo ' di funt Troprie \ proced^-
I ^ua sttt
I accidunt
l^nel tn
S iccitatey r Occurfus alien^e pecitatu riftbilts , ac manifefl{ cum effeSiu , Mt yeneni, {^^ . cui.^ mor } jiduentus fcca rei in corpoye cum fortitudine wi eft ^Metunt \ .
btrtt 4 oc ^ Varuita* cibi^ &potuf Sal cafiones. Lcommotie nimia,^ exercitium. 'Lsinafi.
Humidi' Occurfus rei ajferemis humorem cum ejfeSluy yt balneum tatey cu- , Ingrejfto rei aferencis humorem in rirtute in corpore, yt recentes tifeet ,
ius mor ^ lijmiuf cibtiSy ^ potus borumoc ^K.'^»i"»& ociurtf.
[,ca(iones ryirtm membri impeUentis,& debilitae fuftiHemk
Ex innatur^i malitiay eum alKjuo. hnmore decurrente J Multitudo humoris
ad infirtna Uca i cuius occaftonum morborum^^Dtifiiitas yirtutisnutritniit
OffKialibns , & inCinime tar'u.<ty cfi*ibus ^ f*perue i \^nit mor ' bui uel
Gentra -
tim,tjuo rum mo , di mcr bori* sitt ^uin^ue
niodi 4>
rln utero materno tempore conceptionk , in y«» ft j debilitatur aUquod membrum inftrumentarium ftyel e,v
Xempore natiuitatfs yin quo debilitati$r membri noH teqitaliier , fed mala egre/ftone , ut ) Cum confiringitur/afcia. ntmexinconuenieniico J ftriclione debilitanitfr membra I Ex malo nutrimentoycutn lac fugendoinconuenie j ter,dcbtlitantur.
' Es: morbo fupcruenieme fu^radiffit temporibut uel peftea ut
Largitof ui^ pororum, tT ^bundantia fpermatfs.
^ Paruitate & indigemia cenuenientH ^ualitatis fl>ermatis ut ft fnerit uel
Super genua incurui*
d^Crofum & pingut, '^^^uefum tirtenue.
nm im ra
^Tierui inciftont r p ebilitatem.
^Si pafus fuerlt ex accidenti ytl ^ ^foftema.
Chitrinft^ .1 cy^ ifV'<e I fttuelex
^Humore 1 acutOiC^ , incidtnte \
In ff>ecia ii, ffuorit
•■« forma
I* lejHa er roref pof fint con-
^ Ventoft'
itate pmg.t d^' ^dente, an
Extrinfe ctif ^uod fit utl cU
^'^ctjjnra Fra^ion' , Exercitio ntmt»itdeft
i'i» « . Incifione ut enfts
piftertfone utfunif
' Contu(toneut ^l^apidiu
^^ig»ra ; ^Ohftetrkefi tfuid admiferit dum tenet infantem.aut permiferit ambulare anie tempm' cin^pec' i Aiedico,fi fra&ay& coUifawembraignoramercoHftntterttyattjueconftrinxerit cati mo. j ^egroto, fi membra commouerit a Medico c»mpofua, amequam filidentur,& firmkftnt
t^f''^ ^;'''^";'''*'f'f"/''"''*'^^^^^^ JHimietatt uirtutisreti»»^^
Vrlt ^ ^;'';«f "^' ^"l^/^^^^^^ r,af.ts,&e,acctdcmifia;firnua ^debilitate uirtutis expeUen^
•j.l.aut \Malo httmoreyUt acciiit leltroitt 1 j • r- ■
,v D - L • -i- I 1 -r ■ > ^bundantia frifons
ex raruKate humoru,ut accidit phihificts. ^ ■ • . ■' ° — .
^Conftriffione att(nuatoria,^tf<e fit aittex < — < — —
I Voritin rlittTrZ'. ^ , Sf"^'''^ 'W':^^ fpoftema,& fiat carnoftta. j Uutf^pefitex ligaturact*'
J Tor,t,m ^u^fittrtbusj] ^ ^ ^^'«^ ^ucnerit aUqnod ttulnus VdnBa
' moatsaut ex^ Carno^itateut ft 'K ^.y^ j . r - ■
" ' •'r rium„* : Abundantia ftccuatu
I <fbus pi :ata concingunt ' propter .
^:atacon- j ^ cingunt i Ji^vel pro. »1
J ^bundanti conftri£fione ti* pri
primente aliquam parterM ^**
^ r r 1 * .-.Jnus
Carno^tateutft 'K ^^^^^^ t^Coaraattone ^ Dectdnitahqutd ;„ p^^i^ ^^ j^ ^
^ qfitctm uel ^ali^uid la,itef in eis u, ' Isangttis coagulatut
Largttate t^ua ^ Multa commotwne mrtuits impelhhtis ^ Sitperflua ctf " ^^OebiLttateretimmis ^Scabies.
{^tnt fiiUet ex^^.ylbtindamia c^iioriscum humorum defe&u Medicatntnsis aperieniibtts. Superfi- ^ L^uitate.qua fit duebus modis ^lmusex humore yifcoCo l-qutfaSfo cie , cui^ 3 ut in fiomacho n. Fon^ ex cera Itquef/fla cL yngueni^
Pfccata } jlffcrttatequ^fitut m tra- .^^ntus ex fuperfluo acnto hitmore fntuel chca ^f^oris^x fumo,ex ptduere.
.: -ex ^Haturahs quaftt uel ex ^ Ex ft^p.rfl», hHmore naturali dr bom
fn"^'^ ^ r , -^^""damia yirtuiis infermatiua
Tlumero \ fluitas,q ^^Extra curfumnaturaUm^qw^ JiT^^^^^^re n.nnaturali, & i„comu»ienti tnquo ^dupUx fituelex ^•^^ndamtayirtutis .y aUtdebiHtate
uel eft
j dupUx 1 n;.«;^.
1 vmtnutioqua. \fituel i
lnterius,qHod acciiit prop ti r dimintttionem hnmoriim
J^ornbuftione ignis Prlgore
Votione mortificantt j Putredine facieme
^ Canfiri/^tn*.., ..s»
In quan r-Magnitudo,qua C Multitttdine humorum ^ (itate.q \^ fitueLe)( J Abundamiatiinutis Debilitate uiriiitis
eft ueL ^^^'^'^''^^'^'^n^^^ritifque.^Minorauonehumris [^Taruitas ^ute fi>niliter fit tribus modis ueL
««oii accidit Incftone % ?,^iilf^^ • , •
^ ^.j , .... \fo"prtmone, i!r retentmt humortfB i'^
i'»tredineqHieacctdituelex ^ foluitur.
./legricudine extenori vt
^ Incidane f^CombufiiQtte ignis, frigore niuis.
^Locumunuecommuuo fit memt,naut ex ^Corrtmotione yolumaria,ideft acaufaextranea
ne.qute diUt uei
brutn egrcduur mittamr ade^f
t fua iunfiuYa cfK.
utcino xquiia(i,ideft iunS{»r.e ti/jfoLuenti
Succtatemyqufi Uditur cum 0^,6" mem ^ ^ hmfiura, feu ceniunflio ne,in qua mn con ^H^mor, ,
^emtfpara:t<^,quodertt uelex^atienti.^ Accidmtiyuinerl
memhrumy eJr UbricumfAcitn9 acuto c ongluti nantt
'K Sepnrationt ybi ^iix fit uei eji
non conitmttconhnmoy X(^rafioht<more
Accidattt yuLnert fm.
iSigmfcatiO' nuniyfeufi' fnorligcnera funt tria^ Cjr alia futnuntur i
^Confmiliumjqud' i ' rum fignificatio- \
f^Caior. i Frigiditas» f.iuhfidntiales ut \ Siccitas,
Quf rurfii
tis , quA^ tAegritu ^omnia figni
nes duplices,nem pe,uei
, Accidentale ^ quxper
Neutrali , • tatis* j
I ficata diui I duntur
ftgnificata \ Officialium , ^udpartiunLji ^ rumduomodi*
^Ta6ium,XDurum^. J ut \cMoll^. ^ Vifum,yt coloratum^, I Terfe5lionem rirtutumj ut funt opefationes plend,
acperfe£!^. (^ArSy ideft forma^,
C^odus/idesi quantita^. ^ Numerus. '^Tofttio. ^ f^Bonum^. f Accidentales,qu^ A Clfalum. ^fimiliter quattuor * PerfeUurrLj- ^lmperfeUum^*
fSuh{iantiales,qudi, ut quattuor
A tempo rey quod triplex
*rPrmritum,d quo dicunturfignd cognitiua, ueiagnttiud, n -Pidentes c&rpus hurmdum agnofcimus, ^uod fudor praceftt.
J^T.!^^^ ^*'"^^"^ rfi^««t«*-/;^Ij9ca^i«^ , & prmuntUtiua ,feu prognofllcd , ut cumyiderimus Ubiurri inferius citari P''"P^musromttumdcctdere,quipofiquamdcciderituocaturpr^c^^^^^
^Ahfolutea ?peciefignorumy quo pa&oacci ' dentia figmficatiua.j funt aut
'Vlrtus operatiua mutd- ^ Ex toto , yt irtdigeHio. tay quf triplex uel J Ex parte, ut oculortm ohfcurttas , tarda digeftio ,
C De qualitate in quaihatemy ut de hona in fumofam^ ^uel acidani '^ieritia^.
A ^ecie Pgnoruyq #Lj agro dicuntur dccid^tidy in Medi' cofignay & fumitur horu diuifio ^uel
Qualitas mutata corpo- A ris cuius fignorum gene\
^VifumyUt^ MoYphca^,
raquattuor modis funt dut per
'Nigredo lingudi & fim.
Refpe&iue ad memhra , j I quorum mutatorum //-'^ ^gnificatio duplex
Odora-XAnhehtus XSudor. tumyut\fatidus — ^.PolypuSyUelhircuSy&fimilia,
^SaJfum-j. GuflumyUt ^^mmirrL^.
Part 6
iTaaumy ut J^o/Zo'- ^Durifm^-
f^Oris y ru£lus.
I j,. . ! finitu ut 4 Jnteflinorumy ru^itus.
\uExtens a corpore, euius i ^ - .
^u*.i.^r -r • i . *-AniiUentus. ^^plexftgmficatio ymefonitu yqu<,tria ^Qumitateyytlicntm^^
laiiter fignificant 4{ QualitateyUturinanigra^.^ I
. [jVtraqueyUtfanguinisfiuxuSi mutattone operatiux uirtutis in memhra^. r^f.' r l^f^exeumibusacorporc^.
\ Sunt6 ''^'^ i <^oloreinmemhrouicinopertinentu /«/zf 0. ^ ^ propno loco.
■ I Ex innaturali remotione de ioco. l Ex patientis itidicio.
tres <
Ohlem,&j ^ .
I ^ectcrumor'^ Operatto.q ^ Facit ex fanltaie fgritu \huinquibus \ hahet m-"^ dinerifi,qUodirnpium^'
ff>e5imur \ pHccm ef- |
L fe&um,uut i %^parat ex tf^gritudme enmL^ \ Jamtatem,in quo mcdi
.Mr(fit^r.m j„S.,notarc,cui ^chyml[«mhund.nummhcndo
I •'«"P"'"' ,,. ^f^Mrd,d(fcBmiemreparando,exfexn
^Culiodit fanUaUmfeamdum multitudii dufhcem cur^. adU ^~jMadhiberipr^ifiend>^ „cmfuarn.rcge,tdorurn amemf.noA bmusM ^Zfvntes
^Conualefcentes. JVmuerfalk,qu, enfexrerumantediBarumreBaordm^^^^^^ r 'ronfimBmmemhris, qu, fitferXcMrperfngid^.
contrariummculduhio,M ^Hunudi perjiu»-'- . ''""ZZ vi%ura,cumaffmiktiuamemhramutataredd,musf^
'ma,& ' tudmi,&iifuaqualitate Hare colUgando co,n(i
f>.hltus,yt 1 1\[anhus ea,qu^ in \ Aurihus trormttu-l{ ^no. tur \.VuludUj»
Tra^cd Medxci na^qus in^ curatme fefita,diftinguitur
^Rerum^i fex non-j ' naturaliu temperata exhihi tioyqumi operatio, qus, medi cina extc rior, habet tripli cem ejfectunL^'
peccatum in
^Epithema^. ForisyUti Cataplafmtu, * Emplaflrurn,et ^ fimilitt^.
Parti- j Jnflru \ cula \,mctttaA \ris, ci \ n;j,m^ \ fitpt^r j qitihus | morh' I
conira' rlumy & efl triplcx
^Qnalitate. Jn di^taycuius ^ie \ Quantitate,
tiei cognitiofit j T twpore. - qiiinque modis *\ Ordine.
\ Boniy malique fucci
^ difcretione.
eflyd i'/Lj
InHru wento
IrUtTLJ q tria fiini
*Potio,q ^ dicitur j medicina A interior, q ^habet \
ytTi Concauitate.cum concauajt prMer modum amplUuf rint adfui modum conftringmus,et quictem mdu^ fiminuscontrafium-^' _u ^ Largis. addito contrano caufs. unde mtim
ToYislstri- r^^efcBu con-^Vomentis,^ c^ ctiori' \ tcntin^
h'fuo \ rDefectucxS^irforettcis, &
\modoA M"'^ ^ .^-
Iftex \ Stypiicacaufa^cMoUificationO I skcacaufa-i{/-Jumectationcj>' ^ConBfvMonc i{Solutionc^. Conflri- ^.^poBematc^^illudfanando 7nH0 cfwneat \ JnnaturaU ^Em a- cJpefitmis^^ tenuato - j i uaura,& > pcrien- mmibuS' . ^rici.,&\carnofttateCdo,ud C Chirtvrgia^' ( coarctA- QuaHbetnafientia.T I tion^fi \ &caufaoppmn^lpfamdclendo. I ex ^ te mcatiinL^ ^ Superiicie X A^^entatc^M ftex ^Lenitatc^' ^^jperitate. Jnnumero ^Superfluitatem ^Tarte, ut fcrophul^ » inquofa\ toUendo , aut ^ to genere pr^tcr naturaniy^ namus. cx^ TotOjUtcancrumdurtM
j ^ gcnereprJtternattiram^\^
I Separafwnem,qu^S^hundantiafangmnis(^ ^ tollittirftfit ex \spermate in puerina Quanfitate C Taruitatem augemus r otibus . cuius < (^Magnitudinem minui < Fom.entis .
^ musy&mutamus- CCompnmendof Tofitione /mqua mutationem^memhfiS^eparatuntUi ^ de loco fuo reddimus loco proprio,uerlJHnctum fep^ .Operafionem^ ^Sohfit ,ut pha)'macu7n. ^ ^Separataiungere.
triplicem,aut j Comprimit,ut Coctana^ j Morho communi , & folufme cont\- ^ Juncturamcuflodi.y enim A (Jldutat qualitatem , ut i nui , in quo nece/iaria ad feparato- \ Ne refcindatur defendc
' ^ fi^igida in febribus rum iunauram. iNaturani hci cvModir^'
I ^Olimuitabundanfiam, utfharmaci^.
\ . I . . arnem-^.
VBScetum quddruplicem aut enim^ Repletinopiam, ut uei^Sanguinem^.
iMutat qualitatem, n aqua frigidain fehrihus .
'^Came, qu^ uei
Chirurgiayquxj duple ^
" Jncidit, \ Coquit* ' Suit*
gno'i fata mus
^ Solidat, OffeyquA uel^ Innectit, C %e(ldit.
fexn endo<
3E C O N O M I AE
LIBRORVM CANONIS
AVICENNAE, AVCTORE Fabio Paulino Vtinenfi.
& f <*•
doij^ ^
i immE::^:<^^
Typographus Ledori.
T mhuatur eorum opimo, qui carere ordine diilitant ^mcctin^am > has LthrorumCanonis Oeconomtas curauimus faciendasa JFabio Paulino Philofopho, ac ""•^^if^ "^^^'^" ' ^ «^io/om;« ^ArahicA Adedicina gratiam . vt pulcherrimam Auicenn& v-^^^^ methodum J]}e6iantes admtrentur, ^ haheant non modo qutd vocults horum re- Wnor'^"^ ' '^"^^ propemodum afpe^u , ■vniuerjam medicinam tum dtjcant
K or4!f^w,f?^»2 altas perceptam reuocent in memoriam,tum h^rentem adhttc tenacius tnctdl^^J^i^ptterno ret ineant , ac tueantur . ISleue quid remorari eorum tntelUgentiam poJJet,egtkdhibem'^^!/^^''^^'^'*'^'^^"'^* '^" #fKfrf/0r,i/j/iWj aJuicenna verha hcet parum Lattna
Oeconomia Llbri Primi.
P SubieBi I " iquod esi j uel ^
, yt elementa , de quihm agitfen. ]
Hdxime Ycmotum.
quoniaminen, confideraturque complexio
eU tumin ^ . ,^
fQmdfint,& quot.c.i
Longmquumvt humom dequibusi,
quibus fElementisc»!»
agit docir.
^Quomodo generentur c. i • (jeneratim c»
^ Mcmbris c. 2. \jsy4etatibusy & gcnenhi^
f.M€mhru r^imilare ac f^Ojfadeq
Qmnam f Theorkam omnis q I quiucrfatur dealiqua j cognitiorefufcipi tur difpu tatio debeta deji nitionc^ froficifciy ideo defifiittproce mio Batim medi cina Aui cina4 dicens effe fcictiam , qua Im- ^ mani corforis di' fpofitiones nofcu tur ex partequa fanatur , yel ab ea remoue— tur,ut ha bita fani* tas coferuetury & armffa re cuperetur , & partitur cmin
, de quo do t ar.^.c.i. <Propm- i^ellud I quuquod j \jum
fimplex, cuius natura, qtioniampr^ cipue cogno fcitur Anatomia , ideo dc [mguloru^ agit anatomia.complel^itur porro
Dilfimilarey ^ orgamcu dequogcne'
bus agit fumma 1.
Sigillatim de 0/ 'fibus Mufcu ( Capitis , ^
Capitts^ Ba qua fub cranio 2. ^qu^ funt% MandibuU & nafus 3. ^Dentes c.4.
rluuamento c.6.
7)orfi de cuius
fCeneratim c.7.
Spon-i dylib.^ Sigil- I Utim
los de quibus fu. 2. et sNt
CoBarumc.i^^l. Thoracisi^. I FurcuU 16.
partiu eiusa c.^.ufq',14, Colli c . 1 5 , . .... Tc^oris c. - J omnes j 16. J A 529. * ^diHtorijc.) ^^^P^^^ tum \ 17.
Manus ^ partiu eius a c.f 5^. ufqs
Dorfi. c.ii. Vltrii a22. ufque 26. TedisyCt par tium eius a |
^Colli ■ I PeeioYis9 j Lumbon^^
I coccji^
TraBicam de qua yide IfTab.A.
Humeri 1 8. ^Cubiti 1 9.10.
j Carpi 21. Manus , & Metacarpi 2 2. partium^ ^Digitorum 2^.24. illius , ut
^Femoris c»i$.26. '^edisyctpar ' Coxa 27. tium dus^ Tibi^a 28. ut i Poplitis 29.
2 j.ufq; ^ o. L ^ Pedis fcu pUnt£ 3 o.
T^rtios dequlbus rluuamentis c.i, fumma ^.^de ivijs cercbro c. z. eorum Csyinatomia 5*
fVenaUc.2, ^rterias de quibus fumma^.i Orithi afiendente &de Subcticis i-foporarijs
^ (-Manuuc.^^ ^Virtutu animoi f Naturales rMiniHrcit£,& domin^ c.z. \ fccundum quas \ in hcpatc^-^
Spmtus, ^gitin memhris \ qu£ tum l MiniHrantes
quod e§l l de quibus do^. J vitales in corde de quibus c.4.
mjtrum^'^ 6.& de earum ^ ^Animales r Comprehendentes .i.fenfumimpartient€5c4' \jum 'l diuifionc^ci. \incerebro q<
j funt porrb tum ^vel C Motiut& c. 6.
C ti d ri
; Operationum,qu^ referuntur ad ipfas virtutes , ^ agitdehisc.6.
& exilHs cognofcuntur idco
\tMorbi de quoagit ^Species qua funt vel fSimpleXtqu<e£HuelrComplexiomsdequac2, \ fen 2. & iweo ^^^^ I ^ < Compofitionis c.3.
(fpeSiantur \ Hora de qua c.j. ^ Copofita de qua c $.1 Solutionis communis c.4.
^ ^Non exiHens (Xgritudopfed cnumerata inter ^gritudines de qua c»^[
j Caufarum r^(^ I I Jvide feq. (
^Signorum CT.ih. a. ^JSlomenqmdundefumantfingulimwUdocetc.2.
Oeconomia LibriSecundi.
rComplexionibHs muefiigandis de quo c
lem fjientiamqHt i Virtutlbws indagan- l ucrfatur in earnm ^ diSyqu^ cegnofam- % tuY uel \
j-^xpemnento de quo c. 2,
^ Ratione,cuii4s Canones tradit c, 4.
Part 7
Ceneratm expltca^ tis totm MediLvuiL ^ogmatihustu Theofids tum praUids , fi^^^piiciummedicinay 9'^pnrna,f4bnc,Tit, rtmplicum Medi ^inaritm
Operathmhusintelligenlf''"'"'"'^''^^'''^^' proficifcuntur ucia'^
liyfrte , quas perfequitur f.y .
Collenione y ac -
.r««/iw <*I^eqf*ibusdocetc,6, ^^onferuationerite peragenda. C
rOperationum.&pyoprietatum 6u
tesaJZ V^ i i f^ulnerumy^^uicerum 2,
^'-■difbonere JTJr^^^^ '^'^'^^^^orum capitis 55.
^JmZ it^Z^^T'] ""'^f^^^rumocuL^.
areoi^ ' ^''^''^ -/^"^ ^'^^rorum peaoris,& anhelitus J
Membrorum nutrimenti 48.
^^mbTorumexpulfionis Q^. j Febrium 20.
C 69. 2> 21. E 16. F 40. C7 41.
/ 14.
Wrt^^H^^^^^^^lcishubent \j rf/e/Peacs,dequibusfecerat \ i \t
'l'l'ocmufquepofuis,nemp^i Z ^l' ^ommis,Sleaionis,et Nature f^'infine,fPermutatmi^.^ ^^^^^ntotumj^e.uidelicn
M 4<5.
f ^ 1^1.
)'!: \\\'
Can. Auicennx.
i(d turfum di' uiditur in par* Us
r jibdi-
l.agit l tGta \ Fcn i.
communi bus prace ptM medi cinain
tnr ad ^iiorhos V pankula ns itadi
lLOi,quod ^ iilwMd de^ tcrmina j tepartem | ipgatft li vpporfundi Ac vhnoxia» €ompU6ti tur nero cmnespar tes hiima. m iorporis , i{uod dhiidituir in
yetrertt mediH ideji pe iiuscr
ccm de quQui-^ de tab.
pitrem infcrio' rem de (juo ui' de tah.
I I
I.xtrewita- tesde hus uide tab»
Patentes fenfui
I mari\fe ) fia4 de quibus uidefc' I quente \jab*4.
fJVniuerfm TraCi.i. illius f.iyinatomicim c.z
tradens tum | ^Caufas & fpecles c
^ Significa, ^Generatimc'.^,& i tiones ex | ^Operationibnstum I (luib. co \ J j ^nofcun- j
^ ^egritU''^ tur iUiusJi dinesqua \ difpofnio I rum do- I nes ( Singdlatim cet I ^fumptAS ex
Vcurationcs quaru tradit J
r- ^nimxlih. c»^ ^ Motiuis cj' C Naturalib.cX Conuenientia3&diuerfitate,uelocitate^
tarditate pdffionum t .9. CMcnfura capitis lo. Figura 11.
Grauitatejeuitate , frig.calid.cap.C' 1 * f Cereb/i propagines c. 1 ?•
Canenesuniuerfales c.29.* Af^bri^ i Communicata^ &propiH* Soda.ldo ^Sermon^m uniuerfalem dejiniens quid j quae, funt^ cerebroc.i^. lorcapitis \ fitc.i. ^ \ uidelicet V
r cuius po- I ^Malitia complexionisc.i,
Singillatim trac. 2.in quo nomma— tim recen fet morbos oHsil U accide- I re confue ^ios ctsnt
Lccdentia communitAteCffi *" brum c. 15. Aeqnalitate complexionis <r. 1 7. Complcxionibus malis euenieniihus ceptione , quai perfequitur deinccf c.ic.ufqueadi^* Sfndicatiuafpecierum,& racdcrum dus prxfentis ('t \Nuntiatiua illiusfutur^ c. 8 ^ Curam pro uarietate f Temporalis c. i o.
i ^pecies^A 1 uelex ^
Soliitionecontinui c. 5. Apojlemate 4. Materijs y. ^Sommunltate 6.
Signa uniHcrfalia tum
Solut.cotinu de qua trac
24. fpccicrum di-
ucrfum ut
^Carabi— ^Generale tus.i. apo ( definltioflemaca- ^.nemc.i
j etfunt \ firfm. i. j apoftema \ ta,qfmt
lidu inue^ Signa c6 lamme cc 7 munia i. J
rebri cu
ius ponit ^ncsc^. ^Pblegmone fubHan-
tiA cerehri 4. Eryfipcla^f$" i^nis fa
I Si kire.i. d§moniu \ Lctargiaqfirfenfri- I gidiiutfup.j.S.^ ^lntracrdncu I .i. hydrocephda 10, Extra ■ craneum,eteH hydrocepba
Aquaj ^ rum A '
Calid^ abfiue materia, & cum matcria c. 1 Frigid^ cum materia,& abfque r Linimenta c. i ^ materiac.iz.cuifingillatim^ Caputpurgiac. 14.
adhibet 1 Olca c. 1 5 •
Sicca c. 1
Ab apoUcmate 17.
Ab oppilatione 1 8.
Ex yentofitatibu6y & uaporibus detenth in capite 1 9* 6x uento qui pcnetrauitad interlora capitis 20. Ex uAporibus mafis aduenicntibut capiti exterius 2 1- £x odorihmXSonis c. 22.
tum j^Fatidis 2}. Ex ehrietate -44. tx loitu 25. Ex percujfione caluA 26. Ex debilitate capitis Sx fortitudine fenfuys cerebri 28. Accidentii iufebribus , & rnorbis acutis c.ip. Cretic\£c. jo.
f^Caufa uermium c. 3 1. Excitat^J Succeffione fomni 5 2. tum ^ Ter communitatem 35.
^Grauitate capitis 34.
^Lon 1 1 .
SubcralfbariyC.i 2*13 . Ouifeu Gale£,& cephalcdi ^^.&
fnci, '0,& plaga cu ^Bemicraned c .3 ^.(jr 3 B. - tis c. 1 4.
"SuletUeJlfimnus fupeYflHits, &gYauiscuiuf tradiri^ Si^na & fpccitsC*
rlgili<e ut fup.cj.S _ L^Jio^ldhtn idefi uemris,&rationisc. Tipcitmema in 9peya:io»iius j Vermijuoltue alienatio ^.g,io jenfns de ^uibus irAfUtu Deliriumi^ fntuitas c. 1 CorYHptiornemdrixc.xx.x^. C orfttptto it/iaginatioms ^ deliriumt.l^ ManiA^ds- dif^M^tio camna e i j»i6.i7 *. MeUnchdi(t,utfup.c.\%.U).io \j:utub'.it,fe»S)canthrepia Z i .zr iLifciftuelnfanintx amore 13.14 rVertigoftn ^ lS(jitHram,& dejinitionm c. I. I I fcototMiaci ^ Signa c. 2 .
I 2{ocufnenta in operationibus J iustradit J^CHramc^. ( motusde tfuibustraclatu^ ^^i*eideft paLpitatto, fiue contorftoc ^.&fhnt^. ^ Incuhusfiue Alchab utfuprac.^.e.j.
\ e~K(iturai. Epilepfia de
r~ J-ya-fura. « de tu-\ St^nis 9. J Caufisio. V- Cura \ I.
\.Apoplexia m fupra 1 i.J ^,14, ^Taralyflm tt mol ^Defimtionem c. t, y^enti , quUnm de^"cantur 1 Hficatione cu-^ Si^nac^. a cerebromeriio 'neodem I iusponit A^Citramc.^^ ordine coLLoctniur ^ de qui J Spafmum,de ^uo iti Jiip.c*^,6.7^ kiis agnfim.ir differitJ Teianum y tit fuprac.^.^. iq genetatim c i.mtx pvrfe- y l^remorem c. 1 1 . 1 i . i^niittr nominAtim UUni } Stupnrem i j. r 4. mrbtt 7»»« If^otimamfucieic.i^.lCA'^^
'^aimmfiue u-c/i^auortem,ti }>^iilphxthH^c.tt
Oeconomia LibriPrimi.
^ CetufaYum \ ^gn Trac. \
^ ^enfet dm fionesci, fed tande partitw in
pty^er amhiens ctmsexpHcat
f, Neceffa^ I ^otus.izr quies de qHibus c, jriasqfunt^ Somifd-,eir yigtliac.i^. fex
r Naturam e.i,
< MutatiQneSynjii^ C funt rd
f^T^turis c^. f. Natnrales \ ludicijs c.4.
! nt tcmporaj Bonltatc , cJr infcrlbilur de aerc io,o \ quorum Ji, cap.^,
r^^muerfmcap^iS.&inXBalneoc.ig, ' primisde \fnfoktione,& fmlihus czo.
Non necej^ariasyqua corpou ricafu acciduntyde qui busagit
I Nominatim tota fum. L rt de caujis
f-Bifcrimen inter fgritudincs proprias.et I apociatasc. i, t-Tarti^ Complexio r^"''^'^fimc.:{,
cHlaria nes de quii C ^equalic^. \^J'^^rn\busag:t 1 ^'P^J^' ^
1 cant i Repletionetnc,6, ^Jn^quali c. 5.
j j Dominium cuiuslibet humoris cj,
I I Oppilatiouem 8,
I \Ventof1tatesc9,
\ i^^poftematac.io, j Solutionem ynitatis c.ii.
f^Calcfacientibus c. i . ^lnfrigidantibus 2. Humeaantibus c.S. ij^eficcamibus Figuram corrumpentibus 5. OppilantibHs c,b. ^Amplum facientibus j. ^Jperitatis c.S. -^Leuitatis 9.
Scparationisafitu.i dislocationis c.iO.^Malitifuicinitatifh u Aiotuum non naturalum c.x^. ^ugmenti 14. ^Diminutwnis i 'i . Solutioms continui c. 1 6.Xvlcerum c. r 7. &hinc ^ApoHematumiZ. c ^bfoLutec. rp. Dolorts de quibusj CuiuslibetJingilUtim&funti^. c. 20. 6-
c deinceps vfquead 26. J^etentorumy&excretorum c. zn.& 2 8. ^Debihtatisc.i^.
rViilfusdequodifierit j totMfumma
l ^oxdi \ ^^^«erfalia
quib.di^ i*t funt I
.0 quid/It,& qu^ obferuandct in e, cognofcendo c. l. 1>miditc.i.in S'^'^"''''"^'^"''"^^''^'»^"^^'^'^^. ^•^^ ^^n^^qualem dequocn.feorfum
^ r ^Omnes generatimc.s,
j Enumerat illms caufas-i
Dimnauif 'ir . ^^^^^^'tf*asfmgillatim c.6. I tlKlfr r^^W&fexuscj. tem.&digerentiastu i ComplexionumB
. I Xegwnum io.
^Generatm pr^cepta qu^amc. i.^ Cibiy&potus rr. ' i Somni &yigil\^^^^
! i
4 «snifica.i^otf'"'"^ ex
j qua fu. 2. M do6ir.s.cu mtradlt
j Exercitif i
i^alneationis 14. Tr<egnationis 15. / 'Doloris 16. I <^poSlematis ly, ^PertHrbationHm anim iS.
C/artoc ^«f turhHkn\ Comunmm c.^.
Orfwec.4. Spumac*$. Speciehus hypofiafisi. Multitudine,& paucitatt c.j, j f.lnter ipfas raX (sAetatis c.9.
l<T»*/r l ^'^"^ 4jSexusc. 10, l^Dijjerentiasi ^ f^rinas brutorum €. i r.
Can. AuicenncT.
f' Methodu feu uiam-^ cusiodien--^ di fanitatS in
^ f Regimine generali ab ortH ad inceffum c, I.
Part 8
fnfantihus deqmhusdo6ir*i> tota J La6lationc , & abla&atione c. 2. agit er de eorum * Aegntudinibus c. 5.
^%cgimine cum rnutanturad mtatempueritid ^.4, j- f.Natura generatim c\ i.
Exercitij cu \ Species c.2,
iws expUcan^ Hora incipiendi,menfurandi,& ordinandi c. j.
xim de qua^ dgit to, ta Fen '
3' &
/Sf.etde ea genera— tim dif ferit c* I. & partitur In
(Regimint^ ^
^dolefcenti bus deqiiib. agit tota do' 6ir. 2. & in his conferua tur tum
Confequentia qu^ funt<
' Fricatio c.4. I "Balneatio 5. iAblutio c.6.
rum aduerfaru j ut ^
LaJJitudinum qu^vel^ '
Cibi, & potm cuim ^Generatim cj. I ratio prxfcribitur^^Nominatim de aqua , & rlno c. 8. ^Somniy& yigiliarumde quibm c.p. fCoitwSyde quoc.io.
Emendatione re- \ Membrorum debilium de quihus confortandts , lmpinguandis,&magnificandis C'^
pSequuntur exercitia de quibus C.12.& i^- & i")' \ ' Exfaperfluitatib.fiuntaggrcgatisinmufculis, ytfalicf^^
pandiculationesdequibus c. 1^' {.Ter fe veniunt de quibus curmdis docet c. 1 6. ^Rcgmine vniuerfali c.i.
tota doctr.z. & d(w¥. . . ^ ., ..
4 ^periendis oppiUtiomb. c.4. eoruirw i T • '
I Incatione c. 5.
^Exercitio c.6,
f..Superflua caliditas c.i. I Frigiditccs cumaugmentoc.i Corporibu^,quorum non eU complexio 1 Propcnfio ad sgritudlnes c.s . conucniens , de quibws do&r. ^.re-J Macredo c. 4.
^tificatur ucro in his ,vel n Pinguedoc^. 'Unte
\ ^cris,& temporumratiodoB.^.fum. i.c.i. mm ^^ccidentia qu.t pronoHicantur ^gritudines c.i.fum.2. & do£lr. J. « cap
r r^cncratim c.2.fu.i.& do6i. 5 . f ^*"^^
rerris,de quQ- /^^«^«^/0^ ^C\i//c/if^rec.?.
Iter agentibus j tum in •K
rum rcgimi ncdocct
Nominatim A
^^Frigorc,& congelatione c • a Nocumento frigoris extremitates c.
^iMarijde quorumregimine c.$, 'Raime vi5lus,& diata de qua pracipit c.i,
Sine materia, ut in malitia complexionis de qua tradit c. 2 .
Colorem faciei c.6. a Nocumentis aquarum diuerfarum c
■ Medicationem,de qua agit Fen ^.per ^ficiiHr,tum
Cum mate, edu'
mcntisqu^^ ^^^» ^
*• citur eua-
exhibctur ubiadeflfgritudo
cuationc^i de qua docet
Q t SQualitcr,& quando oportet euacuari ideH. modum,& tempu^ ^ Regulas communes euacuationum c.4. r f^eguUsc. 5.
Purgatione i OHodum corrigendiu^tiaSN\miafolutioc.6. &-], I uentris cw quA funt vcl ij^^^^ /o/«fio c.8.
1 iustradit V Rationem faciend^ ex dij^ofitionibus medicinarumuentn i ^ tium C.9.
^Cui,quando,& quomodo prouocandns c.ii. I Quid agendum,ei,qui uomuit cii. Vomitu in J luuamenta illlus c. 1 5 . quodocet ^ Damna,& malitias quAproueniant c.i^.
( Vt fuccurratur his qu^ accidunt vomenti c. 1 VQmd agendum eifm quo fuperfluit c.i6. Enemate,& clyftere c. 1 7. Linimentis c.i8. 'Embrochisc.19,
Singillatim dc
'Phlehotomia facienda dc^ r quamultis fcipitc. 20. Operama\^entofisapponendisc.2i. upera m^* ^ accommodandis c.22.
I fncifione,& corrupti memhri ahlatione c.jj. \ Solutione continui fananda,& contorfiombuSiCafu^ac percu^me I CauteriTationeadminiHranda c.29» {jDoloribusfcdandisc.^o.
Can. Auiceniic-E.
r^natomiam c.i
eslipfeodi» Itis , de quo d^fkrit tota Fm :.e2r il iim explkat
l c^CuliijUO rum tres Jimt partes morbis oppor tiiuai
Morboi tum
^Cognitionem difpofitionum ocurt,& complexionemfC.i. . ^ignageneratiomsdegritudinumc. 2.
rGeneratm in quo docct'^ Canoncs rniuerfales curationum oculi c. 4,
^Tr^crnationem a nocumentis.et conferuationem facultatis ^ f^Generatim quid fit , & quotuplex c.6, ^n<r ' • rophtbalmia
j ^\ommatim, funt 1 dequatraa. Si'mac.7. [ Leuis & conturbatioms ca
Exterlor q j legit oculu j & dicitur palpebrayde cuiusmorbis ag'itr.i.& funt zo.ui' UeUcet
'tentes r m.ini « capl'
Interior qudi, j esl uirtui vi . fibilisMcuj ius difpofttio I nib.agitTr'
1 'Pediculi ^reipiAa-K ,c.i.i^^
■ Silac^&groffuiespalpkram^ 5.4.
Gejfhfeufchhoptalmia 5.6.
^rojfitudo 7.
Tebegiinf/atioS. Qrauitivs 9.
/""^/^^^^^^>^^«^3'M^i&/74yo« 10. A4otm I r.
Inuerfario palpebr^ i a . i J . Grando •.^.& 15. Hordeolus 16. 1 7. ^Afarnach li.x^. Sufati 20, Lapidofitas 21, Flcera,&riiptura 12, Scabies, & pruritus a 5 , 2 4. ^ Tumor 2 5. 26.27. j Mulvtudopalpitationls 28. I CafHspllorum 29. & ^o. ^rUi muerji , & additi ? 2 . ^ j . 5 4. f Naturarn c.i. DebiUtas \ & noiu- j Signa 2. mentum
i-& de ea proponit
Curam qufmul tiplex uidelicet
pit. S.
Cummateria, &effufmt fluxuum ad oculum c*9*
VefiCiX, phly £fen,e,feupu ^ul^ de quihus & fequ^ ttb. agit Tra Bat.r.Etha rum tum do cet
j i^Y^^^ i^^aeiicet \ JluxuumadocuLum c.g*
* opthalmia uel A
j j « Calidie, & choleric£ fanguf
t * <:pvmnnpmum^ \ neA,& eryfipeUc. 10.
neA,& eryfipeU I Frigiddi c.ii. j ^luardengi.i. ch-fnofis i 2 . ^Ventofe i
ius doi^et
■um ^
LU— I i
^uns dc qua dijic
Curam 5.
^Rcsnocentes^, Ny6lalopsc.$.& 6, ^liharc.y 8.
Imaginatoncs de quihus c.g.To.& i r.
^lmtifaryfcu pupdi^ailatano c.12. i i-l
Conftri&io pupdU 15.16.17.
Aqua feu fuffufio 1 8. i 9.20.
T)eHru5iio uifus 21.22. , Diminutior.^dij 25. ^^.AlbedoMmens 24. 25.
Sermonem uniuerfaic de me- 1 dicinis ophtalrnim ufitatis c. - r4.
SNaturam c.i. 4^Curamc. z. J Vlcera de quibus c. 5 .4. e^r 5 .
Ruptura corne^ , r/ia^«r rrpi^rTafie C.6.& I ^otWc. 8.9.
I Saniesfub ftphac come^ c. i o.eJr 1 1.
ICancer oculi C.12.& 1 5, ApoHcmata lachrymalium\c.i^. 1 5, ] Additio carnis c.i 6. I Mbugo in oculo c.iy.& iS, I ^'e^c/ i(^,zo.& 21.
iVngula2 2.& 2^. Hypofphagma c, 2 4. 2 5. \Ladyfymac.26.z']. \ Strabifmus iS. 29.
IExitu/s ocuU.i.epiefmos c*3o.^i,e^' j 2- Vrofunditas & paruitas 33. KG/^«tc^^Of:.54.^5.
.Vrimo il
rit Fen 4. ^^{ocumenta auditus^n quo de more trtafacit capit.dcclarans eorum tra6i.i,et
eius tra- \T)oloremdequoc.6.j.S. dit Ana- | Sonitum,& tinriitumy & fihilum c. 9.10.1 1, tomia c. \ ^aniem.y&pusyUerisc.iz. I. J Eruptionem Janguinis c. 1 3^& 14. Conferua i Sordes^& oppilationem in ea faBam c. 1 5 . 1 6 .1 7. tlonemfa j ^ 'tritionemy& percuffionem iS. nitatis c. • Pruritum 1 9.
I Inryoi ^ -Iqu^c. 20. 21. C^orhos tum ^ Animaliumy& generationem vcrmium c. 2 2 .e^?" 2 ^i^uideli ^^Apofiemataaccidentiam radiceauris 24.25, cet. Trernorem auris ex yocihus magnis c.z6.
Nafusyde cuius difpofitioms a^it Fen ^.et omnem de illo difputatmem com .ple&iturduobusTraa.tradensm
l^atuYam c. Signac^. Curayn c.5'
,Anatorriiam c.i.&i. Qualitatem uiarum admtniHratmis mec^-
cinarumilims c^. Nocumenta odoratus c^.^.6. Fluxumjangumis rSanandoc.S»^, c 7. & docet ^
de eo CTrocurando c lOn
^Coryxamyfeu catarrhum 11,12.15, ^porem c.1.2. \ Vkerac.-^.'^.'^. * Oppilationem c.6^7. & S, I Chanam. i. morbum qui cHfiCHtm eftns Secundo > contrinonem 10. morbosre^ Hmiorrhoidas 1 1 . 1 2. liquosne- 5 Stcrnutationem c r Prolnbentibus ci^.
i^.& demedi-i cinis iilam. ^ \ Deftccationem 17. [^Prurkum 1 8,
Facientibus c.i j.
w€ 4.
Oeconomia Libri Terti;.;
Dequlhus | git comun6lm \ Fen 6. & de \ Lin^ua. Hiatus 0- I eorim anato- \ iun recenj ris y quod j mia^ cap, i . nomiric^^ rmx generis os j tim i uocatygr^
<lj cap. I. J X fepara-i ide
Os cuius^ partcs 6. 'videlicet
Dcntes,de quihus a- ^ < iittota Fen fcpti^ \ Generatim^ma , & docet ^
^(jeneratim X^egritudinescz \ ^Curas cs
I ^Corruptionern guftus c*^.$,
ycu-i I Mollificatione ipfius & grauitatem , & diHin£iionem ntroitut
enfeti{ \ in fermonemx*6.j
Nominatim | Spafmum c.S.g» \morbos II. \ Magnhudinem 10,11 m \yidelicet j ^hbreuiationem i 2.1 A t^poBemata 14.15- I \Mchalelinlocutmc 16.
l I %a.nulam ly.iS,
j I ^duftionem ipfit^ 1 9*
1 I Fifiuras 20.
Part 9
^Deie6lionem 2 j , CBothor c. 22. I Mcola 2j .24 Ore , f«f«^ propomtmoK- i MultitudinemJPuti 2^.16 7* Sputum fanguinis 2p,
Odorem horribilemex comeHis 27. I F^toremojfis 2p. 50. '"O; apertum c.^i,
Curam 6,
Lr- M, / -11 • /" Medicinas refolutuas 7.
^SingiUatmmorhosilloruquifuntij. mdelketj StupefaaiuasS.
Gingiu^ r^e qui- \ bus quia ; affincs,a-i ^ git eade^ H fen S.fed I itautex-
lahia^ *-pUcet
^Apofiemata c.1.2. Primo gingi | Sanguis exiens c. _j . «^zrwfw <<?jjri- J Fifiura 4. tudinciy quifi^ f^icerayCorrofio,&fi^uUc.$.6. fimt \ ^ugmentum carnis c.-].&' 1 o,
i diminutio 8.
^Mollificatio c. p»
f VjLturam &ujus c.ii. Secundo la-j ^Fiffur^ c.iz. i^.
Lbiorum tum^ ^feSius j aApoHematai^,
^quifunt Hmorrhoidesi^, LT remor 16,
Commotio c. 9. t o. Perforatio feu corrofio cii» Rupturac.12. 13.
^ Iteratio caloris r . 1 4. 1 5 • , ^ ,
7)emitio c 1 6.ubi docet facilitatem origmis , & addit etiam fequcnti c. 1 7. eradicationm eiHi contrarianu Vermes c. x 8. FraUio c,\9' Stridorc. 21. Elongatioc, Congelatio 25. 24.
Eber 2J.
Ti wat pai
Guttur , de quo agiti Fen 9.& continet ! difputationes tres |
rTrimam de jlnatomia ilHus fStrangulatlo ex ciho ; & fimilia c. cap.i. I
I Spindic, 4. 1
Secundam deajfe&ibusproi Sanguifuga hmntes 5« 6 .7 j Suffocationes , &angm^iS,9' ^Jpofietnata c.io
Tertiamdequibufdampar- ^Catarrhode quoc.ii
tibus 3 Ut funt -vu/i e/if 1} r^r.A ir * _ . mygdal^ qt
Jhusmorbis jpo^^yy.
Tertiam de quibufdam par- ^Catarrho de quo c. 1 2. (Dete&io pdrrtonis c. l J*
ri^?«5 , ut funt rua & a-J Cafui 13.14. J ^
mygdal^quAobnoxi<ztri\ JSlocumentisexiricifiomVlOYHmqH^ . ,
*• Jbusmorbis jpo^//?* ^Fluxus fangmUc.l1'
Ceconomia Libri Tcrti;.
Tulmo^ ad r^^^^uia per rinentidnna f 'ti ^ipera ar tcriay^ pe Bii^.idearo iun&im dc^ bis agit toi'a Fen I o. er : eorm expH
tes ptnt
fAnatomiam Tr. i . f . i .
I . r^fimfermoneunmerfalic.^,
\ CorKplexioHentypulnionlsque po i
tijfmumc. 2. C^orbosc^, Curamc,\, & 5. Medldnas pngidares, & com pofttas , & formam adminini^rationis c. 6.
fAnbelitustCkmstradit Fun- \ £liones \
Diferen- f,.Quantitate,& X ^ ^
' qualitate \^ ^'^-^fl^e ad 19.
J tiasquas ^ fumit
Natuns &
q du&
Singlllatim4 ^P^^ftra fanguinU morhjs aui
morbjs qui
r r- T^ituramt^ caufdS c, i S.
\ ^fihmajcu j S gna c. j ^ Morbos ffti iui docet 2 Curum 40.
) Malitiamanhelitusc.^i. ] „ l^Difficultatem anbelitus c . 4 2.
J f.Inmumenta, & nocumenta c. i ,
^ Voxje qua J fAhfiffioms uocis c s .
TeiusVa^ ut ^ M^ce^m (^,^. dr^.
^dit l
f'De quihusagit
^itatraa.s.ut^ & ^,' ^ ' ^ S^Otilis S. J f ^^^^ .^^'■'^/f; \signa z.er^, | Tenetrof^ .
Ifeparatm Huram i.<^ 6. ^TremuU i o.
\ Qualitatis immuta- fA[perac.^. ^ t£ut 1 i}reuis6.
^Naturam , caufts i.J Grofi£7,
Apollamata ^^pecukti ^ rNaturam,^ cauf^ c.i
ci'^ quorum^ uis agit I Pleurefis^ Signa qu^tum ^DiagnoHicaJeu irX Pur trac^.ut ( ^ I ffcntiiui^ ?{o^
Pura c. t* 'onpurasc* y
i-Crifes c.c^. j Prognoji
J ca.i. pr^- j Afakt & falutis c .4. <j uuntiati^^ Horarum^et tiporum 5, ) ua futuri ^ Caufarum ipfius c 6, ( euctus ut j 'TcYmittatims c. 7. ^figna ^Sputi c H.
Peripneumonlx c.\o.& lu Aponematisin pulmone X Duri c 1 'Bothorcx^, \>miisc.iz. ^ 7«f "''ggregatdt in pulmone c 1 5 .
toto tra rn^ ^ . {Subie^o.i corporihuspr^tar^
W.^i^^J Si.^'/J ^'{''^P'^'&^lioru i {-E^muiiandisLu L {^'^^pyematis s
» • ^^^^^P^exp^icataanatomec.u
Nominatim y & di' ^incle de HUhs ntorhis tr, 2, qui
• funt
[C^noncs,„,u„faUn„ eocurandoadhibendos ''^- ^ '^'duma4Ul,acc<,mmdatM,& ab eodiclas cordidesc.g.
TretK^ r ^ I • C I^''finitio c.l.
^"'»'^fi«Palp,tatiocmusponunturjy,gnac. 2. rCenerdlscr
"yncopedequadocetS ^^^^1^?«'*«* J ^xfi^fi^ c.6. ^ "^"^'-^i * '^""tJ Qjausfigms cognofcatur c. 7.
f^nttomam H- |
W^cit^ettria i CmferuSdi.npr<t
^v>nen,docetc.u.\ JftZtT]f'^^ 'i'''' I qtodeflcufMperio tm *S '^"'"'''o" '-^'
tm '-rUera.&cmor.onesc.xo.
I ^ fpofitiones enu-
\ meratquffunt ^""^^^^nokmscums tradit >X«4* \feruandi iLsra- i
^ Quomodo curetur c,'^.
' Q^modoaccidat c),
pa^o curetur c. io. Quomodo pr^erucntur bominesc. U,
litJ^^^*^*^^* gcnerationcm c.
:JHinutionem,& probibitionem c. j.
chus , (ie
f^uperiorem dlfiln » £lam quidemabU | lojed adillumperj tinentcm , nempe^ menfme afopha" ^ gum y cuim profc' f quitur Tra^. i .
Can. Auicenna?.
^Genermm c.t^addita qualitate cIhs offlcij nempe deglutitmts <r*?.
j ConHnBio deglutttorij, & di^cultet^ dt:- \^.;^^^ c,$* \
^egritudines'^ T^minatlm j
glutiendijcuius docet
^ Curam c. 6.
Mediam , cfu^ efi quo agitj ipfefiomachusy de Fen 1 5 . qj^Q quinque tra- Ciatibus ajfatim^ difierit
& eius fitcit tres partes
rCeneratim quidem^ Tra6i.i,explicansil' lius
^& funt \ ^pQHeniataide quorum natura figmS)& cura 7.. 8.9. io« I Eruptio fangulnis c.ix ■ ^Vlcera de quorum vtfupra natura fignis,& cura c. izAV f Anatomiam comunilim cum mcri c. i . 1 Complexioncm naturaletn c. 1 5 . Aegritudines c. 1 6. ^
Sine mattrici
Inferiorem , quod efl, myrach-fmc^^ hypochondria qu^ non funt quidem^ Honkichi partes , fed quia illifubie' f[<£ , & [ubdit£ ideo dc illisaglt in hoctra^^ S'C. ult.
Signa difpofitionum c.ij.
Com plexiones malas tum \ ^Cummateriac.xz* I Significationes nocumentorum non complexio I nalium czs-
I fJUniuerfales , quarum modi indi^
I canturci^.
Regimen in eo cui paruus eH
SmgularunL^ ^Sine materia ut ^ complexionh | £ius qui adi^ J turfortitudi * Cu materla c. ^ ? ne fenfuse- \ qu<£ efi oppila- ' iusc.34. ^ tio
!{es aduerfds ipfi,& inteHinis c. ? 6. Singillatim de illius — . ^ Supcrioris ^^Dolor, cuius docet ^
fCalidam c. i Frigidam ip. Siccam 20. ^Uumidam 21.
^Frigid^ , & hutlA
Calid<£ 26. Frigida 27. ^ HumidaiS. \ Sicc£,qua dicicur^i I ilica ficmachi J) I Frigid^,etftcceC'f I Sicca,&' calids^^ ^Caitdf^et hurmd^f
\ fpofi^
quo agit
I tiones
tota Fen
1 Tr. u
in quo
eo itadi-
doceat il-
lius ^
fi^ illl
morbi^ agitinreliquis ' L^.TraB.quifunt ud (Jnatomiam c.\. Modos if^gnofccndi difpofitiones illiusc- Comparationcm cum corde c. ^
Signa coplexionu. q funt uel \ CuntJ uni - \ ^ uerfa- I lcmiL I liuso'
Calida c» Naturales i Fripda 5. fmplices utl^ Humida 6.
^Sicca 7.
Part 10
(Cal.&ftccaS, Cal.& hum.g. Frig.& fic. 10. ^Frig. & hum.i i, Non natura fSignis fngillatim c.
jSJaturales ' ompofit^Ut i
Caufas c. i. \ partis,et pro \ -jSi^^nac.z, I prie o>is . de \ Debilit.ts c.4.5- ^ Curam 1 quib.tr.z.ut \ Dcflruclioappctitus,& dcbiUtas eiufC^
I I 7^-9-
j Corruptio appetitus c.io.& 1 1 • ■\ Fames,quai fCaninadequac-ii^^S'-
, r • • \ triplex t, Bulimosdequac.l^'^^' JnfcYiGris \ , „ ;• . w ^xfft U
partJs q cH ' ^^'^^^>^^' ^Jyncopahs de qua cap-i
^fnnd.slubiV:'''''^^' ' Vfit digcnio ^P^^-culfioc.^^j
' f.Oige. C lSuumetac.] ^De e^mri* (ignis
dequih.agit tr.^, etfunt
mniu I boru.
les fed cum mditia , & 1 fidpradiSiis 1 rcfpondcnt.^ [^dequarum
lonuenientes 20.
^Caufas 29.
Paruitatisil-, lius
Cura,& regmine 4. fequentii-u^ cap.
5, 2l.2t.2?..24.
2j. 26, 27, 28.
Com-ptio p.i Et CHYO. dein «K DcbUitas c. X ceps •^'f' _'arditzSi& y^ locitas defcenfns cibie S.9. I Grr,lftiies,& darities c.il.li.lS. i , *-£r«<5?M^f;oc. 14.15. J
I - ^Calida de tjuib. t.I'*'
] ^ \ JpopemAtAi^iutetMrr.^TYig de^uibc.4-^'
j Cmunes & J LVura , etgroffa c. 7>
( infirimcnta ^ -^(^«^'^^^" '^•9^°-^ j
[ ■■ j ., Vkera c. Ii.i3.i4» *
.rij de quib. 1 noihorc.Ki.
I tr.i\, et fmt ^l{iii>titra c.i6. Ex parte ei:ts,t^uod
tri wc te\
€X €h
.iic^ hei vci
Morbos *qui uel
Pe qttibus Tab.
fjflienef Ix dunt dequib. tr.z.& Junt
J ride
drCattfftiC.'. ^VebHhaseuiu-^ Sig„a c, z. j de more tradit X Curationem c.i. ^ OppiUtio.de qvta ut ante c. . v.6. . In^atioy&ventoftasde qt*o c.-j.&%.
ipfe cornprehendi j & tgreditur ab eo ' de ejHibtii agittr.^. & funt
r- Y^Caufas f.I-
In^atio cuius fitrfequitUY^ Signa c. • Jicuram c.$'
Vomittts^fHb- ^ioniunclim c.S. uerfto,&nau j Separatim ^ /tbfolHteCi^^ feay& xflua j de uomitu ^ Fach.m f^' ito de ciuibHs% deinceps , * pier ealH^ Coturbatio,& > qutmdocet ^ teml^. anxieias i^.\6 cnrart ■CHsa\
Ejnes ^ j yejtca ^Dtejuibus \^Ma...<^t4idt Tab,
SvluuHt conti-
nuttm dtijuibusa^ittr.
renn:a de quibus tigit i,irafK^.&funt
Hfibetur fermt umuerfa.Us c.T, ^Signa itniuerfalia ponuntur c. 2.
■>(^B^tentus c.\j.
•LCongeiatus c.\S. \S.ingttltus de ejuo c. r 9.10.1 r. j:alidttm,& fangui ^ Almetum c^.
neum cap. 4. cuiJ^ i fubijgt ijPhlegmmem v.6.
J frigidumc.j.
jrJnut/f-Ve ^but
Dijferentia c^. ( Species fmgulares recenfemur ut
Cur<e tradttniur ftngulorum,fingulis cap. Vhlegmaticum c,^. j ' c.i:.i3.i4,lt. 1^.17. 1 Durtim ^ui canctr c.^.
I TercuJJto & obuiatio y& cafuf,de ^uibus cip. ^ Dubellaticio,.
^Sdjfiira, &'incifio,dt ej^ibus cio. K.Mtfaraicde c.vi.
Vertinentad excreta,& ^FluxitSjde qtto c l,& 'fgnis ci.
j Cachexfaci. f Generatim fit ferm$ f.^.f .
j / jifcUis cuius habtntur
L Hydropifisde .^ua^ Singillatim illitts fptcits C ^ ^ enumerantur in reli-^ Hypofarca de ejuac.6.\oX^.
\ &fi*nt {.Tjmfanitisjde Mfubr* c. 7 ; i ,^ f 5*
.Cauffi prtprl^ ^ bign.xv,9. Cura 43.
Occonomia Libri Terti/.
X ^natomiam c.i
f.Fel f ^^panes , quia quadam inter ^Fellis Tra&a, i
I fe a^nitate ridcntm quodam- I moio comun^ije , eofdem^ Splen ^ morbosparere, de vtrifque ea-
doceat vtmfqii€ naturam feparatinL^
Cmm,,plicat'iA^orbos,quipoti/S.r qu.ftah U cauf^sc. ^
4^ •ocyZir hepate eim tnidcm ^ Sima c.4. fiyinatomiamiWm c.i.rr.i lCnram
^Comrnunes illi cum Plepate, & tr^\aturam,& cau.
JnteliinAie qmhu/s dijierit Fen, X ^'iUorumofiendit
SplenisduQhwstra-^ C^orhos, ■ ^atibus cxplicans ^qui uel ^^natomiam Tra6i* i x. i
r-Fluxusy f^Ceneratim naturas , modos quorum J caufa^,^ differentia^ c.i, tradit l^Signac^
VCuram fmgillatim^ fPU&io
\cuiws r Caufas ci I ponit < Signa c.z I exmo^ Curam c, z
Rugitus,& egreffiouentofitatisinuo luntaria, de quo ut fupra c. 4.
Morho qui funt
^olores de quibus ^^gittr.^. ^ q»i funt yel
^Hqua partes tris inferiorls pra ter iam^ txplicati^floma^ €hum,fd ^ iicet , & hepar, ex
4. f>
Tarditas afcflLitio nisy& ye locitits 33'Tr,^
^Definition^y & cauf^ c.6 j Dtfferentiam inter ec^m, & lapidemrenumc,
fdle,de quibm agic Tratl ^-C S J^s c. f I fum I&eritia wgra ciiiws traau\l s,vna c.<\ i Proprij ipfi ^Vniuerfm c. i ^Curam c, y jl fldcm dc qiii j ^ A^alitia complexiom a. ?
lbusTrat}.2 \ Sirfgil \ ^poHematibM ^.k,6 yentris ^bfolute 4, imm ^ Duritie^.j
\ de^ \ OppiUtionep.io ^ ^Dolore c, 1 fHepatici c,i
i Stomachici feu K ^ '^^''^ ^xcortatione lubrifi^
\ intcftinalis i^'''^"!!'*' t. JUerofic^
I Cholericic^
j CMelanrholiii , feu gjlenetici c.% I SariguiX.A^fqHeexcoriatione c6 \ nei \lCurn excoriation e,(^ ylcerc cf Pad,i caufa cihiin ventrec^
I Reliquorum \jrra6i, 2.vt
t<0 firrco-
ris,etpau citas cap, ii*lr.^.
CoUca cuius j tradit
: ieosy j feu uo j luntas !
de q,4Q
\ Signa
.ytbfolutecohcac-j^ Cerehralisc.9 I Oppilatiui c i o
"FrognnX^ionaS '\Mala9
tion^ I quam ^i^-ii j pfequi
I liquefziniui c. \ i \ Facli a ^iffitudine cutts ci%
II C holiric^ pa'Jioni<> cil Adedic nalis c.i (reticU.i)
Lj^.rj. . ^Tenefmi c 1 ^,cu\ proponfwtur cpllyrta cii Di^mgnentiaipfuf^ecies.ut r^^Phlegwaticamci t Fcm ofim c. 1 Exfecefhtlumi^
( turtr.j tum^
^Genera r Canones ci timtra< Cibationem dens ^ Nocumcntai^
C^eneration^ci I Speties I Signa s Curam Adeditinds,
f^ermes ,
de qui' - Adeditina^s,j ^us agit^ quaimerfi-'^ tra.s.^ * ■ eorumL^ proponit
j Singillatim I cuiufquefj>e ^'cieiut
^ £x apoiiemate ;4 I Ex torfione,&ruptura I Rcliquarum ?fedcrum^ ut fAgidtZ ca ^ lidx.debilitatis fenfu>,& Hwnik rFrigid£ cu C Generalcm C2.& I iusdocr' ' "
r^^Hosproprie \choLeric^c.i7.
. , ^fcarides c ?
Clyiteria c-j t-mpUnrac.%
>t et -Kspetiale, (^Solutl is per clyHeria c ^ curam^ ^ ? A yel Medi- X ibiti^ folu^iiuus
9y€pofiemofx rp CMelanchoLcA I £Ar /a-cc 2 i Ex dehifitate expulf:uai Ex torfione 2 j (^22
^«^ diJPutatFetp ^^JI/.cCriUo^ rumexphcat
cinis ti ^ Re6iificantibus 1 Suppofi'. orijs 6, S.9 C/)f?m/y cy.y.eJr i,.„^ifo. r«w rfocef qualitatem,^ inUrumentr^ Votu olei de therua ij EmplaHris i 'VaporationiuusiS
'S^^defeq^ \Tab,6
^ /a»W9 ^ \jx uermibus
^ ^egntudmes\ '%^%nac,i
tnre^uafolutwne continui^ docet i QuomodLrett^T tat,stra.2.efiaHte,nhocuel | <Phlegmatic«m de ^uo , ut fupZ ' r g . VDurumy,9,p ^ •'to.o
^lcus dequocAo.ii,x 2.Tra&. z Scabies dequaci},i^,i^ ^ Generatione c 1 J Signis 1
ILapis de cuiusagit ^ Cura 1
\ deqna dtjfe^, J 1 nii Tr. i >& \ ■^egritudi *
Can. AuicenncU
Part 11
^lS^mrm ex Jnatome c. t
I explicat ip-
! fitis
'fGencYatm C 0.u^ finty& quomodo ckrentur cz docens On£ve;icam calfkciantc.s ^ Sigms,& diHin^iione a lapide rennm
c i)uji vcficarn infrigident c.4 3 Curatione i\6 Vominatimy& funt Lapis,decuiHs agit — c %cgmineineo adhibendo c.7
&m eaco fid$'rat
Occul" tarum "Vttris infcrio ris par tcs rcit qua, q coplct o^ona ritt ita
fNati-traliSfde qua dlffentur c » . J ^po^lema, f.Calidum quod oflen- n Fiat S [ pArdcr deXCaufis c. 3 c qtt^^d tum^ J ditur quomodo J Cognofcatur g
\ j cum ^Curac,'^ ^ C Curetur c.
I Pau,- itas c. 5 ^Durum de quo eodem ordint c . H . 1 2 » 1
) Difficul fCattOs c. 6 fj^lcus dequo, ut fupra c. 1 4. 1 5 , 1 Excremen - Cumno' \ tas^ <^ i Signisj \ Scabies c.ij.iS ^ ^ ta.nempcJ \ cumento, j retcntio * ^«rrtb.cir^ \ Congelatiofanguinis,i^,20 urincimJ<LJ \ qua rcct \ decui' tl^JtoT ^ "Dislocam ciUii quaagicTr. \ fet hreui- ^ ^ifUila IrumfZim \ Doloresc.i^ i.&e^luel [terc.i.ei .tio de^ L»;» w»»^'erf . \ Delilita^
^funt xxix I qua ut jup-c l o. 1 1 . 1 2 . \jVentofitas f . 2
\ Imcluntarms exitus ^ j. r f^z^nato - i (jiii^us in leSo 15^6 j mia illiHS j Dial etes 17.18 j ^poncda, ] ^^Hlutudcuwm c.19
\ tr. i.ci. ^Mi^iws fmgmms,& faniei, & fmV.'mm,de quibus eodem ordine c. ao. 2 r . 2 »
j ^egritkdinibus quibus obnoxia gcncratim de- aliditatisc^ I ^rfonfirandis c.] " i Frigiditatis cs
fNaturaqi-ia \ Bx fignifi, ationihus complexionum iUideluet \ Humiditatis c.6
trix, dc^ qnfL^ difierit
mul' tis t9
& m
ac de
Fun5lio nes , & munia , q ftmt
\^Ex funttionihH^ de quHm infrr^. ^(jineraimem c,%
*artes Hs inj krisp mes,i
[^iccitatis c.7
^Embryo- * q)ifBcultatem impr^gnationis Jeushriiitatem,ut^ Signac.g \ . ,JJjtdf"ap,
^nisforma \ aueraturlmiJedmmturn,&ilimprofequitur % Kegimen,& curam,rt impedmentum^toU^^Pl \tio;iqi^a\ c^r^pr.,gnationisc.ii ^ & imprxgnatiofiatc. 10 ^
i ex(j.iu,n^ Hh^ rm fimi uel vft ^Mafculorum pro quorum ge ^MateriaMcnfemen c 1
^ d.Uocct ' ' ^,.^ il r;nr«»7^iy^f/oc.i4
1 iliiHS
a J Dehi iitatii
^Emhryonisc IQ
atis \
^Nati c.io
nerationepr£ponitur,qu<»^ < reqtiiraniur ^ '
|05 Ut
partus de quo agit Tr.z. & C^uidltur in tria te ^pora^
nxcre rlHclicjiC-' A ; <:>4ber J
Coeundi ratio c 1 f^iri quaiitas c. 1 ' ^F^min£habitusc»i6 I Foeminarum,de quarum fignis coniuniiim cum mafc.c. 1 1 "^^. ^ ^ Cjcrnmorum,& fuperfataiioni^^ de quorum caufis c.i
rFrdig^ap.iis de cuius dw^'^^—- } jtppeiituc^
Parien tis, q
^Ahonum r^nte ) facitiirL^
tra i obfcr-^
J Cafxchariyidtfi pulfu cordisi. $ ^ Curfu minfitHorum c.6
tr.cn- ^
de ^b. agit Tr. ^ & de Uiori*
mer^t Tr.i. c. s- &^-
tinct, uel ai eius
, f^^y<^ >i U
.gn* c.
^■y^poficniatlone fedum e ^ ' ^^imine chmparthi'Ji pro^inqM 1$
Fjglmtn bonum ad illud c.\\ C Lx.raBlionem fcetnsmirtui c.ii.i j.eJr
I{tgimen f>Htrper<e c. i y ^ ExtraSrii.?icm/ert4nd:nte c. \
Caufis^G cneratim c.ii . ^Smgillatim caufa'
\ fus fit uel ^ ^%egimine c . z
{icur^ ^Faciiitate,qua docet procurare agens de medicinisfkcilem efficientibus partHl» '
f dtt ouj
I uando-j I i ^PoH
Tarit,& ^Difficulta ■ I hoc rur j te,de cuius
ugiant men .enturj ^^nipi tttt m
^Fcetus 2$.26.2S>i^*SO a\Matneis c.27
^u lEniX(& de cuius . . S^Ipfiusci ^Qiiali ^perfiuita^ meflruo - ^^'^^^^'^^^^'^^lnfaHtis c^^i.ubinos reijcit adprimum iibrum
,^ j rum de quo fupra in j Difpofiiionibus ^ Midntudo fanguinis de qua e. 3 1 mcnnruis A quasenumcrat j l'';''^'^'/^^^^^^
j rlceradeSC^ufisc.5 i Li.&funt ^ ^;'""^ ! qhorum lSkf^sc.6
»b/or matricisc.ji ylcerac.i^
> Mcidenti* f «<f fequMtur } Signa ' Curationes
&SUt \ Ttftrefxfliocr
^ * ^^iutgirLno.tjUie Ucet non ftt mrbus,tfuia tamen tUam feqmntUY intvrdnm morhofa fymptomata,id«» d* iUa aiit f.l«. &
l^agadix de ijuibus eodem ^uo fupranrdine c. I z. 1 j. Vruritiis,^ priapifmHs c. i J . '
cj 7.18.19 Vebiiitas zo.H Dolores li ^j:urfus i| 24 ^ Hjtentto menftrunrumy & paucitas tn fUbperfeqmtHr . - ■f.Claufttra ,ideft phymm ds quo c.i. docet curare c.i.& l .modum admirUfmnid fcifft*ms trxdem» fcontratlio, feufufpenfio c.^.augmentum feu exitus j .6.7 dequi l)€cUnalio,^fepciratioc.^.&9. ir Calidide tjuibus c.lQ,ii ^ i% btiS a- Jt>oftema(a,qux funt uel ^ Vhlegmatica c. l j
^ -Ll^urac.i^.& IS
glt tr. ^ p^^f^f.^^i^ie qua c . 1 7. 1 ^^& » S?.quo fttf ra ordine. -i* & \ H^morrhoides,&bothor,&morHm(iequihuiC.j.o.%i funt \ cUuic.iz ^X 1 1* K***'''*'^'^»'''!*^^ «^fw/fcrf.ij'**
I ji.fuaj idefchydro^t l^.z6'lf *^Jnfl4tio z8. X9 yent^nas 50.11
tanifefi^ cet bo~
fiAnusl de ' cuim mor-j bpsagittotd\ FmA7 j
IsingiUatim , & funt
I 'K^ri&ionem curfw earum c,^ lCihationem, feu dimam c. i o
f^^^neratmexplicansillommcHrandormdifficultatm c,i
\ rr r ^^^f^tirm,&)petiesexplicatc.z
I r^i^mnhoidesquarmj r^eneralem cs
l Q^jf^/l^'"^^''''''''''"»'^-^ EmWocationem cumliqidisc. . <J^oinficat'.o *M'«^*'W*^**.H I Sjd.tic.e,ndolorkc.^ '
FisiuUde quibus Xgenerentur cAi I proponit ^uomodo^Curcntur c. i p } I Truritus de quo antedi5lo ordine c,20.& zi
Vlcera de quibu^ c. 2 a ^Anatomen i fCalid^ c.4 ]
\ Calidie ,& ficc^ c.i f , . - ^ j Cand:e,&lmmidxc!6
^omplexiones , & eorumfigna, ut^ Frigid.-e , & humid^
^lnnaturalis c.g rCaufisdifferitc.i. r r
r^reSko ie,^^ Multitudlne abfque defiderio. quod eH rnorbusA '
I C &diciturpnapifrnus,decmusagit ^r^r^/o
.luuamentis c.io Caufic r , c ^«'«^y
. ^ r^auiis c.i-y f..Gcneratm c.ij Nocumentis c, 1 1 i 1 ; ,v /. ,
;7om r i ? c- • ^ r^^a^^in^ fingulares ad
Honsc.yz \ Si,msi6 \ . coitumci^
I Inun^iones, & ime8iones
cuius agit iplicantur \ /* ^ ^
g-Natmm pro quaexpU candaillorumtradit
-^^ones ^ feu funUio nesy& munia, qux funt
TemcuU qmum no fnineintelll git oespartcs viriles ^^generatio
, Signis 1 6 "^Dimmutione.quod j Curationi- J eH morbiMjde^ bus,qu^ex^
Suppofitoria c.20
1 . . l SifiTtl
CMultimdo defiderij, quod Uatm
tum naturale, tum proi- C Caufis 25 ^ cibi ter naturam t&morbus< Signis decuius ^Cura27. ^ RegimmeXQuem Udit coitus c. s ^^m in eo iQurplurimo utitur coitu; & damno afficmr ,
^Puri C.21 I Quibus £fl fimili' tudommMedi I cinis c.iz
l ^^'OtWS C*2^.2^
r-^fittiram.&caufasc^ . 7 - iCalidai^
'^ultitudo exuheramnsde cmus\%fnh^^^ ^^tiltitudopollmionis c.ss ^
tmiit \&ru>ngenemiti,c x\.^A^ j „
iadiaos,(^^ Hcrmaphroditm c.^z
f^^fos in iTroprijipfoyum Hpo^mata:^PriS^^^ P^mbus tu dequibus r... J ju.... .
quihus agitr ^^n.xx. & eis confi.
^"partes ad I lUos attinen * ^^^s,qu<£ funt
V^ibus Trac^ ^ Ma.nituH^ ''^
icoTu >^par ^ rOfeumde quo agit tra&^^^^^ '^* ^ ^ r ^'^^'^<^^^i& duritiem c- 1 4- 1 tur morbosnempe P^tij MoLlificaiionem:c. 1 6. 1
Receptnxyqucelicet nonK^ ^ Ramicem, & rupturam 1
quia tamen adillam tend/"^? ^^^"^'"'^ ^^^^ corpore, ^ CcnHrtaione interceditobiteretiamhi !^^^ omnia^zir fummaaffinitas
^ "^gf paucis,de eius
- C^alefk&ionec.^S
^irgadecut ^ ius differit
Magni£caM*^' ^ ^ ^^^^f^jatiionec.^^
^^^deieSlTj ^-^^f ''^^^/'^tionefidereturpiagatc.^A. ""'^'ii^^doytrofquec.^^ r^rfatemMeHfatyriafisk.^. ^ 6 ^ ^ DoloreStXcommunes cnm tefiiculis 7. 8.p qui uel \Proprij uirga: ipfius c. 2 VlceraXExteriora c. 2a, 2 \ '^orbis.denu-.r . tum^\lnteriora22
* />o jCCalida c.i^
Part 12
) Ragadia ay
IVcrruc^ Bof/;or ^lncuruatio S i
Oeconomia Libri Terti/.
^tvths^ac ftphac duo de quorumagit
JomeL Ci\
Ruptuns tum
' ^xtremitates membrorum^ funthumamcor^
I I Smgillatimillarum-^ j
I ) f^ecies , & curas ex- *
^ ^ponendo, qu^funt
(yaricihus dequibus c»l$
^Caufcvs c*i6 Elephantitn , & tumori Signa c, 1
■5 Signa s
fGeneratim ^Curam^.
exponens ^lnteBinl , ac 'j^rbi c» $
j ^quiia C.6
Ventofitatis j
[ %amicis camis, & uaricof^S
,.C Caufas c.!9 •f^grnentivmbiS^.^^^^^
Im cums pomtl^l^^^^^ Gibbofttatvsy & uentofitatis illius,utfupr4>
cmus docet
L Curam coniun5lim , & uaricum c. 1
Pedes , qul funtobno-M xij his morbis
fConiun6iim cum alijsdo ^Caufas c.5 Podagr^e , &fciaticdi^ loribuSiquorum explkat -isigna de quibus Tra^, z.&l^ ^ Curam
I r-C«mc.
^Nominatim de J Embrochis,& tinis r. 2 J i C Epithematibus , emplaflris 2
*Z)o/on calcanei de quo C 2
'Dolorihus ynguium , & attritioni c. <-Jtiflationi ynguis , &pruritui c.^i
^Vhi fiat , & quomodo c. t . {)ons extrema^^ Doffumde cmusdoto- \ fars de quibus agitTrac.z.docensi Quibus figniscognofcaturimus caufa t.a
aglt Fen.XXIL &funt
^Qua rationt curetur c,s.& quia proximus huk , & affinis dolor Jflijfubiungit etiam de illo c. fjCaufas c.$
.Generatimeorum docens
lunSiur^ de qui- , bus multisdi^u i tatTrac,2.& de 'carude doloribus
Signa 6 fGeneratim , & cofnm&im cum alijs dotortbus c.y Curationestum \
,.Solutio c.S
Totiones , & qu^dm conferentia EmplaHra pn&iones 1 Embrocha 1 Balneationes i J
jCautelamci^ ^Separutim\ & funt^
fUentofumc.i6.&4ecauter\om^oc.iy \ sedantiadoloremH
Calidum i%.& epithematailliaccommO' ^^^iJarcotica i S dataprofequiturc.19 ^
Nominatlm Hlo-% Lapideitatemyideftiun£iurarHmexiccatarHmc,2z rum ^etiesenu- \ Imerans
^Contra^ianem y4ecmu5 cura ui^
Occonomia LibriQuaiti.
timideqnct^ ^eciatlm
agit Fen 4. &deeatra dit
GeneratmTYaSt t.c.T
eQrum expHcat ^
^liaturam ex raiione tnembri in ^uod cadunt c l r> •
4 Curam ^ r'^~s rnedicin. de
tr. ^ ^ j -P^rforatto^cumoportet^utdifcoo S Tempore , & modo uten^
\. , penantHrc; ^ dic ^ ^
•Smgularem , utfunt \ y^i^en habentium uulnerum apoflen,a,& dolares c.6 f • •/;• ^ ^ '^^S^^^^i^^^^lnerihusHifcerwninteritu ci
^Generatimilhmrecenretf^eciesci '^qualit^xs ligandi ea c.i '^*^*"''''"** <=-7
Soiufio, & Eorum ^ux fiunt in capite c r z
f.^enerationgm,& caufai c,i
fingults recefens , funt
\ Ladn^. 4 . fS^ot»fo,& E-orum^uxfiuntincabiteci-'
j de ^ua tra, z. dr "^^ominatim fnnda. f aurnio ^uas docet ' Q^ando acciZu ^
' Perje^mtur,& fnm Cafusc.^.& ^ ^^omodo curentur c.
I ^ \^ Ojfenfiofuperuenirem,& uifcerac.6
I Ojfen/iofuperuentrem, & uifc
IV apulatio cum flageUis cj Torfio
I ^^^oncm cHrattonisHniuerJim ci ^ f^-^^ coriatio cf Virulentorum
Flcera. de quibw.
gh Tr. c„r^,,
Ci^ 'orum i «er/jy^
'^<'«< I dum jp,
'T Sordidorum
•i^ VunclHra,& difruptio,&c.e,lo. , Fbiponit medicinai attrahentes pungentia
7 .j,- traaft ^ KMeautnas f.cundum ^ /«/e«»o«e», femidam
rum , & ofjiumfo luito, de ^ftib. dif ferit Tr. '\ 4-e5r do-
4^.4*jUie calii>ec.i^ Sanguiniffln .^Caufas I ^xuf cuius ex ^ Canonem curationum 1
■ProMrum,& cauerZum , •^^^^''^''"^^ ''"'"'"^" ' « ^uious accidunt tHm tj- •
•1 ^>..a . .. . "^^Kiffous medicinis cMYemur ^
^ ./fpoflemataaccideniiitc^^
JPrimt de
^OfJium ^^*idlit c.i
. ^ifritionem , & torfionemc < LCorruptionemc.6
J^itritiem^&torfionemj rMorbos generatim c.
I ^entofitatem fhine c.g c:^^ , , ^ " >) Fr^^«,..«.; _ ^^^odumferrandiiz
Jna c.a
^/«w, y«* diflingHumur uel ratione
Dislocatio i & fra^ura offium d^ quibm agit coniunBim fcn quinta, fiditatam^
ff^niuerfim Tra^, i
Seeunda fraElitr^t J«<i agit
ae *
• De radicerefiaurationis elus %
reftauratori animaduertenda ? i^omodo prxparandum membrum De ^Halitateli^amentorum, & fteUarum c.< De modo , & cautela ligandi c.6 Quales ejfe debeant hafielU c.7 S^ando , & quomodo adminiftranda
-LMale refttiurata
' Fra&uraf» r. j;^ "^'"*'*mjerranai
Adtutorij 10. &decura Spatul^ II
iunSiurx rafetx ij Digitorum 18.I9
•^^/'[^^'^'fii^^ff^r^ojftscaudstl Genu ij.& zS
C**»"i*r^ TaUc^Q ^pithematibusrrEnumeratc.Tj r» n-r • ^f'^H"3^ fp^ciesguorum^Explicat yt - 7'^'*""'"^''"''"«'» «^-1*
D.«,e^/c,„» lenientibusduritiemiunsL "r7'T ^^'''^'^'''^S ^e^tdmtniftratione a^ua calid^ ^ &aeil^''^''' ^(^^^ttonereftauratixS ^ 0/« ry
^I^o^nodofHbHeniendt^m accidentibut ilUm r..r -l
fCraneic.i . 'H^q^tfntlbHS c.i^
MandibuU c.x
FurcuU Spatttlf j 6afft6 Coftarum Spendylium g .Adiuutor^ ^ Brachtj i <> K^fetX II
ICalcanei i j .TaliiZ
Secundum^eciesTrac, ^ i.ubi eas diHinguit^ ratigne mmbrorH ut
Can. Auicenn?E.
^CdUiftdi fAtionm e, x j Spetitsilltrumc.i,
^ •* ^ Canonem curattonts c.4
^MediciriAs communts xdttenena > Lapide armeno c. I
i^rgenro hIho t Lichargyrio , & UmatMr^flMrnhic Votatitmectrttfe
fCongelatomm ex mme- j G^^/o y
m , numero^ y\ifur , <Sr Almagra de minera
yndecim de quibm 1 fv^^^r. Ueii^ru^ine j
^ . i Lfmaturaferri , &fcona ews
Jumma prma yutex [ caUe , & arjinico
I ^quafaponis , & Vragamhi y &alttmimt lo \jVott*aqHafrigida inieiunio ii
£jf ^/4«m , qtmfunt uel . ^ I
^■Ahfolutenenena,& ca fida de quihus fumma fecunda, utex
agit Ifen6,
Ex anhnalib tSy
Nemma tm de st gulhge-^ neribtis i reliqutsy qu£ funt
^Pjibitayet comejia de quibk Tra£i. t & fc«c uel ex
Tota id- Subjlan-' Cgficarnc tia tum
Cantharides c.j Lepus marinus Steilio , & Mharbe f & corpo ' Lacerii 6. re , ut Salamanira
\K.^»e tum ^r^'»"'»*^^^ ^Cnrme A f. -^yiperf 1
Part 13
% Inparte , nt all } felli^ Leopardi ■ quomembroceu^ Lcanisaquadd
ropinm c.\
ITiuxmethelz R^dix mandrago
n<t ye 1 Darfion nenojl | Hyuf -^albus
gidx A,iiiger
f^ua yulpis Coriander hurni
Vfyllium o Fungt, & tuber citli mali. I o Sagitt* armente II
^auda ut -i^ Ceruic. 1
^Sanguinetaurirecenti \ * rj ... J Sndore animaLium ij
*^Hnmiditatealijua,tft * Ouis .^lharbe 1 , ., ^./,., y-Laffecorrupio iQ
^Mciden rT,fc,busfrig;disc.',o le.mfit i^ •^fiamnsfnffocati, , & camtcorrtma 1 ^^'^»gutne cun-^datoc.io Lafie co<ig:,[atft 2 l
ycnem- Vni^trfm
r*forumde »
quib.tr.^ \ I
Mofftt > (jui du-
\ & docet
Tiovene j noforum ^7' ijJ oino de"^
j neratim I e.\.& a. mox fin '
(Serpen. CGenera tum ue- I timc. re uenc'
noforum j de ^uib. 'K
^l{efii)nen de morCi c. Poiiones bibendas * Epithemxtaimponeda tti
^ f-ff'*g^tionem f I Cautelam c, 7
^Xapelloe.U Cornu J^icte t Murchion J Euphorblo Lacre iii!))malor> Scammonca C .^lme':^erioni& cbaniclea Oleandro .y4nacardis
..ll.hsbichengi 10 I StaphisagriA 1 ^jtta agrejii Thefifie x .Algilbehenech I4 .Adende ^fini I JT Condifi elLLoro albo cicUnt.fucC*'*
cum. afininifpeciebus ni^ilUtl^
la:,agarico nigro 1 ElUboro nigro 1 ./Imoras danich l .Aldidin /Ccjii»/* alcherna zo Cajioreo SejuiUa agrefii z Sirangulatore .Adib,& LeopatM .Aredaroth
Cbrttce rii^i ,
Semimurtica z6
Turbiih malo
Tiijon 1 j MedullafruffuHn, rancida l I f t»opuroinieii4nio^i ^Melle malu 3 i
^gillatii rH«minis cap.^
I I
Seetindum ^Upecies,^uf^ ^ l'unt, Htl Stng rabie c.4 JiUt rabiofa fttr hxc c6
I bio
& hic
Veftrufii '^obitsr rapacir* |
f BaJilip:o 1 1 ^ nenoforum. ^Singilla \Harmcr>ez^ \ moLejiorum \^ ttm de , Hirundine 24 ^
^JI/ ideficca,& furda 3. j
ISpuente .AfyLo z6 Cornuta 17.^8
poneaa tti ad^^^^^telam ^ l "y
Vtnenoforum ^ Generatim ommumc dit I ^Singiltatim^ScrpentUfnf fid
$P m
ne no
VHl Stit
fVrtlicum I
j Cnlicum , & cimicum '* ^*' Obiternon ue- * MuJielLie, & nturis ly^^. daj Formicarum ifcariim i
yejparum 1 Searabaorum 1
etfi mi iiu, qui uel
Leopardii^ . morji < Crocodili 11 canera^ bido r.7 dfcrinte interrabiiii, & no rabidum c.
difpojitio^ nes de morfi
^ Generaiim 4ocet ^ ripera ^
rii <jua {^Tiomirtatim re-
ta , yu* J «Ji uene \ Ji noforuni^ ^ paruorii j J de quib. I agit tra. I5, &
j Simij 1 T Cattil^
Mugdi,& ^Aluale 1
Tvropmit ft di
i^urum de Ulis c.i.
^Qnahtatem ' J tnnonem curationis ; _j ^ Po»'o>:ffj <ifl^ earum morfum - - ; ^-mplafirade foris ^,-
Dra <onis
-fTerrej Jiris
T Mari
C»m 9.
buf c 36.^7 facientem fifim ?R.?<) Cafei;aii,& aLterachati Salientem ad duas partes 4.1 lLicinum,& Ourifon ^z,^^ Miliares^^ Scifcerati^^ jifpidem
Serpentem tufcalem f4W«y«W48 i^y/»>/«rf«y«j , & cambarus 49.ro St^lfir Jerpentemputrefa^itnttm ji.f
1 'Perfequitur I fingilLtim fpe ^ ^cies «mneSfUt^
Serpetu magrii corputis, {jui mor
fumagis^ Mbedifimo per^ noceti& ')( fin>./^ uulnerey 1 Harem carmen qmm ue j ^^eno^m ^yjiauden^j
^Scorpionis y.Species c.i
. filuefiris ^Symptomata,pun^ufas, & ctiram ? ^'^rumde qu^us dtffern^lHJiinffede- ¥.Sciebi%
"PedicuLiuulturisiz .yfltamuU, & porei luti ij
-y^pum formic^ uolantis ^ StelLionisj&lacerta iS
SacuLa fadurin zz
Scorpionis marini
AYane( marina , iian^ marinte Yubtte 25- K.KsetiLium mar4mrum Htnenofini*m i$
Oeconomia Libri Quarti.
rFeures de qu ''hus ' j dgit Fen pYimx tu
i SingUlatlm dc^
fEpheme' I ris de ejui IfHi difie-
'£xpoft tis finguUru fmw. $prtjs tnorbis
neSiq no yni tntbro SHtaddia^^ fed vni merfa-
ij-ft damo
^ . C Defimtionem , & genera c. i
•^yeneratm tradem llhmmjsubieclumnertipecorpoMparata adillasc.z
Horcus c.s. Quilmsfubneait horas yniiarfales mnium morhorum c.4
^ermHtat^o>.em tlUrm^ ad .1;.., 7 ;i u^i,,^ g
Signapermutatioms % \ S ,c
.^C,*Tanc,ne.f,c.nd,,m modt.m tml.crf^le.^ fZ71i'^'^°
Species Ularum c.\Q C ^^»^^fh^c,tHstrad^t^Catifas,>t^rrgnan \ OpfdUu.ne \ ^^''/'"'f M ^Curamc.K:. Cogitatione Ira, ut fnpra l<;.i6 ri^i/i/f ,7.18
' Guudia z i I Timore n
f-Vniner , fim tra- I dens Nominatim de fin
I ritTr. i.^ gulis do-
I De qui'
)i-i}US COH-
i im&im. ^pO' ! Tab.^. fiema \
do dici^ ^'^^-^ pojfunt^ accedit
, De qui' tbus con- YiHn6iim { Tab.B.
"Dislo I catio
j Venena de quibus 1 Tab.C.
Twpitudo deaua
I cens, qudi \ funt 23. I uidelicet
1 lijttfeatitfa fa'ietate^;^ repletiittte ^i-J^ .Apofiemate _j6
Ttrrcjireitate ,ideft ftcat^te,ft afperitatt I Calore <fri^ore Soliditate faffatum ^-K ftypiicis rino
ff^niuerfitn do I ^rcwi earum^
.Xlaufits c.i Signa 2.^
^cs quibus difjerunty& commu- f.Generatm c. %
mcantinterfe 4 ^ Nominatim de rigore , /^^;^or^ , horri^
l ^^Wtvzf/OTze^ aaitoi«»wf«M ^ pdatione,&fraaionec.6
\ T^tcntionesad curationes vniuerfalesc.j Tutridis ' fbe 'at d c ^'^^'^"^'"^"•S^"^^^'^ '^•^ dequibus \acl'q^^^^^ dlfjeritto i ^raf/it >l •-p.„rrd. 1. \ i ^cgmen acci fGeneratim enumerat c. > i
tum.^ \ \df "^^'^^^ diffi-J Singillatiraproponit ^Ki^orem, & hirripilationemfuperflHtim
Cllium quA ^ iZ^docctcurare i
Ko fnatimde humortbut <^
Tertia Vura
& docct curare fympt.ii
^icin-a i-ura l>{atttram •7«« «4 , q Tcnnts r c. hubetfer tttleji \ propo j Difcrimi in moninm ( ttr eam, &
uerfalem \ ^ 1 «J^^.^^^
e/» net, ^ jyfo» ^«nt (fe ^»* CM-
^ r<»«f/.r c. ConiinHa de q»x C, 3 g Caufon fitte MTModos e^i ^jtrd^ns cuius ^ Si^na docet J^Curam
SmgumeAcuiustradit^U Signa A^Cnram 4<> phlegmatica de tjua agit Verio- XSigt^i c.
c^-.&eftuel ^dxadM
f^f- fCaufis(,i \ cutus 'Lcura^^ r">- I Infeparabtiis.feu j I contintta,qua diii
Part 14
: ^«''-•^? ' turlaticadeci^
1 Sudtrem fuperf.Hum '. J TUxumfanguinis itailnmfuferfluti,
ifomitum 1 ^ Pluxum ucmris \6
ISiii m fuperjlnam Vr.pfunditatem fomni i Grauitattm capitis \ p
j Volorem uentris 1
j ^fperitatemHngu^, & tufcoftatenHH ^ Sternutuionem ajftduam ly Dulorem capiAf
Dtftrufiionemappetitits i6
Jlppetitum caninum Syncopim
Confr.f^fonem anhelitus ji Tr fiitiim^^ in(^uiei'*dinem j »
LDijfcidtatem dfglmitndi j ^ FryH/ extremttatum : C.:^8.cwra
c/«rrerfi rf/ 1 ffoftrioni \jus illam f'^^'*e.c. CV.jientia^ ^'gna i o
»1 j5 folutiuis ^ r>- / • 7—
' ^ Z.ipyr/«, tn qua occultatur r.l... tf r ■ /^f^' •''Y^*
«liiibtt digetpoft digeftionem
. , J"S"'i'fparetcaCor 4<).<:7.ut,
Al/Xf<i cjf «tn/^,^^ f j j ' '
Syncpalisy ^Humorofade qua e.<^ rg . 9»* uel ^ M/V„«4 «ie c. < . c o *- L'->»«r»«,<ir«oclf»r«*c.5 4.2^^60
. Cibatione patientiumc.6^
^^J^ontinua dequac.66 £-rratica , tttfextanafipten « , &ftmilia c.67.6%
i^efuUntiatl^t''''';''' . i '^e//rr«ff,.'4,eV f^''''J»P'fidentta fCauftsc.
I ^»«i</i/«r j 'i'* J ^'^«ix ,
■5 -^-PrognofticafHturg c.l
1 £«»-«"o»i6«f c 4 ^c««y?, c.tf
l?rf/er««;//,»ec.y 'l Stgnis
^TL-^r ^radicattone ueffi^iorum
F.hns a^oftemattsm de ^ua antediflo ordiLii ],76 i7
^^•»^i»^timdeHtmhri,^ocutMd»(et^s§"^^^^ 4^Ct*ram if
Can. Auicenft*e.
CGtnmtm oHendens ^^^^^^^^"^^P^'^^^f^^*^^'^^^ j -vr ,
j -K Caufaf,&pgnaeffe&uum,quiillamconfequuntUT,><^fi4ntqua3 MQm^ ^7. ^S. uhi de horU^
^ua coi tinen tkr.
licet non fit fprh morbus ,
qMA tCL'
m^fcquitur morhos , per morbos fit inter' dumj & uirn habetmor-^ bti quia morbus i ea inirefcit , ideo inter mor bos collo cata j de qua proponit c. fe ditiurum tota Fen 2.et eius tra' dit
f-Naturii \ Tra.i.tii4
H ji cemices , ac pedifjequa illius ■ ^Motus negritudinum c.io^
Slnglllattm ftgna docens omnium wotuum illiusyfeu jpecierumy qu£ difiinguuntur,uel 'ratione
JLongUudlnlt morbi c.p j ^I{ecidiu<e 9^.96 J Mortis 97. 98. «I
ConuaUfcen .-rDil^olh-.onci^ . ti^ cuiii e S^ Ksgm> n lOl ^cSupenarx dt qm c.^.^ .6 \.numeYat 4^CiOatione»t l'^ rLoci cum fcilicet materiamouetuv^lnferiora cum tnaterij. declinat ad Memhrau^tmtS^'^ ad •LExterioraiUt ad cHtimperfudorem 7 J Fi^m €gtffonn('\ Y ^"/«"oyii 1 5 ^ Chronicam c J J |^ '^"'^'f"* matricis cl'
TermutationiSiqute fit adi^ Superiora 1 4 \ Exitura \6.17 ^ ^ permne uenti»
■i,Aegritudinem aliam jUt p Spafmum 18 I ^Kjgoremi^ U ^alitatisy ex qua dicitur illa tumjjrBonay de cui us jtgnis c.io.& \ "^Mala y decuius pgnis il.i 2.16.17 racie , c5r forma , & tolore c . 2. rCapitis dolore ^Ocult
Stomacho 50 ' ?
! Membrisanhelitus J jlmis |6
Membris fenfuum , quifunt^ Lingna ,& os ^S. & eX radice elus$f Dentibus ^7 j .Afiione c.^e
Membrorum , t*t cx ^ 40. ci^ 6z iManus e^ eius
fVntucrfaUay ut princi i ' pium morbi, & c. de* quo agitci
T^por^ de qiiih.^ agit Tr. ' 2. & sut \jiel
' K^r>*sc.ii
Excrfmen torum,ut
Manus ex eius
Fenirey&partibus hypochondriorumc./^^ .Anoi^^
P^irga , ac tefliculis 4^ Matriiibus j^7 Bxtremitatibiss
{jTotius corporis ^ Mollificatione y &refupino decuhitu ^ forma iaccndi 4 x Judoris de quoc 7 ludicia fudoris c 6^ ^rUcwhroruW
S^u^dam njfert , fed de to fCaujksthultitudinis ftidorii c66^ a mr>xpltnibHsagitdoctnt J Viuerjitaien, in fudando tur:^ JLDij^oftiuna»^^ Sangmnis fluxum e nari- % Dies in qmhus multusfit,& r, ' ' "
l^Modos fignifcationuyo Q^tantitate 8l Signaji
Tarticu ^Critici ^Caufisc.
IdYiayUt ,
dicsy qui i ri4m-^ ^funt uelj^
htts7i.& 7/^ ^rumno^ Sternutationis 7^ naturcliii 1 Fgcfiioras 76,77 titfo»:iii, 'j Fomitus 78^79 & uigilia; \^rrin^,de qtia plnrihui di.- Tudicia c. ^49 jj^utat , & pnnit iUins^K Signafttmpta ttm ex —
bytnptomatn , ut fu:-^ '
Vroporticne , & comparatimem ad inuicem,& mor" bos^.& l I ^ Specie ^ Critici inordint
ibus, \ Si'periorec.4. qux ^ Medij c.^.6.& funt- ^ lndicationis
rDoloret i Fex,loqHela,& filentium 5 i ^atio alienata j Motuty fiue inquietu do
( Ti/norrr
^ SaliHs,& hiilices^6 I Somnia 5; 7 , f
I \
.Apofternata €0 VuftuU ^ B^gorSi I Sudor
^poBematay d( quihusagitFen^
^ ii/oru ^reccnjet
Ko^crtttctyquosentmeratc.j ^ ^fpet.tus de/irumo hluxuSy&aliade quibttsfupya.
VniUersi fVhUgmonesy cuius perfequitur^ Tiaturam , & caufas , ac figna c.
fpeciesy& caufas tr. i.f.i
ttm • ifunt
Eryfipela de qua , m fHpra c.4 Formica c.6.7 Miliaris Herpes Truna , & ignis perftctis g.& lo Veficie , & inflaiiones , feuphlyBena cll.& II Ejiere feuepinyfll: i:;.&
Corrofio , & corruptio jtutjitcancrena , fiue afcachilos , & fphacelus c\<.\6 .Althotum , ideft phygetlon , & phyma , & bubo : 7. 1 8 ^DHid fint c to .Apoftemata in^landulis 1 9 ^Generatim docetil Stgna maturatioms tt
.Aldemehel,efuruncuUc^i.&^^ 'i Secudumfpe \ cuius po- f
^""'^^ . . Irn^ \Tropinquitatemtruptiomsi6
fSpec,tsgenerattnt,&breu^c^^^^ ^ \,g^ij„,,.^
jlppavtns Curationemc.17 a^ ci ' . r-_ .
niolUyCuius do ^^Curdm c
Tennitace j GroJfitudine,& cotu\ I . ^Mho^
* it'.rH * I^ubyoU Sedi »1 Flauo mine ^OUagino
88 k ^^taUtate feparatiff^^^^^^ Congerie malorum fif^deo d
jjwr dt fatio , ^ ea. ')fen. ^ 'etiam }fcribi rt tur in tijs et \ dadisj
^poflma' ^Omi ^Vndimia
ta frigid^\natim ^f^^^^H de quib.difi ^nreferit Tra&. 1 ^^'ih i'&recen- | ^'^^ fet ^fm
— rr #- i.fc/
I feu extrin j Bjgimen maturationis, & '3' ^JecaiCuius"^ Kfgimen quando iam funt t docet y-Erumpentia c. j o.<^ 3
adfaciendtmptfi^ matura c.
^ Cancer, qui Curatur
-tisdiyfiueatheratomata , & fteatomata , utfupra c.^.y ClanduU , ideftgangUj 6 - *
EugiileS i 14 D •
, Mmefmar,c\.laui ij^ ^rjr . '
y ena medeni,ideft dracunculus c.z l x
Lepra,feu depha» ftlus naturamy& cauQu c r m J- ■ r - 7"~"^
ua dequa dijjrt*. J Sijfna c 1 f-l ^MedtttnarumconfermtHm compofiurum
tat7ra£i.Z.& itai Curay^l ^ L- , ^ Confemonum
iUamexpicZyutl h^V' ^*^-' ''Z^^^firi-i Muftionis ^docea/ ^ ^**»muartosmodos .HLinimenti
ner» l<"
Oeconomia Libri Quarti Can. Auicenn;^.
f.Generationem c. i ( C aujam deHm&ionis c. Emhrocasc.i
■^Genmre.hlncdocemomm^ \ Facientianafdpilos,&remedkCalukieic.^
. ^ • ^^^^^^^ deflruentes eos alopedam , & Tyriam c.^.earum curam c.6 ► ^ritvTr!?. • '^'l*,^ ^«owww in hocpr^fian-XCombufiionem c.8
j Tollerecum Capilloru de I molesii sUt , quioustrac. [autindeiori ■&quonia^ hinctradit tria poteft^ prijiftare in ilLoYum cura tione Medi
,/urpitu - '"^^ io extrin . feca , cu ' m emen- ' datio , q^a ^tmet ad ■^iit^ecorem I fyn^deo did ' tur deco fatio 3 & ' ea agit fen. y.J \ftiam ita ifcribitur, " yerfafur in yi- J emen 4^disjvel
, donoxafitvt in pfdotro,docet prohibere ms
' Trohibentia ortum pilorum c. i o
flncrijpantiac.il r.Subfiantia hincdocetj Planos fhcientia 1 I ^ Sciffionemprohihentia
j ^Subtiliantia
i Colore,quaretraditde^Canitie,& docet eamtardare
^ Immutareillo- | I rum qualita- ^ te.quin cfi ucl
I TinEiurarum rationem c, 1
R^dice yfeu cute, cui Caufis acciduntfurfureshmc4 ^dceoYuma'-
hinc fmgillatim
\jCura 2
"ProJnhendis caufts illius humore phlegmatico
t- Ipfis capillis liniendis . fJDenigrantiac.19 ^ Et quia plerunquc^ J Flauimifhcientia 20 J hincnoxAirrepuntdo %!ihificantia 21 ^ cetillis opemfsrrc^ K.Albificantia2i L ci^
^Offufcatio feu denigratio,de cuius ^
Caufis c. I
Reflitutione ad colcrem honum z Conferuatione a noxijs ^
Part 15
rColoredecuiusdiJhofitio ^efiigia tum^f,f"^^^^^^^ ,
mbusTraaJl Z\ , - y^riolarumc,^ KJ- junt Sanguis mortuus lentigmes,& panni c.6 I ^lguafkmc.j
I Rubedo fuperfiuay de cuius cura c.8 j Morphea C . _ r Cowun6lim c.9 r Aforphe£ c. i o {y^lguada^ yJ^^A ^ i ^lguada,& ^lbaras jj
C feparatim de cur a C Albarivs nigre c. i z
Jj^hfiantia cuius morhi, dequibusTraCL s.funt
f^Caufts c. I
fl^riusa' |
gatdee^ '< mendan- \ dis totius \ corporis uitijsyfju^ funt vel
c^xtenua^ I tio de cu I \iusagit ^Curac.i j &obiterfuhiu git de emenda tione extenuationis particu' laris membrorum
f^Sahafktii idefi pufiuU qus.\7<[atura c» i damrubex de quaYum^Curacz
Impetigo de qua vt ante c^.&^
Tiothorfideft eminentia in cute c.$
Scahies, & pruritus c.6.&
^Defudatio c.S .&
^lanta no&is c. i o.& 1 1 . . Xclaui de quorum cura c. i $ l^erruca de quibus c. \ 2.& funt uef^Cornua de quibus c. 1
^Labiorum 1 Fijiur^ de XCaufis c.i $ rCommuni 16 \ Pedum quarur^2.C^ura ^ _ A Afunuum , & qu^funtinter digitos
^Singulari 7] c.18.19
L Alchatim^idefi lumhorum c.io cCaufa,& cura in com fccllatum 2 j Odorhorribi^ nmnic.zi.zz ^ Stercoris,& uentofitatis 2^ 1 lis de ctiius Isingulari curx \^^rm£ 2
^ ' ^PcdicuH , & Undes C.27
^J^^yationeper cmtrariam extenuatloncm c.6. cui ohiter ut fupra particularem membrorun^ ^orporisto- ^'^^neclitc.j ^ Jtt
tius, ^ ^Panaritio dc cuius ^Natura c.
t^emitatum \ iCurac.9
qmbus 1 ^*"^ muris, f IfiurA excoriationhfcahidjc. i o
Tra6l.Ai^ i \ ^P^^jmo,curuitati,lcprojitatic.M XExcifimcmc.J ^
'dij^utat^^t L ^^''^^''^'^^''tumnoxisnem- \ MaUform.t,& macuh quaredocet\obj pevngumm,qufi.funt obnoxi^ iBarasc.i-^
j Citmitati c.i 1 ^ttritiomc.i6
^UHortuo fanguiniab attritione euenimn c.iy
I Pjn^ue j do^fuper- r'^^^nis,& I fiua dc^j naturac^ ^cnius ^ T^-*"^-'
>!jferuaiioncm in ca,c.ti£ orif rc.is
Oeconomia Libri Quinti Can. Auicennx.
f>Ommm ttgittrJdemkHeamm docemi
BvpedttaAIe dicinx, totius tu 1 hcoricf , tum Tra^Iicje do^rina,i:c qd adperfidcndu Aiediiumdeft dcrarctury cjui " Pt Jjhro Anti dotcivhm lon Jcri it, quod (opletiitur co fofitas Medi linas, dc qulhus
'^Singulas illarunt Jpecies fummau prima,doces quo modo conficiantury & qni^s vi res habeant
l-Qualitatem compofitionis
^TheriacA , & confe^iones magna tr.u I HierAtr.i. ElleBuaria folutiua , & non folutiua tr.S' Suffufet , & Alchamaia , & muret infhntium fy.4. tAlUochocat , ideH qu^ lamhuntur tr. J . Syrupi , & robuh Tra^, 6* Condita , & Alragibet. tr. 7, TrochifciTra&.S.
DecoUiones fiue apoxemata-^
TiluU Oleatr. 10.
^ traB* 9.
Juuamenta accommodata fmgulis memhris TraB. xij.
/ fCerehriTraSi.i* f.Capltisadeffe£}us \ OculorumTraU. 2.
c^«m T ra&.s^ ^Denthm Tra6l.4*
*"0m, & gutturls , & yentris fuperioris T rAi
fvm los ,)fte_i ca|
'tenx pr ttn . naj
Aegritudines quihus pa- {j rariremedia ex hac
filua po{knt fumma A fentrismfcrhrisad aS^Bus^
^Stomachi InteHinorum
2.&tradens, qux, co ferant inmorbis
^ofhmc ne xjmd onmno defit ad ahfolutionem^ addit hreuem quoque defcnptmempnderumi ^ mcnjurarum T roM. 5,
Jun£lurarumad4 Podagram
^Venam fciaticanL^:^
^-Decttatimsai ^^lopec'mTtii8.9.
AVICENNAE ARABVM
MEDICORVM PRINCIPIS CANON MEDICINAE HX GERARDI CREMONENSIS VERSIONE
ET ANDREAE ALPAGI BELLVNENSIS C ASTIG ATIONE.
^ / 0^aC2^£ COSTAEO ET lOA^^E -? A V L O M O I O,
AN NOTATIONIBVS.
lAM VKIT>EM ILLVST RATFS . Nunc vero ab codem C O S T AE O recognitus , & nouis alicubi ' " obfcruationibus adaudus.
pnncipmThUofophorumacMedicorum confinfics dijJinfufiueindicmtHr: AVICENNAE P R AE F A T I O.
wm loaa »ftei capt ^,1 p-imum een.Tpr? -•m . nag.
NPRIMIS Dco gratias agamus , ficut fui ocdinis ceUitudo , & beneficij i- - ' fius multitudo mcrcturxu U13 nnfcricordie liiper om ncsprophetasexiftunt . Et poftdicam, qudd quidam
haberev^dcor';r^ '''=mcl.oribusamicis,quos ".uereviclcoi :cui in omnibus, proquikK ocpreeatus fuerit, fatisfacere dcb^o^f/c "uam Pon«m , mc rogauit ; vt ci librum dc meC > o faaam,e.us regulas vniuerfales , & part ciUa Tahtet comprehcndcntem; vt«pla„at o a^ breLi.t.ue ,n coconiu„gatur:& fc^cundum p u
'^""'^^^■•.^"^'^"^'««meftafR-rendumdcdc c a,at.cne,,nvctbispaueis.quodcquidcm c^;
[w,? '^^'^!"«>f"^oncxvidelicet,& p virum, '''^ vniucrfahbus iud?c™:a
dc nar fin,plicium.& poft ^ec
a'.!^^t.?J coru„dcm.Dcindclom^.'a^ maZo"'''"-'''!"^ i'l vnoquoquccontlng „it
cnim fi nl- '■ ^ "'"^ '"«amcnto : dc anatomi mm . t P h? r ■"^"*'^°'«'"' & fimilitcrt! JocX cro o P''mouniuerfaliiam tunc Jocutiis «o.Qiuunautcm membrianatoniiain
confamanc-o , in qiiampluribiis locis dcmonftrarc incipiam, qiicmodociiis confcructur ianitas . Dcindc (iTmoncabfolutOjOfkndam cius a^gritndincs vniucrralcs,&: cauras,& fcmitas co gnofccndi cas : 5c vias casmcdicandi in fcrmonc ctiam vniucrfali . Poftquam autcm has rcs vniucrlalcs cxpicucro ^ ad xgritudincs rcdibo particularcs : 5c in quampluribuscarumctiani dcnionftrabo in primis iudiciumvniucrfalc in eius dcfinitionc,6c ipfius caufis , & fignificationibus: dcindcad iudicia rcucrtar particularia . Poftoftcndarcgulamvniucrrakm in mcdicando.Dcindc dcfccndam ad mcdicandum particu laritcr cum vnaquaquc mcdicina fimplici , aut compcfita . Ad illud autcm, quod prius dicam de iuuamcntis mcdicinarii fimplicium in cgritudinibus,in libro mcdicinarum fimpliciumin tabulis piais:quasbonum cftftcri: iicut in difci plmxmodo afpicics, quum ad ipfum pcrucnies', non rcucrtar ad diccndum nifi modicani rcm. Dc mcdicinarum quoquc compofitarum, qux miliividcbunturin antidotariomcliuspo ncndx, iuuamcntis,(Sc quomodomifccantur ; vfquc ibi loqui dimittam.Placct autcm mihi,vt poftquam hunc librum confumaucro: ahum U a a. «Qj^ brum coponam dc rcb.j^articularibuSj-^^in quo pnenominitu ' fit proprictas nominandiegritudincs^quequii ^Sr^tudjnes n5 acqiduntjiio funt vni cidcm membro propric-1 "^Pf '°P"^f ?
AVIC A in ^"^'"^'^^^^'
Liber I.
jirxparabo prac
in quo ctiam dcpiilchnmdine loqiicmur : 6c , in hoc libro co calle proccdam , quo in hbro particulari,qui cft antc ipfum proccili. Quod fi mihi dcus auxiliatus fucrit, & hunc conlumauero librum>addam polka in vno libroantido tarium . Non cft autem bonum , vt huiuslibri plurimum non fit apud vnumquemque. & in cius mcmorii, qui huius doarinx nomincvocari,& pcrcamlucrari dcfidcratrminus nanque [qu odjmcdico neccflarium cft: comprehcndinquod vcro fupcr ipfum additum cftiincomprchenfibilc cft.Quod li dcus mcum prolongaucrit tcrminum: &c fecunda fuccefierit fortuna. ^ [ me ad alia pra:parabo ] . Nunc autcm hunc f aratione fecuii componam librum:quem in quinquc fic diuidam libros .
L I B E R primus eft de rcbus vniuerfalib.fcien
tixmedicinx. Sccundusdc medkrinis fimplicibus . Tcrtius de ojgritudinibus particularibus, qux
fiunt in mcmbris hominis, a capite vfque ad
pedGS,manifcftis & occukis. Quartus de ns^^ritudinibus particularibus : qua; . cumaccidunt, non funt vni mcmbro pro-
prix : 6c dc dccorationc . Quintus dc componcndis medicinis: & ipfccfl;
antidotariuni . L I B R I P R I M I funt quatuor Fcn. Fcn*primacft de dcfinitionc medicinx, 6c fub-
icdis cius, 6c rcbus naturalibus . Sccunda dc diuifione .'£gritudinu,5c caufarum,
& accidentium vniuerfalium . Tcrtia de conferuatione fanitatis . Qaarta dc diuiuone modorum mcdicatiorium
fccundum aigritudincs vniucrfales . FEN primx funt fex doctrinx. Dodrina prima cft dc fubic6tis mcdicince, 5c c*
iusdcfinitionc . Sccunda dcelemcntis . Tcrtia dc complexionibus. Quarta de humoribus . Quinta de membris .
Sexta de operationibus , & Ipiritibus , 5c virtutibus .
D O CT R I N AE primx funt duo capita. Cap.Primum eft dcfinitionc mcdicinae. Sccundumdcfubicdis medicinx .
DOCTRINAE fecund^eft vnumcaput, Dc clemcntis .
D O C T R I N A E tertiaj funt tria capita. Primum eft ad oftcndcndum quid fit c5pIcxio. Secundum de complcxione mcmbrorum. Tcrtium de complcxionibus xtatum.
DOCTRINAE quartx funt duo capita. Primum cft ad inquircndum quid fithumor ,
6c quot funt cius partcs . Sccundum eft de gcncrationehumorum .
D O C T R I N AE qui ntx cft vnum caput, & quinquc fummx . Caput.cft ad inquircndum quid fit membrum,
6c fux partcs .
S V M M A prima de oftibus , cuius funt :jo. capitula . Dc oftibus 6c iunduris in viiiuerfum Cap. r. DeCianlo Cap.2. Dc anatomia cius quod cft fub Craiiio Cap. j.
De oftibus mandibularum Sc narium Cap.^.' De dentibus Cap. 5.
De iuuamcnto donl Cap.5. Defpondilibus Cap.7. Dc iuuamcnto colIi,5c ipfius fpondilib. Cap.i^. De fpondylibus pcdoris , 6c corum iuuamentis Cap.p. Dc fpondyhbustlumborum Cap.io. Dc^oftcfacro Cap.ii. Dc^Coccyge Cap.12. Scrmohcutfigillatiodeiuuameto dorfi Ca.i?.
Cap.14. Cap.15. Cap. 1 6. Cap. 17. Cap.iS. Cap. ! 9- Cap.20. Cap. 2 1 . Cap.22. Cap.25. Cap. 24. Cap.25. Cap.26. Cap.27. Cap.28. Cap.2p. Cap.50,
Dc coftis Dcthoracc Deiuguio De fcapula Dchumero Dc^Cubito De iunduracubiti Dcbrachiali De^ poftbrachiali ])c d i2,itis
Dc iummento vnguis De offibus fcmoris De iuuamento totius t cruris De ofTibus coxx Dcoftibus cruris Dc offibus gcnu,ideftpoplitis Depcdc
S V M M A fccunda cft dc niufcuhs Cuiusfunt^o.Capita. Scrmo vniucrfalis dc mufculis , chordis , 6c li-
gamcntis Cap.i. Dc mufculis facici Cap.2. Dcmufcuhs frontis Cap.?. Dc mufculis oculi Cap 4.
Dc mufculis palpcbrcc Cap T
Dc mufculis hnaxillx CaM *
Dcmufculislabij Cap
Dc mufculis nafi CapT Deniufculis mandibuljc. fupcrioris 5c infcrio^
ris ^ Q
De mufculis capitis - De mufculiscpiglottidis Dc mufculis gutturis Dc mufculis oftis t hyoidis DcmufculislingucE De mufculis colli De mufcuhs pccloris Dc mufculis t humeri Demufculis^ cubiti Dcniu/culist brachialis Dc mufculis digitorum Dcmufcuhsdorfi Demufculis uentris Dc mufculis tcfticulorum De mufculis vcfica: Dcmufculis virgx Demufculis aui Dc mufculis coxce Demufcuhs cruris Scpoplitis De mufculis iundurx pedis Demufcuhs digitorumpcdis ^ S V M M A tcrtia cft de ncruis proprie j" & ipfius funt fex Capita. Sermo vniucrfalis dc neruis proprie Cap. r. De anatomia ncruoium ccrebri, dc fcmitarum jpforuia - cap.2.
c halhf
alofosj d B.af
fparub; e aleif , .
Cap.to. Cap. 1 1 . Cap.i2. Cap.13. Cap.14. Cap.is- Cap.i5. Cap. 1 7. Cap.ii^. Cap. r 9. Cap. : 0. Cap.2r. Cap.22. Cap.2^ Cap.2^. Cap.25. Cap.2^. Cap.27. Cap.2S*. Cap.29. Cap.30.
alh^J tla'^
Liber T
• alhagias r albafos.
talchJ» c halh<
fpatob; adiucoi' e alei<l B.alfaW
Dc anatomia neruomm nuchx colli , 6c eius
n^"'''"'^*'^^.'^ Cap... Dc airatomia ncriiorum nuciix fpondiliu^mia: lunt in icaiitudinepcctoris Can -
Dc anatomia ncruorum alcliatin Cap' i- ' ■ Dc anatomia ncruorum iundura^ ' aliauisr& alnolos '
S V M M A quarta eft dc artcrijs>cuius fimt'^' • quuiqueCapit. DequalitatcartcriGe Cao Dc anatomia artcri.x algucndi.i.venalis Cap' . ' Dcanatonnaarterixjorithi afcedcntis Cap'/
SVMMA quintac(ldcvcnis,cumsfS''' quinquc Capit. Dequalitatcvenarum ^
De anatomia vcna^^quce vocamr porta Cao l' Dc^natojm
D O C T i/t 'r^^^^ dcfcedentis Ca.l ' ''^"^'^^^^"> ^^uuis fcx funt capitula
Part 16
^yj. "^imanbus , qmbus mmiilra-
)5e viitutib.animalib. comprchendenfil, r^"'' Dc virtutibus animalibus moS r^'t Pc opcrationtbus >;^P-''-
Sccundldc «4^"™' "^•-^•Srirudinib. Imiadcfisn.fica ionibus
De a;sr,tudinibus compofitionis of>' ^ .s„„,.,, - ' N 4E. fecundre lunt du,t lumm.
qua cau armn communium
Sor, V"'' ^«mmunium .
S \/ \^ -r^^iiiujiii, corpor;
I^ciudicisco:^^^ . Cap.,^
^^^ai^uc muLationum acrcarum acci-
dentalinm, qiiasnonrimt contnrire curfui
naturaii Cap.^, Dc imprelTionibus mutationum aercarum liia
larum,qua^ luntcotra curium naturale Ca.9. Dcnaturis ucntorum Cao.io. Dc eis,qua; accidunt cx locis habitabilib. ca * < i ! De cis,que accidunt cx mctu & quiete cap. i 2. ^Decis,qiuracc]duntcxlomno(5cvigiliis ca.f . Decis,qucEacciduntexmotibusanimalib.ca.M. De cis,qux accidunt cx cis, qua; comcduniur &
bibimtur cap.15. Dc difpofitionibus aquarum cap. i r."
Dceis , qiix accidunt cx rctentionc , Sc inani-
i^c caulis,qua: accidunt corpori,6c non funtnc ccllarix ncque nociucc cap. i b'.
De cis , quxacciduntex balnco , 6c llationein ^^^^ cap.;9. SVjMMAB fecundajfunt.xxix.capit.
De calctacientibus cap r
Dc infrigidantibus cap.'t.'
Dc humcclantibus cap. ?!
Dc dcficcantibus cap.4'.
Dc corrumpcntibus figuram cap]
Dc caufis oppilationis , & ftriduric forami- "^"^^ cap.o.
De caufis diiatationis foraminum cak^.
Dc caufis afpcritatis cap.t^.
Dc caufis lenitatis can
De caulis dislocationis cap. io!
De caufis malitix vicinitatis cum propinqui.
rx"^^ r . . caD.M^
Dc cauUs malitijE vicinitatis cum clon" itio nc can.i"- De caufis motuum non naturalium cap. 13. De caufis augmcnti quantitatis,& numeri c. h-
cap.15. cap. r 6. cap..7. cap.ib'. cap.ic;.. cap.-o. cap. 2 : . Cap. :2.
DecaufijS diminutionis De cauiis iblutionis continuitatis Dc caulis vlccris De caufis apoftcmatum Decaulisdolons abfolute Decauiis vniufcuiufqirc doloris Dccauus fcdandidolorcm Decis,qu:Eproucniuntex dolorc Decaufisdclitiarum ^-^^ De cau/is,qLio cx motu proucnit dolor can ' ^ De caulis,quomodo prouenit dolor cx humo-
ribusmalis ^ap.z^. Dc caulis,qucmodo proucnis dolor cx vcntof.l
tatc ^
De caafis retcntionis,6c inanitionis Dc caufis fadidij 5c rcplctionis cal> ^
Dc caufis dcbihtatis mcmbrorum cap* V D O C T 11 1 N AE vcro tcrti..,Fen fccm?dx
lunt x/.capit. dc dux fimmvx . ^ermo vniucrfaUs cllde accidcntibus & fmnifi
cationibus . " ^
Dc fignis diflingucntibus intcr cirritudincs nro
prias,& qua: lunt cum communitatc cap. 2. Dclignis complcxionum cap.^ De comprchcnfionc fignorum ajqualis conv
plcxionis cap. .
De hgnis eius , quiegreditur ab xqualitute^iu-
pcrflua ca'\y. Dc ngnis iignificantibus rcplctioncm cap*6' Dc fignis,quibus ngnificatur , quando oniiibct
huniorum clt fupeians ^ ,
^ Dc
Liber L
Dcfignis fignificantibus oppilationcm cap.8. De ii$n ificantibiis vcntofitatcs cap.c?. Dc figais rignificantibus apoftcmata cap. i o. De fignis figuificantibus roiutioncm continuitatis cap.ii.
5 V M M A prima , dodlrin i: tcrtix,Fcn iccun-
da , cft dcpuUli, cuius iunt. xix. capit. Locutio vniutrlaiis dc pulfu cap. r .
Dcpulfu xquali 6c ina:quali cap.^.* Dc fpccicbus compofiti pulfus cap. Qnx cx fpccicbus pulfus,naturalis cap.4. Dccaufisfpccicrumpulfus cap.^. Dc eis , qiix proucniunt cx caufis contcntiuis folummodo cap.6. De pulfu cEtatum mafculorum , dc focmina- ^™^^: cap.7. De puUu complexionum cap.8 .
De pulfu temporum cap. Dc pulfu rcgionum cap. ( o.
Qni^ operetur in pulfu,quod comeditur & bi-
Qind agat fomnus 5c vigilia in pulfu cap. r 2. Dc mdiciis pulfus cxcrcitij cap. i s-
Dc iudicijs pulfus coru,qui balncati funt c. 14. DepuUii,qui cft mulicrum proprius,<5c cftpul-
fus prxgnantium cap. 1 5 .
De pulfu dolorum cap. 1 6.
Dc pulfu apoftcmatum cap. 1 7,
Dc iudicijs pulfus accidcntium animaliu ca. 1 8, Dc mutationibus rcrum,quce funt contra natu
ram formce pulfus, fcrmone vniucrfali c. r 9. SVMMA fccundaeft dcvrina, &cgcftione *:
cuiusfiint.xiij.capit. Scrmo vniucrfalis dcvrina cap.i. Dc fignis colorumvrinx cap.2. Dc fignis fubftantia; vrina:,& qualitatc cius c.?. De fignis odoris vrinx cap.4. Dc fignificationibus , qujEcoiliguntur cx(pu-
nia. cap.5. Dc fignificationibus fpccicrumhypoftafis De fignincationibus multitudinls vrinx 6c ip-
fius paucitatis cap.7. Summa fermonis devrinadigeftafanatiua c.8. Dc vrinaxtatum cap.<?. De vrina virorum ac mulierum cap. r o.
Dc rcbus vrina: animalium,6c quomodo cftdi-
uerfaab vrinahominis cap.ii, Dcrcbus liquidis, qux urina: fimiles cxiftunt ,
6 difforcntia intcr cas,6c inter vrina cap.i 1. Dc fignificationibuscgcftionis cap. i Capitulacrgo Fcn fcdefunt nonagintanoue.
F E N autcm tcrtia; cft capit. vnum . 6c dodrina; quinque. Capitulum fingularc cft dccaufts ianitatis & e-
gntudinis,6c ncccft^tatc mortis Dodrinaprima eft denutritione Secunda cft dc rcginijnc communi albalcghin ,
idcfta:tati intcrpueritiam<Sc fcncautcm. Tcrtia cft dc rcgimine fcnum Quarta cft de rcgiminc cumllibct corporis, cu.-
ius complcxio non cft bona Quinta cft dc mutationibus D O C T R 1 N AE prima;,qua; cft dc nutritio-
nc,fuat quatuor capit. Dc rcgimine infantis , cx quo nafcitur vfque
quo incipit ambulare cap.i. DcregimincabiationismamiUxA antc cap.2.
Dea:gritudinibus,qua; accidunt infantib. ca.j.' Dc rcgiminc infantium, quum pcrucncrint ad pueritiam cap.4. DOCTRINA fccunda eft- de rcgimine , quod eft communc albaleghin cuius xvij. funt capit. Summa fcrmonis dc excrcitio cap. i .
De fpeciebus excrcitij cap. 2,
Dchora incipiendi cxcrcitium,<5c mcnfurandi 6c ordinandi ipfum cap. ^ .
Dc fricatione cap.4. Dc balncationc,6c nominationcbalncorfi c.j. Dcablutionc cumaquafrigida cap.^, De rcgiminc comcftionis cap.7. Dc regimineaquaj,<Sc vini cap.8. Dcfomno 6cvigilia , cap.9.
De eo , quod oportct , vt poftremetur ab hoc loco cap.io. Dcconfortandis mcmbris debilibus cap. ? i, Dc lalHtudine , qux fcquitur poft cxercitium , cap.i2.
Dcalicibus & ofcitationibus cap.i^. De mcdicationc lafiitudinis cxcrcitialis ca. 1 4. Dc alijs difpofitionibus,qua; cxcrcitium fcquntur,(Scalijs cap.15. De mcdicatione laftitudinis, quxper fcaccidit cap. 1 6.
Dc rcgiminc corporum, quorum complexioncs non funt bonx cap. 1 7.
DOCTRINA tertia cft de rcgiminc icnu ,
cuius funt lex capit. Scrmo vniucrfalis dc regiminc icnum cap. r. Dccomeftionefcnum cap.i. Dcpotufenum cap.5, De apcrtionc oppilationis fenum cap.4. Dc fricationc fenum cap.j. Dc cxcrcitando fcncs cap.6. D O C T R I N A quarta cft dc rcgimine quorumcunque corporum, quorum complexio non cftbcna:cuiusfuntqumqi capit. De rcdificationc complcxionis, cuius caliditas cft fupcrftua cap. ( .
Dc rc^flif^lcationc complcxionis cuius frigiditas eft fuperflua cap. 2 .
])d rcgimine corporum,quje cito 'incurrunt egritudincs cap.}. Dc incraftationc macri cap.4. Dc cxtenuatione craifi cap. 5.
D O C T R I N A quinta cft dc mutationibus acris, cuius cft unum capitulum , 6c vna fumnia . Capitulum cft de rcgiminc tcmporum cum rc*
dificationcacris . S V M M A cft dc rcgimine prxfcruatiuoxuius
funt octo capit. Ad fuccurrcndum ei , quod pronofticat xgritudincs cap.i. Scrmo vniucrfalis dc rcgiminc itcr agcntiu c. 2. Dc cautcla a calore in itincribus : 6c quomo do
rcgcndi funt in hora caloris cap. Dc rcgimine eius , qui iter agit in frigo- ^'^ cap.4. Decuftodicndis cxtremitatibus a frigore ca.5. Dc cuftodiendo fc a calorc in itinci-ib. cap.^^. Dccuftodicndo itcragentcm ab impcdimcnto aquarum diucrfarum cap.^. Dc rcgimine itcr agcntis in mari cap.8.
Liber I.
CapitulacrgoFen tciti^E funt quadragintaduo.
h N vcro quartx funt. xxxi.capit. Scr mo vniuerlalis in medicando cap. r .
Ad mcdicandumcBgritudines malxcomplexio
QiipmodoA quando oportet , vt riat cuacuatio
X)eregulis communib. vomitui & inanit^oni^' & quomodo vomitus,aut medicina folutuia attrahatUiperfluitatem can
De manitionc ventris,& regulis eius " capT De medicmiE folutiuxfuperfiuitate,& eiuscon Itriaione
Ad fuccurrendumdifpofitioni iUius, inq^uo virtus fuperfluit cathartici "dt
plmlo '^^^'^^^^^^^^^^^^^libi dehocca-
Dcvomitu cap.io.
De ecquod oportetfacerccu qui uomit ca. r 2.'
De umamentis vomitus cap u
De impcdimento fupcrflui vomitus cap.*i 4* Ad fuccurrendum difpofitionibus , quse acci.
fllTnf r^nnmpn^i
dunt cuomenti De eo,in quo fuperfluit vomitus De c}yfl:cri Dc epithematibus De cmbr ocis liue votulet De minutione De ventofis De fanguifugis
cap. 1 cap. i 6. cap.17. cap. I cap. i 9. cap.2o. cap.21. cap.22. cap.2j. cap.24. cap.2j. cap.2^.
De retcntione cuacuationum De medicationibus oppilationum De medicationibus apofl:ematum Ad aperiendum apoflemata cap. 26,
Ad medicandum putrefadioncs mcmbri c.27! Ad mcdicandum foiutiones cotinuitatis c. 2 S. Ad cauterizandum capi^o' Ad fedandum dolorcs cap.jo* A quib.medicationib.efl nobis incipicndu c. ^i!
Omnia igitur capitula huius libri funt ducentum fexagintatria.
LIBER PRIMVS
FEN PRIMA, DOCTR. PRIMA.
EFINITIONE MEDICINAE.
tiones Phybolo gica» Coft^ipa
« Maminusira iimic. Nos ve-
ro fic diccci re - /p6dcbiinu«, ac
dire.-nusj quod tjuea-iniodum quideminardbi.sdicicnreflc aliud quiJpiani thcoricu , aliud vero prafticu ; itidcni iu philo fophia efle a« liudrhtoricum »!fud prafticu . Cc in mcjicina quoquedicarur ef?cqoiddimeius theuricum, ijaida ver^ pra
h BSL. Abfqj hoc qaod dirigat ad dccluridu quahfatem opcradi, lca opcrauonis .
c B. Sciemiaf. d B. a qua qui. iem fcietia vcl lententia depe- <lec qua!ius,(?u moduj opcr-in
^ I C O , quod mediciiia efl: rcientia,qiia hiiinaai corporis difpofitioncs nofcuntiir, exparte, qua fanatur,vci ab careniouctur j vthabita fanitas conferuetur , 6c amifla rc- , . . ^ . cuperetur . ^ Potcfc autem aiiquis diccre , qu6d medicina diuiditur ia theoricam , 6c pradicam: fjd tu totam iiv fam polmfti theoricam , quum dixifti, quod ed lcicntia . » Nos autcm rciix>ndcbimus nmc , 6c dicemus , quod artium quirdam eil , quo; eft thconca,& praaica-. 6c dc pliiloiopiiia, quod efc tucorica 6c pr^xlica : (Sc de medicmadjcitur,qu6d cft theorica,5c pradica. In vnaquaqucaurem harum diuilionumaliud vclumiis dicerc,cum diciiluis theoricam,^ aliud, curn ciicimus praclicam : non tamcn nobis ncceilc eft dcciarare diuerfitate, qiix inttr cas exi~ mt, nili m medicina. Quiun ergo de medicina dixcrimus,quod cius eft theoricaA ex ca cft pra dica^nonefl: cxi{limandum,qu6d veiimus dicc re,quod vna duiiftonummcdicinL-ecrcfcire, 6c alteraoperari;quemadinodum multi hunclo-^ cum pcrfcrutantesexiftimant , fed debesfcirc, quod illud , quod voUmius , cft aliud , 6c quod nulla duarum diuillonu medicinic eft nifi lcien rnicd vna carum eilad fciendum principia , & altera ad lcicndum operandi qualitatem , poil vero,primamcarum nominefcienti^, auttlico ricx appropriauimus : dc altcram appropriauimusnominepradicaj . Per thcoricam ucro ip^ luisvolumus ,qu6d,quando eani iciuerimus, lcientiam tantuni acquircmusj ^ [ ita,qu6d in declaratione quaiitatis opcrationis nos non im mittenuis:]^Ticut dicitur in mcdicina,qu6d -e nera febrium lunt tria, & complcxiones funt nouem. Et pcr pradicam ipfius volumus , non opcra lonem in cfRxlu, nequc laborem motionum corporearum : fed diuifloncm ^ [ opcrationis] mcdicina:,quar,cumeam fciucrimus, au xihabitur nobis ad inquircndum lcientiam,vel lcnrcntiam . \r & ipia fcientiaerit in qualitate opcrationis .] ficutdiciturinmedicina ,qu6d apoltcmatibus caiidisadhibcadafuizt inprinci
pio que repellant&: infr 50 poftcarcpellentia cum ^ .
rabimus, &poftftatumpoftea... v..........^... _
lulhcient mollihcantia refolucntia , ] pretcr- \M ^ quam in apoftcmatibus , qnx funt de matcrijs , P'' ^ qnas mcmbn? cxpelluntprincipalia. Ha:ci£;itur ^ ^ doarinainicntcntiaiibiauxiliatur;6cluxcfen- « ' tctiaeftdcclaratio qualitatis opcrationis. quu- 1«- J quc duarum diuifionum qualitatcm fciueris, ( l lam lcicntiam fcitntialem, & itientia operatiuamadcptuscris.cVfinunquam opcratusfuc
ris. ''■Nmnf^r^fio -tili.-inJo a;^.. ^ /l j i-
r r ^^-^^^A^iii-tuiimoai aoctor benc
confidei-auit, non inueniat vnam duarumre- t rum !^iftinnaiitcmhanctrinitatcm,nequene. gantcm.JAmp]ius/iha:c trinitas ncccfiaria fuc~ cni' rir,ciuod diximus tibi rcmoueri afanitate,coiIi gctinlirmitatem,& diipofinonetcrtia: [qua f non haperc fanit atis dehnitioncm pofuerunt:] qi qua: Cii: habitiisaut difpofitio , ex qua operatio- ««^j 50 nes (ubiccli ipiius Lxnx proucniur. Neq j ^Hf 1 'if huiusdelinitionisoppoatuni:nifif^nimtedefi- M nieric, qncmadmodum dcfideraucrit:6c polue A rit in ea conditioncm,qua non indi<?ct.Preter. '^fs ea cum medicis inhoc non litigcmus , nequc > cnimlum,qui cumcisin huiufmodi difoutare ruof debearn , nequc iidgmm hoc eis nequc illis qui ht^ contracosiunt,inmedicina auxiliabitur huius T ^lJ^l^^^^i^^iccrti^ doarina; principijs "
Part 17
Cap. ». Cap. I .
Cap. I . Cap. 1 .
LiberL Fen i. Do(51:rina i.
-Pt hahetuYtih.aYt.mcd.quA definitio & a Gal. non admittituYyqubdfcientiam hauet locogenem; & abAueY.impro batur. I .coU.qubd per hanc medicina a naturali philofophia non dijferat . Hic aliter initio Cantic. & aliter Auer. i . coU. definit.atratio 6.coU.af]:gnataexamfimaa quibufdam cre duur yqkHmaitarternopcratiuamcffe inuentam experiment0y& ratione;conferuantem fmitateni;& remouentem ^gntudmem. AIia affmi folent definitiones , & in finit. med.& m mtrodu6l.& alihi/Uerti, ex h^ omnibus.qus^ ab i^ipp{umuntur,curatnci & conferuatrici conucniunt.cm i o
totius quidemfunt mediiin^; commendanda tamenpra mm quamhoclocohahemm.quum hM.propinquo 7ene re pofito [fcientia ] propricts differentia^ fuhdat ,per quas <i c<^tem fcientijsdiffert [ quahumani corporis &c. ] & jubieaumytrunque compledatur,& id de quo in medicina cigitur quodmaterialeapp [h^^^,,-^ m difpofmones ] & ratlonem confiderandimod fuhiedum f^^f^-^ocant,[cxpartequafmatu^ hoc controuerfia efi , qubd hic author medicinam in fcien-
a T^otefl autem aliquis dlcere &c. Dmfio hjic medicl' in pra6iicam,& theoricam repetitur hoc eodem lib,Fen ^ >& initio Cantic. & probatur ab Aucr. i . coU. & loco in ^^P*"' Cantic.citato.Gal.tamcn lib. de confluir. refeeiricem eam ef qJ^'^^] fe cenfet,non pra6iicam.Caiterum ex ijs^qu.^e iam di6iafunt; non iniuria medit inamy& theoricam , & pradicam nuncu, pari apparet.Qubd fi etiam fu6iricem libeat appeUare; h^c ea erityqu£ circa particularia agit,dumfzicimu^ medicina: neque habitu^ eritrationalisyfed hnge inferior, ? Sii ut dicitur in medicinaj &c. Mantinu^ aliter rer^ tit. [ Vt quum diciturin medicina calidis ahfceffibwsini" tio te dehere id quod repeUit , & refrigerat , & particulas mcfnbri condenfat.apponere-.deinceps repeUentia moUientibus admifcere : tim temporequo ocgritudo confiflity folis moUientibus contentum effe oportere . denique tranfx5io £' gritudinis yigore rfquead inclinationem, moUientiaj qu^ difioluant fatis ejfe &c.] Juxta quam yerftonemfi ynollien tium nomine refoluentia inteUigitj yt fane inteUigendum cf
fiv ppi.Cap.i.
>.efei.dub.i. le
p.t Cap.i,
o ■> e> '
tur Fen 4. & 6. de comp. mcd.per loc.ncmpe rcpeUentia m t^ap.i y. flatu refoluentibus admifcenda . Verum , quodad hocper- ^^P-^' tinet : quum moriorum flatm latitudinem hahcat , &■ in quatuor etiam ipfe tcmpora fec ctur , initiumy augmcntum , yigorcm) & imlinationcm : quum ftatm initium augmcnti naturam fapiat;nihil olftat, quin timc temporis ; & in ipfo quoquc augmento npcUentia rcfolucntibu^spermifi eantur . in yigore tamcn ipfo foiis rcfolucntihus utendum cfie ratio
tYoduUoru.Auer.yerb > .coU.& 6.& u de anima,& in di- Jput naturaUn genereartium prorfus corftitmt , quamuis mtiocantic.partcmtheoricam naturalis philofophi^part^n & faentiarn:praa-cam yerb effe artem yoluerit. Ouu Srr' Trfl ff^fiP^^^(^^^m^^.quod innuit AH- Yum duufionepUnc co^rmat ; arridet nohis Herophili,&
^^^t!:^ ...^^^ ...^^^^^^
quumh£c nonminu/^naturllipliZ ^^'^'^ :quandomdlaa?nplimfitfluxio;idquod&AHicen
matmam thcorir^.c/^ JJ tt^^^^^r"^ ^^1'' n^ & Galeno confcntit .
tMt,quam thcorka;& non alioi tbcorka diffcrat M auU
o^m^yjir'''''""'''^''^"^^ ZZ'hMtut^"T ^mrjdratio-
£lt ^ '''I- yer6 ido4iaturl7d
hai m qul},mm,ciu6d aeiiom. Jit gLia , quum hoc pA '^^'^""-^•cas,qu,amon,.c,crcM
"poncret.SLdpraauafaoma ,IU dit itur, qux aicndum cC fihoc,aut ,:tudfroporut,yt hic lMjuprLJZc7jf.
fdcntiarum docuit,& hoc loco cxtllHHttff <io ffigritudinis caiifas. Et , quia fanitas , & a;.
Princimo An ^'^"^'ff^^murrcpcllcndumcffcd fr,n,ipio.At hmuficmod,,tota mcdicina non cflMuumL, gna cx partc mjpcculando duntaxat ycrfctur d m dTZl 2corporum,dc fig„t,, dc caufis ag,t : ncquc agcndur^Z ^Jfi'"f'''»ffimpcrfropo,,at%qLui:ddTndZ
& contra; quum moral„ philofophia jj>ccuUtiua,Z f^^-^f^-^l^nmcrf-^a^tias '>'^<:'»conf},t„,umilludfit(f,pLv '
4 "^(^^que etiam aliqui^s &c. Di&um efl hoc aduerfus Cal fcntcntiam lib. ar. medi. Cum Auicfenfit & Auer. i . Cap.». coU.& 'Tlato in AL ihiad de uotOjO, princ.& defumitur ex Cap. r . Arift.lih.prt^dicam- & -^ .topic. ratio idipfum confirmans , ^p^^*'^ o^^oC, Sani inter (Hqualc & i?i£quale mediumproprie non datur , medici tamen quum ftatus qindam fit corporum neq; planefanws , ncqueplane <£ger,euitand(£ dHieL^eia.f , &inflir tuendi ui&Hsgmtia neutrum flatum pofuerunt .
De fuhieclis mcdicina . Cap. I .
V O N I A M mcdicina corpus hiima niimcx partc vndc fanatur , 6c a fanitate rcmouetur, conriderat:& cuiulq; Vide Difquiflrei fcicntia non acquiritur, neque c5 ph/'i 'Jo j^.^.^v , cumcaufashabucrit, niliperfui caulas pl^^^^yi^^uc fciatur -,ergo dcbcmus in mcdicinalcirc fanita ad 14/.* ^ "^^* Q tis,& a;gritudinis caufas. Et , quia fanitas, &
plctur ,
fcftx,plcrimqucocculta:,quce non fenfu'* [ne- * B.Imo, que nifi] per fignificationes accidentmm com prchenduntur s dcbcmus etiam in medicina fci • re accidcntia , qux ii)jranitate accidunt,5c xgritudine . lam autem dcclaratum fuit in fcicntijs ^ b & n6 ha vcridicis , quod rei fcicntia non acquiritur nifi buerir, no com pcr fcietiam caufarum,6c principioriimiplius, P^"""^: "oa fi caufas habucrit,& principia:^ [aut non com- cTS^resftt
,7^/.,/. w • " *-'H-iia!)iiiiuuciiL,«^ piincipia: aut non com- : i p ^
;r r-^-''- wk^^^^^^^^^^ ^——'^'—^ --'-^ " —
^iarfZTcty^'''''"^^^^^^^ i^opraa^am yocat Miccm,.u. anc!n.multo cft infcnor
, j_ j ..... ^ ^-..vixviA ttv^xvi^nna , wv. Dieama?:in qui
concomitantia cllentiaUa.^Caufarum vero qua bus fundatur (a tuor funt fpecies:materiales,cfficicntes, forma- o"as,&xgricu. lcs,(S: finales . Caufx vero materialcs [pofitx,] , in quibus fanitas,&: xgritudo ^ [ menfuratur,] muemiuJ" funt fubiedum quidem propinquum mcm~ e b.& fpinms. brum:'^ [ aut fpiritus:<Sc fubiedum quidcm lon- ^"b>f^um uerd ginquum,] humorcs:& cis * [longiorajfunt clc ^onT"* ' mcnta.EthsEC duo funt fubieaa fecundum com f u^gmqua^^^^ A 4 pofitio
8 Liber I . |
g BJicet fint h pofitioncmv^ ] licet fint cum altcrationc. In cli principia ad philofophiam pnmam, quic meta
cum aiteratio- jufquc autcm rci compofitionc, & alteratione , phyfica nuncupatur,clcucntur.Quiuiiq^ aliquis |
"ae^^uod ficfu componitur,ad aliquapcrucnitur Vnita mcdicoruni loqui incepcrit,& affirmare eleme .j
bijcimr in com tcni. [Et hxc vnitas,ad quam huuifmodi rcuerti ta cffe , 6c complexionem , 6c qux ifta fcquun- , ' '
pofitione cius tur niultitudo,aut eft complcxio,aut forma. co tur, cx eis, qua; fcknd^ naturalis fubicda cxi- p ^'^'^
& altcrationeip p^^xio vcro cft fccundum altcrationcm: & for- ftant,aggreflus fuerit^errabif.ideo quod in fcicn ^**
pcrucniVuniclJ^ Hia fccundumcompofitioncm.J Efficicntcs au- tiam medicin^ mittit, quod cius non cft. Sc er-
t:m r tcni cauf^^ funt caufx permutantcs , <3c confer- rabit^quia fe aliquid declarafle exiftiniabiticum
" uantes humani corporis difpofitiones: ficut sut nihil declaraucrit . Eius ucro , de quo medicus
aeres,<5c qnx cis con; inuantur: Sc comcftiones , ' ® formarc dcbct,quid fit,6c utrum fit,vcl no ^t , | ^njj
& aqux , 6c potus , 6c qua^ cis continuantur :' 6c cuius efte non eft manifeftuni , credere hxc cft prehenJ*
cuacuatio,6c retentio,6c regiones , 6c ciuitates , lumma:Elcmenta an fint, 6c quotfint , 6c quo- r t Alij-J
& loca habitabilia,6c qua; eis continuantur : 6c modo fint,6c quc fint ''•t : 6c complcxioncs que !^
motus,6c quietes corporei,6c animales. 6c ex cis fint,6c quotfmt:6c humores an fint,6c quot fint, n^u^atio^
funt fomnus,6c vigili.T^^c alteratio in a^tatibus , 6c quoniodo fint:6c virtutes vtruni fint,6c quot htiomsi*'
6c diucrfitas in eis,6c in generibus,6c in artibus, fint:6c fpiritus vtru fint,6c quot fint,6c vbi: [ 6c "us haW
h 1. confuctu- 6c in [moribus, ] 6c in rcbus , qua: in huniano quxqiie mutatio habct difpofitioncni , 6c cius
dinibus . fupcrueniunt corporc ipfum tangcntibus , fiue mora habct caufam: ] 6c caufx quot fint : nicm- quxlibf'*
fint contra naturam,fiuc Jion fint contra natu- bra aurcm,6c eorum iuuanicnta fcnfu,6c anato- tio cui4
ram.''^ Formalcs ucro caufx funt complcxio- lo mia difccrnercdebet.^[Ea auteni,dcquibus for J
ncs,6c virtutcs,qux poft cas cueniunt,6c compo mando ratiocinari dcbcr, i funt a:gritudincs, 6c ^^^^aeU
fitiones . ^ Caufx autcmfinales funt opcratio- caruni caufxparticularcs,6ccarumfigna:6cqua duratio)'''
nes. Et in fcietia quidcm opcrationuni cft fcicn iitcr cgritudo rcmoucatur,6c fanitas confcruc- caufatW' i
tia uirtutum proculdubio, 6c fcicntia fpirituu , tur. Et cuiufcunq-, caruni cflc occultum tucrit , ^ ^'J
j B.dcfcremtu * [ qui funt virtutum fubictla , ] qucmadmodii ad illud dcclarandum dcnionftrationcni aftcr- copnorcf^
uirtutes . nos dcclarabinius . Ho^c crgo lunt fubiccla do- re debct , ipluni diuidcndo , " [numerando , 6c htisi^f
drine mcdicinaUs:vndc alic|uis mcpiuit dc cor complcndo.] Galenus nanque cuni dcmonftra./it^cin»j||^
pore huniano,qnoniodo fanatur , aut ijifirma- tiuani argumcntationcm fupcr diuifionem pri ^^'^h^
tur . Huius autcm inquifitionis pcrfcdioncm , mam faccre aggrefllis eftuion dcbet aggrcdi,in- c< '
. - fcilicct,vt fanitas confcruetur,6c ^gritudo rcmo quantum cftnicdicus;fcd inquantuni ' [ cft phi do .
fia^ fccundum ucatur joportct ctiani habcrc ^ [partcs,fcciindu loibphus : in fcicntiacnim naturali dcbctloqui ^-^l
cauias iilarum iftaru m duarum difpofitionum, 6c fuoruni iu- ficut alphachi , qui quum aftirniarc aggrcflus *h£^
duarum difpofi ftrumcntorum cau(as . ] Et iiuiufmodi quidcm fuerit,quod conimunitatcs icqui dcbcnt;] noji loquesj
tionuni: & fecu ^^^^^fr^ f^^- rcgi nicu cuui conicftione,6c potu,6c dcbct loqui de hoc inquantuni eft alphachi^fcd tia
uTplamm^^m- dcdio acri5,6c mcnfura niotus,6c quictis:6c nie inquantum ipfe eft mutachclin:mcdicus enim J
barnm . dicatio cum mcdicina: 5c medicatio nianualis . inquantuni cft niedicus, 6c alphachi inquatuni mlrcic
hoc autcnitotum apud mcdicos cft fccundum cft alphachi,no potcft dc hoc ratiocinari.quod, mbus J
trcs fpccies:faiiorum,6c icgrorum, 6c mcdioru , fi iionjperueiiiemus ad cnxuitioncni. ^'^i^^ . J Mantpoftea, q^^j^ 1 [niodo j nomuiabimusj [6c dicciiius , '^"^jnii^ «uL^odo c6nu cpomodo inrcr duas diuifioncs,intcr quas pro 40 A l^TiO T A T 1 O <I^_E S . ^nufl»' ^
nieranc media culdubio uon cft mediumunedia vocctut.] Et, ^«I
inrw duas diui- poftquam iajii diuifimus has caufas j tunc iani i Corporis naturam, pnmiphm effe fermonis in arte me
S cft"me c^^^^'^^^'^"^ nobis , quod medicina tradat de dicafcripfitHippoc.lib.de locin hom. quem fequutm Gale dhimm uerita- clcnicntis,6c complcxionibus,6c huiiioribus,6c artem,qu£ circa humanum corpws vcrfatur, medicina
15, mcmbris fimpl!cibus,6c compofitis , 6c fpiritib. yccauit lib.de conft.ar. Confiderat itaque medicm humanu ^p.j,
6c virtutibus cor uni naturalibus,6c animalibus, corpus.yt fubie^ium, ad quod omnia confiderata in arte ha
dc vitalibus,6c operationibus,6c difpofitionibus ^ent attributlonem . propterea fcribitur mediLinam artcm
corporis fciUcct fanitatc,6c xgritudinc,6c mc- fj^e corpcri hominis tuendo clicatamprimo de tu.yalet.lS^e Cap'^*
dio,& caufis car um,fci 1 1 cct comeftiojic,6c potu, ^^^e yerc,proptereayquod Gal.m lib.dc fe&.dicat medicin^ C^^'^'
h-^bTb°s"^& 6c acribus," [6c aquis , 6c rcgionibus,] 6c moti- 50 imntionem ejk fanitattm,& eius acleptionernfinem^fani-
ciacuationc; & t)tis,6c quictibiis corporcis,6c aniiiialibus 6c xto. i-a^s mediimx fubieSium ditendum eft:quonia?n fanitas.yt
retentione :' & tibus,6c gcucribus, 6c cxtrinfccus accidentibus , fanius eft alfoluteya medicono confideratur:fed yt induci
«rtibus: & con qux corpori cucniunt ex rebus cxtrancis,6c rc- in humanum corpm poteft. ideo himanum corpus primum
ruetodinibus , giiyiinc cum conieftionibus, 6c potibus,6c mcdi medicin^ fubie&um eft,fub ea tamen confiderandi ratione,
cinis , 6c manuuni opcrcft onibus ad fanitatcni ytfanitatempot efl fufc ipere.Sane humanum corpm caufas
Conferuaudam,6c unamquanquc a:gritudincni habet & ejje&us : Quarc,quoniam tunc folumfcimus,tum ,
mcdicandam. Haru vcjo rcrumqua:damfunt, rerumcauf^s cognofiimus,ytprimopoft.& \.phyf.aut,fi -^c^l'^
o B.mdutap- de quibus niedico nihilaUudcftagcndu,^ [nifi c^lateant,quumrerumfaltemejjeeius,accidentiaq,,pr£'
T nofirc md Vt,quid fint tantum,cffcntiali formatione infor fcrtim efthntialia cogncuerimus: propterea de caufis huma-
Cnfucl^imm^f mct:]6c vtruui fut, vcl uon fint dodori fapicn- (fo ni corporis hic fermonem aggreditur:de effe&ibuspoHea
fennam appre Ux phy ficalis crcd at . Et earuiii funt , de quibus etiam,& de accitlentibus traCiaturus .
benlioncfcien- jn fua artc ratiociJiari dcbct . Qlku crgo earuni 2 Caufarumyerb &c.De caufisfufius agit Arift.<i.me'
'^*^*' funtficut principia,vtrum fiiit,vcl nonfint,cre taph.& i.phyfnecnonGal.hb. de procat.caufVerum
deredebet: fcicntiarumnanqueparticularium ynumhic dematerialibus caufisnotat, confideratione di- re%./^^^
principia credita rccipiuntur:6c in alijs fcietj;s, gnum,nempe,fubief/um favitatis propinquum effd membru, '^^
qua; fccundum ordincm funt antc cas , ratioci- aut fpiritus:humores yeroMmquum:et multd longinqitio
mntur , 6c ita fit , donccfcientjarum omnium ra elementa,DHbitatur,^uumhHmamm corpus ex tnplici
iB par.tab. [ubBmiafit conmtutum , rt Hlppoc.6. de morh.yulg: & Cap.i •^^^'^f ^'^^^0 de bYeuUdnot.dogm.Hipp.tmn i .de diff. • feb.exfolid^sM?nonbHs,&Jpmtihus; Curfolidafolum & jpmtws,non autem humoresfmnatis & morbi fubieaum ef ExilW proximum slatuat ^ Refpondemu^ . Sanitas & morhus
Viant. earurn funtpartium, a quibu^ aeiiones proue-niunt.at ah hu
^ monom nonfmntaciiones:fed afolidls quidem manifeH^-^
H fpiritib.yero etiam non ohfcurc. quum ipfi aciionmn omnm,
^ qu^ a fohdts proficifcuntur,comunes authores dicantur-&
.V i ^ J^f^lPJ^P^^^^^^^^^^^oneshaheatproprias.&a
■ H ^gocaufarn Auicenn.^Jolida & fpiritns fuhieaum fanita
Sct '^^J^''^'P''^^^^^f^cit:humoresver6nec,uaq
3 ctncicntes autptyj r^un» T^^^a-^ct..- -i" , ^
Fen L Dodrina i.
tas exiftit : ] Cuius quidem natuf a frigida cft , 5c liccaiipla cnim talis exiftit,qu6d , fi dimilla fucnt,t^[ ] [i^-equealteraresextnnrccajeam c t B.fTcuteire [conuerterit^J apparebit ex ca fr i5,nditas fenliDi ^»^^""'' ' s ficcitas.mus vero effe in gencratis uiuainc-
tum prxilat ad retentionem tacicndam, 6c fixio ca. nem:6c ad coleruandas iiguras,<Sc fonnas Aqua ^ ii-altcraucnr. autem eft corpus fimplcx , cuius naturalis locus cft,vt iit circiindans tcrram,6c circundata ab aej 0 rc, quum in iuis htibus naturalibus perm'iferit
[ Et hxc ] quidem eft cius grauitas comparati- , ^ ^ , ua,^ qua^fngidacft,6clnunidadciliceteiusnatu ^ ^'""^rataliscxiftit,qu6d,{idimil]afuerit,ficuteft nr- n ^ rr r 3 'eflicie^c;Z;^^'&:T^ qucyllacauiaLtrmlccacicont.S^f:^- l^t^^^t^
tatis morlfr^r"^^^^^^ p^rcbitcx ca tngiditas lcnlibilis,^^ dilpolitio, -"^«as; & cfu.
qux cil humiditas:(Sc ipla quidcm cft,cuius ^cnc * P""" • ratioincr ationcfua reduitcamaptamadlpar namiafiadtp gcnclum,<Sc cxtcndcndum pro quaiibct rc^ qua- modum uti dl uisfitpauca.<Scrccipitomncmt]i;iiram,quxcft' "^^ suod ipfa lcd non rctinct. jCuuis cfle in gcncratis iuuame '."j 1':^ tum pi-^ilatad %urandasformas, quasinfuis ut fiat' (cpara- [ ciiuilionibus ] ahqui figurarc voIunt,6: ad ft- ^ - — > gurandum,6c ad hncandum, 6c tcmpcrandum : ^ '^'^^" ^S^"* humidum cnim hcct ciro tormas fi^valcs amit ^^^l^^::^ tat", ^ [eito j tamcn cas rccipit : i icut i iccum , licct rcnuc . cas, [duriLcrluicipiat:duritcrtameictinctcasl ^ «•P^^t'"^- Quimui;, l^umidum,6c hccum ic ad jnuiccm te- [ bIwVVcu ^craucnnt^ adipiiccriu- hccum ab humido,vt d,fF.c.l.ter fufci [ citoj iuicipiat teiioncm,6c tacilc hgurari poi- P»^^- ^i f"^''»"'^ " ht:6c acquirct humidum a iicco , vt rctincat firmitcr, quod in co accid it - [ex redihcationc 6c T BV.alir.r ^quationc.] ttproptcr humidum prohibctur mB.cT .UacMu, liccum a iua I feparationc : [ 6c proptcr liccum prohibetur humidum a iua fluxibilitate Acr au "^.'^^^^'"'^tem cft corpus fimplcx,cuius natural is locus eft, eHcn iaTo M ^utiitiuper aquam, 6c fub ignc , + ha;c ctiam cft d^; & de acquu • cius lcuitas comparatiua. Iplius vcr6 natura cali "'"'^, da cft humida ibcund u m regulam,quam dixi ^^J^:: mus.Cuius quidcm efie in gcncratis iuuat,vt ra- dit dc d.iuofi. rihccntur,6c allcuicntur,6c lubtilicntur, 6c ad fu tionf no da: pcriora clcuetur . Ignis uero eft corpus hmplex, ^ "^^^'^*^^'-^'
nW 'Tr'^^'' ' f ^"P"^* Clcmcuita- nV':;tu.i.a f.a
rias cxiftit partcs , J qui cft concaua c.T:li iuperfi- comuvotM: c , ciesi :[ipicnanqucadcc;umpcrucnit. Ethxc ^"^" P"'i'er.zi-
calKta cit,6c ficca.6c eius cfte m gcneratis prccftat r. ele:ncn.a u luuamentum: utmaturct,6:fubtilict,6c permi- "mnu ex.f-ic. keat:6c ut eius pcnctratione currat per ca fublia P ^'^^ naaerca:6cutduorum cicmentorumgrauium 5„ fug dorumpuram trigiditatcm frangat: 6cut )<c^^.^ aeciementana propnetate ad complexionalita •■«"^^- ''^ tem redeat: ^Duo aut grauia plus iuuant ad me- T?'
leuTa ^''"'^^i''^'''^ '^^^'^ ^^^^^''-^^^"^^ -^i'^^ ''-a .
leuiapius muantadgcncrationcmlpirituum,6c qu^e rerminacumotione eorum,6c ad mouenda membra-^hcet "''^^'^ '^"-^ motor non llt nifi anima.ha:c fum elementa. t^^!'""
^K^LOT AT lO^ES, I Elementa&c.Slementumu^rin.s.metaph.ideJJeait
^U'£pUnt : CiU£nfff'ru^i;jv. . ^ ■ ..
Part 18
,uel* i$ a^''
itiojl" , ni«
Je0 ;uelf'
/7,.^ A.*,^ ^ * ' '^c-n.uaiet . quatuor tantum :
^u<^punt:qu^offeruntur: quxextrinfecls incidunt - qu^
^ommehtcipfeaccHfandusuenit.q:^^^ n7;^^r'''^ ^''''^'■''^ fiP^^Wequoquecapua om-
Tt rtr""'^^
/^CXf i^^^^^^^^ ^^rplisform..m tt^ tM.4. ' ^^"^^^^^^'^(^(^dehacrepojiea.
,,. ^Z*'".*'""/'"'' caufaivelutt exenmtwnes, ac motus ot>
I^iingtt^mer ejjeames mmeramur .fed id, qut, ab aMh '^'«'omnprourniat.feraccidens.&improph
Doetrim, ffcunda deelememistcuimcHrnum Caput.
W * corpotis hiimani , & aliorum quv
idiJn^^T commixtionc fpecics
I «:quort..H luntquatuorA' noplu
I funttSr "^^"^ ^ duogtauia. i/uia
V . totin^t '™P'ot . cums locus natutalis in medio
•' 1'.^""'' 'I- Id Dfon "^'^'"^ natutalitcr manet qukta &
! "^- Ltthscquidcmeiusnatutalisgtaui-
ex quo aliq,mifit,quum iUi infit , inciiuifihile fecundum f^e^ cicM in alum f)>eciem . At tcrtio cdi, corpm efie dicit , in quod rcliqua corpora dijioluuntur;quum ipfmn intus exiflat potentiayaut aau.Author nosier Hb.fiu metaph.tra6l.6.con iun^iis duabusab ArishalJatis rationibusy vnam Hrptxiffe yidetur , dii ens id elcrnentum dici, ex qito generatiofit per compojiiwnem,& quod eHin re:& in quod rcs rltimd dif-
ij^ ■ foluitur.
Liber I.
tex.41. & dcinccps .
foluitur. Gdenm Uh.de eletn.tn'mimam ef!e cumfque rei par Caf.i- tkularn afierit. Et rurfum Auicennaidem hoc loco aliter dcfinityUt conHat . Verum ex allatis rationibu^,qu£primo, tertiOy& quarto loco afferturjcommuniffim^ fuut;& ad ma teriam quoqHe,& formcM extenduntur;qua inferiorum om lom. I . nium elementu fHnti& intrinfeciO cauf£:ut Aucr. i .phyfaltera vero elemcntorum cfi dumtaxat , quan funt corpora , de quihwsin lihrM de gencrdtion€,& in ^ .& -^.de cdo ah Ari fiot.agitur.a quibus materia &forma fecluditur;quum macom.8. teria,ut ait Aner.l^.metaph.neq; elemetumfit,nequeexele iq mcntisdta &forma. Oudi yero hoc in loco notatur , cum fecunda conuenit : & e§i tlcmentorum,quA funt corpora : in quorum numero materia, &forma non funt . Sane de huiuf modi elementis.quir. corpora funt, & minim^ aliorum corpo rmn omniumparti'AiU;prohare quod fintimedici non efi negocij j ut & hicfiiperion capite ajfcruit :fed neque id etiam ad naturalem philofophum pcrtinct , a quo rerum naturaliu ' prim ipiaponi dehent . poteH tamen naturaiis eorum numeruminucfiigare:quod facit ^riftot.i.de gcn.& corru.l-.Hppoc.yero quum primo de natura hummn ynum cfie elemen tumprobat,nu ia fi unum efkt,unm cfiet homo.ncc doleret: naturalis phllofophi tnunus agit. pertinet enltn hoc ad natu ralem.undc & AriH: .c^lhfufiu^ hanc rcm profequitur . 2 Terra eH corpus fimplex &c.Qjmm elmicntis nihil fit priusypcr quod queant definiri;nihil haueant ex quo conHituantur;& horum,ficuti et multorum proprias differcntias ignorenm;dcfiniri fingulatim clementafortafie nequeunt . defcrihi tamen pofiunt per ea , qu£ fi differentix, non funt ; froprias tamen diffcrentias fequuntur : &per accidentia , ■prdifertim fingulcrum a&iG'nes,q:ias fenfihus ipfis ?nanifc- j o fte cognofiimws.In elemcntls ergo uaria fcnfibus off^crh fefe accidentia , atqueprimo loco (H quidem etiam manifefliffi me) calidit.ts, frigiditas, humidita/S,ficcit.ts;quasprimas qualitates yocant.poH yero tenuitas,crajfitudo;leuitas,gra uitas;rmtas,denfitas; ptrfi)u uitai,opacitas;Jflendor , &' ohfcuritAS:qu£. omyies cxprunis qiialitatihm yidentur pro-^ t6x.]i. ficifcl& de ijsplene AnH.2.degen.& cor.Sed ad h<£cpreterea accedit, & diffcre?itlt,qHicfccundum locum efl;quum alia fnpcriorem , alia inferiorcm , alia mcdium locum ohtineant.de qua re ay^risi. .lib.de cdo & mun.fufim.&,ut i» ^ © rerum rnislionem ueniunt^alia naturalem quandam potentiam hahent,ut fucile mif cantur;alia iynpotentiam. de qua te in ^.meteorol.agitur.'Propterea ex his omnihm,fingulorum elementorum naturam defirihit, a terra exorfus . De qua quod locum terr£ mcdium efie ait , id prohauit fufius AriHot. 2 .ctnU.Quod etiam fuapte natura quicfiat; thm loco eode?n, tim i .cdi ^ . phyf^^.phyf & alili teHatus eft . Ouod item fi extra locum proprium fit, aut fi feparctur,ad mcdiumfcmper naturaii fuo impetu feratur;& fccundo cs,li,& alihi. Qnhd etiam non grauis tantum fit ,fed omnium ^ q quoque elementorum grauiifima; & eodem fecundo cd. & primo ciufdem.QuQdfiigida quoque fit,& ficca jeumdo de gener.& cor.habctur,ct alihi.Caerum qum hoc loco folet, quum de frigidltate terr^ agitur,ytri maior frigiditas infit; terr£,an aqux ^ Quod enim tcrrafrigidior fit;ex eo coHat, i bIc. ^^^^ remotior a caioris fonte eB . id quod Aucr. i.. cdi & Auic.lih.de cdo ex Arisiot.fcntciitia.fiigiditatis , grauitatis,& quietis maioris caufam cfie affirmant.Contrariuni ta tex.a j . 7ncn fenfific Arisi. uidetur 2.degcn. & corr.cx quo loco aquam terrafrigidiorcm effe,eius cxpofitores colligunt. Adde , quod in aqua maiorem quam in terra frigiditatem. taBu ip fo experirj^ur . Verum quod ad hanc (hibitationcni fncit , paucis.Terratn aqua effe frigidiorem, ea demonftrari rationeexMimamus, qu^allata cHantea. Sicnimcaliditatis caufa rnotm esi orhhm,& fuperlora elementa ob cdi latio nem cahdafunt;fieri ncnpoteH,quin eadcm rationeinfenora corpora ob diHantiam a cdi motH/int frigidiora: eadm
cq.s .
tex. iOi.tex.ji. texji.
tcx. 94- & ^oi.
cojn.^4. ca.
nerrlpe contrariorum debet efie ratlo . At ohijckur authori^ tas ^AriU.deinde etiam expcricntia. Ad h<Rc,quodprimo lo co ohvjcitur id non fcnfit philofophm. loco enim quem hi ad ducunt , non terram aqu^ cornparat , aut terra qualitates qualitatihm aquct;fed aqus frigiditatem eiufdem humidita ti confertiita utperperam is locus adducipro bmus rei confirmatione foleat.Ouod experientiam teHaris.Rej^ondemm fenfumpropter aqus tenuitatemfalli.efienimhM omnium humorum tenuiffima,yt AriH.lib.de fcnf &- fenf& propte rea ob tenuiffimameius fubHantiamprofundius adigitur, & yidetur frigidior. qutn enimfrigida funt,cum fubHantitz craffitudine, licetfrigidiora alijs fint; minus tamen agunt ; qubd craffitudopenetrationi obHct . uerd tamen terra ipfz frigidior cH quam aqua, yt allataprimo loco ratio manife- Hat.Quhd fi cumphilofophis tamcn Handum fit ( eH cnim fortafie prater eorum dogmata , terram aqua yere efie frigidiorcm;quum ij,ficut calorem in igne,humiditatem in aere,ficcitatcm in terra,ita & frigiditatcmin aqua maiorem, qudmin c£teris efie corporibus cxiHiment :) dicipofiet, dupliccfn efie frigiditatem; alteram elementarem,quam in" natam,& propriam alicui ex fimplicibus efie corporihus nc cefie cH'J)anc ucro inefie aqu£;neque eam,quodad hancfa. cit,a quouis elemento excelli : aliam ucrb cx caufarum cale fzicicntium longinquitate proucnire;uciuti quando per hycmem frigidiora nobis funt omnia oh folis diHantiam : quM non aquoi ,fcd terrae, ipfi itieH, ut rationc priori loco allata,, probatum fuit .
^ 0^3 fr^^^^^ & humida &c.Et hic quoque de aquf humiditate duhitatio efi , uter humidior fit , aer , an aqua . Oubd enim aqua ipfa humidior fit.fenfu experimur.& fenfu itidemab aere dcficcari corpora quotidie yidcmus. hume 6lum nempe linteum acri expofitum exficcatur, non hurnefcit . tcHaturq^ hoc ipfiim(*Auerr.^y.coll.<!y^t contrarium ta men ex humidi definitione,quam ^riH.i. degcn.& corr. tradidit,colligi yidetur.ubl humidumid effe docuit , quod , quum tcrifrimo proprio non fit termi?iatum,fhcilnme tamen terrmnatur alieno . Ex hiscnimuerbis tota philofophorum fchola,& Alexander prtsifertim, & 'Philoponus 2. degen. & corr.& Auer.aerem aqua cfie humidiorcm collegerunt . qubd hic termino proprio careat, & facilim alieno comple £iatur,qudm aqua.Cc£,terum(pace tantorum philofophoru) qubd aer aqua humidior fit , fimc de humiditate , quai aBu eH , fiiue de fncuitate intelligant ; non uidemus . id enim perjpicuum omnibm eH,aere dcficcari non noHra folu corpora,fed oynnia . contrauerb,aqua humefcerc . ?s[cque nobis fatisfacit,quod magnm ait Comm.6.coll.idcirco non hu metlare aercm noHra corpora, qubd ijs non adhicret , ficut aqua . aut,quod ait Thilop.i.degen.& corr.quum per accidensaqua?n hume£iare docet ,qubd ex crajjiorihus cvHet partibus ; aer autem ob tenuitatem dijfiuat . & qubd, qun^ terreftria funt , cum aquafhcile permijcentur : atque ob id aqua humetiat . Ouum aeri contra,tanta fit fubHanti^ tenuitas,ut eiusratione nonadh^rere tdtum corporibus; fed in ipfa , & citius, & fkcilms, & profundius adigi debeat , qudmaqua : & ipforum propterea fuhHantiam jiias ipfius qualitatesinferre,acualidiffime imprimere . Adde, qubd , quum aquam perpetub humefiare, aerem defitccare yidea mm ; dici non debet id per accidcns efie,quod perpetub; id autemper je,quod nunquam euenit. Quamobrcin, qubd aer aqua humidior fit nulla cfficax ratio tueri nohis uidetur.neque id( quod yiderim ) dAriH. ufquam affcrit . Et fi enim is humidumid efieteflatur, quod facile terminahile exiftens alieno termino , ipfum nouurn terminum habet : non eft tamen aeri humiditas maior afirihenda . qui fi alieno termino fncilim concluditur , qudm aqua, d fui corporis tenuitate id habet. aqua uerb quia craffior eft , minus fiuit, minmj, alie no temnQ egere mdetHr . quum tarnen a^u , & facultate
Fcn 1. DoMm
[onghpjimmm exfuperet , yt experientia prohat : ^ qua m ijs,qu£fubfenfHm cadunt, recedendum non e(i . 4 ^^cctiantefieiHsleuitaacomparatiuaetc.GrauLt & iema,aliafimpliciter,aliafecundum comparationemfunt ta lia,vt ^.cdiAnfi.grauefimpliciter id efi.quod gramljimu, terr^ridehcetipfa. leue, quod leuiffimum ; &efiigws. elementaintergrauiffimum, & leuifiimumjeuia,& grauia Junt.yt eodem ^.cdi : magutamcn lcuis aer , quam aoua , qmd igm quam ea , propmr efi.aer ergo , vt ait , leuitatem ham comparatiue^quia coUatus igni gr.^uis efi.aquj^ rerd,
ai' r ^""^^"^^ ^^^^^^^ gramtatem hahet Ari-
Jtoteli^ fententia,vt m eodem ^^,.cdi,legere efi. C^termn yideturhic^ Arifioteli aduerfari . his nempe yerhis leuitatem nen ajmuit,nequegrauitatis mcmmt . St paulb pofi kuita tem ait ex ipfo corporihw; comparari.At Arifioteles, loro d tato -ycdi grauem ipfum ejfeprobat ytris mfiati exemplo: qm cnmdef endiy& 2 S.fea.proLdem.eundemutrem infla
I^eniereaflcrat, & The^mmM ohUofLl ^ZJlZ^l t^^^^''''' .^^^ ^^^^^^^ dcdinctcxtre.
''^''■Vro^»,ex,fimetileuemeJfempropriareg.oneae. tm, mngr.wem. Huk tmen ^uer.eod.^. c^iLsfidt,
Mrem a,tmenmre,rarefa. ere.leuem redJere, & adfupene caret , & omm c oyitrouerfia .
nusJohda,rjumores,&Jpiruy^.^ nuila efi ratio , qmn de ht 2^^^^^^^^rmmmmat
Thor^ Er^^^^^^
ad tantatii paruitatem rcdad« funtyiit cuiiifqiie vide DiCqmG^ eanimpliirinium cotingatplurimumaltcrius: p^J^^* proucnit : quum cnim ad inuiccm agunt,6c patiuntur iuis uirtutibus^ accidif' [in jcarum fum ma,qualitas m toto carum fmiiiis,qui^ ci\ complcxio.£t,quoniain uirtutcs primx^ qua^ liint in elcmcntis prn;didis,runt quatuor : caliditas,fri-. giditas,6c huniiditas,6c ficcitas: tuc nianifcftum eft, quod complcxiones in corporibus gcncrao tis & corruptis funt per eas . t Et iiiud,quidcm Ma«t colJaeit,tccunduiii quod oportct per dinifion Cm ra- tiowe . bt iHad tionalcni , cum conlidcratione abfoluta abfque quiJem, fecun vlla coniparatione ad reni aliquani . Etert duo- '^" '^""'^ busmodis: quorumvnusea, V£ fir complcxio neTLcl^nde CEquaiis ita , vt quantitates qualitatuiii cotraria- cunicontideraruiii iu coniplcx ionato fint iuqualcs , non llipe- ^Muzd , rantcs,ncquc fuperatx:& fit complcxio qualitas in nicdio earum vcre . altcr vcro niodus cft , vt P.'*''''''""^ ^ noii fitcomplcxioqualitatuni cotrariaruiii mc
dl I a "1 1 1 . r,^j ^ j .• j - I •
p.tg loi. vlque ad 143. a B.ab.
t Leqetidn htc ex Maiit. colJa-
aliqui d\ duo* bus in dts <yc. Ira enitn vertic M m. lu ai:r m, pruur roiulis, leu mreiicdualis diuiiioexpo
mitatuiii:aut in contrarictatc,qux ^fl: mtcr caliaiiatcni, 6: frigiditatcni : autin contrarietate, qux ci\ inter iiuniidiratem,& ficcitarcm:aut in- "s diunio exp» tcrvtralc]iic. Qu()d autcmin dodrina nicdici- I^'^';.^^^^^^^^^^^^ nx coniidcratur cqualc , aut cxtra cqualitatcm , cuUao m IZ nonclllioc, nequeillud. fcd nicdicus piiyfico luiuu, i.oumcredcrc dcbct , quod cqualc fccunduni hanc in- P''^5'"> T'* ^'^ tcntioncm , qua dixinius, impoiribiic eil aliqiio niodo inucniri:quanto ma-is,vt fit liominis c5 "^^^^'^61«! ^ plcxio,aut membri liumani. Dcbcs autcni lcirc, ba-.a. ^.t. i^m quod ajqualc , dc quo nicdici in fuis inquifitio- "'^^ P<»
nibus traciant , non cft dcnominatuni ab xqua- t lwdo^T litatc , in qua ;Equalitas cum pondcrc a-qualiter exiilit: fcd dcnoniinatura iuftitia ni diuifione. Et hoc cir, qucdin compicxionato in priniis ' [attcnditur: fiuc fit coipus totum,fiuc fit mCbrumvnum: vtfitincouc dcmcntis cuiii f u s quantirariDLis,6c quahtatibu^ mefura,quamhumaiia nauuahabcrc dcbct Kcundum mehorem
B meretur.
vlu litera. conGderatur <
/loaTnmJ., • --rr--' "■•'•■.^'ucMsveroexaere,^ aqu.xprodu., eosar.uretur.Veru-mGaten, fentenuirlt nosfent„n.O n.oti,gereefi .de delnipf^^UH^
"'^'■'>\^-f»r.,„naturn..4oremexaqM fu^fiannaafieratMtamen Ue fpirltituslon friAtZ^! f''<'f^'Semn.u,„alemcdorem.irririt-J^
i '2'!^<:'»V;aeremf^,r,tuummaterinme,g-ed,c,t,Zirn
thsa,t conferre..,tuafi et atia eler>,enta,afL uidelLt 2 5°
<leae r.H,ppoc.noex ,gne tantu,& aere,g,gni a,t mritm-
fi<'»,^i'orpor,k,nqu,,.infttifum;raporestrahercnTp'e jmgume ,nteU,gens,aqu£ et naturam referentem . vnde 4-
l fotornonfitniftanima&c..Animama£lionum rnot,murn,i,omn,umnofirarum authorcmeffe ,certmTdi'
c B.qua huraa
lu meietai- cor
. hec diuifio, quu homo cani habuerit ^ vcroj icqualitati , c^uam pr iniam dixmius , valdc litpropinqua. i-micvOroa:qualitati i quiefccundum humana atteditur corpora, \ 6c que ctl ..a ™ in comparation. aiiorurn , quc hanc non habtt P°'"^ equahtatciii,ncquc iiajcni propinquitate equa- l"^''^ htatis quanipriu. noniinauniius, qua habcJ ho S^fnrcl^-d" nio.octo cr niidcrationum accidunt modi:A Ut lacur corp JM . enim crit fccunduiii fpccie compararam ci,qu2e aDeadiucrfiikatLir,\6ccftaliaabca, autfccun- d b & .u. eft duiii Ipcciemcoiiiparatam ei , quodeildiuer- deeis^c^u^Vuac luni ao ea , ex co quod eft in ea , aiit erit fecun- ^^^a ^P^^^dum aliquaiii partcni [ ] fpccici comparatam ci , quod ab ca diuerfuni exiltit , 6c eft ex- ^ "^*"® tra iplani,& in cius fpecic,aut erit fccuduni par- "^"^ * tcm Ipccici comparatamci , quod diucrlumeft abea, ex co quodeftin ciiis parte fuefpeciei, autcritlccundimifmgulare^t [ Jcompa- f t B.pattisfpe i 111 ab eo, <5c cft cxtra ip •
fitanima.OwrP.inn n Ln.- : y "'"'^^'f^aiiuus 'Iul crit iccunclimi nnu;ula fmeZj^Z^^^^^^ 6o ^^^^-^"^^ci,quodcfldiucrrLi
^ t ] autcnnccundumfingulareca: ''^^-^-eZJ^ZZ:^^^^^^^ paratumfuisdifpofitionibus,queui1pfofunt, '^f^fi^^:^^^^^^ auta-itfc^^^^
^ocirintf.tprf--,. . ^^.,.}L:...^.i ... qj-iod abeodiucriuniexiftit, ex eo quod cft ex-
Cf^ocirm£terfmdeiornplexionilu^. Cap. , Ymplexiocrt quaUtas, qux ex aftione ad
tummckmcntis mucntaium; Quorumpartes
§ i B & eft ifi eiu^p^rce,&iti cius fpecic.
tra ipfum in corpore fuo,aLiterit fccunduni nie brum coniparatuni fiiis dilpc{?tic nibus in fc ip fo . Priiiius modus.cll xquaUtas , quae in iioniine attenditur comparatione aliorum i^t nerato-
Liber 1.
h fJ habens lati tudinetn & non eft comprehJfa jntcrmino un ), Sieq; (]u.ili tercunque exiiiiZjCcd in additione &diir)inn tionereuimen iiofie.
5 B ocraqulm huiiis capiculi principio <Hxi mus cifc jmpof (ibile iowenin , TJrotame inuerirur E-hic <tia homo scjualira ti ue e prsdidf noi) quuhtercrt. qoe iiicious eAi Ihcjfed (ecundu fuorum mebro rum coijequ.uio jicm uel coiicra opcrui)ti.im . f Tn a'iquib. ue jtuftis Itgimr , non cll'.
K 15. neqaecc-
rebruindt tuin jlla frigiditace , reque cor cuoj iila iicciuce .
1 B.ambientem
feu communem iibi .
tn U.Afcalebi, func hojcs quin ti uel (extidi-
f Al.ettam,
n B rupcrfluita tis & diminutio jiis jeu intenfio nis & rcmiflio»
rum . & cH: res [magnamhabcns latitiidincm ,' qu.i; dcfinitione minime poteft comprciiendi: neque ctiamqualitercunquecontingat,exifl:it: fed intcr m;iltitudinem, 6c paucitatemjduas ob tinet cxtrcmitates: a») vna quarum , cum egrella fueritjUon potcritcire humana coplexio.Secundus vero rnodus cft mediahs , qui inter duas extremitates huius latx complcxionis cxiO:ens,iniienicur in indiuiduo^quod eft in ultimo gqualitatis , ex fpecie, qux cfl in (inc equaUtatis,6c in ^ ° ctate , in qua augmentum ad fuum perucnit fincm . & hec Q uidcm equahtas etiam hcctnon fit ajquahtas ^ [ certa , quam in huius capituh principio nominii.uimus , eo quod hanc inucniri non c!t poiTibilc^t cH: tamen ci propinqua . Et hic ctiam homo cqualitati non quahtcrcunque vicihus cxiftit , fed fecunduni luorum mcmbrorum altcrationcm , 'vcl altcrnationcmj cahdorum, ficutcor:<5c frigidorum,hcut ccrcbrum : 6c humidorum , vclut hcpar:& ficcorum^ficut ofla.Qiumi crgo pondera buntur, <5c a^quabuntur ^critvicinusasquahtati ccrtx . In conhderatione vcro cuiufq^ membri, non nih \^nius,quod cft cutis , qucmadmodum poika dicemus. hicomparationeautcm fpirituum,<5c membroruni principahum,i mpoifibile ci\ ipiumhuic certit iequahtati eflepropinquum: fed egrcditur abca tcndes ad cahditatcm 6c humiditatem . Vitx ctenim principium funt cor , 6c ipiritus, quc quidcm ambo vchementcr cahdaexiftuntad fupcrrluitatem dcclinantia: &c vita quidcm cxiftitpcr cahditatem , 6c augmentum pcr humiditatem . & ctiam cahditas in humiditate exiftit , <5c ab ca nutritur. Mcmbra vcro principaha funttria,ficut declarabimus,(5c cx eis quidcm eft vnum frigidum,quod cft cerebrum, cuius frigiditas non pcrucnit ad cordis, 6c hepa tis cahditatcm temperandam.Et cx eis vnum cft iiccum , aur ficcitati propinquum : 6c ipium cft cor, lcd cius ficcitas non pcrucnit ad humiditatem cercbri,6c hepatis temperadam . t ^ [Nequc ctiam ccrcb.;-um tatum eft frigidum , ncquc cor tantum eft ficcunijj fed cor comparatione ahorumduorumeftficcum, <5c cerebrumahorum duorum comparationccftfrigidu . Modivcro tcrtii latitudo anguftior eft latitudine primi mo di,fcihcctequaUtatis fpcciahs:latitudine tamcn habct magnam,6c cftcomplcxio, qu^ ahcui gen tium congrua cxiftitfccundumcomparatione alicuius climatis , 6c alicuius aeris : hidi nanquc compLxiouem habent^ [infimul,] quafani cxiftunt. 6c ,Sclaui]aliam habetcomplcxionem, qua (ani degunt.6c vnaquxqueearum per comparationem ad fua fpccicm [fue fpccici comparatione] cft temperata : qu^ comparationc alterius non cft temperata . corpus naque hidi,quu fccundum complcxioncm Sclaui,quale fiet; aut infirmabitur,aut morietur.6c fimihter,quu Scla ui complcxione Indi,quale reddetur^crit corpo ri.> difpofitio contraria.Qucccunque igitur (pccies in tcrra habitabili commorantium habcbit complcxionem cis propria,aeri fui climatis coucnientem,t& habebitlatitudinem . cuius quidem latitudo dua.s hctcxtrcmitates,"| multitudi nis,6c paucitatis]. Quartus autem modus eft mc dium,quod eft inter duas cxtrcmitates latitudinis complcxionis chmatis,6c ipium eft complc-
ir abi um qi ria co
m m muut t Skdii
non Sabe
xio complcxionibus ^ t [ ] fpcciei tem- » t ^''^n%
peratior. Modus vcro quintus cft anguftior pri- ' ^^^^^^ mo, <5c tcrtib : 6c cft complcxio, quam dcbet ha- ^lcinlt bcrcindiuiduumdcfignatum,quaviuum,6cfa- . » aaha, num reperitur:que ctiam latitudinem habct, ad J ^J'-^ quam ducterminantur ^'[multirudinis <5c pauci P ^•'J^ "[^"^^ tatis] extremitates . Debcs autem fcirc , quod oe ^"j ijic,& indiuiduum debet haberc copiexionem fibi fo- tionis. lummodo propriam , in qua alium ei aftbciarc 'g ^ '1 f ! ] eft impoihoile . Sextus autcm q '.„^2
modus cft medium,quod cft inter iftos duos tcr '"""'Jj ab cu minos:quodeftcomplexio,quamquumhabuc ^""^ fp:rum ritindiuiduum^erit mchoris complexionis, cu iusipiumeirc oportet. Modusautcmfeptimus cft complcxio , quam vnaqucque membroruni fpecies habere dcbet:in qua aliud diuerfificatur: xqualitas nanque olhs eft , vt ficcitas in colplus abundct:6c cerebri , vthumidita:; in eo plurimii abundet:6c cordis,vt in eo lit plus caliditatis ^ 6c neruorum^vt in eis pUu-imii abundet frigiditas. i «ric c
^t [ y -|- B.i[' l(as uc
jModusautem p'^'''''^ odauuscftcomplexiomebri fingularis, quam tV quii habuerit-,crit mehoris difpofitionis, quam ^"usfrt »od ei habere poteft.Quinii autcm Ipecies confidcraue nis ad<!i| ci rimus : inueniemus homincm ccrtx equalitati & '^^^^ „jf ""J propinquiorem. Quimiqj rcgioncs attcndcri- [^Xr^ ^*^^'!mus,ccrtificatLim crit ncbis:q) fi fucrit locus qu i pr* iniiabitabitur luo equationc cliei:ncq^ aliqua de coitip|^ JJJ^^^^j rcbusterrcnis obuiando impcdicrit, videlicet P^^^^^V idor c; montes aut mariaioportebit ibi habitantcs cqua « ^<»k htati certx propinquiores exi ftcrc, quam alicuius regionum Jain autem nobis aftirmatum cft , ijper d quop op mio, quo: accidit,qu6d ' t [ ] f ^^"^1
cxccftus abcquahtate cft cau'a propinquitatis fo fio «^' ^5^*'^ lis,cft talfi. rectitudo cnim 1 o lis 1 upcr capita mi ^'^ "
nus ibimalum opcratur, 6c minus mutatacre , quam^Lrcditiidi nisjpropinquitas apud nos,aut apiideos,qui funi in maicri iatitudinc,qua nos: licctrcctitudinun non habcamus. Ampiius aiitem omnes diipofitioncs morantium inlinca cquinodiali iunt diipofitioncs nobiies fimilcs . ncque acr ibi impcditur inipedimcnto lcnfibili-, fcd corum com^ lcxionibus lcmpcr cft fimilis : 6c ad hanc fcntcntiamaftirmandaiam fccimus diclionem.Poft iftos autem,qui inquartomorantur ciimatc,magis tcmpcrati exiftunt:non.n. aduruntur proptcr mora rcii^titudinis Iblis ^ [fii
ccm] efi lU ;per pu ^njicac propc
'fcuncat ana dig jlQC c^u
?s natu fel cxiU idices tcr in r onibas i(tuin.
m cot,
per eorum capita, ncq^ clonganturabeisparu,] "P''' Jfl-cttcm qucmadmodumfitinchmatcfecundo,6cter- ^''1"SeJams Z tio:ncq:, congclantur, ficut contingit ijs , qui in 11% t^'^'^^* cxtrcmitate quinti climatis habitant,6c qui fecfi ^ J» ^^ai dumlatitudincmluntrcmotiores,^ [propterca x ^'K quod lolabcorumcapitibus cft rcmotus.] In mcmbris vcrbiam manifcftum fuit,q? mcmbra f^^^/. . principaliancn luntequalitati ccrtemultiipro eiux.Fj,!B.aicei pinqiia : immo oportet,, utfcias , qubd caro cft v^^*'^^^^^ mcmbrumiilixquahtati magis propinquum, H^^^.'^' '^^"'^"c qudmca:tcra mcmbra . cutis tamen carne pro ' pincjuior cft^quafi cnini non patitur ab aqua o?- foriJf^Jum co qualitcrtcmpcrata,cuius mcdictas fitnix , 6c al- ^i"nem tcra mcdictas fit aqiia fcrucns . >' [ Et forfitan ca ^-l^^^^
cioribus corporibus,6c humidioribiis-,quum in cis xquaha fucriut.6c iios quidcm fcimus,qubd
. ir.°b!,f ,!ir,"'a.' non eft caufa.quarc non patiatur, nifi quia non cundum duas contrarietates^' t F 1 ex- b t em»L
i.fc,^,s,,„i '^M'tillud:nequcefttale,qualcil]ud,nifiquia ceffit.Etfimplicisquidcm.qui fecundum vnam
EuX1mS''!:r°MP" cxcc(rcrkcoUriltatcm,;^tcftLceflbXun-
i---; 0 v';f'''(l" f;^?^^^^^^ dumcontradctatcm agentem: quodeftaliquo
B f.pi-ur„„.. ' ' ' ■ ^Pr""'""'^ • ^*"?'^"'" modorum ; quoniam aut eft calidior .
fo,* K.,Ku „bi „. paauntur:fcd ao eo, quod ei m qua- qu^m debct : fcd ncccfthumidior , ncc ficeior -
«lecit,ilad maS'!'exiluttcmpcratum,eftcutisma- nequc ficcior : aut fccundum contrarietatcm
^,.>4-,,o„p,mt^.&q^^ patlc„tem,q«odeftvnoduoruZaXum -f^toTS dSS^tSu, ;^'- '° quon,amau/cft ficcior . quam debctUcd no.
""«^tK^l^^r^^^^^^^ :^nS^S:^"^qfSort™ '
^z^z^:si^ss:^^:^i:!l:i^ tuornonLpct^uLt.caud^!^;^:^^^ :5
"nr;-!;tSSruma^^^^^^^^^ corpusln.midms,q„imoport^erlnu
» c,;,su„d qualitatum natura taaua ium dSni n > f- ' ^ f"^'?' '1"^'" ^''°
. >.>>]uJ,.att clinafiomdinc ^.t.VliL T j <litiplumfngidms,quamoportet.& humiditas
4-„d, Xmkaa m ill^ . 'Ir''' ^^^'"^^^^ maior,quani dcbcf, h valde fuerit lupcrflua; vc-
■ B.«f« wi .i,K.- «Sc a mcdietatc percipiat Debcr autcm fc r?^ ' "'••'^""'^ 'P'^''' f ngiditatcm,quam fic-
,xio4 i" ^»al,«rc tra iioc, quod iLu^iH auoH m ,^nfr.'^^^^^^^^^ '''*'°'' - 1'''^ « Pl"''^» non fucnt; confer-
,c.rffo..iu„d„ „ „Kdici;a^,Teftc™ 'nnh ,f H '^' "''^'^' FoUxiori tcmpore: ad vltimum ve
StTS fittc„i«;t!cm 5^^^^^^^^ r6redditipfumfrisid.,.,q^.amdcbct.Tutamc
, adW.«,cft cucs. ie.ncqvK- uolumus cUccic. qSemDe?am intcU.gc quod n:qualita,s,& fanitas ma-
ji„,^re,.pc„c.or hunwno iu fua comiMc^ioSr r^m^f. -t r ^is pcrt.nent caUditati , quam frigiditati . & hx
' V|ior lia. L (ed volumus,qu6d , quu.n p" op S calo ^ n ' "'1"'^"' 'S'"^'""' x..luaUtate fc- ,
,„pl^') t>s cm,s natiiralcra,quiincorporcexil>;r h,m^:,^i . cundum vtralquc coiitraricratcs ; vdut , fi fit '
'''^r.nSr^''^^'!"-"^""^"^^^^^ complcxiocaUdior,&humidiorfimul,quam
/u4„';t: nonlupcregrcditurinauViaduSumexueS^^ 3° °P°"«^ aut cal.dior, & f.cciorfimul, quam ■. i
maf ■™.°c>a,or tatum gquaUtatcm cxccdcntiuni non cro^o i,i i,^ oportct: autfng.d.or,& humidior fimuUquam /, j
,1 a,,„j t fo opcrabitur cft-cc^um squaScm ex<-^?. l-'^ ' ^"tfrigidior , & ficciorfimul , quam '^'
^7^^^^^^^^^^ oportet:.,onen.mpotcftefl-cfrig.dior,&\aU-
ijrf actt.iuqu^e lehumanoeftsqualis.Etfimiliter auum H r, l^-oifiniuhncqueficcior^&humid.or fimul .
■nd.ce,,,. mus,qu6dcftcalida,aut fri«nda- nnhln 7c .? ^ naqusquc autem harum oao complcxionii
Part 19
^^^^'^'^^^(^(^^^^^ttC^ -ttcftfi..cmarcria:cpodquidemeft,q|co..-
3per pulpi». frig.d.tatis : aut m fui fubftantia fit ca dio,- P''""? corpus qualitate folummodo afticit , ita
■einitaHs e,us, -corporc hu.nano.aut fri"idior- ^ I fi en im r\ f ^ corpus hac qualitatc no afticitur propter
jprop» ,llud ret; cuius co.nplcxio cliit ficudioin i , i. rX^-,V ^""1°^=^ 'n ipfum pcnetrantem,qui hanc ha-
te!,"P'«'«.^"-^-"4«atum.]sJvS^^^^^^ ,
" i^iJul <luod proptcr iplam i.i corpore hommirnrn,^. quc fiat.n.fi S ficut cum caliditatccius ,qui cale- f ?;''™7'*,"-
.M^,„dinitcallditL,autVrigid tluWiU^^^^^^^^^^^^ ^V''^ '^r'"' r^"S>dita.ecius,qui akiuem ^^^^^^^^^^^^^^^
"S'-'- *^^^5b«-QiLapropa-rvna nu-dic a pXqVe j,"f'-'S'.f^f"5cft:Iautcftcum materia:quodqui- g.Ja. .O^.^i
flkJ^Zi: f»Sida huma.,i corpor.s copa atio.l & c^! ^*"" "''T"'« ^^^^^™^ qual.tatc hu- " skc^ »
f" '" mefara. pai-ationc corporis fcorpionis calida & hu.n^ =°'"Pl«'onis, n.fi propter vicinitatcm hu-
ta,>gi ni corporis comparatio.ic calida,& fne.da cor ""^."f r'" 'P Pf "«ra.itis,in quo hxc equali-
,f/«"ue»«„, P°'-'^'<^iTe"tiscompar3tionc:i.mx^oZndoa [f»pcrabundansexiftit:] quemadmodum hB.domina...
^oTfZ vnaiiu-dicina cx.ftitcaUdaOTarat S q^-^.corpushumanucauia vitrei phlegmatis
„,(«i"^,npcn,a, Hc corporis Pctrimagis, qua.n compa.-ationp '«"ig.datur.autcaulacholerici humor.s pra.n
■""^ u:c„"'t ^'"■P°'^'' Pauli.ldcoqric pricipitur e ^^ 0^ ,«c- 5" "' '"^ '^'•"°'^ 1«^"° '^'i''i^'q;
'''■..>W>:i:™^;^'"'""r,ut,quumcl.i.plcxio„em.« "'':Complexio„umcxcmpluminuen,es..Eteft
l"«mt,&vna,nadhibucri„tmcdici.ia.n aui- '-""='iJu')i , quod co.nplexio cum materia
V "«^'^COntulcrir;abeadifccdant.Poftqua.ri.ri «'uobus mod.s cll : me.nbrum eni.n quando-
'"'■'^'^complcxionctcmpcrata au.^diccr>Hn. '^"'^ extcr.us a .-natcria .nadefaftu.ti eft :&,-„., , .
•^^ "'".conipl'i..im..s;adlo^qSuTdccompl : q"^'^'t.oq"c.nateriapenctrat,& retineturin fo L';t^T„:
xionibus diftcir.peratis rcdcamus . ["Dicc- '^'""i.'dus , & vcntncul.s .pfins. Etcft.quum dcfaaocomca
rccept.o'^& pcnetratio eft apoftemas:& cft.quan ^ i"-""loq; e*
.. ^ra>c „„e ca. ' .umprcacnaer,s lecudum co,n- T " ^ complexione d.ftio . Me- r;™e:"
L*>"pc,i. ,,cu„ Parationcm lpecici,aut partis,aut indiuid,,, i?,. r a^t*-"™ phyUco crcdcrc debet fecundum cm!„^,,^"'. rfcr,'""""' "'='":^ri: quK(Unroao,]&funtomncscom '^°1^1?'^*™ pofitionis , quod non eft ci mani- «i/sicirertoo '^r;:;,-?. l^,':;^'^^^^^^^^ fcltumper,e.
"'>d,.a,u„, , a„c ""^* OPPofltX . & hc ofto prOUCUiunf «PoKcmat
q«fHodumd,cc,mis.&eft,qu6dcSlU ^ ^K.O T ^ T 1 0 S.
tcm; aut ca compoiitus, qui .qualitatcml^ ^^^^^^^::^^
tur , neque nlfl ualdc improprU dtcltur qualk^ fuhflantk- Us, ncque accidens corporl dat ejjc ; fcd fubftantia . Dc ijs ergo mrandum , qui animam effe corporis temperamen-' ••P-4' tum exiftimant, quod fcnftffe Cjalcn. yidctur, lih. quod (cnimi mor, temp. Lorp.fcq. Licct de hac re lih. de uirt, nat. fubftantia , ancepsfuerit . St fi enim ex diuerfitate temperamentorum diucrfi affe^ius , & variiC a6iio?ics in animalihus fiunt : tempcramentum tamen ipfum qualitcvs cft , i ijua anima ( quam fupcriori capite motricem , autborem nojtrarum aUlonnm dixit ) ad aUiones reci^ j aut male 0 heundas difjjonitur -fcfejj hahet temperics , nonj yt inftrumentum ;fed vt inflrumenti.i. corporis, difpofttio . quo foBo exa^a tilU forma , huius qmiem dijpofnio cft , qua artifex elegantes.fiauesqjonos moduletur. Vnde d quihufdam temperatura harmonijt t omparatur, honc enim & ft exfidihws multisy qujc torpora funt, proucnit : ipfa tamcn accidensefl quoddam prmrfidium fubftantiam ,&natutam . hoc paElo authorem hum ftnftffe putamus hoc in lo- CO3 quum tcmperxtnentum qualitatem efje dixit , pcfl a6iioficm primarum qualitatmn fuperfiitem. neque cnim ( quod quidamalioqui do5!iffmi yiriftntiunt ) cGrrumpi,abolcriijj frimas iJas qualitates funditus putat : fcd ex confufts , fugnaniijuri^^ ijs,hanc , yeluti exfidibu^ (oncentum,arbi tratur rcftJtare ; qu^ tamen accidcns efl , non fulftantia . quum anima ftd flantia ftt,utpr»£ftrtim hic ipfc author. i .dc Ctp'^>8c 5. (imma,parte i .tuetur. Qj^od cnim quidam cum Cjalten.peramcntwm form.rm homlnis fuhfiantidem cflc ccntendunt j quia hocfinis eft,quo in humanum corpus indidlo, ccflat mo tns.quum nihiLprcxter temperamentum.f nfu acqum yidea tnhs. qucd item hoc ftt corporis perfcctio, <& afiusprimus, ncpe quo Ufo^ncjirii: ac'iones,etintelletlioUdatiir.Quod ite, aiuntjft alli ho.r.inis eftformaprMcr tempcramcntumyOpor tere hanc effe yel fu ftuntiantjuelaccidcns : at anima no cfl accidcns,(juoniama(ctd€ns corpori naret ejfc; crgo fu ':ftantia .fifutftantia , ^non i orpored, quia de hoc rurfum corpore (luoireiur , an alium formarn hab eat . inccrf crca igitur erit. tunc uerb & externa erit,& im orruptihilis:& ex corru fti ilij& im orruptii/iii fict ynum,quum tamen ea dijjerant fii^ftluamgenere.Qkod ■ inquam, hi pro ^alftntcntia di- (unt ; tenuijjimo , ac ieuiJjMO fundaw.cntonititur . Sfto enim,qubd inducia in corpus temperatuya,omnis agetisa^io deftfiat : akfurdum diciu cft,eamfinem cfle in gcneratione hormnis,yltimum ,fcuprimum ( yt aiunt).neque enim hotno cft,nifipvjtta animar.itionali . ctctera yerb , nec temperics folum ; fcd figura c^uoque ipfa (orpu^ ambicns, corporis naturam fequuntur . rt ridiculum ftt, yel,nihU acquiri prxter temperam.entum , quod finfu yideamusyaffcrerc:quando temperamcntum minus fcnfu yfurpamus,quamfiguram cor fus amhientem quaiitatis Jfei icm • uel idcirco ncgare aiia, frMertempcramentum,formam adefic; qubdea fcnfim lateat.propterca nanque animam fc nfu non pen ipimus , quia corpus non tft . & ^uiformo/S rerum fcnftbuspatere exijiimant,citra ?nodu7nphilofophantur.Ncqueyerc(quod fubij ciunt)iicet temperies euerfa a&iones euertat,idco temperies (ft anima.aiioqui enim tot in corpore effent anim^, quot tem ferament.^:tot autem hac ftmt, quotpartes . Videmus verd intemperie affe5ia uaaparticula , non totius corporis aUioncs offendi. ft propter aCiionum ofcnfa^stemperamentu animoM putant, dchent & eadeinratione compofiticnem corporis, & vnitatem, animam affercre;quihm Ufis, ilUfa Ctiam temperie, corrtmpi aciiones yfn ucnit . Scd & illud , <luod tertio loco ohtidunt , nuUius momcnti effe perfpi. uum eft. quando ,ft eapmter temperainentum forma im orporea efl , incorruptiAlcm fore comludunt . dcin^eps verb , ahfurdum i lnd ft?qui , qucd ex corruptihiii , & incorrupti" hUi,qua phis qndm genere diffcnmt, unumfiat . enim ( ut mea diximHs ) corforeas fomm ejje aliquas ridif i
ftmt ilU quidem corpore^, quia edu^(Z de corporis poten^ tia , non tamen corporaancorporea cft hrutorum & plantarum forma, qu^ tamen de . orporis potentia cmcrgit. De rationali ucrb anima,aiia efl ratio . (jr quanquam malunt mut ti cum beUtus effe belludi : nos tamen ( id quod rnulti prx,clarifjirni philofophi fcnferunt) nonrepugnare philofophidi principijsputam.iSj ex incorrupti i!i(ut efl loqitendi vfm) dpartepcflj & corruptihUi ,unumfieri:qui certeparcntem rcrum naturam, multo maiora poffc non ignoramus . Quayn' 1 0 ohrem( quum hiZc ita fe habeant) conUudamus tandcm lon gc aherr.tre eos , qui temperamcntum animam cfle , & anim.tm ex elementis jiatuunt. idquod&resipfa, &princeps philofophorum <ty4nflot. 2. de gener. & corr. improbat . &fiilii eos ftiteamur, qui temperiem fuhflantiam cffe exiflimarit .
2 Cum enim adinuiccm,&c.^ppofitc fuis uirtutihus agcre clementa dixit, .Ariflotelcm jemuiatus. i. de part. anirn. Nequeenim eiementa inuici m fuis formis pugnant , quum fiihflantia jubflanth^ contraria ncn fit; fed foiis qua-
20 iitatibus;fi)rmis ipfis integris, & imnmtatis rcmanentil us: Vt author noftcr Jcnfit, cuim fcntcntiam fequitur Auerr I .de gen. & corr. ii^et 5. cdi contra ipfi-im dijjmtct , quia mhii ex eiemcntis fieret Jcrrna fubftantiaii ah tjs diuerfum , qubd mixta fcrmamvnam non habcrent . quhd rnixtorum formicin primam materiam non recipcrentur^ucUtq,propte rea is formas quoque ipfas patijnon prorfm tarricn aboi^ri,& fi yerb fulfianticc neque intenduntur , neque rcwittuntur ; nferre tamcn id nonputatin eiementorum formis, qiuumminiaa fimt fubftantim- , & mcdia uitcr fidjiantiam
jo & a' cidens . Cxterim.ftform^ eicmentorum nonperfcSa funt,& eicmcnta ipfa imperfebia, certe quomodo perjc^iora ex hisfiant corpora,non uideofoiida fani rerum initia ni fi ftatuamus ; neque rcs ipfits miiitb fclidiores eflc oportcat. iHacet ergo nohis^uii ennx fententia , miftioncm , uideiicct , ex elementis fierifolis qualitatibus inuicempugnantihus , non ctiam formis . neque eriim quumforma duujioniscapax non fit , vt ipfe tAuerr 5 . pioyf & 6 .tcflatur , quc d frangatur earum vis, qubd intc7uianturipf£ , autrcrnittantur jimorruptis pl)iiGfophii& principtjs admitti potc(l,
40 T^eque uerb rationes contra authorem noflrum quicquam ceniprohant ■ JVcmpc ,qucdprlmo ioco nihiigigni affcrunt ah eicmcntis diuerjum,fi eorumfoma ftruatur. (nimirum , qua fcruatis v orporihus cocimt; non mifcntur,fed coniunguntur ) hoc inquam eo confut.ttur,^y& ft elcraenta fecun dumformcts intcgrafunt : quo ad quaiitates tamen uariantur.& ipfa corumcorpora , & fuLftanii^ipfn:inrnini7na^ partes dijfecantur . Neque item , iicetforma cicmoitorunt fuperftnt.pltires in ?nifto funt forma: quando eodem teftante .Auer.ex ^lex.mcnte \ 2. metaph.elcmentorumformx
5 o w miflo raticnem matcrie:: hahent , & fcia mifliforma ucr^ eft forfna . Quarey ncque id,qtiod pofteriori ioco ohtfcitur , qubd jbrma mifii in piimam maieriam non recipituryeffica" ciu^ fcntcntiam hiuus authcris oppugnat . Si cnim eic' mentormn form^ in mifto , form& vim non habent ; quur» intcr mifli fcrmam & primam matcriam nulia perf e- ^ia forma vnterftt , perfici profecib matcriam primar» a mifti forma opcrtct ; atque ita mijli formam in com^ munem & primam materlim fiiftipi , non in fecundam » His ergo fortafte ^uicenna fcntcntia ab ^ucrroe defcnd}
60 potesi .
3 Sed medicu^pf)yftco &c.Si tempcramentum quaiitaf efl ex mutuaprmorum eiementorum a&ione prouenics;pof'' funt ea ita inter fcfe agere;yt,aut ynum,aut duo id5iis altjs €xfitj^.€rent;(piurananque oh jontrarietatem iincere fimul nequ'un:)aut confe^aiamptigna,(Cque omnia & uincant, & i:inuntur.Quare,et pofl horimabfioncm,aut una cmef ^et f^fii m^iis fufcrior^ m dM^autnuHa, Vli ma,
Cap- f
Fen I. Dodrina 5. i/
2!^i'!"f'l-''''}^''*"f'f''"f^^^^^^ menphUofophmnAuer.i.Coll.Stmhorqmquen4erB. C"P-">
\"^l.^'"-"'-''''''f"f''-^^^^^^ 3-fcni.hmmfententmmfeqmtur.NobhH^romnuUetM^'^^^^
Sr»ltj'^'''''"Tf'''^'!; '"^P^tereavfuumgrm.x,quosphilofiphusUitnora-
tt^TZlt^T^^^^^^ ''''^'''^^'^-'^'^rnennon^eli^qLcWriki^^^^^^^^^
iZ sZlZr^^^^^^^ ^'"^'""«firuorremittatur^Lpereturi.dumvitalesfur
lT;;iw)f±i™Xn'"/T f-mhtos.animaleseuadoreoportet.idquodillumfenfif
"Jtuumu^jitacomunaamhabetr.monem^vtnullamyi- fe arbitramur
IZtttZ T '■ ''''""P"'""- "Penripu- fcantur,docuitHipp.lib. deaer.aqu. &loc.An verofub
n'iSr«^r^'" •„? -'"^ 'ff-^'- pl«^V'imc^ter.tmembra.ucedc-re,& hac propinquiorem
SZZneXetl: """'V'"'"" "'^ "^-f-i"^"»» tmpma ejfe cutem . Videtur controuerfilejfe, quonlrm
(^''^^ZI^eZ::^::;^;^^ '^^^^^^^^lcrnelfeuent^fid.qJa^^^^
m£ Aqi^cilia funt .yiAA^ nuxA ' V ^^''^, ^■'7" mcmom confcras . ^At vero, qua ratione hoc dixerit, ^
(^^rnn^Lr,tur:m:P „
q^il^us^ualetcmpcramcntumvo^eZTZ^^^^ ' ''•^'^■^■^^'^^'''^''^^^^^^^ & . j.
t<^rgrauitatemerc,&lcultatan,defirLld^^:^^^^^^^ ^«orf y2^t^m^ro/..f ^/..c^r;.fm #?mpmi^ii/^w^r/^,
7.0« c/?,^.-/,;;. tcmperamentnm ex prim Jum non C Zn 30 '^"^' ''T ^^'^f ^^^^^^^-^^&^^ ^^^^ ^^"^^^/^^ ratio. cuf
darum qualitatiim ^Mione proueniat . Cmrkm auod td "'-'''T tcmperamcntum dicat accederc. Et fi c-
hanc dubitatjoncm pcrtinet , non ignoramus ynultaa mil ^^''^ humida;Hat tamen,qua ratione hu-
tisin vtranque partcm afferri.Licebit tamen fortafTr C, vL ^^nmi^\corpus/i cfteris animalihus comparetur, te^npera-
j}c5icm;is diligcntius , contraria horumauthorur^t LZ ''''^t"'''^^'''''^'''^''^''^^^^^
ita conciliare.utphilofophos quidem cum aulk. 1. durumpartium , quek caliditate , & humiditate
noJler,& ^uerrhoes fenfitLqudLte^uT^^^^^ "^^-^" ^iUnt^carnim effe temperatijjimam: qmm in calido
''^'^''KZ^re^medicosuero ^ ''^^^"^^^ ^^^«f • ff^^ti antea di5iumeH .^:ucr6,
^dm^ttereAerimus.Stficnimratio yidmridi:y ul '^'['^Pf^ ^M^rtur ,aliaeHratio,propterquam
rc: ficuti ex mutua elmentorum a&ione vn L au2Tn ^^^^'^'^^'^^ exinimctur. ncmp^.non qubd h^c tuenda mt duM qualitates accidit fuperare c^r ZftZT^'''' 4« '^'^^ ^ommodiorfifjed ob eius fuhslantix ratmem.qua in-
'^'f^^pr.uita.ncqucyinL^^c:.^^ l^^r contrarias quahtates media q:.odanmodoesi .idquod
f^P^^^nnndicat.nequeaaionernaLq ^'''^^'^'^''oprobatquodhccatemp^^^^^
m^^^^daritemperatumifludcorpwsJiraor^irZ^^^ ^^«^^^^ /^^jf^^?^^^ ^H^^^^^^
''^^^^'^exunaqualitateinaliarnilli^^^^^^^^^^ '^!^'''''''^^''^^'^^^^^^^^
re fimmo in fiigHsfummum , pcr medium tLerltumL ^'''^d ^/«^^^^«^«^'^^^^^^: abfurdum enim di-
oportet.certumautemefieorum,qu^ momcntanet runt r ^^'^/frn fquaha,& tcmperata prorfusnon fentire:
tione-m non hahen.Et.quamuls mifiio, quam QaicLs "^T ''^'f in^lrumcr.tmn.quanto temperatius
Pdiffum,6-ferucnti aquafme ex aqua & cinerihu. ^Hl fintiendum incptlus ejfe oportcat. Sed nonfen
temperatafcnfu apparedt:ea tamenperfeBa rZn^ra 'T'' ^^''''-^P^^P'^'^' ^^^^ dixit, quhd molcmaab t^s
ncqucdiutius ipfa quoque temperies manet.addc & au \d T "'•^^"^^^^^^•'^'^^^/^^''^-^^i^/''?»^^ potim iu(unditatc ft,
jcnjum euemtfi^equcnterfkUi.yttemperatumUludmdirTr ^^"'f-^f^' autemtriplcx camisfit germs.cH emm caro
quo infigniternonafficitur. ' mufulorum.eH caxo yifi erum, & glandularum^quum de
4 V'it£ etenim principium &c. Quum uita ter calidu ^*^^^^ ^^^^' mufculomm carncm intellexit : hulc enim multl
^onfijlatM c^nfi.notat in lih.dem^e & ulta calora T- '"'"'"^"^^/'«^ «^^^^ mod^andam temper
^^''07usmammfn,utexgaLhabeturi.aph.iurecorjZ: J''' ''■.^^'^•''dctcmp.& 2, Cap.i..cip-i.
'f^^^^^tfprmCipiumefie^^ l^fl''^^^^'^^^^^^^^
ly^m^nnato calm confcruando aptijfima.mi er72nL r T ^^^fTcr^ntias^'^ hc authorjhuat, quatuor fim^ ^^reproahmento utitur.ita & mnLi cdorinnaZlfJ ^*' f^'^^'^&W.tuorcompofit^s, quod & Galcnusm hhris de
^'"^'''^depafiit.&coconferHatur. . Co//.^ d.irineget: Cap,t
' 5 ^^'■<:a^quidemcfiunumfrigidum&c.CerebrU^m Vo^nini^fifit ex a&hm qualitas,qu£palfiu.tm.ilter-a fihi
^'^^'''^''■nfd.Ouodycriaitfri^iMtM^^ f '«^f yf:m.:.quod^uer.ait;Mcdicu.^tamc,qui
^«rrf«catoe^„„.^^ . ^ ^ Mt""'s cflart,fex,idfoUm,cahdumiud,cat,n quo calor p,,, ,ent>amefi,q,i ^.depm.anm.oppofuLfcnf u,n ZX Z^*" r'm'>r^& f^iumin^ofn^itt^^,^,^
'''[''^&GaienuspugnltV.deyfupi^^^^^ ^^'"'''''-'''^■'bi^shun.^ht.^s&fHmas.Fieriauth^^
Jt t.emrti- m,ttmieramentofus,<iuoad.Ktiuas(qua>itumfenp^
Vide diTquifltiones phyfiolo g^cas Coftxi
1(5 Liber I.
€on!jcipoOijualitates,cdidlon aut {rigidlori ftt;quo adpaf fm.ts tame dignofci nequeatjan ficcitas,an himiditxs exfuperet: prcptereaq^ ut tale corpm firnplici teptrametoprocdi tu ccnfeatur.F atemur tamenprocejfu temporis oh a^iuaru yimj& pcijfiUits quaHtatesintcdi:& temperamentum com pofitmneuadere,qmimantea fimplex iudicaretur . idquod Cjal.6.de tuen.ualet.ftriptum rellquit .
De comptexiombu^membrorum. Cap'. 2.
C O , qu6(J deus cuiquc aiiimali,&: cui
quc mcmbro donauit cx complcxione quod magis mcrctur , & quod eius adionibus, & difpoiitionibus rccudu posfibilitatcm mclius cxiftif.hoc aut ccrtificarc philoiophi cd, 6c non mcdici .Donauitautemhomini coniplcxione temperatiore quam in hoc mundo cflc cft posfi rcn?a"f>'°°"* t^ilc,-^ [ cum fuarum virtutum coucnicntiajqui po. riona],far ^'^S^^>^ patitur:6c vnicuiquc mcmbro donajpfiusad uirw- ^^i^ complcxionc , quod mcrctur . Pofuitcr- 20 ^^^^^^ go qu.xdam cx mebris calidiora, alia iti^jidio ra,& alia riccibra,6c alia humidiora . Qupd autcm in corporc cft calidius,cft (pi ritus,&'cor , a quo proccdit.dcindc fanguisjlicct in hcpatc gcncretur:quia enim cum cordc continuus cxiftit ab co plus acquirit caloris, quam hcpar habcat . poftca hcpar , quia cft ficut fanguis congciatus . poft quod cft caro,qu^ minoris cft caloris , qua liepar , proptcrca quod ncruoru uiUi in ca mixti funt,quiJUmt frigidi.dcindc funt mufculi,qui minoris funt cahditatis quam caro ftmplcx:pro ptcrillud,quod dencruis , 6c ligamcntis cis adinifcctur. poftca cft fplcn , proptcr iilud , quod efl in co dc fccc fanguinis,poftca rcncs,coqu6d non multus in eis cxiftit fanguiSjdcinde artcria rum tunicx,non proptcr ipfarum ncruofacor pora,fed proptcr illucl,quod rccipiunt dc calcfa tlione fanguinis,6c fpiritus.qui funt in cis. po- /lca funt ucnarum non pulfatilium tunicx pro b B.pol^Mfn- ptcr fanguincmfolum.^^^poftcacutis] uolxtcm t,s manus tem- pcratx. Frigidius vcr6,quod cft in corporc , cft peutattrjgidua pi^jcgma.poftca pili . dcindcos . poftca cartila-» go.poft ligamcntum.dcindechorda.poft panni culus . deindc ncruus . poftca nucha . poft ccrcbrum. dcindc adcps . poftca pingucdo . poftea cutis . Humidius ucr6 , quod eft in corporc, cft phicgma.poftca fanguis . poftca pingucdo . po- Ikaadcps . poftca ccrcbrum . poftca nucha . poftca caro .mamillarum,6c tcfticulorum. poftpul
rit,] difp6ncsphlcgmatis,5cfanguinlsitaintclli gcnd^ funt.Phlcgmatis nanq^ humc<flatio cft fc ftjl cundu modii madcfaciedi j 6c fanguinis liume- f Jl clatio cft fcdm modu ^ [ augmcntu facicndi in \ fubftatia]. hcet phlcgma naturalc aqueu plcruqj fit maioris humiditatis,quasaguis.Ex fanguinc .n.quuquantLi digeri dcbct,digeritur:multuhu tor' miditatis cx co rcfoluitur : qux erat phlcgmatis 'P* naruralis aquci,quod ad ipfum conucrfum fuit. In fcqucntibus aut fcies,q7 phlcgma naturalc cft .ap. \ fanguis,qui aliqua cducrfus cft coucrfionc. Rcs U-ip.j aut liccior,qux cft in corporc, funt pili : funt.n. Uap.c cx uaporc fumofo,qui clcuatur. rcfolutum naq; fuit,q uod in co dc uap6rc mixtum crat , 6c pura \ Caj fumolitas congclata rcmanfit . Pofteacft os : ip- Cap. fum nanque omnibus mebris durius cxiftit : hu midiustamcnpiliscft. Ollis nanquc gcneratio eft cx fanguinc:cuius fumus cft ftccus [qui humo ««« rcs naturalcs cxiccatlocatus in cis]. Quapropter J os multanutritanimalia: pili uerocorum nul- ?| lum nutriuntjaut fortafic n nutriunt.-cx cis aliqcf valde cft rarum , 6c cxtrancum ficut cxiftimant catl quidam,(p vcfpcrtilioncs cos digcrant : 6c in cis «'jj dclcdcntur.Nosautcm^quumduas quantitatcs ^j, oftisA pilorum m p ondcrc xquali allli mpfcri j mus: 6c cas in cucurbita alcmbico fuppofito diftillaucrimus^ cgrcdictur cx oflc plus aqux , 6c plus oIcii6c rcmancbitminus ^xciis. os crgo pilo , ^ luimidius cft.Poft os autcm in ficcitatc cft cartilago.poftca ligamcntum.poft chorda. poft panniculus.poft artcrix.poft ucnar. poft ncrui moti ui.poft cor.poft ncrui fcnfus . motionis.n.ncrui frigidiorcs6ciicciorcsi]muI cxiftunt tcmpcrato : ncrui aiitcm fcnfus frigidiorcs quidcm,fcd non multum funt tcmpcrato ficciorcs: 6c fortaf fc funt ci propinqui:6c ncque ctiam in frigidita te funt ab co ualdc remoti.poftca cft cutis.
u4 T^lyiO T AT 10 S.
I ^ico quod Deus &c.Ex Galeno funt hac omnta , primo de tc^p.&fecundo . Sed digjium animaduerfme esi ,
quum de fpiritibu^ & corde agitur. Quod calidijpmum^cm J r.iumvifcerumfitcory& i.de temperam.& lihM fcmine , >.
& alihi fepe teslatur Gaknus.Verum an idcm partium no Hri corporis omnium jh calidijfimum , norf&que conHat . ,i quum hic author hoc loco in calidorum membrorum enume . ratione jj)irifds pr^pbnatyqucd & Auer.i.Collfkcit^quihus Cr
13. cap.
ctB.<iein fple. jno . poftca hcpar . t [ ] deindcrenes . poftca 50 ^ff^ntiri& Hipp.yideturlih.de carnihu^jjpiritumex omni--
d B.iB
mufcuh.poftcLitis.Ethic quidcmcftordo , quo Galcnus difponit ca. Scirc tamcn dcbcs , qu6d pulmo in fui fLibftantia,6c natura, non crt humi dus uchcmcnti liumiditatc . Omnis enim complcxio mcmbri naturalis fimiliseftci, quo nutri tur:6c fecundum fuam accidctalcm complcxio ncm fimilatur ei^quod^^^ab ] ipfo fuperfluit.Pul mo aute nutritur calidisflmo fanguinc. 6c multii; admixto cholcr;v.6c hoc quidcm ipfemct Ga lcnus nos docct . In ipfo ucr6,multa humidjtatis fupcrfluitas coliigitur , proptcrillud , quod ad ipftmi af(:editdcuaporecorporis,(5c propter illud , quod ad ipfum , dcfcendit cx catarrhis . Poftquam igiturfic cftrcs:hcpar mult6magis humidum cft pulmonc,humiditate naturali: 6c ...av...- F^lnio magis cft madcfa(5lu; : ^ [ licct humidita- Snisumfea tis moraipfum et in fui fubftatiamoUiorc fccc
e B. licct afH' cuatio inadefj
lu^ in homine maxime calidum effe dicens . Contrarium tamen Hatuendum yideretur,ex Arifi.rcgula i .poji. nem^ ' pepropter quod ynumquodquc talejillud magis. atque ideo quu7n jpiritu^ a corde producantur, cor ipfum calidiws e(fe dicendum ejfct. Item Gale. ftngumem partium omnium ait ejle calidijjimum i . de temperam . Vhi & inconjiantiie videtur accufandusyqubd fanguine hilcm multo ejfe calidiorem jcnhit 2.detcw.peram.in tam multiplici duhitatione ita Jiatuendum yidetur.Quod cor fpiritibus calidius fit, diBat ratio,fortiuntur enim calorem fpiritus a coyde.rerHm, ficuti,fi ad accenfos carhones pale£ admoueaMurjaccendantur que;ob tenuiorem earum fubjiantiam^copiofior & latius fc fe explicans ex ijs caliditas exurgityquam ex carhonihm:ef jicacior tamen atqueacrior horum cji calor. ita & fpiritus, quumtenuiori natura consient,& iatijjlmc ejfundantur, c<t iidiores uidcntur , copiofiori uideiuct calore redundantes ^um mi ipfm tmm cQr acfwr cdidita^ tenet . OMt .
e- fH
U tur»
is t.
ft :s
cnt t cat'
Tcro fangtanm c^teria partihits Gdenm prdiponit,non Jpi 7itib.ipfis prfponitjfed partibus corporis qu^ fenfikus fnbia cent, qudes jpiritusnon funt-.cuius rciindicio eH,^ de Jpiri tib.Gdenmnon meminit.Qmmitem bilem cdidiffimam ef fe rerumomnmm dicit,& fangmnl prtnponitfimpliicmbi' iem inteliigit a fanguine &piLmta disiinclamyquf fion potcfiatefolumf utquidam dixerejfcd et a^iufid quod excretiones biliof^ palam facint)fangume ipfo longc ejl calidior. » Tcjl pifiguedo &c.Tinguedinem inter partes frigid.u reponityquodGalenus futit i.detempera. & i.& fiAucr. 2.Coll.Contrarium tamen fcribit^AriJl.i, depart.anim.& 5 .necnon Gal.^.de ufu part.uhi eo argumento calida hanc ejie prohaty^ cito mfiammeturyquum nullum Jrigidum t ito lnflam?nan conHet,quod & ^.de temperam. fcdptum relh , quit.QudjHS &^<sAiier.aslipulari uidetnr 5 .Coll.pinguedincm inteHinorum ad caliduminclinare firihcns. Sane airi' menda huiwslitisgratia,refpondcntquidam ypingucdinem a&u calidam,natura quoque calidam c(le: quod eo conflat , ffiammamcdidacitiffvm^ concipiat,fri^idamtamcn aBit ^nterfrigidaspartesefknumcrUam.Ouerkmfolutlohcc ^° non fatisfacit y quum dc pinguedine & ccterishifce par tijws agant & Galen. & iAiiKcn.ut partcs umentis funt corporisytales uero calidjia6iu funt oesynon frigid&.Q uam' i^bremfoluetur fortafie qu^nio,fi pinguedinemy qui^f^i- %ida caufafiat{cuiHs rei indicio eH, ^ in fi-igidis & tcmpo nbm & regionihus pinguiora animalia funt , tcnuicrif ili' cetfanguimspartcyex quapingucdo fityminmt ahfnmpta, yt pcr calorem)ftfmguedmem Cinquamjmcritd cffe6iricis tauf^ mterfngidcus partesrecenfcn dixcrimus.Veru quodf^nnquercfponfumfucritfillud cert^ connaty& ratione ma ten^ exquafity quum ex tenui , & leui fangimis portione %ignatHri& quo ad eius naturam,ac(utitadicam) forma f^^facileinfla^nmahUisfitypingi^e^^^^^^^^^^ inter ca qux ca lida,non qu&firigidafuntycfk rcponcndam, ^
lirZf ^'''f ^^^^^^ &c.NcruosduroscHteficciorcsfh cit,molles ueroparum ait a cutis flccltate recedcre. quodet
nemosm humdo & flcco fecundumcutisnaturamfcha. i^ere,acmollmm^^^^ cuticfkproxmamtrflatur .Scd ^ontdiantur Ucloca,ftneruosduros,tamctft cutefmtnc^ ^ cioresypaulum tamcn ah ei^s tcmperamento diiferre dixe-
'^'^'nonmrumfityfiproptereaillosfeumdumcutisnatH ramfe hahere,mcdici fcrihant .
4 cor &c.Supra dc amuis agens quditatihus,cor In caadorum ordine pofuit.-hic depajfmis traBans yinterfic 'f^P^rfes reponityquod & CJal. i. de tempcr.& 7.de alm. f^c.facjt.Contra tamen i ,dc temperam. cute ait cjfe humi- ^i'i^.&^uerr.quoque i.Collpropofita dc hacrequ^Jlio^ ncy totam cordis fubflantiam ad kmidum uergcre exisii-^ <o mamt.Sohuturft cor,quo ad eius fubflantiam, ficcum dixeris.id enmdluisdurities prodit; at fanguinis & V/irituum (tit Auerrocs innuitjrationc, quibus nunquam non copiofif jme fcatct,fubflantkflccitas temperatur , ut ipfa etiam ciite humidius euadat .
Fen r. Dodiina 4.
pi'y(iops CoUcei
tatcj oes J«juatuor,
*ucati,r g- \-idiKy &
^cco-mplexiombusmtum&generum, Cap.
A Etatcs omncs funt quatuor . Actas ado- ^lcmli,quicuocaturfetas adolcfccntia; • & Ar^ fVnT ^^""^'^" a^.xxx.annos.Poflca cft a^tas conli ^^^''^'^^'Uocatur a:tas pulchritudinis : 6c cll l^^^d-xxxv.aut.xl.annos.Etxtas niinucn ''''^^^^ ^^^^^ amittitur:<Sc hxc cft a:tas le -^Mc ' ^^^^ ^*^^'^ vlquc ad^annos . Ix. Et eil httt ^^^c^^I^^^^^i' cum manifefta uirtutis dcbi.
catc . 6c hoic quidcm .xtas eft fenium , 6c ii^ aouitx. Adolcfccati^ucro a;tas diuidituriu
Part 20
xtatem infantic: <5c ha!c quidcm cfi-,qniim mcm brapucri nondum ad motioncs, & ambulandu funtapta: & in a;tatcmdcntium plantatiiiam , quaj c/lpoftambulationcm, & antcquam iit for tis:6c illud cft quu nondum gingiua: funt omni bus dcntibus rcplctn: . poftca cftVas concuftioiiis,quod quidcmcftpoftvchcmhiam5c natiui tatcm dcntium,6c antcquampolliiantur . dcindc cftctas alguclcniati vcl alguadi (5c rchac,idcft, quum ab eo cgrcditur fpcrma , qua: cft quoufq; barbefcat: poftca cft a;tasfortitudinis, quxcft doncc dcfinat crcfccrc . Infantium vcro iblum ab infantia ufquc ad iuucntutcm coplcxio in ca lore fcre tcmpcrato,vSc in humidiratc fere 1 upcr flua cxiftit]. Medici autcm antiqui intcr fc difce ptaucmnt dc duabus cahditatibus , pucritice , Sc iuucntutis . riicrunt cnim corum quidam , qui dixcrunt,qu6d cahditas pucri cft maior:6c proptcr iilam pUis crcfcitj ideoq^ omncs cius opcra tiones naturalcs dcfidcrij , & digcftionis,sirt ma iorcs, 6c diutius diirantcs^quomam calor innatus,qiu incft cis cx fpcrmatc , magis cft aggrcgatus : Sc cft minoris tcmpcr is . Et cx cis fucrunt , qiii dixcrunt,qu6d calor innatus hi iuucnib. cft valdc fortior,quoniam coi um fanguis cft maio ris quatitatis, 6c magis fp'l]usj idcoq^ acciditcis nuxus fanguinis cx naribus plus, c\ fortius:6c corum complcxio phis ad cholcram dcchnat,& pucrorum c5plcxiophis dcchnatad phlcgma: <Sc quod iuucncs vchcmcntiorummotioiuim cxikunt: motus ucro noncftnifi pmptcr calorcm. 5c ipfi ctiamvchcmcntioris iftimbrccxiihint,6c funt mchoris digcftionis.vSc hoc cx calo ^^: ^'l^^^i^-^crium nanquc non cft cx calore , fcd cx fngiditatc: idcoquecaninus appctitus cx frigidi tate Ixpius contingit.vSignumautemquod irche mcntioris iftimbrc ifti cxiftant,cft , quod ncquc nauica accidit cis,ncque vomitus, ^ [ncquc fafti dmm,] qucmadmodum contineitpucris , pro« ptcr digcftiuecorum mahtiam.ttfi^^numcuod corum complcxio magis cholcra; pcntinct' cft , quod omncs eorum xgritudincs lunt cahdc-,ficiiL constcrtiana: 6c corum uomitustotus' cft cholcricus. a:gdtudmcs autcmphirima:, qnx pujris cucniunt funt frigid:^, &c humida;,5c ccnim tcorcs phlcgmatica;:6c phirimum,quod vo munt,cft phlcgma . Et augnuntum , quod cft in pucris, non clt proptcr fortitudincm cahditatis corimi.ncqueeft,niftproptcr muham iplbrum humiditatcm : maximum ctiam corum dcfidcriumfignificat caloriscoiumdiminutioncm . H9 quidcm luntduarum fcclarum fcntcntia:,6c aplarum rationcs . Galcnus ucro ambabus fca.is contradicit. dicitcnim qu6d' [corumj cahdita tcs in radicc funt cqualcs fcd pucrorum cahditas e.t maioris quatitatis , 6c minoris quahtatis , lcihcct acuitatis: Sc iuucn um cahditas cft mino ris quantitatis,6c maioris quahtatis,fcihcct acui tatis. Ethuiusquide dcclaratio,licutipfe dicit, cft,ut opmcmur unam foUm cahditatcm in me iura,aut corpus fubtilc cahdum unum in quantitatc,6c qiiahtatc in ftiblhntiam humidam mul tam lcnui [ pencttaflc , ] ficut aqua:6c alia uice I pcnctrancjin ftjbftantiam liccam, 6c rauca,fi.. cutlapis.6c cumfic fucrit, inucnicmus cauditatcm aquca maioris qucititatis, 6c moUioris quahtatis:6c cahditate iapidcam minoris quantita* A V i C. B tis,
£tSLK iuuecuns ^ & eft fere 355. ufquead 40 an noN.Ec 2tas ue clinaiioniscum remanent'auirtutis, & hxccit xtas almech hc liti,&eft ulcj e ad annos 60. 6c jcras dcclin t"onis cu maniferta uirtutis debi litate , & hxc quide *ras e:t fenij vfque ad Hncmuira; H$ ueroaliiJcia tc diuiditur ,ia ztate infantix, &hrc (|uidfni eft cn mpmbra puerinondi^ ad m otiones, & ad a nbulandu liit apia.Et in ecate puerilt.', iiii.c eft poftambula tionem, 3i unie forritudine uel foliditare, S: illud cjuaJoroii- ^lum dciKesce cidcrint, &n -ti fuerint. Poftea cft .Ttas alrerha rhi i quxpoft fortitudine fca folidit uem , & natiuiratem deit tiu an:e alaiera cha. Deindeeifc ^ros algulamicj & alreach quoufq;barbeicar , Deindecft j::as alfcchian, quoufque d.-finac crelcere. Puera ru uero.f. ab ni fantia fua uflue ad alhadate < plcxio ia caluii tate tVrc tcinpc rata,S: in h i m ditatcfere fup- ^lua exiftic. b B. neque f* tietas naareari. ua, (eu c >rruptio cibi m ftomacho.
c B.ia a.nboV*
* B /])arfum cf fc.
Liber Ir
i B. c6putatur sjiMiinutio pc6 psrationem ad conleruationem <:aloris, Ced per comparaiionem
<i<it igiim priu» iiunriilitas jn ti
tis,& acudoris quaUtatis: <5c ita dcbcs agnofccre caiiditatcm^qiiiueflin pLicris-,(5c iu ucnibiis.Pucn cnuii non fucrunt gcncrati nifi cx Ibcrniatc , quod cfc niultum caiidum.& huic calori nondd
acciditres,qu?ipium;cxtinguat:pucrnanqucau gcri non ccflat^fcd crcfccndo J^raditurincqucad huc ftctit,ncdum quod iam rctroccdat . luucni-. bus vcro niliil accidit,quod eorum calorcm au«mcntctmnatum,ncqucctiam aliquid, quod ipsucxtinguat.-fcdiiiecalorincis confcruatur Im lo niiditatc minoris quatitatis,5c quahtatis fimul , donccaddcciinationcm pcrucniat.ncq^ tamcii huius humiditatis diminutio \ cll adhuc diminutio,qua; cahditatcm rctincrenon posfit-i;icq; cil,nifi quiaaugmcntumfaccrcnon ualct quai!] humiditas tata crat pri us , ]qu6d duas rcs faccrc
h *< fi n5 hx^x jlhjdj non ^duc Djfcc in eofum ciirporibus peniiutdtjoae } fcy rcliauratiojij^.ijuiecllnutii f.uio pladjuarii (n iilud c]ucd
potcrat;cultodirc uidclicct calorcm.- & {npcixC. fe etiam ad augmcntum faciedum . ad ultimum vcr6,ad hoc dcucnict , quod ncutra di'-. um rcrumcflicerevalcbit. oportctcrsjo, vtin mcdio lo talis exiftat,qu6dpoffit vna rcm^cfficc rc, U non altcram.-falfum autcm cft vtdicamiis ipfim pof fcangmcntarc,& non poifc rctincrc calorcm iii natum.quomodo enim in rc augmctum prcfiarcpoteft,quod radiccm non ualctcuftodirc? rcfaccrgo,vtdicamus,qii6d calorcm cuaodire poteft, (5c in corporeaugmcntum pra:[{arcnon potefl.& icitum cft,quod hccc cfc a^tas iuucntu- Ms.Qupd autcm dixit fccmida /cda , aiiod augmcnrum,quod cd in pucns,non cft nifi proptcr jo humiditatcniA^ no proptcr calorcm:eft diclio falfa.humiditasnaq; augmeti cft matcria.& ma tcria no patitur p fc:ncq; pcr ic crcatur:immo apud operationcm virtutis in cam agcntis.virtus 5iutcm lioc agcns cff ani ma;aut natura preccpto dci.ncquc agit nifi ciim inftrumcnto:»Sc illud nil calor innatus.Quod autcm dixcruntctia, qu6d vchcmcns^ [dclidcrium,quod] eA-in pucris,no cfi- uiliproptcrfrigiditatcmcomplcxk)nis corum,cft dictio falia.cxmalonanque dc^idcrio , 4o quod c(l- proptcr frigiditatcm coplcxionisuoa proucnitiftimbrcncqucnutrin-icntum.pucro^ rum cnim iflimbrcmciior ctl, quam cilcpotcfk in pluribuslioris:'' [ncqucin corum corporib. nifi forctproprcr liocdc pcrmutationecius, q? comcditur,plusproucnirct,quam fitiiludquod dinbluitur:] proptcr quod crclxrunt . Aiiquando vcro ^iccidit cis malitia iliimbrcproptcr co.. rumgulofitatcm:& quia eoru comcftioncs nialis difponuntur ordinibus;& comcd unt rcs ma 5° las & humidas,(Sc multas;(S: dcfup mal is moucn tur motibus:quaproptcr dc fupcffiuitatibus plus in eis adunatur:undc purgationc indiget,&: pra: eipuc coru pulmones. idcoq^ corum anhclitus cft fpi{rior,6c vclocior:magiiitudincm tame n5 habct,co quod corum \inns nondum ad conv plcmcntum pcrucnit.Hxc cll: didio dc complexione pucritix & iuucntiitis, quemadmodu Ga lcnus dcclarauit cuius nos fumus interpretes . Prxtcrca fcicndum eft, quodcaliditaspoft tem pus confiilcndi minui incipit : proptcrea qu6d acr circundans,m^^^terian-i eius qux- clt himiidi^ tas,cxiccat.Calor quoqucinnatus,qui c(l intus, ad hoc adiuuat;& labor proucnicnscx motionibus corporcis & animaiibus ^qua^nccclfaric-e funt iri vita: 6c dcfcctus naturx ad rcfiftedum il li^i.rotijfcmper.Omiacs cnim uirtutcs CQrporcjc
funtftnite,(hoc autcm iam ratiocinatum fuitin lcicntia naturali,) eius crgo opcratio non fcmP cxi(tit^[in matcriis].Amplins,fi ha:c virtus infi- nita torct,6c fcmper pcrmutationcm in corpO'- «■ rcraccrctcius,quod diftbluitur ^ [ aiqualiter, & vno modo;'diflblutio tamcn vno modo non ef lct:iinmo fempcr quotidic augcrctur:(5c corpus clillolLitioncm tolerarcnon pofrct:(5cdiflblutio hunnditatcm hnirct.] quanto magis,quum duce rcs le luucnt ad minorationem facicndam,6c re trocedendum ? Et poftquam fic cft,oportct nc cdlario,"^ [ ut materia dcftruatur ] :&c calor cx^ tinguatur : 6c priecipue quu ad cius cxtindione [adiiiuct prxter matcriei dcfc(aum,alia caufa:] 6c ilud efthumor extrancus,qui acciditaftidue, proptcrca quod cibus priuatur digcftionc,& ad juuat ad cxtin§,ucdum ipium duobus modis: vno iuftocando6c tcgcndo,aUo,qualitati obuian do. hic enim humor eft pjiicgmaticus {ngidus Et ha:ccft mors naturalis cuiquc indiuiduo dc^ ftinata,{ccundum fuam primam complcxionc vfqucad tcrminum,qucm in fuapotcntiahabct ad fuam humiditatcm colcruanda. vnuquodq,cnim corum tcrminiun pr;i:hxum habet,qui iii mdiuiduis diucrhficatur proptcr complcxicnu diucrlitatcm.Et hi quidcm lunt tcrmini natura Jcs.^imt vcro 6c alij " [ tcrmini abbrcuiati: ]tctumtamcn diuino proucnitpra:ccpto.Ouod cr go cx hoc acquifiuimus , cft,qu6d pucrorum&: luucnumcorpora,!' [quantumad a:qualiratcm, iunt cahda ] : 6c corpora fcnum,6c dccrcpitoru lunt frigida.Scd pucrorum corpora cquali iunt humidiorapropter augmctum : 6chocquidcni nobis mfinuat expcrimentum,quod dc moliitie oliium cfc,&ncruorum,vcl mcmbrorum ipfa rum:(Sc cofidcraticquoniamparum eft,cx quo lucrunt ipcrma,(5c fpiritus vaporalis . Scncs autcniA; dccrcpiti proprie pretcr hoc, quod funt trigidiorcs^adhuc funt f cciorcs.ac hoc quidcm Jciturcxpcrimcnto,quod habctur de duritiaof lium eorum;5c afperitatc cutis eorum;(5c cona dcratioucco quod prolixum cft tcpus , cx quo fucrunt Jpcrma,(S: fajiguis,(Sc Ipiritus vaporalis. tt m pucris quide , 6c iuucnibus cft igncitas qualis:fed m pucris plus abundat acrcitas , 6c aqucitas.Et in Jlnibus,6c dccrcpitis plusabundat tcrrcftrcitas,quam in illis duobus:6c eft in dccre pitis- plus.Iuucntus autcm habct ccmplcxioncm niagis a:qualcm compicxione pueri . compara^ tionctamcnpucrieft cius complcxio ficca; & Jcnis ,^6cdccrcpiti comparationc,cft [ luimida ] . dccrepitus vcr6 eft ficcior iuuone , 6c Jcnc jn mcmbris fimplicibus, 6c huniidior utriiquc humiditateextrancamadcfacientc . Sccundum ucr6 diucrfitatcm complcxionum gcnerum y tocniina^ frigidioris cxiftunt complcxionis : idcoque funtin crcatura minorcs mafculis ; 6c Junt humidiorcs . ergo propter complexionunt carum frigiditatcm multiplicantur carum fupcrl1uitatcs,6c propterpaucum ipfarum cxcrcitium: 6c fubftantia carnium cft rarior iicet vin caro exparte compofitionis eius, quod ci admikctur,fitrarior: ^ [ Juananquc Jpiihtudinc plus prohibetur in ipfam pcnctrare,quod a venis , 6c neruorum \i\\is ad cam profluit ' Qui vcro tcrras inhabitant feptcntrionaics , limnidiores Junt . 6c qui artcs cxcrccnt
'JiV de (
io »<
C- ftf 11«
i:] «ii ct
r "'^
it ii
e >
C flom.84
qucas,humidiofcs exiftunt.Et qui ab iftis diucr. lificantLir diuerfi cximint.Signaautcmcomplcxionu narrabnTius,ubi uiiiuerialia ligna,& particulariarefcremus. ^ ^
r Aemes uarit a medicis diuidi folent^quum aluauatuor,al!fs q!unq,ie,al!jfeptem,& alij plures ea^ ejfc uelint . ^ippocrates.a^motante Galmohi Iwclh , quiinfcribitur , Breui^ denotatio dogmj-iippoiratis^m quatuor fecat:pueyi lem Matcra , quamucrirefpondere & ahundare fwTuine exijimatMrilmi^qua billsaffluit,& ^Fiati comparamrin cUnantem,qua,Htperautumn'4rnMi^ atra exfuperat,& fe r^sitem^quamjlatereaitpkuka, & hyemicomparari . Hanc amiiionerm confirmat & author lib.de dieta:fed uirilem Atatern adolefentiam uocat.quam calidam e/fe ait , & pccam:indmantem uerb Hatum nuncupat , frindumi & P^^^m ej,earbitratur:fuutifeneci^^^^^^^ fri^idam & hHmi^ dam:&j,,eritiam calidam & humldam pronunciat. ^u^ P^^<>^^^^tcrahHippoc.&(falenomndi *nen trestantumatatesefk cotendunt, cumtresTdamfmt: caUdi atque humidi innati immutationes , nempe cum vel ""'^'^'^'^^^^^^^^^^ ' ^lilf/cundum > ^^^^P^^-^^-^UenticpJte. P^"tint,mfanuam,pueritiam,pubertater^^^ ^ quam ^rene^
pcn I. Do6lrina 4.
& uires & mgorynamfeflius.pote^ , qmcquid fupere/im tf;quodfcri' ad feptem alicvs feptimanas in tcmperatioribus corporibus,regionibus,& ui&uproduci folet. (etfi aliqui tiamfint qui diutius uiuunt,frequentifjimi autcm,qui eo no perucniunt) poteHinquam in duas rnrfmn ditatespartiri. quarum prior primum fenium diiiturjfeptimcfeptimane fi nead decimp initium ad annmnfilicet fecuntium & fexa. gefmum protra5ia.poflerior uerd feiundumfcnhimy & decrepitcus uocatur.que a dccima feptimana ad det ima quar- I o tam,ad annum quippe feptimum fupra nonagefimum prodit citurjqui fcri human^ uitf efl terminus . 2 Medici autem antiqui &c.<iy^ffert controuerfiam de fuerorum & iuuenum calore , quam & lih.dcajnmaiihus ii.repetit^sdemfcre ucrbis,& copiosi pertra^at Galet «1,.^; 2 .de temper.& i .aph.Ccterum de hac re non leuis adhuc cap.x.cook C4« duhitatio efl.Q.ilenus 2 .de temperaiita quaflionem ktncfol mtyut pueros calore miti,f w{iy& tiaporofo.iuucnes rcro acn &^ mordaci abundare fcribat.id quod & hic author nuc Hatuit.^t I .apho.pueros ait fuhflantia hurnida & inna- 20 to calore magis affiuere.af ititio autem iuuenes.In priori er gofohitionepueros& iuuenes.quo ad calidam quaiitatem, comparare uidetur.quo ad acredinem uidclicet, & contrariam illi qualit.uem,quamfiauitatem dixeris:In pofieriori autem,quo adfuhflanuam confcrt,phtsinnate fuhflmtie cd lidfin puerisyafiititip uero hi iuuenibiis efc lonchidens.iure ergo dignum accufuime Galcmm recemiores cenfent . Veriim,non difrcpat afcipfo Galenus. Qmm eiiim innatus calor mitisfity&fwis, nempe qui generatioms prmcipio
tum dumaxat, fed & deannorum fm^uU ^tatis nHmero '^' Ungmnis & feminis plurimum adhnc reti
contendunt .Cmrim.qui adeb anxiafi de hi^ follicitudi "'^ \T ^'''^^^'^^«^ ^^^^'^ inteUexifk Galenum putant ,
cmend.,at .Cxtcmm,qui adeo anxmm ie his follicitudi. nem luoem,in eo tempus confummt, quod pamiaut mo-
fmt c nnf':'2 .7 ''^'■'"'""'^1"''t'<o^^tates '^''•'''^^■■Nequepmereavtromodofeces^autrere
''yiltMefi^.fhyf.zs-qui^idcirconon fmi-^eratione fed
cmusmnornm, autmcfmm mmerus fmiulis corporum
iiaodf, tamen deMatum numero liceat cSniL H.tL
dendu n : ts enmfeptenano numero tantum tribuit, & /i. ZeoclT"'-'^ '''fiP'""^^^" ?■'■»'<: ut uitam h^^ tneoconfhtuer.t: &fcptemdiebuspcfli,i,e5um inutnls
quodfcmcn .tdhuc & fanguis atlu in ijs partims fit^quf ex ipfisfunt faEi^(neque enim tam rudi^ Galenus fuit, ut ele-
^^fftrerum7jonintegra,autdifym5iaJcdco?i/ufaimmuta taq^ m miflis effeignoraritJiJfius yidcH.et caloris & humtatif quas dfemme & fangume hahcnt , ueflina conferuans . quum mquam ortui propius fint pueri qudm iuucnes , non quahtatts dumtaxat cahdejcd ipfms calid^ & humi^ dejuuftantie, ac mnati caloris copia affluunt . neaue cotia quahtatis calidffiiauisahfjuefi^bfiantiaillafi^Juipoten ft^re.ua&ecomerfh,uucncs quumcalore ^ipfi abun tuy monUci affiuant caiiaitate.^ mordaci calL fub^
!Z^^ ""'''-"^' ^^''^'P^^m-ntia cahda inna^ taqutfi o enCaicet qutfpiam) quisignorat pucros florcntlbus^^-teepcalid^ores<^ih^cque^ lenopertraStatur^ Kmc^hifruertieftremadeonotamin controuerfiamreuocare . VcrumJcntentiano^cra,.xniiauo^
'fl^l^^^^^^^^ in uniuerfumduhitatum
pfl f» rrV r uniuerjum Uubitatum
j,,,,,^ , ] y/--.- 'a j^-premann^sexplere 5^ Hmc yero duhitatio-
J in nooisplurmum confirmcnt.Tofient autem Hippocra 'f^''^^^'''' ''^'^ "^''^'^^x fit nomen^quod qui
.1 f ^%^;«'^^P-,?«o4m.. explcmus Cfcptena- f/!^^;M«;(^>^/.^f?.«.a calida aha innata. 11 ^citirjus autcm isefl,ipfo,yt di.mnus.Hippocrate adnotLr ) tiafit.& quahta^ quoqueipfa mans & nilnushfciti^t^ U
^?^^^''^^^^^ '^^f^^T'^^^^^^^
T''"'''''"' i'™''^ ^ '^'i^ftml . T^''''' ^"f ' dKaturmelhgendl hac prius, & d^in mZZf:'^'"'^''^^^^^^^^ ^''^^'''''''^'^'^'^'^Propofij^^^^^^^^ efl ^.t T''^''''''^'-^'^ '"'^"^/'^ ingcfimum qimUm^uuevL ^'^f "'^' ^omme fulslantiam intelli<^as,aut de " f^Jhyts.aph,guam ah^ c^r- flnrn.r.^, .^.^ , La '""'^^'^^ taloqueris^autdeafrliitin.f.^r/. r,.^ i^;.t. ..... m-.
tH"»,„.,u,tipms,mdetur. Labuutur cc hoc
' " '■-'■^"■^■itu/iitu/ut/nmii^ajjaHi: ae iiitta.
ta loqueris,aut de afcititia.tuncq^ cum Hippocrate dicirnus, qui crefcuntphifmimn innati calidi habere.fuperari propte rea a pueris muenes,quo adinnatamfubflantiam . afiititii uero m luuenihus prpialerc cum Galeno . Qucdfide tcci dente fitfermo;tum,fi de eius quantitaterogesjjxc n.lrian ^^i^^i^^^q^^ntitaternfequi^^^
Cap.tf. Cap.8.
fotejiyqmtw.qmd de cstlidet fubflantia efl conflitutum: qu^ fi acris-efijmultaquoque acris & afcititij;fi fuauisy ciufde niitis & naturalis copiam coniun6iam habet.^rejpondendu-que propterea fueritfmuenes plus Mriscaliditatis , pueros minus:hos rurfumplus fuauis caloris[y illos mmus obtinere. Quod fi,non de quantitatejed qualitate caloris qu^fiio efi, fiatim & illudmanifefiu ejijiuuenespueris effe calidiores , yt qui mordacem & acriorem calorem habeant . aAtque hocpa&ofoluta qu^fiio efi.No ergo de galeno mirandum, nec de authore nofiro,quos plura\fcripfifje oportuit ob problematisambiguitatem.non,quodapertum efie ignorarent fucrosplus calid£ innata fubrtantm , quam iuuenes nuUa controuerfia obtmere. Sed ridetur^yiuicenna & hoc loco, iijeanimal.(jal.aducrfari ydicens calorem diqualem €ffe in radice in fueris & iuuenibus ex Galcni fententia, quum(jal.contra calorem inradiceyfubftant-iam yidclicct Innatam calidam , inpuerisplus affiuere,cum Hippoc.fcntiat . SedyVt diximus,collata fubflantix, fubfiantia, & innato calori , qui inpueris, iUij qui in florentibus; maior huius fubflantix copia in pueris abundatfin afiititiam fubfluthm intelligas; m.uor huius efl in iuucnibus portio qudm m pueris.xqualis ergo in vtrifquc calor in radice efl , yt ait hic quo ad fubflantiam,non tamen quo ad eandcm fubflantiam.ToUitur his (jr Auerr.ratio adueifus. Gal.z. Coll.quu fieri non pofie ait,rt duo inueniantur corpora calorc paria, quorum alterum ficcius,alteru7n humidius fit.Et fi enimin ytrifque fubfiantia calida redundat & pueris & £tate fio rentibus,non eiufdemtamen cfi generis,quum diuerfi calores fmt,innatus,& afi ititius. Horu ergo innatus fuauis efl cJr humidus; afcititius vero igneus & ficcus.
3 Qubd autem dixcrunt &c.Etfi (falcnus lib.ar. mcd.de frigido vcntriculoagensjplus appetere ipfum dicit quam calidum ob eiws tempcramentum,veri tamen fccundum. na turam non efi ea appetentia ( etfi fortc alicui innata efi) qu^frigidDi qualitatis & intemperiei ratione prouenit; fcd ts fecudum naturam efi appetitus, qui ex alimenti defc£lu, & confumptionefequi folet.iurc ergo eos accuftt,qui puero^ idcirco quia plus appetant , frigidiores iuuenibus putant. ijuum in his contra maior fiat appetitu/s ob maiorem alimcti indigentiam: hfc vero eorum,qu£ ingeruntur,ampliorem diffolutionem fequitur,qus, a maiori calorependct,quo certipueri redundant.id quod diuinus Hipp. f .aph.pcniulgata i& celebri illa fcntentia tefiatum rellquit,quum,qui crefcut plurimum habere calidi innati , ait , &pluribus propterea egere alimentis,alioqui eorum corpora abfumi.
4 Tuerorum enim cotfio.tAit in pucris meliorem coBio nemqudm in iuuenibus fieri , quod & Gal. r .de tu.val.vbi non hanc fohm,fed nutritorias vniuerfm aBiones fortiorcs effe in pueris firipfit qudm in iuuenibus.& $.de fmplmed. fac.ab innato calido,quo pucri redundant,roborarinaturales m j/js fucultates omnes tefiatur,quod & f£pc alibi. <iAt contra tamen iuuenes duriffimos & dijficilllmos conco5iu cibos concoquere quotidie yidemus : quos fuperare & coquerepueri nequeunt.Breuihus. luuenes prMerquam qubd innatum & ipfi calorem validum obtinent , contentricem prMerea vim fortiorem habcnt quampueriM quod tefiatur (jal.i.aph.quo fit,vt huius rci gratia,quia valiaius reti net,amplexaturq^ eorum vcntriculus ijigcfios cibos,propterea & ualidius qudmpucri concoquant , prctfcrtim uerb fi dura ficca^ alimenta fint:qubd ficciores ipfi quum fint, & ficcis edultjs eorum natura magis folet dclc^ari. Quare licetcoquendi facultas caloris r.i,tione in pueris fit fortior,re fpetiu tamen ftcciorum alimentorum validior in iuuenibus (ft ob retentionem.
5 Tr(£tereafciendum, qubd &c.Virtutes omnes corporcasfinitas effe & terminatas tefiatur t^uer. in dcfir. con tra Mgai^propterea author nofter innatum calorcm wo-
Liber I.
ftrum d caufa & hiterna & extema corrumpi proharc nltitur.Cjalquoque i .de tucn.val.duplicem caloris innati cor ruptricem caufam refert,internam,continua7n uidelicct hu midi d calore abfumptionem ad interitum ufque : &^ externam,aerem quippe ambientem nosimmodice calfacicntem, refrigerantem,exficcantem & humetiantem . ^yiuerrocs eliamnumin paraphr.lib.de longit.&breuit.uitt&mortem duplicis efie ait generis:naturalem,quando innatus calor m natumhumidumabfumit; & frigiditas ac ficcitas pr^ua-
lo lent:& accidentariam,quumpajfuuqualitates,aciiuas ex fuperant:quodfieriait,quandoextrinfccis caufisnon rc6i^ vtimur.tunc enim affinere excrcmenta in corpore euenitf qua fecemi nequeunt . Philofophi autem communcm & interitu^s& affeClionum noHri corporis omniumcaufam in materiam referunt,ex qua noflra funt corpora, vt Auer» & inprologophyf.& i.phyflibro tcHatur. 6 Secundum verb diuerfitatem &c. Licet Hippocr.lw, demorb.mullebr.primo ,fimodo Hippocr.ij funt libri,mulieres viris effe calidiorcs & habere calidiorcm fangumem
^ ° fcriptum reliquit; certum tamen efi viros ipfn effe calidio res,qubdhicauthor fcrihit ay^rifl.fequutus ^.dc gen.anim. Nequeenim propterea calidiorcs funt dicend£ muliercs, qubd vjs fluunt menfes.quin ea ratimc,frigiditatcm produt, &• caloris imbecillitatem,cuiu^ caufa tot excrcmcntis fiatent.Neque etiam citius in vtero crefcunt f^mhm;fcd viris id accidit oh caloris redundatiam & robur. Quod\enm extra vterum mares ferius crefcant , alia eH ratio nempe, qubd himidomagis vifiido conHant .ffminxverbmagis aquofo & fluido. Vnde & ficuti citius crcfcuntjita & citius fencfcunt.Nequeitem,quia falacior efl,calidior cfl f^ mina.quin id ob earum imperfe&ioncm euenit, impcrfe^^
' enm perfe5iionem deftderat,vt Arifl, i .phyfnotauit .Quod yerbmulieres etiam humidiores ftnt maribus , lcges & 3« apho.& f<i^pe alibi.
DOCTRINA QjVARTA.
^4d fciendum quid fit humor, & eius diuifiones. Cap. !•
TU ' V M O R eft corpus humidum, ^ [liqui- Ji dum] :in quod in primis nutricns coucrtitur . Eius verojcft humor bonus: & cil t ilh}^ dccuiusproprictatc eft, vtfiat pars fubilantia: nutriti, folus , vcl cum alio: & ailimilari ci^lblus,vcl cum alio:'' [6c in lumma,materia rcftau rationis cius , quod cx eo dilToluitur. & cius elj luperfluitas,5c humor malus : 6c cftiquod iftud agcre non cofticuit:] aut raro in bonum c5ucrtkur humorenr.vnde anteaa corporeexpcUiA proijci debet.Dicemus crgo , quod humiditatu corporis quedam iunt primae,quxdam fccun' d^.Primae luntquatuor humorcs , quos paulo poft nominabimus. Sccudarum vero dux iunt diuifioncs. aut cnim funt fupcrfluitatcs aut no fupcrfluitates . ftiperfluitatcs vcro in fcquenti bus nominabimus . Et que funt non fupcrflui' tates,funt humores,qui a principali difpofitionc conuerfi membris dclcgati fucrunt^ fcd no- 5o dumalicuiusmcmbrorumfimplicium opcra' tionc perfcda,pars cffedi funt quoru funt qua^ tuor fpecics. * Vna eft humor , in foraminibus extrcmitatumparuarum vcnarum contcntus? mcmbris fimplicibus propinquarum,'^^ imbib^ tiumea]. Aliaefthumor pcromnia fimplici^ tranficns mcmbraj ficut ros,qui in nutrinicntLi conucrti eftaptus-, quu corpus nutrimcnto c;|' reti 6c,vt membra hvimedet,quum aliqua caul
Fen I. Dodrina 4.
nSirS in ?s'<ri''""'^^^^ &cligcrant;&nutriant«rcx co ; & ficut calor
« pa" •"oitantam mcmbrorft innatus d.gcnt .pfum,& rcdificando fac.t ip-
« ?Sc^i xtfi^^^^ ^''P-'^- f"m!ansume:fimilitcrcalor cxtrancus ipa.m
i co.i.e2m?uTt&^rti^^^^^^^^ plcrunuucputrefacit,&corrumpit:hancvero
in3 hris*CD^ ;,,'l «^-«flitatis partcmnon habcu dux choletx.
pcr auc,i dua:nraiKiuecholcrc phlc.?maii inhocnonco S ''3'"'<^"
; pcr qucm partium corum coiitinuitas exif if- mnnu-^.yt.f. ,-,.,;,i =•"''"' "'""'""""^y laralisiasrtdi
cuiusprincipiu.iien-f-v'nprmi; cxu.it. municant;» . quod calor natuiahs ipiuiiirca.- ficat.&faci.r.t
ro pr.ncirSi eft cx h, nfn^pf ^P-t™'''"' ^^^'-^ i^^'' ianguincm.l.cct i.i hoc com- Tt^l^
ctiamq„'fdhu.^,o csh^^^^^^^^ tf'''' '° ~'-'^^'^-'>^^^od caloracc.ueralis ipfum mu l.^-ecinh^cc6-
flu..ituo;~ctrsSibus^ tarA^citcxc^ —
iinsu!nis,cuioninibusillism<w7via,? i alt^i-icl., vt lansu.ni admifceatm-:vt .pium ap <a,„ ipfa, „,«-
ncrephlcsmatir& "cn^^^^^^^ tmii rcddatad mcmoraphlegmaticannn coiii- .«,&r.c,.e..
gcncK cholcr^ ni^rx ^n^^^^^^ 'f'^ ' ^ Pl^f'^"™ nutncda:in langumcquorum , qui P-"J-
• co* lidus cxiftit & iiu.u duvcu^s llnr^ln^^r^ caeftnutr.tu.us; oportctphlcgma actual.tcr cf
naturalis,& „o„ 1«^^^^^^^^^ '^"'"'1"'^^ m^'"'--»™ notam.ikut cft ccrcbrfl.
'"*"5c°l°teftruba. m,io ca 5^ cxhocquidemm duabuscft rcpcrtu cholcris.
valdc dulcis.No.i .la^uMhs vc^-", rfn" f- ""'■"'"^ '^«■^■t humcttct iunfturas, & me-
fiones.Aliuseni,iielAu rcm^irx^^ h'"" ''ta,qua=multx cxiltf.tmotion.s: ne ficcit.is cis
fuitmutatus; no prcmrca S^^^^ . °'h* *° »=*^'J^»tproptcrcalorc,ii, qu. cx motu prouc- '^" «ii«"mfuerit;fcZuhcu.sTom,^ «'^'^^'•"-■«ionc.Ethocquidcmx-lt iuu.imcntu
tiata fu,t : vcrbi grada ouia '^^'^' ''"^^''^' ncccftitat.s.Non naturalis af.t
tus,autcalcfaclu,t<t cft a?ms ou non fi, ^*^" P.hlcs.natis.ahud elt fupcrtluitas d.ucrl:,; cllen-
tus,n,fiproptcrh„morcmmra^^^^ ti:r '■ ivlque ad (cnfiuiir& iftud cftmucilagino h B.apui.
; ^"^f"'4"odcftfccS du sZ fio. e^^^^^^^ fum.EtaUud cftin Uibftantia xquale in lc^^ilii;
cnimad cum humor dcforis venir V ^"'^^^" '''"«'um : & eft plilcgma crudii.
u^tin ipfum,&corrup1 :aSSw?-r/'" ""^ 'i''^'^'' '"^'^"^-^ & 'P'"'^^ el?aquolum.
ncratus h-amor : vcr&i g ar £ua eii^s nf '^ft Y^^ld^ Poirum,album viciclicc't:& e(t il
putru.t;&eius&bt.lc..i^holera - bea &1^H ,o ";';'l''°''."°^-«u'-gyplcum:& ipli.mcrt, cuius
lum .n diolcra mgra coiierfu.n cr& ^cmn^ fl ^ "''*''^' f"'t rclolutum.idco quod m foramini-
runt amba:-, aut vna caru i„ co. Et huius oifi J "i' ^ ""a^""' ""^ ^"'■ """^ ' ^1"«^^ "'«"
i'"''^^!''.' P^^^tcs^fecudum iHud.quod d a^d .1 !J' "' "^^'"'tgtoflius.Et cx phlcgmatc cft quod
' <^ ^.'"''^.'^^'"''P^^iwdclpccicbSeim ) ''.•'"?.^>q"°'t cftfaUum,.iUod onui.bus phlc^ma
f 'P^^^^-f.^l^o^icrxnigr^^j&Vp cSJ^^'^^^^ ""Pf^^''"''"'.' ^ ^"'^'-"^ cft , ] & iicci.,s,*t i &lc- i b,„,,-.:„;
if ' "^'^•? d'ucrfifica„ti?r:& ipccicb^s coinr "f ^•^?'"' ''■'""S''''» ^'1"°- + «^-n*
&aquofitatis.plerunquccr-ofitti.^b^^^^^^^^ 1? hum,d,tatipauci(aporis,autpriuata:co ter- "S"-
quandofitfubt,l.s:&luquJ„do g^^^^ rca.-partesadultx co,ilplcxiont/m ficcarum, &
•^f "«"'Stcdinc:&quandoqucalbS"Z Hf " lapor.s amari.xquali tcmpcra.nento m.lceaii-
^ quoquc .n odore fi;i,& (apore,,Citi • t 'T 4o "r£'""^' ™"''* tuerin.Iamarus (apor prouc
■ V,' T,^ =u^wrus,aut laUuf,auri-ct; hfph ~k r f*p' ^"'^*^ '""'''t"" fiuntfalcs,& aque ^ . ,
'"'?'' ^''''^'^^'"talc&aUudno.i n^^^^^^^^ '»lf-^tteft et.amquum.al fit ^ t [ ]cxc.„c ^„ »
<B rr ^ '^''' t ] cft , quod efra°"uni vt n ^ ? ' ^ ^'^^ ^'i'^'q"um .„ aqua
' & '''^^"'^ ^-''^" '■"^S'"'^ ; quo.',iam cft , ,n T ' "l '^ colantur;& .Ua aqua donec ,. fa
• l"*'?'-" f:^"'':?^,''-'"^?^"'- &^t[ ]cft ,. d"^!' ^'-™'^oasuknur;aut.taaimitt.tur,do„ecperfe .5 ^^^^{^'^^-^^'-dn^valdlS^ -"'.
1 B. amara fic-
i'i *■,.;„• j ■ f '^^""'"''''-luoanova dccxCri^ ,.,, •,■ "'^' ^"u^ucpnicg.iiat. rcnu.,
: J f"S'^"'"^''"'iwco.-porisconiparatione e' f T '"P"'^'-''»'!»" '^-ajct^aut cuitts llioor adco
l l4^'-No_n„s S'd'tat.spauca::fa„g„i„is vero comparatio,.^ c.tpatuus,qu6d ao lupcrat. quu choicra' [iic - -
• S^" "'uTci^ef H ^''°'"='=;"^^'^^'tf'-'Si^:fl--Etefta^pi^°""' ^*^. "^''''^. '^^'!c-ucnt adufta-, otquaUtatisad- : k""''^^^ ?"''*^'^"od„o„cft„atm-ale,quodcftpiE ,o """'"'???'"'" '>^'«'als.-,,& cilctacict ]. hoc cu™ 'L, ' ^??:"'^"°'^^'^^-'^»^q»odnomi„abi&l 'S''"t PWcgma ell cholericu. Galc^usvclodi-
• «^rl ^','1""'"»=C'dctit, vtcuco fanguis m fccat?,^ x.t phlegma hoc fallum ficr.proptc ipfiuspu- f-f«.-c.au'o. , «o,„,„. na uraUs quod m.iltoties in rhcumatS '1' ^^'.'^^"^^'^^'.^"taquofitatcm^qu^eiadmixtatuit.
ci ,1"h''"';'^",'^- ^"'"^ '^«"'-al-s ccern f. ,rc^1?""*'? '.''"'"""' Putredincm .pluni fal culimi,d,x,t Gal,:nus,naturam non tccifl-cT ^">"'''''-"'^'° 1"°'' '" aduftioncm fa-
c trh J^''°.'"i'"'" ' q"="^'''d'^wdum duabu r ck;^, '""'''r'" ' "^"^ ^-"'^^ "^^^ humiditatc
M pi lo^.n r-'^°';'*'"^"^" P'"^Snia fauguiii i p.o tu, f rT''' "'" ;'"" 5"o"''''''1"" '^' »'''""'cc-
om ''^' fimilitudi„em:& egem co mc ' r' '"' r" 'P*^ "^5'''*= "°'i valct: quu ibi
vidat S?' '"''^ tcc,tnatura,vtcmii hnlZl tur 1',?'T.m'''''' ''"'='-^' 1"'''^'" ^ide
• 7 mtU,fM "'^'^^•^■'^^''-''t 'iccclfaria: & alte , ' ^otinuitatis.]tunc.n.locudo completa crit. Et a„c°S„,„„,
■ i S«fi?''^'''*'"''-'^'^'-0'-'ftP'°PtcrduasrS\"^ '■yhlcgmatccft,quodcft acctolum. Etque-
hr,,,, ^ ""^'"*'-^'^'l'^oc,vt,quumiiic, ^'''"od"mdulcceftfecudumduosmodos:dul
■ '1' r.^^ im?(^'"''";"'''^''-l"°'' '?<"» cWucuit vc " " ''" '"'"' cficntiam:& al.ud propter rc cxtra i 0% opcr.n,ar tc.am.lcri.it q„od cft (angu.s bonus) Drr,n?i" '^<-a,que ci admixta fuit:fimilitcr acrcdo phleo-
>,c' -ru,„ tcteiitionematericicius,.,m^^^^ n^f^acetofi iccuiidumduoscotingitm^odo?-
^'T^eppaliquascaufas.^accidcrQrW^ ^ ,'?°''dco , quia rcs cxtranca ci adn^xta ftSq
/ ' '■"P"e- cftcholcranigtaactis,quaminfubfcquetino-
Part 21
11 Libcr L
minabimiw, altcro,proptcr caufam], qux in ip- chojcra cirr' ni, aiit eft cholcra vitcllina. phlcgfomct contigit:<5c illud quidcm cftjVt phlcgma- ma nanq^ cui ad miicctar cholcra , quadoq-, cft II kaut «j» eft ti dulci,quod diximus , j ipfo dulci cxiltcntc] tvuuc^ gcncratur indc prima : quandoquc cft
'^V^AV^Aitlt' ^^^^'^^^^^^^^^ accidit ahjs fuccis duicibus , prius grofl um^c^c gcncratur indc fccuda, fciUcct cho-
iot ei qu6d eft huIUunt , 6c poftca accfcunt.Et eft aUud ponti- lera,qri.'c ouorum vitciiij» fimilis cxiltit.Qua: au in viiipCias. cum,cuius dilpofido cft , qucmadmodum h^c tcm minoris cit famc,clt iiia,qun3 ciioicra vo-
diipofitio:fortalfc cnim crit eius poticitas, pro catar aduihv.qug aiiquo duorum gcncratur mo
ptcrca , quod ciioicra nigra pontica ei admixta doriim^v uus cit^vtchoicra in lc aduraiur j 6c ac
fuit.& fortadc critcius ponticiras proptcr cau- cida: in ca CLncrcitasj led eius fubtiie non lcpafam , qua in fc vchcmcnti infrigidationc infri- lo rctui ab iphus cincrcitate^ immo cincrcitas in
gidatum eltj adco quod eius fapor ad pontici- ea contincatur : cc liec quide eit pcior. 6c aUus
tate htcoucrfus : io 9 eius aquofitas congciata eft,vtcholera nigracxtrinfccus ad eavcniat^ 6c
cft.& ad ficcitatc parii, 6c tcrrcftrcitate aitcrata cu ca mifccatur;hcc quidcm eft melior . Huius
cfnncq^ fuit calor dcbiiis qui ipfum buiiire face autcm fpccici choicre coior cit rubcus^ icd no
rct,6c coucrtcrct in acrcdine :ncq^ calor fortis, cii: ^ ! clai usj neque floridus : ] immo eit magis ^
qui ipsu coqucrct.<5c cit piilcgmatis Ipes vitrei, fimiiis fanguini^ fcd ch tenuis : 6c picrunquc a '^^
fpiiri,grolli,vitro liqucfado ihniiis hi iui viico fuo coiorc^pptcr aiiquas muratur cauias . Qug *
t Mindoqae, ^^^^^^'>'^ poderofitatc-,^ t plcru q,- cft acre: 6c pie vcro in (ui iuohrantia cxtra naturam eit,aiia clt,
^ ruq^ iapore no hebit.Et vidctu r cp iilud ex co,(p cuius gcncratio i^pius cit in hcpatcj aiia c It: , cu cft groflu m,iapo re no habcs , ht crudii j aut co- 2 o ius gcncrario magisiclt in itomacho.Et iUa qui-
ucrti tur in crudiim.6c h?c quide cft hla phlcg- dcjcuius gcncratio magis elt " [ ab ] hcpatc , cit nl
matis fpccics,que in principio rci crat aquola> vna lpcs:q cft,quado qd in fmguinc elt iuotilc,
frigida:qua; neq; putruit,neq5 rcsalia ei admix aduriturj cuius ipiilitudo ciioiera cflnigra. Bt,
ta fuit-, fcd fic permanfit rccon.!ita, doncc fuit c^ua; in llomacho magis gcncratur', duas imbct
ingroifata:(5c frigiduas fuit ci addita.lam igitur partcs,prallinam icilicct, 6c viridcm , vt a;rugo
dcclaratu cft , q^ corrupti phicgmati.> modi ex ceris.Et mihi quidcm vidctur,q? prafhna ex vi-
partc laporum ipfuis,funt quatuor^fall um,acre tciUna gcneratur,quum aduritur, quum.n.adu
e t.Mhlitc- ponticum,&^ [inhpidum.jEtcxparte iuccl- riiur,adulho incaefficitnigrcdincm:cxquacu
ra dulcc. fentiaj fimtquatuor:aquofum,uitrcum , muci citrinitatemixtageneratur viriditas. f Acrugi- ^
B cflie fuai i^i?^nofum,6c gypicum.crudum vcro ! in coUc nofa vcro vidctur mihi,q7 gcncrctur cx pralii-
nu muJu-^ino ctionc mucihiginoU continctur].CholeraaLae na,quu tantum aduritur,doncc cius humoro-
it. rubca alia eit naturaUs:aUa cft,qu<^^ cit fupcrfiui fitas ^ i^ficcatur:] <5c ad albcdinem rcdirc incipit a
tas naturaUs.Naturaiis cit ipuma fanguinis, cu- proptcr lui iiccitatem.Caior nanqucin humi-
t Splendcfls, vt j^j^ calor cft rul^cus , t clarus : 6c cit lcuis,acuta: do corpore in primis nigrcdine eliicit : dcinde
^^^'^^ 6c, quanto magis fucrit calida , eritcius rubcdo dcnudaciphim nigrcdine,quando eiusolno h-
q B h-t>»tc. It» ^■^'^^ior.Cince quum [in corporej gcncratur,in nit humiditatc. 6c"quado fupcrfluit in co , ipsu
& Maoc. ' duasdiuKTiturpartcs^quarumvnacumiangui- albihcat ,6c hoc qnide hi iignis attendc,qua5
ne vadit^6c aitcra ad cyltim tranlminuur lcilis. prius in carbone vertuntur-, dcinde in cinere.
Iliud vcro,quod dc ca vadit cum languinc,cum Caior. n. in humido cihcit nigredinem^ 6c in
co penctrat caufa neccflitatis , 6c iuuamcnti . 40 cius cotrario albcdine.6c frigiditas in humida
Nccciritas vero cft , vt fanguini admhccatur ad aibedinc opcratur^ 6c nigrcdine in cius contra
penti ffficic. I.fxx.
nutricnda membra , in quorum compicxioni rio.hcc tamcn duo iudicia , qua: in prailina 6c
T)».conncmen ^^s^' [maguam] cholcrc rubc;2 parte cacopor- *^ruginofa iudicaui , xitimatiua iuntiudicia. M. fep
lum tstjtatn tct,iccundum modum,qucm rncrctur dc diui- hxc aut fpccics,q dicitur * cru£;inofa,omnibus *f»^ iei
dtiardc chole- fionctficut pulmo.Scd muamcntum cft, vt ian- cholcrx rubex fpccicbus calidior cxiftit-, 6c pc-
M. q .aara pro guiue fubtiiict; ^ { 6c iu itineribusj iphmi pciic iorj6cmagis pcrnitiofa. Sc dicitur, qudd cildc "]
fuapo,t.o«cflc tiarcfaciat. Qupdvcro dccacolatuad cyitim fubftantiavcnciiorum.Cholerxaut mi;rx,aUa {
hl^uVv^tilpd tJ-^^iiniittitur fcllis,caufa nccciTitatis tranfmit- cftnaruralis,alianon naturaJisfuperiimtas.Na' J
jno. titur,5c vtiiitatisJi^^ccciritasaut^auteft lccundu turaliscftl^onifanguinis fcx,^ [6cturbulcntia,
f s. &in vijs totumcorpus,q)cft,ipfuma fupcrfluitatc mun 5® 6cfupcrfluitas:] cuiusiapor intcr duiccdincm. flj^ "
«fittis. j^^^.^. ^^jf i^.cLidu vnu ipfius mcmbrum, 9 eft,fcl 6c ponticitatcm cxiftit.qux,quu in hepate gcnc
nutrirc. VtiUtatis vcro duo funt iuuamcnta. ratur,in duas lcparatur partcs:quarum vnain
Viiu c/liiitc/linaa acircorc.Sc phlcgmatc vifco^ fanguincm pcnctrat,6c afiaad fplcneni trafm^'^ ;
fo abluerc : & aUud intcftina , & am mulculos titur.Pars autcm, qu.x cum fanguinc pcnctrat, Mani.
pugere^ vt,quid fit ci ncccflarium lcntiat^ 6c cgc vadit cum co ca nccclhtatis,6c vtiiitatis: NecclTi l^"^;''-
ftiones emittat.ideoq; fcpc accidit coUca,caula tas vero cft , t vt fmguini admifccatur co mo- t >e*
oppiiationis:quxflt inforaminc^a felic dc- do,quo det in nutrimcnto cuiufq^ mebrorir-. fj
iccdit ad mtcitmx No naturaUs vcro choicra in qucrum compiexionibus ^ 1 mamam ]nu'i^ %<l
aUa cft, quxailaturacgrcditur PPcam cxtra- ciiolix partcmclfeoportct:ficiitiuntofta.Vtih 'Ji
ncaiii , qux ci admifcctur:aha cft, qux a natura 6 tas vcro cft,vt fanguincm reftrin2at,6: confoi-
egrcila dtproptcrcau am m ie^ quiacius lub- tct,6cinfpifictipium.Etpars dus,qux ad ipl^'- Wpcru
ftautiacftnonaturahs.Partis primxcft alia, q ncmtranfmittitur,cftiilud,quofan2uisnoniii ,emum
eftfcita6cfamola-, 6c cit illa, cui cxtrancum li- diguit:quxadipfum vaditcaiifancccilitatis,^ t"""^'
lud,(p cft admixtu,cft phlcgma. cuius gencratio vtilitati5.Ncccfritas vcr6,aut cft fecundum cor- f
m.agis cft m hcpatc.6c aiia cit , qux eit mmoris pus totum,fciUcct vt a fuperfluitatc mundctur: '4
famejSc eft ]ila,cui extraneum,quod cl t admix- aut fccundum vnum mcmbru.quod cihvt fpl^- '
iu,elt naelanchoiia. Notaaut,6c famofa^aut eft ncm nutriauVtiiitas vero idcoaccidit.quiait^
• attradiua & Mant.
■ «r ca;:eros ^em humores
4 ■
j "& minoris. pcrimpcji. "im vbit]; mentii in guu.
osftomachi quafi mulgendo profluit . EthrEc
ftomaclii ftrmgitA- confortat,& i„fpifl-at: alio, vtmorcftomachi commotionem faciat prd ^er unf n?''*^-'^"?"^f=^'«"«;ftciatdcfi bci o J^a^' '^''^^ ' '^holcra runnn^i tranlmittitur fcUis , cft illud ,
quo (anguisnon indiget:& iHud , quod dfcllc
cft ilhrn n? "■gr^i.qu^ ad fplenem trafmittitur, fnl,. . ?.'*"SUis no indiget:& illud.quod a
^t qucmadmodum illacholera rubea poftrc-
Kn?:"''"^'^'^"'""*"''^^'-'"-^^^^^^^^^ cxdtat f f •P°?rT^^'""f'^'" ' [appctitiu-a ] faaor^b'^,^ "'-X'; t deo.omnibus mclios non eft ?H f ^«-^ 'i^''""-
cft ad modm ^'^a"' '^yPoftafi^ & f?cis : imo nanque hn / ' ^ «^'"«citatis . Rcs
fceZV f "''*''''l""'^"'--''"5 t«rcftribus admi ^Zn^t^™ terrcftrcitas ab eis aliquo duo
turah 1 ' i '^'^Suniccft melancholia na
qHaleilludoft hm' ^ 'P' '""' remanct:&tale, pcr^icn &^l''rr'^'b"^'^'''»elancholiaft; erat rp, ' ,'*5""lcm vpcatur cholera ni-
tur in corporc cft Da ni ^'j^^Sumc fcpara qua fit curadui^' '" ' 'V° " defcendit rcs de
& qua puSt S';,?";r°7?'^'^^^Pellitur. fumrcraanet. & firrhT'''' "^efoluitur, & fpif. %oftafiur£anchot'''' ?S''' ^''"'^^ ' & '^o flucns,alia eft qi ^ eSf f "'^' ' 1"* ^'^ '"?« ca aduritur oSl fft ' *^''°'"^- '^' q"od de
l^[cos.tat^J^SS?SuSlu;^^ cft,qua:eftcm s phlcaimatis & n,,r>H h , fcfuU:&fipl4„,a'-4^-d^^^^
f«ent,cK.s a„ is crit filii,s:& fi u6 tithlr
mnem,autponticitatem. AliacfSsftnonf
clt lalla,adpaucam trahens dulccdincni Ali^ fef"''"'^ mclancholia. natuolis q^^f A btdis tucrit,crit cius cinis,& quod decS ,ftumeft,valdeacre:ficutacctuni, quod %crtcix,facicmcadit,cbuUit:^rste^^ fa fucn? '"'"^* ^"S""^f't & aiza. At fi grof
Lter,-^ Malfigitur cliolcr? nig% f""^
tiorr '^'^'o.'"'t>-U- : & du^ahe diuifiones on.%c dca el??" '''?^"""s-MclandioJia vero ph c'Zf mcla Khnr °'i'^^i ['™P=d'"^enti,& n.al tgiE"
fu Siio.'*^^
ro duabu.H .^"'■«'o"'s>quam illc. De aliis vc txatit.fi tamcn memsprincipio auxi.
Fen I. Dodrina
lium pricfto fucrit,citiu$ medicatioiie recipict. Tcrtiaver6,qucmiiuisfupcr tcrramebuilit, 6c minus inmebra pcnctrat, tardius pcrimitifcd ad rcfolucndum,6c ad maturandum,<Sc mcdica tioncm rccipicndum,magis cftcffrcnis.Ha; crgofuntfpccicshumorum naturaiium & fupcr liucntium. Inquit Gal.iilc , qui dixit ,'cp liumor naturalis ibiummodo cft fanguis, *S: aiij liumo res lunt fupcrfluitates^quibus non cactur, non dixitverum.Si enimiolusfanguis clictliumor, qui mcmbranutrit,omnia in luis compicxioni bus,6<: cflcntijs fimilia foret:os autcm carne durmsnon cxittif, nifi,e|uia finguis,cui fubfiantia dura mclancliolica fuitadniixta , ipllim nutriuit:ncquc ccrcbrum moiiius cil carnc,nifi,quia fanguini,qui ipiurn nutriuit , fubfhmtia mollis piilcgmatica fuit admixta . Ipfiimquoquc fangumemalijsinucnimas admixtu luiinoribus, quiabcofcparatur . Quucnimcxtraiiitur,^ [6c ordmatimponitur t vasi ] vifu dilccrnitur ,q? leparatur m partcm , qua^ cdficut Ipuma-, &c elt ciicicra rubca:(S: partc , quic cll ficut fcx , <Sc res turbidaj 6c eit meIaclioIia:(Sc parte , qu? cil ficut albume ouoru; & dl phlcgma:& partem aquclam,qu.^ elt,aquofitas,cuius fupcriiuitas in vriaaeuacuatur. aquofitas , namque non eft ex uimorib.^ [fccundis,] ncq-, cft,nifi cx co, quod i^ioitur , & no n utrit : neq; eft ncccnaria, nifi in
10 "^^''Tl' '^'^f''''^^ ^ penetratione. iiumor naquv, cfl^quod cx co,q7 bibitur , 6c comcditur, citnutricns,quodautdico nutrieas,voio intcU ii_gi,quodc(Hnpotcntia fimilc corpori. quod aut in potcntia corporis.f humani iimilitudine naDct, eit corpus commixtum , non fimplcx. & aquaquiacmeUfimplcx. Sunt autcmquidam nominum,qui opinantur corporis virtute iangumislcquimuititudincm,& ipfius dcbilitate cWul Pf.^icitatcm . Scd non cft ita. ^ [quod
40 quantkatis, a f^oni,? ^^^gi-cxlitur.] Et funt quidam, aut dim nnr''; "^'T" ^^^^^^^^^-^^ ^^^^^ f^^^nnt
mnd t r .'^^ ita^^umorcs nanquc preter ftud \ [ mcnfuram in quantitatc confcnia il
mrqiA K ' ^"ft^^i^^ mcnfuratio^
o irtS remaicrunt dc rcbushumoru
SdIi nf^T' T/' '^'^"^'^''^ ^^^^^ tantumpcrt ncntphiloiophi5:Idcoqueeas proitermifi.
ytphilcfophusfmhu 2.depan.anm.hanc ergomatenam, fi^ nutrmdoammah apta efijmmore appellanmt. efca, '''J^H^-mcisanmalihusfangm,m Terb aliquid fa?^ gMmproportione refpondem.Et quamuis vfigeHa allrncnta prmoLoco in cbylumvertantur-.chylustamcn humor non ejt-.quii nutncdo cGrporiineptusfa:neq.prius,qua posi eius injuagmne coucrfione.corpus nutnn incipiat. Et iict't pr^ terpngmnealja qHoque in corpore fmt liquida : hmnores
4 tmen
f B. ficrerjt. in uaft . ft u fir-
niitus fuenc ia uafc.
t Akatin,
g A
g Al.fixis. Manc.firmis (ca conftautibus.
h B. immo c\S
Je co arcenditur uel coiillds ratur eft difpuii tio quam c irpus ex eo fj jic uel nutricur. t ,\I int. duni ta mcn lcruecur ux ter cos ca propor:io,qax h'a . raanis corporibus deberur , iii fui qiianticacr: faniras &c. i B. proportioneni.
t Mant.ccrtam quanrirafcm, mcnfiiram.
Libcr T. t
Umen cd nonfunt,fed excventsnta,vt femm fingHinls , ^ punSia apa?n fihftltmmt Tono qmd ad pnorm opU fp!mmy& alia emfcemodlSed mxgna hic duhitatio efl, ft nionem fpect.it, ft hmnor ille dimtaxat appeilcmdHs eft , naqueis dumtaxat humor cji qid nutrit,& in corpons fub qui nutritr dcfendi h.u oplnio cum ^^Arlftot.poterit.ficutl fiantid vcrtitur; quumfan^mex anhmlia f.inguine nutri paulo antea di5lim efl d nobls . Qacd ad pofienora placi" ri dixcrlnus.fiper cfl ytfolus fingu '<s humor exifiat. zAt ta fadt, qui inter himorcs ferum rccenfent , longi aberyerOy&hicpmlopofi,&Hipp,& Galcn, &medici ferh ranti quum fcrum non alime;itum ,f:d alir/ienti tantum
omneshieo couenmnt,quod himores quatuorfint,f.mgms, fit ychiculum, yt & hic author clrca huius capitis finem, €a^i.& 4, P^^^'^^''^i^'^^i^'fl^^'h& atra.Sane,quod ad hanc rem perti- & G.dcnus non yno loco adnotauit.qifi vcrb aquam intcr dp.iZ, n:;t>quddfolusftnguis nutriat, tefiatur. ayirifl. ^.de \p.rrt. humorcs reponunt,aut ij pcr aqmm atram hilem intellexe Cap,i, anim.nec non i ,de gen.anim. tcflatur & zAuer. 2. ColL i o re, cuhis rei illui efk .^rgumeato yidetur^quod hac licnes
quii yterque ca^tcros pr^ter fanguinem humorcs, cxcremen turgcre ijdem authores afieru7it:aut certeft , & ipfifeor-
ta effc & ichoresfanguinis arhitretur.yt horum quoq;fen fum humorcm imcllcxere,yel aliud quidpii ; digniexcufa-
fentiafi humor is efl , quo corpus nutritur; folus fitnguis tion^funt : laudandique potius quam acciifaiidi , qui ar-
humorisnomen ?ncrcatur.Afedicitamencontra,quu non tem primis iilis temporihus incultam adhuc & rudern,
folum fangimicm nutriendo corpori aptum ejfe exiflimcnt: non mediocritcr tamcn adiuuarent,etfi eos huius rei ye-
ita neq; ynumjcd plurcs humores ponunt.id quod quidem ritas delirucrlt.
diuinus Hippoc. i.dc nat.hum.aduerfus antiquorum quo- ? Sanguis yerb &c.S.tn<^uinem natura calidum effe & capJ-
rundam opiniomm,quam fcqui ^rifi. yifus efl,fufius fuit humidum dicit,quoi & GJenus i.de tcmp . <iy4t contra. O?^^
frofcquutus.Controuerfiam hanc exlflimmt doUi qi'idam Hlppocr. lib. de corde. nccnon ^riflot. i.depart.an. fan-
-piri concilim ad huncmodumpoffcfiphilofophum ea^ex- guinmi fuapte n.ttura frigi ium efte aiunt; calefcere aute
cremcnTa appclkffe dixenmus,qu:^ extra finguincm funt, ex corde &. fpiritihus; quod & Galenus rcnfijfe uifus efl. ,
Part 22
^ualis hdis m yericafclLea,hcn infplene,& pituita in yen 1 .dc temper.dicens fcnguinemfaum ex cordc calorem acci
tnculo; non autmi cos hu?nores,qui in ycnis fii?i^4ni funt pcrc . <^ide,qubi,quum fanguis,ut ^riH. x.meteor. no- .
mmfli. Vcrum,quu^Aflotcles,ilcmcumfiinguinead tat,pluri^nuaqu^ &te-rr^hatcat,quod &GaLi.dctucn. SiS
€or,pfum proptercapcrdui i neget,q ubd eius ammonaam uaLaqu^ OMtem & terr^ frmditasinfit,iico ex pr^pollen
fwrfcrrc cor nequeai,non eos folim , quifmt extra yenas, tihus elemcntis fngidus cfiedehet,non calidus . Ccterum
fed & cos,qHimipfisjuat yems , excrcmcnta cffe ar^ra^ breuihus, fimg^d^Ji eiusmateriam fpc5ks,cx qua gvmi-
tur, proptereancquehipropcfi tur; frigidus cH,Ht ratio po^erioriloco alLuaprobtt^^^^^ \
^d ergo deea fcnticndum putanus, breui^us- cxplica^ rum amm fmgds,propnS fim^m nonfit,mriin ammali: ^
mus.Si anmdvurn,quj^fangmncp ,partcs orn^ neque antcahocnomcn obtin^t, quamcaloris aSiioneex ^
^^cxp^m &f^ocjfhntfxnguineco^ifirua^; certum efl, almentis in ammaliim corpore fit confe^us ; ohcaloris
fore ytfi^ks ai nutncndnm fmguis effct idoncus; quum, amoncm,a quo confiflit; & ob fpirituum in toto corpore co
Mufiafmdi nutriatur; atque yt ts proptcrea folus hu curfurn,in quo eH gcmtus,calidus cH natura, & Jncratio
mns normne ycre nuncupetur. ^t dcprchcnfiim id efl nis initio.atqueita,iicet:fi eius materiam fhecics,frindus
JHippocratis teflmomo,& quotidima cxpericntia, quam^ fortafiefit; fi tamcn cffe&ncem caufim & locum in quo
^ue corpons particuLxm,quo:unquc corporcquocunq; an- fit,animadnertcrls; calidus & esl & dh i ex eius n xtura '
n.confl.Ht^,&rcg,^^^^^^ dehet.^t ucrb alL hic con^J^^H^^^ ;
:gumcm fcd&puuitam &bdcmytranquecum eoeduci hocloco hicauthorjecundodetem^ertm^^nm^^^^ ^*^^V-de
T:i^r^^^^^^ ^o....to.^ dogjn.H.ppocJfi^eaL^lJtde;Z^^ ,A
^oresiknt,&d^.erfckctafin<,l;S^^^ S^"^' ^ ^..i^., c.-
dcm.oynnesfan9mnpn^,mriJfr,t)^^^^^^^^^ 'ore(jrteare ymant:mter eatamcnl^omo temperatus ;
l.ilcleicap\:) fi^uis aUs princip^s nZTjen L e^^lir T ^'^"^ humdoconnat^apt.jj^-
laseorump.trtes uo bdwfas,aut pituitofas, fed fan^ruincas ^ AJ.i--...') a j 1 . r.- -
elSetucMlicctJextenlriJc^L^Sf^ Ik^r^^lT' t^^^^^^
f,orif,ng.incftnt procrc.tt^^t olf.t.& rurRmexci utZf' T ^ ' "'''•^""^' '
Mm,di,exfnJd:on,<,,J.>n i h.mfSTJL S ffjf"/""' °f f^^f'"^ f^oS>^
.x!ic6oriftn^ne!in}con!ntut.:ormestJ^^:^ foJZTonZtT'^^^^^^^^^
fofangtune&con!l.u&nutriHntur,fmguUfiJeml aZuZt^^^^^^^^
mmfuhfimmdmontmmrAentes: " ' ' fPf'^ ur:fedetmmqukfaporis vere dukisefi p.trtiz Et dicemns etim &c. DiforSt & de humomm IC^ '^'f-rfortejdfa.ngumcmMfipida efi , non n::mcroin:er^ti^tos&pmof, hos&Zsc^^ T.Zlf'' ?.'^"^' ff^i-""nt i^turcp<ipntuitam ^,,,.rcsBip oc^:,ct, '^SSr: '^tf f^^^^^^^^^
qrAJrcs .aippoi.-mjcuci, quosjeqm (iy^ritot.yidetur. fbpn-u ^V,. r ■ '•^r-"-";"— "'.*'""'<^''"-i"'
mpoa,tes:^:ti etiJriuintiue.rt cxlecentiorih^ P ^.^^^^^^^^^
non^dil , mi fir,m.f.tglms inter humorcs putant efic ZST^T^^^Tf-^T ''^" ^''""^''^
reponenittm . \aU &, qttid licet mediAre^omLs 2t ~'^'r '' f f""'"^
Vmtoreflehumores fot l^^on coflcmtienZZ tXlT^ZT/'''"''^ ^fi ^ ^"H e-rcre-
^&ncfcunt . Scd audor & HWorum dc morhis, & lU f '^"'1 'r^'"
Fen L Dodiina 4.
ra ettmfaporem ohtimAt.tdlk tnimfituitciy& fi duhis eH , excrementum tamen esl.ut 2 .fac.nat.ait gal. & mucws dicifolet.tantuma^ ahesi ut idptuits^genus licet dulce,naturaleftt ; yt non folum non aptum ad nutriendum fit ; inmo fanguinem.quo uere corpus nutritur,aparticulis,ad quas de cumbit.eluat , nutririj^ ects prorfus impediat . Quamobrem iure hanc pituit.t [peciem a naturali fccludit, ijs uerbis . \£t efl etiamphlegma dulce.]vt propterea faUantur qui his uer bis prioremGdleni controuerfumydc qua ne uerbum quide fecit.proponi exiHimant .
5 Dulci^ receptaculum etc. Quod excipienddipituitA pro fanguinis expurgatione nuilum peculiaremHrumentwm fit datmn, teHatur gMih. dt atra hile,& 2 .nat.fac. Author tarnen librorum de morhis.qui Hippocratiaftribunturficu ti lienem aqua,ycficam feileam bili,& fanguini cor^ ita & pituit^i caputafcrihit,utfontem&inIirumentum,in quod fufiipitur,ponquam alirnenta yentriculHs in hmnores quatuor conuertit. At yero.etfi caput humore pitmtoforcdmdare mdenmsM tcnnen excrementum potius esi , quam pi-. tHita.vt 2.fic.nat.Gal.uero & hic author denaturalt pitui taintcilexere .
6 5Va« naturalis autem phlegmatis &c. De pituitdi non natHra!isfi?eciehusagit, de quih:^ & Cjalenws i.fhc. nat. & -.de dify. feb. Sunt tamen, qui hafic totam Auicenna de pitmta do6lnnam,erroris damnent. Ac prmum mum prirnis iatirnycroispmitam aitaliam efie , cumsfubHamia jenj^ dmerfa percipituY, qu^ mucofa appellatur : unum po^ nL.it, nempchunc pituitam Vitream his vcrbis intciii^e
tmta,cadem & vltrta fit.Ho: habito fiPer Jm k ^^' corporefit.qua his non c omprehendatur.quas ipfe cnume tuitAgmus ultrecvm inteByaferrareaiLt TT -^' ^^^^ * 7'^'''^^'^ naturalcm hanc diuidit,ut ex mo^
tuugmus mtreau mtclkgat;crme amnt, omnio tkuL tr.i^M:,m,cm .-.jjimlmr,^ a qm mmm fHrmfy yyt , tmu refe-n,quam[„fufmuarm ef.eikk, ^ mrioS r^''!>'fmptum,u,feucrudur,^pUegn,tltell^^^^^ d^^r,tfkc.enu^ore,nefJe crudo Jkcco , ^M^tl
rb hallucinatur , quando acerham pituttam y aliam feorfum . talemficri docetjaliam ex acerhi humoris miHione . Qmm enim acerhitas cx frigiditate fit.quando rei tantum fici i ter refiris ine^l^ut humidum illius fupcrct;hurnidum inpituitcc nunquamaficco tcrrefiri fuperaturtproptcreaq^ pituitajnifi acerhus illi humormifceatur ; feorfum cuddere accrha non potcfi . ^ddepofiremb quod qmmi ffeciespituitdi colligit , yitream qtioque fimul rcccnfct.Et de hac in nullo ex expofi tis pituit£ Jpecicbus merninit.Qubd fi uitream crudcc pituit£ nomine intellexiffe dicas.-fieri nc hoc quidem poteH, quti ihidem crudwmphlegma in mutilaginofo ipfe dixerit contl neri . His <^rgo,tota c^uicenn£ depiLuitdi fpeciebm docirina,cu€rti pofk uldctur . VerimyUt his,qudm hreuijjimc fa^ tisfitciamm.Jllud primum omniHmjConHat,pituit£ multas cfie differcntias . ha uerb tum ex tcta cius hmoris 7iatura, tiim ex fuh^iantlaj partirn cx ?nodo fuhHanti^j partim etia exfaporcjalu cx loco in quo rcpcrituryali^ ex calore & fii^ giditatejfumi pofiunt . efi cnimpituita alia naturalis , ^/a non naturalis.hAc rurfum efi tcnuisj illa uerb crafia-.alia yi^ fcidajalia non uif ida: alia Jimilium partiumjalia difformiSf feu idjquo ad fenfhmjfiu re ipfa fit: alia dulcisjalia hifipida, alia acerhajalia acrisjalia falfa : alia in yenisjolid extra ve^ n.7S:qui&dam dcmum frigidajquizdam calida. hxfermc diffe tcnti<2 funtj quas depituita hahemus.Hic igitur tota primu huius humoris natura animaduerfa , in naturalem , & non naturalem fecat.Tumjquumjea qua^ non naturalis eftj mut tiplcx fitj eam ita parnturjVt aficrri quidef,iali£ dijfercntie poffmt prater eas quas recenfet: nulla tamen piiuit£ jpedes in corporcfitjqua his non comprehendaturjquas ipfe cnume
risjacfcrimultum habere aikrit it JTtvV^T''' '''^'"'''^^ ^ ''^' a^thorcpituita nuncupatur.Similafcnfum^non firmlis.te(iatur cmmit/LL r J,^ ^''^^f''' yniJormis,adfenfumjcruda eft pituita, ut oitM
7nultn a...'rr. _ ' ^-i^nmwidcmjhanc curn ed yitrca.eHe.nim h^.r n,y,\l.^.. f,.f„^ .rf.
•^^ ■', tv«w uaicnu^ i^ndcm.hanr ruy^
gtt.Quodfi crudumfort^fiiccum velitj qui ex cralfis ^^.ni ^J^-^^^;hmccrar^^
iiiod fivifadum tamen humorem intelHgas , proptcrct qmd hcpaulopoHjhorum imnorum cpilogum fLiL jZ d mejk ^peritcrudumhumorcmjquimu^^^^^^^^^ X tuncnon potcH fccundum hoc mcmbr^m contrjp^^sl^ J^jnguij quod lam mucilagmofim nuncupamt . Onbd fi rur Jj^'''^ pcr crudumhumoremjuitreumfunuHcli^J^'
do fuhHantm diffcrt : efij^ hoc pacto quicquid in corporepi^ tuitofum apparct, uel unijorme quo ad fenfum,ucl multiforme.( re nanque ipft cruda omnia difjimilaria fimt,quum con fufa adhuc, ncque caloris atiiQne ^quata fint.J dijjlmilaris autcm pituita ea cfl , qu£ ex capite & narihus emungitur , quodteHatur Cjalcnws ^ .loc aff. improprie quidem ipfa uocata pituita,ut z.faiui.nat.gal notatj fed a multis & ah eo Cap. Ji ipfo Cjai. 5 .iocafl^hoc nomine appellata,qubd pituit^fimilis cH.unde & inc ab Imc aut herc pituita nuncupatur.Simila- ^^*^'''
logo a;t;^d contra Galcnifcntenttam cfl.ptiM fupra cH di aum,mtremn mucofum cfictcHatur Jnc ucroficund^m hoc mem.rum mucdagjnofi> opponlt.Errare prJcrea A^ ccnnam dicuntjqu.mdo dcincepsgypfeamfuhHantiam , pi tuit.,Jbeciern appeliat.quum h^cfit iapisjnon pituita fJL ^f,^-<ncratfideiliapmmaexcrnpiHmattulifM^^^ rhis concreuit non de eajqu, in artubus iam in llpidem^ con^rfi^.Fallm^et^amj quumfalftmpitmtamexlT; ff-^^P^mrslafleridocet;quaru^^ 'J:'-^r^rfmeJficinequeunt:quodautcmamaru
T"^ rcp-Mtjquod exputreZ
efl yitrea.cH enim h^c fimiiaris,Ht & vitrum fufim cui c^ paratur,yniforme efc . ita yerb & c^cr£ omnespituitA fpe-^ cies,autfimiaresfunt aut diffimdarcs,quamuis hic in ijs recenfindis diutm non immorctur.Ex quo illud conHat, inm ria accufari Auicennam.Is enimpcr mucofampituitamjno yitrcam,que Jimiiaris cH , qubd adfenfum pertinetffcdmu" cum ipfum inteiiigit,quum de omni eo uerbafhciat,quod in corporc pituitojimi vei cH jvel efieyidctur .per crudum ucrb Jmmorem nihii aliud quarn vitreum inteliigit , Gale-
Ikpratf' ^'^■''^^^'plo i.dedifffeb.Oubdfipoftretnbjdim^^cciespi C»^^,
tuit£ omnes in epilogum coiligit , crudum Ijumorcm cmi tnucofo eundem fhcit ; re5li Jiribitjquum uitreips humor non minws vlfiida & craffa fubHantia Jit, quam mucus.alr co tamen differtjqubd quum mucus dijjlmiiiris fit , ilie uni^ formis apparet.Difiinguitur uerb rurfim pituita,quo ad fuh Hantiam;quoniam alia vaide tennis eH, aiia valde crajfa . (qu^n. mcdiocris efi,quoad }?oc, naturalis efl.J tenuifflma efl,qu£ aquofi dicitur,qualis & cxpui,& ex oculis manare frequentcr foiet.crajjifilma ucrbgypfea cH , reperiturq^ hac . & in artubu^Sj & in puimone , & in alij meatibus corporis non rarb. I?anc yerb , etfi pituitam iarn cffc negant , quum lapls fit potius : conftat tamen ab omnibus pituitamnm' cHpari,qubd h(£c illius materics fuerit: qu^s,,ctfi inficciorem uerfa efl fubflantiam,non tamen adhuc cfl iapis.f de hac mm inteUigit,non de ta qu£ prorfus iapidcft cuafit .) efl.n, nonficcijjima, vt lapi<s :fed modica quadam humiditate & mollitie adhuc prMta. 'jDiffcrHntpr^tereapitultofa excre*
' acerba,aHaamara,alia acrla:adde,& alia di!cia;meminit enim hic paulo amea de non naturali pituita dulci , exfanguine & aquofo humore pemifla;hi yero fapores licet frequenter ex aliorum humorum miflione proueniant , dulcis netnpe.ytiam diclum efl,exfanguine.acerba ex melancholi co hu?nore,aL ris ex hile atra non naturali & acriori, amara ex bile eniergit.-fieri tamen potefl,ut ex uaria caloris in pl^ mtamfeoyfmn aaione,unus,atque alimfupor infurgat . Et fienmhic Auicennamaccufant ,qu6d acerhampituitam feorfumpracracerhi humoris mijiionemfieriafferit.ea pr^ fertmratwne quod nequit inpituita^ficcum terreum humi do aqueo prmalere, qua acerb\ faporis caufa efl . Non tamenrationi id prorfus contrarium arhitramur.quod hic ait, cui & Aner. < .ColLastipulatur. neque enim licctprmalere eportcatficcumterreflrehumido aqueo; abfumi tamenidcirco omnem pituit^ humorem necejfe eft,ut acerba euadat. Sed/i firigoris ui hurmdum ipfim naturale pr^fertitn exficcetur,tunc prcualet terrena fuhHantia,innato humori: atq;
Liber I .
«tap.fr. hiccontrouerfiaeH.Galenusnanque i.dc diff.feb.pituitam ex putredine , velfcrofi humoris miHione^falfam euadere fcribit . Hic verd ex usia hile & aquofi humoris rnisiior.e prouenire exislmat. Galeni autem fententiam amplefiitur* ijuide-myfed ita interpretatur,vt ex duahus quas attulit cau fis^ynamfhciat.uelitq^ proptcrea falfum humoremfieri^non expurredineuelferofo humore,difian6iiua intericaa particula^vtGalemusyfedex utroque fimul,coniunaiua( & )hco difiunaiu£ (yel) uoce fuppofita. Qmd yerb cxyfla hi le 6-tenuipituitafalf^s humorfiat.ca cflpotifjimum ratio, quomam m re omni ufla cini^ esi , in cinere uero falfedo , quod exemplofilisyquem yocant alch.4i,confirmauit.0md autemGalenifententia comun&iua legenda fit.eo prohat, ijubd putredo fola falfedinc^m procreare non potesi:fed aquo fo humore, quod putridum cstydilui oportct.Scd rurfumjiic Auicennam accufant,& qubd Galenum damnet, & qubd cxamarabilefalfumgignihumorcmdicat,cui,&ratio,quf id quod coclum iam eH.docetrecrudefcerenon poffe,& ex perientia, quum immiHa arnara quapiam humori fuhUantia,nonfilfiimJcd ananm emcrgere faporem reipfa expcnamur.C^terum,quod ad hanc rem fncit.placitumcxtatna turahum ommum philofophorum , & eorum prafertim.qui Jecretiora natur^ opera confetlantur.ex rehus combuflis om muus fal elici,quantmmm duris,atque arid^is/mollihus, aut bumidis. nempc combuHa re quauisji eius cineres humore iiUquo yd ipfi infipida & duici aqua, dilu.-vs ; atque hunc rurfum humorem inclinato yafe in altcrum ycvs collegeris , re tpfa dlfies.amarum quidcm , fed falfum etiam humorem cum effinxificimmofi ipfum dcinceps igni tantifper admoueas,aonec huniidum omne calore ahfumatur.ipfum manifehiijime concretumfalem fuhfidere deprchcndes.Quamobrem.quod in yfla hiicfalfi quidpiam refideat , yida^r nobtsomm larere controuerfia.qu.t etfiuflaycredicinonpG" tcfl,yt qu£ extrinfecMs igne comhuruntur ; proportione tamen quadam.yHa & ipfa dicitur ; & eadem in cineres & fal conuerti.At yerb/uuti cinisrei.cuiu^ non fitlfus euiden Ctf. ter,fedamaruseHfapor;uiquodAnH fib.de fenf&fcnfte Hatur:ita & aduHahilis am.mjfi?na eHa6tu:hanc tamen fi humore quopiam aqueo copiofo dihii contingat,negari no
lenum damnat,fed ems fententiam expHcatj & rcBe interpretatur.atque id tantumprofertyquod & ratio, & yfns ts Hatur.Ouod enim qui Auicennaaducrfantur,ex maiori co^ Bionemaiorem acquiri amaritudine dicunt:ncqHepofie quA co5la iam funtrecrudefi ere.-yerc fane dicunt.at non recrudcf ere ea dicuntur qu£ amara quumfi?it, amariorapotius euaduntyfed fnnul tamen falfcdinem fihijpfis maiorem com parant fere enim amara omma falfiim quidpiayn obtinent , ytmagnusnaturaHumrerum inueHigator Alhertus ^.de o mmeraiibustcHatur.unde &phiiofophus iih.de fen.& fenf falfum , & amarum faporem idemferme efie notatum rcli' quit.VHa ergv.amara certe euaduntfid quod & Arifl.fcrip fit,id tamenyquod in rebus omnibus ineH fiilfi^tunc demum quado yflafitnt, magis pfpicue eiucet.ac per yHionc^atque, ad h(&cMmoris affufionemjex pGtentia(ytita dixerim) ad a5tum perducitur.Patet ergo nonreSie Auicennam carpi. j Nota autem & famofa &c.Biiem yitellinam expituita crafiapemiHagigniait.Gal.yero & ..fiicui.nat.&fcpe aiibi exfiaua hiic,foia yideiicet & impenmflaiacrioris ncm
yrp^ai,, icrrenajuustantia^mnato bumori: atq; aiibi exfiaua hiie,foia yideiicet & impenmfla.acrioris ncm id aceruumfaporeminuchit.Verim de fidfo fapore , aiia pe&igneicaiorisaBionecrafiefurequ^flauaeH^&yhel hiccontroueriaeH.Gaienusnanque i.de diff.feh.mtuk^m /m^r>; u.^...^^. 'n....L...'
Ixnam euadere . Hanc controucrfiam inter Auicennam , & Gaienum yidit^& Ancrr. .Coii. & Gaieni fcntentiam ampiefiitur.quamferc & recentiores. Sedji uiteUina biiis,€X fiauajtanta caioris acrimoniam adepta gignitur, certe,quomodo,qu^ naturaiis eH,tcnuis, 6-fiiciifme infiammabilis , hmm feruons yi,non yratur, atque atra bilis euadat antea qudm ad uitellina crafiitudinem perueniat , difficiie creditu cH . Ac^fi exfola cH iiie,non etiam expituita ; cur.cum ea crafjitudine^ctm qua yim efie caioris yaiidifiimam oportet ^ooh materii^ dcnfitudinem;particuicu,per qucvs effiuity anted non untyatque exulcerat^ Ait Auerroes, fi ex commiHione pituit^uitellina hiii^fieretjOportere & eiu^ coiorcm naturcL li effe diiutiorcm.quum tamcn contrariurh yfu am?naduerta mus.Verum neque id cogit.yt ah ]joc authore difedamus : "^icienim pofihty exionga acnoris caiiditati^s atTione in hanc iniisy& pitummifiionem coiorcm quoquc naturali intcnforcrn comparari.
9 Aiia cH qua: cH cinis pJdegmatis &c. Atrs hiiis fpeciem efje ait expituita genitarn^De imc tamen nufquam me mvmfie Gaienum iegimus.Id quod Auicennamfuffefiu rcd dit.cuiu^tamen opmio uidctur nohis non prorfus improLm da. Qmm emm atMi hiiis,frigidus,ficcusy& crafiiis Immor fityjoupropterea Immiditatc^d pituita differens;quideampi tuite humiditatem,acrioriy& diu turniori caiore ahfumipro hihet,& ficcefi ereUdde qubd Gaienus i .ajf.ioc pituiiofos a meiancholicis humoribus diHinguens,pitukofos ait fimpli citer humores nominarifm quibus hmniditAS frigiditasq; me lanchoiicos uerban auiimM f/rnt^^.
idc Di
«Ci p] Ms cot i. uf,
jB. c< liliit ci
quam kidiuocaiiticinerihws aqua diiutisjaifus humor proueniat.Qua?nobrem,quum hjcc itafe hahcantidofiiffime yi ap.5. ^^^^rytiim faif^pituita^ caufam in aduflx. hiiis & aquofi hu moris miHionem retufifie,quod & Auer.i.Coll: timi Gaieni fententiam ita expfLcaffe.yt non exfoia putredme(neque erum ex foio cinere fcorfim fal educiturffed cxputrida re, & HH^finiHliiHmQjefalfushumorfiatMsertim^nQn
, . ^ . ^ ^ 7 y 7^
huos uero^m quibus ficLita6,& frigiditcvs dominatur. qi^amuis mag?7apecuiiaresq^ interim cujferentl^, tumpitui- 5 o ^oforu,tum meiancholicorum humorum inueniantur . Qui^ busfane uerbis hos Immores non coiore differre ait yfedipfis pnmus quaiitatihus.Si ergo tj humores meidchoiicifunt, qu\ jngidi & ficdyGaieni tcHimonio: ahiata expituita humidi t^^^ie-rciinquiturmeianchoiicus humor nonpituitofus. Adde q^l^od pofl pituitcfts fehresjquartanas frequenter inu.^dere, meruatumcfl:idquod non aiiud qudm pituitofit afiati , & m meiancholicum conuerfi humoris eH argumentum. Huc ^ccedat.qubd.fi non ex aiiopituit^gcnere melachoiicus hti. ^orpoteHprocrearhnegari certcnonpoteH.quin faifa fal
ns acnmonia uri, & in atram hiiempoffit cotiuerti.Conflat ergo non temere Auicermam ex pituitofo 7neianchoiicum gi gni humorcmpronunciafie.Ex Im yerb & aduerfx rationes fiiciie diiuuntur.Qubd enim tantum afiari in corpore pituitam negant.yt nigra in totum euadat;refpondemus meianchoiicum humoreyn d Gaieno uocari.non qui nigercH , fed frgidm & ficcHjn.ac certe,fi ;n toUm(yt aiunt) nigrefce
Zirba Uin.
Fen I. Dodrina 4.
r£ pkma non poteJl;mgmr tarnen qmm eim ratlo exigity caloris vrentis yi.poteji euaderc. Atpituitam affatam candidamjieri obijciuntinon atramXjaleni tejilmonio 2. progn. qui album,rotundmn^& traffum J^utum ab affata cjje pitui ta tcfiatur.Verumjlicet ex ajjatapkuita, id jputi genm pro Tieniat;non id tarnen eo pacio albumy quin multb fit nigrius qudm pituita natur& conueniat.aut fi ex affatapituita tale gjutum euadit.Jieri tamen non poterit fi yratur,qmn ex rre tt4 Imiis talork acnmonia longe nigriusjiatjprfjertim fi pu
cius fiibtilc a fromrxho,^ intcftinis attrahitur ; Sc pcr uias ucnarum , que mcrcraica; uocantur , impcUituriqua: funt ucna: iubtiles,ciure , omnibus intcftinis continux.quumquc pcf eas impci litur,ad ucnam perucnit, oiix porta hc{. atis uocatur,& pcnctrat in hcpar m diuilionibus,<Sc ramis porte intrantibus,oc lc minorantibus,6c ilib tiliantibus ad modum capillorum , occurcntibus orihcijs diuifionum radicum vcnx , qux a
tridi & fidigmofi vaporis copia.Jimul accejferit . Sed obij- ^ ^ gibbo hcpatis aiccndit.ht non facii: ipl am pcnc-
ciutit (jale/ium atr£ bilis non meminiJse.Quafi yerbyaut non muemri hoc 'mmoris gemvs pro confdtuto atque inuariaUli ponat: aut neceffe alioqui fuerit eum ftripfiffc omma.Mcmi mttamendehac authorjinitionum mcdicarum. Addunt etiamfieri non pojie , yt cx allo in nigrum mutatiofiat nifi per medios colores^proptereaj^ opottere,ut pituita h£c in ua Yios coloresmo yaruts Jui;Jiantia.s mutetur anteamdm in atram lilem yertat:ir<De hac rc fit illud conflitutum inter nos,quod aiunt . <!^tf!,qu£ pimta crat pri?^^ loco, poji
trarcin iilas coanguitationcs.nih'^^ mciiorjcomixtio aqux bibite llipra id , quod indigct corpus.QuLim ergo in iltarum vcnai um uiliis, diui ditur,ht quali iicpar totalitcr tangat huius chyli totalitatcm.& proptcr iilud tunc cius opcratio eitvchcmcntior,6c fortior,<Sc iielocior ^& tunc coquitur.In omniautcmdcccdionct [quxcft -j- M.humiditahuiuimodi,] citr s,quxcitikut ipuma,& rcs, qu^clt ficut hypoitaiis : & rcs foitaflc critcum
modum caion^a&io?iein biiem conuerja , in atrum tandem cis,aut qux ad aduitioncm pcrtinct ; (i dccoclio ^^'^rcmeuafit;yerineidnegaripotcfi,atramhancbilem ' - " " expituitofo humorc covfiitiJieiDiicnt fortc non fieri ex pituita(ut amntjmmediate cjuodfane etiam damtis . yerim quopaUo exfangmnefieri aliam LUls atr^ (heciem Gal. docet,quem tamen fanguinem prim qudm atni bUis euadat,af im^atciuemfiauam aUemper medics,^ iolores,& fuhfian
^^r^t c3,^^-yerc:quandopnmumhmH, generatioms momentum ex pituita prodvit Fk er^n ^ ; r - *.>.«w;..« /r r ergo.yt ^sAuicenns, fententia
eruditorum ajfenfu dig^nafit^non accufatione
«P. T. ]^'^^inuentriculoexcitand^gratiaejfe.qd.ta7nen6 iir t^uimus m fine huiHs^m^ Fen.capiteidtmo .
d B.&ambf «;uc non nainraics.
^^l^-alitategenerationishumorum, Cap. 2.
'rcott^p"^* ^^'^^^^^^^•'^'^P^thcieS Cnimoris ^^'-^^^ ^^•-^-"'^iiLiL.nLinin.j-, n.in.:i uiiCLU(JlUii> | iimu:)»'*
. uf4«rii . ^^^^^^^^«^^tiguaexiaif limoclt AcHn^ff ^Fo^itatis,& fanguineitatisidcindcaliudjquod
ietlupcriicics:eitqsinco virtusdi..reifiui^^^^^ rcmanct, ad uciicamtcndit: & polf ad uirgam. IB- conHn. 3^^^^''^^ ^^^^Scrtt^aU^ua iplu^^^^ " • '
cu C l!'!l!^^'^P^'^^^^!abit.Etinhocquidcm auxilia-.
fupcrfiua fucrit:aut rcs, qux non cft bcnc cocla fi dccodio fucrit minor,quam dcbct.^puma au temcftchoIcrarubea.& hypoltafis cit mclacho lia:qux ambx iunt naturaics.adufti iicro, iiibtile eii: mala cholcra rubca:6c cius fpillum clt mclancholiamala^^L naturalis. J & quod non benc codum cit , phlcgma cit . Quc)d autcm dc hoc toto rcs colata cft,quxcft bcne coda,cit lan guis:qui tamcn^quamdiu cft in hcpatc,fubri]ior 3° cxiltit,quam debct, proptcr aquoiam tupcrliuitatcm,qua: proptcr rcm, qiiam diximus , cft ncccflaria . Iftud vcro, quod cit languis , quum ab hepatc feparatur , ab aquofitate iupcrflua illico mundatur,qua:nccciraria non cit, niiiproptcr cauiamquandam, qux iam ilibbraclt . Extrahitur crgo aquofitas a ianguinc in ucna,qua: ad re ncs dcfccndit: 6c fcrt fccum languincm , qui ad rcncs nutricndos luaquantitatc, 6c qualitatc bo nus cxiitit.nutritq^ rcncs unduofitas'- 1 huius a- e B. & rangui-
neitas huius a-
c;uolicacis, dein :illud.
^«««Uu ^.^^^^'^Ji^a.^cquiiitaper digc{lionem, mquaca^ d tc^alorinnatus.idcoqtietriticum mailicat,
"tiu, quod no opcratur triticum cum aonn tri
q od ma.ccatum lam paruai mcipit digcri, cft quod neque pnmus odor,ncq-, pnmusfapoi n eo mucn.tur.Ddnde polkiuam ftomachum i " I « «^'"''^'■^'^'Scntur d>gcitio„e: non p " . ren , "lorcmtantum:fcd proptct cab
<imT:°'T ' 'P'"'^^ circundant : & d
propter f.""''"P'"°P^'^'' ^"' '■'•^'■^^'"■Mn fed "«Pi & abant! . ucnas multas,qu? m eo funt.
fiilcip t caW^ '^""'?' " ' °'"ctuni,tquod cito miu^ r .'^'^''^'^^^aula adipis, & ad ftomachum
f B. deinde ingicdauluenaru, deindeM fua-
Huoida a- ^ ^lKifch.
Phra-m5 ^\^P^'^'iLis quidcm cor, mcdiante du-
quod bibitu; '^^^^^'^^'-^^^ ci admiicemr de eo , ^ hquida '.P '''''.^'''^^^^' chylus:5ccit fubftantia Liiqmda,pti(aneinipiilitudmcfimiiis,dandc
Sangujs autem eilcnti^^bonx pcr ucnam magna ad gibbolitatcm hcpatis afccndetem uadit, & te dit pcr ucnas , qux ab ca , ut rami fcparantiir : ^ t [ deinde in gcdcguil ucnaiu: poflca lcdcncchi gcdcguil : poit in luggcntiiHis icgucchi : deinde in uenis,qux sut ficut uilli capiliaribus limilcs:] chi giedaul , de poftea ianguis ab earum orihcijs rcfudado labi J"^'^^,/'^/^"^^* tur in membra,ex partc diuina. Sanguinis crgo in^^uems ^/Tunc 50 cauia cfficicnsjcalor eft tcmpcratus caula ma f,cuc uiiH nmitcrialis clr,quod de niitricntibus cft tcperatum , capill. &c. 6c depotibus bonis. 6c formalis cauia ipiiuscll ^ ^^""^ ^^r'''''
d,^„,^ a ; 1 o • /' 1 • -, ^ . los uenaru, rur
ccoetio bona.6c cius cauia finahs cil:,ut nutriat {^, percanaiicn corpus.S [ ElVicicns uero cholcrx rubca; caula los riuuloiuin , cftigncuscalor iupcrfiuus,j(Sc proprie inhcpa- f"?."'"?^' P^'"<-'^i te.& cius caufa materialis cft,quod de nutricnti ^J-rncre" le! bus cif iubtilccalidLim, dulcc , oc uncf uoilim & ucluci ramufca acutum.& cius caufa formalis cftjdccodioncm '"^- deinceps ^ adiiipcriiuuatcmproccdcrc.&ciusfinaliscaufa ^,^^'^^^'' eft ncccsiitas,& utilitas,quas nominauimus.Hlh "r']''jj^ cies aiit phlcgmatis cauia eit caliditas attcn uata. Mant.uertit 6ccius matcrialiscaufa c{l:,quod de nutrietibus s B.Caufa ue- Cilgroflum,humidum,uifcofum, 5c frigidum. J^^^^cictis cho 6cciLiscauiaformalisc dccoclionis attcnuatio, ^^^^15^0^^^» & cius finalis caufa crt ncccsiitas cius:<Sc utilitas ficot fmnnaran ipfms,quasnominauimus. ^ McIancho]i.t aute nis.eii c-lidi hypollaaux quidcm caufa clhcicns cil calor te chol=^rx TiTdi
i6 Liber
peratns , fcd caufa cilicicns adul^x cfl: calid iras , qiu-e ab a^qualitatccft cgrcfla. 6c cius caufa matc riali^ cft , quod dc nutricntibus clt uchcmcntcr
>)B.&quo<?ex , ' i ^^.^ ^^xxy.iLi^
t» eft caiiaatr, gro(lum,pauc?j liumiditatis:*\^ 6c corum c
«It forcius hoc. ^r^- r^.. ir^ - o . ^ ^
'j- Manr, gruui r€<i<i9> alre- ' io duorO modo rum, uc r.ou lic ^luxifcilis, uei ^irsQlubilis,
j( B.qware ftiigiAUiQiiQQratux.
f B. prop9rtio>
ra B.& eftar.or
.i. G.je pibs tic frigidus cacti le fiis.
• B. Sf laEdit ip /um in uirtuce fua poruru luo rum amDJicudo propcer iil.i de piliratc qu£ fcijijuur ad refo l'JCionc:oc pr >pcerea quod hu more^ iTuliaieit.
cft fortius in iito.]& caufa cius formalis e r [fcx hyportafiuarccundum unuduorummodorri , undc ncquciabitur ncq-, rclbluitur.l& cius caii U\ iinaUs,efr ncccsfiras cius , 6c iuuamcntum ipfius , quod nominauimus . /vlclancholia aiitcm fit multa , aut proptcr caiiditatcm hcpatis , aut fplcnis dcbiiitatc: autproptcr frigoris uchcmcn tiam congclantis,aut prop : cr » [ conftriclionis] pcrlcucrautiam: autproptcr xgritudincs , qux muitc (Sc proiixa: fucrunt , quarc proptcr illud humorcs fadi funtcincrcs. Quimiq^ mclancho lia multiphcatur , & inter ftomachum & hcparftatjfanguinis , & bonorum humoru gcncratio cumcaminoratur:'' f crgo fanguis mmuctur . ] Dcbcs aiitcm icirc, quodgcncrationis humoru caufe caUditas,5c frigiditas cum alijs cxiftiit cau fis.Scdcaliditas a^qualis, languincm gcncrat: & fupcrfluens cholcram gignitrubcammiultumq^ fuperflua mclancholiam gcncraiproptcr ilipcrfluitatcm aduftionis.Et frigiditas quidcm phlc"ma gcncrat.6c multum iupcrfluagencrat mclaii choliam proptcr fupcrfluitatcm congclationis. Dcbcs aiuem attcndcrc uirtutcs pasfiuas cfi uirtutumacliuarum [ irquidiftantia.J Ncquconor tct,utlit crcdulita5,quod omniscomplcxio fibi gcncrat fimilc : 6c non f ui contrarium pcr acci> dcnsjlicctnon fit pcr cflcntiam. complcxioni cnim multotics accidit, ut contrarium gcncrct: i):vz,id:x nanquc complcxio , 6c ficca plcruquc gc ncrathumiditatcm cxtrancam:non proptcr c5ucnicntiam^fcflproptcr digcftiuc dcbilitatcm. Et huiufmodi quidcm complcxioncm habes cft homo maccr:cuius iundura: funt laxa:: [6c cft icni$,6c ipfceft timorofus, 6c frigidus taclu , 6c fuauis:](Sc ucnx anguflx-^c fmiiiaturhuic,9gcncrat fcnium dc phlcgmatc : licct " [ ccrta ■ fcnii complcxio frigida fit,5c ficca.Dcbcs autcm icirc,qu6d ianguis,6c quod cum co labitur,tcrtia habct in ucnis digcruoncm: 6c quu pcr mcmbra diu!.ditur,vt vnuquodque fuuni rccipiat nutnmentum,habct digcrti(;ncm quartam.Supcrflui tas igitur digcflionis prinia!,que e in flomacho, pcr intcflinorum cgrcditur U!am:6c fccundc di gcflionis^quxfit in hcpatciupcrfluitas^plunmri cum vrina cgrcditur . quod autcm dc ca rcmanct.ad lplcncni,6c fcl tcndit.Duarum vcro di"-c ftionum rcmanetium fupcrfluitatcs pcr rcfolutioncm,quxnonfcntitur,6c pcr fudorcm,6cp forditicni cxtrinlccam cgrcdiuntur.Cuius'pars cft,quod pcr foraniina cgrcditur fcnfibilia-,ficut per narcs,6c inftrunicntuiii auditus,aut n5 fcnfibilia,ficut pcr poros, aut cxtra naturani , ficut pcr apoftcniata,quum apcriuntur,aut quodna fcitur cx additionibus in corporibus,ficut pili' &i ungucs. Dcbcs aute fcirc,quod ff alicuius hiJ niorcs fubtilcs cxiftunt, coruni cuacuatio cu de bilitat,^[cui multu nocctin fuifortitudinefuo rum pororum ampIitudo;propterca,qu6d rcfo lutione fcquitur dcbilitas,cp humorcs iubtilcs] adcuacuandum,6c rcfoliieduni funt facilcs . q5 auten-i ad rcfolucndum,6c \'acuandumeft facile Ipiritui facilcaflbciaripotcfti fua rcfolutione : cum eo igitur rcfoluitur . Et debcs fcire, qu6d ,
caifl cap'
quemaolmodu humorcsiftiinfuis gcncrationl bus can as habcnt : fic 6c in fuis motibus habcnt caufa'^.motusnamquc,6c rcs calidii: fanguincm moucnt,6c cholcrani rubcam^6c fortaflc mouc- ^ bunt mc acholiam,6c fortcm facicnt cci.PLquics P vcro,phlcgma forte rcddit, .6c aliquas mclacho lix ipccics, 6cctiamipfa:mct xftimationcs mo- ipfu^"**' ucnt hum )rcs:vcrbi gratia,fanguine cnini nic- | uct rcs intucri rubcas : quaproptcr prohibcmus 10 iUum,ex cuiiis naribus ianguisfluit,rcs fplcndo rcm habcntcs rubcum,afpiccrc.6c hxc quide di cimus dchumoribus,6c corum gciierationibus. loqui vero contraprotcruos, 6c dcuiantcs dcbentfapientiarum opificcs,6c nonniedici.
I ^ l^tricns mcifiuatione &c.Humores de quihmpoxt- 2^ mc diUum cflynutntioni<s fimt grcitia,jiunt(^ ij cx allmentis. Horum ergo qucd( unque folidius aut durim eft in ore , fri" nto loi Oydcntium attritu attenuatur , & moUiws redditur, eftj^ h <ic actio non yera co&io ,fcd aaiumcntum ad concoqucmii fa, ilitatc7n,ut Arifl. i .depart. amm. parantur enim manfu alimcnta coaioni , nec leuem in ore uerfioncm accipiunt,yt GaL :, .nat.fac.tumpituiticimmiflionc, qu£ non^mo dicam coqiiendi uim ohtinet : tim etiam oris ipfius calorCj ^^^waq^,c,iim fuperficiesucntruulo cbtmua eft,yt ^\.de uf par.cr Z-natfac.parata ad hmu modum alimenta,tum ya l^ngu<&motihu4 ,tiim attraCiricis ipfms guU facultatis Jfhpertrayifuerfis fihra^s in uentriculum ingeruntur , yeluti tn lejetem , quem multa focorum atque ignium yis circundat.lilic ycntriculi calore atque innata quadam yhadiuuart tcetiamnum iednoris,lienif,cordi^,omemi, tr allarum cir- ^inflamiHm partium caliditate,ehxantur,yt i.fkcnat. & infuccumptjfm^ hordeacea fmilem conucrthntur. Ex hac yero ita elaborata materia yentritultis , yt in eodem ^.fhc nat.partem quidem in fui ipfius tuniia^s trahit , rapitqjiue id,yt nutnatur,fiue,yt repentinum ac neceflarium alimenti 40 defcciumfupplcat:quodautem reliquum cfl,ad mtcflmapro pcllit,&taquam onu^ ahijcit.Intcfiinis mcfar^on fiibflernitHr,plunbtis yeni^ , tim ipfis intcflini^ , liim iecinori lontinuum,coniunciumij^ harum ergo yenarum ope,qu£in ynurrt qiiodatnmodo coartiat^ rcnamportam confiituunt ,yt ^.de 'vfiipart.quicqmd ytilefuturum cfl alimentumjm heparpro trahitur:ca^tcra crafliora excremcnta ipforum deinceps intc flmorum yi egeruntur. Porro in ietinore attracla materia di ligmtius elahGratur,ac in fanguinem ex innata ciu^ yi conuertitur,ex quo quidemponionersi ipjum in feipfum fiirridia. rem trahit,yt nutriatur:qmd autem reliquum cft,m l auam yenam laiitur, a qua deintepsperymuerfum corpm digeri ' t^^^-^t ucro,yt hic ait,ex Gal. ^.de yfu part.in coflione omni quatruplex fuiftantia rcperitur,alia yeluti Jpur>^a;alia ye lutifedmentum,aliaprohe cotla,alia femicocia. ita ergo & m letmoris cociione fpuma cfl hilis ftaua;fcdimltum humor ^nclancholicHs,imbecillitcr co6la eflpituita, temperata autem & cociapars,fangim.hic a iecinore,yt dicium efl,in ve nam cauam:ah hac in magnam , & intotumdcinceps cor- 60 P^P^rducitur:Quod tenuijjimum erat,& ycluti Jpum.a, in yeficamfelleamaa iecinoris portas conflitutam trahitur: ficuti crafliim in lienem. quod autem femico6ium erat , cur» finguine ipfo tocoquendum abducitur.hic uerofanguis pat^ lo ulteriu^sprogreftm ab humiditate ferofa, qux illi oh ingcflaspotiones mcH copioftor,pcr emulgcntes yena^s cxpurg^" tur .trahunt enim excremcnti idgenHs in renes , yt ')'de yfu par.& ex ijs pofl modumper yrinams meatm renibm comHn^Qs^ contmua feriein yeficam^atque hincforM
'•^eDi' ». vfci
Fen I. Do(51:nna
protrucBtur.Hiec ergo mnict dUlgentijfime hic authorprofe quiturjex varijsGd.locisin unum complexus. % Melancholi^ autcm hypojlafiuA &c. Hypoflafiuam yocat melancholiamyCiua naturalis efi/iue inpriori fanguinis co^onefiatyde qua proximc dici:m efi/iue etiam in ea qu£ in ■vcnis ohitur.zAitq^peri hanc a tcmpcrato calore.Ctt iwstamen contrarium fumi tx (jaleno uidetur. qui ^.|pro^^n. qu£rens curpofi confiantem dctatem, , & annum agcntihus quadragefimum Hippocrares quartan,tsfierifcribat:huiws
cLim molli no abfqiic medio componeretundu
pochondrioru \ 6c in oflibus coRarum cc iicut gr.)riica cftt cpiglottalis cartilagoj: 6c iilud,quodcftlub cut eil m uiie tiioracc: j 6c , ut pcr iplam ctiam ticrct mclior iii ^f''''^'^^'^ ^ ^^^^^ cturarumlcadmuiccmh-jcantui,vicinuas ne fua duritic rumpercntur ; & ctiam,vt quum ali-
caufamincum,quiconfiflme £tateproceffit calorem,re lo quis mufculus fe cxtcndcndoad aliquod pcrue
Part 23
fert.eo cnim vfli ualidiws humores funtjquos aducniens poH modumfrigiditas diffiari non fmit.atque ita quartan^ fiunt & diuturniores . C&tenmt etfi in codione omni prxfcrtimj, fangmnis in iecinore aur yenis.muLtiplex efi matcria,yt Ga , lenus\^.de ufu par.ait,qiiande alia ut j^umaMia utf^x atq; fedime7itum,alia modcrata, alia minus co6ia rcperitur • non aiuerfitamen calores.fed materi^fuhfiantia huim diuerfita tis caufa efi,qma non uniformis,fed diuerfirum efi partium. propterea aliatenmor,alia crajjlor euadit,alia coquitur, alia i oMom magi^ reluctatur.agit nempe idem calor eodem mo- ^o jedtenuiorfuhfiantiapari temporis fpatio aheodemma gt^ concoqiutur quam debeat, quum crafik neque etiam qua y^f^ttsefi,ccmonisfHfapiat.Qmreide^ calor,qui tempe ^f^s efipro ftng,umsgeneratione,hill collatws tempenem '"^'^^^^ftuu^^iero^a^
't^'^^!^^roGaUramhilemabarrior.,qu-^p-r^^^^^^ mm afferu;de ea melUglt , q,, nuu^uLes exceffit
Qimm re
ncrit mcmbrorum, in quo os non cxifi:it,cui in nitatur,6c a quo confortetur,ficut palpebrarum mufculi-,vt lit ibi fullctaculum chord is corum , &dcfcnfio:6cplerunqueetiam in multis locis «ertjc. eftnccelfc rcm aliquam rci aiicui inniti,qua; no fit dura in ultimo , ficut epiglottis , Poi lca funt nerui,qui funt corpora a cerebro orta,.mt a nucJia : aiba : ad flcciendum moilia : & ad fcparandum dura.ad hoc crcati,utpcr cos mcmbra fcno fum habcant,<Sc motum.Poft ncruos funt chordx,qua; quidcm funt corpora,qua; ab cxtrcmita tibus mufculorum oriutur,6c ncruis fimilatur, & ad mcmbratcndctcs mobilia , plcrunquc fua rctradiione rctrahunt mcmbra proptcr muiculi contradionem,6c congrcgationcm-, & proptcr retrorfum redudioncm, 6c quandoquc rciaxat laxamento fui , proptcrca quod muiculus dilata tur,quum ad luum rcdit fitum-aut liipra mcnfu ram.quam cius habct longitudo , iupra diipof
hondrtoru , & m coftis mcndo fis, & (icuccai tt lago a!can[^(ara fub rhoracc. f Scut<^lena, c|ua pomum grifii tu n oc.it.. Vlunc.
IT" T!"^'^^"ffi'''"''' ^''''^"tAnmno ,o "onem.quahabct ,quiim in llio naturalicxiftit
DOCTRINA QVINTA.
X pnma aborum gcncrantur co „L xt otc. ^cut cibi lunt expnmacommixtionegenerat ^kmentorura Membrorum autemalfa Unt
ta.i.t (imphca quidcm funt,quorum auanicM n que.enMcmaiIlunpfer^ <^ e.cnnitione crit toti -^-^"^ - " "
a quf> per lim tgrediun r paritin.
iitu^addit: (icut in quibuidam uidcmus mufciilis.q ue quidcm fccundum plurimum iiintcom pofiteex ncruis, qui ad mufculum tcndunt : [6c ^ ab altera parte cgrediuntur, 1 6c cx corporibus, de quibus poft chordarum rclationcm traclabimus:6c iiascquidcm funt, quie ligamcnta iiocan turtqucetiam fccundum uiium,6c adum ncruofacxiftunt, 6c ab oflibus vcnicntia ad mufcuhim uadunt,6c fiunt iila ipla,6c ncrui in co.'[Q£, '^•^^''^ « ergo cft fupra partcm mufculi,vocatur caro:6: , cLtur^^rerir* quod ab co icparatur,6c ad iunduram uadit , ct cime : i ^aU mcmbrum motum,6c colHgitur in fciplo , 6c i^p-vauir mutatur-, chorda. j Poft cas autcm iiuu lij^amcn f 't'-'"*'^ ta,quxpra:diximus: qux ctiam lunt corpora tum, colu>ri,r neruo limilia:quorum qxicdam lunt,qux abfo- in fe ipro,'kitt lute ligamcnta uocantur: 6c quxdam iimt, quai ""lu>tur, & hz nomincthacab vcl alchaab appropriantur.illud -| ^ f^[ra.M. vcr6,quod ad mufculum cxtcditur, no uocatur nifi ligamcntum.6c iilud , quod ad muiculu n5
foin/uiispartibus?6c^osirfli^^^^^^ Jo extcnditur.fcd tantumt[quodjintcr duocxtrc- t racar.
in iuis partibus , 6c his limilia : idcoq^ fimilium vocantur partium. Compofltaucrofunt iila
mincT Tr"'^''' paitcm.in nol
mmc, 6. deflnitionc toti communicans non cnt icut manus, 6c facics. pars cnim iacici no eft m^T''^''?^^^'' manus cft manus.5c uocantur ^^'^^^^^'^^^^^^'^'^^^^^^^^^^'^^ntanimc^^^^
liccc noQiinetur &c.
^ '^^ /pium uc: molhorudec
^^^^^ipSl^rt ^^^^'^''^^ ^^ptuum UVr . H ' ''n ^^'^'Ho, qux oifc cxiftit
tiono fin> . '■ ^"^^^ muamctum in crca
Pcr ipUmmchor hcretcontmuatio^ 6c, ut duru
ma oflium luncture contmuat •, aut intcr aiia mcmbra,6c vna rcm alij flrmitcr anncdit,t [pro fi-egcndu cft , ptcrjquodligamcntum uocatur:6c quandoouc P'^'""'- ^ nominc alliacab appropriatur.Ligamcntorum codex,a c]uon6 ucro nuilum fcniiim liabuit,ncproptcr motum mulcum uariac multum,6c fricationcm,dolcrct.Iuuamcntu au ^1^^;;^ H"iJ;§«» temligamcnti cx co,quod pnrmifliun cft,ppcnditur . Et poft ligamcnta limt artcric : quc funt corpora,quc a cordc nalcuntur^concaua,in lon cxtcnla,neruola,6c in iui iubftatia li gamcntaUa,habcntia motioncs dilatando fc , 6c conftringcndoj qu^' cx quictibus diiccrnuntur, quiu quidcm ad hoc fucrunt crcata:,ut cor cucn tctur ^ 6c fumolus uapor ab eo cxpcllatur,6c fpiritus mcmbris corporis diltribuatur . Poir funt vcne,quc artcrijs fimiles exiltunt: fcd iunt ab lic patc, 6c funt quietx, qiix quidcm fucrunt crca-
iirud'J uel profundiras tenutf cxillic & (uac corpora la^a.
f li. fed neque iori'.iunc res ob wiAaces ci , tMi pcr pjniiiculu iuper C4 wiit^-
h B.«CcHuerfifi carjuirenam !c ctndu.Ti rnodu
3 o Liber
XX ad hoc,ut (anguis,membns, ouc funt in corporcpartiatur.Dcindc, 1 unt panniculi,qui funt corpora dc filis ncruofis no fenru pcrccptis tc» ta,^ ; quorum ipiiTitudo tcnuis cxiilit-, dilarata J aliorum corporum fupcrUcics coopcricntia, 6c contmcntia ca,proptcr iuuamcta.cx quibus cO-, vt fummam corum in fua figura, 6c faduracu^ fcodiant.& cx cis cft,utcaabalijs^^ [corporibus] fuipcndant , 6c cis anncdant mcdlantibus ncr^ uo 6c iisamcnto:qiut fila fada fucrunt,cx quib. lo tcxti fuerunt , ficut rcncs dorfo. & cx cis cd, vt incmbra fccundum fui fubftantiam fcnfum no Jiabcntia , pcr ipfos habcantfupcrficicm fui cf-. fcntia fcnticntcm. qux illud^quodci occurrit , icntit:6c accidcntalitcr fcntit, quod in corporc accidit,quod cis inuolutum cil. <5c hxc quidcm mcmbrahint,ficutpulmo:hcpar:(plcn:6c rcncs. hxc cnim fua fubdantia nuUo modo fcntiiint : [fcd ncque icntit,illud,quod in cis pcixulTione facit . niii , quod dc panniculis i upcr ca cxillit.] ao cjuumqucincis accidit vcntus , autapoftcma, lentitur:lcd vcntum fcntit panniculus accidcnralitcr,proptcr cxtcnfioncm , qux contini^itin iplo: apoftcma uero fcutit principium pannicu li, 6c ciusappcndoncm accidctautcr : idcoquc mcmbrum apoftcmatisgrauitatcS [laxatur.]Po Itca cft caro, qu<x cft iocorum vacuorum imple rio,qua: m horum membrorum iit u in corporecxiftunt,(Sc ipforum fortitudo ,qua fuftcntan tur. Invnoquoqucvcromcmbrocftvirtusna- 3° turalis,qua ci rcs nutrimcnti compktur.(Sc hoc quidcm cit , nutrimcntum attrahcrc, Sc rctincrc,6cji(]imilarc,6c vnirc,(5c liipcriluiratcm cxpcl lerc.Et poft hcec quidcm,mcmbra diucrfificantur.funt cnim corum quacdam, quacprxtcr hac uirtutcm,infuperaliam uirtutcm habcnt , qure ab cis adaliudproccdit:^ qua^dam funtcoru quchocnon habcnt: [(Sc t alitcr quxdamj col rum lunt, qu.'E prartcr haiic uirtutcm infupcr uirtutcm habcnt,qux> cis ab alio influit : 5c funt corum quxdam,qua: non.Cum crgo compofi* tio fict lcquctur,quodcltmembrumfuicipics, 6c tribucns,6c mcmbrum tribucn^, <5c non fufci piens,& mcmbrum fufcipicns, 6c non tribucs : 6c mcmbrum ncquc tribucns,ncquc lufcipicns. Pc mcmbn autcm tribucntis,6c Ihfcipiciiris in uentione non dubitamus. In ccrcbronanquc 6c hcpatc omncs conucncrunt mcdici,quod vnumquodquccorum uirtutcm vitaj fuicipit 6c calorcmnaturalcm,ac fpiritiim a cordc & vnViquodque corum principium habct Jirtutis quam ali)S tribuit . Scd ccrcbrum quidcm nra>I bct icniimi,fccundum quoldam abfolutd^ 6c fc cundumquofdam nonabfolute: dc hcDarcft principium nutrnncnti fbcundum quofdam • aololutc, & fccundum quofdam non abfolutd^ Dememori autcm fufcipicntis,6c non tribucn * tis iniicntione non dubitamus , ficutcaro cft quxknticndi uirtutem,6c uitefufcipit,6c non cltalicuius uirtutis principium : quam alii vllo ^ modo tnbuat.j:)caliisvcr6 duabusdiuifionis partibus,in una carum mcdici a magno philo^ fophorum diucrfificati Umt. Phiiofophorum nanquc magnus dixit,quod mcmbru tribucns, & non rccipicns,cft cor: ipl um cnim cft omniii virtutum prima radix : 6c omnibus alijs mcm- Ons iw tribuit virtutes,quibus nutriuntur , 6c
viuunt,6c qtiibus compfchcndunt, 5c qulbus moucnt . iMcdici autcm, 6c quidam primorum philofopliorumhas uirtutcs in mcmbris partiti lun::& non dixcrunt,qu6d fit mcmbrum tribucns,& non fufcipicns.Et phiiofophi quidcm fcrmo,quum fubtilitcr ccrtificatur,cft vcracior. fcd mcdicorum fcrmo inprimis quumattcnditur, cfi magis manifcftus. Poftcain alia diuifionispartc diucrfificati funt mcdici intcr fc,6c philofophi intcr fc: una cnim fccla dixit: qu6d oftaA caro ncn fcnticntia,6c corum fimilia n5 pcrdurant nifipcr virtutcsproprias , quxfunt in cis,qucnon abalijsprincipijs cis influxcrut: fcd per iliasvirtutcs, quum nutrimcntum cis tranliiiittitur, fibi fuihciunt: ncquc ipia alij rci virtutcmtribuunt.ncquc ctiam aiiud mcmbru cis alian-i tribuituirtutcm. Alia uero kdiZ dixit,qu6d virtutcs ifta; non funr cis proprix : fcd ab hcpatc , 6c cordc in gcncrationis principio cis influxcrunt: 6c in cis quictx pcrmanfcrunt . Mcdico tamcn non attinct, vtinlcqucndo , dcmohftratiua proccdat argumcntationc:vnde dc his duabus diucrfitatibus ad vcritate cxitus proucniat:ncquc patct ci fcmita ad hoc,inquantum cft mcd icus: ncquc hoc ipfum in aliqua fuarum pcrfcruiationum 6c fuarumadionum impcdit. Dcbct autcm fcirc,6c crcderc in diucrntatcprima, qu6dnoncftcicurandum: vtrumcorlit principium fcnticndi , 6c motionis ccrcbro : ^ virtutis nutricntis hepati:aut non fit.Ccrcbruni nanqucfuic pcr fc, fiuc poft cQr habcat, principium animalium a^^tionum cxiftit comparationc aliorum mcmbromim . Et hcpar fimiiitcr aclionum naturalium nutricntium principiuin cxiftit,aliorum membrorum comparationc. Et dc alia quidcm diucrfltarc dcbct crcdcrc , quod non cft ci curandum, \ trum uirtus naturaiis ia lali qualc cft os, in priucipio gcncrationis ab he patc vcncrit: autcampro luamctcomplcxione mcrctur:aut nihil ht ebrum. Scd dcbet crcdcrc, q^ho^c virtusad ipium ' \non proftuit^nifiab ine patc:namfi intcr ca vm daudcrctur:j6c os nutri mcntum nota Iiabcret cius aaio dcftruerctur , qucmadmodu ftt in fcnfu 6c motu ; quum ncr uus,qui proucnit acerebro, ^ [ftringitur.virtus yero] illa ofii naturaiis ftida eft,dum cius pcrnia fcritcompkxio, Ettanc quidcm cxplanabitur ci diuihonis Iiabitudo:6c vidcbit mcmbra , q un3 funtprincipalia:6c mcmbraprincipalibus dcfer uicntia: [6c mcmbra non principaliaabfquc fcr uitio.] Mcmbra vcro principaliafunt mcmbra: qux'primarumuirtutum,qux in corporccxiftunt,qux ad hoc funt ncccftario; , vtfingulare , aut Ipccics pcrdurcnt: principia habcnt , fccundum vcro fingulans durabilitate funt tria principia.Cor quidcm cfi principium uirtutis vitc. oc ccrebtum quidcmcftprincipium virtutis fen ticndi,6c moucndi. 6c hcpar quidcm eft princi^ pium nutricndi. Scd lccundum fpccici durabi-, Utatcm,funtprincipaliahxctria,6cctiamaiiud quartum,quod Ipccki cxiftitproprium: 6c funt telticuli,qui vnirci funt ncccffari;:6: ad rcm a!ia luuatiui.ncccflitas vcro,cft ad fpcrma gcncrandum, quodgcncalogiam confcruat.iuuamcntu vero,cft ad hoc,vteomplcmcntum formxdetur,6c complcxio mafculina>6: foeminina conleructur: qua? Ipccicbus animahs accidetia funt
li-Bac aibus
Fen I. Dodrina 4.
infcparabilia : ncc Cimt ck rcbus in animalitatis tus congulationaii rufcipicns : Sc proptcr hoc
cflcntiam ingrcdientibus.iViembrorum ucro dc non lc proliibct,quin dicat quod virtus coagu-
fcmicntium alia funt,qux fcruitutc dc(cruiunt iatiua in mafculis cft fortior : & virtus coagula-
pracparatoria , alia qnx fcruiunt feruitutc lato- tioncm fulcipicns cft fortior in foeminis. Quali
ria.Et preparatoria quidcm fcruitus vocatur vti tcr aute fcrmo in hoc ccrtificctur , inucnitur iii
iitas .latoria vci6,fcruitus abfokite vocatur. Scr noftris libris, qui funt dc fapicntijs radicalibus.
uitus autcm prcparatoria cft antcqiiam princi- Poftea vcro fanguis , qui in tcmporc mcnftruc-
palc opcretur:5c latoria feruitus.poftquam prin rum a mulicrc fcparabatur, fit nutrimcntu.Sed
cipalc opcratur.Cordis ucro fcruicns prcparato alia pars cius cft, qui in fimilitudinem conucrti
rorcftficutpuhiio. & ciusfcruicnslatorcft fi- tur fubftantix fpcrmatisP [<5c mcmbrorumqux p B.&meln'»
cut artene . Ccr cbri ucro fcruiens preparator cx eo gencratur]:& crit nutrimentum augmen- "aicahiK» .
cit hcut hcpar^& aha nutrimcnti membra^6c cu tans ipfum . AUa pars cius cft , que non nutri- _ , .
lto^uefpiritus.&latorcftficutncrui.Hcpatisve mcntum fit^ [adhiic:]fcdeftc6uenicns, vtcoa- ^
ro preparator ieruiciis eft ficut ltomachus.6c la gulctur ad implendaloca mciiibrorumprimc-
tor clilicutvcne. Et tefticuioruin quidcm fcr- ruvacua: 6cfitcaro,6cadcps.EtaUaparsciuseft
Uieiis prparator fuiit ficut membia, que antc- fuperfluitas,qua: nuUi harum duarum rcru , cft
qiiam ipu,gcnerant 1 perma.fcd coruiii fcruicns bona:6c rciiianet viquc ad horam partus, quaiTi
eoVi r^^'^'V"^^^"^^'^ ^'^^^^ ^^'^^^ funtintcr natura, vtpotcfuperfluamcxpclUt: quumq^ iii-
cos,oc ipiamj 6c in muUeribus iimiUtcr funt vc- flms parturitur^ianguis, qucm ipfius hcpar gcne
^P^™a ad locuiii conccptionis iinpcl- rat , liuius fanc;uinis viccs fupplct , 6c 2;cueratur
. B .dairam^ ^^^Jt 6^ muUercs inlupcr habent [ matriccm , ex eo,quod ab iUo fan-Uinc gcncrahatur . Et ca^
Jbus am]fpermatis complctur utiUtas. Gal.au- ro quidem ex fanguinS i.^cneratur fpiifo.quc ca-
tinn.n^'^'^ mcmbi-orum alia funt , quc opcra- Uditas 6c ficcitas coacLUant . adcps vcro cx cius
nirnrn!^ f t''^^ cfticcre habcnt:aUa , qu? iuua- aquofitatc,6c vnauofitatc gencratur, quam fri-
fn^.niT "^^'^ aliafunt, que opcrationem giditas coagulat:idcoq^ ipiam caliditas rcfoluit.
cor fccnnHn?^^^^^^ Mcmbra autcm,quxcx [jpcrmate funt crcata>
par Dico air^^^^^ ^ ^'''^^''"■^ ^'^'^^ ^'^ ^^^^^^^^ folutioncm continuitatis patiuntur^cei-
IB. quod dc tct intcUicri iUnd^^Tnnrff opc^-atioiicm opot- ta cotinuitatc non rcftauratur,nifi pauca cx cis ,
•eraaombiK, oDcririonnm n, , •? r ^Y'^}'^ ioluminodo 6c iu paucis habitudinibus, 6c in ctatc pucritix : T ^?^''-^ GLr^lctiu-^^^^^^^ w: ingrcdicntium 3o i,cm ofl-a^^c rami vcnarum parui:\ion cnim ma ingredienti- " V^^f^^^^^^-aUE in ipeCiCl DCrminf^nfJi f^^nf- • • ^ • i-
uuc i, ffe in gcnerationc fpiritus 1& noHnn^ , °' gni:ncq; artenarunrquum cnini aliqua corum
» peimaoin portct intcllin-i iiini J i«"amen um o- pars lciun!;itur,nihil loco cius nafcitur. & hxc
:6pi«urp« rius menibn c^nZ.,; ' ^"^'IPi^fpanitur ad altc- quidem funt ficut ofla, & ncrui.Illa vcr6,quc cx
jr^,"r"r eritopcntircSmS^dn,^^^ langumc funtcrcata^rcnalcunturpoftpcrd.tio
percoringe tam, aut fpccici nrrn T .^^^'^ iingulari vi ncm iuam,6c ccntinuanturtaU fubftantia,quaU
^^"onc fpiri puii^^o acrcm Dronir l^^l^^r^^^^* qticmadmodu iUnt ipfa : ficut caro . Et iilud quidem , quod cft
;r.,uoro,o^nndamfiiamHafpnES'^^^^ crcatf. cx fangmnc,inquoadiuicvta^
iuncuraaio gcftioni tcrtic, 6c quartc iDm rnffn o ^ matis:aum iionduiii intcr ipfum,6c fpcrma te^
f; uuamindi goinquantuin di-Vn ';.7^r pus ]ntcrccflerit,nifiparuum:illud mcmbrum,
^jfc^«.SS^:tricndumfhbSS^^ inctatcpucriti,.Quumautcm^anguisadaliam
%(. quantumoDerationpni^ffi^;, ^ • h"'*^''^ coniicrlusfucritcomp cx oncm,nonitcrumrc
S ttataopeirtioncaSti^.i n'^"^ naiccmr.Etdiccmusctiam,qu6dmcmbrorum
ctiara dc^uo^~^uT''''T' ^**'^'^- fcntientiimi mobiliuni.plcrimquc motus & fl-a
% }^^"f>q"=^g«i«anturexfpeniiat"quS^^ fusiimulprincipium,clUnusncruus:&plerua
[a i''''"P^"'"'"membra,prctcrcamcm n- ^"-^'cparantun&cntprinc.pium cumfqucvu- _
A &aUal\uu,qua:exfan4iW"rn^-. ; /-P'^- tutist ineruusJ.Etctiadiccmus.quodomiiumi t nmcos „„.
4 «dcps,& caro.quod emm cKt;^^^^^ ^'^'"^ intcricrum, quc panniculis funt muoluta: pSni 'VUuc
; nioucmcius, qui de fapientibusvcriKr <^orefumpanniculorumorigo, Ucutdiaphrag
pcrmatc maftruli gcncratur, ficutffcnci-rn n-iatis,6c vcnarum, 6c artcriarum, 6c pulmonis j
lcus de coagulo: 6c dc ipcrmatc muUer stdn''^"^ P^^^^^^^^^^^ intcriorc , qui coftas tcgit . Et
tuisficiit calcns o-mr^r-ifn,- c, r. , ^^'^"^ta mcniDrorum qiUdcm , 6c vcnarum,quc lunt in
I tULsficiit caibus gcncratur de lacie 6c ficn?n ^^^''^ mcniDrorum quidcm , 6c vcnarum,quc lunt in
••fi' * "^SuUns coagulationis cft in coaeulo-ita Dr^nr'' vctrc;panicuU oriutur cxtpcritonco,q interius t Slpli»c
M>num.' PHim " f coagulationis formeVft i fn.! ^nnzi^. vcntris coopcrit mulculos . Omnia qucque mc
'6 ^ Et, ficut ?riS coa™^^ bra carnofa funt, aut villoia , ficut caro,qux cft
ri ^^•^^^•^'^-l^ufmco^^^^^^ inmufcuUs:autvUUscarcntia,ficuthcpai^Etnul
^'^«^itis /aticiuis clt in S^^^ ^''^' ^.^^'^^^^^ niotus fit,nifi pcr viUos.uoiuntarius
q^cmadmodum unuquodauc dnnrnm ' ^^'^^^ motus fit caula villorum , qui iunt m mu^
'j;). ^ '^^^^^^^t,6c laaisdh^^ l^^l^^-^ naturalis ficut motus m^tricis, 6c vcna
htexeis: itavnuiTt^ ' ^L^e duorum xxxmA compofitus,ficutmotustranlglutiendi:
U cH: pars fubftami;^ cXion i^ fi^ viiiis prov^rijs pcr formam cx fitu longitudi,
r^^I "^^^^.P^^'^m,in'moS^ nis,d.latitLillinis 6ctranfucrfionis.aitraaioni
< ''^'^'''^■^■^'^m^^^^ vcr6,iUntviUi,quiinlongitudincprotendutur.
' ^■^^'^^^P^^^^Utr.mS^^^^^ ^cxpulfioni,villi,quiinlatitudincmtcndunt.
lu. V .uu^ Cva;,LU.^naA vuv conftrinscntcs: 6c ictcntoii; vnu , qui cx tTani:
3x Lil^er I.
Cap. Cap.
ca| cap ip.6.&
ap.i. i yic ca cap
ncrlo vadunt . Mcmbrorum autcm,qux vnam idcoq-, quu neccfle fuerit fanguinemra nutrirc:
r B, Gcm func haocnt tunicam^-ificut vcnarum & veficx , trcs oportebit,ut in fimilitudincm fubftatie eorum
m^u^cwl viUorumlpccics]adinuiccm funttcxtx%6c mcm multisconuerfionibusordinatimc5ucrtatur,a
l-)roru,qux funt duas habcntiatunicas: vilh^qui cutos;quaproptcr in crcatione aut unum pofi-
inlatitudincmtedunt,fcmpcr in cxtrinfccacxi- tumfuitforamcn,quod eorumnutrimentuta- j ^^p.
llunt eorum tunica & alij duo in tunica corum to contincat temporcquanto iilud in eius fimi | Ca^
mtrmicca.iUi tamcn,qui in longitudincm pro- litudi ncm c6uertatur,ficut in ofle cruris,&: ad~
tcnduntur,ad fuperficie map;is declinant intrin iutorijraut foramina multa in ipfis diuifa: ficut
lccam:qui talitcr no crcati fuerunt,nifi ne attra in ofie mandibule infcrioris . Et mcmbris quihcndi^ac expelledi uilli fimul exifiat^immo me lo dcm,qu? fic funt;necclfcefi,utnutrimcnto am-
lius eft,vt uiUi attrahendi,&: rctinedi fint fimul, pliori,quam eis tunc fit neccfle, rcplcantur : ut
nifi in inteftinis:non enim multa indigent rete panlatim,& paulatim procedant,illud in fui fi-
tione,{ed attraa:ione,& cxpulfione.Et diccmus militudincm conuertcndo.Mcmbra autcm for
ctiam,qii6d membrorum neruoforum corpo-- tia fuperfluitatcs faas ad mcmbra debilia fibi ui-
raa iui iubftantiaalicna cotincntium alia funt, cina cxpellunt:ficut cor ad afccllas:& ccrcbrum
qux vnam habcnt tunicam : & alia , qucE duas. ad loca , que funt poft auriculas : & hcpar ad
QiKe autem duabusconfillunttunicis:nontaU inguina. ^ ter crearafuerunt,nifi propter iuuamcnta mul ta:quorumvnumeft, multa neceflitas multa: cu fliodirc fortitudinis fux corporcitatis,ne findan zo tur caufa fortitudinis motus eius, quod conti-
nctur in cis:ficut arteriae.Sccudum eft multa nc ^ Mcmhra nutcm funt corpora &c.Arifl. i.dcpartihus «P'^*
ccftitas multx cuftodii^ in re corporis, quod in animd.tnpiuem faiit compofttionem, clerncntorim ex ma l^''"^
cis cft recond itum:ne refoluatur,6c c^rcdiatur. ^^'^'^^ & forma/mpHcium cx clemcntis y & compofitorum . ,
rcfolutionis vcro timor proucnit cauTa fux ra- t:x fimpluibws.Etprimo de gcner.animal.totius corporis mct ^^^' ■
ritatiSjfi una habercnt tunicam. <Sc cxitus timor teriam,partcs co-mpofitaSyharum./impIicesfmpHtium , cle ^gp.j. c
.cft,ide6, qu6d proptcr hoc etiam ad fcindendu inc?ita effe ait . gal. Arifiotcli fulfrihit lih.dc diff.morb. & cap'^
cftcnt apta.5c hoc quidcm corpus, quod in cis 6.detuen. val. Sedutrohique camy quM elemcntorum efl cx
Part 24
cft reconditum,eft ficut fpiritus,6c lan!:;uis: qui matcria & formajomittit.quod ad medii i ncgocum nonper
in arteriis funt reconditi : in quorumcuftodia t^^^-^^^-Aucr.quoque ab bis nondifirepat i.Coll. Scdmem-
f B- ne mn^ 'y^ldc eft ftudendum:<Sc dc quibus ti mctur,^ [ ne bra,alia prima compofitionejid cH immcdiate ficri cx elcmc i * ft4fl? » pro nihilo recedat.]fpiritus quidcm proptcr re dicit^qud^ fimplices funt partes.alia ucro nonprima com-
Iblutioncm: <Sc fanguis quidcm proptcr fifliira : pofttloncjed mediatc.& hmc tompofita funt.St z.ColLSlm-
cx hoc nanque maximum timetur malum.7'cr- f^^- materiam cffc compofitorum cum Arifi.tcTlatur.Scd tium cft:quoniam,quu aliciii mcmbio fucrit ne author generatim memhra exprima humcrum commix
ccflaL'ium,vt fit ipfius attra Ttio, 6c cxpulfio mo- tionc fieri docct:humores uero ex cihis:& hos cx elcmcntis.
tu uchcmcti-,factum cft unicuique earu m fingu Difmtire ergo ab AriU.uidctur.qui ex elcmcntis dixit fm-
lare inftrumcntum fine pcrmixtione.<5c hoc eft piucspartesgigni . Et apertius ab Aucrrocy quandoprima
ficut ftomachus,& inteftina. Quartum eft^quo- compofitioncM eH fmerntdiofimpiicespartes exelcmenti^' niam,quu uoliitas fucrit, utvnaquxq-, mcmbri 40 gigv^cferit:& ahutroque.qiiiade humorihws aut cihis neit tunica operationi,qug eft ei propria, fit prgpara quidqua dicit.nlfifi>rte dixerisid naturalis philcfGphia
ta:6c vnaqiicquc duarum opcrationum accide i^itnites cxceJfifieMij. ad mcdicum negocium deuoluhut de
rit proptcr complcxioncm ab alterius operatio cihi^ ageretur & humorihus. Sane uidetur Auic. rem exa-
nis complcxionc diueriam,fuit melius intcr eas 6liu^ tctigifie.Scd & ipfe ah Arifl.Auerroe . Gal. & omni-
diuidcrc:hcut ftomachus,in quo fuit uoluntas , bm planc medicis dfircpare in co uifus eft.quod mtmhragc
^cnticndi mrtutcm cflc:quod quidcm no fit nifi neratim cxprima humormn miflionefieri pronum iauit. quit
in mcmbro ncruofo:(Sc digcrcndi:quod fimili- tamcn compofita non ex prima miflione humorum , ficd ex
tcr non fit mh pcr mcmbrum caunofum . Vni- fimpiuihm orturn hahcant.nifi id inteUigcvs,cxprima,id efl a
cuiquc igitur harum duarum rcrum tunica po primorumhumorummiflionemehrafieri.Examuscr^oGal. fucrunt per ic.tunica ncruoiamuirtuti fcnticn 5o prmodcckm.compofitctspartcscx fmplicihus , fimpiues
d!,6c tunicam carnolamdigcftioni . Et natura ex humoribus,humorcs ex albnentis:alimenta cxelcmcntis
quidcm intrmiccam tumca fccit ncruofam , & fieri docuit.quod & Bippocrates primo dc natu. bummnue
cxtrmlecam carnoiamtpotelt nanque digeren^ rc uifts cfi.Verm in co quoaue controuerfia cfl.mod firnpH (•
tis opcratio aa id,quod digcrcndum cft,in pote ccs partes cx humoribusfeyi,diau efl.Sccundo ctcnim ColL ^
. ■ tia hnc occuriu pcrucnire.lcnties ucro,id ,quod Auerroes contra meduosfieri ccvs cx fanguine,non cx cate-
Kntitur,non poieftfcntircnill obuiando ei^fcn rishumoribus differit.quumfanguinealanturmemhra,non
fu uidehcc ■ tacais.Et aicemus ctiam,q7 iunt que bilc,aut pituita.Sed innititur Auerr.fentcntie que d mcdicis
+ Mamla «r« ^ ^'^^-'^^^^^•^ ' q^iarum complcxio languis cft nonprobatur.quumnonfoLofanguinemcbranutriantur^fed
J rna ur pro^^Io t [propinqua.non crco indigct ianguis in coru ^/.riori
„.. „.,nnone nutrimcnto imiltotics conucrti , fjcut carnis : ] /opir.i^^^^^^^^
!;Xuucrn>b ^^^"^P^^^P^^^^' V' ^^^'^l^^^.f^^-^^J^^i^^^ ^-^^^^^-unt partem omnem fimUi oponcat,non d\(fimili. ■^^:::^^ ncqucvcntricuU: in qu.bus aliquanto tcmpore 2 T>rinnmmrmhrolmfmiliumcftos&c,Offaint^^
/>^c.U ..rp, nutrimcntum,quod ci digeritur,;mmorctur:& torispartesdurijfima^c^ iccijlimaejfepilocxce^^^ udc
dcindecaro cx co nutriatur;immoiUico,quum tcmpcr,& z.haLir.HoLmgcneraLncm pudrcBippo c^U, ci nutrimcntum occurnt,m iplam couertitur. cr.u..ac.arnibus,& cx I. i^pocr. GaUib.d^fimmc cx tct^ c./
V oTi^ r.ni^k ' '^r ' "^"'T^l '''"'^^'^ r^^r,pingu.^^ ficcafubsimia.pcr cahns a^mmgeni^ xioalangmmscomplexionc ualde(?ftrcmota: ta.effcdocct . . ^ ,
3 Si"
•en I.
5 Skun cmllago &c, Miqui antlqut codtces legebant [ficuti eH epiglottali^ cartilago . ] Mantinus yertit clarijjime . [ & in fcutali canUagine quam pomum granatumyocant.] Cditera, qui» hic de cartilagine ; habes ex ^*P-3 • Galen. de eiu^ qtiidem [ubjlantia 7. deyfu par. Derfui. "ap. 1 8.* T/'^ P^^' & i^' & f<iipey alibi . Sed vide etiam AriHot. ?.9. fecundOydepart.anim.& Auerr.
4 Tofieafunt nerui,quifunt corpora &c. *De neruorum exortu triplex fuit inter antiquos fententia .
& non tribuunt;aut neque tribumt^neq; fufcipiunt, his po
fittSjde duobus diuifionis mebris dubitatyanyidelicet membrum in corporefit tribucns,&non fufcipicns : &fiitidem pars detur neque tribuens,neq;fufcipiens . Jnnuit ergo con trouerfiam^quA inter <iy4rifi, exunaparte, & Tlat.ac GaU ex alia intercedit. AriH.enim quum entia dijponi oporteat^ & in omnigenere ynum fitprimum. 1 2 .metaph. & libje "P'^ communi animal.motu,& ^ .dcpart.animal.cor pnmum cf cap.4. terarum in anlmali panlum facit,reliquis partibtM rim fen
quum altj cor
neruorumprincipiumefie exiHimarint . ytex Cjal.habepur 10 tiendi,mouendi,yiuendijj tribucnsjipfum, yiuUiu^fcruitioin ' '^^ locajf.y.de yfu par.& 1 .de dec.Hipp.& Tlat. Et hu- digens. quod & lih. de fbmn. & yig. & 2.de part,animal, cz^.^. '^^'^fi^t^nti£fHifle,<iArifiot.\.depart.anim. Cjalcnu^ipfe cap.!4. iirbitratm eH i.de decr.Hipp.&Tlat.Mij exmembrana ap.6.& 8. cerebrum inuoluente neruosoriri tradiderunt : quod fenfiffe
cap.|'. ^^^/^^''''^^«w adhuc iuuenem tefiatur (jale,y.dedecr.Hipp. •.4-& 16. &Tlat. Alij ex cerebro nafcr.qkodfenefcens Erafiriracap.j. tuacredidit:& posi ErafiHratum Galen.j, de decr.Hipp. & Tlat. lib. de neruorum dificct. lib. de ccnHi.ar. prjmo de yfu part. 12.de yfu par. 16. de yfu par.i. de Hip. & Tlat.
Sc cap.i. cap.;.
& paffim confirmat.& cum AriH.Hat Auer, 2 .Coll. & fa cap.^cap,7« pc alibi Contrarium tamen Tlato cenfuit , tres animA fk- ^^^^^ cultatesjtriaj^ principia conftituens,cerebrum, cor , iecur; & ex his primam principernq^ partem cor fuciens . quem Gaifequitur, utHcet7.de decr.Hipp.et Tl.^.meth.lib.ar. cap.j.cap.fo. med.&fapifiimc alihi colligere.'Pro Arifi. pugnat Auer. 2, cap.9. de part, animal. ita ut dubium hartcnus fit , an mcmbrum "^'^' detur tribuens & non recipiens . Anucrbaltcrumfitync"
cap.j. S.&io.
dccretis. & alibi f£pe . Sedpriorem Erafiftratiopinionem, 10 que trihuens ,nequereiipiens ; lis adhuc inter eofdem au<
qt*^rn£rafinratdinfcquutifunt,refutatidemgalen.j.de ' " ^ -n . r.a a\ ..-.^
decr.Hip.& T/^^. Eos yero , qui cordi ortum afcriberent , reprohat i .de decr. Hipp. & lib. ciufdem -].& alihifspe . Confiattamen AriHotelem^quamuismultamneniorum co piam cordi inefk dixent ; Cor tamcn nemorum principium efiejn hhris departihm animalium,yt Gal.ait,non dixifie ; fed m tertio de hi§ior. animal. Vide pro hac re & Auicen.
thores yerfatur,quum Arifi. (ficuti nunc di^um cfl) uim oynnema cordctoti corpori defcrri exiflimet , atqueadeo tnembrum ofnneyim recipcre, excepto corde. Gal.ucro lib, ar.med.mcmlra quxdam enumeret;ofia,uidelicet, cartila- ^incs,mcmbranas,ligamenta,adipem,glandHl(ts,& carncm fimplicem, qucvs innatas dumtaxat fucultatcs ait obtinere , nequepartes alus gubemare,aut ab alijs gubernari:in qua. etiam re difcreparc a fcipfo Gal.uidetur,qu6d alibi nutritoriam facuhatem toti corpori , & his, qua£ hoc loco recen- 5 FoHfunt yen£ &c. Triplex de yenarum quoque ori- 3 0 fuit partibus a iecinorc impartiri difieruit . Soluit ergo hic gmefuit opinio. Alij ex capite oriri eas crediderunt,yt te- quxsliones hafce,Arifi.fcntentiam,ueriorem,Galeni uero & siaturjlnlt. j .depar.animal. Alij ex corde,quod fcnfit Tla qHatonis placitum euidentms efie Hatuens. T^que curan-
"P'^* do tArifi.yidetur .
cap.9. !>•?•& C.I.
dumefk (ait) medico,an acordefcnforiafncultasproue^ niat , feu a cerehro: & an nutritoria a iecinore , ucl corde ; quum eo etiam admifio,quod AriH.fcnfit,conficttamen cerehrumfncultatum a',imalium,&iecur nutritomt poteniiA efie principiumj(euidentius fiilicet,& in quo h.tpotenti£ manifefixfian:.jEGc!empa&o de ofiibus,cartilagmibuSj atque alijs idgenus fartibus,non referre ait,medico,an nu.
to m Tim^o , & Arifi.loco citato , & ^.eiufllcm . Alij ex hepate,quod GaLputat,& cum eo medici cmnes . ^riorem opmmemrepr^atArimocts adduetis , Secundam,qu^ 1 Lit.er <iAnlLfuit , galenm multis rationihus oppuznat, 6.dedecr Hipp. & ^Ut. ^ eadem fententiam yhiqZefequitur.hb.de fct,format. ><. de decre.Hipp. & Tlat. in arte
ZatA T''^ '^^""^' • '^'"^ ^''^- «n . ' ^.'"l ^^^' ^ ' ^«^w^^- & ^uicen. quoque libro de 4 o triaidi uim fufcipiarlt a iecinore,uel non : quum id conflet ,
capT "'^^"/^^«'^«^^'«^» tertio, ^rlHotelisfcntentlmyidetur^ ' ' ' '
*^ conprmare.
6 Jn ynoquoque yerb membro &c. Quhd naturales quatuor facultates omnihws animati corporis particulis infint, pajfim docet Galen.librispr^crtim de fac.nat.tameta enim expulforiafacultate carere cutis yidetur : & pilorum cap g fj''^^''^'^ ««^^^^^ # yim,fedfolam generationem dicit, i"^' W^. ar. med. ineH tamen cuti expeUendi potentia , quum ad rJ^ZT ^!^!^^^^^^ excrementa reijciat,qu^ponmodum(li
eam non nifi a iecinoreproficifci , ( qmm interclufa alioqui yia inter iecur & offa,honm nutritionem,& ufus corrum^ pi opcrteat,) effe tamen cffihus naturalem , diciq^ innatam foffe,dum eorum natura feruatur. (lAtque itafkciUime:, & do£iifiime hic propofitam litcm dirimit. Vnum tamen fupe rcfi nohis,ut uideamus, quid de Cjaleni fententia diceyidum fit,quum , lib.ar. med.ofia, cartilagines , atque alia id genuf infitas folum fiicultates obtinere dic it , alihi uero nutricndl uim emanare a iecinoreputat.tsy^d hoc dccii quidam yiri re
'"t!f ''''T'^^^ '^^.^'^K' fita, j o fpondcnt gdenum lib.ar.mcd.non natur.tles potentias qua-
'""^ tuor intelligere,quumh£excius ftntcntia aiecinore ortum haheant nulla controuerfia ; fed propriam eam fingularum fartium naturam & uim, ob quam ospotcfi osgignere , & mcmbrana memhranam,et eodcmpaCiopartes omnes in ful fubfiantiam alimentum conucrtunt.Verum, tametfi hac no improprie uis infita dici poteft , nempe qudi non a iecinore , aut quacunque aliaparticulaproueniat , fed ab ipfo offe & membrana:hi tamen Galferitentiam non .^ffequuntur,quum parteshas Galenusneque gubernare,neque gubemari ,fed no fuis innatis folumfkcultatihmuti uelit. Quapropter,ut pau
partem freterea non haheat ad quam retjciat ) a corpore ta men feparatoria yi, ideH expulforia Jcgrcgat . Ti/i quo- *}U€, & yngues , &fi cxcrementapotius quam membra dicenda yidentur; fuorum tamen &ipfi yfuum funt gratia y^J^^mijs impropriifortaffisnutriri, & augeri dicendi Zrlrr •■ ''"'"'^ H^tioni^ augeantur , aut ali^
ra • '^'''"^''^''^•^'^'^'^^'^^"^ t^rwe» nutriuntur;cuius
' jacultatum non omnino funt cxpertesi. 7 t po(i hoc quidem &c. Sicuti eo conueniunt partes
ita& eo^^'^''"''^'*"^ ''''turaUbuspotettjsprAditAfunt ; inuicem ^W^^^^^I^od yarijsfinguU amonibus & yfibus - - in ^^'^''^''tur.ridt ob confenfum,cofi^irationemye , ervl/fi^^ ^^^^^fi'^^^'i<^^^fir^itijsafficiant. Mem ^^mmguens hic authorpenes eorumfiicultates,qua
TraZvatfii'^ ^**^^^fi'i^^'^<^^ifiruitijsafficiant. Mem tuorici -^^^
nAri]!!lZ^^^^^^'.^^P^P^^tes omnes,auttnbuunt yim,& mfunt; aHttrwuunt,& non fufapiunt ; autfufcipumt ,
cis dicamuspro Galeno.Quum nutritoria fnculta^,potenti((. qudidam fit , qufplantls etiam ipfis , non animalibus foliim inefitprius uerb natura, homo yita pl.intarum uiuit qua ani malium,ut colligi ex Ari^-poteH i.de gen. anmal. & pro- cap. j. pterea prius natura alitur quam conitru5iumfit , &plani efformatumiecur ; quum id inHrumentum fit corpori adue^' mns rationc,qua animal eff, non qna yiuens corpus . idcir' ' A V 1 C. C f p.
34 Liber L
(^, qubdnutrit6rUJkcult.i4 s\tcimretotieorporlnon'm' ttnfasineffepretuterunt,Verum\ tafnetftmtenmau ^^^^'"^
fluat , fedfmguhsfmihus .tmtura inftt , mamfeflum cji . fim omnia Longa^fibra^ non habent , qmm non attrahant : ^rt''
Qmd autem Cjalnutritori^fhcultatis mtium heparfhciat. ex t^s tarnen retlum inteHinum hxcipkur , quod us non ca- i. iV.t,"
nulu certhn tius dothma exercitato dubium efi ; id tamen rct:cuiu4 rei rationem Gal.reddit ^ .de ufu lart.nempe non 4-
nonaliarationcquamahmentigratia, cuiu^ offitinamiecur attraOionis gratia e^iUiinfuntJedadtranfuerfarumtute^ ^ft'
ipfumfnut,rfl confiitutum . utpropterea ncque hoc illi uitio Ltm;nc yidehcet inteninum id a durioribus,qu<z ilhc conzc
uertendumfit,neque afuijpfimfententia difiedat. ri/oltnt excrementis,Uderetur .
^^•^'^'-"'js.jn^oiHf^ujiii^yjimjcmenuaaijceciat. rtjotent excrementis,Uderetur . Membraycroprimipaha&c, Quatuor fkcit prmci-
pespartes,quod&Gal.hb.ar.med.cercbrum,corfiecur,te' S V M M JE PRIMi£. tt "
ftes.^uer.tamen^teHespartemgcnerandiprincipemefene lo * gjf^^
«•p.io. gat ^^.Coll.Anllotelus placito innixus,qui cor yirtutum om- DoUrindi quint^; & efl fermo uniuerfali^ de ^ ^""^
nium prmcipiumpofuit. Scd afcribit hicauthortefiibus a- offibus, & iun^uris , Cap. J : '
^^ionem , &ufum:amonem generationemeffeaitfermnis, ' " 'in*\ri,
&fpeciei conferuationem : ufitm uero perfcciionem formcc Iccmus , quod o/ii Lim, qua: fun t iii corpo- jiruturj
maris & fcemin£.Catcrum,quod ad a^tionem pertinetjcon- ^ rc,alia funt, qua: funt ficut fundametum > ^ '.Sum
- <ap.4. ^^.^^'^^^fi^f^fi-qMmnegetArifiot.^.degener.amnaltefics quoniamfupcr cacft corpus fabricatum-, ficut J ^'^S^
eiu<saaioms efjhgratia, quando plura animaha gignujit , ^P^l^^iyi^-^s dorfi:Spondylcs nanqucill.x , corpo* giiBneia
quihus nonfimt tefies;uel ex natura,utpifces funt^ucl ex ac ^^^^^^ fundamcntum, fupcr quas ipfum fabri- i<4ibies
<ap.j. cidcnti,ut de tauroidcmnotat hisi.animal quipoH catumcrt iqucmadinodum nauis fupcrlignuni P"^'^
excttionem tefiium,initu Hatim acloprogcnerauit. Sed Ari fabricatur, quod in ca primum ponitur . Ht alia y cU
«P-»- ^ot.Gaiarguit hb.de femine,& de ufu part. Cum 'Philofo- ^'^^^^ ^^^^ ^i-int in corporc ficut clypcus ad tucn- guna
pho tamen uidcturfiare ^uic. i 'i.de anim.& Aucr. quoq; dLim^ficut os cranci.E t alia funt, qua: funt ficut j^J* '
doaorernfuumtuerinltmr i.degen.anin7.uhi&huiu^dn arma,-^ [quibus bdlatorcs impcdicntcs rcpcllu- [t^l
^ap.,0 ^^^"^^'^^^'f^l^^t^^onem affert,quam tu yide.Vide & 3. Coll. tur-,(icut ofla,qua: vocanturtfimcnia:]& lunt o( 'Jirmi
• Qucd ad ufum fpcaat pkra poteris colli^^ere ex AriHote- ^a,qua: i unt fupcr fpondy lcs dorfi , ficut fpiniC • &f "^'
le & Galeno citatis locis.Notat autem hic unum author,fe- ^^^^^ ^^^^^^ y quibus iun(flurarum vacuitatcs rc- «fe'
xum dijjerentiam cffcntiakm ncnfacere,fed accidcntariam. pl^^i^tur:ficut olfa ^ [fcfamina, qux intcr ofla di- j fe» ft
Tcx.iy. pro quo,mdeArm.ir,.mctaph.necnon i .dc gcn.ammal. Si^f^i'4i^}exifl:unt].Etfuntalia, quxfuntadcor-
^'^' 9 Sed fecundum fernioncm &c. Litem innuit qux intcr P^^'*^ iufpcndcnda,quc fufpcnfionc indigcnt,fi* b
Arifi.& Gal.de fimine ucrfatur.Arisi.faminarnfcmperma 5° ^^^^ lambda afluiiilatu, quod cft mufculi gut-
teriampr^bere,atqueadeo eiu^femen nuUius acTwnk fkcul ^^^^^^ lingux,5c aliorum fulpcnlorium . Omnia
<«p.x^& zc. tatem habere exisiimat i.de gens.animal. & i.Sed hac de ^^^^".^ ofla,corporis fuflcntaculum funt,& cre-
re Hipp.hb.de naturapueri, contraquam AriH.utrique & ^^^-^} oflaquidcm , qux ad luflcntandumtan-
fa-m:n£ & maris fetnbii effe5lricem inefjk uim confiituit . tum Iunt,aut dcfcndcndum,(Sc ad mcmbra mO'
Hmufcquutns Galenmin AYinGtelcminuehitur;propofi- ^^^^"i^^j^.iicccflaria non cxiflunt^ fblidatada fuC
cap. I. ^joc proulemate dif uticndo. i .dc^ feminc, duos in hac re i^unt^licct fint in cis vacuitatcs,6c foramina par'
cap. X. hheliosa'jfohat,quos tu yide.Arifiotelcm tamcn Aucrr.pul ^^'T P^^^^^^ui fucrunt ncccflc in cis cllc.Eoruni
«p.4. & 10. chrctuetur i .de gencrat.anim.& j .nemon 1 .Coll. Aduer- ^'^^'^' ^]^^^ proptcr motum ctiam ncccflaria fuc-
Jus hmws fententiam difient hic author hb.de natura anim. ' quanti ratc concauitatis augmciuu m fa
cip.i.c.i.& >. 1 t.Vide & hb.9. ybifcminis ncmen aquiuocc diddefemi 4° ^^'"^^y^ ^uit:(5c iplorum concauitas m mcdio cord .fecUr
nemuhcrisputat,&um.&pluraahafLribitadhancrem P<^^^^^ ^^^^^ & una ^ nc corpus cius rcccptaculis ^ura
fii^icntui . . nutrimcnti paruis, & fcparatis indi-crct ; quo- ^
I o l^olieafangui, &c.Tulchrc de hac reHipp. hh. de ^'.^^^^^ ^^^^'"^^^ ^ndc ficrct . imo dur um f aclum cft & natura puen.Q^d ucvofubiun^iit hic authcr, de fimphciu ^^^.^ corpus:6c ipfius nutrimcntum,quod cfl nie lallaj partmm gcnerruione, quomodojiat , uide Hipp.hb. de car- ^^^ll^.-Ui cius intcriorc cfl airgrcgatum. luuamc- I;; nib.Anji.& Auer.i.degcne. anim. & Auic.hb.de nat.a^ ^^^^^^ f^}^^"^ additionis cocauitatis intriniccc cfl, 1. nm. 1 6.& Gal. i .de fuc.nat. ^'.^ L.lcuc.jEt iuuamcntum vnitatis concauita j)
II -^^^cmlraautcmqu^exjpcrynate&c.T^artesnonri ^^^^'^i^^^cxcft, utfitcorpiis ipfius durius . Et ctp.ii. corporis,aku exfemmeMia^ exfanguineproduci,Gal.tum ^^^^\^i£^ ^^^^ corporis iuuamctum cft, nc in hora cap.n6. I^P^^i^^htumpr^crtimi.defcminefiriptureliquit.Quod *^^^^"i""iC)rum motuum rumpatur.Etiuupmcii
cap.7.8c i 5. • a-tcm dcpartihus cxfemine ortu hic notat,cx hb.ar^d. mcdullc,quc cft in co^cft,vt nutriat ipllini , l
«p.;.&4. <^deconjut.ar.cfifumptum.Cjalenum tamcn reprehcndit r^'^^"^^^^^^ '■^^^'^^^'''^^^^^'^^'^^'^'^ ^t^^P^^um fcmp % Ji , '
t^ucr. : Megencr.animal. iihcct,nc frangatur-,idco, q> motus ipfum cxfic- ^ J
1 2 Memoronm autem qu^ hahent unamtunicam &c. ^?^"^ ^'^ ucntrcm habcns, & fortc,& f blidu. ] 'V
Jrx^.i-c^V-^^-^f^ji^^^^^-^^-^fohmtunicaionnau <-oncauitas vcro cftminor, quum firmitudo jd^j.
duabus confirui tumcis,doc et . Sandem contradiaionem le- ^^"3^^ ncccfl;aria:6c cft maior, quum plus nc- S
cap.tj.&n. gesapudGal.Uefhc.nat.o- ^.deufupart.unamilli tum- '^^^^^^^^•j:^^'<tlcuitas.Oflaautcm'^[porofafhdafue fS l
cap.n. cam mcjje diat. ? •yerofac.nat.duplicem.Soluitur facili,fi r ^^^^^^^^ nutrimcnti , quod nominauimus caU
yeficamunaconstaretunicapropria,interna,ct externata ^ ^f.' P^^^P^^^ ^^^«^itionem ncccffitatis:caufa rci
menfperea expcnton.^oM rchqua uifcera,hahere dixeris . Ji^^^^^l^ii^^qu^ ncccflc cft,vt in ca pcnctrct,ficut o- rj *'
Part 25
j A/// mmteflim-s &c.Qmm triafibrarum fmt gencra, cum acrc attrahitur in oflc colatorio fi- "/
& harum reElxad attrahcndum fiiiiant:6.dc yfu part.in- ^"^^^u^^^c ccrcbri fupcrfluitatcs,qu.x pcr ipfum eX-
teftinis,quiafmptid cgcrcnt motuftmpluestranfuerfa^in- P^uuntur.Omnia vcro ofla vicina funt ^ [& con i h'
fnotatGat.^.de uficpar. & ibidemijsyimfolamcxpcl- J^^^^^^,^' ] "^^^^^ ^tcr aliquod os,6c os , quod ip- %i «
^^ndiajfv^aat,quihusncqueattrahcre,nequeretmcrcnecef- ^^^^^ ^^^^^^^^^^ magnum cxiftitfpatium . Jntcr ali f/
;.i.cap.i; J''JJ^.''-^:'^<^'^dcmtamen ^.deyfupar.& Auic.Fen i6.tcr ^^^^^^y^^^^V^^^^"^ in^ienitur fpatiumparuunv^ A
tj,aUqiu,H^ imeHmiffit rasfcimdum longitudinem pro. iH^^.'* ^.^^'^i^^^Suiof^ implctf appedices,aut car- '''iV
^ . tUagimbus fimilcs:] qux ^.^ iuuamcntum crea^ ^
cap.8. cap.u.
, Fcn r. Dodrina y. 3;
IU.c/"'modis':Sunt./i.ofra,quoruv,ciS;s"vd/ra """f?'''^^^"';^''''''^^"^'^''^^^^^^
^ ftnf«:-«lunt.Uaiquorunnuci„k^s"undure ' ci-Grx"/T«^',)^-«o™;t;..;,7^,
«™ multu ftri:le,cft vicinitas ^ fixe, aut 5 lutura auf ""'ff''^''^ '"■ ""P'^' fi^V^emijll.m^ . Ha,ueri jpeu.s
Eo«pl,ofi.. harmonia. Etiunauraquidclaxacft.cu usu ^' f'' <^.f^^' f > 'i^^ferMrnnm^.fim ,
fc. leu ^do ""™ofl»'mft'orunifuis motibus facilcDotcft f^MScmuentur , uel obfiurc .fiaperU ,aimhro.
. ^^^^'^'•'Sita.quod^osnonmoucatur- fcutrft ''■f'''^"'^ fi<>'-'fi''''eJy-'>--y'hrofirn.^
_ m.l&ch. ""^aura^carpicumbrachio.Etiunfl-uriHnr, tkofm^mhrodi^m & gmglymon audauur : efiienar-
Vi" S°,u ■ """"^'^'^'^^'■"^'tacailla.cuiusvniusoiri throfis , quando acetabuiumahumaumodumtfi , & ca-
t su,,"™ f"sP"l'>;noncftfacilis,nequeea nifio ljH?n^ t'<t,quoi-&inferitur,ohlongum.arthrcdia,uvi acet.tb„-
8'Jt«t..ci,„u. ™°'^'C"'il;ficutiunctura,Guxint(M-fl,,r,^(V '"«""fiferfidee^h&caput.quoainfedcur.deprefium.
, ii.«r acxtw "™ vllo.modo moucri potcfc (i- ^"'''i'"'r "'^'""■' " ■''" " ""^ "^-fy-
«1 moHihs, '''""'■"'^athoracis.Ettixa^quidemcll r.,,",,. "««tr«/re. tres fpedcs farit : futuram , qu.eLcmpofitto
Santu""''*' b"fT° '^'^^''''■=i'l'l"ara5tum & aliudha *° ^^''<i^MMarumrerurnfim-ditu.irnem:gontphcfm.quu7«.
t «".ciiaJrt fivil°''*"^'^"' 'l"ofigiturillud additamcnu^ aimfi.r dauios c(jimfifftur : harmomam,quandoue::.,i
, «cilivffiotus, " "^!'"'i"a'^°i"ouetur:ricutdcntcsinriii= f^fimuicemlmeam iimguntur. Jiurfum uero & fyni-
.,^»r.aj-,uci °"8i"''^"s.& [''ilituraquidcmcftl ri.iiitvn- fhfi^Xylix^^lcftffrni^rumfecundo ioco pofitum , eo-
: ?^"="ri,c,„i. ahcr m^a-*'' ""f«'""tprcparati'au^^^^^ tur ;indupli:em fecatfUec-tem,ali.tmi ^«.•o.i.t
- •^ftf''-»'"^''"' mod,?m ^'^*™'"'''' '"S-^cdirmtur.qu' l"°r M '»^''''' i">:guntur : ufm offims jungpfion.us mol- . i^X^^. qul^m,^:^'-"^"'''"'^^'^^?»""'"'^ IMufvn^er feficonnatis. ^ l,uic fpe.tein.nenpro. . i t« n,achu. ituit ini fl- , ^^*'""^ commiflhra- 1 ficut f"'""^ ""'' "(''^'"'^- "''■'""'"■1, efie dccet , qua ojia per . '"It '"t™- dcra al a e^V n,?i 'r-'^'>''"'^'- '° harmonia q , T^'""'" ' &Jy'''^""'fi" ; uel cara '<ns;"rf cu mnaur.1,^ '" '°S't"d"^eeftconncxa fi! '^^/>i!?''^'''''y?«W<f/r.:m%i«fr,. ,^JV)«.:fco«<;ro/;, ? ,Sr:,r auleft juj ^^^"'"''''^^'^^''[tcrbi^H r'"''^- -^^^-'^''^/'''««''■'^^-«^«^-^//"««/•ta- , ?ficilit„ae ftura:fDo,J,'r ''^'^*^°"'^'""atur,ficut iun ^'^ramamdit , ut breuiffmi coUegimus . Cxterum ,fi ' t" il":!; dorfi. iatW emm oT/?^'''''' « fpondyhbus 'l'ho„ius perpendatur , non uidetur CJaieni do- . .«.usunum nonvaldefuultT^^ ?a''^''""f'*""aur^ fnauacareerrorwus. 'Vrofmu is duas ani^u:i fiedes, . fnmoffium 'I- jftriftx. • ''"'rtl>rofm,&fynMhrofin:quaspofieainartasfpi^cs.jc- 1 ^IZ^^l ■"'"«•" pottft abfo,,, I, ■ f '^^' ''"'■fM'' "/«- if«i.' efi. St en.m uiar
\ »r.""t'iu„|„?,-';''-"''''^''™t''.nau,-,^ f'''^>& ^'''rthrofeos fpecies: ^tqi.^en-mmfV'ar-
- »''*" .St',t"^ 'r .n, h: '^^^ «t«r ./.p«,««r»„«^, hraaMisoscum primo,& e-
c .r '■""'''""''' '^'''""^■■'■'«.Mcd;,!!::^ ''"'Pofi^oneme.xprimunt.atquehocpaSofpeciesJar-
t >reiJ. , t B. _ ffcro/fOi ^cBfrc ipfi contrario conueniet , ylc, fi ,
uhi acetauuhim lenitcr cauum eH & infupcrfii -te^&i a-
j ftt"lumcfjis,quodinfi::itur, deprejium cfl,.irthrouanun
-* "KKP T AT J0?{ ES cupatur,quiicratfeci,nda diarthrofeos fpeacs : idcerta
j I -7),% . '^,P'ojjicus,qu£di§cile,&o!f.ur6moucntur,uf,mcnit.
l luidtotl!'!''''"/''^""" ^'^■Ofiieum pr^cjiareyrum Jof "f"! eafituUcumtitiacorme^cio, &adet.mmo.
"■■•»• TonrrZT"^',^^^ ■^'"''''"'f'ofi^'nterfe,&cyboisadcalcemconiunumtur.
"'■■*■ de PrTl 'TJ'^- ''"Jf""" "'^frn.&.^rifloLls • "'7 '''■'"'^rof, fynarthrofeos fpecies conuenlem . Si
- ^ K' "''■*• ojr^lT T - ■'''""'''''"'■ ^ «^«^'^''f «"/•/ii rfi 'T "'■'"t"''' "''■"""■ofiosfpedes ea eft arciculatio , qun 1 'V UXl-t fT'''-'^''''^^^^^^^^ yls fXVf^irnjfuemfefiexcipiunt, &excipiuntur. de-
k ''cc,Zttf"'^-"'V'efinocr.meminere.B^ttT^ ;/'.M"«ono„. ; ueluti quum tali oscum calcetpf
4 "^»- ^''ciTpf Z/'''''-^''"^'"^ tmgtt,a.Quamohrannonfol,u.aumhrofecs, fid cd.:m
liJ''. ci».». i_ 7''l'"bimt,iidnot.„„^.j,..J.^.iir^., ' ''J'"' r^narthroreos .enarthror,s.arthrr..:;, .. '-.....i.L..
i ?«c», ipfi ^.^7 • '}•""'<"' " fr^apuus ofium eft ufm 7 . ' f^"'""" J"'"*^ mrthro eos , Jcd ai.:m
, S reau ,Ztf''"''''''''ot->'te^uerLM fy^^rfrrofeos ,enarthrofis,arthrodia, &g:„.lyLos, ffe-
ifn ^ zZ^'"'""'-'le»at.animaIium, "^'"'^"'^^'runt . Verum &cle fynmh?<^ .uti£tio
. J, "?•'• fit;dea,,l ■'/''''^ ^'^- -"''de compofitione ofnum. f^f^^l^l^ej^ic eorumeH connexio,quemo.umal,qucm
■ H Oit,&ZoV ^^'''''''•'^■'''"''''''''■'''ojjih^ [^bcntfidobfcurum, ac digiiUem , qui fieri pcteft , ut
. hbctdehZT'''^'^'''''"'^'''''^''''^^'^'^*'^^'^^-^! '""'*'ff^""f'"tfit,tra,gomphof,s, & harmonia, quas
«•/ fon, & t*J'f ""'"5« • %«"' ofia fimando toti «^l yP'^""- ■'"fonm quamuis , efie pafpi. unm eH i
' 4 fro-^rcata C f"''"'''"''^ f"^"'" findamltisfm T "^" "''«'•'/.7''//'-*" 'onncxa fimt : ne
. 4 '• «^riflrS ^"■'■'^/''''"«P-^Wiir;.; fed eftaminter f ''""'^''.1'" gomphof,min,nax^Ul.ts ■mfcyuntur :
""^'fi., /.m»« ->-'n'''ngimtur,,>.ucnt,,ruelolfiurUelmU^^
tli ' n 0 yropnc dmtitrersotreshffpeaesccmpofttioms^naiira^cem.
Avi<i;. c i ■
Liber I.
fhofiSy& hamoma, nonadarnculifpedemfynarthrofm, fed ad ipfamfymphyfimge^im ipftarticulo contranum,fer tinere . Sed & dc ipfa quoque fymphyfi controuerfia eji. ac quod priorem huiws fpeiicmjquam proprio nomine carere , ^ ejje moliiorum , & fungGforum ojfium , connexioncm fine intermedio afferitiipfi hiflori<& yidetur rcpugnare , quum eih ijs etiam,qui hoc particulatim diiigentiffimi ohferuarunt nuUa offis conmrMio fine intermedio aUquo,yel carnis , rel memhran&,yei ncrui deprehendatur.Quod ycrbadfecundf fymphyfeos jpccies tres pertinet, expioratum quoque 07miibns tfl,non ea foium ofia,qu£ motu carent,per carncm,carti lagmem,yei neruum coniunUa cjfe-Jed & ea qu^ mouetur, ^ obfcure,&manifc(ie. itauthasfymphyfcosjpeciesnon fninus articulo,huic contrario generi,quam fymphyfi conue nire certum fit.(tAtque hocpacio de ojjiumjhu6iura,non re {lifcnfiffe GaluideturSane quidpro Galeno dicipojfit hac de re,non fatis uidemus.Qmd rc ipfa fentiamuys,paiicis apermHS.Certum efl,€orum,qH£ mousntiir, oflium compofitionem,ejkarticulum:ficut eorum qu(& non moucntur,eHfym fhyfis.proptereaj^iquod futura,gomphrofis , & harmonia, .{dc qua repoHremo ioco diUum e^Jeadcm ratione non fynanhrofeos folumjcd fympjoyfeos quoqusipfius jpecies fint, mlla controuerfia flatuendum uidetur. Hoc yero &■ nosiri 4ic recentiores an&twiici yiderunt . & ante cmnes uidetur ^uicenndshoc in loco aduertiffe.Ts ncmpef Galeno hac in re difjimulato ) & fi pauio difficiliws: hanc tamen de comfofitione ojfium dikifionemprimo loco cfferre nohis uidetur. quod cjia aiia uicina junt uicinitate iaxajaiia uicinitate neqHelaxa,nequeflritia,aliauicinitate muitum flriBa . Jun-
tJjrofi conHemre,rem tamen & difcrentlam ipfam cmtnU'' ncmeffeputamusdicerejj interim Ijisuodhus & dcfynarthrofi ufurpare,dum aiia propria rcperiantur.Sed & ijlud, qubd defyfUnhofi,fynneurofi,& fynchondrofi ohieBu csi , quas Gaienusfymphyfeos putat ejkfpeciesjfolidonooisju damcnto niti uidetur.proptercaa^ non foii fymphyfi,fcd etiatn anicuio,& omnibus eius fpeciebus,haa compet ere dif ferentiits arbitramur.& fi.n.& gaienus , & aitj docii uirt fympiryfim quandam abfque medio reperirifcribunt,recen' ' ® tiores tamc difkBorcs nuiiam prorfus offmm conncxwnent ahfq; intermedio uel carnMflictt id fortc nufquam praef dentlnm cum maxiila infertionem reperiaturjuei nerui, uel membram&fieri obferuarunt, ut & hac in re experientiii fi^ afienticndum.
Deanatomiacr.tnij. Cap. 11- Mniiimquidcmofrium cranij iuuamcntu fjf cf]-,qu6d funt vt c/ypcus cerebri ip^^^^.^^ giji
opcricntia, & ab omnibus malis dcfcndcntia Iuuamcntumvcr6,quod multa crcata fuerunt, ^,»feffici, & non fuit vnum tantum os,in duas parntur su *» ' > masiquarum vna conlidcratur fecundu res,qMe funt in comparationc ipfms offis-,6c alia cofKiC- ^ ratur in coparationc cius,quod ipfum os^[colU > git.] Prima vcr6fummain duodiuiditur iuuamcnta.vnum cft,qu6d,fi cranio impcdimctum in vnafui parte cucncrit fradurar , aut putrcfad:ionis,non crit toti cranio cois,qucmadmoda cflct,fi vnum foret os.fccundum c(L,nc in parti-
Guram iaxam ejieait, cuius ynum qs fhcile moueri potcH bus \'nius offis diucrfitas in duritic,& mollitic >
abfque alterius ofjis motu,( ita enim mancum codicem refli tucndum arlitramur,iegcndumq^ ( luiusunum ojjium fuo^ rumfuis motihusfhciii poteH moucri,ita qucd os alterum ncnmoueatur &c.J ayiiteram quam neque admodum iaxam^,nequc admodum ^ricfam uocauit;cam efie dcit,cums unurn osper fe nonfacilt mouetur fine altero, atque w paruus cH motus.Tcrtiam ucrb^quam naide firithjn nuncupa tiit,epe eam teflatur,ci:iHs nuUum Gffium moueri fcorfumpo
6c rantatc,& fpiiritudinc,& fubtiUtatc,& groffi tic habcatur.& hcc quidcm diucrfitas cil nccelfaria proptcr inucntione,quam in proximo difturi fumus. Summevcrofecundciuuamcnta ^,^ funtqu^pcr [t conimiflliras] completur.qiio rum,qu9da funt, qu^ funt in comparatione ip- ^ fius ccrcbrij*^ [ uapores.n.groffi,qui ab co rcfol^i ^ ti egrcdi non ualcrent,fi clTet unum os:cgrcdicn
tcflJ'Icc,fiqmsGaienoconf€rat,nuiloadmonente,pat€refla di habent viaminconimifluram,qiiaabco fcg^^ ..-■,fi-h^n .ti,i-Uyp.ry, Uu^r v^rn v,*-;.-^; r,..r-,o ^;^.i-u^nrf^ rantur,vt cerebrum proptcr rcfolutinncm niU'' ,
dificctur.]Et aliud eft in coparatione cius,quod J dc villis ncruoru a ccrcbro cgrcditur,qui v n'^'^" g bra capitis vadut,vt uia habcant.Et funt alia duo iuuamcnta communia intcr oila , 6c intcr ah^^ J duas rcs.vnum cft in comparatione vcnaru & rf| tcriaru, qu^ intcrius ingrcdiuntur in capite , Vt ts^ viamhabcaiit.& aliud cll in comparatione dure ^ matris fpilTc 6c grauis,vt aliqux cius partcs cum
tim exisiimojautijcrem hunc, propriori fpecie diarthrofin f ro fecunda fynarthYofim,pro tertiafympljyfim ipfam intei lexifie.Jt ucrb,his ijabiti^,tertium memtrhm, de quo uitimo ioco uerba fuciebatfm tres rurfum fpecics fccare nohls ui detur.ac priorcm rjuidenialt,quaaltcrumoshahet additamcntum,& aiterum foramen,in quodprius iHud additametuminfigitur citra motum.tacemjj rcnnexionem df:tium ef f^aitin eorum originem .fecundam fpeciem appeUat harmo drus,& eam unitatcm efie docct,qua os ofji in modumferrA
coniungitur.quaii connexa efie ait cranei ofia.tcrtiam ucrb, 50 commiffura teneantur,($c a ccrebro clcuetur,nC ftp.^
quammuiftch nuncupat,atiam firihit cfiein longitudine:ut cfia cubiti,ulna uidehcct,& radius:& altam in iatitudine , ut iunBur<& inferiorum dorji yertelrarnm.Qjm quidcm om nia fi quis rurfum Gaitni dcUrinji contuieiiii,apertim , & hoc cjk arhitror,Auicc:inam priorem fymphyfeos fpecitm; gomphofim,qua dentes,fccundam;futuram,qua ofia cranci: tertiam:harmdniaminteliexiffe,que perfmpliccm iinea cH toniunCiio:quiR ct In cuhiti cum uina,& inposlerlcnm tho rads \pfius uertebrarum,dum inuicem hnguntur , & nafi pracrea cljlum connexicne,dcprchtrJitur:Atq; ita, qua^ Go.Lnu/S fynartimfcos facitfpecies^hunc ad fympioyfimretuiiffc.id q-uod tamc:i & Gaicnum dego^nphofi aduertifie fkiiic uidere esi lih de ojfihus/uhi prGpofiium negocium explicauit.Qiiod autem aii diarthrofios fpe: ies attinct,uldetur nc'->ls cer.'c & ipfim carere controHcrfm ioco . Quaremi l^"! tres,€nan!:^rofi.m,artlorodiam^(Cr gmgiymon 'Jijfcreti.^ f,j- '•■trifjue articuli fpecici ccmmunes,Qj- aiarthrofi,&fj* nartljrofi exiflimar.m.iid,fi noiit qi:ifl ia ijiwC notmnnfynoi
ci grauamcn infcrat. Et hiiius cpidcm naturaUs figura olfis cft,vt ftt r otundu proptcr duas rcs,oC duoiuuamcnta:vnumcftproptcr comparatio- ,i ne ad intcrius:tigura nanquc rotunda cft J'^"^^^?' , ris di mcnfionis ca,qua rcdilincx coprchcncH^ figurx:quu cariim comprchcficncs cqualcsii-i^ rint:& aliud cft in cdparationc ad cxrcriu5,qu^J' niamfigurarotunda'^ [proptcr impuluoncs n^ patitur,qucmadmodu anguloshabcntcspatii\^ ^
oportct,vt non coanguftctur.(Sc duas habctci^^ , nentias aiite 6c rctro,vt ncruos dcfcndo^, qu' ^ fccndunt^[ad frontcm,6c ad nucham.]Ethii^c dcm figura trcs vcras habct c6miiUira>, ^.i^* ^ habct mendofas . Et in primis vna commi^^^^ fronti cft coicans arcualis hoc modo. C.
. catiu'
Fcn L Dodrina
catur coi-onalis. Et aliaaah.T:rct CDmniifllir.-t, qua ilreaetr.i^i/ns iii longicudincm diuidit ca put ui du y m du,Sc fj cbuiidcrata vocatur iagu ( ai : s 5c ui quaiuum c ; !: c v:)uti nua co r c n al i, vocatur uc-.-ualis.iit iiuiutmr,..iiqum.i^^ f^g^j.^ arciu fimiiaturun cuuu m-dio iinca reda ficut
tms quoddam; tum etiamjquod nunquamfortaj^e ali sejt vifum .
Ds anatomix eius.quod eH fuh cranlo. Cip. j.
P^rpcudicuiaris cd rca:a,qu.e,ca iioc modo t tt commiauratcrriainrcr occiput& bafim ip lius comul- ini^ cxu dtxuius punao,quum ip^ utlccuudum — - • -
[ a B ca eo fafti
' i!' ^^^^^^^^'<>c vocaru^tfutura lamDdofdesI co ^uod laoaa iitcrcc gra:c:. ilmilis cxiilat.quc cdua. < Quiuiu]; duab,couv:auris,cHias pnus nommauimus c6uingitur,iitfigura t'alis ^ < du?vcrocommilllu-x mcndofe fccundum ca^ pitis longuudmcm iuut protcnl^ vtrinq, cequi di^autcs lagutali, quc profunuitatc iutc™^ . oiTious non proruudamur.Et due cortica'
) tioi^B. & quum lcs vocautur. ' 1 1 ^ «-oiuca-
' ^"■'^^"""fi?':. P'"' '■Sui'« lunttrcs:vnacft,vt anterior .'uiinc ^ k*c .'"•"atiircoroiialis. EtaiiacLvtoolkriornii 1 '''co,„„,eu™ '«^'ula>nxi.i.Ettcftuc,t, vtvtr.^.iuc pcrdau-
clcm figura fummu; IJ^^U^^^^^^^^^^ ^l^f i PJ^optcrca.qu.)d dinvjfion
t Adorcm
Aput poft hoc quinquc habct ofTa. quoru ^ ^ cj I quaruor funr,vt pa .-ictcs & vnum cll iicut ^ i^aus.in autcmpanctcs , cum cranio laai lunt p/,, Cupei./iT -n ,.,r..,v' - , i—- duriorcsj co,quod cafus,6c pcrcuuioncs ad cos ru.rcapicis i^u.amanguii,extrcmita^.fagitta lo iccundum plunmum tcndunt: 6c quia ncccne ^''^^^ ^i^^^f ^ - fuit,vtcramum,6clmciputcl]ctrarum,iaaum ^J^^^^l^^,
ci\ meditulliu iimilitcr rai um proptcr di.as rcs: .. vnaeii-, vt vaporcs indc cgrcdiantur , qui refcluuntur:& altcra,ncgrauamcn ccrcbro infcrat. Et depanctibus qtudcm , f olrcrior durior taftu^ Cibec qucd a fcnlus cultccia cft rcmctus . Parics primus ci\ os tf cntis, cuius fupcrior tcrminus eil ilitura coroualis : & infcrior i utura , , qua^abvna cxtrcniitate coronalis proucnicns
J Non naturales autem ca ^.^^^i^ q^^^j^^ ^ fupercilia,6c cotinua ua cit,vt autcnor rn.i n.r. ^-^^^ ^y^.^ ^.^^^.^j^^j^^^j coronali,;. Ali) ve-
ro duo panctcs,qui a dcxtra lunt , 6c a f niftra : funt oila,in quib.liiut aures,&: vocantur perrofa propter fui duriticm: quorum vnumquodq; terminatur,fuperiu ; ad lutura corcnalei6c infc riusadcommiHuraui, quaiproucnita^ [fum- b R.ab^xtreinl mitatejluture lamjda,<5c proteditur vlq-, ad co^ ■^■^ronalem,6: a > anteriori pars coronalis , 6c po- fteriori pars luturi^* iambda.C^irtu vcro paricterminat fuperiu; futura ia iibda, 6c infcea,queerLc6is intcr c:\piiu 6c - i paxillum J c B.Scbafilarei
:u Gai.dixit,quod iucafunt aiquales
oportuitlbcuucium ccv^^^^Va •tfutur,cacnte,ual^^5S:^^^^^ tcm
latitud iVa in mcdio
lis lutura n m . o i longitudma mu. m d comuu v"^''"'^';^'^;^^"'t"^'-^ ""um
%u.am Smnou'S -its"^"^ ^l'' ' ^ - <
vSS!^^":?!^''''^^"^''^^'^^'^"^^^ 40 fcipsulcmpcrdclccndum,polnudl:W^^^
6c coniiigitur iutcr duo cxtrcmi lambda . Baiis autecercoricfl:os,quod omniaalia fullinctoffas6: vocatur bafilare, quod quidcm du ru propter duo iuuamcnta iuitcrcatu:' numcf ,qu6d duriticsad ponandumiuuat:6c aiuiu,quod du rum minus iuicipit p utrciacLion . m fupcrtluitatu.6c hoc quidcm os iiib iupcrtluitatibus,que
is Sc
Vetriculis ccrebri inf -l *^v,,uiuue
i ; ^^^^'"^^'^jT^^^^f^^iis idrarh.&m d&n!,rnr ^' ^'''^'■'n^lpm.m ^t^,ueadolore mtiLum^r!
■ hb.
fuitmclius ipiumcifc duruiu.ln \ uacuaq; preterea duorum rcmporu partc funt diio oila du ra,qux.coopcriunt n<i uum,qui tranf t in tcmpora:quorum fitus cfl fccucium lcngitudincm temporis cx traniucrfoA vocautur Ucc duo of la [ paris.]
tA N N O r A T I O N E S.
d B paria.
^m-^figura,qu.^ kicMjes lib. de o^t ^^'^""^' ^
CapHt ex qiunque olfihus co-iflltiu hl: do-: et:ncqi:e in tjs enumermdis plura recenfet quam qumqucfid qucdau ijs non esi anim.xduerfHmjqui[feptem]leghntJ GJ.tamen 1 1. de uf.part.:jr ub.de ojfisusjeptein ofLi enumerat.Sxne offa temporum fntura quadam ?nedia diuiduntur:hanc niendo^ fam hi'. nim:upat , ad fumma tantum ojjls aifpergi e.im e.xiflimat.ut hoc pa&o unum temporale fit os vtrufiqncGa le.vero in profundum iJam adigi afjitratury qiiod ^ recen tiorcs anatcmiJiqua rationej fi fmgulum temporis os diuida^Jeptem ojLi rcmaneant ,nei ejje^fi.Rcliqua pcte cx Gal. cap.
cap.i8.& ^o*
'^''''-^P"J>S'::'«'yidifefeaimt,quodGah^ K'.»7iJC^7r'«-';,'~^" imn
*Dc anatomia offium mandibuLirum et aurhm. Cap. 4.
OSfium quidem mandibulx, 5ctcmnoris numcrum dcclaiabimus , comnvillr a-^ ' mandiDuixacclarando. Et diccmus, c]u6d fu- los^-cas Cuiixi pcriorem mandibiilam terminar fupcnus com 'S-4 i-
Liber I.
b B. vidclicet qaia declinat td partf lamb dotncftic2m paruroper.
B fed anie tl lam in latirudi ne potiitur.
t B.ebcafus.
miflixracomnUinis intcr^amA fronte tranfics fubfupercilijs a temporc ad tcnipus. 6c inferius tcrminantcamdcntiumorigincs.& a duab.partibus futura;,qux a parte auris vcnit communis inter cam,& os bafilarc , quod cfc [ rctro poft dcntcs. Jdeindc alia cxtrcmitas , quce cft cius finis '^trvidclicctjquia crrado ad domcfticu lambda parumpcr dcclinat,]&: cft futura,qux duiidit intcrhgc,& commilfuram,qua nominauimus , qux cft illa,quce in longitudinc fupcr palatu fc jq cat.Ifti quidcm cius funt tc: mini.Suturarum vc x6 terminos cius ingrcdicntium,quc:da cft,qu? fecat in logitudinc,quod in palato cft fuprcmu: & alia comiflura cft,qu32incipit intcr duo fupcr cilia,(jc vadit ad oppofitum,qux cft intcr duos dcntcs dualcs,&cft commiilura, qucin principio incipit huius futurg, 6c dcfccndcndo dcclinat ab eaad oppofitioncm,qu^ cft intcr quadru plum.tSc caninum a dcxtra,5c ^ t [ ] alia,qua lis illaa ftniftra.Et ex his quidcm uibus commif furis,fcilicctmcdia 6c duabus cxtrcmis , & intcr Oppofitiones originum dcntium prxdiaorum fiunt duo ofta triangula. Sed triagulorum bafcs non funt apud dentium origincs^^^^fcd antc hxc iit in mcdiojfuturam fccans circa baum nariu. trcscnim futura; lianc fccantcm in locispr^di ftistrafeunt.6c fiunt fubduobustrianguli';GUO ofla: quorum ambo horum triaguiorum 6c ori gincs dcntium contincnt,bafcs & duaspartcs iii turarum cxtrcmarum: 6c vnum os lcpaiat ab alio illud quod dc mcdia futura dclcedit.hi uno ^ quoquccrgo illorumduorum oftiumfuntduo :inQuli rcdi apud hanc commifturam fccatcm , Sz aciitus cius apud duos caninos:5c ^ [cxparus j eius apud narcs.Et dc futura madibul^ fupcrioris cft commiffuraqua^dam, qu^ dciccdit ab fu tura c5muni fupcriori : 6c adpartcm dirigitur ocuii:(5c qufi pcrucnit ad orbif ani,in trcs fcpara tur ramos: quorum vnus progrcditur fub com min ura,que cum frontc cf: communis,6c fuper oculi orbiram,doncc fupcrcilio cotinuctur. Et alia futuraeft fub ca, & Imiilitcr continuatur , prcter quod orbitam non ingrcditur.Et aliaco miflura tcrtia funilitcr continuatur, poftquam orbitamingrcditur. Etquicepid dcillislnfcrius cxiftit in comparatione iLitur£e,qua: cft fub fupercilijs,longiuscft loco,qudm ilkid,quod fu pcrius tangit: os vcro quod commifiura prima trium fcparat,cft maius.& poft,illud,quod fcpa rat fccunda. Nafi autcmiuuamentamanifcfta funt,que funt tria.vnum eft.quoniam cum fora minc,quod cft in co, in odorationc iuuat , donccplus acris in co contincatur , & ctiam tcmpcrctur prius,quam in cerebrum pcnctrct. licct cnimplurimum acris,qui attrahitur,ad puhiio ncmvadat , magnatamcn ciuspars ad ccrcbru ctiamtcndit: Etcum acrisctiam attraaionc , quu quis odorarc vult, multus in vno loco acr coram inftrumeto odoratus adiungitur, vt fiat «ipprchenfio plus,ac copicf or. In vno igitur iu . uamcnto {iinthcc triaiuuamcnra . Sccundum tautem cft,quod ad litcras iuuct diningucndas : 6c vt caru cxitiis fit faciHs in incinonc:6c ne totus acr apud locuin,cuilitcraru accidit incifo , ^omprimatur,fcdfccundum menfuram.Et hcc duo iuuamcnta in vno ccniiftut iuuamcnto.Et tantumeft,quodfacitnafus in mcfumioneae-
ris harum litcrarum,quantum ilIud,quod facit foramcn pcrforatum abfolutc poft fiftulam, cp nihil obturat . Tcrtiu vcro eft,\ t fupcrfluitatcs a ccrcbro cgrcdicntcs,tcgumcntum,6c dcfcnfio ; ncmaviftbushabcant 5 <Scctiam cftinftTumcn- • :. tum iuuatiuum ad ipfas cxcutiendas curn cxluf • ■ fiationc. Et oftium c|uidcm nafi compofitio cx . • duobuscftoiribusadmodumduorumtriangu - ^^^^^ lorum:quoru duo anguh fupcrius concurriit : ' 6c bafcs apud vnum angulum fc contingunt^& . in duos fcparantur angulos.Etvnumquodquo duorum olEium vnicuiquc duarum luturariim fupcrponitur cxtrcmaru, quas nominauimiis: 6c fupcr duas coru infcriorcs extrcmitatcs funt duccartilagincs molics.6c intcr cas fccundii gitudincm comilTure mcdialis cft cartilago,cuius fuperior pars infcriore cft durior, quctota alijs duabus cartilaginibus durior cxiftit. iiuius vcro medie cartilaginis iuuamcntum cft, ytnafus in duas partiatur narcs.ide6,vt quum a ccre bro fupcrfluitas dcfccndit,fccudumplurimum advnam carum dcclinct,6c non totam attrahe di aercm viam obturct , quc cercbro acrcmdcfcrt:qui,quod ibi dc foiritu cxiftitjCUcntat.Dua rum vcro cartilaginum cxtremarti iuuamcntd trcs rcs exiftiinr, vna eft iuuamctum omnib.car tilaginibus,qua: fupcr omncs oftium cxiftiit cxtrcinitatcs,coc:quod iam cxcqutiti fumus. 6c fc cfida cft,vtexpandatur,6c dilatcntur, ft ncccftc fucrit acrem fupcrfttie attrahcrc, atit cxpcllcrc , 6: tcrtia cft,vt advaporcm cxcutiedri^ [cii ftio motu,6c quaflationc,6c trcmorc ituiet, quu cx fufflatierit.JEtdtio quidcmnariuoflafacrafue tr^ runtminuta,6cleuia,quoniamlcuitasmagiscft hic nccciraria,qua firmitudo:6c pra:ciptic,quia a mcmbrorum continuitate funt fcparata,qua; nocumcnta lunt rccipicntia , 6c funt pohta cii cuftodia fcnfus . Ofl^ium vero mandibtil^^ infcrioris forma,6c iuuamcntum,fcita funt.Ex duo bus nanqtic confiftit oflTib.qu? ftrida fub mcnto conncdit iundura. Et in fummitate cuiulq? dtiorumaliorum cxtrcmorum corum fccando fada cft fcrratura curua^quc,cum additamcnto ci ingcnioscpreparato, conipoiiitur : quod cx ofle nafcitur:quod adcam peruenit,quaruYnaqiixq-, ligamentis fuitiigata.
aes p:
De anatouit dentlum. Cap. V,
DEntes quidcmfunt.^9 .cft tamcn,quu cor.tingitcuofda hcmincs non habci'c^[lmo larcscxtrcmos,]cui ftint quatuor cxtrcmi : ^ PSVrem ttinc non crunt nifl .20. Eorum vcro duo funt duales: 6c duo cuadrtipli lupcrius : 6c tctidcn^ |fi<fcmf mfcrius ad incidcndum:6c cuc canini fupcrius & duo infcriusad frangcndum:6: mclarcs ad iriolcndum:ab vtraquc (upcriorcs 6c infcriorcs quatuor, autquinquc. Et huius totius suma cft ^tit.^ 2. aut. : 8.quatuor dualcs , 6c qnatuor qua- <irupli,6: quatuor canini>6c qClo molarcs , 6c , quaLUor^[t molarcs cxtrcmijquidcmfccundtl bK phirinium nafcuttir in mcdio tcmporis aiigm^ J^Jy ti:6c hcc quidem cft poft fpcrmatis cmiflionc , i6c antcjconfiftcntiam : ^uoniam conflftcntia c^-^ eft circa.3r. annos : idcoqtie dcntcs ifti , dcntcs j [fenfusjvocantm.Et dcntcs ctiain habcnt radicesA capitaacuta^c^ucinforaminibas flgui^
-cgicli. uacttor.
tur olTium diiarum mandibularum, in quib.c5 fiftunt . Et fupci' margincm cuiufquc foraminis additamcntum- [ magnum,]rotundumoritur, quod dcntcm circundat,& ftringit,ubi ciu$ fortiafuntligrdiicnta. Vnufquifqucvcrodcntium prstcr moiarcs vnumiiabct caput. Scd molariu in mfcriori mandibulafixorum quifqucad mi^ nu3 duo iiabct capita,& cft ctiam , quum habct plura,&pra:cipuet molarcs vitimi,quitriahabcnt capita.Sed ftxorum in mandibula fuperiori quifquc ad minus tria habet capita,& fortafte plura,6c proprie t molares vltimi,qui ^ [plural habcntcapita.Capitaver6 molarium multafa-tta i unt,quomam funt magni:& quoniam coru operatio cft maior. Et fupcrioribus quidcm additamcnta iunt,co cp funt fufpcnfa:<S quod 2ra
pitum dccUnareJnfcriorum vcro ponderofitas
'en L Dodrina 4.
Dorfum proprie eaesl pars fpm^,qu^ collo coniiingtturi & ad lumbos definit duodedm uertebris confians.libJe cf Cap.f.' fibus . hic tamen pro tota fpina fumitur. cx collo dorfojlum bisy& offe magno confdtuta . Cuius ufns pete ex Gal.ii. de ^eincs^ll' " ufupart.
Part 26
De anatomiafpondylium. Cap. VIL
SPondylis cft os, in cuius medio cft foramen, per quod nucha ti anfit.Et cft,quum fpondy lis quatuor habct addiLamenta,a dcxtcra, 5c a finiftra,(5c a duobus latejLibus foraminis.Et ca qui dem,que furfum tcndunt,furfum afpicicntia di cuntur. Et,qux iunt mfcrius tcndcntia,infcrius afpicicntia,6c inucria.Et cft ctiam,quum addita mcnta funt fcx , quatuor ab vnapartc,6c duo ab alia. Et cft-,quum funt odo . In his vcro addita
Vidc Di(q'ii<ttionesphyuoln gicas Coii^ipa gtaa 4*4-
pra^tcrca oftium vHn n"n r3:7 * ^Nuuum aiia. Jbt clt.quum lunt ot\o . in his vcro addit ^nimdil^ir^cifc^^^^^^ -xnendscxiftitiuuamcntunvupcrc^^
loll citafuit: & fccit ipfumcum virtute , qux d liaum,£c frigidum ditccrnant . .
"J^eiuuamemo dorfi. Cap. v/.
»Uud,quodin(uo locodc niiHv-. i,,., darc narrabimus.Nunc aur.m r "'"^"^'^''•to
orancs 4 ccrcbro nafrf '.^l l '^,^•''1"'^^ fi ncrui capur mulro maim in- ncceflarium
ftnumgrandc^c l-\nr n'^«'-
tas,que cft intcr fpondylcs continuitatc iundurah,ordinctur cum concauitatib.in quibufdam carum,& capitibus,buccllis limilibiis in quibuf dam. Sunt praiterca cx fpondylibus,qux aha ha bcnt additamenta non propter hoc i uuamcn* tum;fcd proptcr defcnfioncm,&: clypeum,^ rc pulfionem eius,quod pcrcutit,6c fupcr ca tcxan tur''^ horum addiramctorum JliganicntaEt^'t[ l . g fpfa qm ] hmt ofta ampla,& dura,iccundum fp5 dem aadicalcisc^ , "^*>qu? dyHumlongitiidincmpofita.Qu.f;autemcxcis m-
^ ncccuaiiaproptcr rctropofita fucrunt,fpin?vocatur,&: t procci- tti»nca«'
fuspoftcriorcs.Etquecx cisa dcxtris , & a liniftris funtpofita, vocantur alc . Ipfa vcro funt ad defendcnduvn illud,quod in logitudine corporis cx ncruis, 6c vcnis , 6c mufculis profundius quam ipfa ingrcditur. Et qugdam cx alis,quc ad partem coftarum tcndunt, aliud proprium habcnt iuuanicntum : quod quidcm cft , vt in cis nocumcntis cxpo7imm ^'^•^r^i,^'^^^^^^'^^'^^ ^^^^^ crcentur vacuitatcs,quibus capita coft arum gib . P ^^'^"^'^ -^;^inadcndunr]&
iiu., debihtavor f^..^;_ cis funt dux vacuitatcs:6c in vnaquaquc cofta luntduo additamcnta gibbofa. Suntprxterea
cx alis,qucduohabcntca£itai& alx duplici fimi lantur.Sc hoc quidcm in fpondy libus exiitit col ^ '^^''P^''* "^- Ji,cuius.iuuamcntumnuncnominabimus.Spo^ rBcamct.* dylcs quoq-, pr.xtcr foramcn mcdium,aUa haDct mun-caiuu in'foramina : proptcr illud, quod ab cis cgreditur ^^'<^'->^dc ncruis,& qiiod i cis ingrcditur dc vcnis.Qua: ^tB.comp! .•r.i,. .neftdorhiml^;;^;;;;;;^ alCi^^ clam^utemiUorumfbraminum(unt,quxcom t^^^^m cmidumqu,demeft,quonian;d;Sm?ei^'^^^^^^^^ -en4,..u.,. dia,& clypcus membrorum nobilium ^^^^^^^ r'' T?'^'' ^^^"«^^q^^^ completur inter duas
i/.^^„. ."^''^"?i^int fpondylcs^^tcommunitcr.JiSclocus ca:-um cftco ^^''"^^?^--'^'^ mums tcrminus, qui intcr cas cxiftit.Et plerun- t^ZHf^^Z que cft,quum iftud a duabus partibus.f iupcrius f^^t-^ cu^" al & inferius cxiftit. Etplcrunque cft in vna partc "'c ^f
Et cftctiam, quum in ynaquaque fponcf>1i cft Jlrn^pllxua f„-, - aancctuntur IdconwJ^ icmicirculus. ^ [ .1 Etcft,quum in vna ca iiioru ncruoru
L ' ."?''"VP/°-I'l'^°q"c in crcatioiVcVX rTlT' '/'^ 'P'"^ & ' l t proccfluspoftc^fo
infi.'in n r P""'^"'" ' ^lia lignj
ofllbusml" o'l^'Viium , nequc dc
tiamdcbUi' . "«'^'axx-,quoniam fta„dipotc„- Pi-ohibcrc t n"[;;^^5^'^^ '^-'^" ^"^'^'^^' q"o„ian,
ttum,iilic,cius,quod cgrcditur, & quodingrc- defcnfmoe exiditur:<Sc quia percuftionibus eflet expofttum.Ne ^^'"'."'^ ("upcrpoS que fuerunt polita antcrius,quia in locis cftcnt , ^*'^'"''' ^'S'* ad quc corpus fua naturali ponderoiitatc,5c fuis clb' etiam voluntarijs motibus dechnat^ [ idconuc ^upcr ea humimotus debilitaretur.Et no tuitpoftibilc, itricli ligamcnti . Vt anterius cffrcdcrcnt-n" 1^"'^^ f «ii>i- AVIC C 4 t^o"-
Liter I.
f Al.posfibilc.
g B cum alhacab &ligameto ab omnibus la ictibus jOerum lanien Iigatvira eorum cum al hacab.
h B. quam ad Jarcra tlefti, & ad pofterius car uaii .
j B. «^uae illic proculdgbio ca diint, licec lint pania, humidjtatibus ui^cofj';. It 15. Allucab.
Cap.8. Comm. iij.
Vide Dirqoifitiones phydolo gicas Coihpagi
a B. & ct.s fpo <Jyles!upcriorc$ funt delati & <leporrati fuprr eos, <3,runt fub ipiis' 111 dorfb , oporcuitut finc minures. b B. facutprin opiu tlumjnis, <]m illud cjuod clt pjoprifi psr ti fuperiorirei diuife in neruos , fcu rei cx «^uadiuidunrtir & profluOrner uspluscjfeuina iusel^, cjuam d Jud c)uod c oi o P' iu parci infe riori.
t Simcnia.
c B quum res forres fcu djra» occitritrc.^r fi iTiCnijs ipfarum (pondyiium.
d J3.(juum Jik
& poflca rctro rcdircnt,fuitt inipoilibilc : quoniam dcclinatio etiam cfTct fupcu neruoru cgref fioncs,quiE eis faccrct coanguflioncm, Sc nocumentum.His autem additamentis , qucc pro dcfcnfione exiftunt^ 1 uperpofita fucrunt ligamenta& ncrui:5c leuiafadafucrunt, 6clubrica,] ne tadu caini infcrant nocumcntum. Additamcn torum quoquc coniuncluralium dc natura , cft hoc.Sunt cnim adinuicem fortitcr ligata S [liga mcnto uchcmcnti vndiquc:vcruntamcn li£?;atu- ^ « ra]antcrius cft plus i^riaa,6c pofterius pluslaxa: quoniam anterius curuaui , & confledijcn: magis ncccflarium: [quapofterius ficdi, 6c curua ri.]Et proptcrea,qu6d ligamcnta, quce funt pcftcriusjfada fucrunt Iaxa:implcta fucrunt fpatia ^ [ qux ibi proculdubio fifit humorib. vifcofis.j Spondilium autcm dorfi,quxdam funt^qu^ val .dc bencliganturcum^ (tligamcntocircumcutc,]ac (i cHent unum os crcatum ad fixioncm,cc quictcm:<Sc quojdam funt,q.ucfuntlaxa,acli ef. fcnt ofla multa crcataproptcr motuin .
^ r Ar JO S.
QuA autem cx eis rctro pofitdi fncrunt . &c. ZJenclr£ emnespYiracLexcepta in pGHcriori parte procefikm mitli , in fine canilaginofurn habcnt^qiicm propric oiKAidavid cH Jpinamuccant.vt dotet Cjdcmvs tim alihi, tum lib.de cffk & S.commetit.in lib.de articul.Hipp.tr ajiata tamen eayox esT ad tctam yertebrarum Hrucluram : quamuis aiiquando Bippo.yifusfttnon cle tota yertehrarum compofticne ; fed de ea tantum parte,qu.^ circa tbordcem ejl & lurnbosjntcilcxijie^yt notat Gal. j .in lib. dc articul coment.facit autcm ad hunc lecum Cjal. i ^.de yfu part.
De iuuarnento coUi & anatomia cffium eim . Cap, yiij.
COllum fuit crcatum proptcr trachcam arte riam.Et trachca quidem artcria fuit crcata proptcr illud,quod narrabimus dc crcationis eius iuuamcntis in fuo loco.Et proptcrca, quod fpondilcs colli-^ [adfummum fupcriorcs funt dciatx fupcr cas,qurj funt dorfi, 6c funt fub cis : oportuit,ut fuiill-nt minorcs . [ Qupd cnim dcfcrtur defcrcnte lcuius circoportcr,qiiLim placucrit,ut motus quidcm fint fccundum iapicntiic ordinem . Et quoniam ncccilc fuit initium nuchie grodius cfle,& maius, ^ [ficut concauita tum principium , co q? ilkid, quod cx diuifionc ncruorum fuprcmx paiti cflproprium,cll: plus co,quod cfl proprium ci, quod cfl inferius : ] oportuit in fpodylibus colli foraminamagna fo re.Et quia paruitas , & foraminis amplitudo carum attcnuaucrut corpora, oportuitfirmitudinis intentionem ibi adVuiflc,quaillud,qucd due res,quasnarrabimus,debiliraLicrunt,cmcndarctur.Oportuit igitur cas omnibus dlijs fpondylibus duriorcscrcari.Et quiacuiuiquefpondyiis carum corpus fuit iLibtilc,crcati fucrunteoruin t proccfllis parui . Magni enim fi crcati forent , fpondy!cs,cfrcntcxpofita: rupturx, <5c nccumcn tis [eo quod carum | proccflibus rcs cccurrcrcnt fbrtes.](Scquia carirl" prcccfliis fucrimt par uijfada: fucruntalc carum magnx', duo duplicia habcntcs capita.6c qucnia motus magis iuit iicccflaaus ^[quamikio, co quod ipfa: u6 mul-
ta fuerunt oflTa^qucmadmodum ille,quc funt in ^"^1 ferius : lax^ fada^ fuerunt] fpondylium caru iun d:ura;comparationciundurarumcarum ,qUcS tf^mtm funt infcrius . Etquoniamquantumdcfuit cis yj exfirmitudincpropter laxitatcm, tantridcm rccupcratur,autplusco,cxpartccius,quod cascir |/ cundat,6c ftipcr cas graditur dc ncruis,6c mufcu \^ lis,(Sc vcnis: ideo non fuit ncccflaria multa firnii tudo in iunduris. Et quia non fuit ncccflarium , multum firmare iunduras, 6c fuflicit eis mcnfu ^ ra, " [qax ex ca attributa cis fuit ; [idco carCi ad- ^jfV ditamcnta coniundionaliafurfumafpicicntia, ^ 6c infcrius,nonfLicruntcreara magna,(Sc multaj latitudinis : qucmadmodum illa , qux fiunt fub collo: Vcruntamcn carum bafes pofite funr lon giorcs , (5c earum ligamcnta laxiora. Et ncruorii cgreflioncs in eispofito^fucrunt conimunes,ficut diximus : quoniam non fuit poflibilc, ut ia unaquaque illarum fpodylium, co quod fit lub tilis,6c parua, 6c foramcn , per quod tranfit nucha,amplum cflct:cflct foramcn proprium , nifi in iUis,quas dcclarabimus:6c c^uarum dcmoftra bimus'difpofitioncs . Nunc autem diccmus , cp fpondylcs coUi fcptcm funt numcro.Hcc nanq, mcnfurainlogitudinc, 6c numcro fuitcqualis * 6c quxq-, carum omnia unde additameta-, prxtcr prima.f.t alas , 6c quatuor additamcnt: luruim alpicicntia:6: c]uatuor infcrius alpicicn ri a.Et unaqua:q:, ala duos habct ramos . Et circulus cgrcflionis ncrui intcr omncs duas fpondylcs diuidimr in duo media.Primaautem fpody lis, 6c lecunda quafdam habetproprictatcs,quas non habcnt alire. In primis vero eft tibi fciendu, quod modus capitis a dcxtris,6c a finiflns fit iudura,quceu- intcr caput , 6c fpodylcm primam* Et ipfius motus antcrius,6c poflerius fit iunclU'ra,qu9eflintcr illam, 6c fpondyJcm fccundani. Eft igitur nobis dc iundura prima in primis lo-
iecimprcdiaahabct H f.tproceflus,6cduas f .Sf n ta co n i u nd i o n a l i a Vr c;
ptint c »liccs,( ^uur loni.
^ for Hoiuni
j.in fu
tbus lijiibm
unctu uoca as & ;
fcu t
qucndum. Diccmus igitLir,' ^ [quod fupcr laboriofam partcm fpondyhs primas a duabus parti- JJimun' bus]quc funt fupcrius,crcatx fucrunt duc uacui fpoifa: ^ tatcs, in quas duo oflfis capitis additameta ingrc 0*^ ^ ^^^'^^ diuntur.Et quum unum eorum elcuatur, 6c altc p ^ica;, rum dcprimitur, 6c dcclinatcaput ad dcprcfsii 7^ ^iu .jpn™ 6cquodinhac fpondyli aliafitiun61:ura,impor pirf libile fuit . ibi igitur alia fa^da fuit fpondy lis pcr «rj] fi & , fc,quxcftfccunda:cxquacrcatorapartcciusan ^^^* ad tcriorc,quc cft ad intcriora,additamcntum lou ^ ^^^^ gum duruin oriri fccit : quod pcrtranfit, 6c in- ^ grcditur foramcn primx coram nucha, forami ne inter cas communi:fcilicct foraminc,quoda poftcrioribiis ad antcriora cft logius qua a dcxtra,6c finiftra : qucniam intcr pofterius 6c anterius liint duo ingrcdicntia,qu^ maiorcm occiipant locumcuamvnumex ingrcdicntib.occu parct.LatitLido autcm mcnfuraLur lccundun^ vnum S t [ ] ingredicns , quod cft rnaius. g>rib
Et hocquidcm additamcntumuocatur dcns, ' b ^'^""^^ ^ 1 aquo quidcm cccupata fuit nucha ligamcntis (ef^ iSv,n fortibus,] quatcnus dcntis cxtrcmitas anuchi^ tA"^^'' cxtrcmitatc ferarctur : ne dcns fuo motu nucha ^ii^J opp< - ■ ■ • f'-
■ Idcb «Ontt muni lcu p
• Unifc
K li I |ffr a d
vacuitas,ciue in cflcc::if{itcjipitis2ntcriusctpOiil«''^ ftcruis , circunda- . Et iiic quidcm dcns ncn ad
Fen I. Do(5):nna 3.
tlof ; fai>'
■ I^J*»*! quod eft.
liccs,& pro
' fiiis reci concaibas vd fo |»«bus. p>>' fecun.
J»ncar ab Bn vacuiu Xjfecunde, pSnra la- DU adan I & poilc-
»iUe fub.
tenues, loniam (i tunccf
yj^^y-'-i^ dc
dy lium iunaura;:idco quod motus, qui per cas huut valdc luntncccnhri; , 6z vtcllbnt firmn^ & manitclla:,(Sc quum caputmouctur cuiunctura vnius fpodylis^ alia mancrct infcparabiiis in ahaluamnclura: ficut oppofira^facieadtacie. 6c quum caput antcrius mouctur , & policrius-, liat cLim prnna fpondyii, ac ii ambo cflcnt vnu os.J ht quumadduolaicra Hnc tranfucrfione mouctur,fitlpondilisprimacumrccunda,ricut vnumos.Hoc cli^quod dc rpondylibus c carum proprictatibus narrarc volumus.
^'^'^OT AT lOIS^E S.
Qm colii fmtpams', qmhm yocentur nominihusy u4nH. i .dchiji. cn. yfws yerb & ipfei . depart. r.iim. & GaU.de yfn part.fripfere . At dccolH yertclrls plura. GaL ii.deyfupart.& 1 ^.neincn .:^. de anatcmic.admin. & hh€llode cifhHs; ex qiuLm iods fumpftt authof 20 Atde capitis motionibtis controucrfia eB^quum enmalij motusfoliHs fint capitis-.alij etiam collo commuies , (quu ridelicet moto tollo , & ipfum caput moueatur ) proprij duofunt;alter quo anmtmius & renuirnus-.alter yero ad la tcra.cMeriprxterhos omnes,& collo & capiti, ccmmuncs fimt. Proprios Galcnus ft^uod & cmnes tcHantnr) fuper priores duas colli yertebras ait fieri.fcd eum qui ad tatera fiiper fecundam yertebram : alterum yerb fr.pcr primam obirh& Gal.& AmcexiHimat.Contra tamen reccntiorcs yfifper prmam-.cum ycrc, qui anfkperfccundam pcrfici ommnoaridhoc pertincty cerinm cft caput pricn quidcm yertetra intcrmedm procefihus duohus iniungi:qui ao extremi occipittjlatenhus produaim prioris yen ehr^ finus proccffihus liiis utrmque refpondentes ext ipiunturMa & iliud apertum cH primam yertebram fccu deinfcriper dentem appeliatuin,proLefmmyidelicet dentjfimdem,quidmcdiaipfafecunda yertehra confurgens
antcruis fiiit faci:us,nifi propter duo iuuamcnta.quorum vnum ett: , vt iit amplius cultoditu : ^ aitcrum,vtlatus fpodvlis, quod cft magis iub ^,iic,iitnitcnus,(5c non cxtcrius.Etprnne quide ipoadyhs proprietas eft,nc t proccnimi pofte ^ iiorcni licat:idco nc ci mferat grauamcn:<Sc ne Pioptcr iptum nocumentis fit cxpofita.fAddilamcntum nanquc,quod repellit , ^ [inquantii]
poiiti , ixdat & quia ctiam parum indigcmus hic Ipinis cuilodicntibus.hcc cnim fpodfiis clt <iuau luDmcrla & Iqnilta cuftodijs fecundrE , q ip am a nocumcntis cuftodiunt.& propterhas ^mn^v'""'""^"^' inonpropriedlaa? fue Icrfn tn?"'°''"'"'"'"^J ^ nmfcuiorum plu icMn duobus cmslateribus ;pofitione ' rfpiflal polit.lunt,proptcr quodpnncipio funtpro-
Td ■4rtcmV.^'° foiamina,qu.^ i„ ca pofterms uom ™ V 'upcnore.Si cnim eius ncrmmen . ? ?"">'"''"'''^''' duocapitis addi- • ^r"^'^"?""^-"'""^ '""is.] &vbimo-
corpus pnmaf
c6/nui)icaiicia imer ea jmbo. &deiisi quidem, tjuiex leiu:)d4 o.iiur.elt be.ie aiinexus cu pri ma lig.uncnco fuiti. UiC lur.Cta ra capuis cO pri m,), & lundura cipiiis , & prinia /ii^ul cu fe cunda iunc laxibrcs relicjuis ifncturis ipondy Iiu proprer vehemente nccelJitacem motuu<.)ui fiuntp eas ambas: & funt vehemeccs & appareies.hc quu capor. mo ucc cu lunctura vnius duanim fpondyliij,rectida Je.nanec d<l hiTenshnuaiti aha fuaiunccura>ficut rcs vna ita , vt li ca!/,,c mouetur ad an terius & polierius,(tactu mafpondylt.lt, cuc vnum os. t Sjmenij. Cap.i z. Cap.it. Cap I.
Cap. U.& 14, Cap.i.& Cap.7.& 8. Cjp.a.
'"^ f""^^"ja capitis cflet pofterk, i'r\|n k"' "mmpriorem ycrtebram infinh col^.oV d,qu^ii-
id.quodcftpoftcrius; & latus.OporU,it ;/n . ' "'"^^'^'-«'«''«^"mW. necilJeea. p
vt t,uo foraminai-!i;.nr igitur, vcro rotnnm inrmlcm nm;r„ .
vt duo foiS^ii;;" ':;"!-^p°«"i^*8.tur,
ccfl-e fu!t iieruos H m, ir^ quaproptcr nc-
ncs,ficut in prima
^"enc ■■/ieliilia {i ^V"<^a , & ^^punicarc- ^■<:"P<i'nis ^V<^<t'cha>c- ^^P^^^inifn 1» lonu
<i pfora-
^xiljj oi), ..nuur ^ iH'J['rini.e: &
■us non
ycrorotarumir>finionifmilispropecP.:qu^rnuoaxiin. numcsmgyrumyertuntur. Q^mobrem,ciuHmlmitA fi hahcmt:urtt.m eH,^„^ i„^,„m uerti delent, no dui busaxms, fid umcoinmti oforterc. alioqui erim lircumagi non pofent.contra , qux in htcrafiU:m mouentur. tur A- "'"^^c^-uisncccntiuaflaiTn ''if''"''"''^''''"^^'''^^ ^'■■<>i'i"inniticardim
LW t an ror M . v j . a, oo..sp, aM:,us.Altemm uero qui fuperfec udam obi-^
tm',aj eo non dijfidere^quifuper umco cardinc perficitur . Vu£ uero umco axi innituntur.non ad lat era; neque , qu^ cluobus,mgyyum com.mode uerti poffe uidentHr;fed contrapotius euenit.Quarc uideturexhis,recentwrum fcnientia uero propius accedere ,quam Galeni & AmeniH opinio . ^
t«r,&?o(ete ?^'^-^^"T»"-'S'^ fuitpoffibilc vM^ f,"''''^"°^'^'^''«ns • Ncc
■ nt... •ta.eflotcumpnma cois :
"im" c.ru"a^'!!H "^T"'' • '■'nini co?no cam i duobn ,f r"?'^ '1"^* corruptiS fi
-^^'ida,funt iaxiores qua aliaifi ipo!
*2)e anatomia fpondyllum peEions,& eorum iuuamentis. Cap. J x,
C Pondylcs pcaoris ille funt,cum quibus iunguntur [co/lc , 6c attradionis acris nicmoracomprchcndunt.] 6: funtfpondvics vndccim t proceflus liabetcs,6c a!as. & \ na que alas no het.Sunt igitur duodccim ipody ics. Harum vcro t procclfus non funt cqualcs.Qui cnim cx cis lunt corani mcbris,qui;funtnobiliora,ma-
<^omprehed..nt membra anhe^
t Simenia. t Siaitni?.
Liber I.
iorcs (unt 6c fortiores.Et ipondylium quide pc uerfcsproccfus.quos alas yccatyohmcre. Jt Galenus ccnaoris aln^alijs duriorcs exifluur; proptercacp traSih. deyfufur.x^ ^yr.dccmam
cumciscollc iunguntur.Septcm autcm fuprc- ' "" r r . , n
\ Simenia. marum rpondyliumt proccfilis funt magni.& ipiarum alx groflx, vtcor fortilfime tucatur. Et idccquia carum corporcitas,in hoc fuit diminuta:iada funt ipiarumadditamcnta conifi ctionaliacurta,<^ lata.& illarumquidcm^ [fu-
1» B. infra.
hram ohliijuas ac trarfuerfas produBloncs hakere negat . SoUimr.Tranfnerfi yertehrarumfrocefus ad nonam yfq} dorft yertel?ram xquales fcrmefunt; a nona yero ad diiode dmam mmlnuuntur; ita ut duodecima ijsprorfus carcat; yndeuma yero iili adtuncra nonprorfus quidem tranfuer^ fo procefiu uacet,fcd ttaldc exiguam tamen portionem retineat; ut non adefeferi exiHimes,
.j. excuberanti8 nroccilus. c B.qu^ adapci tur rel ingrcd.ii xui- la vacmca.. tcs.
f isimenia. t Simeniuon. d B. quje abfq; bucfUA exiiiuc.
t Alchaticla.
pra] dccimam additamcnta coniundionalia, q furlum tedunt^ funt iila,in quibus c(l vacuitas t buccllicEtiliaquxinfcriusteduntj funt illa, inquibusegrcdiuntur gibbofitatcs , *^ [quxvacuitatescgrcdiuntur,] quarii t proccfllis ad infcrioracuruatur.Dccimx anf t proccfllis cfl rcduo 6c no curuus:6c eius add i tamcnta coniundionalia vtrinq^ hent vacuitatcs '^[quc cora bu ccllis cxiilunt:] quu fupcriusSc infcrius fimul bucellarum fit rcccptio.pofl:ca ver6,illarum , q fubdccimacxiftunt,buccUx funtad iLipcriora-,
&corum vacuitatcs,ad infcrioraj & ipfarum lo ns,6c funt a quibus nerui pcdis oriuntur. t proccfllis ad fupcriora curuantur.*Etnunc hu ius totius iuuamcntu nominabimus pofl.Duo dccima vero ipodylis alas no hct; quonia neccf fitas,multa,quaj cotlarum ca incrat, iam cfl: diniinuta:fcd nrmitudo alio modo cft ingcniata,> in quo firmitudo cualio iungitur iuuamcnto. Ethuiusquide cxiftit dcclaratio, quodfpondy lcs t Uimborumnimiaindigucrunt magnitudinc , 6c iuncburarum multa hrmitudinc: quia
Deanatcmia fpondyliHm lumborum, Cap. X.
SVpcr t lumboru vcro fpondylcs funt t p^occfius 6c al^ latc. Et ipibrumquidcm additamcnta coniundicnalia infcriora dilarantur & aflTimilantur alis t [ ] dcfcndcntibus. Et fpondylcs iflcfunt quinquc:t Uimborumvcro, cum'' [ t oflc lacro] cft ficutballs totius dorli.r & ipfc quidcm fuftincnt , 6c. dcfer.unt os fcmo-
^eanatomiat cffisfacri. Cap. Xl' f
OSfa t oflTis facri funt tria , qu? magis ingc- t niose funt coniunaa,quam omncs fpoii. dyles.Etcarum iunaure luntfirmiorcs.^c ipi^ rumalefunrmagis amplc.6c ncruus quidcnit qu i dc forami nc in cis cx i ftcntc cgrcd itur,ncn cxita ccvtitudmc duorum latciu ,ne anchc iun
e B & Juplata
fuemnt additatnenca un^ura ru ip(ius.'5c fufc ncccfie,vE pone retur vc! fieret p4is,qu* victnatur liiiod ccijnaj iicaiUs ei.
mcnta duplata fucrunt, 6c fuit ncccflc , vtpars duodccima:,quaicft vcrfus parte iUaru , fimilis iilis ficrct:] quapp cius additameta ccniundio naUa duplata fucrunt.Ui his igitur additamctis dcftruda fuit rcs,cx qua dignum crat, vt ala; fiic rcnt.poft hoc ampUUime fuitdilatata:6c, quod cx ca ampliatum fuit,fcrc alx fimilc cxiftit.Duo
Hbus cxiftunt t lumborum.
A N 1^0 T A r I O N E
J)e ojfe facro , quod & magmrm , & latum uocant. egii^ , Galenus lih.de cjfhus.Hlc Author boc os ex trihm ait ccn iiarecfjlhu^sut ctiam Galcnus.Dcprehcnfumtamcn esl, no
igitur iuuarticnta fimul in hac crcatura coniun 4« ex trlhus,mt quatuor,(quamms id in fimianmi & canum^
. r. .^,.,A^A ^ «n- . n ^ ^ difeclione non negemm ) fcd ex quinque & frequentijjime
fex conHitni.hsc tammM hifanulihus quidem corponbu^ laxa adhuc & moliux quum fint-fcparan pojfuntrneque yidentur d reliquis uertehris dijfcrre.in duriorihus tamen corforihH4,connexaitafHnt;ut nifiinintcrna,anteriori uide-^ licetparte huim cjjis commiffura ucHigia feruar.ttur, unn frorfus effe os exiHimaretur.
^ ■p.dorfr*
Cap. cap.
cta fucrut.Etiicc quide duodecima efl iUa,cum qua diaphragmatis iungitur cxtrcmitas.IUx au tc q fupra haccrjftunt Ipondylcm . ^ [
] lio hac indigucrut lirmitudinc in multipli cat io nc add itamcnto r u c o n iu nd io n al i u : i mo , quod cx cis oritur det proccfljb.6c aUs,magni~ ficatum fuit:quarccarum corpus ad hoc cccupatum fuit.Et proptcrca,qu6d pcdoris fpondy lcs maiorcs cxiftunt fpondylib us coUijnon fue runtpoiitaforamina intcr duas fpondylcs c6~ munia xqualiter diuifa:ied paulatim fucrut ordinara: quonia in iUis,qux funt fuperius,fuit fadum augmcntLi^ 6c in cis, quc funtinfcrius, fuit facia diminutio, doncc totum foramcn in vna rcmafit.Et huius qu ide fmis in dccima cxi- {[it fpondyU.Earu vcr6,qux cx fpondylib.§[pc~ doris] rcmancnt:6c fpondyliu t lumborucorpQra,tolcrarcpotucrunt a dcxtris,6c a finiftris, vtincisfiiat foramcn complctum. fuit crgoin fpodylib. t limiborumforamcn a dcxtris,6c fo ramc a nniftiis,^pptcrca,vtneru.us cgredcrctur.
A N N O T A r I O N E S,
*De dorfi ycrtchris atque earum yfu , & Gal lih.de ojfihHSy& hic author Hh.de anlmalihus plura firihunt.Sed hic CQntroucrjia c!l.Ait Am.yeTtehrm dorfi yndeclm tranf
Part 27
•e Difi
••I c
De anatomia t coccygis. Cap. XII.
Ct.Occyx cfl: compofitus cx trib. fpodylibus cartilaginolis, quc nonhabcntadditame ta.Et ncruus quidcm a fbraminib. illarum coniunib. oritur , ficut cft in colio , proptcrca quod funtparucfcda foraminc tcrtixncruus cgrcditur impar.
CapituUm detimumtertiumim quo ejl fermo , qui eji ficut finis de iuuamento dorfi .
IAmlocuti fumus dcoflfib. dorfi vcrbamodcrata.Nunc autcm de toto dorfo vcrba lo quamur contincntia uimmam . Diccmus igitur , qu6d totu dorfum cft ficut rcs vna , propriamhabcns figuramalijs flguris mcliorc?q cft circularis . H?g nanquc figura rcmotior cit areceptioncnocumcHtorvi ex pcrcuflfionc vcl
' •.mcci
B. a^e
iori. t imrT
lacim, in Cei
Fen r. Dodrina
impiiIfionceucnicntium,quam omncs alixfi^ gure.dc propter hoc capita coru , qwx (upcrius, uitcriora fuerunt curuata : 6c eoru quc funt ini:enus,adruperiora:& coniunxcrunt fcapud mccliam,qu.xc(tdecima.Ha^cver6 ad nullani curuatafuitpartem, ideovtfuper eamduxfimui conucniant curuitates.Et decima quidcm mtcr t proccirusnon fecundum numcrum: ica longitudincm mcdia exiftit . Et quia
" ruanmtn^^^^^ 'r^^'^ 1^^" prchenfum vndiquccomprchcnda ur,melior
'^.^/^'^^^at^^Ul.&utudnofitnifl vtder inpt rv H-if Ff ron-v .^ni.^l.^n.
&ifiudomninofuit,vtcum cautcla mcmbrcru nutrimeti,(ci-liccthcpatis & Iplcnis , 6c aliorumamplitudo loco iLomachi lungcrctur, ne quumimplerctur nutricntibus & infiatjonib. comprimcretur.Scptcm vero colla: fupcnores, pcdoris cofta: vocantus^qu^ ab vnaquaque par tc lunt fcptcm:fcd dua; qucX lunt in mcdio,lunt maiores,6c 16giorcs:(Sc ilie,q funt in cxtrcmitatibus , funt brcuiores. hcc cnim figura vt com-
n' 7- -"^^? '"^^'^^'^^ ' ^ ^"^^^^^ ^^1^1 vt dcclinct mcam ad cotrarium partis,& declinct illud qd c.t upra iplum,6c fubipfo,ad iUampartenv, ac 11 duo extrema dorfi ad fibi obuiandum dcclihnr^n ^^r''?^'''''^^ mmcdio nonfaaa^ fuerunt hm ! r l^^^e fucrunt
n^nVr^^^^^^ ^ infcriores ad ipllim decli
re^aS ^""^"^''T' d^^^c^^^^ientcs, 6c infcrionLi P m n ""'"'J '^'^' ^'^ ^^^^^^^ ^Watio ad con. Dciiore. ?f '^' d^cHnatio nis facilis fit: 6c,vt fu^
^^Cnp^^^]^'^'^ ^^^^^^^^^ ' ^ ^^^-^-
^al. quoa alte-
^^aatcmkcof.arm. c.tp. XJJlj. pOft.-E funt tutamcntumcius, q„od cxin. dant Et iD l 0?, '^ !"«nmcnti circun-
cumcnn m Vo i; ''^fial^-iuod accidcretno-
i ■ .''^"""OF^^r^fcnibus attt?lic«di
?o - iS"''^ ^iuMuodcontinuaturcum p-5 cundTtn d ■''"•-^'P'*'P^"^=''q'-'0'*P^«"^cirnean' H. f ''''"'^'^ cor,&,quodcftcuni eis; n;-an.u la tuit cautcla uehcr.cntiflima in co r
, -..--.-.i^^ i».iivinu.u. Lii , anv-xiujL
cxiftit. Et coftx quidcm iih^j in primisfupra fuigibbofitatem ad infcriora inclinantur : deindcredeundo ad luperiorainccdunt: 6c conti nuatur cutiioracc:ficutnominabimus poilca, i5 vt fit earu coprchefio in locis amphor : duo pr^terea cuiufq-, caru additameta duas profun das ingrediuntur vacuitatcs , qux funt in vna^ quaq j ala,q eil fupra fpondyles,(Sc proucnit iun ftura dupla. [Et fimilitcr cxifrunt ale feptem- 20 cLi olIib.thoracis.Quinq^ aut curtate.quc rema ferunt,funt ollapoil:eriora,6c coft^ faila^^^quaru capita crcata fuerunt cu%i cartilaginibus conti nuata,yt fint fecurai a fradura quum pcrcuflioncs afFuerintj;6c ncoccurrant mcmbris lcnibus & diaphragmati cum fua duritie.fcd occurrat ei cum corporc , quod intcr cas,'& mcmbra icnia,cxiflatmcdiuin:& inter duriticm 6c lcnita^ tem mediocritatcm habcat.
ineft ftpcem /ti pcnoiibns.
»« <^:oftfi
|B- aperte fu ori.
jl irnmogre
latim,paoU I in rcdione nn dininu-
dcVnfr^ »^<iurcia uehcmcnti/Iima in cori £nes ^«^^^'^^^cntorum imp?c conm^^^^^^ '^' 'Kcidunt,fL)nt maiorcs., & ci; hoc ^nZ^:'^'^^^ ^'^^^ caangurtat,ncque
qua:4in. f ^^^^^'^''^omnib.partiDus. IHa: vcro S,crcattr' ^^'^^^^ inftrumcntoru nutrin
nusnonfno P'^*^'^^^^^^^^'^^'^^^' antc^
<^r^inat.,twZ^^^ ' [ imopaulatim
bicaKntia:«:c mfcnores logiuquius;
3® 'De anatomia thoracis. Cnp. XV.
T Horaxcx fcptcrii oflib. cflcompofitus, ex vno autcm oflc non fuit crcatus proptcr iuuamcntum, quod in alijs locis fciuiui : [ 6c proptcrea vt fit iaxus,vt conucnicns iit ci, quod coUigitex mcmbris attrahcndi aerem]indilationc.Idcocjuc crcata fucrunt non folida , cum cartilaginibus continua, vt in ipforimi ^ [intcriori] motu fe adiuucnt:licet fint lundurc ec~ 40 ru firmg . Quc et feptcm creata fucrunt lecundurn numerum coftarum,quc cum cis iungun tur.Cuminfcriori pr^tcrca parte thoracisos cartilaginofum latum continuatur, cuius infcrior cxtremitas rotuditati attines vocatur '-"[epi glottalis,eo quod epiglotti fit ilmilis.]Et ipium quiacmcfttutamentum oris flomachi ^ 6c medium inter thoraccm <Sc membra lenia,ide6 vt contmuitas duri cum lcni fit mciior, qucmadmodum multotics diximus.
N N Or AT 1 O N F S.
Quod a c ofiis utrinque circumfcrihitury pertinetj^ ante* rioreparteutrinqueadpe^lusac feptum tranfuerjmu; decumbitueropofieriore ad jplnam; id omne fpatlurfi medici Thoracem appeUare conjueuerunt.ln huius medio natHra. cor itfum collocauit uelutt fmu,ti,m adfecuritatem aptijfimoytkm ad ^zquahilem ex toto pulmone refngerationem opportun]jJitr.c.utGal 6.deufupart. fcriptumrcliquit.uU thorai is jormationem & ujim ctiam explicat. Cxtera leges lih.de ojJibus,& j. i^.deufu part.
Vide Difquifl. tionc!» phyii«l» gicas C .>ltv2i pag4n. a B.lit vc tit la- Tnox in adiurorio , eius, cjuud circaiid.ic mr ra bra aniicluus b B.occuico.
c B.alchatigferieo quoi i,: fi nailis alcha^iar.
anatomia t furcuU. Cap. XVI. f .i. d.
FVrcula cd: os pofitum fupcr vnamquamoue duarum partium cius , quod in thorace cll:, fuprcmum curuatum , corani anliar,idc:i loco
Liber L
« B inmo crea ta Ci\ upxuu a ct»ftis.
b B. & vc Ib:. Al«3 hterx vcl vr ruppicac. t Siaieniorutn.
c t B,non.
i B.& Yocatur ala cbiram , & Winchar &\"a-
f B.deftraatttr.
f Simenu
qui cHr in iiifcrlori partc gul:r,.(5c proptcr fui c5 cauitatcm accivi it fbram :a,in quo pcnctrat vc naad ccrcjruai rubicas:5cncrui aJco cicfccndcntcs:5c dcclinat ad partcm rylucRre : &: c5< inuatur cuni capitc {patuLr:6c cuui ipib (patula liij-atur:^: cum cisamjobus adlatorium.
Hc anxtornu fpdtuU.lf.cLfula. Cap.XFIL
SPatula fuit crcata proptcr duo iuuamenta. »o vnum cll,vt adi'Jiorium &c manus ab ca fufpcndAtur,nc adiutorium cum pcdorc fitcontu-iuum > quoniamfaciliLas motus vniuicuiufquc daai um mmuum ad altcram dcfh-ucrctur: Sc coa iguibtio iicrct: [ Ip/a vero crcara fuit a collis fcparata:] 6c partcs motuum ad illam fue runii ampliatx.Et altcrum ci1:>vt fir dcfeniio tirmamcmbrorum ,qux intra pedus cxiftunt:'' [6c vt cicuctur ] in loco t p l occfllium Ipondyliunij-Sc aiarum ipfarum,vbinon funtfpondy- lcs : qux pcrcuflioncs rcpcllant, ncquc fcnfu3,qui cas prcscipiaaf.Spatula vcro a partc fylucilri fubtiiiatur,'5c a partcd3m:[l:ica ingrofla tur:6cfupcr cxtrcmitati; ipfius fy lucJtrcm fit cuitas t [ ]proiunda,quam rotunda adiutorij ingrcditur cxtrcmitas.Et ipfa quide , duo hetadditamcnta.vnum cft ad fupcriora, 6i po- Ikrius'^ [dc vocatur dc(trud-um6c>roftrum cor ui:j(5c pcr ipfum ligatur fpatulacii furcula:5c ip fumc{i:,quod prohibct,nc adiutorium ad fupc- riora dc fuo moucatur loco , 6c aliudcii intcrius ad infcriora,qd' ct prohibct,nc capur,adiutcrij diilocctur.Poftca fuic intcrmiilionc dilatatur,quatu plu3 ad parte mccdit domcfl:ica:i5 vt ilt cius comprchcnfio plusvdcfcndcns. Etipfaquidefupra fui dorfumadditamcntn het,(icuttriangulum-, cuius balys cfl:ad partcmfyiucLt:rcm,3c ipfius angulus ad partcm domcflicam^ nc dorfi fupcriicics [fricctur:]ficnim forct bafis ad parte domcflicam;Clcuatct, cute: 6c quumpcrculTioncsa lcfljntjCflicercnt dolo rcm.Et hoc quidcm additamcntum cfl ci, flcut t proccflas,lpondylibus crcatum ad dcfcndcn clii:6c vocatur oculu'. ipatulx.yitima vcro fpa^ tuLc dilatatio,cfl,vbi cfl cartilago^ cum qua co tinuaturj cuius cxtrcmitas cfl rotunda-, qux cCi ca continuatur proptcr cdufam, quam in ali;"s diximus caitila^inibus.
rcs- faflcs riint,qiiam adiutorii. Adiutorij vcro i uiutii ra quat uo r a ; nplcciutur ligamcnta. V n\X coaimcii: dilatafiai panmcularc iundurani circundans:f]cut onnics alix circundantur lu-' clur.e.Etduo alialiganicnta,^ [quc aroflrocor J ui j dv:lccudunt,quor u m v num c.l: habcns cxtrc , niit.ircnidilatai.ain-, &c circundat adiutorij cxtrcmum:6c alterurncii: maius,6c durius dcfccn d^ns cum quaito,quod et dcfccndit ab addita m^nto roflrali ^ 1 in tenuitatcm cis prxparata,] A quorumflguraailatitudincm trahit,6c prcpriequum adiutorium tangunt. Ht ipfacjuide f ibknt occultari fiib adiutorio, 6c continuari ' mufculis,qui in cius intcriorc cxtcnfi funt Icquetcs adiutoriu. Ad iurorium prctcr ca a [ arte flacuiu domcflica cfl concauum-.6c a paitc fy lucflri gib jP * boium:vtproptcrhoc,quod iiinipium cx mu- jjfe^; fculis 6c vcnis6c ncruis dilponitur,aflirmctur: ^ "^- [6c vt homo bcnc amplcdatur , quod vult am- ijj'*^^" plcclij 6c qnod viia manus ad altcra pcrucniat. |^ Supcr inforiorcm autcm adiutori; cxtrcmitate duo additamcnta contiiiuata c5poiita fucruiit^ cx quibusillud , quodcflad interiora,crc longius 6c fubtilius,cum nulla rc habcns lunttura: quoniam no cfl niii ncruorum,6c vcnarum dcfcnflo.Scd cumco,quod cfl ad extcriora-, coiU'" plctur iundura cubiti pcr buccUam , qu a: in ip' fo cxiflit fccundum-modum, qucm nominabimusj 6c intcr ca proculdubio ^[fubtilitas cxiflit- Et in duabus quidcm huius fubtilitatis cxtrcmt tatibusjdux funt uacuitatcs fupcrius ad antcri^> ra,6c infcrius ad podcriora. Etcarum fupcrior domcflica concauitas cft lcniticata , 6: ncn cxiftit fupcr cam icparatio,fcd fylucftris concaui* tas cfl maior cis.6c quod ad iincm [fylucftrisj concauifa..istcndit,non cft lcuificatum : ncqu^ eft ipflus pcrforatio rotud a:fcd cft ficut parieS recl:us:ita,vtcumadditamcnto t cubitiinipL^ ^ ad partcm mouctur iyiucftrcm , 6c quum ad ea | pcrucnit,ftct.Et nos quidcm dccla':atione ncccl iiratis carumcitoau-crcmjs.Has vcro concaai- / >' tatcsduasvocatHippo.'^ ^duos limitcs.]
tid. racui
ifliii eid ^ex duc mfe
fo lieiii
dnatomli adintor:j. i.humm. C.ip. X71 1 1.
Diutcrij osrotundum fuitcrcatum, vt a _ „..nocumentorum rccJ^-»tionc magis forct rcmotum.Cuius quidcm fuocrior c:<trcmitas cftgibbofa, \t IpatuLc vacuitatcm ingrcdiatur cum iunflura iaxa non valdc tirma : 6c iaxitatis caufaiunclurv^huiusjacciditci frcqucntcr diflocatio.Iuuam:ntum vcro, qubd in liaccxiftit la:atate,fuat dux rcs:ncccflitas,6c fccunta ;.Scd ncccflitascftfacilitas motionumad omncs pa: tcs:Er fccuritas cfl, quod licetadiutorio iitncccflarium,vt diucrfis motionibus ad partcs pof (it moucri diuerfas motioncs tam :n iftce ncq^ funt mult.cncquc pcrdurant vfqucquo ti mca tur,nceiuirumpantur ligamcnta6c difloccntur:iinmo adiutorium in pUiribus difpohtionibus eft quictum:6c aliud , quod cft cx manu, cft mobiLc:6c propter hoc alia; iuuvlui"» firmio
JDc anxtcrnh t culi:i.
Ct Vbitusexduobus o":Tvt: v\ longitudinc ^ coniundiseftcomp: i cautur io-
ciiia . Supcrius vcro cx ci > , '.^l; . .1 ad polliccm tcndit,cftfubtiiiusi6c vocatur focilc iupcriu> 6c infcrius cx ci:> , quod uadit ad auricuiarcm? eft srofiiu^-, qu . mam cft dcfcrcns : 6c voCvitut
fociic inicriu:; . Supcrioris vcro fociiis uuia- |l mcntu m c ft,qu6 d pcr ip fu m eft motus t cuDi; | ti ad fc torv|ucndum,6c rcfupinandum, 6c ini^ J riusfocilis iuuamcntumcfl,\ tpcr ipiumiitm^^ t tust cubitiadconuringcndum, 4ikitadun^- L Cuiufqucvero ipibrum medium attcnuaturi^ ^j,. fuh quoniamgroiiitudmcnonindigcnt '^'M a« iUud,quodcx mufculis groflis lupcr ipiaiacctj t<. ipibrum duo cxtrcmaingroflata fucrunt,/" ptcrca quod fupcr ipfa multa ligamcntorui}^ origocitcis ncccflaria: quia frcqucicr ^icddi^l^
verDcra,6c pcrculnones fortcs,quum motus
iun'Ct:urarum:6c proptcrca quodcarnc dcnn^* tur,6c muiculis.Supcrius vero fociic cft ton\^f quafi veniat a partc domcftica:6c pauUilum t^J tuose ad partcm iyiucitrc^gibbolum fiat. 6c i^^^.
■ ial>'
namcntuni in hcc odfdt prcparamcnti bonitas iid motiim torqiicndi: fcd infcrius cft focilc rca:um:quoniamiiocad conftringcndum, & dila tandum mciius cxiiiit .
*I>e anxtomhiunBtiYS, cuhitl Cap. 20.
I rjrenolatio
pcrioris,& infcrioris tocilis iundura,cum adiutoriocomponitur.Supcriusquidcm focilc i in lui cxtrcmitatc vacuitatcm ingcniose fadam nabct,in qua bucclla fylucftris cxtrcmitatis adiu tori) ingrcditur,6c iigatur cu ca:<Sc cxipfius^^[cir cuitujm vacuitatc ilia ^ucnit motus rcfupinus , tortionis. Infcrius autcm focilc duo liabct ad z 3acuuas«el ditamcnta:intcr quccxiilit ^ [tcnuitas,]quaifig^ ^ ' ma gr^c? litcra: fimilatur,& cft ita S. Et liuius 'ccCC" i^.^^^^if^tisjcontorqueturfupcrticicsilla, ^^ciiur*. quaicftmipfiusconcauitate^vtbcnefitfaausc-
- r4«lh«L lus introitus in^ [concauitatemjqux cft in cx-
^/^""^^^^Lifonj^quodconcauumcxiftit^fcdfuc c concauitatis figura gibbofttati circuli fimilatur.
••"f^^itam Dona igitur ingrcifione^[fubtilitatis,]que in-
- '^"^- ]\' ^^^^ focilis intcrioris additamcnta cxiftit,in .vacuuatcm. ^^™^ ^^^^^i"ioi-cm*[tcnuitatcm]iunauta compo
ofla funt quatuor,qux funt ad partcm pcdinis , Sc digitorum:vndc proptcr hoc oportuit , ut cffcntmagis ampla.Et tria quidcm ol]a^[ordina~ ta]fucrunt. Eorum vcro capita,qux iunt ad par tcmtcubiti, fubtiliora funt , <Sc mclius adinuice collccta,& plus continuata.& carum quidcm ca pita,que Ibnt ad partcm acici altcrius,lunt latio ra;6c miniis bcnc collccta, 6c continuata . Octauumvero os non confortat duas rafctx acics , nccconfiftitin duabusrafctx acicbus: fcd fuit crcatum ad dcfcndendum ncruum,qui cft *^ [in planta.Et aciei fccundxjfit cxtrcmitas cx cdiun ctiDiic capitu oftium cius,6c ingrcditurvacuita tcm,quam nominauimus: qua: cft in cxtrcmita tc duorum focilium.Fitcrgo iunctura dilatatio nis,6c conftnctionis. Additamcntum vcroprie dictum,quod cft in focili infcriori,vacuitatcm oftium rafctx ingrcditur, 6g fit indc tortionis , 6c rcfupinationis iunctura .
b B gradata. t Afeid.
c B inKef & acieithu oiiiu •
De anatomia pe&ims ^ [ manm . ] Cap. 2 2 .
^acuitas«e\ "^^^^^ ciibiti.QuiimqucS [tcnuitas,vel pars fupcr
pra fu^ ua- ■
cm,vcl partcm]ad pofteriora mouctur,
6 R Mlcef. e fB Pedenal chef ec cA coni poficu c\ o{V\b. plurib ne nocu mecu Ji .iccideret,c6e fijt , &
" CnnL".^''"'^''"/'"^""' - &qimniparictalis ar,- n?.fl" 'Sl''*'^'^ prohibeta dilatatione fu-
f l«^v«„i.a,.„ riusm^nl ^'^'Pf adantcriora,&fupe
vtprr e» manus concauitatetn liabere poflfir^qtinm corpora rotnr.da con.ifien.ii no luntas a{tucrtt.& cjuum liqmda cuncnt.\a rttinere Toluerimus cnm manu , iV I1 rc «Juidem ofla iundlurx liJi' fiimifcrj&: bejie sd.nuicem func ligcr;!, ne icpj'-encar;& manus debilitcr iilud tencat^quod co!l!'^it,&' quod tcpetrita trfi cutis alk -tcxcojO T^aretur inuenirentur hyc omnia offac^ntlnua : c,uoiun-i ft paratio afenfu .ficlongmqua.Et cun) hoc l!2;<<menram firnucci- iningit unum cum aliojfed in eisexidic ohedicntia ad paruam conftriftioncm,ex qua proucnit,uc inttrior pari manus coa cauetur,fcu concauuatcm habeat.
OSfa pcctinis^ [plantx] funtquatuor :proptcrcaquod cum quatuor continuantur digitis , 6c funt coniuncta a partc, que cft ad rafctani; idco, vt ciim oftibus , qux fu nt ficut con ncxa, 6c coniuncta, bcnccontinucntur ,quic
, i in parte digitorum parumpcr dilatantur ^ ut
ut lit lonLnnquuni rnocu---^^ ' lcnificatu, 4^ cum oftibus^qux funt difthicta,6c fcparata bcne
a B.alkef.
in tbcili cy^nwL^: 'r'"r'X ^'^^^^i^piunmum
i?, n "^'-^uicntorum rcccDr^n
'^eancaomiarafetaidesibrachidis, Cap. 11.
continucntur,6c fucrunt ^ [ad infcriora] curua b B.adinterio ta,proptcr illud,quod iamfciuifti. Raicta: iicro iuncturacum pcctinccomponitur pcrconcauitatcs , qux in cxtrcmitatibus osfium raictx confiftunt : in quas bucellx ofsium pcctinis , cnix iam cartilaginibus inucftitx fuerUnt, ingre diuntur .
^ ^'^O r AT JO 7^E S.
Afcta ex mu Itis cft.. compofita offibus , fTa^4 [^^'''''''''r''^'^'''^^^^^^^-^^' commune 5^
aunm rr., ?^^^^^^ concauari poffit : /« Hh.dc ojjium dlffcaione dixltCjalenmexquatuoY of- ^
f u-nr ^0 contincndi voiuntas af phm conHarc metacarpum.fcd qm os poHuis tcYtium pojU "^''"^' " .i""'^^ liquida currctia rctinerc uolue- lmchialiafcrihunt,ex quinquc.y4tcontrariimlegitur in
l iAfeirf.
rimus.6c hecquidcm oftk lundurx iiix firmii^r
tlann'f ^ T^^^T '""''^ icparentu 1'
Plantadeoihteriilud tcncat,quodcolli-,r 6c a7f ^ita,vt,hcutis plantc cx^oriarctu^!^^^ ra n ' ^''''''}'''^^ ot\a continua,quorum fcpa
ftit - ^ ^ vnum cum vno
V ''^'''^ ^^'^ coneaucturl RaSS
oDorM V ^^''^^ ^"^^' ^''^i-tcmtcubiri
oportait, vtcaapius fabtuis . Etakcrius ac[ei
dc fi-a^uris.ex trihus conslare poUhrachiale. tu conftdcra , ^^P-^' De anatomia digitorum . Cap. 2 ^ .
Dlgiti funt inftrumcnta, qux ad colligcndum rcsiiiuant. Etipfi quidcmnonfue runt creati carnci ab offibiis uacui,6cfi cuni hoc diuerfis motibus poflcnt moiicri ;qucmadmodum multi ucrmiu 6c pifcium , potcntia dcbili moueretur:6c hoc idco,nccoru opcratio ncs forcnt dcbilcs,6c et dcbiliorcs quam trcmctis . Nequc ctiamcx vno crcati fucrunt ofte , nc corum opcrationcs forcntdifficilcs, qucmadniodumacciditpaticntibust tetanum .Et ipfis f Cazta.
4^ Liter I.
•B.«^uon!am Cx quidcm tria ruffcccrut oflTa,* [quoniam, fi conl humor exiflit vifcorus: q uorum iunduras liga- [|;
Src'f .<STa «u "'^^■i^-ro adclcrctur,in augmcto numcri motuu menta comprchcndunt fortia, quc fibi obuiant i^jcdes
r« aiuJ aagiT^e ipforum iuuarct:ibd dcbilitas procuidubio inte cum '^arjiiculis cartilaginofis.Et nacuitatcs qui
lum ad nu'.«eru dcudo iUud,qu6d ipfos in fupcrflua fiimirudi- dcm impicnt qua: m iunduris cxiftunt,proptcr W
i^c^^rerpS^ oporcet tcacrc,proucnirct,cp] fi cx pauciori- nocumcntum nrmitudiais,ofla minuta,quaj Ti- J
r* ctSiiuati c6 ^,"^^ qiiam tribus crcati fuiilcnt) qucmadmodu , lauaina uocantur . tvio^yuli., qux il crcati fuiQcnt cx duob iis ollibus^ cflct lirmitu
ad?"on' ""fi r ^ maior^fcd motus minucrcntur ab eo, quod J)c iuumento ynguis . Cap. 14. J
tuiinis, i fimu ^"^^^f ^^^s quidcm plus indigcmus motibus ^ JjEcr.Aiia litera amcnis,qnam augmcuto firmitudinis tcrminu 10 \ 7 Nguis propter quatuor fuit iuuanicnta
idcctet posiJde- tranlcuntis . Ipfi vcro crcati fucruut cx offibus , V crcarus. VnumcujVt carniscxtrcmitatis
K debili-ace n niinrnm hjfoc rn,^i- 1-. -:^..^r' '■.^C.^v..-, ^^^:*.^ J;^:^^ j: „„.;.a^*.. r.i.-v,-!; aU
t:onarinS 'ii ^^^"^^^"^"^ ^^/^'s fuut laLiorc5,6c ipforu capita sut digitorum podium exiifat : ne quum fupcr i
Part 28
lud qaoS ffius i^^^S^s tcnuia.Et quxcis funt infcriora,funt ma quamprciTcrit rem,dcbihtctur . Et ahud, ut di-
conaridHoae m ^ovd. fccuudum [ ordiucm : ] ita , ut c{i\x in cis jz;itus pcr cam rcs minutas poflit capcre . Et tcrtoit!df'!'°& fubtihora,fmt cxtrcmitatcs ttcnuium of tium , vtpcr cas valcatfcalpcrc,& mundare . Et
i\x^xX^cz iumi:]& hoc quidcm cilproptcr dccorationcm quartum,ut quandoGuc fit arma. Tria vcro pn
b B. gradatio- comparationi3,qua2 intcr portantcm cxidit ,-5c nia (^tcvd humana: dlgnius conucniut: & qnat ^
jicm . ^ port atum . Ipforum autcm ofla crcata fucrunt tum cajter is animahbus . Et unguis quidcm cx- , ^ ^
t Aae^a rotunda timorc nocumcntorum.Etfaclafuc- trcmitasrotiidacrcatafuit,proptcrinud,quod
runt dura,non habcntia concauitatcm^neq^ mc 20 fcis . Et ipfc cx oihbus^crcata fuit icnibus , vt fub
dullam, V t circnt tortiora, &c ad conaringcndu, cis flcacrctur,qua: ipfum pcicutiunt,nc icinde-
& ad hgcndum in motibus,& attraiicndum . Et rctur. Et vngucs auidcm crcati funt fcmpcr crc-
fncrunt crcata intcn us curua,6c cxterius gibbo- lccntcs:proptcrca quod funt aPti, vt friccntur #
fa,proptcrca,vt illud,quod tcncnt, mciins rcti- ^ radantur.
ncant , <5c mdius friccnt , mclius prcmant il- '
lud ,quod fricant,&prcmunt.Etintcrvnuni- mauofnumfemom , Ca'o, 25. quodquc,5c almd non fuit in mcdio cocauita;,
ncqucgibbofitasiUtbcnc,tanquamrcsvnacon- ^ OramV[t osfacrum] funtduoollaadcx-
tmucntur,quum ncccllitas fucrit,ut cx cis iuua- tris & a fmiftris,cuc in mcdio iirma conti t« pro ,
d B.E«rcm(u ^^^^/^^?^^^'}^ 9^1^ ^ vnius o^^^^^^ [Eorum i?® nuantur ]unctura,& ipfa quidcm funt ficut 01« f""-
tes ucrd exwn j;<-i^_^cxtrcmi,iicut pollcx,] & auricularis gibbo- nium fupcrior um ojTium fundametum:6<: por* :
iVta ipror& ii^ ht atc ad partcm,m qua non cfl digitus, habcnt tantia,<5c mutanria locahter inferior a:unumq5- j
pfMucis , vt ut corum iumma,quum apphcantur , limilis quc autcm ipforum in quatuor diuiditur par* {
hgurx rotundos , qu^ a nocumcntis tuctur . Et ics.illud,cmod c(l ad partcm fylucHrcm uocatuc ij
mtrmlcca corum pars fuit carnofa ut fuftcntct ^ [alharcafa] & os ilij : 6: iliud, quod cft ad antc- jlcuit,
B.weantur. cos : 6:, vt [ccdant] fibi obuiantibus ,quum ca riora,os, vpcatur fcmoris: (5c iilud , quod cft ad }
llrinxcrmt. A toris ucro nontahtcr faclifuc- po(lcriora,vocaturosancha::&domehicmnqiJ
runt,ncgrauarcnt: &,vtpugnuscflctarmado-. cft ad fupcriora,vocaturt pyxiscoxx:quiainip )«j
f B.ala.««ei . P^^^m tuCicns . V cruntamcn iu ^ [ t tcnium of^ fo eft concauitas , quam caout coxe Lubboihm -j
t ^m^d. hum cxtrcmitanbus]plus carnis pofitum ftiit,vt 40 ingrcditur: & fupcr hoc os inembra ponta funt I
^'^lfTi ^,^3^'^^^*^^^^^ ' ^^^^^^ co^^^nda apphccn nobiliora , hcut vcfica , & matrix , (sTipcr matis j ^
^is^^e^^ longioribus tadus rcccptacula m vins, & riacris , oc hifcilmum
tuit lunauiis , (1 poftca anniiiaris ; dcinde in- rcctum. dcx-,(^- poilca auricularis: idc6,ut corum cxtrc-
rrin^^^n^r"^ comprchcnfioncm^qucntur , & Semoa^rcgamdelmamento t cmmm . Crp,
, B.utq«atuor ^^0^^ ^^cmaucat apertio:5c cu hoc^^[vtdigitis,(Sc ^ ^ ^ ^
« lioia
fiS,'^ kniv^el concauctur , quum ccl "0 Orum iiiuamenta in duabus conCftunt re-
cJ,^ruo. fo^> du ITll^^J" 'r^^'"^"^ dcm:& altcra,mu?atioccualis., autai-ccmlcns, *f ■ iPtu^i,^^^! »1^^^^^^ clcftrucrct. Si cnim ■ 5« autdciccncicns:&liocfi^pcrcoxam,&pcrcru5. «
le^nd ™?ncr" ^nTJ^T Qi^-'""'!' P^di nocumcntum accidcrit , ilarc, &
r ""'^- n; nob s^^ K^lZf^ '^''^'■'^"•^- fi§^i-e,d.flic.lccrii-,rcd mutari, non.nifitatum >
k i,.uol.a, . ,"Tm;n,. ,H qiuntumneccirariafucritmutatiomultxfi^ia tll
u;™- n^,f ' ™ f /^'fi '""d.in quo ms.qu* cft ad unumpcdcm . quum autcm mu- ^ su
1 B. s P"'^"-'"'^.- hoc quidcra fculis coxx aut cruris nocumcntum accidcht,
,u,,„.oce.T« ';Spolffn^^^^^^^ %a-c crit taalctcd moucn dttEalc. , fc
£ poneieK' re pcumi poucx non alligarctut , longitudo intcr i»di,f
.ro _Et_poilc>c ip;um,&alios digirosnon coanguftarctur . ^
QlL«mergoaIijqu.itnordisirircmaliquamab Dcan,tmiaoSiumcoxs. Cap.
nr.iitiionoan vna partc comprchcndercnt, & pollexab.ilia «o T> 1? ■ /t-i j. , > >■ t • •, .«^tifDer»
S,.iWc.-„ra,„. partcadiiu.arct:posfibilceftct,utplLta,^imr P^v"""'°f
ria™.ieft,,..rer ^ , ; , ^ i.^uima X Cit COX3 . Et ipfum quiaem cft os maius ' „„.
..fo:n & ,„<er gMm comprehcndc c.& pollcx ab alia partc ci quod in corpore exiftit ' quia ipfum clt dcfr"
o::,nf,'";,i, Hr'i'f 'PP 'f '""f ^..'^«dplantaconftrin- rcns ,llud , quod cftfupraipfum;&mutansil- '^'^^
^j"«or 'd; ■! fo" t '"''•■^''1"™''™' &.-''n""l--i">ficut lud,quodkVubipfo. tuiusftipckorcxtrcmi- J* ''^
c'6pre!.c„Ju^r, ^oopci tonumpoftcr.us. Omn.a am^ tasfitfaaarotniida,uttacctabulumancha:bc- t"'^ «
& «nct..&auricularis, & annularis,ficut lud,, c6pre!.c„Ju^'r , "^S^^^^^^.Pf '^^^'^^^ tas fuu racta romnaa.ur, accraouiumancna: u." ■
«"^^ at" bn 1 f X "'>l'l^''"''^^^ [tcnuitati- ncingredcrctur.Etipfumquidemcftg.bbof...n
, Dw-, ] & ctfacamtaubu? inuantibus , tnter quas sd pwtem fylucllrcm ; & curatum ad part^ m
Lli piia.
t Afeid.
l- L'-
ri ir (-
.d ib
l|Wpin3 trnior Cl rwpro ccrco
domcfticam,5c ad poflcriora.Si cnim ipfum fcrct podtum iccundum rcclitudmc m <Sc pyxid is ?quidubntiam,accidcrct indc ( aliq uis daudi> ca lonis motus:]qucmadmodum acciditci,cum tahs cit cicatio: ncquc bcnc dcfcndcrct mu^ tZ^! ncruos,& vcnas : ncq, cx hoc
^nv 1 T -ncquc fcdcndi forma
cilct bona..\iiiphus,ri curuum ad partcm domc fticam non fuillct rcduclum , proucnirct indc a tcriusmodi claudicatio^ncquc^ Lrtatiol ili^ nccf^lnV
Fcn I. Dodrina
tionc.] Etiunauraquidem laboriora fuilcntata fuit , proptcrca,qu6d fuo motu dcfcrt corpus , & pofitus fuit locus cius ad antcriora^quoniani plurimum quod ci accidit dc laborc incUnatio nis, cflad antcriora . non cnim habct ad poftcriora inclinationcm laboriolam: ad duas tamc partcs rcm inodicam dccUnationis habct.Tota vcrocius dcchnatio cft ad antcriora: [& acci ditci ibi labor in hora inccdcndi , 6c ftandi fu- 10 pcrdigitos pcdis,quumahquis quafi fulbcnfus curuus llat,& horum iimihum.]
Vc anatomli p edis . Cap, ^ o.
T) Es crcatus fuit,vt fit infirumcntum figcndi. A [6c fada fuit figura cius ad antcriora,vt hgura Ionga;vt m ftando , 6c in appodiando fupcr ipfum, auxilium pra:bcat:cui in partc domc rtica tcnuitas crcata fuit , ut ht pcd is dcchnatio inhoraikndi:(S: propric vaciUanti, ad partcn contrariam parti pcdisclcuati,- quarcnus rcfrc nct iUud , quod oportctcondringi cx nixu fupcr partcm bcncclcuandi pcdcm clciiaiu : & ut ilatio fitttcmpcrata:6c ctiam,utfit ficilccalcarc fupcr rcs ^ cxcuntcs, <Sc ablquc magno dolorc ; & vt pcs bcnc circundct iUud, ;qufKi gradibus , (Sc cxtrcmitatibiis corum,pcr quc fit afcenHojfmilatur. Etpcs quidcm cx nnUtis oUUniscrcatus fuit proptcr iuuamcnta.cx qiiibus c(l,ut bc-
oiribus compofitum Vn,,». Lcnuua.^ LTcata luit , ut iit pcuis dccimatio
longius:(5c ipfum ctt domcmcum & l^oT^^^^^^^ ^ '° ^'''^''^ vaciUanti, ad partcm
uiatur: iXuL'?,^^^^ '''''^'^.^ nnoabcabrc qucm prota/d"^ 1^^-- > ad
nor. dusctiamlnbct K l ''^''''''''''^ iyiucftrcm.portia apud? ^?""^'^ P^-^^^cm l^abct ^L^:^^^^'^^ nUcriorc cam,proptcrca,vt pcr cam n F '''^'^^ ^^omcili.
«qLcnw^li^^^^^^^ - .^^.
f ^^^^^'^'.^^•j ^ minor ^rcata tuit quani^^f^*^ ^'l^ ncrctincat,6c circundct iUud,fupcr quod [in-
il ditHculta.
f»aicris . vt fi rojj ^
l"d ca Pfoptcrca,qu6d adiuncle Fm,! '^'
Et rcs, proptcr quam fuit .dd., 5 ^P^^^'^^ • tatc,cU^[fa'ciht.4jadiZ gisconucnicnsfuit intcn ^ i^'cundama ^^nna crus ininus tuit ta-
qua fuit fada cox^ mTor Ou ' ''''''''''''' ^ > P^o
faluntquantitas tcmpcrau-ad^^nn^,';'^!^?^^''' ^ . ^ ^ -...v. v.ua.uuL vigninicx:Traius,pcr
os addcrcmr,accidcrctdc dclS. t r"''^-'' ^^^^^^ ^^^^^^^^^M^^-^^i-^ cum crurccomplctur,6c cal
motUS,lUud,qdaccidlth.h,M'^^^^^^^^ r:inn,..nnnH fnn,-.- ^..L.^:.. e.
variccs.Etfi;iun^~^^^^ bilitatcSc duritic Cus & ' •^^^
rcndi lUud . quoc^ acc d k ata ^ "^'^^ naturafubtilia:6c proi tcr hn ^ ^^''^^'^l^^^us dc tunUuit,6.for^urfXf^^^^^^ icdncanna pra:tcrca uiinorcai r^^^^^
mcntaaicutncruos,6cvcnas &an^ ^^ cas,coopcriro.<v .r'^.l.. . ^^|nt intcr
Oiiu s ium tii clt rtfi. « quod ti
ocacione '§>eth»i . «^^cnTionc talcaneos n iwduris u pHcitis pPrterram ccibu$, Si [^lioncm 'am . killictc- M labor ap»<UAiionc
ccdit :cx tcrra,quiim nccdfc fncrit . Pcs nanque plcrunquctcnct illud , fupcrqd'' [inccdit:] que admodum manus rctinctillud,quod rccipit.6c quum tcncns prxparatur, ut moucatur fuis par tibns ad aliquam forma , ut pcr cam rctctio hat mchor,crit mclius,quam ut totum fit vnum fru llum, nc figura poU hguram hgurctur . Et cx cis cil iuuamcntum toti communc, cuiusoUa funt multa.Pcdis ucro olfa funt vigintifcx:ttalus,pcr quod luclura pcdis cum crurc complctur,(Sc cif cancu.squodcU fuUcramcntnm hxionis. 6: nauicularc,^^[pcr quod cU tcnuitas. t & quatuor of fa ratcta:,cumquibuspcc"lcn cotinuarur.quora vnum cU: os [grandinofum j hcxagono hmilc, pofitum ad partcm fylucUrcm; proptcr qd pars illa lupcr tcrram bcnc figit; & quinquc pcclinis olla : t talus vcro humanus ^ [magis fubtiliatus cii ad cxtcriora, 6c magis ingrOiTat^is ad intcrio ra,c|uam t taluslomnium aliorum animalium.
cas,coopcrirc,<Sc communitas cann r" r " -..^-^— , 'iv...i...v»... ....v,i uin aimuaiiuin,
in ^^''''.^''^'^P^^^^^^^ ^ipic dl quafi nobUior oihbus pcdisin motu
iunC^uradiiatationis,cttortionis. ^'^^ n,„.nr,hnc r,^ ..i,.:,- ....
anat. poplitis ,
«trcmitatcmcovt / ' '^^•'■tfupcr ^"ntincan^!^^*' vacuitatcs , Lt.
^^!^6CntC, (Scaho Uanni.M.*-^ ; -^^
diubus partibi.T."' — ^""."«■'^«"is tortibu ncfaclafu t cun-,' q""!^'" pars antcrun- PlitisA cftos "'««•'•P-^tcllahoccitoculo "'"amcntume '°^"'''t^=C'ntralicn,.-' [Cu„,.. quum c(\ ncccll '""'*'*l»«d timctur,
i 'Uumlcdcrccx ruptura.& dilloca-
1 1 ^•■^^^^•^^ j. s.vtioiii niV^LH
luuantibus , hcut caicancus cfl nobilius oUibus pcdis in figcndo adiuuantibus.Etttalus quidcm intcr duo cxtrcma pofituscft a duabusVannis cgrcdicntia , ipfum a fuispartibus circundantia S [lcilicct a fuprcmo iphus,6c a fuoloco,(5c adua bus iuis partibus,fylucftri,(Sc domcltica, 6c cius duocxtrcma in duas uacuitatcs,quc funtin canisfixit,ingrcdiuntur.] tTalusprxtcrca intcr crus 6c calcancum mcdius cxiftit; pcr ipfum.n.
du,;,Z"'!^Scntc , (Scalio li<2;amcnto in n,-'';^'" ^^^^-^ ^ caicancum ineaius cxiltit; pcr iplum.n tcndcntc , 6c duobus li^rmcnns tl^^^^^^^^ "^^^^^^'^ continuatur, 6c imidura i na>r ca firma-
tur , 5c fccurafit a dillocationc , & ipfc quidcm
Lsa >c po ius
pro ccrto in mcdio cft pohtus : iicct cxiflimcnt c]uidam, quod^ [ ad domcflicam fit dcclinans proptcr concauitatis tcnuitatcm. ] Adt tahim vcro os naiucularc ab antcrioribusconiun ctionalitcr ligatur.' [Et hoc quidcm nauiculare cum calcanco poftcrius cotinuatur : 6c antcrius
Iiotno furgitil terra & apud x gietlm i, apud icfllonem corporis tupcr calcaneos pedis > & (\<XX lllls 6r milantur. a B.CSt rigurarim faila fuirfi guia iii logurri procenfa.idanteriora, nt ddiu uetad ftuiduiu erede cu appo diacton^ fiper ipfiim;& crearil fuit ei aclimas , idelt pjrs coci ua planta p?di< declinaus ad U tus domelbtt! , uc (it dedinatfo pedis in hor.i thndi,& ^pric inhora dcabnlationis litdccli nans ad partent contrani part» pedis eleuaci , ucl conioii} uc reliitat grauiiati per id quod oportec , u: rirmetur fundam^ tu tiiperpaitcnj hrma caun pe dis moti fcu eJe U4ti,& ut (it ita tio aequal , ecia ut(it facile appodiarc , ut t calcarc tijp re« emineces ablt^; magnodotore > & uc pcs bene comprthcdatil Uiduel beneap plicetur illi . t Aliasarcjuales ^alias emiueces t Chahab. (• .i cubiformr. b B.appoducur uel apphcacar . c li.calc»:&ap plicatur . t Alcahab . d iJ. per tjuod c6plccur&pd- Citur .icS.ius. c B. os ncrUi • t Alchaiiab. f B «chemen* tius eft tcch;*iban quialchahab.
t Alchah.ib. t Alcah^b. gB.fciliceca pf> itremo ipims &: a polleriori,&4 duobuseius lateribusfylueftri & domeftico.Sc eius duoextieniain calcanco ioduabusvacui tatib.ingrediur» tur rachecan. hB.adfylueltr^ Hcdeclmis pru pter aichmas. t Alcahab. 1 B.&hocqar-
48 Liber I.
05 «aukuU- cum tribus ofllbus rafcta; a Datrc filucftri, Os uc cicns adipifci corpus cius pcrucnicns ad mcm- * ■ continu;.tur <Tniclinofumcft iUud,quod,il mauis, uoca os bra conkcutioncm longmquam fupcr corpus ,a aich.hab po fi volucris , poncs quartum ofliu iuum in ortu fuo,& fua grOffitic coniecutione, tflj ^
^alon cum tr,- i-afctiE . Calcaucus aut fubt talo pofitus cft du^ dc qua fit curandum . 6c eius corpus quum eft JjJ bus «sfibus ra- i-as,rotudus ad poftcriora , vt pcrcuftionibus & t^i^s ortus,cft tantum,quantLi ipfum ccrcbri cor fcte : & * parte j^^^^i^^cntis rcfiftctc ualcat, & infcrius lcnifica- pus & nuciia,& capitis concauitas,& neruorum G?pmo . tus,vt melius ^ [calcct, ] & pes mclius coopcriat cgrclliones tolerarc pofsut:tunc cnim^fi ncruis M • Quod li voluc^ illud,fupcr qd quicfcit,quum ftattcums quanti- mcmbroru motus aftirmiireturjipris m fua cor \. n.uocabisipsa magnafaaafuit,ut corpus portarcqucat : & porcitate poiribili exiftcntibus,] & proprie quu ;-iu?ium fuitfaaustriangulatusadlongitudinem:&fub jo auuduntur,&patiuntur,& ramificantur m me bj k B.apoodietur tiliando paulatimprotcnditurdonec finiatur , bris,&fitiliud,quodcxcis uniacciditmcmbro velapplicetm- ^ anniiiUctur ^ [coraiii tcnuitatc adpartemfyi multo iubtilius quamradix,& quuafuoprinci ' ^'^^i^ 'le n ucftrcm,idco, vt fubtilitatis concauitas fit ordi^ pio & ortu clogatur^cflct in hoc corruptio ma Xte , m in nata fupcrius ad'fuum medium. | Ralcta ucro a nifcfta. Sua igitur iapicntia dcus ipium gubcrna cocuatio c6ca- palmx rafct^ eft diucrfa , quoniam lia^c cft una ^ut, grolliticm ci attribucndo : [qux proucnit uuatispiat^pe ^cics, & illa dUeE acics ; & quiacius oiTa fuiit lui^ proptcr corporis excis,& ligamento compoliti Sri 'vcrfus meri multum minoris.& in hoc quide iuuame villorum confufioncm Jquorum vacuitatcs car cHi jmedium. tumcxiftit^quoniam in paima motus fit plus nc ncimplcuit:&hocipfumpjinniculo tcxit-,&m » ccftarius,& comprchcnfio, quam in pcdc:& ma ip^ius mcdio pcrpcndicularcm ficut ^ [ t chor- ^ > iusiuuamcntum,quodinpcdcconfiftit,eft fige najdcfubftantjancrui pofuit. Et huiusfumma rc.MultiplicareAutcmdiuifioncs,& iudurasin faclacft mcmbrum ex ncruo , & Mligi^mento,] {> retincndo nocet,& in coopcricndo iilud,iuper & corum villis,& carnc implcntc, & panniculo quod itat :,pptereaqu6d proucnit indc laxitas , coopcricntc compofitum.& hoc quidcm mem j & apcrtio multa:qucmadmodum,fi nulla forct t>i'um cft mufculus:& ipfc cft,qui quum colligi ibi laxitas,nocerct^ propterca quod dilatatio x-. tur,trahit ciiordam,qua; cx ligamcnto,& neriio qualis,qun?eft conucniens,decUct.Iam cnim fci componitur , illafciiicctqu.xabcis ad mcmbri tum fuit, quod circundare,& r ctincrc cum co , partcm traniit,& colligitur ad mcmbrum attra« m t B.& quan- ^^(^^1 cft uumcri maioris,'" t [ ]cft mcl ius: hcndum,& quum dilatatur, laxatur chorda , oC ncatis mmorif , ^ ^^^^^ ftare,& bcnc poftc dcfcrre,cum eo qiiod elongatur mcmbrum . cftnumcriminoris,& niaiorisquatitatis,cft me lius . Pcdis uero pcdcn dc quinquc oiTibus fuit ^ T AT JOT^E S. \
crcatus,vtcum vnoquoquc ipforum quifquc di gitorum, qui funt quinque conftituti in una a^ Volnntarij motus infirumentajGalenus quandoque ner^ ciCjContinuctur : quoniam in eis fuit plus firmi fios ejfe ait, quandoque mufiulos :fed neruos tamcn motrice ; tudo neccftar ia,quani coniprchcnfio, & circiw quidem fpfa?n yim a cerehro fcrre cxifiimat:adiuuari tame^ datio:quod in oftibus manus fuit ncccflarium , a mufcuUsy ut hoc loco hic author . primum yero initiumf^ Quifq uc autcm digitus pra^tcr poUiccm, cx tri- tat cerebrum , ftcut & aliarum ofnnium a&ionum anim^" (jf bus confiftit olliibiis. lam dc oUibus loquuti fui lium,ut 2. deplac. Hippocr. & 'Tlat. At Aucrroes Arifio"^ mus quantum (uliicit.Et hxcquidcm ofta quu telcrn <&mulatHs ^ficuti anmam principem omnjum aBion'* j computata fucrint,eruntducenta,& quadragin ^ caufamfiicitfitaprimumanim^zinfirumentumcaloremeffi ' ta oclo:p r a:tcr fil amina,& prp^ter QS,quod lam naturalemputat:quo ad obeunda omnia anima ytitur. 0^ \ jbda iitcrai gr^cx limilatur . ^j^j^ in neruisjyenis,aut artenjs,fed in mufi ulkputat refid^ ■
re:pr.<ifertim^^ in cordis mufiulo , quem communem calo^^^ SVMM^ SECVND^. fontcmjedemq. exifiimat . proptcreaj^ mufculis,contra^f*^ '
Galenu/S)& hic author,yoluntarium moturn primario perf" *Z>o&rin<e quint^^- & cH yerhim ymuerfale de ci,non autemnerui^ adminiculari cenfet : quum mufculi ^f
neruis , mufculis chordis & ligarrientis . ftiorem fcdem calori naturali pr(^fient,quam non neruifo^'*^
Cap. 1 . fed partes alict quAuis . Cerehrum uerb & neruos Ariflot^^
50 lem fequutus naturali ipfi calori tempcrando fhcere exift^" ^
QVoniam motus voluntarius mcmbris mat.HMuerbhisfereprQbatAuerr.i.Coll.Acprimurr^' non compictur nifi virtutc accrcbro, qubdanima a^ionum omnium effecirix fit caufa,non cere^ cis,mcdiantibus ncruis adueniente : ncquc erat hrum,autpars alia qu<Rpiam;eoprohatyquoniainmotu on^ coniienicns , vt ncr ui ofiibus conti nuarentur : ni deucmendufn efi ad unum, quod moueat , & non moue^" qux pro ccrto funt mcmbrorum mobilium ra tur,ex \i.phyfhoc uerb mouens & non motumfi nerun^^l diccs in^ motu proptcr intcntioncm primam : fe dixeris,a quo mufculus mouetur , & a mufculo pofimo^^ quia olTa funt dura,& ncrui funt fubtilcs^propte manus^aut pars alia;tunc de neruo rurfum erit dubitatio,^^ a B. intreniose. ^^'^ [miicricorditcr ] egit dcus,& ex oftibus re exprincipio illi innato, & exfe mufculum moueat:an eX^" b B. luchal?. ' ncruo fimilcm cxtraxit,qux ^ [conncxio,] & li-. licfia uifi ex innato fihiprincipio;hoc corpus effe nonpot^r gamcntum vocatur:& ipfam ncruo adiunxit:& , motrix enim fiicultcvs corpus non efi:fi ex alieno , dc eode^ ex cis rctc faciendo, quafi rcm uiic^m cfFccit . Et qu<i£retur,ut prius,& erit procefius in mfinitumfiatuetidff proptcrca quod corpus,quod cx ncruo, & liga- ergo Vm mouentem uoluntario motu non cjfe corpHS-nef c B. quunerui mcnto componitur,prorfus fuit iiibtilc:^ [quo- ergoneruwsuimmouendimufculispr^het-fedammaJ^^ quitita^ uel ma niaiii cotporis ucrui augmcntum,quum ad me ro animan prlmum inHrumentum calor eH naturalis: hi^^ M.%.fl gnitudo no ulti brum pcrucnit, non cft tantum , quod ab ipfius tem in corde refidet:aElio ergo animoi omnis,& uoluntt^fK 'Z^^lm^^^hH ^^^^POi^e,& groftitic,quumcftinfuiortu:remo motusacordeprouemt.Huiusj,reiidindiciumefl,qubdf*\ vltimita-e de' ucatui,tanta longinquitatc,de qua fit curandu : quis ambulat,calefcit,ac fi hic inter ambulandum fuhit^^ <iua iltcaiadu : quumncruusnonconfcquatur augmcntum fa tHterreatur,tremmtftatimcrHra,autcQllabitur;obcalof
Fen !• Dodiina
- poi . pol»
l u
a' il
11 o
fc\Ticet & ynctncis faculmls rmii5iionem ad cGrMatuen dum ergo motus prmciphim in cordc, non In (er-eoro,ut Gcl knusfsnnt. Adcie.qucdiex ipfms etiam Galenl fcntentia , ipoiuntme a6lionis jacuhas in corde rejidet,nempeC ita.ru yelie Auerroem putamusjquirefpirationem.md cordede lata obinputatiquam uoiuntariam efie ipfe tuetur, z .de mo tu mufc. At animaiia non nift uoiuntaria motione mouenturjmotus ergo uoiuntarij initium efi cor.Quamob rem,quu
& calons innatiy& moiricis facuitatis fons cor ipfum fit , ic j cum iaDi)s:oc lauia loia: oc au fiidendum efi mod6,qHodfit motionis inftrumentPi.Sane Ijoc mitatcs>6c niandibula infcrior . munus neruis afcribinon pot.quum tj frigidi fint , & caieris omnis expertesy ( aBiones rero antea diximus obiri per tdorm .innatum,primu animfin(irumentum) propterea^ tnepti,yt in ijs caior innatus refideat, non etiam uenis,quado aiimentum corpori diUribuunt , nutritio uerb quiete jit non motu.neque etiam arterijs, quum motus puifationiSy qmpe-r has obitur,uoiuntarius non fit. fuperefl ergo,ut mufcuU , q,u eorum compofitionis gratia cdori naturaii fufci-
De anatomia mujcuiorum mouenthm,quifunt infacie. Cap. 2.
Part 29
T; X co,quod fcitur, cft" , quod mufcuU facici 1 funtfccundumnumerummembroru mobilium.qua: funt in facie.membra autcm mobi lia,qua: tunt in facie,funt frons:& oculi,6c palpebra: fuperiores:6c maxilla ' [ in communitate]cumlabijs:6c labia fola: 6c duae nariuaicxtre '"'^atcs>6c mandibula infcrior .
*De anatom.mufculorum ficntis. Cap.
a B. fupenor uel pomus maxilbris cu cam manicace.
penao aptijjimfunt, nempe qui exfimpiid carnc , & ner- per ipium mouetur,aoiquc ciiui uii uuuidL.^nu 'tlr^^rl f^^^^^ '^^fi^i^^f^nta dican- *® niam illud,quod pcr ipfum mouctur , cftcutis
FRons autcm per mufculum tcnuem dilatatum pannicularem mouctur , qui fub cutc frontis dilatatur.6c cum ipfa adco mifcctur,do ncc fit quafi cflcntic cutis pars. 6c liat impoiTibi le ipfum ab co excoriari:6c mcmbro quide , q^ per ipfum mouetur,abfque chorda obuiat:quo
ni-an-i illnrl nni-vr^ nr^i-inTnm i^nnnrnr . cffrilflS
tur,non neruv.ita uidelicet,ut cordis mufcuio communi mo tusuoluntarij, c^teris uerb particuiarium motuum facuitas injtt,jitq^ propterea neruornm yfuspropter mufcuios , ^ct eorum.fcaiorem temperandum;non aut contra mufculi Smtpropternerms.mc ergo ^uerroes de uoiuntario mo
r/''// '"''^''^^^^^' ^^^^^.^ Vt P'' 1 ' ^ <^«ite«„.t liceat refpondereJortaffe ^n obu^am Auerro^ pofiet m hunc modurLidml c, ani ma aa^onum omniumfit author,(neque e^quumnerl
TilTfllT.''^'^'''''-^''^^^^^ Xyl Vfculivcrooculum moucntcs funtfcx:
Tw'-^ ^«^"^«^f«r^/^m.aWan»«e M quorum aiuituor inquatuor cius lateri
bus,confi[hu,lurlum,6c dcorfum,6c duo^[t an
lliaill lUUU,qUUa pLl ipiUlll hiuuv.llii , vil vuhj
dilatata leuis : 6c mouerc talc , qualc ipfum eft , per chordam non cft bonum.Et huius quidcni mufculi motu elcuantur fupercilia.Et cft ctiam quumad claudcndum ocuium iuuant [ proptcr fuarum virtutum dimiilioncm , 6c Ihi laxitatcm . ]
Deanat.mufculorumocuii. Cap. 4.
gulares . ] vnufquifquecnim ipforum ad fuam partcm mouet.6c funt duo mufculi cx traniucr fo inccdentcs,qui fccundumrotuditatem mo* ucnt.Ab oculo vcro poftcrius cft mufculus,c[ui neruum concauum,qucm poft nominabimus, fuftentatjproptcrca quod cum co mifcctur , 6c continuatur,6c^ [eicuat] ipfum,6c prohibetip
^^/ a ' '' — """^ naruraiem catorem aniyne f>frumcntumd,ds,fatemur:fed pmer huncfi^i
tme!n.Etnmlme i ""'fSxm reiioca
mrceri cw-srf cor, atnuc intema. Ipfi continuariir.oc " [ cicuatj ipiuni.oc proniDctip
»/OTori7Mrr ''t'""'"' '"^^ ^ cx qua prouenit ' [ t prolapfus ]
ntusxbe t ■'^ .'^'"^''''^ '■'^''''^' f'"'''^ tr,ihuntur fpi proptcrea quod rctinct ipfum quum iiitentc
"""f ■''"'•''" iiimtcma eorum pnnc>pi.x pro- intuctur. Ethuiusquidem mafculi panniculis
^/jr;Tr"''t^^"^'^'''''^^^^^^ — " " ■ ' ■
"ipotmi^niacerchro per neruos e.riflirnM. Demotysuero vn^rummus:non diSicile eH Aucnois ratiom occurrcre i.tJ'en'mau,ommmmx primariutninarumcntum efi caLor,qm tamen,ut diximus,non fine f^imbus aptus e(l &. pmuis ncrmpiterea exGalem quoquefcntentiaft ada- ^"""Itaspartcs contuler,s,frigidi f,nt,non funttamener Ju^y^lf' ^"'""f ^"'■/«^ expcrtcs,ut Merroes ait, S lT "' f""f'" f''%'J^'- Qxtre '«nlobaat,ytneruis innatumcalidum ref,diat;ac^r„i
i B. tuuac cutn
mollificacione ipfiui .
Antiq.cum fuai mollificatione, & (liiu:slioae .
a B almachia. t aluiecii^ni.
iiii.Liv»tLii.. j^L iiuiuS qUKiciii mi-iLCUii [ aiiiii4.LUi.>
ligamcritalibus accidit^^^cx diuificnc:] vndc in cius elfc ad dubictatem pcruenitur.Sunt namq-, cx anatomicis,quitcncnt,qu6dcft vnus mufcu lus:6c funtcx eis,qui duoj6c funtcx cis.qui trcs quocunquctamcn modo lit , cius caput vnuni cxiftit ,
Deanat.mufculorumpalpehra. Cap. 5.
HArum vero infcrior;motu non indigct.in tctio nanquc proucnit,6c complctur mo tu fupcrioris folum:6c eo completur oculi clau fura,6c afpcdus,qui fit intcntc. Voluntas cnini Dei fuit , vt inftrumcnta quanto plus poftibiie fucrint,(int pauciora,quum no proucnerit im. pcdimentum:quoniam in muitiplicatione eo-
bB & fortificac c B. .ilmhagiac. t '\lhod.
d ramifi-
carione . .Mta iitera. rainificacio.
■^'r6 tucndts rnu^u o Zr^ ^T ''""''' pcdimcntum:quoniam m multiplicationc co- '''''f^'nuUimrZ'V tum.Etpoffibilcquidemcrat,vtpalpcbralupc
j... r^^* J^^^iiint^QUlCimneYUlSimnLiftimn.tin^,.^ • ^ ^ ^ s • r • ^ rr^ r -y-r.
rior quieta mancrct , 6c interior cflct mobius, Scd fadoris volutas eft, vt opcrationcs fiiis ap.
• ^^'^^''^^ 1'^' ncruis^hnmifti motionum
rois&^inJrr'^''''''^^^^^^^^ , ^ iit amti h. r ^''l'''^^ntis,tcndone,& mufcuiis fuhiun-
oLu iau:t3ris \ oiuias cu, vt opcraLioiici luxa a^proximont principijs:6c caufas ad fuos fincs elc uctteperatiorivia,(5c rcdiori fcmita. Superior autcm palpcbra ncruoru origini propinquior cxiftit:vnde ncrui quum ad ipfam tedunt,reflcxione,6c rcuolutionc nou indigcnt:6c quia pal AVIC. D pcbra
f Alias. & fi cu palpcbr^medio <roiu;nuaretur , ffooperiret pujiilli .cunjaci ip Um dcuaretur.
pebra fuperior duobus"indiget inotibus, cleuationi.squu aperitur ocuUis:& deprefiionis^quu clauditur : 6c clauluraindiget mufculo trahcte ad niferiora: propterea ei fuitneceflarium-vt'* [mufculuslei adueniret ad infcriora dcciinans, 6c impellcns. Et fi vnus fuiflei;:tunc impollibile foret,vt continuaretur,ni(i aut cuni cxtremitate palpebrr^:autcum ipfms medio:t Etfi cu palpebr^ medio cotinuaremr.cooperirctpupiila ,
Tartes fupcrioresinternafum&aures , maUjprlfii^^ tiamge7i&dicuntur,yt legitur m introdu^l.feu med. fedff^ ueri ea-s a kto mufcuio^lcge -^.de locis affeB.de affe Afii' cici.&progenarummotU3formatione,& progrefiu leg-^^' de rfu partiurn.de lato mufculo buccam mouente legehH de difie^L yenarum. & de mufculorum difiecl. jjcet mrcs hominis non mouerhaut obfcure moueri legatur i ^"i
«B.dliotum- 5 IJ-alcha/J.
b B, qm' fequitur moui nlrcrhs m(.'nbii ,
quum ad ipfiim cleuaretur.Et fi cum cxtremita j q de vfa partium , tatnen mufculos buccarum aures trahctt tepalpcorx continuaiCtur,noncontinuaretur • ■ nifi cum extremitate vna:& nonprcueniretpal petyrg cooperturaequaliter,fed trafuerfarctur , quia claufura in parte,vbi ctJa chorda,conftrin gcrctur primo: & ab alia debilitarctur partc : 6c coopertura no cffet equalis:fed fimilis cflet coo pcrturie palpebrcc hominis torturam patientis : propter iioc einon vnus creatus fuit mufculus: led duo,quiapartibusduorum^ [ t angulorCi] nafccntes palpebram ad inferiora fmiiU deponunt attradionc . In apcrtione autcjii palpebra; vnus lufficiebat murculus,quiad mcdium peruenirct palpcbrxA cius chordx cxtrcmitas fupcr palpebrx diiataretur cxtrcmiLatc : <5c quum contrahcrctur,aperirctur : 5c proptcrcaad hoc vnus creatus fuit,qui fccundum rcditudincm intcr duosdcfccnditpanniculos,& dilataLur,<5c continuatur cum corporccartilagini fimiii: 6c apanditurfubpilorum' [palbcbr^ ] originc.
Demiat, [mufculorummaxilk,] Cap, 6.
X y( AxiJla ^ ] duos habct motus , vnus cft fe- JVi qucnsmotummandibul^inferioris. & altcrcftei cum labio communis.Motusautem
it Calenus n ,de yfa partimn.& anato.adrni&^^ fi aliqui noHra tempejhte funt,qui aures inftar brutoritf^f yarijs momu^ moucrent,quum yelletU quodfortchornf^ muf ulorum a6iioni afcrihcndurn eft. '
1>e anat.mufculorum lahiorum. Cap, 7. j
EX mufculis vero labij,sut illi,quos dixim^jM ei, (Sc maxilla; comunes c&. Et cx mufcui^* eius iunt,qui funt ipfnis proprij-, & funtmuic^ li quatuor.par vnumaduenit ei a fuperiorii^ reditudine duarumgcnarum maxillaru,6c cotinuatur propc ipfius extrcmitatcm ; <Sc duoaD infcriori.Er hi quidem quatuor ad hoc, vt fo\^ labiummoucai.ur,fufficiunt; vnaqu^q^ .n.p^^^^ corum,quu mouetur,ad partcm illam mouct' Quumq; duo ad duas moucntur partes.ad du^* dilatantur partcs . Adlunt igitur ci fccunduH^ complementum motus ad quatuor partcs j^^^" ^ q^ic vllum habet motum nifi iftos. In his igi^^ ; quatuor adefl ci fufncientia.Et ifti quidcmq^^^^ -tuormufculi, & ^ [fumma] mufculoru coH^^i niu cum corporc labij mifccntur : talitcr q^ -^j^lj^yj fcnfus a fubftantia labij prima ipfos difcerncff ■ non valet, propterca quod labiumcft mcmbr^ ^^-^^^ molle,carncum,os non habcns. tucfit
De anato. mufculorumnafi, Cap. 8-
qucntem , funt mufculi 1 illius mcmbri.Et motus,qucm cumalio membro habct communc j cau[a,eftmufculus,quieftipfn*s , 5c illiusaltcriuscommunitcr.Etiftequidcm mufculus in vnaquaqucmaxiilarumgenavnus cxiftitlatus, VmcxtrcmitateveroleporisdiTo parui c6
.qui 6c hoc nomme icitur.Vnufquifqueautem V tiiuiantur mufculi fortcs. paruitas autem corum cx quatuor compofttus cft partibus:quo
c B.exirpmitflfi
e B.fupei-ius.
niam villiis a quatuor ci aducnit iocis. Vnius origoeft cx furcula,cuius fuics cum^[ cxtrcmitatejlabiorum ad inferioracontinuantur,& trahunt os inferuis cx trafucrib. Et fecundi origo cxiftitinter thoraccm,(& furculamaduab.parti bus \ oc ipforurn vilii tranfuerft protcnduntur : pc iUc,quiadextrii oritur,cumco,qui afmiftris nafcitur,tranfucrfando iungitui^ «Sc pcnctraf.Et continuatur iU-, qui nafcituradcxtriscum in fcriori partc extremitatis fmiftr(^ labij.Sc ille , q ^ finillris nafcitur,ccontra.Quum villus iftc col ligitur,anguftat os , 6: ipfum ad anteriora prc^ trahit/icut in burla dTicit co. riL^ia,que burfini claudit.Et tcrtius oritur ab OiTc^t [ " ]quod roftro corui in fpatula ftmilatur, 6c continuatur [ infcrius ] continuitate iUius mufculi , ^Sc trahitlabium in duaipartes attraaicnc fimili. jEc quartus oritura t proceiTi.bns coUi,& tran.-* fit circa tcrminos aurium, 6: continuatur cum finc m£-viUe, Sc mouct jiiaxillailimotumanifc- Clcqucm f:quitur labiunv, 6c fortairc ualdc ap pro;{imatiir loco, vbi cft auris ingrcfiLis,in plc^ rifque honiinibii5j<5L cotinuatur cumca,6c mo Uvtaurcm.
paruitas *
cxiftit,nc fuper alios mufculos plus ncccftarios coanguftatio fiatiquoniam mcmbrorum n^^^j^" \x,6c labij motioncsplurcs funt numcro:& ^^^^ qucntius fiunt^6c perfeuerantplusj 6c plus f^^^^' neccflari^jqua motus extrcmitatis lcporis.Foi' tcsautcm crcati fucrunt,vt corum fortitudii^^ iUud,quod ci dcfuit propter ofiis defedum ? mcndctur ^ quorum aducntus cftaparte gci^^ mixiUa:'&: mifcctur prius cum villis pcmi 1^^^' xiila: . non autcm a partc gcna; maxille addu(!^^ fucruntjnifi vt ipfum ad cum moucant .
De anatomiamufculorum mandihularum fupc* rioriSi& inferioris, Cap. 9.
X /f Andibule inferiori abfqucmandibiilai^ 1\ 1 pcriori motus proprie attributus fni^P^.J ptcriuuaricnta. cx quibuseft, quod lciii^^y motus cu mclior .d: cx cis eft, ^ [ quod ^li^^^lfj rc ad moucndum fupcriorcm mcmbra nobi*l. comprclicndentcm ; idco quod mctus in nccumelumcff:citur-,cft dignius,6c falubri^J^*'' S
Fen T. Dodlrina
<apiit,firma: pterca inmandibula infcriori mo tus plurcs quam trcs no fuere nLCvnan-miotus apcncn.ii os.i.(Sc claudedi ipiUm,oc motus ma iticandi 5c molcndi.ADcricns autcm,mandibu lam ad mfcriora dciccndcrc facic:&. claudcs,ip laai -lcuat,etmolcns,ipram cu-cuircfacit,6c ad duas partcs dcdina.cMaaifcrtum Cil igitur, cp oportct , vt motus claudcndi fit pcr muiculos , qui alupcnoribusdciccndunt,6: adfupcnora
r.Trnhn, ; V "^"---"«-'uiu.o^ aQ lupcnora alccndit.isc intcr cabalis continuatur rma , <X
'° [inifccturlquifque angulusci.qucdantcipsu «l.cumtranfucrUonc. Oiia-iromrr rU„A,..,. iL.. i. ;/i Vj;
di.cum tranfucriionc. Qaaproptcr ad claudcnaumduo creati fuerunt muiculi.qui duo tcmpons mulcuU vocantur.Iptorum vcro quantjta tes ui liomuic paru.i: fact.^ f uciunt : quoniam mcmbrum,quod percos mouctur , in hominc £ m^^io vacukatcsha
bcns.&cft Mpondcrclcuc.N.inqucuiJtus qui
n umhbus n?^" """'".-^^'^ «ter.sautcmauioTnn r '"T mandiDuiact maior, & !;ra Stu n\'r^'V" iommc:vndcpcrcos motfcrl h c?d n rf^'";^"'^ com^-dcndiduras: & d m m v -^'^'^'""^''^'^ chfficUms.Et hi q^ aun m.uculi duo lunt mollcs,proptcrca quod
qt odWr''""™ '^^'.'•""^' cl?ccrcbS
cx focicta^cccr'sri ' ' tmictur
ciderct:& ;rd, ":i^'!'''-^'^-«et:s fi ac
dubio &c propterea quod naturalis grauitas in dcfccndcndo adiuuat,duo iuffcccrunt jU.que adiutorio ci^ucrunt. Marticandi vcro JnufcuU lunt duo, ab vnaquaq^ cnim partc vni nuUculo trianguiatoiquum cius caput p-ofitu fucrit,tria gulus,qui cx iuis angulis in ^ [ iacic j conliitit, duo protcnduntur iatcra: vnum ad maiicubula dcfccndit infcriorcm>6c altcru ad partcni paris afcendit.6c intcr cabafis continuatur rccia, 6c
B. gent^
• I ^ — cum ei €iacrct:6c in doloribus li cucn' - T — iuhl uuuinui<.uii,e]uia.uLmuu5uciLLiiuiinL ^yai
inc,cui accidifllnt, indc ,.h. r*^ ^^^^^ tib.qui cum villis iliis mifccntur rctro poit au*
cxillit.proptcrca^vtmulculus iftcdiucrlas in co ^ trahcndo habcat partcs : <Sc non fit ci mottis a:qualitcr.fcd diucrfispoiTit inclinari inclinationib.idco, vt pcr eas molitio,6c maiHcatio complcatun
De anat.mufi ulorum cafitis, Cap. 1 0.
CAput motus habet proprios , 6c motus cu quinquccoUi fpcndylibus communcs,per quos eit motus compofitus cx dcclinationccapitis,6c dcclinatione colii limal . Vnufquilque vcro duorum motuum.f proprius,6c commiinis,autcrit curuans antcrius, aut curuans pcfte rius,autinclinansad dcxtram,aut (inith-am. Ec intcr ipfos quidcm fecundum circundandi for mam,motU5 gcncratur conucriionis , iVluicuiz autcm,qui caput ad inf.u-iora proprie curuant, funt duo muiculi,qui a duabus dcfccndunt par
i-;K ni
K B. &applK:»
& cgr^flioncm a cc^^b/o h o^n^'^" °"S''^^ ' fos pcnctrar,- fi.^,- " p.-iris: ,& ip.
canal,:&c.'lr.,. '. ,:/?.°°«'"'"'-a,qu.'u fimil IS cit tis:& tortuofiti 'f " o^bus ' [ pa-
-ntur: v nicuiq; aute
c^du e:arcnSt > '"^"''''^u':^ infcrioris in clcuat Pt hfoui t 'J''''™'1""m contrahitur.
infcrio cmt t '"'"'^'''"'^'^^^■^'^ £'auc,cft ""dn"^ cicuan,
^ 'olu^iar^^oro r ".'"'"^"'P^f -Scr
rcs a llipcrioribus,6c ab oflc thoracis abmfcrioribus,6c clcuanrur (icut continui. " j Eft ctiam , quum quidamcxiflimat,qu6d fmttrcs muiculi;duo nanqtic vnitis corum cxtrcma ramifican tur,6c duo capitatiunt cis.Qimq, Mius corum mouctur,caputad infcriora curuatur.6c quum ambo moucntur,caput ad intcriora tcmpcrate curuatur. jMufculi vcr6,qui capui,6c collum limul anrcrius curuat,funt par fub i gula pofttu , 40 quod ad partcm fpociylis prinicX 6c iccunda; va dit:6c cum ci.s mifccrur. Qijiimquc pars ipfius , qux' c(l ad partcm t gulc ccntranitur,curtiatur caput folum:6c ii pars ciim cuabus fpondylibus continiiata^ [ opcratur, :curuatad antcrioraet collum.Scd muiculi qurfclum caput ad pollcrioiacuruaPit, quatuor llintparia itibparibus quxnominauimus pofita.Et horn quidcm palium origo lupra iunduram cxii'lit : 6c cx cis ct funt,qux adtproctfius pcrucniunt.6c ipforum
r^^fHTfi f-/ !- 1 /-An /vv ^ ^.4 ; . .«-^ » „ ^,., /1..
lolicitArTr r uigcniosc r(
co umcxSt'^-''^^'^^'''^^-^^-""^^^'^^» Mufculor P''°r'''' f" "«rudincm .
viliicx additamtntisnaicu i;Uum hmiiitudinc,qua; rctro poit
tarccipiindrr^^^'^''' ^'^^^fi^n^^m ad nocume rcflcxio mcmn i!''''^''^'^" ' ^^'^^"'^^ niaiidibula. ..... • ^nto obuiat : 6c,qiuvm contrahitur , rctro, 6c dcfccnditprQcuU
ritis:6c funt cx cis qui ad alas pcrucniunt^quorti origo cfl \a UKxiio.Ex iitis lunt par,ad ^'''duas prim>; rpcndylisalaspcrucnitiuperpar ,qucd ad iccundum pcruenittproccnum:6c par cuius villus cx aia prima? oritur: 6c vaditad t proccflumlccundum.Etciusquidcm proprictascft , vtcapitis dcclinationcm,qua ipfumcuruatur , ad naturalcm clctictdiipofltioHcm liii tranllicr fionc.Et cx cis cft par quartum,quod a fupcrioribu.s incipicnspcnctratliib tcrtio cuni traiiicr iione ad partcm iyhiclUe , 6c comitati>r primn; fpondylis aiam. Diio prima paria caputpoflc-. nus (incdcclinationc,attt cii dcclinaiionc valdc paruacuruant . Et tcrtium,dcclinaticnis rcciiticattorturam. Etquartum, traniucrlionc manifctta ad pofteriora ctiruat , 6c quicunoue tcrti;,6c quarti folus dcchnaucrit,inclinabit ca AViC. D z ptit '
a B Et fortiffh exittt.uac qu»di •■Jp ain:io lic ma
fwiuHe exiUimai cf hac du» fwa/.ik ijiJQii l)iu tre^ tDLilca li,4uoiuani cx-
eurmn faini^ca ci r,dc hc h.oes
Q^u^ac moue tur uiiu!» eom , '.uauacur Cjpuc rtd anrenora da dina >ti >ad par cenicuiulq eoruni. fic '.,auni iiTibo tnoi CLur, Cupuc m juctuc ad anceriJia xqualirer. b 15. cotrahitur. t meii. t "^eri. t /imenfa. c B ad mediu. t fimt^nfuin. T iiaieniunt^
Liter I.
put a4 luam partcm.Et quu ambo rctrahcntur, inoLicbitar caput ad polterioraconucrium abf quc dcclinationc. Mufculi ucro , qui caput cil collo curuaur/unt pariatriaprofunda, 6c par ynum coopciies.vnumquodq^ impar coru cll triangulus,cuius bafis cit poftcrius os ccrebri : 6c quod ex ca rcmanet,ad colium dcfccdit , fcd trium parium fub co expanforu:vnu fupcr duo latera ipondylium defcendit:& ali ud multu de
clinatadalas:(Scaliudpcr mcdiumtranfitinter lo cipium,cx quo uilli mukuloru cpiglottidiso-
6c quandoqiieclongatur ab ea,eri: epiglottidis j amplitudo,6c ciu:> coanguftatio . Etpropicrca | <p cymbalaris coopcrit ciypealcm, 6c ipfam co- mitatur, 6c proptcrca quod ab ca ieparatur : eft . epiglottidis apcrtio,6c claufio iplius . Vbi aure ellcpiglottis,C5c coram ipfa,Cit^ostrianguiatum °° lamoda vccatum : quod iambda gra::cam iitcra fignincat.-& cilita.yY.In crcancio ucroos huiui modiexi(litiuuamcntum,UL lit origo 6c prin
duo fpondylium latcra,& duo cxtrcma alaru . Mufculi aut,qui caputad duo inclinant iatcra, funt duo paria capitis iunctura concomitatia . y nius paris eorum lociis cft anterius,(5c ipfum ,cft,quod intcr caput 6c fpondyiem c5tinuat fe ciindam,cuius vnum impar c1.l ad dcxtcra:6c al tcrum ad finiftram: <Sc par fccundum coru eft , cuius locus eftpollcrius:5c coniungit intcr fpo dylem primani,(5c caput:cuius vnum impar iii
riuntur.Epiglottidis pretcrea mufculi fucre nc ccflarij,qui ciypcaic, nomcn non habcnti appli cent,6c mufcuii,qui cymbaiarcm applicct ipfts 6c cas cum ca coopcriat:6c mulcuh, qui cymbii larcm ab alijs duabus elonget, ut cpiglcttis apcriatur . Ex mufculis vcro cpigiottin apcricntib. cft par , quod ab olTc iambda nafcitur,6c uadit ad antcriorapcitalis,6c continuatur, 6c cxpanditur fuper ipfam-,6c quum contrahiturjti aiii'-'
> amigd;
ccditadcxtra,6c altcrum aiiniftra:6c quodcun 20 cyrnbaiarcm adanrcriora^oc^^^adinfcriora,]^ quc vnum ex iftis f [ ] contrahctur,ca- diiatatur cpiglottis:6c par , qd numcratur intcr
put dcciinabit ad partem ipfius cum trafucrfio mufculos guia; ad infcriora trahcntcs: 6c nobis
nc.Et quicunquc duo ab ima pai tc contrahcntur, declinabitad cos caput abfq^trafucriionc. cp ii antcriorcs mouebuntur,iuuabuntin curua 3o caput ad infcriora : 6c fi pofteriorcs moucbuntur,rcducentcaputad pofteriora,Et fi omries quatuor fimul moucbuntur,ftabir caput re j£tc.Et hiquidequatuor mufculiaiijs mufculis
quidcm vidctur vt ipfum numcretur intcr cos, qui intcr cas funtcomunes : cuius origo cftintcrius inthorace,6cvaditad pcltalcm. Ei vcro l in multorum animaliu motu aliud aftbciatur par,6c duo paria, quorum vnum adcyrnbali^i'^ pcruenit poftcrius:6c continuatur cuca:quunv ^ qiic contrahuntur,cyrabaiarcm cleuant,6c cap^^ ! funt minorcs. Vcruntamcn eis,locorum ipfo- ^d poftcriora trahut,6c icparatur ab applicatio | rum bonitatc:6c quia fub alijs dcfccdut mufcu nc fui cu pcitali,6c dilatatur epiglottis . Er aitc-'!
iis,rcftauratum fuit,qiiantu alij pcr magnitudi nem habcnt . lunctura: prctcrca capitis du^ rcs ncccflaria: fucrc,quibus duceintcntioncs cdtra ria; crant opportune.V naeft firmitudo,6c licc quidcm pcndct cx aftirmada iundura: 6c utpa rum motib. obcdiat. Et aitcracft muliitudo nu meri motuum : 6c hcc pendct cx faciiitatc iundurarum,6c iaxationc caru . f adtum cft igitur ,
rius paris niufculi ad duos cymbalaris margi' ncs ueniut:qui,quu contrahuntur,ipsa a pcit^t li fcparant,6c in iatitudincm extcdunt, 6c in^^-^ latando cpiglottim adiuuant.Ex mufculis au'-' ^ quicpiglottimcoanguftant;cftpar,quod a p^i^' ^ te iambda vcnit,6c continuatur cum pcitaU.p^ ■ ftea dilatatur 6c cingitur fupcr illam,que no h^ ^ bct nomcn:doncc duo cxtrcma duorum imp^"
ft B.wtameuin ut ^ [iunaurarumlaxitas pcrtranfirct compic- 4^ riumipfiuspoftinam,oucnomcn non habet^ i a«r^ lax^-cum mcntumfirmitudinis,]que proptct muicuios vniantiir,5c quumcontrahitur,coanguft at.E^ I S !^!"'' multos,qui funt cingcntcs cas, 6c circudantcs , ex cis funt quatuor mufcuii 6c fortaftc cxiftin^? %
acquiritur.Dux igitur intcntioncs ci acquifitoe fiierunt,vnde deus omnibus fadoribus mclior fitbcncdictus,
^Pe anatomMryngiSyfeu efiglottidis. Cap, i r.
ex cis funt quatuor mufcuii 6c fortaftc cxil^-- . tur,q> fint duo mufculi dupli continuantcsp^* taiis cxtrcmitates cum cxtrcrnitatib. cius , qu^ nomen non hai)ct^qui,quu contrahunrur,in\^ rioracpigiottidis coangufta nt.Etfunt,qui cX^ ftmiant,q) vnum par iplbrum ftt occultumjp alterum manifcftum. Ex fttibus uero muicul^^ rum.qui claudunt,mclior fuit,ut in infcriori'
EPiglottis cft mcmbru cartilaginofum, crca tum,vtvocisfitin{trumcntum:quodqui^ 5^ bu5cp'igiottidis crcati^f^ dcm cx rnbus compofitum cft cartilaginibus . trahuntur,cymbalare ad infcriora trahcrct> qultaftus yi"^'^ cartiiago, \l cjuam fcnfus comprchep^ ca claudcndo coopcrire facercnt:& pp hoe p^^^
jSc fenlasc6prc hendanc.
l) B. & clypcQ fttidam.
ditjcoramguIa,5c fub mcnto-, qure vocatur pel talis,6c ciypeaiis, quoniam cius vcnter eft cocauus,6c dorfum gibboium pcltc fimilis,6c ^ [clypeo parum cius,]Et fcciida cft cartiiago poft illam poiira ad partccolli cum ea ligata,6c vocatur ca , qux nomcn non habet . Et tcrtia eft fupcr iUas coopcrien:,qux cum ea,quc nome no habct,continuatUL',6c obuiat peitaii abfq^ cotinuiLatc;6c intcr ipiam 6c iilam>qux ncmen no hetjcft iunCtura dupla propter duas vacuitatcs, qux funt ia ipfa,in quas duo additamcLa'' t [ ]non habcntianomc dcccntcr ingrcdiun tur cum cis ligamcntis concxa:6c uocatur coo-. pcrtorialis,&:tcy mbalaris. Et proptcrca cp pcita
Us qiiaiid D(juv adiuagitur noa habcati homie;
cnaocoopcrireracercnt:(X pj^, _ crcati fuerunt,qucd de radice pclralir nafcitti^' cc eicuatur Itcrius ad duo cymbaians cxtrcni^^ 6c ad rad iccm cius,qux ncmcn non habct a xtra,6c afiniftra:^ quu contrahuntur,iun6t^i'^^ ftringunt,6c cpiglottimtaii claufura claudun^ qure mufculcs pcctoris 6c diaphragmatjs rcit narc ualcatin prcliibcndo acris attra£lion^.^ ^ Qui quidcmparuicrcati fucnint,ncin inrcr^ ^ ribus cpigiottidis coangufationcmfaccrci^'^' vv fortcs fucrunt crcati, utcorum foi tirudii^^^. quum impcditi fucrint in claudcndoepigjf^; tim/5c prohibcdo acrisattractioncm, ^-^^^ mi:ltus corrigatur,qui cis cx paruitatcaducni; ec ipforum uia cft tlcundumrcditudincnVj^ fccndcutiumcun^ dcciinatione parua,p rop^
Part 30
Fen I. Dodrina
quam fit continuatio conucnicns intcr pcltale, & non habcntcm nomcn.Etcft ctiam,quri duo inucniuntur mulculi 1 ub cymbalari pofiti , qui hoc prxdictum par iuuant .
I>sanctt.mHfculorum^gunurls. Cap. 12.
Vttur in fumma duo iiabct paria,qu9ipsu T ad infcrioratrahunt:vnum corumcftpar , quod iai capitulo cpiglottidis nominauimus: ] Sc altcrum cft par ctiaex thoracc nafccnSjquod elcuatur , & cum lambda continuatur primo, poftca cum gutturc : & trahit ipfum ad infcriora:gutturis vcro mufculi sut duo mufcuii'' [ gut turofi,]quifuntdiiomufculi apud gulampoil ti in tranfgluticndo adiuuantes.
fculisyquos alij norunt: duos quofdam tertio , & quarto lo^ copommti quorum excrtum efie aiunt inmedio mento , fi quis diligenter infpiciatiybi yidelicct du£ funt ajpcritates, quA rc6la ad lingu£ radicem prcficifcuntur . atque ipfos quidem mufculos epe aiunt terctes : corum yerofihra^s,
*Z>e anat.mufculorum colU. Cap. 15.
) liM Vfculi,qui collum moucnt , funt duo pai.VjL, ria:vnum par a dcxtra , 6c altcrum a iiniftra:fcd quicunquc corum folus c5t'raHctur,col lumad fuampartcmtranfucrsetrahct: 6c quicCi quc duorum coru , qui funt ab vna partc limul contrahcntur , inclinabitur coUum redum in partc iIla,non cumtrafucrfioiic^immo cum rcditudine.Et quum omnium quatuor finiul crit opcratio , ftabit coUum t [ ] abfqiic dc-
a t B.'erc(3ara.
Cl' O
& la/
>^ iitt
De anat.mufculorum pe5ioris. Cap. i5.
De ancLt. muf ulorum t yoidis , Cap,
LAmbda vcro mufculos habct , qui fibi funt proprij^iSc mufculos,in quibus aliud mcm brum cum ipfo communicat . Scd qui lambda luntproprij,tria funt paria:vnu par vcnit a duo bus mandibulc marginibus, & cum linca rcfta, quis fupcr hoc os cxiftit, continuatur:& ipfum cft,quod ipiumad mandibulanitrahit:& par,q? oritur fub mcnto,6c inccdit infcriiis fub lini2;ua JP'''^^''?? c^trcmitatcm fupcriorcni hu H M^* f \^'^^^^^^^^^^ti"ahit hoc os ad partcm '1"^^ additamcmis 30 poftca nominabimus:& cft c5tinuum cum co- mul. & iili ,ui
uiammis,jqux lunt apud aurcs,6c cotinuatur L . ^ CuV.(\..-Rr ;,.r^ anacant t.m.-um
Vfculorum,qui pc(fi:us moucnt, quidam funt,qui tantumdilatantipfum ,6c noil conftringut,''[cx quibus liint mufculi diaphrag niatis intcr mcmbraacrcm attrahcndi: 6c mcm branutrimcnti diftingucntis,quod Jpoftca ncminabimus.Et parfubfurculapofitumaparte nafcitur,quc ad caput protcditur fpatulc^quod confh
a B. & eis
gjp.i: p6 cJjU t.ic:ik e< eis tfic qui clilatant &
cucxtremitatc inferiorclincrc rcdc fuperlioc ""^^^ alijscommuncsiamnommatilunt,6c nominabuntur
alsheinie l*Ub«ic
anat.mufculorumlingua , Cap. 14.
verolinguam moucntcs funt no- .^.^^"^l-P^^^j^untlatitudinalcs ab addita-
^ »tt curtatio
t>us iplius lateribus continuantur : Et duo longitudinaks afuprcmo offis lambda nafccntcs • qui cum mcdio lingux continuantur: Et duos qui cam in tranfuerfo moucnt : 6c nafcuntur a latcre, quod cft inferius cx duobus oftis lambda iateribus,6c pcnetrant in linguam inter lon-itu ^inalcs 6c latitudinalcs : Et duo muiculi iinaua rc.upinantcs 6c conucrtcntcs cam-,quorum ioca lub illoru locis,quos nominabimus,cxiftaint <^i?iorumvilliiam cxpanfi fucrunt fubcisin iatitudine, 6c cum toto oftc mandibula^ contiiiuati tucrut. In fumma praitcrea mufculorum iingu^ nominaucrunt quidam,mufculum foli tariuni,qui inter linguam, 6c oslambda contimiat , oc ynumad aliud traliit nec eft lon2;e , q m mufcukis,qui linguam ad cxtcriora inlovt i^.1 -r ^^^^^^ > nioucat cam fic. Incft enim ci dum n? a ''"^ in lcipfi moucatur,qucmadmoueamr ' '^' [in curtationc ] in fcipfamo-
^ ^J^o r AT 10 s .
& yi'f' ^"'^"^ ^^'^'"^'^ ^^^''^' ^'^' ^'^'^' "^^fc*
lis linma, ^^^•^^^otauit. m tamcn quihusnam mufcu- B deanlf!!^ cxcratur, nvn yidh .fuut nemte author ■ ' ''"'^^'^^''^'imum . Rccmtiores tamm noHcm ijs muJ
ftaprimaadcxtra,6cfiniftra:6ccumipfovniLur par vnum,cuius vnumquodqi impar cft-,duplas eis eit iKlamen ipfum,5c facicns ipfumduaspartcs:quarumiu cliaing.jcns inpcrior cumcollo continuatur.6c ipfum mouct f'^'" "leb.-a (t in 6c infcrior carum mcuetpcCtus 6c miicctur cu mufculo cius,qucm nuc nominabimus 6c ipfe eft illc,qui cft cdtinuus cum cofta quinta, 6c fcx ta,Etpar,quod cft in loco fpatulc concauo infufum,6c cu quo paf continuatur, quod a Ipoii
mcntis^ [lllam,„isj vcnKnucs, & cum duo- 40 -^^l^^ii^^^^^-i^^^^
lculus vnus: 6c cum coUis continuantur pouc-
rioribiis.Etpartcrtium,quodnafcitur | aiex- bB.areptum. ta]fpondylium colli:6: a primx6c lccunua ipo dylium pcdoris: 6c c5tinuatur cum coftis thoracis.Ifti funt mufculi dilatantcs. Mufculorum vcro pecliis conftringcntium,alij funt , qui pcdus^^fin latitudinc] conftringunt,6c cft diaplira '^^^"^^^ gmajquum quicfcit.Alij funt,qui iccundum cf fcntiam.Etcx iftis cft par,quod lub radicibus co 50 ftarum-fupcriorumcftextcnfum, cuiusopcratio cft ftringcrc 6c aggrcgarc.Et cx cis cft par apud cxtrcmitatcs iftius cum thoracc, vcl adh^iercns thoraci,intcr cpiglottalc 6c furculam continuatum:Sccontinuaturcummufculisvctris , quifunt rcd-i.Et aliaduo paria^quasipfiim^^^co as.adiuaaat. opcriunt.] Mufculi ver6,qui fimul conftringut 6c d ilatant,funt mufculi , qui funt intcr coftas : vcruntamen pcrfcrutationc in confidcrando cognofcitur,qu6dconftringcntcs alij funta dilatatibus.Intcr omncs cnim duas coftas funt cx cis quatuor pro ccrto mufculi:licet quidam cxi ftimct,qu6d fit vnus mufculus. Et hicquidcm, qucmvnum cxiftimantniuiculum,cx villis cotcxtus cft tranfucrfis: quorum quidam funt in^ trinfcci:quidam,quicoopcriunt . Eorum, qui coopcriiit,quid am funt,qui funt ad partcm cxtrcmitatis cartilaginol^^cofta:. 6c quidamfunt» AVIC D i qui
(pi {\xnt ad partcm alterius cxtrcmitatis,qucc cfl fortis.Quod vcro intcrius cxiftit , totum in fitu coopcricnte c(t diucrrum. Et illud , quod cfl: in extrcmitatccoft.xcartilaguiofx , diucrfumcft infituabeojquodctlfupcraliam extremitate . jEt quando quidem liic quatuor habcntur uilli numcro , oportct mufculi fmt numcro quatuor. Et,qui ex cis funt fuperius pofiti, funt di~ latantcs. Et, qui cx eis funt infcri us politi , funt
Liber L
6c profundatur.Ethi quidcm operationcmpri morum cfficiunt fecunduni modum adiutorij: fed tamcnadpoftcrioraparumpcr dcclinat. Et quinque mufculi, qui ab oftc fpatulie nafciitur > vnius mufculi eorum ortus eftab oflc ipatule^ & implet illud,quod eft inter fcparans'^! & cofta fupcriojcm uillis,] &c penctrat ad partem fuperiorem capitis adiutorij fylucftrcm dcclinando ^ parumpcrad domcfticam: 6c ipfecumdeclina \; conftringentes. Per lioc itaque ftt omnium mu tione^ [-pcnetratJaddomefticam.Et duorunui «it
fculorum pedoris numerus.lxxviij. mufculi, Et eftetiam , quum mufculos pcdoris dtio alij iuuantmufculi^qui afurcula adfpatulce caput yenicntcs ad primum.cius continuantur latus , ipfum furfum elcuant,&: in diIatandoped:us ad juuant.
fculorum ex iftis quinque origo cft a latcrc iupcriore fpatulxtquorum vnus eft maior:&: yilU jplius vaduntad mferiorcs partcs fcparantis,<5c implcnt illud,qucd cft intcr feparans , 6c latus infcrius : & continuantur valde cii capitc adiutorij a parte fylueftri , & ^ [ penctrant ] cum declinationc ad filueftre.Et altcr cft cum hoc primo continuus,adc6 quod cft quaii cius pars, Sc penctratcumco:6c ipftus opcrationcmclficit. Mufculos thomcMydlos extrmfccm extendi, alios fpa- 20 ]ftc vcro Jion multunT^pcndctS [ a fummojfpa-
^ttp. 5. mtercoHalU rcplereyfcnpftt (falenm 5 .de locis ajfctUs. &pnmo dufdemj ihoracem fex hahere fuperiores mufculos dfjerit. &mtercoHaks duos ejfe fupra yigmti , legitur cap. s, in llbro de difieclmufcui. & m primo de caufis nfpiratio^ ^*?*'^' nis. Sed hic controuerfia efi . nanque ftc author cnumerat ^^.muftulos thoracem mouentes : At ex Galeno fiprAter froprios % 2 . intcrccfldesy& fex qui funt fupra coHas , refpirationis quoque mufculos, & partium fcrmentium thoracis motMhfeptitranfU£rft,& colli,qui uidelicctad fpinam defcendunty&m quicirca uentrern funtfepto tranfiierfo ■defcrulentesyaddidcris; uixad Oo.peruenmnt. Sedanimad 9i'ertendum eHj qubd Galenus quatuor mufculos interfitos ^uahuscofiiSiOmnespro unico reputat. hic author uerb di" fcernit ex illorum multftudiney & ficpro uno ^aleni quatuorponit.
tuLx:5c cius continuitas eftfccundumtranfucr iionc in manifcfto adiutorij, 6c dcclinatad fyl iicftrcm.Et quartus cft mufcuius,qui iocum co cauum ofTis fpatuleimplct, cuius chorda cuni partibus interioribus latcris domeftici capitis adiutorij continuatur:6c ciusopcratioefteiiice rc,vt adiutorium poftcrius circumcat . Et alter mufculus cft,qui abinferiorcextrcmitatclateris fpatulx niferioris nafcituncuius chorda fuperius continuatur fccudumcontinuitatc magni ab ilio afccndentis : Sc cius opcratio eft trahcrcfuprcmumcapitisadiutorij ad fupcriora Adiutorum pretcrca alium habct mufculu duo habcntem capita, qui duas cfficit opcrationcs 6c opcrationcm communem. Et ipfequidcai fub furcula vcnit:6c a collo deglutics c:ipitis adiutorij bucellam,pcrucnitt iuxta locumcontinuitatis chorda) mufculi magni apcdore aiccdcntis . Qiudam autcm dixcrunt , quod unum 1 mouent fpatula: iundarum : 6c funt trcs ,40 capitum ipfuis intcrius [cft fupcr manifcLlum
*J)e anat.mufculorumadiutorij » Cap» 17. X mufculis motus adiutorij funt illi , qui
mufculi,qni ci a pcclorcaducniunt, <Sc ipfum * [mouent] ad infcriora: & mufculus , qui infcrius fub mammilla oritur:6c cum partc adiuto rij anteccdcntecontinuaturapud antcccdcnte partcm marginis cartilaginisconcauitatis:& ip fc cft,qui adiutorium ad pcdus applicat,cu comunitatc, qua fpatula ipliim fcquitur . Et mufculus,qui a fuprcmo thoracis nafcitur , 6c cflicitvtdomcfticumca5>itis adiLU:orij coopcriat, t> B.ciruatione 6c cft apphcans ipfum ad pectus cu ^ [impulfto- »cl eleuauone , "j pauca. Et mufculus duplus magnus,qui ato c B. aijteriprjs to oritur thoracc continuatus cu infimo [antcceftionis] adiutorij, qui quum opcratur cum viilo,qui in fuperiori partc cius eft,adiutorium ad pedus ducitjipfum clcuando,6c cum aiia par tc ducit illud ad ipfum , faciens ipfum ad infcriora dcfcedcrc:6c cum cis ambob. ducit ipfum ad pcdus fecundu reditudincm. 6c alij duo mu
fpatula; apud eius iniimum, 6c dcclinat ad extcrioni cum trafuerftonc pauca]6c quum operatur cum duabuspartibus, clcuatur iccQdum rcditudincm. Suiit prxterca hominum quidani; qui duos addiderunt muiculos: mufculump*^^' uum,quiad mammillamvcnit:6c alium,qui ii^ fpatul.x iunclara cft fcpultus:5c fortaOe ponunt cubiti mufcuios cum cis habcre communitatc.
5® Deanato.mufulorumbrachtj. Cap. iS.
MVfcuIorum brachium moucntium funt,qui ipfum contrahunt: alij funt, q^-^i ipfum dilatant: 6c ifti pofiti funt fupcr adiutorium: '[aiij funt,quiipfumgyrant:aUj funt, qui ipfumrcfupinant, 6c non exiftunt iupcr adiutorium . Dilatantcs vero funt par vnu , cuius vnum ex fuis imparibus cum declinationc ad
fculi, quiapartcnafcuntur ili; magisinterius terioraexpandit:quia ciusortuscftfupcriusai? contiuUati,quam iit continuitas magni mufcu antcccHioncadiutorij,6c alatcrc ipatulx ifcri^ ii,quiathOx"accafccndit. Vnus.corumeft magnus vcnicns a loco,qui cft apud ilitmi, 6c a coftis poftcrioribus , 6c trahitadiutorium ad coftaspoftcriorcsdiredc:6caltercftfiibtilis , qui nalcitur acutc iiij,6c no ab cius oftc:6c dcclinat magis ad mcdictatcm quam illc,6c continuatur
rc:6c continuatur ciuii cubito ilHc,vbi funtp^i^ tcs cius intcriorcs:t 6c impar fccundum cxpan dit adtextcrioracu dcclinatione adiutori;,^'-}^ niam ab adiutorij collo prouenit:]6c cu extrii^ fccis cubitipartibus continuatur. QnLimq? ^^"^ bo coopcrantur, proculdubio fccundiircdif'^^
«um chorda iiiius,qui a parte mamilla^ afcCdit, diucm cxtcndunt. Coftringcntcs vexo fn nt
J^H' p > cu cc
Fcn T. Do^trina s-
caput fuftcntatur ] fup focilc fupius apud rafctam, 6c dilatat rafctam ' [ cxpandcndo cum gy rationc . ] Conftringcntcs aut muiculi funt par fii.p latus brackii fyiucltrc: quorum infcrior in cipitabintcrioreduorum capitum adiutori) , 6c pucnit adpcdincm coram auricuiari . Et fuperior vtrorumq^ incipir altius quam ille, & pucnit ibi. S | Et eit cum cis mufcuius, qui ] inci ca malculu7duc7rV^-n nf.^h^ poucruis: 6c pit ab infcrionbus adiutorii parribus ioca pdivniun^T n nn^^^^ ^^^^-^^ mcdiansqui duo iict cxtrcma/!] admo
inal^^l^Sr^^^ dumcrudstraniuiruutur^^poacacui.10^
eft fl^,^:'"^^^"^„"l^\i^^rai%quodeftmaius,traIiit o .ucta.^ liiteriora cu acciir.aaoneiquonia eius> [ori om pa,. a nurgmc carLxiaginis fpatulas infcrio-
r^n.v!^r? P'' • '"''l'^'^^ q'^i^ni proprie ineft caput 6c dccl i aat a :i mtcriora adiutonj,& coti- ^amcriori. ^f^yT^^ ipfius,qua e^ ncruof^ cum:par- . rocilis u^cnorio ' Lantccedcntc. j Et fccfidri impar trahit cum declinatione-adextcriora:qa cis ortas Cilumamfeito adiutori; poftcrius- 5c
\ . ant.rioriou3:6c occultatur lii duo in fuo in-
i J.antc:lore , ^-^^^ pammpcr,doncc ad ^ [antecedetem] par- V , , i^^i^tocilisinfcrioris vadant. Etcumfnmiirl?
' ctr-''^^''^ H- '^^^f^^^^ cxtcriora:& cum co,quod in- ' f^TV'''': rl^^^'''^*^Madinteriora,utfittraeaX?clion - ''.ri:^^"^^" t?oT'^' ^r^^^^ infuis conilmgul kcontrakut . nr^.!,,vi?f,^r_^l^ f^-Cundu rectitudiuc, ' [ftat]
^cft intcr polUccm & mcdlumcontinuantur: cumq^ ajiibo moucntur, , coiiringunt . Et ifti quidcm condringentcs, <Sc ipfimct dilatates gy rationcm etliciunt & rcilipinationcm, ] quum duo oppofiti ex cis fccundum t^.anfuerlioncm moucntur . Scd muiculus cu pcclinc cdtinuus coram auriculari,quum folus mouctur, ' [gyratplantam. ] 6c quu mufcuius pollicis,qucm
Etfut^ScKfi?"^ rerupinamiaccrcfac>t:&.quumiik,gicum B,uld«i. ftnr,rcn S V 1 r ^"^n- "feta c6tinuu.s cora poUice , Iblus mouctur,
iaccicr„nr;,.IJr..„ J Fac.cntcs vero brachia Igyratiplam^ parumpcr ; & cuauriciilari, ouc
r fi»' 1 ) 1
lac-^^r L ] Facicntcs vero brachia bu ^r'™''""^ par.cuius vnumex impari li. n?^^°i "■«•'■'oribus duorum foci-
Si^, '''""f r^periori abfquc chorda: P'-°lonSatum naltitur a fupc
gatuni ^f''''r'°''''^C f^^btilf^ abcn n^^ ''*'^'^''''^'"P«'0'^' partcadiutorij ",c! eius ;?T-?"'i'?-'"'^^'^'' rcquitur:&maiorpars . '"I Ci ph^^ ,n " '" t.b';achiu ] & pcnetrat donec pro 3«u. ™,„ife fo'^''"]» fiat maurc rafctc : Sc vcnit ad parte ' ■ 4 ''''V''?'°k"'- ^ continuatur ci.\ co Dar r>«,;i '^'*^'^"'^'*- [ Cj)'' antcs autcm 1 funt
te""""" r^i i„ .'^'^^P'^^-'-'°'lomcfticocapitis' [adiuto- ; .fe'- e?S:^tre"ir:i"^tl'f^:l"^''':."'^<^-''"'-'^^^
[gyratipfam] parumpcr 5 6c cu auriculari, quc iiominauimusjciftcit* [gyratione complctam.]
*J)e anat. muf. ulornm dighorum . Cap. X X.
^^o^c^^^^?^^^ ^d.utorij J-VA dam funt,qui (unt° npl^ta""c7u7drA.It: :r--|eiusv^ditSSffll'^^^^^^^^^^^^^
iungeiciiLUi,propter carncm multagi auarcnt : 6c proprcrcaquod illi , qui iuntcx^isinrafcta,a digitisclongari fucrunt: ciiord.^ ipforum ncccflario fucrunt longx.Munite crgo fucrunt panniculis,qui cisab omnibusaducniuntparti bus: & ipibrum quidcm chordii: rotundc 6c for tes crcatx fucrunr , & no dihtantur nifi quu ad - ^P^«>^ Cius villus ad iatini^ n^^ViVT^^r membrum perucniunt.lDi igi: ur dilatantur, vt
, 4^1'''''^' ^,^^^^''^tremi a cft^i^^^^^^^^ 4^ nicmbrummotum bcnc comprdicndant.Om
' ^-'^ ibm.t fupcr orffocU nesautem mulcuii digitos diUtanies fupcr bra
CAtrcmitatc So^^^^^ ''^' ^^'^""^ funtporiti,& Imiilitcr ipfos ad infcrio-
iupcuori apud ralct.c uicluram. ra moucntcs:^^ cx dilatannb. c^iiidE eft mufcu^
lus,qui mmediomanifcfti brachij pofitusnafcitur a partc iliprcma capitis adiutorij infcrioris:6c quatuor digitischordas,qipfosdilatant, mittit. Ex cis vcr6,q cos ad intcriora inclinat , trcs adinuicem in i partc ] iftius (unt cotinui : quorum vnus a partc mcdia capitis adiutorij
manu fuper uolarn,.^ Capuc chjrda; au^ ap podutur fup f» cile luperm*. g mu culus ainburu<\i. h B. cottrmgSc hac conltriccione>5e iphruec dt lauiies faciunc c6uerlioncm a^a nu& (upuolam» & refupinationctn. Alia liter» coftringant-Ifti igitur co nttrin ^entesSc dilatan les lunc ipfimec (]ui factuiic con uerlioncm rna nus fu^ uolatn & relupinatiu» nem
i B conuertic vo lam manus. k B.couertitma num luper lum.
1e coaerfionemi munus eoplcia liiper ttolam*
Cap. XIX,
«"^"^^* ma- M ^en!^^^^ '^^;*^ iunc^urarum rafete mo tr it uoia.,, quidam di runtconftringcntcs:6c n
sj^^::^:/;; "^^^^^^S^t^^ ^ 50 ^y^-^-^ mtcr d^io^ftu^aS^ii^^^i;;^^^
■ '^fTd:. S!^^ ^n^^^Si^So^! &duaschordasauricuIan .c annulart tr.imit W-k""''' quidem *' ° ^"'^' efsent niufculus.Et iftius fe-; l^ZTZ'^£l'^^^'- foc.l.sinfcrions,c" " ab .u4?^ cotmuatur , {, quc pol-
" ■dSjr''- foc.liS.'^°'^S^t''r- Etaltcrius Origocftd 11 ifSL.::Pl- raf..f " *. ' cuuis chorda cum primo oiTin ^uciau^jl^^tur.f poatocor4ollice.(^
11 LrJ*l*PPl'ca- hir. ..,.^>^^^^OnCDailcnJFl-nnnm(>rnM^.,„r„
a s.in laeere.
0 alterius t^rpoUi^_;/^"^uoucturlolus,^ [prolongat: tr /«'^ chorda citur 1 11,'^? uidiccm.Et mufculus,qui ' " ^^soriSft^^^.^^ciIeruperiusap ^ 5^^*^p«^chor. ^^'^aquopro^^ "^^^^^'^^VP^^-te ^'^Pitisadiuto^ n %^«^.efi in. quorumvnn, ^^^^^^^^'"^^ • ^uoi^abcns capita : n !>«^«fcri,8. clicc6c med^''''^''^'*^ uiediopeainiscoramiiu ^'4 contmuatur: ' \ 6c iilius diorda:
tit.oc vnus a fumma duorum mulculorum du^. ploru,qui iunt duo ex histrib.oritur fub duob. additamctis adiutorij intcnus;& a margiuc fo-. cilis inferioris,6c duas tranfmittit chordas mcdio 6c indici- H [ ] '[Sc tcrtius corum: & cft illcqui rcmanfir, oritur a fuprcmo focili lupioris,](5c chordanipollici mandat:6capud'^ [hanc iunduram ]oft mufculus,qcft vnus duo- .^.,/^.,1 ^ -^^^^^. nmicQios fmotus raict.^ & nafcitur a loco mcdio focilis
.... .,,^...us chorda poUice ab indicc ^ [
longat.] Conftringcntium aut, qda funt, q"lLip brachiumcxiftunt ^ & q.dam , qui fupcr uolam plantx.6c illi quidcm,qui /untfuper brachiuni, funttrcs mufculi, quorumunusiecudumacie in mcdio fupcr alium cft pofttus. cx quibus nobilior eft infcrior,q infcrius cft icpultus , (Sc cii AVIC. D 4 oilb
h B. ilfiqui eft infcrjmbo. c B.&eft 'ert-iK caius oiigo cft ex ruperi^ii tocih.
d B. Alia Iftera. hunc mufcu'u * e B.tlongat.
Liber I •
ofle focilis inferioriscontinuus,quoniameius opcratio exiftit nobilior: quapropter oportuit, ' vteiuslocus magisciretcuftoditus: cuiusprincipiu cftamcdio capitis adiutorij fyiuellris ad intcriora:deindc penetrat,& dilatatur cius chor da,& quinq^ patitur cliordas , quaru qiixq^ ad interiora digiti perucnit.Illarumver6,qu^*ad quatuor perucniunt,queq^ iunduram primam ipfius conftringit,(5c tertiam: primam vero pro ptcrea q5 eft ibi annexa ligamento, quod fuper cam eit cindum : & tertiam , proptcrca 9 cius caputpcruenitadeam,»Sc continuatar cumca: qua? aut ad polliccm vadit,cius fecundam & ter tiam ccnftringitiuriauram^ quia noncontinuatur nifi cum cis . Et fccundus quidcm mufculus,qui cftfupraiftum,cftminor ip(o:& incipit a capite ingrediente, quod eft vnu ex capitibusadiutorij, 6c cum focili infcrioreparupcr continuatur:& tranfit p tcrminum cocm , qui
deprdrione&: rcflexione:]& cius,quieft ex eis fuperior,cft ftriduracum modico clcuationis, 6c ad fupcriora afccnfionis. Quumq^,coniuai fuerint t [ ] direa:e:& eorum trcspolU cifiintproprii:quorumvnusprimam coftrin- .^ f git iunctarum: 6c duo fecundam, ficut fciuifti. [Dilatantes cri?o quinquc funt. Et dc rcfleacn- si^J tibus,]cxccptis"pollicc & auriculari,vnicuiquc tib ineft vnus,pollici ucr6,& auriculari unicuique 10 adfunt duo . Et deconftringcntibus vnicuique digito adfunt quatuor.Et dc his,quiad fupcrio rainclinarefaciLTtvnicuiq,-digito adeft unus.
Mlom g fimpat
Deanat.mufcuLdorfhfeHfpine. Cap. XXI.
■\ / Vfculorumdorfialij funt, quiipfum ad JVl poftcriorafledunt^alij, qui curuant ad anteriora . Ex iftis cnim omncs alij oriutur mO tus. Ad poftcriora vcr6 flcdcntes funt lUi , qui
cft intcr latus fvlucftrc 5c domcfticum , 6c cft fu 20 propric dorli vocantur mufculi . Et iunt mu-
fapi itttdi
vj L in.Lci J ij- i . — «- '
pcrior fiipcrficics focilis luperioris : & quu ad partcm pcrucnit poUicis,dccUnatparumpcr ad intcriov'a,& cum iunduris mcdijs quatuor digitorum chordas mandat, vt cos conftringant . Ad polliccm vcro non perucnit nifi ramus par xius,qui non cft cx chorda cius:immo ab alio lo co.Etprimi quidcm origo cft poftprincipium nominatum,quod cft a capite focilis iupcrioris 6c infl-rioris. Et fccundi origo elta capitc foci-
propric ciorii vocaamr iiiliilhh . •»-•icuU duo,dc quibus cxiftimatur quod vnulquil quoeorumcx.xxii). compofitus cxiftat mulculculis: quoniam vnicuiquc ipforum ab vnaqua quc fpondyli aducnit mufculus: ab vnaquaque nanq; fj:)ondyli aducnit ci uiUus trafucrlus nili a prima.Et iiti quidcm mufculi, quum xquaUtcr tcnduntur,ftat dorfum:6c quum lupuuc tc duntur: ftat dorfum:& quum fupcrflue tcndun tur^dcclinantad poftcriora.Et quum ilii.cpi in
& intcrioris. ht lccunai origo ciuacas.>iiL-iuci- iui,ucciiiictiiLau |juu».i ivjia.i-.L vjl^..... ^^".-^i" lis infcrioris . Faclum cftautcm , quod poUcx 50 vnocxifturit latcrcmoucntur^dorlumadiiUHi
vno mufculo in fiii conftridionc litcontctus fed qiiatuor duobus conftringimtur mufcuLisj quonia nobilior cx opcrationibus quatuc^r , cft c6ftricl:io:(Sc cx opcrarionibus pollicis nobiUor cft,vtdilatctur,&abindiccelongctur . Tcrtius ■ autcmmufculusnoncft ad conftringcnduny. fcdcius chordaintcriiisinplanta pcnetrat, & diUitatur dcfupcr,ad hoc,ut in cam adipilci iaciatfcnftim,(Sc in icnticndo iuuamcntuni prx bcar:(5c pilos in canalci prohibcat. 6c ad luftv:ntandiTi iUud,quod cft in intcriorib.planta: : & ut fortis fiat ad fuas aclioncspcragcndas.hi quide funtiUi ,qui fuper rafctam cxiftunt . Mulculi vcr6,qui funt in planta,fiuit.xviij. in duab. aciebusordinatiadinuiccm fibifuppoUti . Vnaaciescftad infcriora,5c intcrius .Etaltera acies eftfupcr cutcm cxtcriorcm . Qu^i autin aciccxi ftunt infcriorc,numcro funtfcptcm:quoru qnque digitos ad fupcriora inclinant:(5c qui ex cis delcgatus cft poUici,a orincipio ollis rafctce nafcitur. Et fcxtiis cft curtus, & latus , cuius viilus cfttranfucrfus^&ipfuiscaput pendeta pccline manus, doncc petucniat in rcditudine mcdij , cuius chorda cum poliicc cotinuatur: 6c ipfum ad infcriora inclinat.Et fcptimuscft apud auricularcm incipiens ab oflc pcdinis,quod in cius rccl;itudinecxiftit,6c ipfum ad infcriora inciinat. Nullus ver6 horum fcptcm cft ad conllrin gendum.fcd quinque funt ad clcuand)[i,6c duo
V 11^-^ V-Al 1 LlllIL KlLViV, 111V»LI.V11LI.H , vi^...
inclinatur. Mufculi ver6 curuantcs funt par ^ fupcrpoiitum, quifuntcx muiculis caput oc coUum moucntibus:qui a duob. t gtU^^vcniut latcribus: quorum infcriorcs cxticmitatcs cuin quinquc fpondylibus pcdoris fupcrioribus co tmuantur in aliquibus hominibus ; & in piurr bils iiominibus cum c[uatuor. Et corum iupiorcs extrcmitatcs ad caput pcrucniunt , 6c colUi . Etparquidcm fubifto cftpofitum, ^\oc:^' 3I 40 tur" [rcnalc:] qiigamboadccima,6c vndccima pC(5i:oris incipiunt:6c ad infcriora dcfccndunt: 6c plcrunquc curuant fle^ftentcs . Et mcdio t^ldc in (liis motibus iiorum muiculorum luftjCit inuentio: quonia in curuatione , 6c incUnationca dcxtra,6c a iiniftra duarum cxtremitatum fcquitur motus.
^e anxt.mufc.uentns. Cap. XX 1 1-
50 \M Vfculi autcm vcntris funt odo, qui in in- 1'v.i uamcntis communicant : cxquibuscft iuuamcntum prxbcre m cxprimcndo iUud, q^ ^ j cx ftercorc,6c vtma in ^ [interiofibus ] continc tur.-6c qUcT in matricibus non nata cxiftunt : ^ ex cis cft , quod diaphragma luftincnt : ^ ipfum,quum adcft cxfiifflatio,quc eftt in conftria-ionc,adiuuant-,6c cx ciscft, quodintcftina calcfaciunt,6c iiomachum : proptcrea quod ea coopcriunt.Ex iiis autcm odo cft unum par rc-
adfledcnduminfcrius. lUivcroqui funtin a- (^o dum,qu'odfccundumre(aitudincm'^ [abepi- ( B.colara. cic fupcriorc fitb mufculo fupcr ^ [plantam] ex- glcttalij dcfcedit cartiiagine:cuius villus in lon panfo,qui quidcm cft mufculus, qucm loius co gitudinc vfquc ad fcmur cxtcnditur : 6c cius exgnouitGalcnusluritmufculi undccim:cxqtu- - • • - = /-
bus funt oclo: qucr um d uo cum prirna iun6>:ii rarum quatuor digitorumcontinuantur/cUi-
g B.camappli unus (uper aU^ vt hancconftringantiunpX«c. aura-,fed,qui ex cis eft intcrior,couftnngitS [cu
trcnia in eis, qux funt coram ipfis cxpandutur . huius vcio paris fubftatia a fui pri ncipio viqi^i^ ad ipriiis flncm carnofa exiftit.Et duo funt m'^; fcuU^t qu.icn iftis inlatitudiuc fccariir .cuorii ( locus cll fub panniculo, qui fupcr totumcxteii
Fen I. Docflrina
fus efl uentrcn'u5c fub duobiis logitudinalibus . fcaio autcm,quce intcr illorum duoru,& duorumprimorum villos accidit,eft lccundum an gulos rcclos.Et duoparia,quce pcr tran(ucriLiai vadunt , quorum vnumquodque crt in latcrc a dcxtra 6c a finiftra . Et vnumquodquc eoru par cx duobus cxiftit muiculis lc ad inuicem ad mo Gum crucis lccantibus a cartilaginis coftarum r-o complctarum cxtrcmirate vfque ad femur : mgra ^ ^b illo ufque ad ' [cpiglottalc.] Etduonitpa lo impariu f ^^^^ "^trcmitates fibi a dextra & a fmiftra apud rcmur obuiant. <Sc aliorum duorum cxtrcmita- '■m gra ^cs apud [cpiglottalc, ] pux fupcr carnofas par tcsabvnaquaque parte duorum mulculorum latitudmaliumamtpofitc. Ethic quidemduo paria icniper carnofa inccdxint , doncc redos mulculos cum chordis latitudinalibus tangat , . '^^'l Pannicuhs fimilatur.Et hxc ctiam duo pa- - mSr„. r.?i A u ^^^^^ longitudinaUbus llmt pofita,q fub duobus pofita iuntlatitudinaUbus!^ ^
faciUtate difcurrjt. AUud vcro par>quod a fcmo ris oflc oritur , <Sc cum radicc virge fccimdum tranfuerfioncmt continuarur l& quum re- £tificatur,tcnditur : 6c inilr umetum iccundum rcditudincmclcuatur: 6c quumconftringitur] rcducit ipfum ad poftcriora . Quod fi vni eoru accidcrit tenfto,ad ipftus partem dccUnabit .
De mat. mufcul t ficlerls .
Ftl<^^cris mufcuU funt quatuor . Vniis coru cftmufcukis,qui ipfius comitatur os,&: cii ciuscarne uehcmcnter mifcclur : quxpcrmixtioni mufculorumlabiorumfnnilatur, & ipfe quidcm cocrcet,& conftringitanum:& fua cxprcftionc ftercoris rcUquias , quce funt in ipfo cxcutit . Et mufcukis , qui cft pofitus magis intcrius quam iftc : cuius ftatio , ^ [ cft fccundum comparationcm capitis hominis,] & cxiftima-
t\lias arqnaftir."
.1 B.iSi' (-luum X tj!ja'U- cenfio ip iius.eleiiatur inilmm inum fe • cundum re<Jbtu dinem,& quiim vehemifior lu . flphyncterii.
t fphynderi/.
a B.eft fupra ipfnD pfT cnmpa
2)e mufcuJh ahdominis flura Gal 5 . de ufu par. & lih. ^^J^.^^^^'^drrLnecnoH de mnfi.dlfi. Sed dijferutu recentio ccnf ^^^.^'^"^ Galmo . Quum enim m o&o efie mufculos * /or ^'"^^"^-^^^ ''e^^^or^m muf ulorum unum par adijclxnt faer ^^l ^^^«^T/^^-Wj^/e quihus Galenws. tuunt^ hoc catnoiiti^Ji ^^^^^^^ ^fi^P^hi-spofita: a^uo.fertgipencmar
20 tur,q? fit habcns duo extrcma , cuius cxtremum rationem cxcum radice virgx pro ccrto cotinuatur: & par, i'»^ hommts. quod fupcr hos omnes tranfucrfum cxiftit: cuius iuuamcntum cft t longacncmfuriumelc^ narc; ncquc accidit longaonem cgrcdi niU pro ptcr ipUus t laxitatem .
Part 31
t .1. rectum intc
t Alia? mrllificaci jnsiM .
Dtf anat. mufcul. coxx .
Cap. 27.
^itr trabi
^ , ^ i o i TJX mufcuUs coxn2,maipr cftillc, quicamcx
^^iur.reritm quu tjdcrn mufculi & in ?nulieribHs fmt , jo tendit: dcinde iUc , qui cam contrahit
*^ & eorum pudenda yoluntario motu furfum opor ^^^' H^iHfn^ non in omnihm carnofa illa,qHam dicunt fuh wiufcuUi^^^^^ «o^ penis erigendi ui oporteret ; quibms ij ctirn r .^' '^ddetiuod adpenemyfquenonperuenit fjuart-^^'^ '^^^^^'f^'^ osipfimpubis defmitJiGaiferidet)' T^^' recemiorihus sietcris ( id quod nobis ar ^^^^ ^Pfi^ p^his ortum ducit: primipium reclorum '''''''^^ufiulommconfiitums.
^^"^^^^f-ntufcuLteJliculorum. C^p. XXJJL
^E^iculorum autcm virorum mufcuU funt ^ cos ^?^^^^^' Ptopterca vttcfticulos cuftodiat habet ^^^?.^^^ ' nelaxcntur . Quilque tcfticukis nunii^^V^^^ Pi*opnum. MuUcribus verov- ProDt ^^^^^ fciUcct cuique tcfticulo impar, teriorr^ ^^^^ carum tclticuli non funt in exvirorui^^*^^^^^ luntfufpcnfi , qucmadmodii
^'^t.mufculorumucficA. Cap. XXJJJJ.
S^^r^^ ^^^*^^ ^^"'^ ^^ifti^ mufcukis, qui ip- ^ilatal'^^^?^^"^^^^* cuiusvilkislupcr ipUasos ^■^ani vf ^ • ^^U8 quidcm iuuamcntum cft vri- <3uum ^^i^^^^^oi-^am vokmtatis rctincre . Et
t>unt ^ . vcntris mulculivcficam vrge
• ^^inamcxpuUiuaadiuuantccxpeUcut .
^nat.muficul.yirgA . Cap. 2 5 .
]Vl ^^"^^^j ^ui virgam mouent , duo funt pa- "^^^giKlatcri ^^^'^^^^^ P^^'^^ muicuU in duobus tur,forame'^^^.|^^"^^^'^^-"^^' qui,quum tcndun^
Pcuctratio ! a 5'^'^^' ^ ^P^^^^^^ ampUncant , 6c
• ^ t^ctihcatur : &; iperma in ipla cuni
fuisnanque opcra^^ionjbus nobiUores funt ifti duo motus. Veruntamcn extenfio contractionc nobiUor exiftit,quoniam ftatio non conucnit,nificumcxtcnfione. Poftca funt mufcuU, qui elongat:dcinde iUi,qui appropinquare:poft illi,qui circuircfaciunt.Ex mufcuUs autcmco- XiE iuncl:uracxtcndcntibus,eft vnus, qui cft om nibus corporis mufcuUs maior : 6c ipic cil mufcukis,qui os fcmoris & ancham coopcrit : oc 4^ (uper totam coxam vokiitur ab intcnoribus , ^ i - 1 £c cxteriorit^iisJiSc poftcrioribus, doncc ad po pUtcm^t [ ] pcrucniru;caiii.^ viUiuiLirr^ bt uelaJ gcna fahabent principia : quaproptcr ipiius opcrationcs fccundu diucrfas ipccificantur fpccies. Ex ipfius nanquc viUis eft,qui ab mfimo oliis fe moris nafcitur , & decUnando ad domefticum dila^tat . Et cft aUus cx viUis cius, cuius ortus eit parum akior ortu iftius,qui coxam ad fupericrcm ckuat . Et cft aUus cx viUis,cuius ortus eft valdeakior ortuiftius,quicoxam adiuperiora ad domcfticum dccUnantem elcuat.Et eft ex eis aUus, cuius origo cft ab oflc'anchc\:,qui fatis ccxam fccudum rcclitudincm dilatat. Et cft cx cis mufcukis,qui totum anchx iundara po ftcrius cooperit tria habcns capita,6c extrcma duo . Et ha^c quidcm capita abik'o6c ancha<Sc t coccy- ijhof»,. gc nafaintur,quorum duo funt carnofa,<5c vnii pannicularc.Duo vero cxtrcma cum poftcriorccapitiscoxx partccontinuantur:6c fi cu vno traxcritcxtrcmojcum dccUnationcad ipfum di kuabit: 5c fi cum duobus traxerit cxtremis , fecudum rcclitudincm diiatabit. Et cx cis cft mufcukis,qui cxtota olTis iUj fupcrficic oritur : 6c cn iuprcmo maicris additamcnti continuatur, & vocatur ^ [t trochantcr maior:]«5c parum ad c B tliaruca rcr antcriora cxteditur,& cum dccUnaticnc ad do 'P^ c-um 3<i os mcfticum dilatatur. Etcft aUus taUs,quaUs iftx, "^" ''^''^''^'-'^'
Liber I.
qui in ptimis cum infim^ additam?ti minoris counuatiir,dci..<icddccudit;& illius opcratiojae opcratur: vcruntamen cius cft paruam diiata tioneni& multam cfficcredcclinationc-, cuius origo cll ab intimo fuperScici oflis ilij.Et c^l: cx tis mufculus , qui ab infimooilis anchx oritur ^d pofteriora dcclinas, 6c dilatat ipfam, & cam ^adpoftcriora parupcr dcclinare facit: & ad domefticum lufticicuter dcclinarc facit.Ex mufcu Jisvcrocox.x iunduramconftringcntib.cftmu lo fculus vnus,qui ciim dccUnationc ad domcfticum parua conftringit : 6c cft mufculus rcdus , qui a duabus defccndit'originibus,quarum vna cum fmc lumborum, 6c aitcra cum oftcilij con tinuatur. Et ipf?c quidcni funt,qua; cumxninoxe additamento domcftico cdtinuantur: <Sc mu fculuSjqui ab ofle fcmoris nafcitur, 6c cum infi iiio additamcnti minoris continuatur . Et mu- ^Aias Men-^ fculus ad duo latcra ipfius tranfucrsc t cxtcn-
fus, qui cft licut parsjmaioris . Et quartus, qui a ao re prasparata ftantcpoft os iiij oritur:, 6c ipfe et crus contrahit coUigendo coxam. Ex mulcuUs vcr6,qui ad interiora dcclinarc 1 aciut,iam quidam nominati fucrunt,vbi dilatationis,ac con ftridionis mcntioncm fccimus:<3c lia:c quidem miouendi fpccicshabetmufculum , quiab ofle nafcitur fcmQris,^: adco flt longus, vt ad popU ten; pcrucniat . Dcclinare vcro ad cxtcriora facicntcs funt duo mufcuU;& vnus eorum ab oflc vcnit lato.Scd circuirc facicntcs funt duo mu fculi , quorum vnus a fylucftri fcmoris : & alter . ab ipdus oritur domcftico:6c quum fibi obuiat, itw. tranfucrfantur,^[&fluntcarnofl]apudlocum profundum circa poftcriora additameti maio ris.Et quicunqj corum folus tra:^crit coxamad fui partcui , cumpauca dilatatione torquebit .
.-, «»-0 21. Decem efjemufcuios cexmm, notault Galin Uh. de dif
tift-ur. Recentiores t^trn^n cmncs decem effe tefiantnr, & ft di<{mfmnbm d\ffdiiiiyf(i^^cidi^^^^
nuancur .
fQmatione&a^ionehabes 2. deamt.admmlfi.cQf 10 fm. fam,continuatur.^l
De anat. mufcul. mQuentium um^uram cnirlsy &poplitif, Cap. 2«.
TnX mufculisautcmiundurampoplitis mo- ITw ucntib.funt trcs in antcrioribus coxx-poiiti , qiu mufcuUs in ipfamct coxa pofitis 1 unt maiorcs. Et coruni opcratio cft dihtarc,v^ nus autcm horum triu cft flcut duplus duo habcns capita: quorum vuum ab additamcnto in- ' cipit maiorc : <Sc alterum ab antcriorc coxx , & u U «Irifofc, duo habct cxtrema : quorum vnum cft carno- ^ • ium:&: cum ' t [ mola] antcquam chorda fiat, contmuatur:6c altcrum cft paniculare cum domcftica duarumcxtrcmitatum coxcc continua tum.Aliorum vcro duorum vnus cft illc, qucm mtcr coxam conftringcntcsnominauimus,f a fcparantcquod cftin oflc iUj nafces: 6: alter ab additamcnto fylucftri,quod eft in coxa,oritur . Etifti cuidcni duocontinuantur,6c vniuntuti & gencratur cx cis chorda vna,quc dilatatur,6c t ra%aw. circundat t molam^^c iplam cum co , quod cft fu}o ea , conuenicutcr alfirmat ; dcindc cum ca-
pite cruris continiiatur Sc poplitcm dilatat, & crus extcndit. Diiatatio vcro vnum habct mu" ^ ^iTeaii fculum , qui ab obuiaticnc oflis fcmoris nafci- ; _ tur , 6c inccdciido dcfccndit in latus coxx do- • mcfticum fccundum tranfiicrfionem : deindc | cum partc ^ [vcncfajfuprcmx partis cruris con'' ■ tinuatur, 6c cius dccUnans ad domcfticum dil^ . tat. 6c mufculum aUum in quibufdaanatcmif Ibhai» libris ci oppoiltum in parte fylucftri , qui inci- ftpra o pirabofleanchcX,6c fccundum tranfucrUoncm W^^.^ in latus fylucftre tcndit,doncc ad iocum IP^^^^M para nit^ [venofum. ] 6cnoncft mufculus niaiqris tranfucrflonis ifto, 6c cum dccUnaLtonc ad fyi-; ueftre dilatat; 6c quum ambo dilatant, cft dilatvUio rcda.Ex cis uer6,qui crus contrahunt; cn vnus mufculus anguftus, 6v longus : qui ab ollc ili; oritur 6c fcmoris , circaorigincm diiatatis: ingrcdicns a fcparantc , quod cft in mcdio iUK dcmde iccundum tranfacrfioncm pcnctrat ad intcrioraduarumcxtrcmit.uu poplitis: poftcJ^ cgrcditur cxterius. 6c vadit ad cmincntiam,qu9 cft i loco popUtis,'^[vcnofQ,] 6c cum ca vnitur. « Et ipfc quidcm cft,quo crus ad [inferiora]tra- e hitur dccUnans cum pcdc ad partcm inguinis* Et trcs mufculi^ domcfticus:6c iyiucftris;6c nicdius.Scd domefticus 6c mcdius cumdcciinatio nead fylucftrcm contrahunt. 6: iylucftns contrahit cumdccUnatione ad domcfticum.Etdomcfticus quidcm oritur a bafi oflis ancha;? dcirt dc trafucrse inccdit pcr poftcriora coxx,doncc ^ pcrucnit adlocum cruris ' [vcnofum j in parre domcftica^6c vnitur cumco,cuius color advi; riditatcm trahit.Et aliorum duorum etiam ori go cft abafl oflisanchir.fcd dcclinat, vt cumlo Fg^ ^ co^^ [vcnofo]iatcris fylucitriscontinucntur.Iii* Vfparj iundurapr^etcrcapopUtis cft mulculuslicutin flcxuofitate poplitis fcpulrus, qui opcrationcni * cflicit,quaUs huius mcdij cxii'i:t opcratio . Bt gdam cxiftimant,cpparscmiucn3 nvafcuu diUtands dupii a lcparantc di,qmim poplitcm accidcntaUtcr conftringit: [ 6c cit,quum ab ctus h;^ originc cgrcditur cliorda, qu;i: ancha: pixidcm J'*^ tcnet: 6c cum ca,6c cum ipio,quod fcquiturip-fii«§^ei,><
ho leprir " :riuii faci :ra c IX ac irte I ilt pe line '
chor hal
u J
Dc mat. mHfculonm fcdU imBuummoHentium - Cap, ap.
EX mufculis autcm pedis iuncluram niouen tib.funtquidam,qui ipfum ad fupcriora cJ^ uant. 6c quidam oui ipfum dcfccndcre faciunt . ^t*, Bx cis autcm,qui ipi um cicuaat,cft vn us imifc^ ^ lus magnus,qui cft poUrus in partc •'[antcccden * tejcanna: domcftica;,cuius principium cft paf^ fylucftris capitis canna: domefticx . Et ipfc qtii' dem , quum ad cxtcriora cgrcditur , inciinatur fupcr crus ad pattcm polUcis vadcns,6c cotinuji tur cum co,quod radici poUicis cft propinquU' ^ pcdcmad fuperioracleuat:6calter oritur aca pitc fylucftris , cx quo nafcitur chorda,quiK cti cojquodcft iuxta radice minimi,continuatar' ^ pcdcm ad luperioraclcuat,6c propric, quan- 4<^^cum co conucnitprimus mulculus,6c fu^-'-* rit hoc iccudum xqualitatcm 6c rcditudincni • Facicntium vcro dcicederc cft vnum par, cui origoeft acapitccoxgquod poftca defccndif' & crmis Ycnucm carac rcplct,cx quib.chorda.
Fen I.
. _ nafcitur: qnx cx maioribus exiriit chordis,& ip Tcha ^.^ ^^^^*^'^^^ ^^it chorda ^ [ncrui,qui cum olTettali] continuatur:cc ipium ad poitcriora tranllicr sc ad iV iueftrcm tralvit : & elt hxc caufa fixionis pcdis iupcrtcrram . Et iplumquidcm adiuuat mufcuhiSjquia capitc fykiclhis orituncuius co lor cft mclongianus: & dcfcedit doncc ipfaTict ^ ^ abfquc chorda,quam mandat,fcd carncus rcma ncns,coutuiuatui- cu poftrcmattali partc [fub
imifculi adco funtpcrmixti, vt quum vni corii acciditnocu mcntum,proucnit inde,vt rcHquo rum opcratio dcbiiitctur in eo,quod corumcft proprium : & vt viccm iftius aUquo modo gcrant in co,quod liuic cft propriu: 6c hac de caii* fadifticilc cft vnum digitorum pcdis proprie abfque aUjs conitringcrc . Et cx mufculis quide pcdis funtquinquc liiprapcdcm politi , qui ad fylucftrcm dccUn.irc iolcnt : & quinquc lub eis
continuitatcjquam antc diximus. Quumq^ mu i o poftti, quorum vnuiquifque digitum ad ilRid >
fcuUs iftis, aut ipforum chordis nocumcntu ao cidit^pes"^ [claudicat.JEt mufculus,ex quo duaj. nafcuntur chordcx: quarum vn'apcdcm coftrin git^&altcrapoUiccmdilat^at. lUudvcro cft,quo nijuxi ifte mufcuhis a capite cannx domcfticx oritur,vbi ipia lykiCi tri obuiat,6c dcfcendit intcr Cxas:6c in duas d iuiditur chordas : quaru vna • ^ ?r ^^^^ ^^^^^^ in antcriori poUicis parte continuad'1^,pri°r^^J, ^^^^ ' ' [ ^^^^^ quaetiam choKla, pcdis cxiftit hua ttfcriiu dcl m^iUtas . Et altcra chorda eft, qux cx parte iftius lo >j« fjciens. gcnerata mulcuii, primx chordx pcrtranik ori i ^iDr.Jndu Sii^eni,6c primo poUicis ofti cliordam mandat: 1- < W;e jltfus <^ ipftmicum tranfucrfionc ad domcfticum di , ^ cah perttn- latat. ] Et iam ctia a cap ite coxa; fy kicftr i oritur > rimr ■'(- L^^uiculus, 6c cum vno duorurn mulculorum o iic'''rdlin [^^^ci anncxoruni|continuatur ,^t [ ]
quod iplum lcquitur,trahitaparte domcftica, 6c ipftim cum motu ad partcm cleuat domcili* cam.Et ifti quinquc funt cum duobus,qui pol- Uci & minimo funtproprij fccundum fimUitu dincm fcptcm qui funtin plantapcdis, 6c fimi- Utcrdcccmprimi. Omnes igitur corporis mufcuUfunt^ [quingenti6c vigintinoucm. ]
f B. Alia litera. Oes igitur corporis mufculi Tunt centuni & vigintifeptem .
lch.h,,b,p,i ^cindc ab eo fcparann-, quum occukum cruris •"^r^ihce pertranfir.ex c[Uo oritur chorda, [qua: ad infe ^ ^^'^^ riora pcdis ncrucnit, &iubcototodilatatur l
SVMMAE III. DOCTRINAE V. Et efifermo -vniuerfdk de neruis propric . Cap. i
IVuamcntorum ncruorum aUa funtfccun- Y\de Difquifr. dum cflcntiam; aUa funt quc funt pcr acci- vones phaioio dcns. Quod vcro fccundum cftcntiam:cft quod Si'cas ^oiip^g. cercbrum cis mcdiantibus omnibusaUjs mcni «-iJebris iuuamcntum prii:ftatc;ando cis fcnftim 6c motum . ^cd q;iod cft pcr accidcns , cft ad hoc vtcaro corroboretur,6c corpus fortius ftat . Et
am . ''^' ^^^^^ pcdis pcrucnit , ^^: ftibco toto'dilatatur ]
«h Kiiiu . '^"^cmadmodum facit mufcrtlus,qui luper plan 3° cx eisctiam cil,percipcre id, quod cx nocumcn
tis mebris accid it fcnfu carcntibuSjficut hcpar
f lljhiibahmn. ta: occultum dilatatur proptcr iuuamcntum ta . ». &ram,a le,quaLeeft cius .
•i dilara ^ adinferiora
11 11
^^^t.mufculorumdigitorumpedis . Cap. 50,
P ^ mufculis vcrapcdis digitos mouetibus , ^ qui funt conikingcntcs,mufcuU funt muli:cx quib.cft mufculus,qui a capitc cannx iykie ^U-is oritur,6c cxtcnfus 1 upcr iplam dcfcedif, 6c >
6c fplcni6c pulmo : licct cnim membra ifta fcii fum non habcant , fupcr ca tanicn cin<^orium pofitucftncruoium: ^cpanniculotcda fucrut ncruofo,que quum apoftcmata fucrint,aui uctofttatc tcnia , pcrucnict apoikniioft graucdo , aut vcntofttaiispartitio ad cinctoriu m ipftus radice.6c accidctci exgraucdinc attradioiSc cx vcntofitatcextcnfto,6c fcntict ipfam. Etneruo-
vtnTiuiarem ^*^'^^^^^^^^"^ vnamtranfmittit^que in duas diuidi- rum quidcmprincipium fccundum motvi, fci-
n^irchordas,qua^ mcdiu conftringunt6c -' [mc <iicum.]Etaltcriftorumminor, cuius ortuscft ^ Pofti-cmo cruris-, cuius chordaquu iplamtraf era. ^^iimt,in duas diuiditur chordas, qu^E indiccm ^j,. ^oi^ftrmgunt,6c minimum. ^ [Et diuidkur] ab
ncatur. ^'^^^'^quaquc daaruiii partium chorda^quai cum ■h & ^^^^^ ^^^^' [ diuiditur , ] continuatur 6c
^ ^^^ZT-' ^^^^''^^''^'^^^''W^^adpoUiccmpcrucnk,^^ H e . piun^ conftringit. [Ettcrtia chorda,quam]ia nommauimus,a lylucftri duarum cxtrcmitatui 'f.^''pntfla ^^^^^'^ ^^^'^nnacxiftunt domcftica,orkur . 6c in~ ^t ouas^defcendk cannas,6c cx lc partcm tranf mitntad pedem conftringcndum, [6c partcm ?^\^^^^^u^oslpoUicis. Et horum quidcm mui <^i'i-midigkos moucntium, quosnominai mus,utus cft fupcr crus 6c poftcrius.UU vcro, fcu?" v'"^-^^^^^ cft iupcr pldtum pedis. x.funt mu ^ nr hoc qvudcm anatomici dccepti fuc
tum cft ccrcbrum:6c iUud,ad quod iftorum pef ucpiuntextrcma,cft'^ [iuperftcicsj cntis. Cum, cutecnim uiUi mifccntur minuti,6c in ipiancr ui partiutur,qci amcbris,qucci vicln^intmy^idueniunt. Quc^d vcro ccrcbrum neruorum priii cipium cxii-tit^duobus cft modis,quoniam quo rundamcorumcft principium fccundum fui cftcntiam,6c aliorum eft principium mcdiante ^ nucha,qux currit ex eo . Et ncruis quidc,q a ce ^ rcbro cgrcdiuntur,n5 iuuantur mcmbra in fcn ticndo 6c moucndo,nifi capitis,6c faciei mcm bra6c vifccrumintcriorum: aliavcro mcmbra hxc iuuamcnta no habent,nift a neruis nuchx. Et Gal. quidcm iam oftendit nobis folUcitudine magna, q ncruis a ccrcbro ad vifcera dcfccn dcntibus cl\ propria.Cfcator cnim de^coru mii nitione foUicitus aUter ipfos mun-iuitqud aJios ncruos:6c iUud eft,quoniam proptcrca, quod a
ro ^^^^P^^J^^^nK^qui iftud lciuit,fuk-Gal.Ipfivc principio clongatifu.crunt,oportu it, vt /uftcta cum '^^^^^"^^inc continuantur digitis fcilicet , i-^^mi- riir»<.-i-fln-i^!' jifflrmnt-ionp A mnfrnUs fornrvnoquoq, ' " " ~
ftra x;'"^l'"^4uc duo laccrti a dcxtra , 6c a finit^^j^^^^ucnt,vt conftringat fccundum rcci-lvnus "'^* ^^mul moucrint: 6c vt dccUncnt , fi pcr r cx cis quidcm funt quatuor fu
lcuatiira^'^^^^^''^^'^^ ^^'^^'^' "'^i^^i^q^^^' ^^'^gito de srcMT \ ^ ^"^ c^uo^qui propric lunt ad conftrinb^aaum polUccm 6c minimum. Et ifti quidcm
uci tutfcla,ic ro operuit cos cu - corpore medio
rcntur fuperfiua''^ afUrmationc a mufculis for tibu5,c^ut cos tcgantjUt pannicuU:6c a corpore , cuius eftcntia intcr ncruu 6c cartiiagine cft mc dia,ftmiUcV,quodcorporincruiaccidit,] quii inTcrneHiu, & torquctur.Et iftud quidc cftcx tnbus Ioc]S,quo & cartihginem ru vnus cflapud cpiglottim.6x: fccirdus , quu ad n^v»{Ur.ia con coftarum radic^fs vcniut.6c tcrtius,quum pcdo ^""'""l 'i"^^ ■ ris locumtranfcut.Factumcftautcm,iitaUj ncr '^««^1^^"
66 Liber I.
ui a ccrcbro progrc.' icntcs, in quib.cxiftit vtili- ampUtudmem occupent,quam yelfons yel etiam ipfi fnoH
tas in fcntitn -io iuu.uncntum pr.T' arc, pcnctra tcs a quijm ea oriuntun nullu/s tamen ah exiguo eofonte-t
rent a ilu principio '.lccudum rcclitudmcm ad Cr tumulo oriri eat inficiivs. Mirandumcrgo de ijs non
mcbrum, ad quod diriguutur: q loniam recti- dioi ritcrf^/ityqui propterea quod a cercLro neruorum (yf ^ pjj^,
tudo ad id,ad quod dirigitur: prupinquiore dc ita idxerim) fiuuiumprcficifii vident , ipforu7n tamcn inj"
fcrtur via: & ilUc cx hoc cil imprelilo, qux ma- tium pofie ivfum effe cor ncgant . Fatemur nos , neque d
nat ex pr incipio, fortior , & propterca q uod in aylAfiotelcs ncgat , a cercih ncruorum fiumcn cmergcrc :
neruis fcn i j bil ib.non quxritur dc d uritic , qux jed pnmum tamcn eorum fontcm cor efk dicimus.quod
facit ncccilitatem clongandi a iubltantia ccrc- dcm^ctfi exlgua neruorum yeluti & montes fluuiorumf^'
bri eu:n circuitionc,proptcrea vt a fui limilitu- i o ,iat ycsligil; primum ta^yicn efi & neruorum , & artcrii'
dinc in lcnitate ordinatim cloni2;ctur,quantum rum,& yc-narimj& fphituum onmium,& caloris, &jf''
in mebris qua^ritur motus : iiumo quanto pius jj^s dcmum yite primipium . Cui quidcni reiaficntiri &
fucrunt lcniorcs,pius fucrun t vututcm Lcnticn Galcnm ipfe cogitur,yital:s facultatis, & caloris naturi-^
di dautes, i)cd i aaum eR,vt motiui,ad id,ad qd" lisfcdem ipfum%Sicns . Venm de mouendi & fentiend\
dir!i^unrur,eant poii CUCuuioncs,in quibus ip- instrumentisnonyidetur Galcni ratio,cui isprafertim inm
fi n-iccdunt : proptcrca vt aprincipio clongen- • titur ,Arifiot.fcntcntiam yalcntlus oppugnare . Btfi enirf^
tur,6c ui duritie ordinctur. In vnoquoquc ctia h^^^^q neruo.fcnfm,et motws infcriorum parthm aboletun
duQrum modoru ad Ki,quod ex duritic 6c mol .^q^ ^^ooit , yt pbirifenfim & motumper neruo^
litie in ipfo cil nccefiarium,adiuuerut ortuum j^teamur. intcrcipiuntur enim aeiiones lu ligatis ncruis,9 ipforum fub;.lanru'c;plurimi naquccorum,qui 20 abtjsfi-indit^s &yismoderandi caloris adparticula^^'
B. anteriori . knllun tribuunt, ab ^ [ antcccllione ] oriuntur /— ^yohibetur , qua confueuit . neque id neruis duntaxAt ^,,^
;*.,a«riar . ^crcbr i , Et partis quidcin,qux clt ccrcbri ^ tau- ,,^enit;fcd & ,fi lugularcs arteri^, yt Arifl /i^-f
teceliio,] clt cilcnua mollior : Et plunmi coru , y-;.^,^^^. yigantercipiantur, e^dcm funaiones kdunturM' J7 ^
qui motum prxbcnt, a poilrcmo or juntur cere ^^^^ ^;,/,,,^ ^.^, ./^,,. //^/.pocr. 6- Plat.hoc prof^
bri. ht partis,qu.v ell ccrcbri poilrcmum, cllcn.. ^^^, contendat,qu6d ligatis arterm, & ncruos qu^'
m clt inagis Ipii.a . comprimi aciidat : non adinittcrct tamcn id Arijl ex^ »«ire ,
ANNOTATIONES pcrit7itiaci,id explorandum efkt , fi ligataarteria,f4''^' %er<
jaq^,ncneruHs tomprmatur,a5iiGnesh^ yitientur,aHtnon'^
^ruorum triplex eH 9^cnH.s,feu genus ,fcu diferenfu confentiendum cnim tunc ejiet experientu . Addequo ^
^?''- yoccs,vtlibJecllibHsnoutGalenM:,alijyoluntarijdicun ytAucrr. i.ColLncruu^nonad cmnes carms partcs jc
tur,quifriiic(t cx cerebro & ff>inaH medulla ortum ducut; tur,qu^ tamen omnes fcntmnt. ac m.ulta anmalia mouc
al,jliga?ncntalcs,qui ex ofjibus; alij tendones,qui ex mufcn tur ,fcntiuntq,, qua ncruis tamenjunt deHituta^quum
lis. ex prirnis tamen yoluntarijs, & ligamentalcs & tendo ^e non careant .
nespiirnam habent orinncm. Detriplidneruorumyfu , ^ ^ • j- ^ ^ y^reo^
^ ' ^ n ■ I- r^.i, *X)eanatomianeruorumenedientmmaceYebrOj&^°^
^ acnaturjifcopo,decpio auti)orprmi^ jiatimycrbts;(jaLe' ^
ntt^s ')4cyfu partiumyerbajiicit. Verim ficut dcntruo- rumytjs, ap. 2.
rum,acfc7ifiis & motwsprln. ipio AriHot.^ Galcnus dif ^ Ccrebro feptcm neruorum paria orinn" J
fcrunt, ita & de ncruo rum corundem yfu non rncdiocritcr ^ viumi paris principium cft cx tuii*^^ >
& <iiflrcp.int . Arlfiot.ficut corfenjks & motus yoluntartj auorum vcntriculorum ccicbri accidcntitii^^ |l
"P'4- imtmmpHtat,&' 2.dcpart.an. &^.& fi^pe alm: ita & ^p^^,| duorum additamcntorum ' [ vicinitatc j ,|
"P- 5. neruorumprmcipiiimipfimforfacit.].debisi.anmal. & niammillarum.cxtrcmitatib.fimilium, qui^^''
f^P- neruorum copiam cfic m cordefcribit.i.depar.anim.fcnfus odoratus. EtmiUm quidcm cit^ [ par uii VCi^ i
ycrh & yolmoYij motus msirumcnta partcm ejicinjan' trcmjliabcns . Et ilicqui a lUnicra oritur , dcr ^
gumers ammahbm cxijimat,qu^ non jit excmguis ( jtnti- ^^.^^^^^, ^ -^^^ ^ ^^.^^^^ ontur,liniikatur.-aC' p,^^^
re emm e.vs dumtaxat partes qua jangtunem oLtmea?itJ ^-^i ^-^^p^^. (^«^ioncin cruccam obuiant: pt> <
cap.i.& 8, quam quidem carnem efie arbitratur i.dcpart.anim. cuius illc,qui a dcxtra oritur , ad pupillam dcxti-^i
ctiam gratia,& ojia & ceter^partcsgenit^ fint,yt 2. de pcnetrat:6c qui nalcitiu' a ilnitlra-. ad iiniftra p^^ m .
part.anvm. Ccrebrum yerb cordu calorem tempcrare quii piHanv.o. uorum adco dilatant ur onfiCia,donc<^
«P-9- r^crunarniumfintgratia. At Galenm contra ccrebrum humorcm,qui vocatur vitrcus.comprciicn^^^.^'
J- • fimfi^ & motm inmum cfieputat. i deplac, Hipp,& T/. Quidam vcro,qui non cft Galcu.aixii-,qu6d 1^' J^bacK
•^P'^' ^■^. deyfii part, neruos^.excerebroorm.ydeyfupart. aioncmcruccam iuicrcflcxionc pciictrant,^ '5^«*-
cjiefcmicnai mouendic^, mHrumcnta , ac eorum gratia dixcrunt quod in iiac lccliouc tria cxiilutiun^:
fiibic,lam cfie carnem nc difi::mpantur, Udanturj, . ncque ^^^^ ^ ^,^^^^^-, cft,proptcrca ne fpiritus , qui
€ordijcnfmM,ac moinas ex yoltmrate jucultatjs prmw yi^^^j^^ currit pupiilam,ad alteram irc proiiil^^*^'
fium mepe yUo pa5io aumittit , Gaicni fentcntiam , & tur . quum accidcrit nocumc^itum : 6c propt^f
author hoc loco,& meduifcrc omnesfufiipiunt.philo- hoc \ naqucque duaruin pupiliarum , quuni
Part 32
& ^'^''^ ''''T f ^^"'^•^'^M"^ dcpart.amrn,ncc non 2. fcr ciauaitur oculus,in videdo lit fortior,& •^''^*-
• Coll' Anfiotelcm tuentur . C^tenm^quod ad hanc rcmper rior,quam iptamct eftct,fi altcra intucntc intt^^ tinetAencrimu7nmit.o,acq^tnoucndi&fcnimdiinHru^ 6q rctur . Etproptcr iioc foraminis vuci diiarat^^
mcntis,yt pmcis agamu^s. ^ifi mcdlci neruos a cerebro or- ^^ugincntatur, quum alter clauditur oculus : ^
tumducercmordictustucntHr ;nonmdemmtamcn, quid hoc quidcmeft, proptcrcaquod fpi ritus vcli^"
prirnumeormmkiimcor ^fieimpeaiat . Solcnt ,yt do^ mcntcr vadit ad iplLun.Sccundumvcro eft,P^'^ 5. h ■
«P-» »• cct philofophus L /tmteor, <T quotidie id yidemHs, ex mon ptcrca vt duo oculi vnum habcant dcfcrcnS;^!.^ »ou a,
tibn^ par4 fontcs oriri : hipauloyiteriy.j elapfi Hagnum vilusiimulacrumcis afFcrat, <5c ibivniatur,<5^: ^*''^'^*
faciunt : db hoc deincips rn.tgna atq^ lat^ljimafiumlnapro duobus viderc oculis , vnuin vidcrc, proptcr^
d/mmur, quA quidem,etfi lo-a^e Uuorsm, maioremjf ioU augd iimulacrum in tcrmino vnitur cc muu^ *
Fen I. Do(5tnna
■yt fer^
Idcoq lurcis acciditjVt cx rc vna vidcant duas: quuvnipupiiLa fupcrius dcuatur, autinfcrius deprimitui-,;<3c dcflruitur rcditudo pcnetrati.o- , ^ nis for^minis ad fcdionem , & antc communc \ !f^""^""^^in^acciditterminus^[tortura:]ncrui . Ht tcrtium cO:, vt vnuiquifquc duoruni ncruonimabalio fuacntctur,& iilimnitatur, & tiant acli ad pupiliamcx propinquo vcnircnt.Sccun dum autcm parium ncruorum a ccrcbro pro-
thccis infcrionim,'] &in ipfornmgingiui^ ci^ liiditur: 6c in labio infcriori: fcd pa:s , qua: pciucnitad lingua,fubtilior cit quam ncruus oculi: quoniam iiiius duriticm , 6c iliiiis mollitiem tcmpcrantgroilitics illius , 6c ilibtilitas illms . QiKirti vcro paris origo cft podtciTium, icd ad ccrcbri bafim cft magis dcclinas,6c cumtcrtio, quemadmodum diximus,milcctur : dcindcab
, . . , cofcparatur,6cadpalatumvadit,6<:datcifcn-
<eaentiumnaiciturpoftortumprimiparis,& lo fum,quod quidcmcft paruum,fed cft plusdu ^oco aalylucftrcmdcclinar, & a foraminc , qd , . . _
lii iiiLu^iuii parcirur ocuu : oc noc qniacm par valdc cft groftlim, idco,vt cius grof |itics fu.-e parificetur moUitic[,quam habcrc dc «uit,propterca quod cft circa principium:& co tortctur infaciedo motum,6c prxcipuequur
co m
ip- cft in orbita,;qux totum comprchedit oculum,
\& cgrcditur:ac in mufculis partitur oculi : 6c hoc
id Inni n0 uTi
de^ o- ^ r * *
ix^^ ■'sirtcrhvi ^/"' /j^^^i^i^odorci-cremus.Tcrtij vcroparis ori )Jc .pdos <^^c a tcrmino communi intcr [ antcceftioco>u„,^,, neni ccrcbriA ipfiuspoftrcmum^Cabinfimo] rr ccrcbri, qiiod primo cum quarto pari pau idpcrmifceturdcuidcabcofc; ' ^
Aauuorcmnonhabcat, quumtcrtium par fit conucrfum ad moucdum mac;! ' "
lagnum membru ,
rum quam tcrtium : quia palatum 5c paiati pan niculus durior cft linguce panniculo . Sed vnuquodqueparis quinti jmpar^ [cum duobusna i B. in <!aob.di lcitur j mcdijs fccundum dupli formanr.immo uiaicu» . multi illorum tcncnt,qu6d vnumqucdque ipfius impar eft par,- cuius quidcm origo a duob. cft ccrcbri latcribus . Et pars quidem prima cuiufquc paris ipfius, ad panniculum vc»dit,qui in nitcriorib.inftrumcnti audituscit dilatatus, 6c
lir^r ';i^"^^^}^'^^i'^^u^ainfcrior: quarcein5 rcma 20 in eodiuiditur tctus.Ethuius quidcmdiuifio ^:\^!.^^Pe™itas:immoadiutorcalioafcindi- ' " . •
•tttre .
xCparatur.6c I qua-
fb l^^?-^^^ 1'amincatur . Vnus ramus ab ingrcf cgrccutur ven;i: t foporaria:,qu«m poftca no w naoimus,6c dcfccndcndo fupcr '\ ceruice]va «it>ctoncc diaphragmapcrtranfcat: 6c in v; " rious,que iunt fub diaphragmatc, partitur . Et
j^Liiacquidcm partis cgrellio cft a foraminc.
- li
^^oncm.Etramus tcrtius in foramcn dcfccninft.-': ^"^^-^nidum cgrcditur par , quoniam V u. dircdioeft admrmbrainantcrioribus «cieipoftta.Etr
nisorigo proculdubiocft apartc ccrcbripoftc riore,6: pcr ipfam cft audicndi lcnfusi, fcd fccuda diuifio cft minor prima.Ipfa nanquc cgrcdi tur a foraminc,qu6d in oftc pcrforatum cft pc trofo . Et ipfc quidcm cil,qui vocatur monocu lus 6c cccus, proptcrca quod multu torquctur , 6c ciusvia^in obliquationibus inccdunt,idc6 quodvoluntasaftuit prolongandi ipatium^vt cius ftnis a principio rcmoucrctur:proptcrca vt ifcc- ncruus antcqua indc cgrcdcrctur , a principio cflct longinquus,idco vt durities ci i ndc acquircrctur. Qiuimquc cgreditur, cum ncruis tcrtij parismifcctur,quorumplurimi [admaxilla] „, ^i^xnn Sc ad latum vadut mufculn m: 6c quod remanct aklud. admufculosprotcnditur tcmporum. Guftiis autcm in quarto crcatus fuit ncruo . Et auditus in quinto . quoniam inftrumcnto auditus fuit ncccirarium,vt cfllt diicoopcrtiim; nc acris via
nctratuvv^ '^-^^^^'^ t conucnicns, ut in pc ad ipfum claufti foret : 6c inftrumeto guftus fuit n-trarcr -^^^^^^^^^*^^ [vcntrcm] habcntis,pc ncceflarium,vtcftctmunitu]r.,proptcrcaoporitio'^ ^^m V^'^^^ nobftion ncruorum coangufta- tuit,ut ncrui auditus cflcnt d m-iorcs.Et idco
■iit ni*
coA;?' ^"^^^'^'^ comprimcrct, c^c via
nmr •^^"^^^^•^'^^^^^ quidcmpars,quum fcpa- ^wr^ in trcs diftribuitur ibdioncs : quaru vna j^apartemlachrymalis dcdinar, 6c uaditadmu •i ^^J,^^^'^^Pf^^^tim <x mafticantium, 6: fupcrci-^ fc^ ^'*^^tis,5c palpcbrx,6c pars fccimda S[pcr " .X^S''' ^j^.^^^tapudoculoscreatum:]6cinde nalitendit intcriorcm fuperftciem, 6c in tu lu.a ipargitur, qua: in intcrioribus nafi cft cx- ^^m'^"^ ^^'^ qtioquc tcrtia cft pars non parua in Kamtatc dcfccndcnst foraminis , quod iu Lmaxili.T:]cft faaum:6c duobus ramiftcatk o"^"'\''".^'"''^'''^^^^^^' ''^^ intcrioraconcauita^ isons,6c mdetibus tpargitur. fcd illud, quod in<ic pcrtmct da-ibus,cft manifcftum,auod vcoin?^ ""'^ ''^^'^^ ^^^^^^ occultum.cV in gm-^ m^: n^argitur fupcriorc.Altcr autcni ra- ^ m mcmbrorum i^ari^itur ftipcrftcicbus v
&\^m!\f^ ^.'^'•^ijrupcrioris.hx-quidcmfuntic- ^^actis tcrti'^ paris tcrtij.Quartus autcm
luo.q od .nraandibukicxilVir
ans a toiaininc .indibulacxiftitfupci-iorc,& va-
^^SS ^^nS&'^.i5^^i)^^^ ^-^^^^- ^^uiditur SUltus . 6c lUu l '''^?'''''' Rtoprium qui cit ^ luud , quod rcmanct i in dentium
rigocoru poftremo ccrcbri fuit propinquiori 6c ncqiic oculi miu^culis unus fuflccitncruus ; 6c miifcuiorum tcmp orum ncrui multiplicati fucruntmifiquia foramini oculi multancccffariafuit ampiitudo , proptcrca quod ncruus virtutcm aff;:rCns vifus , multa indiguirgrollr* tudinc , idco quia ci ncccflarium fuit ucnticni iiabcrcinon crgc-os, quod ad comprcticndcndum oGulum cft pcrforatum , mulia foramina tolerare potuit. Tcmporis vero ncruis multa fuit duritics ncccflaria : fcd grolntud inc multa non indigucrc: immo groftiLudoeflctfacicns motus diihcultatcm:6cetiamcgrcffio,quam in ofte duro petrofohabcnt,foraminapotcft tolc rarc multa. Par vcro fcxtum, a poftrcmo oritiir cercbri cum quinto continuum,6c cum co paniculis 6c iigamcntis ligatum, acrieftctuniis neruus : dcmdc fcparatur ab co,6c cgrcditur a foraminc,quodeftincxtrcmitatc'^ 1 1 fututGsJ „ j ^^1^^^. . quclambiafimilatur. Etipfumquidcm ante- | aioremT^ quamcgrcflum eftct , iam in trc» diuiilim fuit partes,quc omncs fimul ab hoccgrcdiuntur fo raminc. Vna carum ad gul? mufculos fuo pro^ tcnditur itincrc,5c ad lingunj radicem: propte* rca, ut par fcptimfi in ipforum adiuuct motu. Etpars fccundaad mufculos dcfccndit fpatul^.
'o ar.i
Liber I.
& eius,qu(id cft circa eam: 5c ipfius plurimum lis fpargcndo linguam mouctibus, 5c in mufctt
in mufculo fpaigitur lato , qui cO: fupcr fpatu- ' lis intcr pcltalcm , <Sc os lambda communibus :
lam : 6c hxz quidem pars cH: magUiT: quantita- & cft quum iplius rcfiduum in alijs fpargitur
tis,5c fufpenfa pcnetrat doncc perucniat,ad qd niufculis,qui huic mufculo funt uicini-,non ta
dirigitur. Pars ucro tcrtia, qu x maior cft cx tri- mcn fcmpcr cfl: iilud: & propterca, cp alij ncrui
. bus partibus,ad vifcera dcfccndit in alccnfionc ad aiias rcdudi fucrunt ncccflitate : ncquc fuit
't rubetic». vem^[foporaria:,&cftillianncxa,& cumcali- bonum,utforamina ininterioribus, ncqucin
o s.&quu op- gata,cx qiia ^ [quum in rcditudinc cft cpis^lot- infcrioribus multiplicarcntur: fuit mclius , ut
rrrepaSab ^^^^^s,fcparatur rami , |4ui ad mufculos ucniut ad linguce motum ncruus ab laoc loco ucni-
ea rarai. cpisloj^talcs,quorum'capita funt ad fupcriora , lo rct,quia ipfius fcnfus iam ci ab alio uenit locO' qui cpiglottim , 6c ipfius clcuantcartilas^incs .
Quiuiiquccpiglottimpcrtranfeunt,cxcisafcc- A N N O T A T I O N E S.
duntranii, quiad mufculos uaduntcapitaad ^ ^ i . - ^ i 0^ j rrtn ^
t .«. ari^noei. infcriora habcntcs:(Sc ipfi funt,quiadtcvmbala SeptemefJeneruommccrebnpamGaI.pafmdocct9'
aem «mlagi. claudcnciam funniccenarii,quum ad nifc- ^'^-^f ^''^' ^-^^^'^^- dc^.panmcm'
riora trahcrc ncceirariuni cft . & proptcr hoc '^'^^^^^'^''^ quendam longum neruum pcr meatum qutju^
uocantur ncrui rctro rcdcuntcs.Hic autcm ncr '^^''"^^''^ corum fquammofa fcm ibidem docct,
nns rctro rcdicns non cgrcftlis fuit a ccrcbro ^''""'^ ^'^'^''^^ recentiorcs afeptcm ijs panhm dijferre eM^
non a nucha,nifi propt crca qu6d,fi a nucha ft^^nant.Gal.yero parum rcferre arhltratur.Addunt tame afccndcrcnt,abipforuprincipiofubircnttranf 10 ^'F'-fr/;o5 akerumquoddampar ,quodfuhhaji ccre'
uerfi 6c non rcdi^^c ad infcriora attractio cum "^'^^'-^^'^ anteriora mt cdcs,& pcr foramcn, quod injph^^
eis non proucnirct fccunduni adioncm dcccn ^^'^'^'^ ^•'^^ ^■''^''^'^ mufculum temporalem tranjn.quod tamc
tcm.Et ipfi quidcm no dc fcxto pari crcati fuc- ^?''"^^^ P^'^^^ ^''^'-^^^^ ^ff^ uldetur.Oflcndunt ct altj duos quoj
runt:niu proptcrca quod ilkid,quod cx ncruis ^'^^' nmiulos a duohus 01 uliprocejfihu^s, qui natcs uotan-
eft moilc,aut molli uicinuifl.f iliud , quod' fuit ^^^^' ^^''^'''^ ducentes , & ij iuxta tcrtium ncruorum p^f
cx cis ante fcxtum,iam in mufculis facici <5c ca t^^'-'^fii'^^^^s in quartum palpehra mufcuUm mfcruntuY'
pitis,<5c in co,quod cft in cis, fuit diuil um:<5: lc '^^^ ncrim qusxuyiquc hic authory hahes fufius cx Gal' "•
ptimum ctiam , non fccunduui rcditudincm ^'^^ yjtipar.& lih.de neruorum dif Sunt tamen & ^oc .^^aU
iccndcrct , qn cmadmod um iCxtLim dciccn - ^^^^ controuerfix.ac frmum de oculoru neruisy ait author
dit:immo proculdubio tranfucrfitas cos comi 5° ^^^ruos optiLOs comimgi quidem,fcd dcxtrum ad dcxtrum ^
tarctur^^: proptcrca q? illvid , quod aiccndit 6c ocuhimj& fmlflrum neruum ad fimflrum oculumprofiif-^ .5 ^r^^
rcdit,quandoquc indiget rc ftrma , cui uinita- fil.aAt lih.dc natura.animal. i 2 dcxtrnm neruum ad fm^ C^^^ cij
tur ad hmilitudincm girgilii , ut fupcr ipfani ■^.''^^^ oculum , fmifirum autem ad dextrumferrifcrihit' ^^^^
rcuoluatur afccndens^<5c cx ca adiuuctur , ut iit -^^ ^^^^ controuerfm nos fortc alihi fufius . interea tamerh
fitus durus,6c fortis,6c lcuis,6c iuxta pofitus n5 recentiores dum horum ncrnorum du^usprofeqnuntur, id-
f uit ibi ad Iioc idoncum,ficut artcria maior.Et '^f^^ experiuntur.quod hoc loco author notat.dextrum ui-
illud,quod cx iuis ramis a finiftra afccndit.hac dtXiict ad dsxtrum ac finiftrum ad finiUrum ferri - Qjli ^
jnucnit artcriam ipfa rccla cc groOa, crgo fup ^*'^^<^ ^^^^ & ^'-ifii authorfaility hahesex G^J-^^'
cam rcftcclitur non mulra indigcns iirm itudi- rfpar.Sed de adiutonjs quoque ncruis difirepare afc^P
ne.A dcxtravcro afccndcnti: huic non uicina- ^^fi^ ^^^^^- '^^detnr , quandohic orifi eosa pojie/mi cerehn
rur artcria ad modum primi: fcd uicinatur ci , f.^^^^ aficritjib.autem ^.ab anteriorijd quod & Galcnus ^
poftquam ia accldit ci paruitas proptcr ramo^ ^-^^ "^/^ i'^'- Soluitur tamcn, ac vcrc ab antcriorip^^f^*^
runidiui/ioncm,qui iamcxeo cgrcili fucrunt: cerehri & hi&moUes c&terioriuntur.adiutortjtaineni'^ ^^^^ ^ cuictiam iamdefuit rcditudo in fitu,quiatraf parte anterioris yentriculi pcficriore ortum ducunt- ^^ v. ■
ucriatus iuit ad afccllani dcclinando.fuit crgo ^^i^d hoc loco inteUexit. Vcrim uiffentire pretcrea Ji-^
jicccftarium,ut ipfi rc aliqua aftirmarcntur,cui yidcturyquum de fexto ncruorum Lerehri coniugio lo(y -
innitcrcntur cum liganicntis , in quibus rami tur.uitnernpepartem huius parisadfioptuU mufiulosj<
i irnigcrcntur:idco ut pcr ipfos illud, quod dc- nfuperiori autem capite nidlum cx cercbri neruus injiaj-^
fuitcx reclitudinc,6c groftitic:in fitu corrigcrc ^icw dud aPcrehat,prj^terquam ad intefiina.Eandtmcon
tur . Et lapicntia quidcm in hos redcuntcs ra- trouerfiamin Galem libris lcgcrecjt Js cnim deloc.af ^
mos cIongando,cft, ut talis quaUs cft ha:c fufpe omnes ait anmiayitls partes Juh cendie pcfitas.qu^ ex (on
Uo , proximi fiant 6c proptcr clongationcm a filio,& uohmtatis impcrio moueri pofunt, ncruoshabercy
principio tortitudincm habcant,6c duriticm . eo5 mmeant^affinali mcdnlla pyoicdcntes. Idem tatne J
txnciuis autcm rcdcuntibus fortior cftille, lO.deyfupar. dcjcrriad fioptula^ae. cerehnncruoruni
qui 111 uuajus niufculorum cpjglottidis fpa';^ i07miiopropagmcs.Jenfum illis & motum fcrcntesjonga
^itui tunius cum alijs ncr uorum ad iuuatium oratione fnbit. Sed cuificile fortajfc non cH h^c loca con-
;aniis:poltca jftud , quod cx hoc rcmanct ncr^ tiHcire.Ccrtum fineefi & adfcoptulas a 6.nermrHmpari
UO,aaccnclit,a quo rami lcparatur, qui in pan propaivaes du. uhoc tamen gcncralem corrmunemi In q
piculis iparguntur diaphragmatis 6c pcdoris : ^ teris partib.obferuationcmnon turhat^nuu.exccptisfcoptit
dz 111 mufcul is ipfuis:6c in cordc : 6c in puhiio- ^° lis,idfere reii^iios^ feruetur^ut a ccrehro nerul motus 'if^-
nc:6c 1 n uenis: 6c in arteriis , quc ibi funt . IUud tia mfia fitcicm non pertingant. vcro,quod rcmanct , pcnctrat in diaphra<^nia ;
6c aflbciatur ci, quod cx partc tertia dcfccndit', anatomia neruorum nuche & colii, &
6c inpanniculisipargitur vifccruni,6cpcruc- uifi eorum . Cap, ^
naclwm,cums plunmum aiccdit ic m muku- i,s e§rcflio /duobus cft fpondylis pnmx fora-
iiiinibus,quod in capitis mufculisfolum Ipargitur:&: cll: paruum,& minutum:quoniam nic iius tuit,utlocus a quo cgrcditur, fit anguflus j qucmacimodum iu capitulo de oflibus diximus.Etfecundiquidcmparis c^reffio cftintcr lpouayicmprimam,& lccundam.r. foramcn , inloco vcl capituio dc oilibus nominatum,cu luspliu-inuim capiti tangcndi fcniumdcfcrt^ traniucrse , cnim ad id quod in fpondylib. cft iupremum,arcendit:& ad antcriora rclicditur: ^ luper tunicam extrinfccam aurium Ipargitur . ht quod par primum minus facit proptcr iuiparuitaLcm.6: abbreuiiatiGnem,obquam cx panaicxpcditcnonpotcrat,6cdilatariinlocis, qui icquLintur ipfum,coplcte cmcndat. Quod ^utcm cx hoc rcmanet pari : ad mufculos , qui Hint in poaeriorjbuscoili : 6c ad mufculum laum uemt,3c eis dat motum.Et paristertij ori tei- f ^^'T ^^'^^^^^ ^ foramincquod eft in
Fen I. Dodnm
in di-
m duos partitur ramos. Ab uno ramo fpargun ihi ^^"^^ Pi-ofundo mufculorum , qui mnt nVn P^"°pr^e caput cum collo [ ] lbinn''"£^'''^ ••cieindcad fpondylium afccndut id r?^ • ^^^"^'^ ^^"^ ^'^^'^^"^ rcaitudinc veniunt, clon. t^uentur earum: 6c poftadipfarum D., n f ^^Pi^a,& cumligamentis mifcentur lihnc ^ ^'"^ ^^^i^' nafcuntur t proccf
nctr^f b P^^^"-^'^' ^'^^'^'"'^^^ rcftcdcndo pe-
ramusfccundus cum ramis quinti 5cfcxti & fe ptimi mifcctur: cc ad mcdiu pcnctrat diaphragmatis.Pa: vero fcxtum,6c fcptimum, 6c odauum ab alijs fccundum ordincm cgrcdiuntur foraminibusifcd odaui cgrcllio c{l a foramine communi intcr fincm fpondylium colii,6c inter primamfpondyiiumdorfi: 6c eorumrami vehcmenti commifccntur mixtura. Scd plurimum Scxti ad fpatulxperuenit fupcrficicm: & 10 parseius maior partc,quiEeft cx quarto,6c minorparte, quxcftcx quinto, perucnitaddiaphragma . Et plurimum icptimi pcrucnitad adiutorium : licct fint quidam cx ipfius ramis , qui ad mufculos capitis,6c colli,ck: dorfi , cum ramis quinti allbciati vadut, 5c ad diaphragma pcrucniunt. Scd odaui poft commixtioncm , 5c focictatcm omnesadbrachium<5c t cubitii perucniunt : ncquc cft aliquis corum , qui ad diaphragma perucniat:{ed tamcn illc,qui cx qn
ter lecundT. r iwt^iniu^^^uuu cii m aiapnragma perucniat:lecl tamcn illcqui cx gn
in duo^ mrtv unufquifquc coru 20 to ad partcm manus tcndit , non tranfit fpatu-
nctraut ..5 ;^^ V .'^''-'^^^^^ .0^^^'^ primacorum dircdio fuit principium
^i^upt&t,, -in ^"^" ^"'^ J ^^^^^if^^spci-i-^c- ^opannicnhpcauspcr medium particntis.Etim r.. . ' **^immmuiculos moucnt. Etramns nr.{T;Nn^' r
^ccuiA ^'^^^■^"^^^^^"^ufculos moucnt.Etramus [nm anteriora vadit.donccad mufcu-
pcrucnit latum.^ [ Et cum hoc quidem pri
fculi^l^^^^^^^^'"^'^^^^^' ^"^'^^^^^^^^^^^ vcnri6c muiDfo fr ^^^^ ^P^^^^"^ coopcriunt.propterca vtinfe kuhs mT^''''-^^^^^^^^^^^^' quandocum mu^ riuui fn • 1!^^ mporumA cum mufculis aa fu.oJ^ ^V^^)s.Pluiimumtamcnfparfionis ip
j ^^^»»» , ilWAi Ll^ «.11111«. 1^/«.ILI-
lam,5c cx feptimo non trandt adiutorium: icd iile, qui a fpatula perucnit ad brachium cft cx odauo mixto cumprimo ramo,"i qui nafcitur ex fpondylibus dorfi,& ad dorfum uadit. Ncr ui autem ifd in diaphragmate partiti non fuc runt, nifi nerui nucha:,] proptcrca vtad ipfum vcnicns ab alto forct dcfccndcns loco:idc6, vt eius partitio in ipfo cnet mciior : 6c precipue , quia primacorum dircdho fuit principium
Part 33
e B.qui* ex Cp6 dylib. pjitoris venic, & u > iiic diuiii ad Ju'
iAis neruis , & no ex neruiv im chs, qui fani
poflioilc quidem crat , ut ncrui ad ipfuma nucha diVedc ucnirctabfquc fradura cum angu^ lo.Et fi omncs nerui,qui ad diaphragma dcfcedunt,a ccrcbro protcndcrcntur, iplbrum prolongaretur inccfliis : ncquecorum ncruorum continuitas cum mcdio diaphragmatis polita fuit , nifi proptcrca quod non fuit conucnies , utinipfo fccundum iuflitiam 6c cqualitatem
Ims nonr^V nr<^ r , -'''''^^^^ ipariionis ip ut in ipio lcc
ti uero pa^s ^Tofl^^^ niaxiiiarum. Quar fpargercntur , ficum cxtrcmitate, & non cum t<-'rtiam ev i a •^^'^^^^'^ ^ foramme, quod iter medio contii
tertian/ ^^'^ ^^^^" ^^'^^ roramme, quocl iter Pofler/n . 'P/^^n^.P^^-i-teantcccdcntc, 6cpartc
Et^^,': • ^ idco cum qumto milcctur .
lami r?r?J ^aiT^clixerunt,qu6d ab ca pcnetrant PoS^^^ '''''''^' ^^P^^r venamt fo
Cr\s^ ""T ^^i^^P^i-^^^&ma pcrucniut, i^^^duon o?' '^'-^^^^^^^^■a diaphragmatispcdus Pars m. ' Pa^-ticntis incedcntcs. ] Scd cius .?[ '^'^ P^^-criora rcflcditur : 6c in fuiv ccaiis v^H > ^''''^ profundatur,donec ad t proi «^ufcuHs mandatramGs:qui in^
ter canuf X 'r''-^^- —
itiue-'Hl. ^^^^"^^^"^^^'^uit communes:6: dcinde "^ulciuls antcriora rcflcdcndo \-zdit:6c cu tinuatur ^?^^'?' ^^"^'^ aurium in animalibus co- ^cendit rr^^ "^^^"^^^^^^^ quod ab eo ad dorsu dea fcraminl^^o^ ' ^n^^ autempariscgrcffiocft ^^od etia . , ^^'^^^^ quartam 6c qumta , mus.ri/},. ^^.^^ 5^^ospartiturramos. ^^^i^^s ra-.
i^^uCguIosT^'^ '^^^^^^ ' ^ iprcminor ad ios,qm can^'^^^^^^^^ maxiiiarum : 6c ad muibu- . ^""^^'^os, Q^^^ anteruis curuant',6c ad alios mui^amus lccfi?^^'^ ^ ^^^^^ iuntcommuncs . Et ramus iiuc ^^^-^^ duos diuiditur ramos.y nus mcdius ^.P'^^''^^^^^'^'^^ ii^t-^' tamum fccundu ^ mucctu'-^ Pemenit ad Ipatulir iliprcmum - ^^um co quidam fcxti 6c fcptimi Et
continuarcntur, autfl, cum tota continuarentur circuitione:6c cflct hoc contrarium nix, qunjcflneccflaria: quoniam mufculinon faciunt aliquid moucri nili cxtrcmitatib. luis : proptcrca ilhid quodcx diaphragmatcmouctur,cft iUud,quod cft * [ ] cireucns . oportuitergo vt in ip(bfinirentur nerui, 6c non iit in ipfo incipcret.Et q uoniam ncccflarium fuit cos ad mcdiumvcnire,oportuitneccfiario ,ut .Q pcndcrcnt.oportuit crgo vt ipii dcfcndcrctur, 6c pauniculis cum munitionc tcgerentur.tedi crgo panniculis fucruntcum mun iti onc dcfcn dcntcin qua cis aflbciatur pannicuius,q pcdus per mcdium partitur,fupcr quem mixti pcrrexerunt: 6c quia huius mcmbri opcratio fuit no biUs,tada fucrunt neruis cius principia multa, ne cius opcratio proptcr aliquod deftrucrctur nocumentum, quod uni accidcret principio .
f fB.MiAliteta lun.
^ 1' AT 10 S,
peneriiis colli a dorfdimedulLi, ortumtrahentibus , decj^ eorum ufuyac frcduEilcnc fufius Gd.egithb.dcner" mrim dijffh%non i ^.deyfpart-exquibuslods h^caiiihor.funt tamm qui ncn eos fQium nernos qui dorfi liocan-tur,fed & feptemprioraparia , quiC a cerehrc Gal. crtti:n ducerefcripflt , omnes demum neruos a sj)huliruediilU nafci ccnfeant , ncmpd qnum ^hialis inedulUinitiwrnnon
Cap j.
Liber I.
Deanatomk neruorumnuche * ["f ojfisfacrl ] & coccy^ts . Cap. c.
5» poHerion ftt cerehnpme (ut dlcunt) fed fuh antcriori f rorfm cerebroprincipmm fumat . quo fit , tit iure neruos cr/ines exjpinxli medulla ortos efie dici pojjityquamuis pri-» mmm eormn ortns , ipfms quoqiic niedutlam iratium fpff tandem cerebro ftt afcrihendus ,
Pe an.ttoma neruorum nuche ^ondylmm , qiiJi femt in retlitudhie pc^ioris , Cap.
PRimi ex paribus ipforum egrcffio eft inter primam (pondylium , 6c fecundam pcdofis^quod in duas diuiditur partcs : qux maior , in omnibus inufculis fpargitur coftaru,6c mufculis dorfi, 6c quod rcmanet,iupcr primas co fras cxtenfum proccdit:6c odauo neruoru colli obuiai:,6c (imul ad manus protcnduntur,do' iicc ad adiutorium & fpatulam perucniat . Par
ver6fccuuduaforaminccgreditur,quodpriE- ^ ^ . .
didum fequitur foramemcuius pars ad admto Yirgse : 6c in mufculo vclica; , 6c matricis . 6c rij tendit fupcrficiem dans ci fcnfum: 6c ipiius icfiduum,cum alijs paribus , quae rcmanferut , ^iggrcgatur, 6c ad mufculos fpatul:e , qui fupcr cam funt po(iti:dcfcendunt,iplius mouetes iun toram: 6c ad mufculos pcrucniunt dorfi . Qui. igitur cx neruisiftis fpondyiium pcdoris orifi tur,6c ramis,qui ad fpatulamnon protenduntur:ad mufcuios doril uadiit, 6c ad mufculos, qui lunt intcr coftas puras in poftcriorib.pccto ris pofitas, Qui vcro cx fpondylib. falfarum na 3° fcuntur coftaru.ad mufcuios vcniunt, qui funt intcr coftas 6c ad mufculos ventris.Cum iftoru jiCruoru pra:tcrea ramis arterix,6c ucna; quictcCCLirrunt, 6c nucham ingrcdiuntur pcrloca infcriora,unde ipfi cgrcdiuntur ,
6c funt cx cis, qui manifcftatur.Sc funt ex cis , fubmcrgutur fubmufculis coopciti.Et niu- £culi,qui aparte oftis fcrnoris oriuntiiryUias ad b vtrofquc pcdcs non iiabucrunt a pofteriorib. corpori3:ncquc ab occulto coxarum:proptcrea ^ funr ibi mufculi multi,6c vcnce:faciu f iiit, ut parsneruorum, qui funt proprij mufculoru, qui funt in pcdibiis, currcrct , 6c pcnctrarct in foraminc,quod ad tefticulos defccndit, doncc ^° ad mufculos vadat fcmoris,6c defcedat ad nvx' fculos poplitis .
^ aichatirn.
Ncrnorum dorfi aliqui paria duodecm efie putant qtmntamennonplurAiintqHdmyjidecim.Sunt faneycr /^q ^xcrccndo ipfum tcbrf duodecim jcd e^forarmna tantum undecira ohtinet a non piura autpauciora. pe horum Qrtu,4u^u,yfu^plur4 CaUih.de dljiecl.neru»
PRimum par cx ''[toflc facro]mifcctiir cum bj neruist lumborum,ficui: diximus. Alia vc- U i6 paria,6c impar,q3 ab cxtrcmo oriturtcoccy |J gis,inmufculisfparguntur fidcris , 6c ipfiu.« virgJE : 6c in mufculo vcfica; , 6c matricis . 6c ii panniculis ucntris:6c inpartibus domcfticism tcrioribus oftisfcmoris:6c in mufculis,qui n^' c J fcuntur ab ofic [t facr o . ^
$VMM-^ IIII. DOCTRINi£ V-
Sermo de forma arteriarum . Cap. i .
VEnas pulfatilcs funtartcrix , quxcrcata; y fucrunt prcter unam carum, duas habcu ^ tcs tunicas : quarum durior cft occulta : q^^' ^ . niam ipfacft illa,qux pulfationi obuiat: 6c foi'' 'J^**»^ ti motui fubftantia: fpiritus : qui celari voluit • 6c ipfms receptaculum cuftodicndum , 6c coP roboradum fuit. Arteriarum autcm origo elt a fmiftro vcntriculo duorum ucntriculorum cordis, quoniam dcxtcr corum hcpati cft pt^* pinquior:quaproptcr oportuit,vt ipfc ponerctur occupatus in attrahcndo nutrimcntuii^
A NT^O T AT I O N B S.
Arteriam Anfi.aortarn nuncupat ^.de hift. an.uhif^" fius de hac ^ eius orvimc meminit.A finiHYO ccrdi:^ y^^^ d ^ triculo orltur ut gal.B.de arter.diPea.& 1 6. de ufu f ^f^ ''^ ' et fi)ipc alibi . oy^it yerb hic author nafci afiniJiro yentn^
Dednatomici^eruorum^t lumhorurn, Cap. 5,
NErui t lumborum in hoc c5icant , cp pars corum ad dorfi mufculos pcruenit : 6c pars ad muiculos ucntris : 6c ad mufculos , qui ,,uutm^uu,yn:uu uv ,.ucyu,........r....
tunt m dorlo cxpanti.Tnaautem luperiora cii 50 ^,, ^n^ yentriculos cji arhitratus. Cmra qnem tardG'^^ (jt
culorum duorit cordls, Arifiotelis fortafiefententicm^^' (1, cludensyquiprimo de hiH.anirn.et :^ .[de part.amm.tres co Cf
■tunc .
ncruis miiccntur, qui a ccrcbro funtdcfcedcii tcSj6c non alia . Et duo paria infcriora ad parte crurium multos tranfmittunt ramos, cu quibusrami tcrti; paris , 6c ram us ncrui primi cx * [toftc facro]mifcctur: fcd ifti duo rami anchx non tranfcuntiun6luram:fcd in ipiius fpargutur mufcuhs , 6c illi cos pcrtranfcunt inccdldo ad crura.l^cruorum aurcm crurium 6c pcdum forma a ncruismanuum fcparaturin hoc, non oes coniunguntur , 6c dcclinant fubmerfi inccdciido ad occuitum : non cnim cftfonna continuitatis admtorij cu fpatula^ (icut forma continuitatis coxx cum ancha:ncque cius con tinuitas cuni crii^inciuoru ncniorCu ficutco^ tinuitas ipfius cum fuorumneruoru originc . Et ifti quidcm ncrui ad partc cruris di izcriis te
Uuat itineribus.Sum.ivcx cis,qui occuitaatur ,
i.de ufupar.Etenim quem Arlsl.te-nium uentricuhm fetypartem efie dextri Gal. putat ,
*De anatonua avtem ycnalls , C.ip. 2 . Vod in primis a fmiftro oritur vetriciJ'' lo,dua; iiint artcriir.-una ad pulmoncHi vadit6c in ipfo p artitur: proptcrea ut acr attr^ hatur, ftmguis, qui puimonem nutrit , a cord^ dcfcratur^ t [ ] 9.^^^ tranfitus n utrin^^ / — j tipulmoniseftad cor ,6c acordcvadit adp^^^ moncm.Et huius quide partis origo cft cx p^^' tium cordis fubtiliorc,6c vbi vcnx ad ipfum nctrant : qu^ cft vnani habcns tunicam ab oip' aii/s artcri;s diiierfam, 6c proptcr hoc uocof fam artcria venakm . Bx una antcm creata i^^.
tunica,vt fir moJlior Sc lcnior: & ad diht^no
\ oritli orith J.ulleb,
& ad confttmsctvclu magis obcdies:6c ad rc:
is ' n 11
dationcm cias facicndam , quod ab ca ad pul-
monem reiudat ex fanguine Ilibtili vaporofo, qiu iubaantie pulmonis magis cli: conucnies, 11!: apta^ lciiicct qui complcmcnto digeftionis i;i cord^ , lam propinquus fuir.Et ncquc eft ci neccnai-ia luperfluitas digcftionis : ficut ea in «^iget languis,qui inucna currit^^fucntrem iia^cntcjquam modo nominabimus:6c propne, quonia cius locu3 cCi iuxta cor , 6c vadit
Fen I. Dodrina
doncc ad carncmlaxam moro (imilcm pcruc nit,qux cft ibi.Et in trcs diuiditur partcs : qua rudux,funtdua:artcria:,qua;^t [ loporarix] ^ B.fobKice. vocatur: 6c ad dextram & ad finiftram cu dua ^ ^"^-^*^"'biis afccndit t ucnis non puHantibus profun t g«in<le§«dis,quaspoftcanominabimus ;& in diuidcn do,cum cis aflbciantur-,ficut poft rcfcremus . Pars autc tcrtia in thoracc fpargitur: Sc coftis primis: <Sc in fcx fpondylibus coili fupcriori-
,n< ' ^^^^^ pnmis: 6c in lcx Ipondyiibus colli lupcriori-
etlm '^^•''^'^^ ^^^^'^^ '■^^^^^ digercns: 6c i o bus,6c in partib.furcul? ; doncc ad caput pcr- 6r Tr.:.^'^^ nicmbrum,in quo puifat,cft raru : ucnit fpatulo:: poftca cxinde ad manuum pcr
^noniimctur,quumpul(aucritinilio raro , ^••^•^r,S^^...ul. ...a -.L..
^ pcrcuflent quod ipfms duritics ei noccat • oc proptcr hocin corporc ipfius non tantum ^ui mci av.t ncccftlirium , quato alix indi^^ue '•,\:^J^^"^^-^^?^'^»nt,^[ JmcmbrisdurSui Diftmnn i ?f artcrialis,quam dicam:licet
^ i^ '?: P^lmonis partc fpa
tranlitmcmbra:pars vcrominorcx partibus taortx atccndensad partcm afccllx uadit.5c t «"^Hu dmiditur ficut pars tertiamaioris partis .
X>e anatoMia duanim artemrim qu£ ' [ t foporaria ] * ^jj""!^/!,"^* *
■vocantur .
VNaquarqucduarum artcriaru , qux^ [t foporarix] vocantur,quum ad coUum
T^rrnrn innf:in Hnic <%noi-u-»t-nr nnrf*^?' nnrfrni
gitur- 6ci • " . , '"'■^ r^^^^^Jiii^paicc ipar y ^ ^ ^ ^
in Da'-tr^ ^^^^ lubmcrgitur, qux ia quidcm pcrucniunt^in duas fcparaiitur partcs: partcm duas hn "'^^^^^^'^^'^^^^^^ ^nt— • c. _ n ^
b S fubetic*» t (ubewae.
dllnch, • ''"-'^^^^^^^aClt.^C
fueri n!'''^"''"^"^? ncccfsitatcs comparatum ncMi ^ .^"^^nduntur lecundum firmitudi facUom T^^^'!? ' "1''^ ^^^^^ ^-■''liatationcm cius ou cpnftncHoncm : 6c rdlidationcm
ior c ^'^^^^^^ artcriam, quc cft ma
antcriorcm, 6c poftcriorcm. Antcrior ucro pars in duas fcqucftratur partcs:occulta , qux ad linguam tcndit, 6c ad mulculos occultos, qui funt mufculi mandibulx infcrioris : 6c partcm,qu.r manifcftatur,6c alccnd it ad ilhid quod cftcoradiiabusauribus;6c ad mufculos tcmporum-,6c pcrtranfit cos , poftquam in cis rchquirramosmukos:6c a.1 capitis cacumcn
^or,qniAV-^}nr \^^^^''^^^ rchquirramosmukos:6c a.1 ca'^itis cacumcn
quu ex co -^c^T ^.^^^ ^ aortam in primis, 5° tcdit,6c obuiant fibi dcxtra: caium cxiftcntcs, quibn -^v^ ^^"^^ tianfmitiit ramos: cum cxtrcmitatibus finiftrx . Pars autcm po
t: r-
cx Q 11 i I V - ^ ^ »■ " i > t ■ u u cra n 1 ni 1 «*ur. tur ct i^^/^T^' in circuitu cordis rcuolui nor ro, -^^ ^ conucrtitur ] partibus:6c mi tro On . J'^'^ ''^ uetnculo fpargitur dcx-
Pars c :| v'^^']^"'"' diuiditur partcs:una ^cra -h^^.tr''' ? dcfccndcndum apta:6c al qua:^''^rV'^^^^I'^^ dclccndcndu .Et H ^^-^aptaadclclccndcu.ium,crcatafuit in
ftcrior in duas diuiditur partc,s,quaru minor plus ad poftcriora clcuatur , 6c in m ufculis, qui capitis luntcontincntcs iuduram, fpargi tur.Ex quactiam cft,c]uod ad bafim poftrcmi ccrcbri tcndit in foramcn ingrcdicns magiui, quod cft apud t futuram. ] Maiorautcco ^ ra foraminc in foraminc pctrofo ad rctcjgrc " dituninio rctccx catcxitiir.f.cx'»'cnis:n uciiis, J^.^^^"
q^Jantitatc lui liinr , ' ' crcata luit in dituninio rctc cx ca tcxitiir.i.cx'»'cnis in ucnis, incmbratcndir n.;^^''^^^^ aaacns-, qucniaad 40 6c tunicis fup tunicas, 6c rugis Uipcr ruc,as:ita "i^^nti^a^^^^ - - .-.r.,.-^.-. , - .
fiftu r ^^^^ cgrcfsionc trcs duri con
S'^''^cai;dT&? "''^ 'P,'^^""^ q^^taatcs ma-
Pavui-& ^-fl H"at"or.ficvciu ualdc
'1 iii lui^ OM^' '^'^^■'^tur uiuamcntum coruni;6c 2"i;u!la-™t V ^'"'-''"' "'•!'-■"- «lUos ad inrrr-'^"^"^^".'^'^'^ '■^^^*^'* P^n'''i
^u\os ^^"^•^ ^'^ WLa ^''ftcmint."'"''^ 'iccii;,.mtc.s : &duo quidi ^t:: 1 bcn • c ^."V^"'^ ^'ft '^H ^■•^"t...m ncccfsita
ti ideo,. tf,, ' .^''^'""cftiDi plu.sncccrsira:is,l
de 6cfansu„ g'^?'^^'?^'-^ cxpcUcrcfitl-acilc '
' • - n '•'^"■1»^ « din f cu,itc''[in partctaor
"•'-Jus partibtis cft afccndcns. ]
j. ^ , "O*'' •^-••i-'^'- -..w,
vt ncmo cx cis \'nam fola apprchcndcrc pol'fit,nificum aha continuani, 6c cumca iigara, ficut rctc;6: ipargitur ad antcriora 6c poilcrio ra ad dcxtcram & finiflram : 6c vaditpcr toul rctc:dcindc aggrcgatur cx ca,par, ficut crat an tc:6c foratur cipanniculus,6c alccnditad ccrc bri\,6: fpargitur in ipfo in panniculo fubtili : poftca intcrius in ccrcbro in liiisvcntriculis , 6c tpanniculus vcntriculoru ipftus,*^ [ 6c ra f fTphac. -ic 50 morumluorumorificialibiobuiant,quxibi ^ l^ &obaiaat ^ alccndcrunt , qucmadmodu ramorum vcna- rpl^^uora"*"^rum orificia non puiratihum , qux dcfccndc i!nT p^an.^ifiSi runt.No autcm facla fucruntifta afccndcntia, ^u^t waid?,orifi 6c iiJa dcfccndcntia j nili proptcrca quod illa "^: funtrigantia].^ fundcmia fanguine^ quonia ?Xm7a.nl mclior cx litibus liiorum vaforum rit^antiuni kcndcmnt . ec
I" onthi.
^ ^^- ^c/icfo ^^^-^ ^^**''"^ ''^^'■^^ partibus
t^-iuiitjdciiij,:;^^'^^'^'^'^ ' [tiugtilijafccndcndo ^ J partcm trahicrfatur dcxtra ,
cft-,utcorucxtrcmitatcsfintcapita ad infcrio ifta quide afcen rahabctcs^fcd ifta iuuamcntu prxftatindado jXnVrrL'^^* fpiriril:6:fpa-itusquidcmcftfubtilisad fupc- quoniaillafaM °o nora mobilis.Et non cft ucccflc fuoru ualorii nganu*. capita ad infcriora rcduccrc, doncc fund^nt : immo li hoc ftcrct,multa indc proucnirct cf~ fufio ranguinis,qui ci aObciatur^^c difticultas niotusfpiritusi cis,quonia ipfius motus ad /ti pcriora cft faciiior:6c pp iUud, q3 1 ipiritu cxi itit cx niotu 6c lubtilitcitCyiufFLcitin cOjCp cx ip fo ad ccrebrii vadit,iUud , cpod cft ncccftc , ut AVIC. E calcfaciat
66 Liber I.
e i.st prflptcr calcfaciat ipsu.*[ Et rub ccrebro quide n5 fuit gutur & in foramina fpondyliu cgrcdiutuf'
Tub /ere cxpansu rctcnifi ut rcdeudo incedat fanguis, & uenx,qua2 ad duo vadunt ilia : 6c alixy
rxp^fam r-re! 4^^^ cft iu artcria,5c fpiritus,qui in ca cxiftit:& ad tcfticulos vadut. Ex iftius aute iumniapa^
«t fubmtniilr^ copkxioni ccrebripoftdigcftionefimilctur; egrcditur paruu,quodad [ uulua]vadit,pr
e» paalatim fan ^ dcindc fccundu ordincm ad cerebrum va- tcr iUud,quod nommabimus poftca. oc
|«.5 artcriai.s , ^^^^. -| gj. ^^^^ panniculuui du cft in uiris ac muiicribus : & miiccntur ciic^
&amXur ca rum eft pofuum. ucnx no pulfatilcs.Poftca hcc maior artcr '
t6plexir>ne ce- quu ad finc pcrucnit fpondy hum, amiclii^^
rcbrali poft di- ANNOTATIONE^, cu vcua uo pulfatiliiqux fibi aflociatur , 1]^^ .
tX^. 10 ciicemus,in dnas paites fccundu fimilitud'";
ne ad ccrebium Hahcntur & hM locU fupmon capite citatls.pr<Xifer- lambda in fcriptura grxca hoc modo. A- " <
- nmq^ lib.de di!fea.arteriArtt. Vnu notat hic.quod & Gal pars caru dcxtratur,6c altcra finiftratur,q"^ . 1»
^.deyfupar.ct pajfimalibi: exarterijsrete cerebriadmi vnaquxqjfup os S [f facru] cquitat uadcns
rabile con^litiu. Rccentiores tame de retiformi hoc plexu coxas. Vcru tamen antcqua ad coxas P^^^^^y
ambimnt, neaue ipfum in humano cerehro confhicantur . unaquicquc ipfarum uena dimittit , qn^; , ^ ^
ucficam tcndit, & ad t umbihcu: & fibi apij«.
torhhi. Veanatomapartis-fdefcendcntis* Cap. t umbihcu obuiant, & in n5 natismanitc ♦
apparcnt:fcd in coplctis caru cxtrcma ian^i i
t qrichi. p Ars autcm t aortx dcfccndcns primum fc cata fucrunt,& radiccs remanferc carum • 1 cundum rcditudine incedit,donec fupcr 20 ab ipfis quide diuiduntur rami,qui in m'Ji
•quintam mittitur fpondylem, cuius htus ca^ hs fparguntur, qui fupcr os ^ [ t facru ] ^^^'
pitis,cordis fitui eft oppofitus: 6c ibi quidc eft pofiti.Et iihid,quod ad uefica pcrucnit cx c
puh-no ficut accubitatio,&: fuftcntamentu ipfi in ea partitur,cuius cxtrcma pueniunt ad
ad hoc,vt intcr ipsQ , <Sc ofia dorfi feparationc gam:<5c ipfius refiduum in muheribus ua^^
j Mcri. faciat.tGula quoque,quum ad hunc perucnic ad matriccm,6c eft par paruum.Dua; ucro^
iocum,ab co ad dextram dechnat,& no fccun pcdes dcfccndcntes,in coxis in duos diih"^^^
du rcdtitudincm tranfit: dcinde cum pannicu tur ramos magnos,fcihcct fylucftrc, &:
hs appefus inccdit, quu ad diaphragma pcruc fticuA in iyhicftri ctiam cft dcchnatio aa ^ ^
iiit,nc ipfum coanguftct. Etlicuc qmdc artcria mcfticu:6c ramos in mufcuhs,qui funt ibip^ dcfccadcns, quu ad fpondylc quintum pcruc 30 fiti,dimittit:poftca dcfccndit,6c dcchnatcx ^
nic, ad Iferiora trahitur extededo fc fupra dor ad antcriora ramus magnus intcr polli<-'^
a H. tx »lhagi» fum,doncc ad os perucnit,qd cft [ cx t oflc fa indice,5c quod rcmanfit,occultarur . Ht ip
Part 34
* Alk ■ cro. jEt,quu cft in pccloris rcclitudinctranfit quide in plurimo partiu pcdis pcnctrant tc
f Aihaaiai . dimirtit ibi ramum fubtilcm paruu : 6c fr llib ramis vcnarii no pulfatihu,quas po}^
.dilpcrgitur in reccptaculo pulmonis,qd cftcx nominabimu.;.Ex his autcm puiiatiiibus
pcclorc, 6c pcrucniut cxtrema ipfius ad canna qux n5 pulfatilibus n5 aflociantur, ficut
pulmonis; 6c ipfa quidc non ccflat dimittcdo qua: ab hepatc ^ [ ad t umbilicii in corp^^^^'
in omnib.fpondyhbus,pcr quas vadit, ramu , n5 natoru^pcrucniuns: 6: ramus puUatili^ ^^j.
qui inter coftas, 6c nucham inced it . Qiumiq; pulfatili fimilis:6c puliatilis, qux ad fyon^)^ pcrtranfitpcclusjcx ca dux diuidutur artcrio:, 4° pcnetrat quintam, 6c afccdes ad t iugulni'^^'
qux ad diaphragma perucniut,6c in ipib a dc^ dcclinans ad afccUam , 6c dux t
xtra fpargutur,6c a finiftra.;Dcindc dunittit ar quc fparguntur in rcti,6c in fccundina:6c iM
tcria,cuius rami 1 ftomacho,6c hcpate, 6c fplc- qui pcrucnit ad diaphragma : 6c ilU, q^^^ ^
nc fpargutur:6c ipfius rami ab hcpatc cgrcd iu- hcpar cum fuis pcnctrat ramis:] 6c illa,qu-^,
tur, 6c ad vcfica vadunt . Et poftca oritur artc- ftomach
tcria,cuius rami 1 ftomacho,6c hcpate, 6c fplc- cjua; pcrucnit ad diaphragma : 6c ilU, qi^^^
...... o. •/-... . . 5^iiia,qu.T!
^>ar,6cadfplcncm,<5cintcn ^
>. B. . ria, qnx ad [ t mciarxu,] quc funt I circuitu ucnit:6c iHc,qii9 detabdominc uentris dct^^JJj
I gcdeguil. minutoru intcftinorum,6c colon vadit. Dcin dut,6c ucnx q funt in oflc^[t facrojfolun;i^^|-,j
dc poft hos trcs,ab ca lcparanrur rami; quoru Quiiq; artcria ucnx aflbciatur n5 puhai^ij'' JjJ^^-
minor rcni finiftro propius cft,6c I ipfius fpar pcr dorsu cquitat artcria fuper ucnam no P^^^ c B circomuo- gitur \ fafcijs,] 6c in corporib.quc ipsu circii 50 latile,proptcrea ut ignobilius amboru fi^.^^^' •
luciombas. dant,6c eis iuuamcntu prcbet dando cis uita . ferens nobihus:In mebris autcm m:^i\itd^^^ '
Aiij aute duo ad duos vadunt rencs : idco , vt tcria fub ucna n5 pulfatili iubmcrgitur, ,
d B.«. d [ cu] cis rcn fanguinis aquofitatc trahat, quo fit magis coopcr ta, 6c magis tefta : 6c fit ^ "
nia multoties a ftomacho, 6c intcftinis fangui n5puhatihs.ficut clypcus ci . Artcrix ^^^^^^
ne trahunt non purum. Poftea vcro dux fcpa fucrunt ucnis aflbciate nifi proptcr ^^'^^"^^-a
t B. afTociatBr ratut artcrix,qua: ad tcfticulos vadut:fcd,qu2e ima,cft,ut ucnc panniculis ligcntur , qui ^\ -^^
fruiU eius, cx cis ad tcfticulu pcrucnit finiftru , ^ f ci fcm- coopericntcs artcrias, 6c [ quiclcat ucn^J^ ^
perueoyd re- p^j. aflbciatur , quo: ad rcnepcruenit finiftru . uillis mcmbrorum,inter qnx uadunt.] -^.L»nc^,
immr for^aiTe I^^^^^^^ forfitau cft, quu uou cft iUud, quod ad ra eft,ut unaquequc illarum aitcram imbi*^ i^u, origoeias,<)B9 finiftruiii pcrucuit tcfticulum, uifi tautu cx rc 60 <;vm'mAOVTNTA '
perucmr aite- ne fiuiftro.Et cius quidc, qux ad dcxtrum pcr :> V M M /1 1 in i ^
& ex reo« fin^' ucnit tcfticulu,origo, fcmpcr c(t cx maiorc ar uenis,(ius quinque continct capituU-
ftro Jnru(n'"Et tcria:] 6c raro cotingit , vt cu aliquo cius,qua: Summifi quint^ quod eft de modo uenarum noif «^-^•-eiu^c^ui addcxtru pcrucnitrcnem,aflbcictur . Poilca pulfatilium. Cap, i.
rmienit.idt}ex ab hac artcria maiorc duc fcparatur artcrioj, ..o^ ah artcrijs ma. ^}-^^ m ui|s ucuaru lpargutur,quc in circuitu ✓-v Mnium autcm ucnarum quictarn |nii» rcdi funt intcftim:6c rami,qui iu nucha fpar- cft ab hepatc.Et quod in primis ^
Fefi L Do6h
aduif liduti..
dom^ ada^'
icef :tipf*
it tcnpoftc« sfun^
pori?' ilisnf.
rafif 6cill^'
ta & a^r.l ? ' «^^nmcntum: & vocatur por. ta.(Xaltcia oriturdpartccius^ibbola- cuiuscfV
aeierre.& vocatur • [ ventrem habens.J
"iW t<"»cnohP^ ^ ^"T medicifcntmt , fidortJnT' "■^''"' ''dmodimfonte pri-
l"'^ in totZ l pofimodumfiHmma em,nant .
rina 6.
n tur,afcend,tc.xcapars,&dc^^^^
ipluni^& altcra pars in Iplcnc ad ipfum nutricn dum.Etpars.nlteracgrcd,tur,doncc ad ftoma" clHpcruen.tgibbofitatcm:dcindc"du°pal titu, partcs . vna pars m manifcfto finiftriW mach. Ipargitur: -t[ ]&, altcra id oVfVo * ^
"nfaccro^""f T ^"P"«-tatc;fp"c^,S ,0 camaccrofimcholcrx nigr.x.ibi proijciedam ,
qu.-= cum mpcrm,itat,bus cgrcditur & os ftomach,t,t,latt,tillat,o,icdcfideriumcxc°tantc & ia,., ,piamanrc nominauimus.?ar^vc^« ca dclccndcns ,n .uas ctiam diuiditur ™
^"""'toiMuent^u^Hocaturporta. Cap. j.
l^trE^dLr''^"*^''"^^^^^"'»"^^- ^"^ «n I cpat s 'hn P°«'^ cxtrcmitas,
W qS d H ^?""'' ^«""culis;i,i pri^ «nittit,'d^,,^^^,d'" f""; f^*"'^^'^ ramosAfc ™'t««,c.xSf n , ^'V'' P^cnitcxtre
*^'ndu,a orS^s ,fr " ^'^'''}' "^^-ccs^qua: .ad Vcr6,qu.T,,'t'"'''P'afumvadunt. Extrcmit.is
<luidcm«d ] ' '^*^ "^^'^ (untmaiorcs.Etvri.^
't. co ,iut,-,m'a. '°'' rfuodcnu vocatur:ad hoc
fu«Qt i ^mahat. & abco ctia ,am
'^.q«od vocatu H ? '' ''*'"■•■''' ^"""f "1 corpo
* "ifcriorib" 9 di !i P^"^'-50"-]Et Pars fccu.ida
''^■"''•n.quod .ft " 1 '•'■^''''''^* ^P"'* P°'-« ^"ttira-iKiM-,: ■ ''^""^*^'" infcrius, ■ ' tium.nV" ''"'•■''^at.Vnaaurc.,, (pv
tatcd,,„du„tur ad .pfi.m .u.uicnS^
nut?icndm?'r^'-''^'''' ^'^ 'P*""'"
V. . V • k^' parsternacx icx primisad latus v.id.t l.n,ftrum,& in omnibus viis vcuariT
"3,w!.\T'''"J'''''^' confiftuntintcftini.lparg.tui .id fugcndum ,llud,quod cx rcliqui s nutrnijcnt, cft.n ftcrcorc.Et pars quartacx cx ad
nl'!S''°'''''."'^^f^"''^'"-'-l"i^ m . a,i,fcfto dcvtr, g.bbofitaris ftomachi opU fit. pa t.,qux .n lm.(h.o a parte fplcnis ad cm,^
ra.cuh partc] vadime,& .n ip!o fraruuntur oppofit. parti,qu.c ad ipil,„, pi,.te ^„i'^,." "!
?ex n H nw"'-' ''^'^■""'■^■"- • Qii"»=^ vcro cx <cx .n f I mdar;n vnias ] fpa.-gitur, qu.T: funt
li B. uits.
i B. inteftinord inuoIuto:u tninucioruiu .
K B coucanx*
,, ,,„, ■-""la-.m iurcr.us , idco vi-
^'''^.^'l partS*''';^^^"^^-'" ^'■'"'■-'"cn- *^^'Pc^iic.°n >f '' '^°»^.^ch. '»"'» tadit, ad ipfius
"ancLT""'-''^"^ 3 nutricndunrOc! ^'''^i.quodeft ' "r"-'"'" P'""^"^™ '>utr,me„-
^P/cnisadtbiPf ■"«"'"'^'a.id Pa'tcm pcrucn.r ?'''P'='>^S.u^^^^^
^'""'1u. co . '"'""' Pctucniat,fcparanti r
^Plcne.n.s,';'-'"' "utr.unt : dcndc pcrucnitad famus m:ig,i; 'P;^cu,ii co contiuua rcuertitur »^ 'Pjum 4»' "1 l«us rtotnach, finiftrum ^''«^«tpfapc"^^^^^^^^^
Pcnurat m lplcnc.n,i„ mediopo
lcx in ^
m arcu.n. .nteftini colon .ad nStrin cn i , cx co fumaidu.n . Etfcxt.reft ficut ha:c , & pfius plur.mu .n c.rcuitu. iciuni fpargitur & cuod rcm.mcr ,n circuim ■ [ tunicaii.m minutavfl , mcntmn conriimatur,& trahit nutri-
Deanatomia rcna ^ [ habentis ucntrcm, I & Aus VSexeaafcndit. Cip. j.
S nl^ tnr,-'-''^""'' '^••"^'^ 'n P'-i'«« i" ¥0
cutcao,^^'^^,T,{'''i^''";-'''P--'"^^ cutcapilh.ad attrahcndu nutr.mcntum a ■■r.Mr » ■ tlbus portK.QUrpfii,-,-, . iiar jB.ramif.
^ I P.,rrr-c 'T'-^ "'"'" '.icut cap.ll. partuauu...
hcoat s id In? '■'"''^'" '''■'^^""' ] ^ gibbofitatc b B.R,™i „ai ■ „ j P vcntrcn luntvcnicntcs.Et ra-
Cl":!: ^^■^'"^'•■'^ '"'"'' '■^"'""« concau.tatc ^^-n^wc . ■^■'^"fcn'. poflca cius ftipcs acud
dcnt<.m.J,cdalccndcns cx carr.pitdiaphraemaic.pcnetrat.nips,-,,& duas indiaphr.Se di m. t.t venas,qu9in ipfo lpa.guntl,r 2? d ntc nutrimcntfl:deindc capfiJilx cordis ;ppo,fir,<r-
i^r^ du, H,f "."'''''''''''■■^ '■'='"^ ""f"'t. Etpoftca in. '■''"i"' P"f,'^^-q"»tQ vna, quecft ma-
gna pcrucnit ad cor: & in ip.-um pcnctfat apud cxtran, cordis aurcm.Et ha;c quidem uc.,.Cvc ms cordis ma.or cxiftit: & no cft hx-c vcna alijs vcmsmaior,nifiproptercaqu6d alia- ucn:B silt ad acrcm attrahendi-i;& hcccft ad nutriedum , lcd nutrimentum groffius cft acrc: oportuit cr go,ut euis pcnctrctio cntta.iiplior:&'[illud .in quo ftat,eflctmaius.Et huicquidcm quum cor
fuSlfi,',Vr'f '''''f '■"'' 'rP'']'^''''"'!""'^"'^^''^ fil' ^ r'«i:io.rf mia;j Uuit ab cxtcnoribus ad antcnora, prontc """>
Liber L
rca,\t cor attrahat, qud trahitur ab cis nutrinie tu; & poftca non rcucrtatur,quum dilatabitur . Et iii quidcm panniculi omnibus alijs panicul is duriorcslimtiHa^c autcm vcna in oppofito cor dis't[^pud cxtcnnonccius^trcs dimitrit vcnas : quarumvna abcaad pulmone vadit apud arte riarum origincmjuafccns iuxta rmiftra;6c in ve triculo dcxtro ad puhnoncm rcflcditur.Et ipfa Guidcm iam crcata fuit duas ficut artcria habcs
inccdes^ [tin fupremol^caorlsad abdcmc.& quartusomnib.iliis eftmaior,& in trcs diuiclitur partcstvna pars fpargitur in mulculo,qui m concauitatc cxiftit fpatulc : 6c altcra pars in niu fculo magno,qui cft in afcclla . & tcrtia cft maior ipfisomnib.fupcr adiutorium ,tcndcns aa manu^&ipfacftqu^afccUatavocatur.Etinucl, quodcx ramis rcmanct primis:quorum vnum tdfpa, cx imparib.in multaspartitum fucrat partcs:aa
quidcm iam crcata fuit duas ficut artcria habcs ca un^ -i. lu xii 7";" "'.«^ r^ultum
t uKcas:c^idcocamartcrialcmvocantvcna.Pri partcm co hafccndi^
: u^^ ^^ia^f. .ri-f.i- n 1 afccndat.lm duasdiuiditur: vnacltT vcna lu
raum autcm iuuametum inhoccxiftitjVtfit il lud,qi:od ab carcfudatfanguis in vltimo fubti- ]is,puimonis fubftatix fimihs parum,quoniani parum cfl-,cx quo fanguishica cordc cxiuit,ne qucin co taiis cxiftit digcftio:qualis cft cius,qui ad artcriam cfi-unditur vcnalcm.Et fccundu cxi mtiuuamcntum,vt in ca fanguis multu digcra tur.Sccuda vcro cx his tribus partibus in circui tu cordis rcuoluitur: poftca in intcrioribus iplius ingrcdirui ad ipfum nutricndum.Et hoc q dcmclt,quum fcrc vcna ucntrcmhabcnsvcnit vt fubmcrgatur apud ahrcm dcxtram intras ad cor:icd pars tcrtiain hominibus proprie ad par tcmdccUnat finiftram : dcindc uaditad quinta Ipondylium pcdoris:& liipcr camrccumbit:& ili od:o coftis infcriorib.lpargituT , & in co , cp ipfas fcquitur cx muiculis , 6c alijs corporib.Ex ca ucr6,qux cx habcntc ucntrcmpoft trcs pcnc ^rat partcs,quum paitcm pcrtranfit cordis afce
[ afccndat,]in!duas diuiditur.- vnacft t vcna mgularismanifcfta:6caltcracftt vcnamgulari^ fubmcrfaEt t vcna iugularis quide manitcltau t; licoquuafurcula afccndit, induasdmiditur partcs:quarum vna ilhco quu lcparatur, ad an tcrioratcndit6cadlatus : 6c altcravaditprinio adantcriora,6c dcfccnditA poftcaaiccndit,»: k [ rcuoluitur fupcr furculam:dcinde clcuatui, 6c manifcftaafccndit;]fupcrcollum:donccaa primampartcmperucnit:6c mifccturcum ca , &j 6c fit cx cist vcna iugularis manitcfta,qux cft ici f|^, ta. Vcruntamcn,antequam cumcamiiccatur , ,^ fcparantur ab ca ^ [ dux partcs:quarum vna j a-a 0^ ad latitudincm tcndit: dcindc fibi apud furcuia h duarum obuiationum obuiant in loco protun do.6c fccundaincohomanifcfta traiucriatur • 6c duo cius imparia,non poft lioc fibi obuiat . j Etcx iftisquidcmduobus"^ [ imparib.] rami paranturtarancalcs,qui fcniui non lubiacet.liX ^.^^,^
trat partcs,quum paitcm pcrtranlit corais alce paranrur i arancaiei>,4Ui iwiit.i ...^...y dcndo:fpari^unturin ihprcmopaniculipcaus lummaautcm ramorum iftiuslccudipar sp
r,...:__.:. :.- r„..>f ^C.A^ t^ru^ fr/>c X7r-n ir»m (cX^-XXOXX. fuCrUUt lCnlU pCl
f B aVliangcri,
f E aTcliingeri.
pcr mcdiu particntis,6c in fuprcnio capfula:,6c in carnc laxa,qu?moru uocatur,partcs capilla rcs : poftcaapud furcul^^ propinquitate duoab ca fcparvinrur rami:quorum ambo ad parte fur culx tranfucifi inccdunt:6c quantumcuq; plus iiadunr,adinuiccm clongatur:5c fit unufquifq; ramus cx cis duo rami,(: vnus in vnoquoqucla tcrcjdcfccndcntcs iupcr cxtrcmitatcm thoracis a dcxiraoc finiftra:doncc ad'[tcnfiforme]pucniunt;5c in fuis itincrib.ramos dimittunt,qui iii mufcuhs fparguntur,qui intcr coftas cxiftiit, qaorum oriiicia vcnarum obuiat orificijs, qux iii iplis pcnctrant,6c cgrcditur indc coUcdio ad mufculum pcdoris cxtrinfccum.Quiimt|UC ad 5 [ t cnftformcm] pcrucniunt, cgrcditur ab ci> cxtcriuscollcdio admufculos conculcatos fpatula raoucnrcs:6c fpargitur in cis: 6c alia col lc£tio fub mufculis rcctis dcfccndit,cx quain
juiiiiiiatitiLVAii 1 -
pric trcs vcna: iam fcparatx fucrunt lcnUi pciccptx,quantitatcm habcntcs : fcdahefunt non pcrccpt? fcnfu.vna vcro harum vcnarum lupcr ipatulamcxtcnditur^6c ipfacft,que uocatur ip^ tularis,cx quacft ccphalica.6c due ad duo iftiti^ fpatularis latcra, ipfam vfquc ad caput fpatul? fimul comitatcs.vna vcro caru ibi^[torquctur , vt fcrpcns,]6c no pcrtranfit cam:immo ibi ip^t gitur:fcd fccunda antcrior carum cam ptranli adcaputadiutorij,6cibi ipargitur . Spatularis quoq j cas ambas pcrtrafit ad vltimu,quod cft \^ manu,6cth?ccft.t Vcnaautcm iugularis mani fcfta,poftquam cius duO imparia mhccntur : ii^ ?j duas diuiditurpartcs: quarumvna occultatui^ 6c fcparantur.cx ca rami parui,6c in mandibul fparguntur fupcriorc:6c alijrami multumm^' iorcs iftis in mandibula infcriorc fpargutur: la morum aut duorum modoru partcs in circui-
i: ^ r.,,.,.rv,-,^,-,^ Jf-i mnnifXTn nnrtiu 1"U^
IcCtiO lUD muicuns rccus aeiccimir,cx quum iuuiuiuaut uuui uin m^^vyx ti j.^^..-' cis fparguntur partcs , quarum cxtrcmitatcs -^^ tulingu^fpargutur,5c inmanifcfto partiun rii rn nartibus afccndcntibus continuantur vc- fculorum,quifunt ibi pofiti. 6c pars altcra m^i
t aihvui/.al-s.
cumpartibusafccndcntibus continuantur vcnx [ t oftisfacri,quam modo nominabimus. t Sccundi ] autcm vniufcuiufquceorum, 6c cft par vnumquodquc duorum imparium, quinquc dimittit ramos:vnus cx cis in pcdorc fpar giturj6c quatuor fupcriorcs nutritcoftas,6c altcr ramus nutrit fpatularum locum. 6c altcr ra- Bius ad mulculos fubmcrfos vadit, qui funt in collo ad nutricndum ecs.6c altcr ramus pcne trat i n fc raminib. f ' ' "
quxfuutin co '
altcriamusmagn....-, -
ior , ad alccllam ab vnoquoquc vadit latcrc : 6c in -uatuor diuiditur ramos: primus in mufculis, qui fupcr thoraccm , fpargitur ; 6c ipfi quidcmfuiit cx illis , qui fpatuh^ nmcluram moticnt,& fccudus in carnc laxa, 6c in panniculis quifuntinafcclla.6c tcrtius corum dckcndit
fculorum,quifunt ibi pofiti.6c pars altcra miii^ fcftatur:6c in locis,qui fcquuntur caput 6c aiu fpargitur.t Atvcnaiugularis lubmcria comi^ turtgulam,6cafccnditcucodirccl:e;6cinH^ ^ itincre dimittit ramos,qui mifcctur cu ramis^ qui a t ucna iugulari manifcfta vcniunt: 6c j in t gula,6c in cpiglottidc, 6c in omnib.partit^ mufculorum profundorum fpargutur: 6c p^^ij J tratcxtrcmu ciusadfinPfuturxlabda] 6c ip^^' ol
.... • T • • - .... :;U„:« 1,-it-iiriC tt'.
;:ndum ecs.oc aitcr ramus pcnc- rrarcxtrcmu ciusaauui^ iLiiuicciau^uaj *r
Liib.fcx fpondylium fupcriorum, guntur illic rami,] qui in mebris fparguntur, i
\\o 6c indc ad caput tranfit . 6c funt intcr fpondylcm primam 6c lccunda:& i J^"
mvas , qui illi cxiftit omnib.ma- dc vadit vcna capillaris apud iundura , qunJ
UL- vduiLvoiacapillarisapud iundura^qunJ intcr caput,6c collu, a qua rami fcparatur , q ad panniculum vcniunt,quieftcoopcricns<^i f niu:6c vcniut ad locum, vbi duol'[fcmigranc^j fibi obuiat:6c fubmcrgutur ibi in cranio.QE? J autcm poft harum vcnarum tranfmilhone |y manct: ad cranii vcntre pcnctrati finc^i [ t h^
Fen I. Doiflnna 6^
»«jlamMa:«:mdc f^^^^^^^^ i„ duob.cc diuiditiii-ramosrquonimvnus famus adlocu
i- * ^^n, ' " "«"endum eos, & ad liga tcndit,qui cft inter mcdium & indiccm , & ra-
n moqu, ad indicea iupcriorcproficifciturpar-
Part 35
u ad « .r ^ '^^'P"'P'^^'m- POlteacgreditur tc, continnamr,& fit indevena vna. ramusvc
i- niu nMrr?r 1^/""^ ''^ 'P^"^ Iccudus,& iplccftt rccilcn.proccdit: t-i-.-n, rA,,
1. °^umdcfccndit:&nrip(oddpergitur,ficutarto protcndimr tcrtius ad anularcm , & mini-
n .d r„=,-r i^nltl?"^ T^' panniculi grofll mum . Et i fti poftca coniunguntur,& in di-itis
11 ^drp,,,6 repUcatioftringit,&easadlocumamplu,'[qm fparguntur. .'^""o
■i j * P^at_eavocatur,defert;in quejfanguis funditur , to 'P^'»"'""'^
■ «cogrcgatur; dcindcabcofcparaturjterduas A-N n 0 T AT 1 07^ E S
1- ,ji rephcationcs,&vocamrtorcular. Iftis quoquc i -4 / v u £
A^l''^^^':''^'^'^^^^^^^^ u;a.m,c.Sedde,<e,aq«a>nmcrMkem&pollker,>.u
culoSmlrT r'° ' T ^"f^'',',°'« ^'^»^^ thoriAc dejlriikfid.non mdctur mcmh.JJe. qHnmms lib. ,
t-uiostcncluiit,& arteriis ad locum i i,m =,(>-^,-, j. -.n^ ^ .... .L.. ... .
.0 ' culo?rpna,, r xV / ; . "^''^' tl'orhicdeJcniit,Gal.noni<idcturmim,7i!£e.qmmmsnb. ,
TocamrSnd^ te.xiturpanniculus,quiretc tam^-fol!i.r,».Dcue„aquoque,quxhnammm:,meJ{.
jj' inum. &annularcm(fdHatei:amuoiant)difYefa7itahAuk,fe
1 , *° ncjln te?npons anatGmh i;& non ramum a.xilLiris,
■cip ^'^.yenarummanuum. Cap. 4. rthi.:Sed&ha^c,& eamqu.mtcrpoliicem eH&;>>di
T^Rininm^.,,.. j r i ...... ce7n um^medi^propannem cffe te^iatur.cuamuis ncn de
d ;'J r ve^Sc^nh'^''-^"'' exfpamlarid.u.ditur y;„n/.,c.™^«.ir^r;oK,mr/Je^i»*<;«^,..r;.,««.r..-
,n 5 fP^^rgi u . n,|^" f ' ','1"'^ P?'" '»".^^"10^« bus;altcram uerl in morUs &fpkms,& iecinlris Jecar.-
bi^lb ^'^'^"''"^^'ifwionsgibbofitatcmdccHnansijo ^"^"
i! r- filucftri[S'rl"'^>'°'l!'"' "'""''''' ^'*^^^^ [Amquidcmcomplcuimusfcrmcnedcrir-
biri fl '^"''P^''S''^"'-"-^'^'^"'i^^=^a'lf"''l-i'^^cu I tcvcntrcmhabriuisTrrrnH,-nf,. /xV „1 ii r'^'fl«'oncmtcnditinm.inifcfto-Tkubit. i& t>.\cnticmiiajcntisalcci d(.ntc,qn:ccftdua
■ «'»-c";^rSS?;sr:^«m turabhcp:uc,an^.,amfupradc..fu.;.>;;:„^-:^
\c vcroin nrimic r,,.. mii<^ctiu.^x aicclla- dat,c{t rami capiliarcs;qii{ ad 1 fafcias 1 dcxtri
r!.^ t^fSZ^S^:^^::^ ixnisuadu,U:lfpar£uSmruicU.nclqu-i
.t.r.id. ?''' ibi,fpargf,tur:&"i bi finiu. a cxc"p o ^"''-"•{.'■'T" '■^^" '""='■'^'"1^'^"' ''"t"cndum fit Ifi °,f °"""'q"i pcruenitadtcub S>u.mn^ 40 " ^°'H'-'' P--^^^'''"'" ^^^f '"agn? vcn.x ,
,is ^''"^'^'5circac..bitiperuc.iitiu.,c™S qucc.iiuUrcntes uocantur: &ad rcncs\M.-.tad
i„ - ^!"'d't''tpartcs;quarL.uaSSm'"& la.isu.n.. aquof.r.itemcoh„da,Ren cni.ii non
ni L mo ccphal,c:c coAt.nuamr , qu prlCdatur "■"'"Vr ' f ."'."'^'""'« '^'^q»od eft langui.iis
'" i pa, ■^^''"'^ P^'-"'^Ver incedit iJd 00,°« "': ^^''''^ f: ^■^■'"^■"'» emuigcn-
"'^ *V do,f ' ''^ vna ean maS donieftkum ""'" '''"= P':''^;'^''.''^^ vcnxsjqu.-e ad fin.ftnmi
'•» ^on^cadaur.cula,xm&aunularcn™e t' ™^'="f' •"'i^^/?'^"i»'-'"»tef.iculum\adu„r,
'^- . K;'''''''''"'^^='i"^&P»'--^elcuat.^& .S '«"'^^'",'^^'^^°d"'M"^''""iaitctiis di.ximus;
,a t.reid. t^^^"«'i'>sextri„fccis,q'u.xtan:;untos,dlu.d - "«"•'\^'^"a'"'- "^li«C''^cquc.„ hcc,q,poftdi
t m n'"''^-'' »"t"«P3't.u afccllaris ^udt cubi '"f ""rr' '■,? "'^ ""'W^ f ^'"^* "r^'""' ^^'^"
t rfeid .1 '1"^"'°'- Pwtitur ramos.quon.m v.ii, 50 f-"'^?.'-^- '"^'1"? '"'«.'•"'« tendit , (cmpcr a
'" " 'd ^''«'^'.'■-^'ist cubitidiuiditur\ &ad rl tt- !»^' "■ah-i'-"'^^duaruaccip.tramum,&fo,'taflc
t2 , ■ p n • 'ccundus d.u.ditur fupk diuifio. c '"''^^[fTl '°^» '^'"^."'•'S» «it indc. lUa vcro , it» t"^ ».reia. pl"!'""^ d.uifioncs funt,ficut iUius d iuifio! ''^'■'''•""J ^'■'"^■'f ' .'•='.'•0 ^ dcxtra iftarum
^•^ * Ut ■o,,?,"'''^'''^ii"t"^ diuid.turinnicd.otcu <l"^'-""^='^^"lS«:'i'»a«,p.tramuni.immotc-
' J le . qiTrfn" r'"° '^'^ '^"'°'- corum:& iplbcft il "i " '^' ^«'^^"^"c.etur.ncquei., co altcratur',
'2' Mnr " "^'^'-"'^•«'it & elcatur.a quo proced '1"°'' ^ ''"V P""'--'V.'-'''' .«-■ft'C"los,& in forami
i"- '^ &&^^' '^* '"•"" =eph-^'i'--« P«'"^-'i't ramr. "'''" T '^'S'"""' ^ "''IWiicatur, quu
lica,nu' f;''-'"*'iiSta:cuius rcliduumcft bafi! f"j; '•''1« ruocum proptcr multimdincm tor-
u- f vicc.'v,^ ' '*"^ occult.imr , & fubmcrgitur alia ^ucfitatum iuani.ii venarura,& rcuolutionum
•'^ 1.^ f"PtalWH'''-™"iS'-.^a doiiicftico i.?cipit,& 60 q'.'od ad casct.ampcrucnit a^[co,--
ii' f'j lltcm p'P.^""^focilcclcuatur ; dcindc ad fili.c "lc-JEt hu.u iiiod. qu.dcm vcne plur>mum in
cll militudin '^'^ ■ * in duas ad lambda c;rxca; fi ■}''tSa.& 1 collo m.itr.cis nnimr. qucmad.iiodii
|0' aJcxtrcl,?"' '^l'"'J'turpartcs:quaruini-upcrio^ '" a«cr,|sdcclarau,mus.Poftquam vcro du(;c-
:ra > ad rafcta, 1 "^^pcrioris focilis tc.id it , & vadit n^'''Scntc.s,& earum rami nalcunmr : ventrcni ,
:»] ' tcr ipfum V ^ '" P«"'C'S dorfo ip.irgitur,& in T-P^^ '^- ^"^'"° '"Pradorfu.iit confidit,& dc- f .p?oJi..:«'.
«dcxttcten ''li"'-''-''".-pst-^.iutcmcius infer.or lccucrc .ncip.t ,aquacoraomni fpondyli fcpa
■•c, ff, '^"ni tocilis mfcriotis vadit : & in trcs """^ ''?"'"'' '" ",'^S,''cditui:,& ,Ija,-g.tur : &
1,0 1' J«imulcul.s,quiapudcassutpoi.li;&uc.icfcpri
b 15. una pr.;: dit ucaa.
' c 5 dorfo.
Liber 1.
■f Ijphac.
/B.alhagiazt,. f alhauii9
jranmr,cjua5 ad duotcnduntilia : <5cadvcntris mufculos vadunt:poftea vcna3,quiEper foramina fpondylium ingrcdiuntur ad nuci;am:qux, quum ad cxtremumpcrucniunt fpondylium,ia duas diuiduntur partcs;quarum vna ad dextra, &: altcra tendit ad finiftram, 6c vnaquxquc ipfa xum ad vnam tendit coxam. Ab vnaquaquc ta- ^ , , nieearumante(ju5madcoxampcrucniat,dcce :m !endS fcparantur tunic$: quarum vna^[ad duos tedit rcncs,]Sccud.T vcro earumpartcs fubtiles funt, & capiiUres,qai\: ad infcriora partium t pcrito nxi tendunt.Tertia autcm in mufculis ipargi* .« B.a]h.agia.zi. tur,qui fupcr^[coxajj os exiftunt.Qucirta ipargitur,in mufculis,qui funt in ano , & in manifc* ilo ex ^ [ t oflc facro.] Quinta vcro ad collii ma tricis mulierum vadit,ac in ipfo fpargitur:& in co quod ci.continuatur,6c ad veficam tcdit.Sed illa,qux ad vefic.am vadit,in duas diuiditur par tes;quarum vna in vefica fpargitur: & altera ad ipfiustcnditcoUum.Ethsec quidcmpars in viris,cft ualdc magnapropter uirgam:fed in mu» f t B Et cx uc lieribus cft parua. § t [
nisqu» ucniut * • J- ^
l«eHb?rp?;gun Scxtaucroad mufculos fupcros femorispofi» tur «enx a(cfn tos vadit.Et fcptimaad mufculos tcndit^ qui in Jcntes ad mam rcaitudinc cotporis fupcr ventrcm fnnt pofiti. coiratcm caru ttha;quidcm ucneaumcxtremitatibusucnaru inrer ;natrce.TTi continuantur,quas iu pcclora diximusadt ab- & mamfniiu. domcn ucutris dcfccndcrc . Etcx harum quidc tniiracb. .uenarum radicc cgrcdiuutur m mulicrib.ucnx 3«> qux ad matriccm tcndunt. Etaduobus quide latcrib.ucnarum,qux ad matricem tcndunt,diuiduntur uena:,qux ad mammil.as afccndunt, pcrquas mammillx niatrici aflbciatur.Odaua Ucro ad uirorUjSc foeminaru receptacuium uadit.Et nona quidcm perucnit ad mufculos eius quod in coxacH: occultum, 6c fpargitur in cis . J>ccimaver6a partc cmulgcntis manifcfla vcpiens,ad duo tcndit ilia, 6c cum cxtrcmitatibus venarum defcendcntium c5tiuuatur,(5c prxcipuccis,quara partemammillarum dcfccndunt j& tit cx cis pars magna, qua; ad natium mufcu^ los vadit.Qiipd vero ex iihs rcmanct, ad coxam tendit : vbi proueniunt rami , quorum vnus in iiiufcuhs diuiditur,qui fupra antcccdcntem co xxpartcm confiftunt:(5calius in mufculis cius, quod in coxa infcrius eft, & i ipfuis donicftico profundc:& alij multi rami in coxo: profundo fparguntur.Qnpdautempofthoctotumrcma* net,poftquam poplitis iiicturamparumcooperit,in tres diuiditur partcs:quarum filueftris fu fcMffliahah. pcr cannamcxteditur minorcm vfquc ad^ [cal canei jhmduram.Et ipfarum mcdia in flexione poplitis cxtcnditur dcfcendcns,5c in lacertis oc cultis cruris facit dciccndcrc ramos, 6c in duas diuiditur partcs:quarLi vna occultatur in co, q» in intcriore criiris partc cxiftit: Altcra vero vadit intcr duas cannas cxtcnfas ad antcriorcm pc dis:5c ramo fikicftri mifcctur,qucm nominaui mus . Tertia vcr6,6c ipfa eft domcftica, ad locu cruris vcnofum dcclinat:(5c cxtcnditur ad^[tta-^ ^ lum]6c adextremitatc canna; maioris gibbosa: 6c ad pcdis domcfticum dcfccndit : &c ipfa qui^ dem cft faphena.Ifte vero trcs fade fucrunt qua tuor; quarum duxfilueftrcsadpedcmvcniunt kf B- Et ong ^partccanna^mirioris. Etduarumdomcftica» ^tfifa WtffftriQ rum ^ t [ ' ] vna fuprapc-
dcnV[incedit,] Sc in fuprcmo cius 4 partc mloi jiii fpargitur.Sccunda vcro eft illa,qux cam^^ jiielHco ramo filucftris mifcctur paitis , nominauimus:(Sc fparguntur ambo in partil^i)*| inferioribus.Ifti quidcm funtvcnaifi numsrj^- Et iam quidem mcmbrorCi confimilium habc; tiumpartes anatomiam complcuimus. Copo" tarum vcro inftrumcntalium cuiufqucanato^ miam nominabimus in dictionc , quaj eoruifl* difpofitiones,6c medicamcnta comprchcndif«i JSlunc de virtutibus loqui incipiamus , '
De uenarum duBu qutx, infra feptum tranfuerfum dil^' yunturjmbes ex GalJe diffi ucnarum , & alibi fxpe ini^ bris de ufupar.Sed de uenis rcnum^ quas cmulgctes uoc^' filentio non uidetur inuoluenda controuerfia intcr Arl^'^,^ GaLtsy^rifi.enim ^Jepar.ani, eas uenas non ingredl f^'" renis putaf.fed in illius carnem fubHantiamuc atfum:.0^ ^ tamen 6Je anat,admini.& 5 .de ufii par.ln animali tami» momperjj interempto^quod m renes, uenarum cauur^r ^J^"^^ ratur,infpici teflatur, .fcpha
POCTRINA SEXTA.
Cuius eSi fnmma una,& mum capitulurn .
Summa de uirputibusicuius fex funt capituU-
Summ&i qu£ eH do&rin<£ fextis, , qudi eH diEiionis priff^ Cs quod eH degeneribus uirtutum fecundumfer-
rnonem uniuerfdem. Cap. 1. i - Ca
^ ^ Irtutum 6c opcrationum adinuiccn^' ^ alice ex alijs cognofcuntur . Omnis-^' virtus operationis exiftit initium; 1^^^ '^aliqua opcratio proucnit nifi cx vii'^^' tcjidcoq^vtrafq^ in uno pofuimus capite. Vii'^^ *^ ' tum autcmgenera 6c opcrationum cx cis pr^'^ uenicntium apud medicos funttria . ^^?^} gcnusvirtiitum'' [vitalium:]6c gcnus virtutu^^ naturalium:6c gcnus virtutum [ animaliuiti'| Et multis quidcm philofophorum , 6c mccii^|^ omnibu3, 6cpra;cipueGaleno vidctur,quod^' naquxq; virtutum, mcmbru p ri n cipalc | ( • quod eius cxiftit minera,6c a quo eius^ccdui?^ opcrationcs.Etvidetureis,quod virtutis'^^ au^' malis] fedes fit cerebrum,<i ipfius ab co p^'^^^^ niat operationcs.Et quod virtus naturali^ ^^l'^^ het fpecics,6c fpccicscft , cuius finis c cuftodi^ J indiuiduum,5c confcruarc ipfum'^ [qu.x n"ij^^ ^ ftrat in rc nutrimcnti quoufquc ad fincin f' fcenti.i; cius nutriat corpus.] ""Et huiiis ^'.V''^^'' fpcciei fedcs^ 6c opcrationum ipfius ptoccuu^^ j cfthcpar . Altera ucro fpccics cft,cuius fini^ fpccicm conferuare,qun2 eft miniftrans in ncrationis,6c fcparatcx humorib.corporis ^P^^ matis fubftatia:dcinde ipfum informat fui ^.[^^ toris prxcepto.Et huius quidcm fpccici habi^.^ tio,5c operationum ipfius prouentus funt ^^i culi.^[Vitalis] vero virtus cft illa,qux fpiritus fc confcruat,qui fenfus,6c motus vchiciiliJi^V xiftit,5c ipfum redditaptum adcorum i^^^^P^^^. fioncs rccipiendas , quum ad cerebru m P^^' . '^? nit,6cfacitipfumpotcntem dandi vi.am?^ -j
cunquc cxpanditur . Et huius quidcm
ndo icri» ato
fcdcs Sc opcrationl ipilus proccfliis cft cor.Om rjibusautcmphilofophis maiori-i.Ariftotcli vi <lctur,quod omnium iftarum opcrationu prin cipiumcxiftit corrledprimarum opcratioAum carummanifcftatio in hispr^diclis cxiftitprin €ipijs,qucmadmoduapud mcdicos ccrcbril cft lcnticndi principium,6c poft hoc quifq^ fcnfus habct mcmbrum,in quo cius appai4t opcrat o Prxtcrca quum conftdcrant ficiit dcbcnt,<Sc cer
Feii r. Dodlnna 6.
tihcanf i nM/^M i M r • j ccr exiitimat.GaLuero m ar.medic.nam eos ex principib.corVo
c ---y... .^w» viu».LUi ^rutotcli •
OLinn n ^^r''^' ncccflari,s,in quibus non aflc. ^imntur nifi quod cx rcbus apparct. Mcdico au m auS'^'' mcdicus,non attmct,vtc6fidc ilL ''r?'' icntctiarum vcritas:
dic M^^^^^^ philofophus,aut phy ficus
brrhc^^^^^^^^^^ ^utcm, quum conccditur ci mc
' cation Jnr^^ ""'''^' mco,quod dc cflc mcdi-
■='^'^mnii. S^t^n^fn?'''''' habcanturprinci r;//^s,in(^uib. ^■^ , ^™it> 4^1? philolophus Hon ci lcuia fa-
guificationis et nutritionis facit^Ah eo iamen ^altim toto
li.de placHipp.et Pla.tim lib.eiufdem ^*. 2.art.med.et Cap.r; lib.de marcorediJfcntit,putatj^ nutritionis principium ejfc ^^'^' in iecinore.Sed Arifpulchre tuetur yiuerroes s .depar.an. ci^^'.]' ct i.Coll.Dirimit tamen hic author hac litem. cap.de niem cap.9. hris citato .
Et huius quidem fpeciei habitatio etc.MH. i .degener. "P"*'* animal.non necef]itatis,fed utilitatis gratia fa&os efje tejles cap. exiHimat.Gal.uerb in ar.medic.nameos ex principib.corpo
N E S.
difputat paffm in libris depixcHipp.et Plat.et de uf par. "P* Sed Arihotelem defendit Aucr. » .de gener.ani. et i.ColL ^*^'^^' yide et pro hoc quiX. fupra capite de rntmbrts .
Dc uirtutibus naturajtbus,quibus mni^ratur. Cap. 1.
Vlrtutumvcro naturaliu alio: funt,que funt miniftrantcs,alia; iiint qua: miniftrate . Et miniftratarum quidcm duo liint gcncra: vnum 10 gcnusminiftrat in rc nutricntis ad hoc vtindi uiduu rcmancat , quod in duas partitur fpccics nutritiuam,& crcfcitiuam.Et aitcrumgcnus mi niftratin nutricntcad hoc,vt rcmancat fpccics: quod ctiam in duas diuiditur fpccics,in gcncra tiuam,6c formatiiiam. Virtus vcro nutr itiua cft illa,qua:nutricnsin nutriti conucrtir fimilitu-
» ^''^^umautemgenera^^-r v;rfu,r^, r r 1 dincm, idco vt pcr ipfum rcflaurationcm cius
^^^'^^^a^^^^^dciuaZ;^^^^^^^^^ rccupcrct,quoddiflblmumfmt.Virtusautcm ^fd omnes,tl a Gd&l^^^^^^^^^ 'ff'^ ^ crcfcitiua cft illa,qua: in totuis corporis diame
Hrmatun. - 7 ^^^' ""^'^''^ ' '^' facuLnat. c6
^'P- ?«o/.^4 17^^^'^^^/^^"«^^^^^^^ f^otamones idemlib. r 'P-*- fmt aJd r ' "^'T ''""'^"^ ''''P^''' -^^'^«^ tres 7enere
111') iici^
«if.cir i« canti^s /t n d i.r V T f ^^^^^^"^ * -l^^pittgw^ri cnim poft macrcdincm iii
l^^Z ^ldZT '-''''''"'^''^ ^'^'^'^oco la citatoJxpiirimer
^.«r.i ''^''^' ^^<^dicorumfcntemi-d
^lfc co.fe.w;' LT*'"^"^:^^ ^^^'^^^^^^ '^'^0^'^ refercd.,m
ralcm,quatcnus ipfum ad fincm augmcnti pcrducatpcr illud, quod ipfum cx nur^iicntc ingre •ditur. Nutritiua vcro virtus crcfcitiuaj fcruit, •*[coq>] nutritiua quandoquc aftcrt nutricns ci quod diflbluitur a;quaic,quandoquc minus , quandoq-, plus.Scd crcfcitiuanon crit,nifi quu, quod ingrcditur,plus fueritco , quod diflbluitur.Non tame totum,quod talitcr cxiftit,cft crc fcitiua.Impinguari cnimpoft macrcdincm in
3 Bee.
^^^^^uerit^jjp ijaYt- ^»;.^ / ^ ' "T."' exicns maQ;is.Jtr nutritiux quidcm odc-
crcfcitiua.Non cft cnim augmcntum nifi illud, quod fccundum naturalcm proportionalitate in omnibuscxiftitdiamctris, quatcnus ipfuiu ad crc(centi;v» pcrducitcompIcmcntum.Dcincc ps vcro poft hoc nuUo modo cft ibi crcfccntia , <5cfi fit ibi impinguatio : qucmadmodum antc confiftcntiamnoncxiftitctiam'^ [ariditas] 6cfi l^s.icbaL fit ibi macrcdojlicct lUud longius cxiftat,& a nc ccflario cxiens magis.Et nutritiux quidcm opc-
^ 5 i par ^'f^^dit Auerroes 1 .de par.ani.
"^'^-^0 dL moZ^i'^'''''' fertinet.Quhd GaL '^niuna id trt r dijjerentias enum^et , non
mni,nt,tT'^'*''^' ^?'"'^^' i«^e//ia.t,, ut a uolunta^
bus:vnacft^[pcrmutationis fubftantiaj comprc c B.ada-tuj fob hcfio,]qua; cftfanguis,aut humor,qui cft in po "mbii, tcntia propinqua in cftcdu fimilis mcmbio: prrh'nrX quodquandoqucfaUit, qucmadmodumin c- aduencus fubfti gritudiuc contingit,qux atrophia vocatur,qua: "* «*«»^^»». cft nutrimcnti dcfcdus . Et aliacft adhercntia , , ^ ■-'^^^aus,prorrOm'^tnr->..j, I '^'^ ^^oc rcccptum , nutrimcntuiii com^
am^^^P^^V^^^^^^^^^ ..... pieto cftcclu ctHciat,fcilicct vt mcmbri pars hat:
fcTf/' '''''^^l^^^fZt - T 7 '^'^'f'' . ^^^^^ plcrunquc faUit , aucmadmodum in hy^ md^''^^^oJ^^l^^^^ ^oaropilicontingitcarnolEttcrtiacftfimilitn. ^^^'''iotcLsj^^^^^^^ <io , qu? cft V t hoc rcccptum quod iam fadum
^i^^ioncs omne ^ ^'^^^^^''V^^^onmtakmmodb jei -n-/- . • ^ •
^n. CuiHs tamT'''^'' "''"'^ P''f' ^fi' eximmahoc author^ "'''^^foucrlix foUtiQncin fupcrius colHzes
fP'''^"4mmukX ^Wcrmti^zfc
-^o.j .dc pay in yP^'''^^^'^^' operationum 6-c. Ari ^'Jimi cor nermwn prlnupiii, iu ctfm
qii^ cft vt hocrcccptum quod lam tactum cft pars mcmbri , ponat ci ab omnibus partibus fimilc vfquc in cflcntia , & colorc : quod c[uandoquc fillit, qucmadnioduin contingit "n t lepra 6c vitiliginc. Cambium cnim,^(Sc tbaraj& mot
adhasrcntia iam ibi funt rcpcrta , fcdflmilitu- P'^^*** do uon ibiinucnitur. Et hanc quidcm opc* AVIQ E 4 rationcm
ratroncm cfficit virtus immutatkia,qu^ eft vna 4e virtiitib.mitrmu$, 6c eftinhomine vnain A Bjafc g^ncre*^ [&:]principio primo,red in mebris fimilium partium diucrfificatur, In vnoquoque cnim membro exiftit virtus fecundum cius coplexioncm,quc nutrimcntum in eius conucrtit fimilitu4incm,diuerra a virtutc,que nutrimcn tum in fimilitudincm alterius permutat.Immu tatiua vcr6,qu3e eft in hepate,operationem cffi.
Libcr I.
que fimt quatuor virtutcs,attra(!^ma,f ctcntiua,^ ^
digeftiua,6c expulfiua.Attradiua verofuitci-c^ j taad attraliendum^[nutrimcntum,]qux quidf opcraturhocvillismcmbri.m quocftfccundu longitudinem protenfis. Et rctentiua fuit creata, vt iuuatiuum rctincat , dum virtutes ipiiu^ immutantcs in eo operantur , qux ab ipfo aiimentum fufcipiuntiquod equidcm cliicitur vU lis,qui ex tranfuerfo protenduntur.& cft ctiam :
cit toti corpori communcm . Gcneratiuee vcro lo quum villi,qui fecundum latitudincm mccci
flexionat eaj
virtutis duq? funt fpecics; vna eft,qua? in mafcu lis & foeminis fperma gencrat,-altera eft,qux di uidit virtutes,qu9 funt in fpermate , & permie%mmfiml fcctcas^[tempcrando]fecundum quod vnicuijniopibus. qucconucnitmembro,dansneruo complcxio AiiA I1cer4.com ^^^^^^ propriam,5c ofil complexioncm propria: hoctamen totumproucnit de fpermate hmi' lium partium,^[&]fimiUs permixtionis . Et hac quidem virtutem vocant medici virtutem imjnutatiuam primam . Virtus vero informatiua imprimciis,eft illa , ex qua pr^cepto fui creato^ ris proccdit mcmbrorum hneatio , & ipforum figuratio,6c concauitas,(^ foraminajSc lenitas , 6c afperitas,6c eorum fitus, 6c ipforum commu nitas,5c ad vltimum operationes , qux ex finib. dinicnfionumcorum pcndcnt.Et liuic quidem virtuti miniftrantcs funt,quc rcm nutrimenti miniftrant ad fpcciem cuftodiendam , & funt yirtus nutritiua & crefcitiua.
auxiUum pr^bcnt.Digcftiua vcro cft illa , q^^ ' quod attradiua attraxit,& rctinuit retcntiua:iri cflcntiam couertit aptam virtutu in ca pcrniutationcm facicntiu,operationi & complcxio; ne,qux conucrfioni nutricntis in ctFcdu cft co, ^^^^ petens.Hxc eft cnim eius operatio in iuuatiuo^ ^^^^^ qiix vocatur^[digeftio.]Eius vcro opcratio i >hurn, perfluitatib.cft,vt fi pofilbile fuerit, eas in haiiC Mi.fi^c mutct difpofitioncm,qua:ctiamvocatur digc^ ' ftio: aut vtcaru cgrefiionem a mcmbro,in r funt retcntv%facilem efticiat cum expulfionc,ca .^^^^ ru attcnuando eftcntiam, fi quod prohibet tuc- ^^^^.^ rit groflities: aut ingroflando,fi quod vetat,tue ^ rit tcnuitas-,aut incidcdo,fi quod prohibct,tuc- iji.Ad, rit vifcofitas . Et hxc quidcm opcratio vocatur ^^^^m ^'[maturatio. [Eft tamcn,quu digcftio , & matU' ratio fynony ma dicutur. ExpuUiua autem clt cc la,qu9 fuperfluitatem expcllitcx nutrimcnto rc ^ ^-^^^ fiduam,qux ad nutricndum non eft conucnie A^^i,^^
Part 36
■l ^ rr _,4 .-.11- l-io^j,
Natur£ a5iiones fres effe in mluerfum , generatlonem , ftutrition€my& au5iionetn}docet Gal.totoprimo libJefac, nat.fed capite prdifertim cfuinto^Et hi$ a6Iionibus tres prin cipes facultates refpondercyin eodem lib.teriatur.Caterum
^•P*^' Qbiri h£ a^lones fine mutuOfCum earundem inter fe , tum diarum cfuarundam facultatum feruitio non poffuntyneque emmgeneratio fme formationeyneque hxc fme alterationey aut alteratio fme caliditatejjrigiditatejhumiditatey& ficci
fAf,6. tatefieripotesiyUt in eodem hb.hahetur. neque item auBio fme nutritioneyhM fme agglutinatione & ajfimilationey ag glutinatio fme appofitione , & afjimilatio fme alteratione
f§|).x if perfici pojfuntdib.eodem.neque alteratio prMerea fme rete tione eius quod alterandum e^/etentio fme attra^ioneyCt h^, demum omnes fme expurgatione & excretione fierenp eorum,qu£ aut huicyaut illi particuU oheffepoffunt; & ge nerationiynutritioni,aut augmcnto ohfiHere,Quamohrem , quum tam multiplex naturalis fit a^iio et facultaSyGal.ita eas dislinxit.ut tres primo loco principes &fun&iones & facultates collocauerit unluerfa natur^ opera compleBen^ pesynulli(nifi feipfas mutuo feruitio afficiant) a&ioni famu lantes.Hisuero quattuor infimo locooppofuit famula?Ues folumynequefuperiorumjeruitiaposiulantes; attrahendi re 'pnendiyalterandiy& exp^Uendi uires & aciiones.Medio lo (0 cMeras omnes rcpofuitiqu^ partim famulantury partim feruitio afficmtur. Hslc omnia hic in hunc locumpulchro qrdine ex (jaleno traduxityab ipfo paululum uarians, ficuti enim tres principes facultates (jalenus primo facity genera tionemynutritionemyau5iionem , Ita hic duo tantumprimo loco capita ^latuitynatur^i opera diuidensyquod aliapro indiuidui , aliapro fpeciei conferuatione fmt :fed htzc poH-. modum in alia rurfum capita fubdiuictit a Galen. non difcrepans.
Vi49 Oirquia- Deuirt.nat.minin, Cap. f,
^f„7co^^^^^^ \ 7 Irtutes vero naturalcs qii? miniftrant: tan-
30 aut,qu9 cxccdit mcnfuram , qux fufficit ad n^- ^ triendu^& qu^e non eft ncccflaria^^^taut cuacuai-. . in receptaculo fibi apto , ] ficut vrina in vciica • J- Et hcc quidcm virtus has cxpelUt fupcrfluitatcf ^ aut per partes & foramina quic funt eis prxp^rata^vcl fi non fucrint ibi foramina prceparata ? ^ a nobili cxpelUt ad ignobilc, 6c a duro ad laxu - ^ Quumqj in partc cxpulfionis fucrit declinati ^ matcrici Iuperfluitatis,non conucrtit cam vit^ tus expulfiua ab illa femita inquantum posUDi' le fucrit.His autem quatuor virtutibus n^^^!-'^. bus quatuor primx icruiunt qualitates.f cali<i ' tas,frigiditas,ficcitas,6c humiditas.Scd calidit^' tis feruitium omnib.quatuor pro certo cft coi mune . Frigiditas vcro cft , quum alicui carui feruit accidentaUtcr,5c non cflcntialitcr. Qii? : enimfrigiditati incft cflcntiaUtci%eft vt oninf^^ virtutibus fit contraria:quoniam omnium vi ' tutum operationcs pcr motum exiftunt: 6c n^. quidcm in attradionc 6c cxpulfionc manitcii exiftit:fcd in digeftionc ctiam , quoniam di^ ,11' ftio complctur^ [pcr partcs eius , quod fuit li ' /^-«^qt groflatum,6c infpiflatum particndo , 6c adiu | ^.^^^ gendo ei,quod attenuatum fLiit,6: lubtiliatui / ^ $ Et hx quidcm motiones sut fcparantes 6c tci ' ^ pcrantcs.Rctcntiuavcro operatur, villos mo |f dotranfuerfos fecundumfiguramcomptc^^^ fionis^ [bcne fadam.Et frigiditas quidcm elt F J raly ticum facicns , 6c mortificans , 6c ab oin^ f>J bus]prohibens opcrationibus: ad rctcntionc
tamcn facicndam accidcntaliter confert,qi| f|| niamvillosfccuudumbonxcomprchcnlioi figuram tcnct. Non crgo in opcrationibus v jj, tututum cflentialiter ingreduur:lcd tali pt^^^ U rat inftrumentum difpoimonc , qua ^P^^fl^^ / cuftoditopcrationcm. Et expuUiua q^^^f^^is frigiditate iuuatur:proptcrca quod vcntoUt^
«i»%a4jH. V tumvirtutinumtiua: aintnuniftrantcs: prohibetfieridi£roiutwneni.qu«aciexpclie
Fen I. Doc^trina 6.
muat: & quia In clus auxiliatui:gro{ritie:&: pro ptercaquod villum , qui fccudum latitudincm protcnditur,cxpcrimentum contraliitA infpir lat iprum.6c hoc cft ctiam inftrumcntum pr^pararc ; (5c non cO: in ipfamct ojperationc auxilium fcrrcEtfrigus non intrat in fcruitium harum virtutum,nifi pcr accidcns . Si cnim in iplUmct ingrcdcrctur opcrationibus: noccrct, & motioncs debilitarct.Siccitas ucro in triu uir-
tiin x^v*iCL.oi^viL<t.> uciu lu iriLi uir- aurum cxiitit conipicxioni pucrorum non cit mcum opcrationibus nccclTaria cxiftit, qux sut i o homogcncum . Virtutcs igitur diirefciux cora <iuc,mutatiua localirrr.fr rrtonr.-n^ Dnnhnc „^ f . :$r. ■ \t
ut nutricns liquidum cfficlat, & ad pcnctran-
dum in foramina , & ad figuras rccipicndas a* ptum rcddat. Ncqucpotcft aliquis diccre , q? humiditas in digcrcndocflctiuuatiua , piicri poflcnt rcs duras digererc. Non enim prouenitpucris nonpoflciftud, <Sc iuuenibus poflc propter hoc,fcd propter homogcncam,6c homogenca: clongationem.Qupd cnim cx rcbu« durum cxiftit coniplexioni puerorum non cft
<iU9,mutatiua localitcr,& retentiua.Duabus ue to localiter mutatiuis,que funt attradiua & ex puUiua,prrcbet ficcitas auxilium, eo quod multameiscfficitfuftentationcm , qu^ in motueft necc(laria:niotuvidchcctfpiritus,qui has uirtu oBi ^^.^^^as dcfert opcrationcs,impulfione uehe .|)e«'pf°hibe ^^^nti>t quam 6c talcm,qualis cft ipfa,S [humo b hum.di» rahs prohibct fluxus:quum in fubftantia fucrit
t :ttTa Serconr^^^^^^^^^ :^fcdrctcntiua.pro. comtrict.. , „
^ ««suci ,n. ^ . ^ "f^^^^^^^ 20 tumultoindigctaiixilio.EtcxpuUuixeftncccr
. T" '"^" litatr. '^^^o •^^S.^^'^ autcm,quu inter qua- farium ftrin^cre tantum llnc lixione , de qua
lificatio r f ^^^^^^^^t^^tes cis indigct : repcrics virtutcm c a . ^ctcntiuam ^lus indigcrc ficcitate, quam calireten B^^^fcco quod tcmpus, in quo quiefccrc dcbct
««•npresfio dcbct viiUis qui fccundum ' [amplitu-
' J^" conuul k r J^^^^^it ad conftringcdum.Nam tcmpus ,
•■retcnriaa dlt t^ !l ^^^O^lCndum^cft iliud,qUOd CaU-
i^^itud,nem tcmnn^.r^^^'^^ tctum rcliquum so "^aturalcsficHlmesmlnmrantcsuthic^^^^^^^^
. Irri^ adTuS?^'^^^^^^ cft adtcncndum, & y7,6.Wr.m i../.f...«.r.rorcr.;«/i^.c/e..«.7..or/,..r
^ J«cnaria
. , -J*--.^^ ^lxt^^lLlllU^ >.V^l»*
cp non opcrantur,nequc ipfum rccipiunt rctg tiuacjfed cito ipfum cxpcllunt cxpulhu^. luuc^ num vcro complcxionibus eft id conucniens , & ad eos nutricndos conucniens. Et cx hoc qd collcclum cft , quod rctcntiua indigct conftrid:ionc,<Sc figurarum conftriction is tixione 16go tempore, & pauco motionis adiutorio . Ec attradiua conftridione indigct, & fixionc & conftridionis tcmporebrcuillimo , <Sc in mo-
tumulto indigctaiixili^
farium ftringcrc tantu noncftcurandum,6c indigctadiutorio ad mo tum facicndum.Et digcftiuit cft ncccflarium li quarc,(5c tcmpcrarc: ideoque uirtutcs iftaj qua litatcs iUas quatuor incquaUtcr opcrari faciut; & cis inxqualitcr indigcnt.
^ N N O T A r I O N E S,
"^,^^^ P^.^s cft debiUs.Attraaiuavcro plus indi caiiditatc quam ficcitatc , quonia caUditas uiuuat in attraaionc , in eo quod maior pars operationis cft mouerc : & plus ncccflb cft ci moucre partcs fui iuftrumcnti,quamquicraccrcoc cum ficcitate ftringcrc. Hxc cnim D cM n' ^^^^ ^^'^'^"^^^^ indigctmultomotu:fcd irt.-. ^-^^^^ ^^^'^^■^ "'^^^^ "^^^^S^^t uchcmcnti.Et
'.X.'*^ ^nTnt?^^^^^ attrahitfcrrum.aut
r" li' lU li- :a' 111 in .d b. i'' oc lu c-
n. ^'4ua trahitur iii ^ [t ca
Pado .r/^'?''''^"'^] caLorcm,ficutinlam~ duc^rn '^^''^ni^ olcum:Ucct ha^c pars tcrtia rcucatur ncccflario adimplcndum vacuum aco vi':! "^^"^^"'^^^^^^^^ ^^'^^ ipfamct.QuumcLliurVf ''-^^^'^^^^^^^ caUduatis habubntau.^inus in?i ''"^ r'''-^' ^^^^^^io- KxpulGua vcro mr c , ua- noii ^^^c^tatc quam attradiua 6c. rctcnti - ti-^-^-^qaead r\.p^.^^^.^^^} ^^"^^igctconftriaiouc rctcntiucE, II- a^''^ feu ap fti-: Aj^'^^ inicparabilitatc attracliuiE , ] 6c con-
a:r"^^^-. par&^^^^^^^ ^^^^^^ ^^^^^^ ^^^^nus
^^'^ ^ lo mnH • ^,^ pcrucniat . Et ad ultimum nul-
in ti^
'i .< ■> ^ J . ... wr.n „t i, ,
dtcrj,tricem,& expultri:em. tyittraClionempcr uillos re 6ios fieri legerc efl, \.dc ufu pa.r.& -'f.de ufu.par. &f£pe Ca[!.*8.^* {i!ias.& adinuari hanc ex calorcydolorefimiliaritate fubftAnti£ 2 .de aijf.fehrium,& 5 .de fimplmed. fac. zAri^i. Cap.iV.* quoque i.de gen.am.fieri a calore tcflatur. cuiws rei ratio- cap.^. nem redait Mex Aphrod. ? .qumfi.nat.f^icletur etiamnum cap.aj. Galcnus com.in Timmm Tlat. ab ijs non dificntircyciui a 40 uacuoficri tra&ioncm.putant.ut hic Auic.fed hipp. ad hizc omni.% lia.dc ueteri mcciic.figuram adimgit.De rcten tione.qubd aficiitate ad!uuetur,2.Aph.tefiis. Gal. Qubd ^P'^'' itcmpcrobliquos yillosfia,6.de yfupar.a Gal habetur . «p. 8. Sicuti & qubd alteratio per calorcra pr^ertim ebeatur , «p.^. %.defac.nat. & qubd ab humido aaimtetur .^.de fympt. c^p./, cau De expultricc autem qubdper tranfuerfasfiiraa per ficiatur , 4. c/e yfup.-ir.qubd ucrb ficcitate opus habcat 2 . "P- ^ 7'
^iS(r::r-^^'^^^^^ cxpulfiuaquictc, fcdmotu ^ ^d cxDe u?J P^''"^^' "1^^ cxprimcndum , ^^i^us dL r ""^'^ ^^^^ ^'^^'^'^'^^^ mcnfura, qua-
^ ^nattr^r? ^^^^^ rctcntuia tcmpus longf, <tonec p^''^^^^^a^cnnpusbrcuccft ncccflarium, idcoqiic fl •^^'^ attradio unam applicct alij plnscisomn^u^^^-P^'^'^^^^"'^^Sct. Qnx autcm ^a»qua: ficdt ''''^^^'^^^ caUditatc, cft digcfti. ^citatc non indigct, fcd humiditate
Aph.idem Gd.f fiptum reliquit.Cmrum cx his Ignoraffe attnihcndi potentiam uifus cH 'iHato in Timxo. Sed
' eum damnat Gal.H.de decr.Hipp.& T/. & Com.in Ti- cap-«-
mxum . Ex oppofito uerb Auerr. aliam his quatuorfucul cap.19. tatem addityquam fecretoriam uocaty& ab expulforia dif
ferre exifiimat. i .C0II.& ^.eiufdem . Cui Gal.^.de ttpcr. cap.i- & «-
fegreg.ttricem potentiam intcr naturales fhcultatcs cnu- *^'P- '
merans afiipulari uidetur.quod facit & Auic. lib.tertio. "r^ltVi. ea.29. '
Ve uirtutihus, ^ [ t uitalibus ] . Cap. 4. « B.alhaiHanic
H^^Irtutcsautcm^[uitalcs] intcUigi uolunt ,B.alhaman,>.
Ciinmc-. tAmiq.cod. le.
ccipicn- gebanc anima-
• • les fals6.
& inll^^o.^iim in rctcntiua tcmous lon,,^-' " T '''^"^'^ tu"it, prsparabit ea ad rccipicn- geban, »„i„,.
Qum uirtutcm fcnlus & motus & opcrationis y /•*'!?• vi a;quibusctiamadmifcenturtimoris& ira: ,i'„.7/,T''''
.^- V , . . ,. ''ones phyhot »
motioncs,propterca quod in eis repcriunt di- o ic„ CeLipa latationcm6cconftrid:ioncm,qucacciditfpi §i. ^14. ufquc ritui,qui huic^^^comparatusjcft uirtiiti.Nos au J4o. tem cxplanabimus fummam hanc, 6c diccnuis narafc*"^""'***
74 Liter I.
quod qiicmadmodum cx humorum fpifTitudi poftquam fpiritus in ccrcbro ad aliam coniic?
nc fccundum aliquam complexionem,fubfta- titur complcxionem, non pra:paratur ad rcci-
tia gencratur fpifla , qux cft mebrum aut pars piendum animam , que eft principium motus
nicmbri:ita cx humorum vaporibus,& corum & fenfus: &c limihter in hepatc , hcct prima co-
fubtihtatcfecundum aliquamcomplcxionem plcxio iam iuucrit ad recipicndum uirtutem
fubftantia gcncratur fubtihs : qux cft fpiritus . primam vitalcm : & fimiliter in unoquoquc
£t ficut apud mcdicos hepar primx gencra- membro:apudcoscnimvnumquodqueopcra
tionis principium , ita cor gcnerationis fc- tionumgcnusaliamhabctanimam. Et nonclt
cundx principium cxiftit . Et hic fpiritus , anima vna,cx qua uirtutcs ifte profluut.S [quo t quum fccundum complexioncm proucnit , lo niamhuiusfummxaggrcgatiocft anima.Eti^
quam dcbct haberc:ad hanc uirtutcm rccipicn quid prima complexio iam adiuuit ad uirtute ^
r B.q«»prarpa damprxparatur:*" [dcindc omniaillaprxparat primam recipiendam:tunciam dcdit uitalcm» ^
rarornnUmcm mcmbrajad rccipicndum omncs ahas virtutes ubi proucnit fpiritus & uirtus , qux Tuntcius J
• animales,6c ctiam rchquas . Virtutcs cquidcm werfcaio.Hxc autem virtuslaoud cos non fol^ ^
perfcdio.Hxc autem virtus]apud cos non 10^^ ^ fufticit,ut fpiritus pcr ipfam omnes aUas fuici j
animales in fpiritu quidcm,&: inmembrisno , - -^. j.—
proucniunt , nift poftquam hxc uitaUs prouc- piat uirtutcs:nifi propria proucnerit compi^' ^
nit virtus. Ideoquc hcet virtutcs animalcs ah- xio.Pr^tcrea dixcrunt,qu6d uirtus hxc prxtcf
cuius membri dcftruantur:viuum tamen mcm hoc , quod ipfa cft prxparans uitam : cft ctiaiij ^
brum adhuc exiftit , nift hic virtus in co fucrit niotus fubftantix Ipirituahs fubtihs,principii^ j|^Di(
dcftrudta.NonncvidcSjquod membrum ftupi- ad membra, & principiu conftridionis & "^p^
dum , aut paralyticum vnumquodquc fecun- tationis ^ [aeris attrad:i,& puhus.]AfFert enii^ fcT^^
dum habitudincm cft non habcns lcnfum nc- adiutorium in comparatione uitx , quodci j^^^^
que motum:aut propter complcxionem , qux paflio : & in comparationc opcrationum ani' ^
prohibct ipfum cos recipcre:aut proptcr oppi nic & pulfus pr^bet auxihum , quod cft adio •
lationem,qux accidit interccrcbrum,& ipfum Et hxc quidem virtus virtutibus naturalibus
4 B. mortlfiics- ^^"1 neruis , qui ad ipfumperueniunt, & tamen fimilatur , ideo quod non a uohmtatc prouc-
sio , ipfumcft uiuum ? Et mcmbrum , cui accidit ^ niunt , ^ [undc profiuunt. ] Et fimilatur uirtU" \\
[mors]cft non habcns fcnfum ncque motum , tibus animaiibus proptcr opcrationum carU f
& acciditci vt putreftat & corrumpatur?In mc diucrfitarcm : ipfa cnim dilatat & conftringi^ brocrgoparalytico cft uirtus,qux cius cufto- J° fimul : mouet crgo duobus motibus cotrarijS;
dit vitam.doncc quum rcmotum fucrit, quod Philofophi autcm,quum animam dicunt, an^
prohibct , profluat ad ipfum uirtus fcnfus & mam tcrrenam diccre Yolunt,pcrfcdione cor
niotus.Ipfum nanquc prxparatum crat ad fu- poris naturahs inftrumcntahs. Et uohmt dicc^
fcipicndum cam proptcr uirtutis vitahs fani* rc principium omnis virtutis , cx qua mctipf^
tatcm in co. Prohibcns cnim non prohibuit , niotus pioucniut,& opcrationcs diucrfx. Ei'^^
niii,utnoncam incfFcdurccipcretj fcdmcm- igiuir hxc uirtus fccundumphilofophoruiti
c B.Et swn cft ^^^^^^ j^Q^^ cft mortuum . [ Et pr^parans fentcntiam uirtus animalis,ficut uirtutcs natu
StU^nmmii-- non cft vittus nutricudi tantum ] ita , ut dica- ralcs,quas nominauimus,apud ecs virtutcs vo
>!i,*u{aMab mus,qu6d quandiu uirtusnutricndi aftucrit, cantur animales. Quod finoiucnntdiccrcani
" viuum crit:& quum dcftruetur , crit mortuu : ^ mam fccundum hanc intcntioncm: fcd ucUn^
quoniam hoc ipfum vcrbu uirtuti aftcrcmus diccrc uirtutcm , quc cft principium compJ^^'
nutritiux . fortaftc cnim plcrunquc in aliquo hcndendi,& moucndi, quod ex aliqua prouc-
cius opcratio dcih-ucrctur,& mcmbrum uiuu nit comprchcnfionc voluntaric : & naturalcn"^
rcmancbit: & fcrtalic plcrunq-, rcmanebit cius vclint diccre pro omni virtutc,ex qua opcr^"
opcratio,& mcmbrum tcndct ad mortcm . Et rio proucnit in fuo corporc fecundum huiu^ |^«t ab
fi ^ irtus nutritiua inquantum cft nutritiua cf- formx diuerfitatcm:non crit uirtus anim^li?'
fct ipfa uirtus,qux prxparat ad fcntiendum & fed erit naturalis , & altioris ordinis,quam u^
mouendu:vcgetabiiia prcparata forcnt ad fcn virtus,quam medici vocant naturaleni.&j^^
fum& motumrccipiendum.Rcftatcrgo, ut turalcm vocaucrint il!am,quxrcmnutrimcJ^
fit prxparans alia res , quc propriam fcquatur ti miniftrat,& conuertcrit:fiuc ad hoc ut rcm*
i B.alhaia3mc. complcxioncm , que uocatur uirtus^ [uitalis.j ncat indiuiduum,fiuc vt rcmancat fpccics j ^o
Et ipfa quidcm eft prima iiirtus,qux in fpiritu crit hxc naturalis : fcd crit tertuim gcnus . ^
proucnit, quum fpiritus cx fubtilitatehunio- quiaira& timor,& fimiliaeorum,huius uirti^
rum proccdit.Dcindc fpiritus fccundum phi- tis funtpaftioncs: tunc hcct corum princip^*
fophum Ariftotclcm pcr cam rccipit princi- fint fcnfus,& cxiftimatio,& uirtutcs apprchc^J
piumprimum & animam primam,exquaalic dcntcs:huic tamen comparatc fiint uirtuti.El^
profluunt virtutcs.Eiarum ucro uirtutum opc ius autcm uirtuti^ dcclarationem ccrtificarC;
rationcsnonabhoc proucniutfpirituinprin & an fituna,an plurcsqua una^in fapicntia c<>
cipio rci,ficut ctiam fcnfus apud mcdicos non tinetur naturali,quxphilofophix pars cxift^^^ proucnitpcr fpiiitum animalem,qui cft in cercbro,niftad chriftalloide pcnctret, aut ad lin-
rCDrO,nur «luciiiiiiaii»jmc^».iiL.nci., auLauiijii- ^ - - - - ^ ^
guam, autad aiiai Quiim crgopars fpiritusin VitalesaaionesGal.j, dedecY.Hipf.&^Tlpiin'^^^.
ventriculum pcr ucncrit , ccrebri complcxio- cordeficri; ut conjiantiamiiram , gaudium;part}m ah W
Part 37
nem rccipict, & erit conucnicns,ut ex co pro- qiudem,fcd non in ipfo obwiait;ut reJpprationemy& f^^r J
ucniant uir tutum operationes, qux in eo pri- tioncm.Idem Galfine jpirituferi non pojfe amonesM^^
mo repcrtx funt , & fimilitcr in hcpatc & fimi non hasfolumjed nullaa. 5 .yiph. & lik de renutn 4,'
Utcr in te{liculis.Et apud mcdicos cjuidcxii,mli dipof & alibi , TcHaturcj^^iritm fangmnis efe hAl^'
[Ci :i-
■ra eft uo jl
'en I.
"P-4. "P-3.
q^oq^c mumfrmarium inipfoiecmorc utponJncccfie tmpcrfic,,& rcfidcrcjpirms, ab ^rijl. non ymJs . nui
lll"""?'" r*"- '""^orde pnm pxrn haocrc exifiima . <,uodfenfit & Hipp. lih. dc tjmous^juummtrm Hs fpiritibus cor,& cos ili rcfidc
mamm ccrebro.Uc ufu par.& J. de dccr. Hipp.&'Tl.
mlpl^T"'-^ "^""^P^rfi d,js
ina 6.
lia WCsphyliolo
umutibus animaUhus comprehenden- ^ibiis. Cap, 5.
irii f
or cc-
iiii nt rc-
:ni •aus is', fit na cn
iio 6c tu )i3 cn -lu c' zt> it,
f«muuefit: .
Kimu ^"^''^' ^^'-^ copulantur
tiiia ^on?prchefiua,& altera uu-tus mo^
man^^fte^H^^ ^^^"'"^ coprehcnfiua eil culte • ^ ^^^''^■^ "'^'^^^ comprchenfiua oc-
^am on .^lf ^^^^' g^^^us i^<^^^^^nda quof-
lio O o ^?'^'''"^'^^'^ ' ^ ^^'^^ iccuudum a^
tu ""^'''''^^^^''^^ ^ii^-t^s audiendi , 6c vir- ^and P.r J-^ uu-tus tangcndi,6c uirtusodo- <^aufa o. ^'^^'^ ^^"f odoxrit huius
^aausK^ ''^''^' ccrtificatorum uidctur,cp ProD i^^^'^' uirtutes.r. quatuor : ^ ponunt
phS^ ^^^^^^-^^^^^ autcuv:ertifica-
^^^mqucui ^^nnens,] dhlcutgcnus
fofus um:una eft vi rtu,s,qux uocatur
^^s,qui i^^^^^^ ^^^^^^;^^'1^^^tus, fed apud ccrtihca ^^^X S P^^^^^^«Pl^ii'^'Ua. Itlnt uirtutes .
iHa n|,. ,f ^P^? copulantur.Phantafia ver6 ^^nScS"?'^^^^^^^^'PO%^^^^coniungun ^^^^^nd m P^^^ ^^^^^^^^^^ abrentiam.Et %,l
• Hoc ^r^'' rccipies,alia eft a cuftodicn ^^^^^itercunaM'. ^crtihcarecft philofophi . Scd
cius fucrit , eius fedes & opcratio.
cukis.Ht ^^P^^^T^ anrerior ccrcbri ucntri ^i^^iuocar. ^"'^"^'^™^^
^^3itatiu..i.,-: i^.^^ imaginatiuam , quandoquc ^-^atiua, 'i"^^^^ impcraucritei uirtus exi ^^^^'^''[acm l P^^^^^^'^ noininabi-
J'^'Uocateam ''"'^ ^''^ pcrucncrit j opcratio
P^odcft im '^' i'cduxcrit cam ad iUud, q^ ^uc tamcn modn V''''''' m^f^^- Qiiocun Ptimamcx f; ri''"''^' m;cr hanc uirtutc 5c P^^us, 6c cuftodt 'T'^^-'^'!'''^ pi-imaeft reci
iuuuspcrceptis:3c ifta cft ifta, qu^ f,
cxcrcct in eis,quc in cis , qujc in imaginationc recondita funt excrcitio componendi,6c diui dendi^Sc^^^ringuiasjcf.lcitformas^qucmadmo dum ad eam perucniuta icnfu, & aUas formas ab eis diuerfas^ficut^ ihomincm , qui in mote uolatfmaragdino. ] Scd phantafia non ponit coram te,niii quantum recipit a lenfu. Et huius quidem virtutis fedcs eft' ucntriculus cercbri medius.Et ha:c quidem uirtus eft inftrume 10 tumvirtutis, qua: proculdubio in animaUeft occulta comprehcnfiua, & cft cxiftimatiua. &ipfa quidem eft uirtus, qua animal iudicat,qu6d lupuseft inimicus , & fiUus eft dilc- <!lus,(Sc qui annonam prxbere confucuit, cft amicus,a quo non eii fugicndum . Etlioc iudi^ cium fecundum modum exiftit non rationalem.Aniicitiaenim 6c inimicitia non ienfu t [ J funt pcicepta:, ncque icnfus cas com prchcndit:ncquc de cis iudicat nifi uirtus aUa. 6c Ucetnon fit comprehcnfio rationaUs, cft tamcn procuidubio aliqua apprehcnfio non rationaUs. Homo etiam pleruque utitur hac uir tute in muitis fuorii iudiciv)rum , <5c procedit in hoc, quemadmodum animal non rationale.Et ha:c quidem uirtus diuiditur a phantaftica, quoniam phdtaftica fenfupcrccp:a retinct : & hic in pcrccptis fenfuintcntioncs diicernit non lcnfu pcrccptas, & fcparatur ab ca , quam imaginatiuam uocamus, 6c cogitatiuam:quo- 50 niam iiUus opcrationcs nuHum fcquitur iudicium;, fed iftiiis opcrationcs , non foUnn iudicium,fed etiam iudicia fequunturj^.^ ilUus opc rationcs lunt in fenfu pcrccptis compofitione facere, (Sc iftius opcratio in lcnfupcrccptisiudicare intcntioncs S [cxtra fcnfum. ] Et quemadmodum inanimaU fcn(us dliudicas de for mis fenfii perccptis , fimilkcr cxiftimatiua eft nidicans dc intcntionibus illarum formarum , qua:ad [cxiftimationem]perucniunt,& non adicnium.Quidam autcmhominum fimtqui pra:lumunt:6chancuirtutemima^inatiuavo cand, icd tamcn non curamus ; quia dc nominibus non diiputamus.fcd intcntioncs & dift^e retias intdligcrc dcbemus.Et mcdico quidcm non cft curandum,uthanc uirtutcm fciat. Impcdimenta nanquc opcrationumcius,impcdi mcnta opcrationumaUarum uirtutu,qu r liint antequam ipfa;fcquentia funt : ficutpiiantafia, <Scimaginat:ua,6cmemorialis,quapoftca nominabimus.Et mcdicus quidcm non curat nifi dc virtutibus, ^ [ex quibus,quumin iliis impedimentis acdditlxUo,] proucnit cgritudo. Qupd fi lclio accidcrit opcrationi ahcums virtutis,caula jmpedimcnti ,qiicd accidit prius opcrationi ''[alterius uirtutis,quam ei:] fucritquc impedimcntum iUud fcquutum maUkiam complexionis aUcuius membri,aut corruptionem copofitionis:fufncit medico , ut fciat im- 60 P^^^^^;^^^utum lUud propter maUtiain ccmplcxionis mcmbri , aut fuiE compofitionis corruptionem,accidiftc: ad hoc,ut,cum mcdicina ci iLibueniat,^ [ aut ipium ab eo cuftodiat.] <Sc nd curat fcirc difpofitioncm virtutis, cui quod ac cidit,non accidit nifi alio mcdiante^poftqua fciucrit diipofitioncmeius, cui accidit illud , quod accidit fine medio . Tcrtia vero iilaruni quas nominant medici, cft cpinta aiit quarta \
d 3 prxfcnte^
t B.homin5u» lare & monrem fmaragdinuQi .
f fB.aaimalit»
gB.nS fenfatas
h B exiAimaci uam.
> s. m quarnm
opcracionil>..s quum acjidic
k B.irtrtutjj cuc cft ante ipfam
a«t ab eo
7<5 Liter I.
quum ccrtiiicaucrimus, quc cfl: uirtus coferua- fympt.& fipe allhl docct . Gd. Veriim non omnls tdfin^ ,
tiua,5c memorialis: <3c eil tiicfaurus cius, quod motm huim cH potentm: fcd folum qui rolunt.trim . v^*
pcrucuit ad cxiirimatiuam de intentionibus in narum cnim & arteriarum naturalk eji -motu^, eodeintr^
pcrccptis icnfu cxtra formas corum fcnfu per- He t !de motu mufcuL& fi^pc alias, quod fuperim fittet^ ,
ccptas : ficut phataftica cft tlicfaurus cius,quod & Auic. Jpfum tamen Galaccufat Auer. i .CoiL que^t* ^
pcrucnit ad fcnfum cx tormis fcnfu perccptis : yide . Vide ctiam liheilum dc mot. obfcu.& manif.cA^'
6c cius quidcm locus clt pollerior cerebri ven- tc dc motu LmguiC. triculus.Hicvcroeltlocusconfiderationisplii
lofophicg,vtrumvirtus coferuatiua,6c memo- JDc opcrationibus. Cap. yltrmmn.
r i alis , (5c virtus quc rcducit illud , quod eft ab- i o
fcns,ad mcmoriam cx cis, qu;E ab cxiilimatiua T^Icemus quod opcrationum fingularii^^^ ^
funt repoilta, fit uirtus una , aut virtutes dux . xJf alix i'unt,que ab vna compkntur virttit^^ ^
Mcdico tamcii non cll inde curandum , quo- vcrbi gratia digcflio . Alic, qua: a duabus co^'^' \^
niani nocumenta,qu^ cis qualitcrcu^nque fint, plentur virtutibus,ficut cibi dciidcrium?qi^^^^ ^^'
accidutj iunt liomogenca.funt cnim nocumc* complctur a virtutc naturali attradiua , avi^"
ta,qux in vctriculo ccrcbri polleriori accidiit, tute lcnfibili , qux cfi in orc ftomachi . Attt^'
vci de gcnerc complcxionis,vcl dc gcncrc com diua vcro operatur cx hoc, quod mouet viji^' :.l
inTi Tieliqtia vi pofitionis, [V irtus vcro coprchenlma,] qug qui fecundum longitudincm protcnditur ' [^ !
fooirias. cfivnadc virtutib.animxcomprchcn(iuis,eit quircndo]illud,quod attrakitur:& fugcndoc^
humana rationalis.Et quia mcaici virtutcm c- humoribus,quod ctt libi ^ [proprium.jScniit'.|
xiitimatiuam non coniidcraucrunt , proptcc lis autcm opcratur in hoc,quod hanclcntitP^^
cauiam c^iiam diximus:idco hanc virtutcm no fioncm: 6c,quia fentit mordiiicationem cholj;'
confiderauerunt. Non cnim fuit corum conii rx nigr^,qux eit cxcitans deiidcrium,cuius cl''^
dcratio, nili in opcrationibus tnum virtutum nominauimus . Et hanc quidcm opcrationci|| tp.!,
tantum, 6c non in alijs . non dicimus duabus complcri virtutibus ,
idco, quod quum fcnfibili accidcrit nocunic
ANNOTATJONES. tum,dcllructur intcntio,qux vocatur famcs^j^
dciidcrium-ncquc dciidcrabitur cibus, licctc
Cap. T. Animalcsficultatcs alitcr Gdl.lib.clc difffympto. ali- ^ corpus indigcat . Iit fmiilitcr tranfgluticdi <>P^ tr.i.pa:c.i.c. de tCT AriH.in iio.de anim.alucr hic in Caniichiulitcr Auer >° ratio duabus compictur virtutibus : vna cft
Bifw.annT^altb. ^^^^ z.CjlLdiuiferc. Exa^ims autem.quod ad medicu^n ne tradiua naturalis,& altcra cfL ' [attradiua^voi^ '
' gOLium fucitjrcm docuijjh Gal.viae ur.quem fcquutu^ efcy tarie . <Sc prima quidcm fua complct opctati^
Auic. in C.mtp.is . Conuer.iunt vero Aucrr. Auic. hoc ncm pcr villum, qui fccundum longitudinc^^
in ioco dc ^siitnaduapoteniiAyquam adij. iunt, dc qua ne- protcnditur,qui cit in orc ftomachi 6v cefop^^
quc Arfiot.neque GaLmemhiijfe ridentur.D:jfcrt quoque 1^0. ^j- ibcundx compktur operatio pcr viH^^^
Auicaa Artfi. & Gai.m co, quodjrngulps yirtuilijm jin- laccrti tranfgiutiendi. Quiimque vna duariijj^
guLiin cerejro Loca fcdcsve confiuuit:quod ilii Tionfaciut. virtutum dctLructur^tranlgluticdioperatio ^ |
loco cVam. Scd Aukcnns. afemitur &' zAucr.in Cantici<s.er author ritcr prouenit: ^ Licd c^uado non fucrit,dciH"^^^ j
par.i.cap.i. iibcui dc oculis,qui Gai.aflriUitur. Qidn eiia/mfid Gai.fcn . tur . icd,quu illa non opcrata fuerit,] crit tra» J
fiffe eo argumcnto quidam ajfirmant, quhd m cmufdam cu giuticndi opcratio dilticilis . Nonnc vidcSy f^ ^
Yauoncycui i:(fa ef^ci imagmatio, mcdicamcntis ad antmo quum dciidcrium non rcde proccdit , diu^^^j <
rem urebri parte appojitis yfmfit, quhd in capurte ima- proucnit opcratio tranfgluticndi illud , cjU^j.
^matriLcm yim rcjiucre indicio cH . qua tamen ratio quld non dcfidcratur ? i mmo , quu m abhorenins ^
probct,yci cx co conHat^qubd non in imagmatrici^ fotum, quam rem,& cam poltca tranfgliitirc ^'^^'■^^
fcd cMcrarumfere atfmum omnium anundium, ac mul- mus,& tcrrita fucrit ab ca virtus noilra attra<^,.^
tispreterca cerciri ajje:tibm aiijs,ad camprxfcrtim par- . ua defidcratiua ; dura erit opcratio volurJ^^^^^J
tem wicciicamcnta apponat ; ob camfane ratlonem , qubd tranlgluticndi . Tranfitus quoquc nutrim^''^^
ob coronaiis futurji raritatcm,& crawj tenuitatem,eapar perficirur virtute mcmbri impcilcntis , ^
temedic.tmentorum vim ad intcrna^ cerebripartcs ceie- proccdit:& attractiua mcbri, ad quod
Cap,:i. rim jkcihmq^ adigi i srmetb.esiarbitrattis.yt fi&pe ciiam £t fimiiiter fupcrfluitatum cgrcilio,qtui; i^^l]^,^
^='P-'' i.de comp. med. per locaconjirmat . ^itias vias. Et foriitan plcrunquecxiftuntop^^^^
tionis principiu dux virtutcSjf animalis 6^
Dc yirtutibus animalibm motiuis . Cap. 6. turaiis. Et fortaiic pkrunquc cxhtunt cius c^^^
favirtus 6c qualitas,iicut infrigidatio,qncP -^,1
VA nVamCi A/f ^^^^^ ^'^^'^ ^^^^^^^ '^^^^ ' ^^^^ chordas hiDct matcrias, ^"[6c iuuat cxpulfiuam in P*'**'.^, J
tid^Ies phyfiolo contrahit,6c laxat, propter quod moucu tate fuperfiuitatum,qux delccndunt a mfK^^ J
gtcas . Coftsi turmcmbra6ciunaurx,diiatationcfua,6c flc- 6c vetar,6c in i-acicm reuerbcrat.jEt frigi'i^^?^,jj.
pagHJ- xionc, Et eiusquidcm pcnctratio clt inner- quidemqLiaUtas proptcrdtiasprohibctrcsA j/
uis,qui funt cum lacertis cotinui. Et cft genus , hcet cuin circntia,fubftantiam cius,quod cij j
quod lecundum fpccihcationcmprincipij mo ditur ingroifando,6c coanguftando poros: l^^
tuum fpccihcatur.ln vnoquoque igitur mulcu rcs tertia,]quc eit: pcr acciacns,qux eil, q^*^ ij. /
lo cit alia narura,quv* cit kqucns iudicium cxi^ liditas cxtingtiitiir attradiua . Et qualitas ^ ^^^,
ftimatiu9,aquaproucni^ comiuunis fcniUs , ditatis attrahit pcr iihid, quod iiiis c>PP.^^fi$
tur modis, cjLios orediximtis. Et calidi '^,^,
ANNOTATIONES. quidem qualitas, dcncceilitasvacui non-^pa
hunt iu primis,niii illud,quod cft fubtik^^^^j^^
Op. Motriccm fhcultatcm inter mmaics efc , lib, dc dif itca,quo4 cft fpilfum, Vittus vcro attractiijj^
Fen 2. Do(51:nna i.
turalis non attr^hit nifi, qnod cft ci magis con vifus . Excmplum ctiam cmCx c/l rhcumati-
m iicnicns,6c quod naturjc cius cft propriQ attra- mus acutus. Excmplum egritudinis cft [ apo- a i.ulcus .
. ncrc oc plcrum^uc^quod eft magis ipiflum, eit ftcma 1 in pulmonc . Excmplum accidcntis cll
Part 38
n tr magis prcpnum,6c magis conuenicns. rubcdi H [ ] ambarum maxiUarum, 6c ^ ta-m pomis.
'^^J: • gibbolitatcs vnguium . A ccidcns autcm voca-
'^^NOTATJONES, tur accidcns rcrpcdu iiic cirentic,aut compara
^*^' ^ . tionc cius cui accidit: 6c vocatur lignatio rclpe
y^triculumduplki fiicultate prjiditum ejsey & ani' du conlidcrationis mcdici ad ipfumi^c proccf
|g*p.7. mdi,<^ naturali^ofienfiiM e(i fi£pe a Galen.pr£ferti?n<i^ i . fionis cius ab co ad Tciedum a;gritudinis cncii Wt ^jy^^^ptom.caHfEtqiiomodo naturales aBionesperficiat, lo tiam. Et ed, quum xgritudo fit altcrius egritu-
■ ^P'«. nat. docct . Verum quod fubdit hic ah- dinis caufa^ficut colica, fyncopis, aut paralyfis,
> ^°J^/-?*//rrife?'4 yentricuii fkcultatem, & i it^i dcfiderium aut cpilepfia: . Accidens quoquc pkir imum eft
Lite. ^ ex ^trabik mcrdicante exdtaryd fiipe,iu^s qu.oque in ca^ caula ^gritudinis : ficut in col ica dolor fortis ,
^^^d 'ap f ^/■^"f ^^'^''^^ notauit :fed koc de naturali appctmia qu i fit caufa vt accidat fy ncop is : & ficut dolor
xo ^ P 7. n -oris GuLproprijs nhfquam legitur , imo is \ . dc fympt. vchcmens,qui fit caui a apoilematis : propterca
^'^^'ap.i. '^f'f^^^'f'^^^^^^^'^^hHmoreappetentiam^^ quod materiead locum [delccndutj doloris. ««.«^«"«iiitttr.
tra- ^^^<^^-a:;l.ex^a:ida bdc.qn^. aira csi,furH7namfisri inappe- Et plcrunquc^etiam ipfum accidcns fit cgritu-
llti>:.L (^^^iiam teJP^atki-. Ethic quoque author,lib.!..doloresex do,queadmodii dolor capitis,qui cxfebreacci
' 1 V'T'^V^ ^^fitnculo pr^cntia magnos ficri confitetur . dit,quu quadoq^ figitur,«Sc ta dm fit manfiuus , «^ara quc^m fiipradcycni6aiicne afien- lo doncc fit^gritudo.Et ell: et,quu vna rcs copara
r* ^i/resJv*^^ P'^MHit . ciuKrn in os yentriculi renam a licne tionc fui,6c rei q eft ante ipsa,0<: rci,q eft poft ip
tamc.^'^^'^ ^'^'^'^" appetentu gratia . T>e qua lam,ell: egritudo,6c accidens 6c cauia : quemad
^ ^^'^'^ ^'^Upertiii.s non meminlt. quamuis de vs ye- modum, verbi gratia , ^ [febris cthica : qua: cft
Ti J^^'^^^^^^ fundum inferuntur accidcns apoftcmatis] puhiionis,6c elt a:gritu- ^.hchifi qcUac
icijl ^^-^^ ^ w«?3' gratia, f^pcnumero yeruafecerit. Imo ] .fuc. do fccundum ic : 6c eft caufa dcbihtatis ficma- cidens uk.ns,
^ \ ycntricuio hu?nores quidcm ad ipfum trahi chi: 6c licut d olor capitis, qui accidit cx fcbrc ,
^^l^ €x h^l 1 ^^^^^ teHarurs fed a iiene in omentum , & quando dolor illc figitur , qu ia cft accidcns fc-
ac' 'h'f ^^'^^'^ deinieps in tenuia inteslina,(<r per hdc bris , 6c iegritudo in fe plcrunque proucnit cx
tca . ipfum yentriculu trahi documquo qui- co ' [ febris ] 6c fit ipfius caufa . 'J-
■^l, iZT - ''^''^' C^ic^^m hac dere peritiores noslri A N N O T A T 1 O N E S.
. htt''' ^^nVom qiiidem corpori-
^^^1 repsrif^ ^ ycntncuii os fefe infinumem De morho,caufay& fymptomate galen. iibros proprios ^3^., 6.
dey ^ ' ^^'^ ^*^^^'^ ^^"^ omnibtis . id quod & Gai.iib, f^npfit • & quidfingula h£c fint , tib. de dijf morb. & de ap.z.
phJ enaruiH arter.difiecl.adnotauit , fjmpt.difi: & 1 .meth.& 2 .jnethdicct coUigere . Qmmodo cap.7 5c g-
f E M ^ c autemorcfiaiiquandocauf£yim habeatitjib.de dijf.morb. ^;^^^'
Uiti ^ E C V N D A L I B R I P R I M I quomodofymptomafymptoynati^ fit caufa, de dijj.fympt.
J ^^nonis: cuius funt dodrina; trcs . Et quomodo cadcmfymptomata morbic£ cauf£ quandoq; cap.4.
/• j p • fint, 1 i.meth. Et quod ynum , modo fymptomati^s , modb
•all I. ^^^^^^^-f ^Sntudimbus . 40 morbi natyram tcneat, i .ad Giauc. Ijabetur. 7^n difirc' "fp
'•1'" Tcnr"'^"^'^^^^^^'^^*- pataCjaLhicauthor. Idfoiim parumaccuratifiyipfijfe
^^''j i ""^^ ^ccidcntibus . yidctur,quando morbu dejmcns^eum cfje, aut complcxio-
^^jj D-j^ • • nLin,aut compofitionemnonnaturaic7n dixit : QjiumprX'
^ ^*.^ -'Uruix primx funt odo capita . tcrLompiexioncm 6^ compofnionem,& cjaien.cr ipfcmct
^ li ^"d:iFl' r <iAdic. fcq. cap.foiutionern continui adiungat . TSlcque id
' ' '''^"^ '^''-/^ ' <^ ^gy^tudinis , & accidenti^ . ^ici po#^ yidetur, agi hoc in ioco de morbus dumtaxat par
'^^ : ^'^P' tiumfmpiicium & compofitarumproprijs : quum morbu
" /-) "l^IccTin ^ i r <^mcratim dcfiniat . f lrum dicimu^ foiutionem co?itinui
17 J J id n. "^^'^^^ ^'^^^^ mcdicoru eft compofitione intelii^,quum hic, ytinfcq. cxp. patebit,
^'''^io ahr i , ^'i''''' "ii^'*^ ^.^ prouenit in- 70 fit , quhd continm foiutio ytrique ftn^ par^
^l^ "^^'^^-it cms in- v' m corpore huma .i^,^ ^,,,,,^ ,o«;i.m.xt; i,/ ^tm./; mm^o compofitaram .
noi^^\ ^^^^^O'^i5^-Eta:gritudocltdifpofitio
^P^-iatio''^^^ cxquam jqjn. COSTAEI NOVA DISPFTATIO
t'^' 'i denj, ^^^^poutio non naturahs . Et acci-
'n! { nonT' n V '-'"'^''r "^' difpofitioncm, ^ jjy:,/,,, j„ p,i,,. j-^^i,^, ^e naturaiihm rehu, tra^
J ^^c^^dol^^^f^''^'^^^^^'?^^ J\aatione,detisnunc,quipreternaturamJunt,mor^
) '^?^ ^olor ii cnU r '^'-^^' -TS. ^^'''^one,de ^s nuncqui preter naturamjunt, mor^
kB£ '''-'^Vlum cft nn ' f P^npncumonia. Cau ^ ^^^^-^ ^^^^ ^^^,^^^^^ ^ ^^^.^^^^^^ ^^^^^^^ ^ ,^4^
1 / ^ ^."^^^-^ap, : acciaentis d\ fins, '^io.^.^.e.-i^ c«i../ ,fiicceditdnmorb^^s, & morbo
xepictio Caulx quoque cxemplum cft proJequenais,de morbo agit prmu,
^^^'^'^- • ^^-^^^^fff^ "^'^^'^^ ^'^^^^^c' f ai?.. dcfpnptomatib. qucordinemfi quis
''^ "^i^^of^r f^'^^^^ docendofequatir,non ^iJprobandJ. quia quodmaxi^
'' 0 '^^^^^iis • f ^^^^^^iV"^'^ ' ^'p'^"^,^^^P^^^- ...^i.«m ad agcndimprlmouet,morhus cjt. morhi abo
^^^^'^ accidcntis cft dcftmaio lendigratiaperqtLmedLcaufas ,fyraptomatayero.
LiLer I.
tet iUins cfe&its ctpgnd.Efl tmen aus qui dUigenterfcri bit y ut in propofito fc?nel ordine perfiftat. quapropter , quod in huius fe^ionus ingrefiu caufum siatrm , morbuq^ , Atq;fymptom.i kicauthor definiaty inprogrefm autetn de morboprimum.tum de caufts agat;prcfertim uero , quod infequenti capite de famtatememinerityCuius definitione precedcre morbi notionem oportebat,probare quidem non ■pofiumus:non carere autem huc locum errarejnjpicamur . Anergo fecundi capitis imtium huius fe6lionis initium eft ^ ita ut ante omnia triplex corporis conflitutio proponaturjana^^gra^neutrajijs uerhis. CoM^ons humaiii &c. yfque ad ea uerha.. ^gritiidincm ucro ali.x , &C. Sequ.mrautcm<egra dijpofitionis confideratio ; ad quamyquum pcrtmeat morbi , cauf^ , & fymptomatis cognitioy ea dehinc proponat.qtm primum in hacfe^ione leguntur. Dicimus quod caufa Scc.Ccterum quidquid hac de re ftatucndHm ftt, expendamusqu^hic fcnbit . Caufam elTe ait in libris medicorum id quod J>rimo cfty& ex quo prouer.it inuentio dlfpofttionis in cor-
humano corpdrc difpofitio ] . quimdo enliH uenire ab alio eji hahere ab alio fui initium , & undeO^ tium eH rei , id ejficientis cauf£ habct rationem i c(i»P igitur efl principium ejfe6liuum morhi: qucm Apf^^ dijpofitionem, & re5ie , ut oHendemus . Sed illud hic ^ gnu e[i confideratione,quod ait efie id,a quo proUCfli^ inuetio difpofitionis aut fixionis; qdd ea in^^^, esi,quid fixio^ ^^4^1 morbos innuit X^^^ & h l^^f^^^ les,& difficiles folutu ^ Non efl confentancuinrationi:^ I o differentiaru morhi meminijfe hic non e(i Ucus . An in^^ pafionem & morbum i Eadcm profe^o caufayp4^^ & morbi efl caufu.& principium effe5lus,qui a caufie^* paffio eft , terminus uero morbus ; qui primum dij^o[0 efl , tum uero , continuatione caufa , in habitum etiam^ gcnerat. Jta quidem , calorem quem fol inducit in cotfi^ prius quam indu&us ftt, pcfflo eH ; rbi induBus eJlM fitio . perinuentionem igitur diJpofttionis,paffionem;f^ fixionem difpofttionis , morhum innuere Auicennamf^^' le exifiimarim . eadetn enim utriufque caufa efi ; &yfi
pore humano,aut eius fixioms.Quo loco.quu caufam mor- lo morbumfecit , prius induxerat paljionem . fane autem^
hi Galenus in gencre affe&us feu di^j^ofttionis prxter natu ram reponat, cur hic hoc ipfum genus non expreficrit ,fcd J>er communiffimam yocem{id qno dc{k)definierit, admirandvM uidetur.Atfi rcm Jpe5^temHs,confulto agit.Etfi ■enim Galenus compendij gratia , ut ea tino quafi genere Jperflringeret , qu^ prMer naturam humano corpori euenitmt ; & morbos & cauf^s, & fymptomataAffe6lu5 feu dijpofitiones aliquando nuncupat; ucre tamen caufs.moriiffi ullum caujk habent certumgenusjno aliud habent , qu.im relationem,qua caufDcad ejje&us referuntur. Et ue
prmreundum non efl, quod caufam definiens ait cam f/' fe [ in libris medicoru^id quod primo cft<5cw Cur enim hoc dicat.jn promptu eH ratio nempe quodl'^* gelatiori fignificatu cauf^ fimuntur a medicis quA^[ pbilofophis . effe&rix caufa iUis ea eH, quA dat formiif'^ > medicis , quidquid tfficiat atque adiuuat , conferuat , ^ quoque modo confert ad agetidum , id cffe&ricis habetr^ tionem in morbis. ita ut,qmmin atiione omni fit & ngit & quodpatitur , aptitudo uttiufque cauf<£ habeatt^^
. r-- . . ^ionem.z^liamuocemaddit AHicennas,quam moXf
re^wo«y««r dijpojitiones ^ qtiando rnim quod agitnon efl tiam in definitionemorbi.[ in corporc humano ]
yero ad differentiam neterinaridi. quamquam prd^te)
c.cho,quod mouet non efi motus; neque etiam quod afficit tH^ficclus , neque quod di:ponit,efl dijpofttio . QhIs uero tiiam humores,quod alicuhi i uenis impatii ohjirutiionis , fHHentionisve funt caufx , dijpofttiones efie dixerit ^ quis lorpora all.ubi meatus comprimentia , yelpartes diHor- ^ucntia,aut difirahentia , qualitates dicat i & qtiando ob inopiam alimenti humoris^, quo natura meatws difiendi ,
ea uox poffe yidehatur, quum fatis conHet agthoc locO^^ his ut ad humanum corpus jpe6lant . , i
Et^gritudo &c.] Morbu dcfinit, diffiminhusf dem a (jalcno uerhis , ncn diffmili tamenfcnfu ■ niorb>*^, efie dicens non naturaletn in huntano corporc difpofitiofi^* ex qua in operatione efientialitcr prouenit nocumentfi^
rttmaliqutddefiarqu£adefie oporteret , quH hac yitia ^ 'T^'^ y.n--- ■■ ^ ^ . .,
ijuaiitati , & nonfubflanti^ afcribat f hac profe5lo yitia mn qualitads , fed JUbHantix prdifentia abfcntiaye omnid accidunt . tAt acliones, aiunt.ficri aforma , propterc^j, has ipfaa caufas,iicet fint fubHanticynon agere tamen nifi merito qualitatis ; atque oh id non alia ratione caufaa effe 7norbQrum,quam,yt Jlnt difiofitiones. Quod,cumipfa raiic refjtlit , null^ enim naturalis corporis a6iio a nudafit forma, fcd a corpore cumforma : tum yero fenfus redarv:ut.ot:iirutTionem enim a calculoj ab humore,& compref
proprjo genere diHinguitur morbus a caufa rm>rbi,& ^ fympto matibus, quibus generatim non conucnit efie di^J jitioncm . de caufa enim id oflenfum eH in fuperiont^uSf fymptomatibits primum, ettertium eorttgenus p^fcfii^^^] Non naturalcm diipofitioncm interpres uertit pro eo ^^"^ (^aienus prfter naturam. Aitab ca dijpcfitione i^di of^ tiones efientialiter , & prouentu primo . quo loco cur *K ccm illam ( ^ffcntiaiitcr J addit,qu£ non eH in Galeni nitione , dignum eH fcitu . An forte , quia a6iiones A
riirr;."''''?^''''.'''':'''"'"''''^-'^^'-''"™ turudm.quum^aail^aM^^duriHsaaioniscHcM*'
lisplane ipfis jpetcamns . Nonfunt igttur tnorborum 'cauf.^07nnesqualitates,aut dijpojiiiones .imoyero, quum ex ijs aliqu^ ftnt ingcncre qualitatum ; non omnes tamen in eadem fimt fpccie difpofitionis.putredo enimqudS febris efl cauj%intertiafpecie qualitatis efl , nonautem difpofttio efiy Q^m h£c igituritafe haheant,confulto Auitennas ciiitata omni de hac re controuerft£ occajionc, non dcfinit caiifxm pcr difpofithncmjcdpcr communijfmam uocem, dicens.Dicimus quod caufi cH id quodprimo cH . eauoce ^
tur ueluti,quum a6iio i:cfa,l£fde aitcrius a£lionis cH cOi^fi* obid,uta caufts diHingueret , dixit prouentu prf^* id efl , ut(jaienus,fine medio : (caufji enim mnproximf*^ fed interuentu morbi i^dtmt: ) Addidit autem C^Jf^^\f^ iiterj addifferentiamfymptomatum; eauoce id inf^-^ gens quod primo &pcr fe ^ Secundario enim & f^^f.^ dens fit, ut ixfa una a^io aliam i^dat proxime . /4 L afymptomate, morbi quafi naturam adepto . An ^'^ i
morbtis dicittir di^ofitio l^dcns a&iones efientialiter > ^ [Dicinuis] hic ut am~ ^sJuidiplercntiat^ ff "on .fientialiterM^
1 n r . jr ' 'U' ^ L i^J rcquint m morbo , qu£ condttio , iicet m diMtwm^
koceHensfeu rem'.additatamcmvarticula[ quod pri r.An..m..rur u..
nparticula[ quodpri mo Q\i ] ut differentiu , per quam contrahitur ad mmus comune genus . ita ut caufagenus fit ens quod primo eH, quodenhn pmnocfl.prmcipium cfl, & caufa p-rincipij ha hct rationem . Qmm ergo caufa fit principium quoddam, ^t<aie nam iUud Jitji^bdit, dk€ns[ a (JUO proucnit ia
ceinteiiigatur,ut qu.t hac ipfa difcemitura pajjione;^^^ leno tamen , ut morbi natura melius cxpliceturtaiici^^[ 'J' dtjciendaproponitur.eyituero multipiexin hac dcfin^^^ ne dubitatio eH . ita ut nulla in ea fit particula fine f^' Hione.rPrimum, quod*.di^ofitio eius fiatuatur ^^mque di^offtio ^rlHoteU eH qualitas , & ca qt^^^^
Fen 2. Dodrina r. 7
f.,^ ^'^'-^■ym^cr^ytZi^IZTI^^^^^ /«^f'"«-C'./«./'..«;»/^«^„,/,«„/?;„/<,„^
c!l *'»/?«Z. Tmv o!^X/:'T7^^ ^ff '™'''«''^i''-£fl€^«ro;«»«r,.i,,,;«J/^
/j ''«'«'''"fi^./Sl^^lT^^r^^ «■'"/2^«ff'°»^^-£^«''g«"M''°'?.-<'r«/i/:r,^„«y?..«rl-
11< '^orb^k k LtLTi^^ ■ '^^"f 7"'''«"'"« "'"«^ "i.-^ai tfdereaclionm, Ld nem putiuL cui tre
^'-''-^■-'-^fcLcorZTam^^^ ""f- ^■"»l'"ctuerofi„tiopcra.no,, autcmipfi
l>-no!l,^.fed ca,,fIruml:SrJt^^^^ ll"™'' n,aU,n,ntcyericr„ defrauat^ eoSiciL
'"f Galeno f i/fl X ^^r^ ^ '^r-^'"'.--/^-"/-''^''^' '''''» —f'''^*».
I /d Htmem,at yere 2fpof,tioMtfec "s Zh Gak^^^ "^'''''o.^iuthores. cjauf^funtmcrhoru,», ncn r„crhi :
U '''-'^^onaitmk.feLturenim cnmmZl^' f^l^^-S'''"- ^fi^mi^''t'am.b.,run,rerurn^^,.ifuh-
oi, '^'ff^-nfkinca conftitmio.fMurTnZTF T Ut,^ fi'.nt.argur„cr,to, non conduuitur . 'DiterVaitcn,
f^^'''''''io,.tutdef mTIs M^^^^^^^ ''''f'='''f^«».'-'f'''''#'?''<!»^i*.«m.,,,,5ano.y?.„c»«
'["'''ITcPtr.tane;,, h,"2mZZ^Z"Zs '^^•/?^''''»?''--/'f«<:/i#'..«.'Am^«.m^«Weivi</,/;
5.. t"''";"^*'^'^''»''/^''''''^^''^^^^^^^
^"^'f'''"Kenereft,,s^lrh,^Sk&^^ '"''^'r f'^'' '''''' ""^^^^^^
■^. ' ''r^'n>'dcmm->mt.^^^^^^^^ ^/'^''■"^"'""f^«''^'«^i'i^'=-,«o''moriio.4;»f;
'«^ rrr^'/^''-'''"/'"''-'^^ M«^«Sf n^jr"^!'' -"'""«?"'«'.'« crrirS»
f f''iu,icontrar,,.m difpcfitioni. & «o„Ze7noZ ^ t ''"' ^lf' l-""^ >" f"k'^l>o corpore femanct,
-"■'JUdrntudms „c„ mcrctur nomcn . ' ' , ['"'^""^'■■"ncn.qmn morhi ^uoque mfieriaican
fPo(i,t "'■'■T' '''f'^'^' videntur.vt ne morl i nnus di ITr J '''"''"^r^' cor.fcnfi:,n,quod in ea farte,cui nu,
.fi ^/' ^''^''^■fi^^tmmus. O,,.^ t.xme„ huohTut ^T . ''■H' f'""'"^'' aahuc fi.xam babcnt fedem ; & vdcm ta-
f" '''*»/='«''?s.fSS r;"'f /"/'--''•7''.'//-i-//?rmi.;.'^,oi<^«r,;
^^^'^'''''^'"'''^''-'noniJcfiemorS^ ^l^fl/' ■ f"lt & fdres cx.cftishc&.i^in f^eri .
* }o.^Zt:i''^''T"''''-''''''-^<'^^^^^ ^ « f^'/'";<-''.-i'./x&i.w,^?.;/.,„^
if" fiadarl-,'''^'''''"''l'''f''>''t''''^'^^^^ ^"^'^'■"''^"''omncs.nonfecusatqueanimalia&flm
'■'itV:,"^^^^^^ '^'''"''''''^''^'■''^«•''«'''''^''"'nt.nontemeredtcun-
< «'«co.Ifr7'f''''''^/''''ti'«S'^wro«,./i,.,,,,,,,/" ['^''''f'"''''f';'l^>»t'''«^perm.wcntiamiamhabent.
«rc/^f, J''^y='»''''i«?.«m:e-^SrL.,^,,,; 'I 'T^T^- ^'^''l^ ^^'^''"'"'orbusomnisnonfecus,
* >"">' dilt^?^'f;">f"'o»cm non per rcUtionemrl' ""'t" fi" >'<''« €^pr,ctereaobmtur, non difficilere. Uiiof j,,'''"-^>in'crhuspriu.^eH difpofinoqu-m- /""""■• '■'^''ffofitioquidem.fiueteres yirifiotelis inter-
(>" "'»' i-fi prZ • 1<"'>"'<' "''>»■ fanitatisfunl-n!n ^"'" ""'f''''»""'»'»' ""■'"sfuit aliasfignificationis. vt
r frofortioI''''^''''''''o''''M>nori(.frifidit,ttrs Ouitaf ' ' ^'"'"""'"'^"^"''""l^ilitatcmfacilemobilern.aliquando
1» (ficrelatio"-!.-''' '^^'^''"''"^'^r.ofi.^amcr^^ pnusutm.fq,,e.cir fk,ile.et difficile mobilis quahtat^sfi
r »« «orii "'"■ ■ & corrufta proconio furd^-n..^ gmjicarct . ncnmmquam et,.im fro quaht.ttc icncratim
-^t non iti haict res. imovero vt'?,ler7 """"f"""'"'"' ■ 1""''=»' '^'«""''^ ?'«/i"f«w definit lt ^ '^'•fpofitmemieamefjcdtctnsdiffofifmemacccdentcm
Liber I.
effmtijs^qu^ iamfunt,rriplexigiturquumfit difpofitionis fignificatum;morbigenus non primiyunde aduerfa m tiofumejatur;fedfecundi modi efi difpofttio ;fhcilem & diffiJdemfolutu qualitatem comprehendes. Sane autem^ amm prxterea difpofttionem eorum effe^quA aa animam permcnty difserebatur; cotra eft M^iotelis authoritas, qui in ea ipfa calorem quoqueAC fi-igiditatemjanitatem, C^r morbum , & non animi tantum habitus reponit . quo fit , ut im erpretum Arifiotelis obferuatio non negligenda quidemfttjcd tamen moderanda.quanquam etiamfi acu msfpekeSjdifpofttionem,atque habitum,potentiamq^ at qde impotentiatn naturalem no aliter differre fortafie exi nimes quam ob loquendi yfim^qm difpofttionem ad anim, fotcntiam uero ad corporis res referre folet;qu£ omnes tamen in eadem fint Jpecie potentiayatqueimpotenti£.habitus enim fcientiarumAtque artium quid eji aliud quam anirru potentia qu(&dam , qua quod ad easfcictias Artesycfpeclatytraclare exarhitrio licet ^ conftmilis uero eft in pugdi quoque dcccrtandi aptitudo , & in curfore €urrendi ex arbitrio . 'Proxima erat ratio de nomine con fiitutionis,quOyquum & fanitatis,& morhi naturam Ga ienus explicet, contra ipfius t.^mcn fcntentiam dijferre a tonHitutione dtJlwfitioncnt difieritur . Vere autemaliquid eH,qHodin ea Gdeni ratione deftderemus. Vtenim hoc ilH dcmus,fanitatem fitam efie in conHitutioneinftru tnentorum, at ex hoc ,f\nitatem cfie consiitutionem non fcndct .fymmetria profeBo , cui famtaa refpondet , qua in conHitutionc didiuyn jpecraturjnon estipja conjiitutio, Jcd altquid conlTitutioms . Verum etfi ita habet res , & ucro io/islitutio d'ifpofition<:m prxccdit natura, non prX' £cdit tamcn temporc . imo, ita ilii coniungitur , ut eodem tanpore , & consliiuatur res, & nafcatur dijpofitio . vt froptcrcanon ternereamcdiiopro conHitutione fuma-^ zur difpofitio. EH igitur morhus difpofitio. ^At non qur uis tamen dijpojttio (quofequcns ratio conuelliturjjcd dt fpotitio in gencre qualitatis, qualis ea non en,quc abAn Pcotck per ordinm dcfmitur,qu<ii uere eflfitus.ita ut nC" cue reaededucatur, auv qualitatem, aut morhum epein Ladicamcato Jitus,uel moi hos qid carent ordhie non ejk difpofitiones . Quod autem poHremuyn crat , fi fmitas dlfpofitio, moruum non ejfe difpofttionem qui fanitati eft co.itrmus ; non rc5le id dcducitur . fmt enim contrxria in eodem gcncfd, co7itrarijs licet diffcrenti-js inf.ruiJa. atqne ita morhus mda eft difpofttio^uc fanitas bona. quanquam, ft quls dicat fanitatem quidem jtcuti & pulchritudinem cjk qualitatcs^morbum ucro,& deformitatcm acn qualitatcs,fcdpriuationc: : proptcrcac^ <&quiiiOca ratione qualitates , & cufpojitioncs dici , parudoxa is quidem proferctjcd hahehit tamen authortm Plotinum. qu^rcsin tranjnaturali fcicntia jmafie nonimportuna, medii Is tamen,ut nullius ufus,cst dijjlmulanda . Sit i'Jud igitur conftitutum morbum ej e quaiitatem in genere di" Jpofitiorjs,ut ex ueteribtis proponit Auicenmu . At ue- Yo afpofttio, que morhi cftgenus, contraria eH fanitati , ac propterca prjiter naturam,ut fanita^ cH fecundum na turam. additur ergoin definitione, prxtcr naturam; Quj, tamen uox aliquibus fnfpetk cff. Ft enim quicquid vMr^ limites excedit,ita tamen ut corpori uim non in^ fcratynequc uires,ac fimciiones marufcjic interturbet , illud prxier naturam quidan eft, at non tamcn contra naturamfita quod extra natura prafcnptum eH , & uim nauminf'at,euidenterq^ uires,ac fun^mcs labefii6lat , contra naturam potius diccdum e^i,quam prxtcr natura. Sic ea uitia , quc iiires aUionesq^ apertc non Udunt, licet fmt prmr ?uturam, negat CJalenus efic intcr morbos rcponenda : al^oqui , vt muchatur neccfie eft.
''JPrfHat i$mr morbum diccrc dijpofmonem effi contra
naturam ad eorum differcnttam,quA quamms prdterm^ tutti naturA ftnt,natur^ tamen uim nonfiiciunt,cmujmo» fa:du€ eft i6iericoru color, & quifolis ardore cotrahitur,P' ciei lcntigo , & ylctifcula,quA ncq; fenfum mouent,nef funaionib.obfunt . Ceterum cH hic defermone q>*f''^ cuius yfu quia obferuatio ueterum receptaquc confuetu fequenda eft,daymari illi non debent, quibt^ illtid pr^tc naturam dicitur cum antiquk , quicqutd naturf termi exceffit , fiue inferat, fitic non injtrat uim naturx • tt i I o quidem quicquid contra nattiram eft etkm pr^ter natur ; Hcet non e conuerfo . atquc ideo , ft morbus ejt,yt amnt centiores,contranaturam, esi etiam pr.^tcrnaturam, m huius yocis yfu nonfint yeteres acctifandi,& ace^' mcn,profuoytquifi arbitrio ijs -^^^^«^^^^7*^'/'.,/:. do rem ipfam non perturbet.Qmm igiturmorbm m tio fit prAternaturam,eft tamen hoc genu^ ^^^^'^^"^^ ftfi que fymptomatihu^ commune . propterea additurn ej dcHnitione pro differentia,quod Udit aRioncs • ^^^^^^^ caufA quoque morborum l^dunt aatones,& abqua ei 20 numfymptomata eas ladunt oh id ad difcnnem qui<^ ^ fymptomatum ( efientuiliter,addifferentiam yero cm Yum(primo)appofuiffe Auicennam dtcebamu4 . »^ tamen etiam turbulenta.Si enim( efientialtter J "^'J^^jj^ inter morbos & fytnptomata, cur eam uocem ^^^f^. j Galenm^ Tum yero id(primo) quod ponitur aa dijcrcaufarum,mdcponitur,fi ea uox yt Galenm ^-^^^^^'^'^^^ gnficet,idquod eft proxime ac ftne medio. fhlfuhi qui eH morbum Udcre atiiones proxime , ficuti enimten y
est moroum uacre aciiones yrv.\if(tc ^n..."^ ^ ries qu^fanita^ efi gdeno , caufa eflfi.cidt.m ,}ti^^ ?o caufa aaionis, a^o caufa operis ; fic intcmpcrics,qu^ morhus,caufa cH fiicultatis yitl^t^Mc ucro it'>^^^r^-^, tcr morhum igitur& aHionem intcrccditfkculta^ i*^-'^^^^ ta,atquc ita morbm non proximcje.i interttentu /rf' ^*^^.^ tis l£f£a6iiones Itsdit.fic nuUusmorhui primo ^^"-^^.^"^f ncs . Sed nequequicqtiid ojjendit aUionesfin: medio^ bus efl^ . funt enim 0" morbofk caufA,quA ^^fi''^^'^^!' ^^ ti largior cibi copia qua co^ioncm ciufdem lal c/iit^^ ^ ajfcdio uentricuLo,fcdfiicultatetantumfiiperata . BtD ptomata quoque atiqua proxim£ fimt caujA aBionis j ytyentriculi conLotTioimbeciUamal^fangiiificati^^^^J^ h^c mitritionis malx . Et rurfurn in eo quoqucfymp^^^.^.^^^ tumgcncrc,qu.i^qualitates mutatas yocant,al^i^^^^ artiones proxime . idenim apertumeUlutcum ^^^^^^^^ nic^z colorem dcprauata yifionis efte authorcm,qiiO lutea apparcnt . AMities quinetiamac duridcs diP^^ lem artuummotum efficiunt . & cr.-ijjitudo ^'^^'-'^^^^ fpirituum in oculis imbecillum ajpeciumparit : CTJ^^ tamcn horum in morhi natura comprchendltur • ^ is ititr morhi proprium aaiones offendere fincmcdic j^
Part 39
nitur in ei^us dcjinitione,aut hcc ipfa quoquc in '^^^!*^ gcncrc funt rcponcnda . Quid i ne per l^tonern f^^^ .^ tiionum defmimdus cB morbm. cH e-nim rtonnm morbus fine yllo Ij^ aaionisfcnfu ,fi ycrum cft,f^. ^^^, Gaicnus,fimphtcimnpartium morhos effeftattm , n ptis tcmperaturf naturalis limites excejferitjliccteX L^^ iUc ncque a medico nequc ab Agro percipiatur . wowp . |, turautem, quia nulU a^ion^ offcnjaen^nonmon^ .^^ tur morbo ladtmtur attiones : rurfum multarum P aaio uitiatur citra omne earum partiumnoxam-^ quum yentriculws dolore , & aures tinni^u oh e^^/' ^ii fcnfum afficiutur: & quufiicia in cerehro ebflrumo ad m fcriorcs partes pcr neruos non demittit:ir . jto ^ di attio obflruais wfirijs neruis, ipfis tiero oculis nt* do uitiatis laditur . fic ft uentriculus defeau ^l^^^^.^dc, concoquit , nm eft tamen in uentriculo uitium - ^^0* quod,qiium pcr fiihres, iiiflrumentorum partes V nes alm offendunturyoffenduntur ab intemperie Jtn^ y
Fen 2, Dodrinai. 8i
i ZtZtZ^''f''""^'^"''^^^ rV^«^f''gn.nt,furnftoariumentod^exaahLkal,,ex
'1 Z/efTr/"'"''^'^'"^'""^^'''''^^^^^^^ t"mtmterrnlhurr,,&UfJaaliesmtern^Sufip
t ^^-^^S^rw 'T' : ''f re,fer fkMefa ; hoc fufteaum eH .. funt enkn aS.ones Jo«
' . Imin^o X^ '''^''"! ""'"'^""'"fo- fi":ultat,s,fedcorporiscu«tfi,cultate.vtimurcorpusmor
i t«'^pr^<:edit,ita6~fi:cultas.fi^lfoi.itur.',iuntfi,ulta-
f /;;°-'-'''^'S««';pf"a()n«pofws^a.i;« perquali tcm l4^meffeintermorbum& aa.ones . Etrurfim,fbe.
terdmn """'^" ''■^'"'r.pr^mim quum exiUisin.. lo Hemus fi,cultatem,ea non m omni morbo Uditur . in cal. ' " iui-<'em ul- '"«^ "^""^ """^fi'" ^'"^ "''"^ ""fici: eius aaio Uditur non Ufa fiicultate .
hcpatismTh' Quodfietiamdemusfacultatcminomnimorbo Udi, &
di'turo,,<ilZTJ''' ""."'*''">''"'' '" ""'r^'' ''"ff» •V'^'^"' '4^ "ffi"»" exl(f.,fiicultateproxhne dcpendere,non cft
T r.e. ExhisZT """" ''^'''' *"»'"> fio^ifltM lefa ante aBioncm kfim ,fed lum itfafi.
">'' beat,apMrn ITirfZ''^'''''"'''^''''" '''' ''^''"^'' '''" '">"" fttlefafaiultas,^- Ufa aSio;ac
f fl-M & fanitit r "''''''"'""'1' "•'"'^ ''•'"<' "">r>''i> propterea non intermedia fit fiicultas inter afiionem /f-
'* (or.fifta-e ■''^'""'t^tisautem naturam ne^at Galenus fam & morbum . aut potius,neque frmedit, nequefequi-
' ^ dam,ss,oportere ' * l"'"!'"-''"* 'O"" turfacultas tempenem ,fed cum ca eadem eB ; ita ut U
"«w parnum 'c- ""'■'"!''>'!>""» morbusf,t,& fimpli- fa temperiesfitfacultM Ufa ; aut etiam melius( ne com.
'f I P€mcs [^'ft^l^fr'"" mflt^innuh Arisioteli pofitionem & unitatem pritereamus,quenonfecus,atque
' <iH<o»«,G4/cto 4««^^ temperiesadadionesedendMconcurrant J nonmodole.
K fmendusnonX''-'"^'^'''''''''"''"^^''' f''t(mferies,& facultasidemfunt,fednaturabsipfacor.^
Sf, &vfus,ytmJf-''"''T'''"^''i'''"'^^'''"" '^flf""'"' ^''tnt'oacfamtMtemperiei,compofitioni,& umtaticom
turaexpli^etlTu '!'^r ^''''f '''''' '^^^^^^^^ mums,facultas eft,fac,dtasinquamintc7ra ,& econuer-
ynatmco,Ii,,Pr n'''^'''^^^^^^ fimorbusacccnrmtiopr{ternatur.-,rnfacultasUfa .ita.
rnumeaml:s/^rn^ 'rf'''l'^"''^''^^ «t tot modis etudi aduerfa ratio pofie ui,leatur , neque in-
' '^"dmiranduZ f'"^'f''r) add,t^^u,cennat , non termorbum&aff,oncsaliquidintercedat,c,c,usca,^f,re-
T, Pncfumpta "^^'f '''"'"'''<" '^'>M>no eft ^eHihic pro- frehendiueteresdebeant ,quiamorboproximelcdiaaio
'K ^mones)^^'^/^^^^^ "^re nesfiripfcre.mcrecontioresrefpondmt,&multiscum
<i'>rrof,tioJtl!ptrif' t^^
'•!"'. Hmoneml7l r f ^ <i>M>t"«^m in qu^ cuiiintegrum eH uide-re. Qmhustamenne nos con-
T''limesu"Zff'^'' ''!'•'' f •''"'' ?'""1'" '"f^^ir fentiamus,h!c faciunt . -Frimu^quidem q,a affiones a
retur. at hZT T'^ cauf^amorbi natura exclude comfofito fimul,& facultate prodire aiunlreae hoe qui
i'"^} nomenaiaaT., fT'r'^''^''''''''''^''''''ff'^''' tlcmaiunt . Atuero exboc, quodintermorhum,atque
f *'>,quumamu<Z^''T''^'" '''''"^^^^ "^tionesfacultasnonfttmed-ut^deduciaduerfariusnelt-
■f"i ''i'>uelmorb^ Z!lT'''T''''',T''"""'^^^^^ rn.orbo comfofitumliditur,Uditur aulem
tf ^^riod,^,f,f,;2r,J^^^^^ "^'"^ "^''""" """ff"'' ^onHitutione ; quum
\ff\ '^•«'•''^''«/«■oy^motTf ^u.cenn^non non prius qttam hoc ipfa compcfiti lefa conftitutioL fa-
l^f"^ i'»Plkat.t:'£'J^f''''"Z^^^^
«^'^ -aionthus m^Z^ 7 f "''ft '^^"" ■ '"'''""' ''i't"rf^cultat;s offenfar^picedit .
<. ''^'»«c«/.;;SS^^ cu. de,ncepsfucced;t offenfa aaionum '.'sJd etUm quod
< a t,facult..temin moriis liditmius calculi excnplo dif-
P;opn.»o«.J^l'^^7j;;ff'7^^^^^^^ i r"'^ ^""^'''''"^'^''^'-orbisfacultatem uitian apeJm
f''<^'>a',omsalicZ^Z,t:VT'^'t f'" '^'''"^' P"^''tr.tt;oaduerfar^;ita-m prcpofito cal-
''E "''^"f^^fum .?#^^irt'rirT'^ '"^ '"'' "'f"' ''"^f" ''^'^''^'''fto-ltatl falfum efi.
"f. f '«'«/«'''i^/.T^^^SltTI^^^^ ''""'"'''' '""" '""f"''^ calculi corpore uefica contrahi
,J1«* '''■'-r-opendet.SaZ^^^^^^^ inf^ 'Pf^rnnon toteH,excernendiL,qu;ilinatura;n-
i '.'''f'''ft^'>r,quu2ts 'ZZ '^'""""'"" 'f/-* ^^'i''>P^<iir>offend-,i,e,udenti$maconfiatden,onHratio- '^'^'/^^•«■^.«-«l 5° «^^#«r..«„. Cquodfequebautr) aa,onem t^fam,
'''■^'^««'»^;..CiS™ ^ &f'""ltatemUfi,rnidem efte, quia una lcdantm . eB
"'''™'».?'^«*eXtS w!^^r^/ tamcnproba caufamcumejfcau confimdere .atq^idauod fi,utjdip-
^^.^ '^'^'''■>'l'^>>>y,:lu^Z^^^^^ f''''''^f^1'<o<leffic',t,,r contr..omnmrat',onemprfiteri.
Jt^ c«,o aufiretur '''f f'''^"t,,pfitquoque m.tla fingu.fi. An autcm temperies (ytwerea proponitur) reletiam
''/d m ' *"orbum d',fl,of,tionem eik aiunt au^ J j " • !■ ' ^'■"odo attrahend, , retmendi,coquen.
"''i :i:;f?"p- -'''-/»>«-//'e«.u«...ri.,e,j2^ir:
^l>'tZ:^^Z'f:'''"'''<rr>qu.scJ^^^^^^^^^^ ^ ^«^» er«^^.r.^
Ye '^^^^t.ex euum n)t fprv,i,f.^^. ..L^. ' m imiLi : i igmr fkcultas cum tempemmento eU
•^' L;. ^^^'^^^fiiculta.tU t/tr .Ft).., ^ T jf-^'^' diHCffo £pe,atnue etiam contranofunt temperamento
,r ^ '''''ff^^^^ura ll^^^^^^ rationempcrtLt, diuerf.eLt aut etiam contrL.
>M^^eoh^d mtcrmediam ej]e mtcr Qmmodomamf temperamentum&fkcultasl^^^^
Libef I.
coYporis nofl/i pAYtes quecunq; eodcm temperantfntofiint^
non eafdem fitculuttes ohtment f cur mant^pedesj^ idem munws apprehendediy& ambulandi aqu^ non habent^ & tur frlgid^ partes feorfum eadcm omncs non funt facultd te , & calid&feorfLim eadem ^ Imo yero quomodo facultates,qu^ proprui cHijJunt animaimm ac plantarum jpe ciei j non immutabuntur mutatione Matis, atque ut temrferamentum homini antca calidum,& humidum per ^tatem frigidum ac ficcum euadit,ita non eim & corporis & mentis facultates yel in contrarium flatum defle^lant^uel frorfus corrumpantur ^ Quis non etiam confiteatur aHiones harum rerum omniuni omnes prodire ex temperamen' toyproptereaj^ & homnis & rerum omniumformas,qua funt facultatumfedes, non aliasfortiri conditiones , quam quA clementis infunt.ex quibusfit temperamentumi Tan demi.curnonuanamin diHinguenda traUandaj, fcorfum temperamcntorum ac fhcultatum natura medicorum dicamus diUgentiam ^ Sed qu.^nunc ita refcllimusy Gale noypro quo difputaturynunquam ueniffc in mcntcm mtdUqet, quicunq; non ucrborum fupcrficiem,fcd rc^n expedct. Ommodo autem pro co rejpondere Uceat , nunc oftendere ^-edimur . Jn eo aduerfar.j poftta yis eHtquodfhcultas froxime anteccdit atVioncsyauthore galeno, qui etiamfa- €ultatem temperamenti ejfecium effealihi tcfiatur. Sifteridum hoc loco . patcfaticndaq^ efl faUacia huius rationis . ^iTj^utant hi de facidtate,quafi eiufdemfit generisfacul tasjque amcdicamentorum teinperamento eHyCum ea,a qua corporis partium emanant aBiones.At yero duplexji rem expendim,iS,mcdicametisy & homini quoq; ipfhac re liquis uiucntihm rehm facultas ine^l , altera qu£ ad lilorum, quum uimmtytuUam yitam &feruandas uits. aSiio nes fpeUat: altera.qua in alios extra illa yfu^ rejertur. Et facultas quidem prior , yt rcbm ea rationc ineH.qua ani- 7nat£funty& anim&prius ineH,poflcnm ye-fO acpcram^ mam corpori animxtofita quum cerpori a prima ctm confikutione fmiulinjit cum anima tftcut anima corpore , eo quod uiuificatypriorcft natura.ita & eaipfafacultas am m£ eodeni corpore animatoprior cH natura , licet eodem tcmpore cum eim ipfim conftltutione initium haheat. At pofteriorisfncultatisyqu^ in cxterioracorpora rcfertur,aha ratio cH . Tendet illa etcnim tum ex temperarnmto , proftereaj^ pro eius uarietate uarios quoq; hi exteriora corpo ra calorisfiigorisjhumiditatisj ficcitatisjj cffeBHS infert; tum ex fccundis qualitatihm , quo nomine aHringimt detervftntj diaj^ einfcemodi munia oheumin humanum cor fmmedicamcnta : tum ex tertijsM eflycx ipfimctanima nonfuh anim^ tamen amplim nomnc( culm uis omnisM mima efl , yna efl feruandi uitam emsin quo eftjfedfub form^ ratione,fecundum quam occultas eas uires medicamenta in humanum corpus exercere ohferuantur , qui& ex froprietate fuh[ianti£yex proprictate jorma , ex tota fubfiantia folent nuncupariJta quidem colocyntkidi dum uiueretfacultaspriorinerat.quaalehatur , arid.n uero ineH foHcrioryqua in hominis yfum duBa ex primis qualitati- JjHS calfiuit & deficcat^exfecundisinfigniter deterget & xdccrattextertijspituitam educit . Ita & homini exfacul tatepriori eft ut uiuatyex pofteriori ut non ficus atque ex rehus alijs in mcdicintz ufum ex eo aliquid ah aliquihus de ducatur . Itaque , quum dupleXyUt diximm , facultatis fit qenusfid plane apparet, ex eo quod de pofteriori facultate CjaleJiusfcrihitjnon appofite deduchpriorem mm,qua uit^ naiones obeuntur,ejje6lum ejfe temperamenti.quo quidem dieaa Gdcno ratio refellitur . Quibus tamen ita pofitis ft quis non afientiatiir,rurfumj, ex Galcno a tcmperamen to uitx atTwncs prodire contendat, quod tjs necefihnum ef fe ad amones uitamj^ temperametum yarijs locisfcnhit , ^uod afanitate temperie^ ohm a^ionesMi mem ix mot
ho,atq; intempcrle incukat ; lUud in mentm reum efi , effearices aaionum catifts gencratim ^^-^ F^^^^/j^ rum decretiseffeformas:acrwnesj,fine bcne ^'M^ ^ Hrumentis apte obiri nonpofie : Hatim autem, qnt^. porianimniinHrumentoagendiuis peranimam conr turfdii quoq; ipfi corpori eiufemodi conflitutionern ^ ra rerumparenteadijciy qualis cft ad ^^^^^^^^ ^^/^ad^ ea autem & temperies eHj& non h^c foltmyfea fi etiam compofitio , & partium unita^ , famtasq^ m 10 fim,CHius opeanmatumcorpus a&iones ^^^^^^^I^ -l^ rusyubl ea ipfa corrupta fit per morhum. Tempcnc
famtasifiadaaioncs adeundaa concurrit, wo» ^ men caufa ejfearix aftionumy quarum cjfearix avAV^j feu animatum corpus cum facultate :fcd cB ^^^^^.^^ porisyquod finefanitate , temperie inquamy ^^^n^J & partium unitate naturaliyinepttm efl inflrnment^^ , agendum.Quemadmodum autemfecadi ^-'^^' f^^^^J^ alio normne trihuatyquam quia inflrtmenttm A & acutumyitafanitatem quoq; non reBe idlus «^^^ . J 10 adagendumnecefiariam,quamtiten i animati corporis conditioyqua deiiitutumfi fit }l ^ U reaepotefl corporis aHio obiri . "Hunc itafi haheantyiam quod non re^e inter fanitate aC . mediam aliquis ponat facultatem manifeHum f^MJj. tio dc mGrho quoq; eadem eH . ita ut retlc in eius ^ a j tione uetcves ipfim dixcrint ita uitiarc actioneSyUt ^ ^ rci interuentu Udat . non intcruenlt enm fucult^^ natura prior eH morbo.Atqs hac tandemfuntyq^ ^1 fialtm cam dcfimtiorii morhi obieBam ^^^^^^^ 50 fi exisrtmamiis . Sane autem difputabatttr
quzcquid proxime a^iones Udit id efie morouwA' .^^ dam caufa id ipfumfkcianty ut exernplo cB ^^^.^ ^ triculo ex immoderata cibi copia yitiata . zA^ i^f^^ hM quoq; difputatio esl . non enim galenoyfi mc aaiones hdityid protinus morhm cflfcdfi J fit corporis dijpofitio . ac caufa^ morhorum nonj ^.^^) fi difpojitioncs iam antea oBendimm . & krgior^ fpofitio non eH fed fuhslantiayqu^ &fi ^^'"^^^^^'^^;/ triculi facultatem fuperaty qtiia tamen abfq; ^^J tio iliamfuperatynon esl morbu^ .ucrtm ^^^^^^pfo^^ dubitatum relinquitur,quicquid difpofitio eft » ojfendit aaiones morhum cffcycontraj^ ^orhumo^^ fi dijpofitionemyquiQ primo Udit aUiones . J licct tum in .%aiomm tum infenfilium quabt^tu fymptomata aliqua Ufarum aBionumfint (^'^^^J'^'/ rncn pute intereffe . IS^empeyUt ea nunquam corporcyqtdn aliquis prMcdat rnorbus , lUi' , ^^^f hum iilum egoprofeao effe dixerimyquicquid nor p ximequamperfi acprirnaria ui a^iones ojjen j^^i enim is calculorum exemplo patefhcit.quiprop^^t ;^f,t: to primo confiquenter mutuo fi feimpulfu ^^ '^^J quidem mouendis folamaniMy qu<& «^^^«^«'^^^ L^^^^ peUit y primariA ac pcr fi moucntis cauf^ haoet calcuhs uero primus in fccunditrnyCt fiumdus i j^' ac reliqui deinccps utfifiquuntur , mouentis je^f ac per accidens , ita igitur quod primum & f ^^-^/
en fu tit
fir re
fi ti
d> n
ti c i;
id cH cffentialiter ut dicebat AuicennaSyUim^ id morhus cH . prima uero Ufa cLBio fi fecuncii^>^^^fi tertiAy& eadem ratione ali£ aliarum ^^^^^^rJiiJi^* rum fint cauf^yncn funt tamen morbiyquiacaHj^ .^f primarif neqtieperfeyfedfecundamac per ^ct ^^^l^ inquamyprimi tantumiliius morbi ui ^^^^/^^^^^^fi^^J; Jdcm defymptomatibm infcnfiHum #^^«^.^Jj -/^ tiendum eft . nempe fi mollities duritiesye alict^ Ixdat adlionem,id morbi , puta himiditatts ue ^^^^ ui agit . propi ereaj, , licet proxime Udat , qt* .^^ ( primmQ Ifdit^non eft morhus . ita & (ome4 "
'en 2.
rina i.
fi efpenum proxme yarmt,non ta?ncnprmano .fuccedit oum ajjitfsiom alitni humori^^qu^e, yitimn aliudfcqnitnr, futa mcntus felka yeftctx^ oLfcru^iioncm.Quare non moUi tm aut dnritichnon colori,fed kimori aut fu citati, &■ ohjcruaionipr£fidia qummturin iuratione.lt a ( ariitror ) Yc inteUecia , recie in definitionc morli pofttum confiat , (Jiiodpnmo l^dat acliones-.ea vocc.prmoy & proximam , VprimariamfimKl Uf^ amonis caufim intelngcndo , ciuo difimguitur a cAufis, ^udi ipf^ quoq; aElioncs l^dunt , fM nonproxime; & afymptomatihusyepu fi quandoq; vi tiant nitionesMfecundario ac per accidens effic iunt. lam ' vero (quoddeinceps oHjcitur ) quodjpiritus fui craffitu dme.vel mopia Ufmm ftnt caufjc aciionum , non id tarnen fme morbi interuentu ficri,fhi iie cji vt ortendamus . Uj^nquamenm crafftudo ,partis,a qua ^nritus ferun- ^^Wemperieiji-i^idafuccedit,cuius culpa , &fangui^ , cr jpmtus,quiortum hdentcxfanguinccraffiores fiunt : inopiayero autmeatmm rantatem diffipationis immo- ^'^^t*caufamfcquitur;autetiam imbecillam nutritior^cyu^morhoshabetfui v,tbores:fi qui^tamchac duo ITy '^^'!!!''^''^& r^on nlfi cum intcruentu rnorli Ixde-
-vtad^ ^^^^f^^'^^ /^/e«f,yJio ipforum corpore ita «bftmunt ro ui ^^^^^^^"^ ^^^^^^ extendi non pojjint: ex inopia ve-
; '^^ meatus concidunt , & conniuent euidenti morii 2^^,'<^ti'ousargumento.ita,vtfi craffitudo tenuitasve fTJitmm aaiomsl4^jlt caufa, nonnifi intercurrente di 1 ^^!*.^^'^^^^^ ^^^fi^ proponehatur . Sed progre^
• mur . OiJijtitur morhum non e[ie per aETiones l^ls de
cZ p ' ^"'^ '"''^^ ^^^?"' ^''^^ •(^"' ^•^•/"^ ^ciwne;& hat ^gT ^^^^'f^^ fl^^^ morbo-.prius autem horuprofcn7 r y^^^V^''^^ y/20/"^05 aiiquos fine offcnfa yllius IJam^V] «"'^^»/ w./» memoriam hic reuocandum efl ma ri/l n!:^. ^^^^^i^dinem fanltatis:ita vt mn quiuis a natu-
temt " 1 '^'^^^^ f^e^tum puto cui corporis parti inliJ, f'''.''i''^'''h'''^ forcvt intemperieiii-
. '^mcit j partis quoq; & yis ,& aBones i^di Hatim
hus rehus morfiis ihferri fihi fentiunt. 9y4tvere,neque -vU lum cfie quem moiiia tempe}'ataque aiimenta perpetuo mordiient;neque fiid ylli quandoque accidat,fine vcntri cuii oris mtcmpcrie,%hrafione veaiiquaaccidere nos rvisiimamus. Sed,&def)nitu,queminaHribu^p€nipi ob fcnfiis acumcn Ciienus fcribit, difjimuiare ccrte ioic quoque noHram non poffumm fujpicionem.Si enim niioil quod confuetum,& fecundum naturam eft,fcnfum mouereprftcr naturam poteH , quomodo aures eximio quantumuis fenfu pr^ditas, nulia fuBa in auditm obieUo , aut in ipfis ^ auribus variatione prtzter naturam ajficiperfuadeamur^ QuodfiforteauditminHrumenta vhi puriora quam antea efient,reddantur,id pati poffe aiiquis contendatjcnfile certe obieBum quu antca fenticnti insirumento proportione rePfonderet,nmc non iiii ampiim refi onderefuteri ne cejTee^l:proptereaq^ ah eo,quod fetundum naturarri erat, in prAter naturaiem fiatumficiam ej.ie iramutaticne.atq; ita deprauatam efie auditm a&ionem non fine morbo aii quo ueipartis fcntientis intsmperie aiiqua fiatuurn crafilo rum vel topiojiorum effe£irice,yei ohfirutiione aiiqua, cu ius caufi difflari nequeantpro confiieto,& naturaii more flatus. ISQini igitur fortafie efl,cur argumcnto auditus ok acriorem jcnfum deprauati a6iioncsa! fq; interuentu mor hi idLoi aliquis c ontendat.^De qua tarnen rc,fi afienfiendu fit Gaicno,cur non etiam iiccat prcfiteri atriorem iiiam,ct non naturaiem fenticndi yim ficcam caiidamq^ intemperiem fequi ^ Ita quidemcos qui heciica febre cvntatuerep quafi infirumentif fenfuum reficcatis,& auditu, & fcnfibu4 reiiquis fibi ipfis fanis prnfiare ffpe olferuantur ,non fecus atque tj qui cerehro funt natura caiido ac ficco cete risfere exdiiori funt fcnfu.Qjiare,& iiiud ipfum yitium de.quo agimus,jr-igidis,lmmcttisq. ac fiupefai ientibus me dicarnentis iurari docet Gaienus. Jta ytex ohie&a detin nitu aurium ratione towt iudcre non iiceat , ii^di a£iioncm fine morbo , ac proptercaper aCiionum ojjcnfm morbum non re5te dejrnm.Sane autem,quod aCiio jine merho quo^ ciue,& lAdatur,& quandoque pereat , alia rurfum difpu-
fine pa fnmia ^rgum ro,fi
tatur ratione . liiud enim in confeflo efl ,fiin fuperioribus . . , corporis partiousobHruLlioincidat , irifcriorum a6liones
^uTui j^-^'^ ^*' f "^^^^ ^^^^^ ^^^^ ^^^^i 40 fine vila in his euidentis vitij nota impediri . exempio au- ^ ^'''^ '•^^''^^. 'fi^lP^''^ tem efl ajpe5ius,qu\ vlfinjs obiirurus neruis,fine yilo 0-
cuii vitio aboietur . At vero quando in hoc ipfo cxempl» ionceditur ineffe vifjn^s ncruis ohjlru6tioncni, adeffe certemoruum,atque ideo videndi aciioncm conceditur non Udi fine moroo . qui yt infit ocuio nilM intereft, neque ne cefie e(t. yuigaium enim id eH,morhorum tantum eorum^ quos per efkntiam yocantfid effe propnum,yt partibus in fint,quarum i^duntur a5iiones,at non eoruvn qui perconf€nfim;quali4 hac itfa eH,de qua agitur,affeUio . Difpu-
, nt.id quod qmuem, Itcet nonprotinm fefe prodat m^^hnegarettimen - ' • ■ - ^
iipium ci
les au '''^'"''^^^«^^^ '1^^ aiiquando teflatur AriflotcdaZ^T ^"""^ /^^t^^e.tf,efr/i yhi ia^ia fimt morii fun oT/? ""''•^''''^'^' •^^^''^* P'''¥ pote(i,ni}nl id ta ^mC A7 ^''^^ ^^"^ ^'^^^' ^'^^ ^^^^'^^^ ^^flt yitiata^a- <iukm n w.i/ei^if«j. defmitur morbm per aaiones , fmt CiJ^' ? ^^^^ ^"^^"^ ^^^^^ ' y-fiquam vitiatA
K''i'^^^orbo.Alt€raerat '
t ratio,a&iones aliquas yitiari
P''^ynmTmr}?.f,'^, poc/e«»t mor^o . ^,- i^ ^«i^em 50 tamur praterea yentriruii amonem aiiquandofineems l^cnto,quum obfcnfum exatliorem iahorant.^t ye-
'!^l^^1^^r-^^^^^'^.^^ P^^^'^ «/ii «iifj maium effe
ium ne
ventrituio prim dicam,fi quis
^r^a!^.t^^f^^^f^^^^re iiium certe cum virtutc vitium ne
hauftodT^^^'^^'^ ^ewmc«/i oreprAditmfciiiimace ^^>nHs,&nT^''''^ fl!o/oweiw caufam ventricuio afcn- '^mriculiy,^^^^^^^'^'^^^^^ ^^f^ramm acrimoniafua ^^ttm d-ijfoil ^^y^'^^^^ confertim mutans, vei continui
yuio i<£di:nempe conco6fionem,quum deftituitur tiho.Ac quis hic yittatam Jjuius partis efic a^ionem re&e dicat f qu£ fi opportunmi aiimentum ojjeratur ,futurum e§l yt re^e obeatur^ Etfi autem insirumentorum a&iones,yt c6 fequenter difieritur,inftrumentis morboproprio non offenfis per febres ojfenduntur,non Idtditur tameatfio finemor bofiueper fefiueper aaidens.ita quidem crurum a£iio id eHprogrejjloin fehribusimbeciiia cfl ob mufiuiorumyner uorum , ac reiiquarum ex quih.ccftru^ia funtpartiu mtem.
^^yfHnoniZi^^^^^ pencr*i:hicuewqu\amte^er\el'fii]^ f^<^[uiffeoW^S ^^^^^^^^^^^^><^^^iosfempereohau- -^- ^ i ^ .\ ^ ^ . r
'^^; eide negandum hoc loco eH, non omnib.
imo neq; ej^^g nc^aneium noc i
^epreijenfie^ y^^^^.^^^^^JT^ ^^ntricuio fenfum. yeletiamquiT-f^^^^'*^'^^^'^^ iwp«we yei vitrum los ex cerelro iT ^"''""^ ^^^^^^^ ^^'^^^'^ ( -^^ro nulfiruatum eft ) p^^^^'^^^ ^s dcferri nerucs diffeciione oh rurfum yeU molUbm lenibm^ aiiqui
tiumper fe,cruris autcm peraccidcns, nonfit tamen , inftrumenti aciione i^di fine rnorho, &pera6iionem morhu maie definiri.Ia uero quod pr^terea Htigatur Ifcfam a^ionem in morbi dcfinitione ponendam no effi,quia ixfa a^iiq morhum neceffario confcquaturfnfirmum eii.cH certel^ fa aBio morho pofierior,ut qu^ illi fnccedat:at ladencji ta, men aciionis uis primo ineft morhi natura.quando autern AVIC. F 2 dc-
^4 Liber I.
defimtionerei explkanda eH natura.cur hanc morhi yim quemproxlmedefinmt ) qu^ cfl: non naturalis^"'
frMermittamws i Jta etiam,&fi morhi ejfe^imfunt , & fit naturali contraria.licut dolor in coiica:»"'
(jualitates m.utata,& excreta ac rctem 'prmr naturam n on fit contrar ia/icut r ubcdo maxillc inp^'
nonfeais atque a6iiones:qH^ etlam morhum nununquam ripncumonia .
ntagis quam a&iones patefkchmt;non tamcn male perfo- In qua quc^fit u dignum eH^curper rcmM eH,p(^ f
lcM aUiones morhws definitur.id enim quod primo fequitur ralijfmum genus^non per affertum.aut aliud quidfi^''^,
mrhumJffitfempereHa&io:& huic qualitates fenfiles, fiv.iat ; Tum ucro,quid illud fit^quod j/>,accidcnSCl»
i?xcretajj ac retentapraernaturam fuccedunt. ita utper rcm qux cft non naturalis.fuic fit naturali^
hasfolas , qu^femper iunguntur morho, & qu£ reliquo- traria^fiuc n on . Scire igitur licet, quodnam fit
rumfymptomatum funt caufce, re^e morhi definitio affe- ^ ° fymptomatis (ita.n.cum uniucrfi medicorum fhol^\
tatur. Neque rurfum fi Galenns fanitatls naturam non in £lum morhi appellemus ) gcnus,nonfiicile cffe,yi f
a&ione confiftere ait,& eadem morbi ratio efie dehet, de tuat. Nempe,quum ad initia libri de fympto?natum
finiendus tamen erat morhus fme a^ione . illud apertuyn renttjsyipfum inter affeBusprmr naturam gaienusnf^
^U,quomMo ille author fanitatk naturam efk ncgat rct,dicens omnem corporis affc&um qui a naturalift^^.
Tft^ tvipyeiv , in ipfo a&u, non tamen h ^uvUfj^^ , pote- ccfjit,ejfe uel morbum,ucl caufam morbi,ucl fympto^^^
fiate,& quomodo,quia etiam domientes : & nihil agen- dem tamen poHea,difcrimcn afferens inter fympto0h^
tes funifiint,ejlentiamfanitatis in eo fttam efie contendity morbum.quum morbus duo habcat,ut fit afje^us,
rt agere animal vbi veHt,po(fit . definiri igitur morbns fi- dat acliones:horum utrunq-^ afymptomate intcrdicit'^^
ne Ufarum a.6iiomm commemoratione non poteH.Quo lo fum docet effe mutationem pr.it cr natur^m.-atq; h^i^ ^
Part 40
co tamen(vt de quoposlre-mo duhitatio esi explicetur) li efiemaxiinepropriam definitwncm.H^cigiturqtiti^)
cet non acliones modo,fed & pafjloncs , & yfus partium hat,ambiguum relinquit quod inquirimus.Trimo qt^^'^
(L morhis Ipdi ccrtum fit;a&wmim ille tamen tantum me- mutatio pr^ter naturam genus cfl,quo non tantum fj^f
mnit,extenfa ad reliqucus,ex communi loquendi yfu, eius ma,fcd,& morhus quoque, & pajjio comprehenditM
yocis Jtgnificatione , (i^tque hac tandem de morhi defi^ re,quum non exfelo genere conftituatur dcfinitioM^t
mtione. ^ ^ ^ tiitsprnerit,qujc addittz generi fymptoma,a morho, ctf
_ T>efimttoni morhi addit ^Auicenn.i4{& eH aut cople fionc diflinguant.Scd etiam mutatio intelli^i potefi ^^^'^
Xio non naturalis,aut compofitio non naturalis ) Ou^ uer eH(qnod aiunt)infieri,uel utinfkcio eficSifum^tut^
ba quorfm addat,ohfcurum cB , Non ea certe admorhi infieri,ad morhi difcrimen,quum affeftum,ct mutatioK
diuifionem,efiet enim mutila,qua foluta continuitas pr£- iamfhaam cfte flatuit;at ipfcmet paulo poH fyrnp^^^l
tcntur . fmflraq; hic ea proponeretur,qu£ fequenti capl^ fc ait nonfolmn inmotu/ed etiam in hakitu quodam
te,vt caufarurn quoquc ac fymptomatum diuifio aff^ertUr, differt a paffione,quod autem in habitu^qualicunj^ rfiof'
&^ explicatur. ^n igitur hec uere diuifio non efl,fed ali- efl,fii6ium eH . fymptoma igitur mutationcm efiefr^j^
quid ad definitionis explicationem non inutile ^ Quum e^ Ht concedat neceffe eH.Fcrum negare ille ctiam nonf^^
nim dixerit morbum Udere a^iones; quia de a6iionihus , fymptomata non pauca efie fkcia.ciufcemodi.n.funt
fiercntne ajlmplicibus, an a compojitis partibus ( de quct tates fenfiles mutat£t'.talia excreta quoq; ac retenta;t^yi
re a nohis in fuperiorihus di7j>utatum eH ) proptereaque & aEiiones aholitdi. Symptoma igitur dicere mutatioJf^'
an a temperamento , an compofitione dependerent , ma- fe prfter naturam in ficri, res cH cx ipfiusmet Galenf
g7ia fuit controucrJia,quia ctiam illud certum e{i,non alia his co?itrouerfa.Quemadmodum etiam fi mutationctn i?
nim morbumautfamtatem effhpofle, quam quorum a&io faciam tuearis.erit,n.affh&us:quod Galenm non conce^ ' €si;confultoJubdit(&eftcomplexioautcompofitio non 4o Ohfcurumefligitur,quidnamflatuasfymptomatis^^^
naturalut) qua nosfintentie certosfiiciens ; &,quemad-^ ex Galeno.Verum neq; id duhitatione caret,quod ffr
tnodum a^wncs ah vtroque partium genere prodeunt^ita ma ait fcparari a morho,aHionum lafione,qHum aBf
ytriusq cffe fan.ttatem ac morhum,rea.e a ueterihus confli lef^ non morbofolified etiam aaionih.alijs Ufis, nullo
Cap.(J. ^'^^-f^yfigW^a^i^^ terea^interuenientemorho fuccedantJeJam.nJopni^^
ft ^^^^^^"^ rcs.qu^ hanc fcquitur difpo aHionem fequitur m.ala armcntorum concoctio,et l^F ^
litioncm 6cc. ^ tritio,& prauus color,& aluif^pelubricitas , qu^ o0
Accidens latmi medici generatim dixere quicquid mor funtlefe actiones.H^c quumitafehaheat.cur Juicei^^
bum feqmtur.g^^^^^ Empirici, vt in accidens,quod eH m,orbi cfectus,definiat per remgens^^.
ltoedodefuhfigurationeempiricaauthoreflgalenus,uitia liflirnumgcnus,apertunien.ohfcurum.n.cfl,aut contro^] omnia jmphcia,etiam ea qu^ ratwnales medici inter mor 5 o fum,quid fit proprium genus.Verum,qidd,inquies,dc t^^l
bosponuntAt tumorem,caiorcm,mflam?nationem,fympto fymptomatis genere ccnfendum^ Inqummus quidres^l
matisnommevocubant.honmucrofimplichm concur^ tit.Eorumintur qu^corporipreter naturamoccum^^^l
«p.i. fi^n,morhi.Legituretiam^^^^^^ primpoccurruntLffJ^afficiuntfeudiJponunt.c^^^^^^
matum,qmcqmd anmali prcter naturam incidit,hoc obti tffectio^ut ab iUis pendet,actio dicitur^ut i» fubiectu0^l
■ nmJie n^rnen; ita ut co morhus quoq; ac morhorum caufs quod agunt,rccipitur,pafflo,opus ucro quodah ipfisf.
jucrmt appelUt^, Contraxere quidemmedicipoHcriores ctione relinqmtur, ha.hat. fid efi , diff^ofitiofeuapi^
Jymptomatis uocem ad effcBus morborum,qul tamcn quti etfi.njy^c uox actionemfonat,quenon efl opus,qum^ <
ue. i tiam morbos qm aUos morhos fequuntur , dum ex ijs fit aliquid fitctum,actionis auter^ eflentia fit infieri;if%u
pendcnt, uocentfymptomata, fehrem pleuritidis fympto^ men obtinmt ufus,ut aliquid fignificet,quod eH po^ ^fZ
mcL dicentes;uel etiam morhorum caufa,,ut uitiofos humo nemfupcrHes.quod qmdem,ftactiones lidat,commnnf^
res,quatenus a mala aliqua mtempene ortum habent;fym dicorum confenfu,ex communi tameomnmm ufufi^Yf
ptoma tamenpropnefumunt pro eo quod morhumfequifo rnorbus efl.Sic autem a morhi Udutur actiones,ut,uelfl
let,a rmrbo,& ems caufa diJUnaum.de cuius differcntijs, fum aholeantur;uel male edantur:hoc uero,uel qul^
caufispeculiares lihros confinpfit Galenus./d hoc lo. cillf,uelquia deprauatf. Jta quu efliuusfol in corpusf^h
€0 ^uicenna.s,feu eius interpres accidens uocat.Cuius de ipfum immoderatius calefiicit^calcfactiofoli^ eH act^o»
fcripnonem aferensait,Accidci\s eflc rem,qLi x haq corporis paffio.immoderata ak caliditas relicta in coff
icquitur aifpodtionem [mte^iiit autm^morbum, opHseflfoli^calefhekntis,^e<dmdi^ofit^^ '
Fcn 2. Do61:rina
inf :erf
rff trf
pow ieii^
itieitur;& quiA Udk corports a5('mes,morbpis. IJunc feqiiitHr:mLcc'illitii.s in yniuerfis ari^itmij motus mftru" mentis,& deprau.ua artio (j>lrandi,& pHlfusi& abolita non raro alimenti appetetkM^c quum conimquai prAter naturatn corpon acciduntfit fcrics, ita cH aSiionum Ufio comun^a mcrho,ytn:dhis vnquam fitmorbus fme aEiionum Ufione;neq; ccntraUfioaalcnum finemorbo; quem aci77todum neq; corpus fme ymhra.ncq ; vmbra fme cprpo rc,atq; hinc nome gr£cis inuen!um cfl fymptpmatis;quh
dam,(quodait CjafenusJaUquofarto etiam fmt affectus^
Sed h£c pro Gaieni fcmentia.dc gcnere ac dcfinitionefym ptoimitis.Videafnusmmc quhifit quodait Auiccnnas^ac cidens efje rcm,qu(C c Fi; ncn naturaLisfiue fit naturali con traria/me npn.Reuocandum iUud in memoriam ciijcx ijs qu£ corpori pre&tcr naturam imidunt^aliqua fimpcr infcr re damnum,a!iquanonjtper.cauffy&morbi fcmperinfe runt fymptomata non farpcr.quaUtates.n.fenfiles mutan
r y ' ^ v turfepenullo corporls damno, licet femper a yiaturali fint
fT ^'^'^^^""/^^''^"^«'^^^^•^^^^«^y^ h^cyera ftatu ahme.actionumofftiifanuquamcfifine damno;imo jpf>^tuidetur,^nfym.ptomadefiniripoteH,quodfitlx ' - - ^
fio aawnis^Non potefi.quia/ira nlhil aliud moroti proxi mefequatur quam lcfio ac ticms,hanc ipfam pamen alix ac ^^dentiafeqidfolent;qu^ ipfi quoq; yt ejfectusfuntVitijy ^uodpenaet a morho^effectus funtmorbi^&^ nofuntado r^im t^jwnes . eiufcemodi funt rffectus uocati feyifdesfeu quaUtatesmutat^,& excreta ac retentaprctcrnaturam. -"^c igitur.qm ipfaquoq; comprehendi dcbcnt fi,l eode Zll 'tf''/^''^ mnis morborum;diiiautem non pofunt
^ero aliquando adco molefia , ut t.mquam morhus mcdici (diligentiampriuatim expofatftta ut iureilli twnalia deheatur curatio quapcr ablaticneni morbi^neglecto tamen aut certe dijfmidato morbojin eam unamintendeiuia fmt pr^fidia.An igitur^quic ex accidentib.morhi damnu affe runtydanu, ca naturali cctraria hoc loco ab Auicena dici turiqu^ non ajfcrunt,n6 contrana^Jta uidetur.exemplurn .n^dolorisin coUca,& ruhoris maxillarum in peripneumch nia id apertum fnciunt.Vt concluderellceatjymptoma ef
cZZ^^cmii^^^^^^ ^/i^ri morli cffectus fc quicquid morium fcquitur.fme id habeatVfmenon W
/.«/;^ Tcr^5 ctymoncfi, rtfisnificetquicq^idpon ftrtJc T''"^ tj^c/ii,rf/m«?^ (3aleno,hac ipfi uoceef
fom/,..' r . '^'^^^morc:igaiusexprmlt;qu€non '2^loend^t,Cf^^^^^^
hcat m.orbi raticnem .
Et eft quum cugritudo fitalternis Scc. Morhfi cx morbo aiiofierijita ut morius unus cauft fit morhi alterius,quod a Gaieno fioq; appofitis excplis m li.dc diffe retusmorjorumexpllcatum eH^ne^arenon licet.Sedciif ficile eft, quod hic affecturn t oli,fyncopem,paralyfim,epi lepfiam,morhosuocat, qua fymptomata a medicis gencra,
^^^icitur-nonaui-^ j -''n ^ tmcenfetitur.cfi.n.Lolicioloruitiataactiotactus.fyncope fuos^ffectusZZ '^'^^^^^^^^
VIST'^''''! :^'','ra,non precedum tamen tem ^ ^ ralyfis,et tpdepfia motrl is acfinfhm isjda priuatlofio^a
^;"^ c^uf^habeatnommprkisqH.f^cSiaus '»'^M:& frnt effectus,& - ' " ^'V^^ tionuproprienonefi cpigen?uraa,ntnpoufihoc c(ie
' caufz rciatiua.qmu. j^ir»irlc(> ... propne non eji cpigenncma,ncn
?worAoi„ •^'^ilf '""'^^*'^"" f^iAi;««5,^//^ ncnjimulcu ergohAnneiimi h.mtrnuocum eft ^'t^fq; i-ma.i cffe. ti.timorbjfbecjt:sexvrljnm^ ^ms eiuf mocijfmt, qui Halm cmnmcrbo ppmS. ^^^^'^^ f^^nt fymptomatc 'crjmt (pigennemata.'A'on abeH ooc ciume a ratu)
ie^'?'^^^ i'''''S^'^'^n^<>^^lP^c\.s,yvr.mum^ mntS^^^
duntJ^, f:''^/''^^''^«^/TWf'fow^/-^;«u>oHeain.,i- «e nl: i 'Pmriemata.A'on obeH hoc ci>dde a j
^iatisti^ T"^!^^
^'^TJ! ^'^^^fi'^^0di,qucd hcsah alusfe
fiamu. /'''^^f «"^«r^w cum Calcnopro <icnere re.U bo^&^Z^^^f^^^P^^^^^ferent^^^^
^^^^^W f^f'''^' ^n^tatiopraternaturamc^. f^-ta eH T^ - lt^nus,ut extencAtur ad eam qua t'cro,quod^^'''''^f'^''''''''i'^''^^^^^ ^liudccnJ^J^T'-'^'''''''' ^'hr<^^^'^cM rcmotcem hnarmn dJ ^denumarhitranclum cH.qficnon
^^oierninZ^T'''''''''''^ ' 'i^''tur,admon;J'^-T'' '■^^"'■^''' ^^ "f^^V^^^ moruumfi: *'/'o»'ft"^et7.^r '^'^"'"''^^''^■/^'«'^^ conhmn •'"''''"'^"^* mam,quumfymptoma ajjeaum
- ..-^ '^^>^mcnegat,ar4tradHmefidocerentHtrU
deprauatio.Sedocnigncinterpretatida res cft.Colira npml nc intelligendus eH ajjcctus coli non quidetn dolor;fcd di^ Henfio,& folutio cotitinHi,quam dolor fccjuitur.qucm affe ctum quia mn raro infyncopim,p..rdyfm aut epilepfiam flegcnerare acfidit^ure c.viftn coru ajjectuum iuet appel larc.Et funt c^uidem hifymptomaia-nudaspiitiata^ actio ries fi Jpcctpnus. atfyncope quatcnus immoderatm fpirp tuum ex dolore cffiifwnt fequitur^unde rejrigcratio immo dicare;:'critc cordi inducitur;eatcnus^ncmineitiquumfiigi d(K int empcrici.morhus eh,non et fymptoma.EH,& pard lyfis morbus.ooHruc no inqk.rm neruorurn ftrfium aujeres 0- tncmm earum panium\quA fhntpcfi ou^crm tione.Et epilcpfia quoq; ut conuulfio cyt,& aiftentio pardhm nerucfarum/morLus.Aon tetnere igitur,omfmptomata sut, mor^j ncnn^nquani accipiunt ncnitn . Verum curtrlbus excrnplps hoc proponit ^uiccnn^s f 7^empe,ut in omni morbigcn^re id ipjumaccidere oslendat.Syncope.n.utmor lus eH,imcmp€ries€H,ut diximus; paralyfis obftructio; 5d ^^^'^Pfi^^M^^^^^^f^ntinuitatis.At uero^cp hic ab Auiccntia Ji riiitur cplicwai affectum aiiquando parcrefyncopem pA ralyfim,epdcpj}amjid quotidiana ccfiymat obfiruatio.Jmo iicro hoL lutiktn in articularem q. oq; affectumi& contra hutic iniilua dcfmere,author cH Jiippocratcs.quanquam autpcr qua^namuiiis,hic humorummotusfiat, «owif^^^uatgar.worbf apertum cH;ut tume c crtum eJi,hoc non r.m accidereata fc^k-f .cex.f . Lu corpcris conftuxioneconfpiratione,& tonfetifu uno,na tur.:mpararejihi uias in uiuente corporeperuio,&laxo ppportunaSjriihU admirabitur,qui fuerit in naturalibusre
turam quc^ f^l^f''^'^^'^ ^^creta ac retnKa pvMer na- ^'^'muu non -.r''^ <^onfi^tmt,fHnt ajjc.tus.lfjio ue contun^acm^ ^^■^'^ ''^^fif^^ fit ut
^ in uniHerfyy^ "^J^^^fl^aUs cfi. jt.t6;aboiita appetcntia ,
^•^•caij^ctusfuJ f^^^'^^^^^^^^^^ ^^^'-^omine non nifi azJTr'^ ^ deprauat.z actiones mi^ihuta j^or^. ?'"^''''''?'^'''"*^-^^^^^^^'?^^ ^^^ fimt.
'^fcndcnt,& in eojunt,utm habliu ^uo
Accidcns quoquc ^Q.Colicum affcctumproximU uerbh morbum UGcauit,nunc accidens ,fcu fymptoma. nec tem€re;eftm-ut dolor eH,tactus Actiodeprauata.Jde tam^^ quum injigms f(i,du flnlmaies uitalesq^ uircs proficrnit,et fyncopem mducit,qux^t diximm,mori'i aiiquanuo nom^ meretur;habet cauf§ rationc7n.Qt^dig}turpropotiit,tieru fift.fymptoma notitumqmm morci cjie caufam.Scd qucr" fum aliud do.orisyehmcnti^ exemplum fubciitMu dices caufam effe inflammationis ob defcaifum materidi^A'€m- AVIC F » te
85 Liber I. I
pQut in oigenm morhi ex^plu aferrct.fnut.n.coU dolor ca Quuifcinitdti cotrarm eB morhufytot illemorhorH^^f\
I c/2 di^liS. intcperiehqtisfyncopecfiilta ct qiii parti alicui do cfie ait,qtiOtftmtatis.^t iderurfum Tnorbu fcrihit no cuij^^
j lor yehementior acciditjtnmore aliqdo fncit.efi alt tumor fmltatis generi fuperucnirc.nepeiquu in morhls qmady^^
! In generc intcperieij& cbpofit\onis,et folut£ cutinmtatis, ptinentyQrdo ij iyiterpartes fecundu natura efte det0f^
j Ht plerunqiic etiam ipriim aacidcns c. Sym foleatjjuc ordine ait Auerrhoes no in omni corporispdf^^
ptoma in morhim degencrare aitynon '^nmcrito j fi natura pucrti pojfe,ut uidere eft,& in ordine tunicaru qh.ocjdjj*
? Tnorhi ^'e&anus^qua^n ahquando fymptojnata conquiriit. Hituutur,& in maiori parte mebroru inflrumcntalip^:j
,; Morhws,afeBus cflpennancnSi&ideiaufaUjfa^fioni-s. pucrti nopofiutiUt mcmhruprim fiat poHeriu^.Exhts^P
i conditioncs fi ciLicui fymptomati acci(!.rnt,ncgare no li tur no omni fanitati opponi morku dicctSjCotra qpriorip'
i| cct m.orui naturam ipfmn ejfe adcptum. Tiolor ergo parti i o tentia ah eod^ friptore fit cbfiitutu.Cetcru,etfi no ois^
Ij fihcui pertinaiius ijih^rcs^et uires disijcicfis,ycre hoc nomi poris pars omne morhi genm patipdtjiUud tamen ueru
ne morbus efl.qm tamcjTt dolor.j.vt trifii<s cfl fenfinjah in et fituiy& orclini naturali aduersa efie eim mutationcip'
tcperic,uel folutione continui dcpecies, yere cfifymptoma. neratimq; morhu quoq; in fitu partiu atq;ordmeaccidcf^l
Et eft et,qiuim Mia res dcc.A^orbum afiqueeo no ita ut,cp prim efie dehet,aliquado fit pofterim.in luXAt^f
r^lnCyquomoruumaliuproximefrquiturJymptomadiLija husid cuidentius efl,q^ut oftedcre plurib.oponcat.^Ho^^
GMcno quoq; annotatu cft.quare fct udo dcfebrib.ad Glau gat igitur ^uerrhoes fanitati} q cfl interpartium orctincfif :
conem/ebre acc idens yocat eam,qu f iriflhnationes aliosjj poni vnorhurjed ordinem, § csi inter partes^no fir/ipcr poj
Cap.f. fnerhos fequitur.E^^ tame cur cunde authonm hoc ipfum immutari ajierit.q tamen quu mutaturfit morhus.Rcds^
decrctum aliquando perturhare cxiHimcs.ncmpe in luro mus nuc ad inHitutu.Quod corporis noHri partes ah^j' .
demorhoru dijferentijs eos damnat apertifiimis yerhis.qui fimplices^afhi: c6pcfit^;ut fingulis alic^d incHyquopcrf^^
fehrt' fymptoma appellarcnt,yhi posl fcnfdcm mchri alicu pria vatura alter^e ah alteris difiinguutur;ita afiqd utif'i^%
ius affcfiu aducnit-.afioqui morhu. Scd cxpficadm cfl elu^ coc eH,quo coueniut.Si ipfis reccdere a naturafifiatuj^[,^
G.\\em lod cx< hei obfi urioris fcnfus.Galeni ^tate abutchatur fyfnptcma clum propria naturam ac l idatfiunt morhi utri<sq; p^^f^t.
plicatio. tis,& morli yocib.afiquijaffioncs L*:fa£yqu£ tamen ycre fi fecundum commu7icm,ccnxiincs. triplex igitur moYvO
fymptomata fimt.viorhi ncmine uoratcs.prcptereaq; ccuul cfi gcnusjimilarium ynum,dij].milarium alterum)&
fwnes/enfuum priuationes , & tcrpcrcs, al folutc mcrhos tii. tn fimiiarihus,& dijfmilarib.communc.Jioc autcf^ ^
appcUantes,quiC funt a6lioncs yitiat>s,& ycre mcrhi.yllij tcribus:& rcccnticrihus fire ccnuenit.At de fingult^yK
licctipfi^ qttoq; fymptcma pro morbo,et morhuprofjnpto rihus ncn ccnucnit. & de fmpficiumpanium morhpfr^
VMte diccrentjUfis tamen a&ionib.no ahfolutc morhijed mtm.quos,quum (jalcnu^ i v.m ccq; ^uic tna^ infol^
dlqtiando ct fymptomatis ncmctrlhueh.ant.cos ct qui ycre ^ q ptricftatuaty doc t rc afiud uidctur rcs ipfa . Slmilarihi^' *
f nt morbi,ncu morbi,nHc fymptcmatis yoi c minc upatcs . partiL prAtcr ttmpcrametum infunt,& matcria,&J^
i]uare & conimlfionej& fehrc nuc morhos nucfymptoma
rna.quaru fifiat mutaiio,fit morhus.Dl^crre aut h^ci^ ^
ta yocahatmorhos quide,fi ajjctlum afique finfu cuideter fc-fiu ile cfi oBcnfu.Tcpcrameni um quidcmfide no cj^^^
pcrccptf{,quafis efl partis afu tdm infiamafw,fcquercntur: watcria,id docct^cp cor3& pulmo cafido^ct fic co ^^^^j^g
fymptomata ycro,yhi ex rninus aperta cffcnt caufa:quafis per.imtto^matcria tamcnfnnt ciiuerfaiqujc il'.i c(l dcfij'l>
eR nuda intcperics.Hos igitur danat CJdcnus.priores qui grauis,huic rara:& kuis.Efi,et i ordis ac rcnu ^^^^^^^^.-^ ^^^^
ci' ynins ciroris criminatus,^! id quod ycre fymptcma c(i, dc modo c6pa&a,& dcnfa;tcpcramttum tam^ rcni<J-y
Part 41
cBionc inqua yitlatam,morbum diccrcntipcflcricres yero dum,ccrdi l afidu.A tcperie aut diffcrre forma,uarict-^^^_^
dupfiiis.fcrror altcr crat,priori non dijjiwdis, (p hi quoq-., 6iionu,atq;ufus docct,qu^ apartib.tiufdc,aut ndmulit^
tLWO'e a-5iiones hf.tsfin quaru gcnerc fcmper conuuifio efl, . ^ miHs tepcrameti fdeunt,ut cxcplo nuper propofito p'^^
diquado morbu;fehrc7n yero,qu£ tamequum affiGnesU nisj& cordis apcrtum efi.Quod autea teperic,& ^'^'^^^ J
dat.fcmpvr morhus cfi.fym^ptoma yocaref.altcr non de re forma dijfcrat ,apcrttim fat it AriHoteles,quum ait
ahfolute,fed de inconflantia.ft.n.a^lio yitiat.t,eH,yt aiunt ea qtia taro aut os cft,nb a primis chmctis,fed a fi^^^^frj
rfiorhus;conuiilfio igfitir pcrpetuo eH morkat hacfi ex af diuiniori principio naf i.Eifi ergo in ccftitucdis
ftfiu obfcurojfymptoma tlocat. hoc uero cFipugnatia firi lariumpartitigcnerih.unii tepcrametufi>c&at GaUnus'}^
bere,atq; in fc ipfcs incurrcre.E^ic loci illius es ftct arhitra ru tamc nattira tripliceefe coiiat;t4el eo et ipfo autho^^' ,
Tnur/cnfus ,mhi! cyftfiremi^ hoc loco,aut Gakno contra- fnmlari l tfiq; parti tres ineffe ait j[uhfi.atias,fi)fidi,c^^^ .
ylusjqutm fehrcm fcrihunt aficuado fymptcmatis habere & jpirituojhm: & cx his uiriu coftare fuhftatia,ccp^ ^
rationc,hah€t autcm tunc^quando ex mcrbo proxime pen- aut ex cvgrua clemctorim taperie.memmit hic tfiM^'' . •
det\ auia.afiod morham isroxlme fenuitur . fvwi^tnm/i pfi . _ . Htjn rnti^/r rt/ry r.iYtinr/i.m.iff'r\?i Cimilnnum roftitutf^^^'^^
det: qtiia,qP!od morhum proxime fequitur , fymptoma efl . ^ duo,fofida.f.& carnofa,matcria fimilarium coftittit^
Elocstit arbitr.%?nur,htdus feciionis prlncipiu ^,a Librario rituofa uero,ut ea in qua infitus cfi calor, rcfcrtur dr^^^
te^fiicrc trajpofitu.Tripftce corporis confiMutionc,non ahfo- ma.addit tcperametiirn,qini C£us fiihHati£t4 ex ^'^i^^^^^^^
lut€, fed de Galeni authoritate prcponit;hac de re dubius 7nctorum tfyerie tbsiarcait.atq; ita{quod dicimUiY^
• eb neutra difpofttion€,qu<)i aU rnorhuperfmet.fi quis id Ha leno tripfici natura fimdares partes conftat,tcperji^''' J
tuat quyl res ipfa,n6 quod medici mimus requirit: qtd afia materia,foma.Ex quih.quod,& t. iriu robur,ct ^^^^^f!h
hahct raftoneems,qui inadpatd^ prorfiis eH fanitatis,afia deatfita ut haru una pcreuntc^partis afiio pcreat,no dw^^
eit(S:qui prorfus uitiofa-.aha cius qiu Intcr ytrunq; arnhigir, le eH oHcdere.'Z>e tcpcrameto quide aperta res (ft-^^^
et alitereos qui a morbo proxime reualuere,uelpueroSy uel lenus imbeciliitateomnead tepcramenti Ufioitcrefr^^' .
fcnes traftat q .ifiosM afitcr qm partc una ucl afia corporis matcria quoqs of.ofi uitiata fit,partis robur imnnt^^^
eg?ah;ihet,refiquasno di^\u:ucleode tpcyuel diucrje. Re ex hoc patct,cpafiquoruuentritulm neq\acctuncq', ^ u
&e igitur de neutrojiatu hic quoq; memmit . 'I)e quo quu (lut m.ordax quidpia tolerat;afioru fiiciUime.alij odor^
fufe 'i fi.artis mcdice.et afihl quoq; Galcnusagat,rc pficiety rut,alij nb.In huius aUt rei cam,fi fenfus acumc ajfer^^^ l
5 Hfis a(iiecerit,q hic author hoc loco cx re ipfa proponit» ffe iiiicAt uarictatis huius in fenfu ca nb ^tepcries ^;"* '
PrimricftgcilLis x^^ntudims 6^c.De morborum multiintcperatinihil eiufmoai sitiat.Sedunaca ffi,^^^^^
,. , dijferentijs ac jpecieh.agit,fequutus Galenum. Cuius tame cufi cerehriq; rnebranarU laxitas ac raritas, ob q ^^^^"^^"
flaci is qua recentiores non plane acquiejcunt, nihil no- rius iniunis otjedutur.Si.: multos iide£i4,qneq; ^^'^^f^ofi
bis eft difpmuladu;fed qd res ipfa doceat,pquirendum.ubi frigus neq\ lahore fene pojjint,no alia ob cain,q,qtiO^ M
tamcprius firttpulu amotmmus,quc Atienhocs rdic^uit .
lici fcii'
'••r hf
fint pro'
fecii ter-
'itc* rJ
hdmncs,extern.i4 omncs Immas femnt . oh foliddsfdhcetpanes,& corptts totnm compji&um yel mitura.ycl txercitaticn.:,^ co.ipiau^e. Hm intmtm Galcnm ui riumroburm uirnofi.zp fohdafuhnmla ait conflncre; etcurando,ut roourpartium feruet,i!darum maxime oua yimatq; yfmtod corpori coramHnempr^bent , quali<f *siyej:iiuiw,,Z!rhruririon caiida.aut frigidapropo- ~nit;IedareUxantihus cchHinct^a^nngcntia c-orncndat. j-t in tuendafimtaie, ad artus corrobo^randos, duras ^itiiones tniun^t . Sed pr^tcr r.mtacm,ac denfitatem tjt may^^ji;m:arwus quibusq^ partibusfuA,^- durities.et jouitics, q^iai^iUdamones foicnt . fic quihusfecunnatur:ir^ cerebrifut^nantia dura eslim im^Mnatio • '^:''''^''' ^nemorlaautem magis yalore medick 9^^^« cfiy^ quiuusprmr naturam durioresfierlpar t^s aUquas .ont}git;eas minus fie6ii obferuamus. ficut et e^m.n.paralyfts acadit^^tm tjs qui hy^ '''f'.W^^irequenti:istra5iant.Nonf^
Fen I. Do<5trina i.
perioribus d}uerfum,utfutcantur , necefie uidetur .
Et h^c quidemferefint,quibus ueteres rnutiia de fimi larium morbis do&rinam reliquiffe di?j>utatur . Oma tamS jion adco urgent.de iiiorum, ut authoritate qidcqua detra. hant.Et quod primum quidem difjentur inefte fmiiaribus partibus tcr/iper.imcntum,materia,& formam , atq; hac inter fe differre:reuocare hoc in dukium non iicct; imo ad jlahiiiendam ueterum docirinampiane flatuendu cfi.Nem pe quemadmodum ad rei cuiufq\ ortum duo primum rcqui j Q runtur,effc6lrix caufa,& materi:L,in quam effe&rix agat; ka ad fimilariurn confiitutionv.AIateria.ex qua iiie fiunti funt humoresiefjedrixcaufa uvs formatrix femini ifita, no tamen fine ui cceii,'Dum ergo hmores formatrix uis tra- 6iat;ut refiiit ex confufis corum quaiitatihus temperame tumfita ex cerporum comiHione priuata fit fingularupar tiummateria,quA pro fuperantiu Immorum natura ruinc moiiisynunc dura.rara aut denfa.tenuis aut crafpi, grauis aut ieuisjcoiorcq^ ac fapore non codc. Banc ipfam dehinc ad infirumcntoru, & corporis totius exinfirumcntis ai}fol
efie au umtt r V 7 ^r^^Tr;/ 'J^^T^'' injtnmicntoru, & corporis totius exinfir^mcntis aiM ^..'^''^^^^^^mor.Sedadfimiiarescoiorquoq;p " tudine exn-mM.r^.m 1..^^..,:. ...^;../:.........
,qHi a naturaii siatu mutatns aciionem aiiquando yi^ hrf^ '^''^5^ ^xcmpio apertum eH.Ex l)is,quod
net n «^^«^^^ ^^'^^^^^^ materiam pcrti
hnuua tamen m temperarmento fkcla mutatione aUio ^ J^mur^apcrtiffimum efi.Teriia eratpartis fimiiaris
^^^^'^fi'^'^^^^'^^'^^'^ iiocant.quampmi cuiq^ gcmtarn,& aaionumcorporis omnium c.^urameffe , ^^^cnHst)iir,yv> -^n-^f r. ■■ , — ' ■'^''^^{^"•"'""^"''^ ''"^'■-liiiijjKuriperjGUua.etcar
""'^i'aiioacLiditmmmoruis,quos7nalignos & pe .n , « > / *
ii^e? 'y^'^'''''^' ^V'^' p^xrerefoient ucncn.i.H^c qtm rfeiJ'''^.^^^^ ' ^''^'-^ k^^i^-rfmiiiarispartis morborum efie
" ' j rr---^ - v^r.-v_J*,W'
tuame exornatyceno ioco ponlt,& Lonneclit^formamq^ et facuitatem impartitury qua pro conftiiucndis iriflrumctis ad anmaii^ uitarn aptis cffe opus intciiigit. Sic quideigt turfimiiarespartes tripiid diuerft natura,tempcrami^to , matcria,&forma confiare apcrtu cft.Ouod.quum Fcyne-^ lius caprohare (faiem afscnfa nititur.aiifidd in eo Lorri<^e dmncH,aiiquid add^dum.Corrigendu,quod,quum mnum fubHantiam Galenus tripHd fid-namia conftare ait.foiidaycarnofa,& §>irituofayfcr?iLdiuSyfnuti perfG!idayet car
jT^... . . 's-^-^-rfimdarispartis inorborumefii
immo./cmrio?i^,eir fnorbum : corirh' .'''-^''' fi^^^^^m^aut forma corrupteiamy •> ^nall^a^ltTf'''^'^'^ <^^^^^V^oq,afjaifi.confirp> re&T^'-^''-^^''^'''''''''^'^^^^^ ,> rLlT^'^''''''^'^^' T'<^^^itemfupramodumrefii<fe- , /, 'J f^'^"^ ^^orem extinguunt:quifortajfisyUt nonmd
ne-efd ""''^'^' hocyfaitem pnm:,m, & nLtxime 3> quJdZ'''^''''^''''''''-^^'''''^'^^^^^^ ^tialitates f^rZ n''^'^''''' '"'^'^^'^ '^'fi^'^'-''' ^'^' '^i^^ l^-
neas a ^^' , '^"^^''^^^5^'^'^«^^'^^''^'^ temperam€tum;extrahu ,r^'^''f "'^'«c^^^'^^^f'if/^w^>^^'^^«ii.t dismiunt.Scd mlj^s7- y-'^'^ ^///(,'2Wom.;^;6'«mc«/«m«r pars cfl fi. ■cidit r,Ly 'Miornm gcnere lahorarc, interdu ac-
pcycp m ea rnjitus cP. caior. hoc uero cfi quod non probamus.aiirm.n.dupiexfitinfitus caior,fixuSy& infiuens;ut non ncgtmus infiuentis cdoris fcdcm efie Jpiritusfnon tamefine humonbu^) ita-fixi iiiius caioris qui a&ionn omniu preLipHuminHrumcntum cfi: imo etiam fjnntus fixi, & compiantatiyquiproximum infirumentum esi Jorm£,foiidius fubiefium cH'.foiida,inquu'm,ipfay& carnofa fuhjian tia.non igitur merico infiti caioris Jpirituofa mu<(is qua car nofa,&fofidafuhjiantiareferripotcfi ad forriiam : imo \ hac quidem raLione minus:magis autem eo nomi^ie , quod fpmtus una curn caiore funt proxmi amm^, & eius facul tatum ad a^tiones obcunda^ miniHri.^Aliud diximus addendum. ui ycro esl,fimilariHm uiresnon in tempcrie tan tum,& materia ac fpirituofa fubHanna ; fcd eiiarn in Im morumqmhusaiuijtur, tumquaiitate ^tum copia con» fiHere . Sic^nigennas adcorporisrobur fa-nguinis copia fertinere infipcrioril^Hs admonuit,quodanoks cHfi^Jim
inph)fioiogmsDlfquifitionihuse.xpiiiatum.Quumin^^^^ tripiicem efk rsrnd-triur/) fj.^yt^u^^ r„!.Pr.»r,f^^...fi .^ r.
'^^'^^^^^ ^^iocp^a,,^ crumtsyac iicntcri^fenutZir ^ f ionfiet;Ji-
rntdtJT f ^^""^«^«^ ^^-^ ^^rg^or. aliquando qu^ mnenatTn ''r''^^-''^ ^^^^'^' hauHus.aiiquando ucex ^L^^!-''^'^' "^^"^^^" 'P'''' Confi.rmatur h^c ^^orbisidoZ!^''''''- ^^^^'^■^'^«^'«'''t.«..«aT5.«,.,.c.^m^,i,
^-idduntiJ''^'^' '/«a/it.rn..«i,a«^i=r ^^/.tr^zV,^;,.t5 '^P^«W2o^fr^/-''''-^ '""^'^'^^'^" oppoy?^!'^?^^ intcperiei;f
dcm,yt morhi no?nen aiiquid meredturjion fat efi,ut actio nem iccdat;fed per fc,& primario dehet i^dere.ut ex Gaie nopauio anteaexpiiiammus.Tum ucro,quum nKliius nifi uiuentis corporis efiepojfit morhus;pr optcrea.fi Jmmorih. ^iritibHsye quidincidat , quod eos a naturaii Hatu ion^e ^ AVIC. F 4 ahdH^^
a^y""'"' "'^^^^erie;terti^,& quarte morbii
prxter i
cidere poQ^ J r ''''
fiia quon^^T:^''"^^'''^' ""''''i'-'^ V^'' ''Pfi-^sjingr fomiauo cil ^'^''^^^'^•''''''1^^^^^^^^^
hi^ aiiqua^-T^"''' ''''<^fi^o co-nfequatHrs ficutifi P^^e^accide^e-hL-''^''^'' ' '''' «o«/;//e^t?ic72i5 vffttlfA ^^^ca,nbi accid.it morhum quoq; iiium a fu
' ^""^ i-ucuuiy luarum unamqiianq;
fecundum nAturamje hahcrc oportet;ita uhi yariarc a na turali Hatu illarum aiiquam accidatjieri morhos confiten dum qi.^Pr^ter morhos igitur in intemperie,morbos quoq; m 7naterie uitioy& informa agnofiere oportet.
Hoc Femeiijpropofitum cH. quod dehinc demateria &Jorrnayargumctisqu£fipra afferehamusycomprohare , quum hudeatyoccurrere iiii tamcn non uigiciie eH . Ft.n. demusynuiiam inefse fimiiarihus naturam, qu^ aiiquando
Liber I.
AjducAt^dip. U nonp9tejl morhmy^imm rion vhxnt : e/it ftutem p -)HMs morbi c.wfa . Tcrtio^ qmcn m.tteria vitiitm mciditjHcstaliqnM.lo caufo Jjabcat rationem,plcrunque tamen fymPtoma c-fr,, & quldem confcquens vitmm tem-* peramoiti,yt enim dkubi fcribit Galenus, tHollicles duri" ties , & rcliquit einfnodi qualitates necefiario confequuntur temperamentum . Hisfoftisiam, qu^idcinceps Ferneliyys ajjert/i^illatm expcdamus. AUquib.(ait) ycntrleuluSyneq; acetum fertj?icq; aliud quidquam mordax.alij
mf^q-i^ no corpuSyqu£ no muit Ilcet corpm dct r/W. Quamodo is etiarn Galcnum fihi afjhitiri affirmetyquifi' miJauum efeyitiamfcu fuhfiantiamy non in fomiajedm^ xime in temperamento cum qualitatibus matcriiC apotf we ponit ^ Quld ergo, Inquies , nonne ex Galcni fententif if morbi f mtlcta fiibhantia et occulta ui homini ccntrat^* quales cx pe'ie , ex uencnis ^ ad quos oppugnandos remc^^ dvjs utimurynon tempcramenti ui , non fecundis quahta^' lusJedtertijsMi^siytotafubftantix 6^fomay& occHlt^'
edorib.o$-nduntur.'alu cakrcy frlgirc, lahorib.Uduntur , i o ni cctrari^s^ Hoc no retiuo.Sed ut morbi cius funt gcnertSf ' - ^^^.^.^. rion(}ncpartis,quamapprehenderemtemperie,acnut'^
quum multi intemperati mhil eiufinodi fcnti.mt ergo idnon poteHuitio temperieimeq; alia ratio efl,quam raritasylaxitcvsq^ rentrlcuu & cerehnmembranarum, & laxit.tsitide corporis,ac mollmes, Aperta hic fallacia eft, fi cuiji.yentriuilus acriu yfim non fcrt,hoc non eiuspartis efc mcrbus,neq; Ufa a&iQ;imo exquifitA finfus aclionis hididum;ojiAfi twn perciperet,yt ijsaccidit, quorum yen triculi os pitmtofo crafioj^ humorcfiordUa eU,aut alia de canfafejifus esi expers,mcrito Ufia diceretur,et ficqucrctur
rix uitiG, & non fime iilius humorum &fpirituum corrU' ptcla,accidunt.proptereaq; toti fiMantix contrartj rea dicuntur,& egent prsfidio intcmperiem folide fiuhfiantit*^ &corruptelam humorumac fipirituum corrigente ' Si quidem inpenifieris fehrihus uitium cordis,non quahcutf queantidoto corrigere mcdicus Hudet ;fedrefirigcrantf obfiebrilem calorcm , & exficcante ob hurmditatem »«F gnis illius putredinis authorcm ; denfante etiamadp^^^
rMrbum^it mdem l't, yt yentncuhis acria non admittat 20 tis rohunjed nonfitmperdaxante emm frequentcr V J
' • " ' - ' pcinte opusefladyaporumhumorumucexitum,qitir
Uaputrique quaUtate infieUi intcmperiem foueritatf^ adaugent.Additis etiam non raroad fipirituii hu^nori^"^ quefcetorem ac putredinem corrigendam,odorata ; hc 7ion expertia calons.& poHremo ea quoque adhibet,^^* ^ expcrimento dcprehenfa fiunt illi morho aduerfia.etiafn tramanifieHasuircs : qui proprietate fomdiagerecxis mantur.fic uencnis fn?jdis calida femperopponit,&
ob morbu7n;yduti qmb.cius osylceratum cTf.at ob fiolam parti^s Uxitatcm tale quid contingere, nulla cfl ratio, quA pe7fuadeat.De odorih.non ohfcurum e^,quid in caufia fit, -vt odoreinfigni aliqui Udantur.cum eo.n.caliditas efi infi ^niSjqua, qupim eius ccrchri comparatione fit immodera^ tlor,dolorempant.Ob corpons atit Uxitatemnon fcrre ca lorem autfrigus,ucldh dehcatiorcm naturam minusaptu effe ad hbores,non cH morhus,fed difipofitio ad ?norbum, morhus aut,uhi inducia p laxiores mcatus in intimas partcs aeris inter/iperies ineptum ad edendas aciiones corpus reddit.Addamus hic etiara , calori, dum aliquam humidi Wms partem abfiumit,quod meatibus partium iiiheret.fiuc tcdcrc laxitatem. contra autem denfitatemfrigo.n,& asiringentihus caufiis, dum cotratis. infieipfaspartes in inte norailhm ipfium humorcm exprimunt. Eandem caufiam durities quoque & moUitles fiequuntur.nempe iUa humidi flbfinmptionem,hic ejfMftoncm. ytpropterea ,fi xquahtates a naturah Batu mj{tcntur,quum id nonfiat fime humo ris ac primaru qualitatu mutatione , pertmcant ad uitium
dis frigida.ct in omni eorum ufiu,qudi proprietate fuvp'^ 5 o conferre dicuntur, nunqua neghgit^ temperieet q^^^^^f^ m.zteriJi aUas,ut q ad tota Ufiapartis fiubsldtia ^^^J^^.^ qnam aliud quiduispertmeant . Ita ut pr4idia,qu<& tc^ fuhHanti^ uitijs opponuntury non fmplicem fpeaent f^ mam, fied quicquid totam fimiUrium fiubftantiam^ tuitiproptereaq; ex curadi ratione deducere non ticeat tum morli genus acciderc fimihrihus in forma.Qf^^- ^ Unc igiturpriuata erit form<&uis fine temperamento^ Nonnc iafipidcm yircntcm fianguincm fiftcnte , & ^^^P' ipcur hepaticos iuu.tre ex proprietate fubftanti^ tesi^ ^ ^
tempenei.Sed non dlsfmiile ^tdixcris dc crafjitudinc ac te 4^ Galenus^JMon negamus.imo ucro id profitemur,prof^^ .^^ nuitat e,gyamtate ac leuitate.CrafJior quidem partis alicu finguhs rebus inefic uires : quas non immerit 0 forin^ ■ j us fMa-ntia euadit,nunt tenuis humoris exprefjhne , id buas:qma,ficuti propri^ siit quihufiq; rehus formA'^ ^t^t f
cft.non fmc ficcitatc, nunc adieclione craffiyid cft,non fiine hiimid\tate.a contranjs autcm caufiis,tenu\s. Sic pars ficip fu grauior redditurhu/moris yel copicfiioris , uel grauioris ^duentn . Et qmdem nonmmquam ctiam oh fiplrituurn ac facultatis attoUentis defcciumj grauior aliqua pars yidetur;non iUa tafinengntuitasper fe,& pofit'iue,ut aiunt,fed ftrtor,iparationem ad uires,queautcparspcr fegrauior
uatA uircs pnuatis caufis,non ct materU cdi aficri'-^^ ^^^.^ tAt ficutl non fine certa tcmperie, cert.tq; corporu^i^ Uione incffe poffunt uUi rei,formii:ita n2q; fi ne ijs pW.^ agere.Concurrunt ergo ad a&iones quas a prcprict-tt^ J m& efic di:imus , omnia, quecunque rem confiituunt-y ^.^ pterea rcftius a tota fubHantia,quam aforma produ^
redditur, caufim hahet intemperiem cum m.iteria . ita ut 5 ^ m<g . Nonfunt igitur medicamcnti uUius uircs uniu^ J
Gi-). c..^^^.^. . morhifimt uV'i,quib. meddcamentafimt /^^^^"^
m^proprietate aduerfa . neq; pUra 'm fimiUrio- mor^
mutatio 'm fecundis qualitatibus propofitis fiymptoma fitt, r.on morhis . "Dc caloris mutatione quod demceps fcqui-^ tur.antea iam oHenfum eft qiio non fit morhus,quum afpe ctu non Udat prmariojed inteructu aheni humoris,obpar tis altcrius iutiu exunda>tis.Et hatlenus de morhis ex mate fi-t.Dj formt .Viitem,quam ct facultatem & totam eficn-r tiam,& tot.tm fimlUrium fiuhftmt'iamuocant,de qua Fer nvlius d'ifiputat;ctfi,formam reUe ay^riftoteles -rd n «V ?/-
va.r(j^{odcj'uderat effc,uocatyUtperqua7nres,ideft,quod - , , ,
(H: \t eam tamcn mdks totum cx 7natcr'ia &fiormx com le cft nodum hunc diffoluere.uerc.n.non d'tftimiUrn^ ^ fofiium uocarit.nec,fi fipnilarium fiu'jfiant'ia conUat tem- do,ficd et ftmhriu h&c efieacc'ident'ia,ipfiummet O^''^ ^^-^, per.vncnto,mttcna,et forma:reEle fiorm.im unam,totam il fateri conftat,et 1'ih.de confUtutione artis ctperti'iftm'^'' ' ixrumfiibftmua aut efieniitm complcre afiquis d'icat:pro um exemplo: et udc ufupart. quum docens qti^^^ ffterca\; morbos in tota fiiMhntia,& cficm'iaJorm.-z tri- fiendam organoru utiiitate qu£rcre opusfit, P^^^^^^jiH a buat.3cd,qiio ctiam forma umus , cuiiis nuUa fieorfium eft rame}iiu,et ea qu^ temperamentu corifiequutur, ^^st ^ a^o,ef,3 posfit morbus, qul eH affe^us Udens acfioacm ; fiubd^it.^Poft hec aut unuquodq; idorti,qu^ et tot^^^^^^^^g <|i f (imtlherialf:ths corporis nlm^s, non form^ ^ttf, ■xm- —'•• --^--''^ ...;.v..>,. .>:/;.7»..,. ui-4.^uloa
funtgenera, q:ia qu^ a Galeno & Auicennafiuntpr^f^^^^ ta.PoHremii erat praterFcrnclu dubitai'ionern,argn'^ tum,depofit'ione,magn'itud'me,conexionc,conform^^^^^^^-^, quivsquum Galenus fim'ihrihuspart'ibusnecefiario dere fi: r'ihat,poHuhre ct'iam ratio uideretur,iUarn^^ . naturah Hatu reccfius (tmihrium morbi ceficantnrA'^^^;^^^ mcn ah code dtffimihfium propnj Hatuuntur. S.tn^
et eofU pAfticufis accidmt^coftdcrcs,qu^iHt f^^^^^i
Images reproduced by courtesy o( The Welicoine Trust, Londc
Fen 2. Dodrina r.
ti' 'ts iSf c
ih )ic ufi
of- ^itcf
ini ■iii
iP' 4' .{ct
cc^ it^ It^ .
0 lltf^
9um efi,funtp6fiti6,fttagnltudOj:onexio, cofomatio.Hic siuhyKo totis modo organis^fed eoru ctnum pmiculis acci- ^ere frioat^fimddi-ib.qHcq; accidere c6fentit/jii£ fy.nt or ^MoriipOiti: uUSed re expcderity pter Galeni auth» ritatj.re ipfa ita ef]t etium inteiliyet.nuUum.n. ufquam mi flum L ofpus repiinre iu ct,alicuim figurx. , magnitttdms^ nonparticepSyqiiod etiam in loc o aliquo no fit^quodq^ fi m dijsfit corporibm,fua%ipQfitionem ionnexionemj^ nb ba i>eat.Ce.tLrum,etfi fimiUnbm,ytcQrporafimt, accide re,negarc non licet;non eo tamen nomne accidimt^quo fi- I o rndariafimt:ad quonim naturampertinetj ut pars cum to to eandem habeat,& rationem fubnantiji,& defi^iitione. qu^re^ficuti qu^uis camispurs caro ejl;noitacuimq;illius fartiLuU pofitio.magriitudo.conexioycbformatioyeade efi, ^uoi totjus carnis.ergo neq; eartia naturali flatu rarietas rmlariii^vtfmilares fnnt partesymorb.merito dici potcfl.
^tiaaenus.quodnonahomorhigenere fimplices partes i^orent,quam intemperie , pro uetcribus difputatum efl . -^««c , quum tjdcm intemperierum fpedes fixdecim Ha- Ttuant, qmuorfimpHces.quatuor compofitctstytrasq; aujy« j««c cum m.%teria,nunc fine materia;non defunt.que, '^iP^^P^fiii^fpeciebusahquas detrahi;yel etiam.qug
iis aaas adiungi oporterc.fuadeant, Et qmdem primum , ^ntcmpenem nuUamfimplicem reperirl non cLfcura eH ra.
r^'^'"* ^*^'^^^^""^^ humidum fimtatem fihi adfci 9^'& ficcitcts comraipfum-met hurmdum diminues pri ^mi acUuget calorc.m:pon Tcro etiam fiiw^ inuehit l eo ''^f^oreahfumpto.quofcruahatur calorS^c f-igidita^ re^
^^Z^r^-ifocalorehwmditateminfert: &vici(hm humidititseo ^'-^- - ' ' '
C€t calorem cumfingiditatefin epMs febrihusy & humiditatcm cum ficcitatein fcnib.fimul confiflere , quodet galenusfcrihit.cur igitur hcc quoq; cum intemperieh.non numerentur f Jd^c aduerpis ycures , qua non difidle fit refeUere.Etquodprmmmfimplicsm ylkm efjc intcmperiem non concediturMc non confcmit fcnfuhqucrn maximemedicusfequitur . quo torporis partes aliquaSyimo,& yniuerfum corpusf^pevnatantumquaHtatefme vUoaliarum fenfu afjc&um agnofcirnus. Utet ergo progrefju ti poris qualitas una ahamfibi aduocet^ad initia tamenfimplexnon r.irc cft^qua ritiari a&iones cognof imus. Sicres quoq; qu£ intemperics indui unt , quamuis duplici omnex qualitatepr.^ditAjf^pe tamen yna tantum agiciunt , qua yna infigni aiteru exfuperant . Aer^alioqui communi philofophorum conf -nfu i aiidusatq; kumidus,non fcmperc.t lore fi^nul.zr humiditatc,fed nunc una, nunc altera tantit aduerfis efl nobis;fic alimcnta,& humores quoq; licet du. plhem quaiitatcm natura fortiti, no utraq; tamcn femper yitiantur, quurn a naturaliftatu recedunt . c^uod fi etiam y.itiantur,haudquaquamtamcn intempcncm yt,iq;fimilem cxoriri necefie eft,ob contrarias aiiorum humorH qucc iitatesyquihus retundi excefus poteft. An autem nuda fine materiaintemperies aiiqiiando affitiat, adeamusadiu dicemfenfum.Etfui.quod a Galeno quoq; lib.de difjerentijs morborumfcribitur, morbi qui infola quaiitatum inte ferie conftsiuntdeprehenfu dljficiiiorcs funt.nifi quu pars plurimurn a naturaiiftatu deflexmt:quod m caufa quocj; juifti arbitrandum esl.yt Erafiftr.atus eos no agnorif.fcu. fu tam£n,& ratione.diftinguere hos ah aiijs cum rnaterlt
■^r , - 7"; '"V'^ "V ' • -^-y/»'^' mimiui' ju ^amjmy<o^ ratione.aijtinguere hos ah aius cum rnaterlt ^PJo cdore heuetato muchit frigiditatcm. Hahet tt mempmebusMet . watcru profccio prxfcmtis iudiciur^ F^^es caufa^,ycl extenoresM mteriores.& fi qui- efie folet Partis tum ^rauit^.tum ^mLn. . 1 j.
■ ^empenes caufa^.yel cxteriores,ueimteriores.& fi qu.- J"^ Wwor«,K«/k ilUrum funt fmpiices fed vel caiide
•^f'^**'^^^"'"^*^^-^'^''^-^'^ ^^^'^ ^/iwozf^ omnia ^f^^^ funtprs^dktafiicuitate.non ergo effe6lus qui ah ip- Z^'^''^^^^^^^^ intmores fmuaufife-
duplex esi quahtas, ut cll ^^q^t^cunq; humanum corpus conftituunt.
, " 'F^^^^^^^^s^^ctmcm ynam ,
tcmp^eT. f ''"^- ''&'^''fi^P^'-^ -^li^ # Potcft in De/pr. ^^i^m^quam nudam,& fine matcriajntcm nml'l'T'''t'^'S^'>C^^''^ ^'^Mraf. Meopi- ''iS^^^ ^^r^^-'mrehL ^J^^^Johdaspartes mtempene yUanonafJems hu-
''''^'^''^''''''-^^''^^^'^ ?«ifer«c«^^ in fingu ^eoJni, '^''^^^'<r Hcrifmde.ld yero mini
ne coc^ ^'^fJ^^ula mtemperie.quam fine humore effe latett^''^'''^'^''^'''''^^
^^ynpcrallZ T^"^ '"'^'^^^' ^"^"^"^" ^ ^ *cf & ^,"^^'^ etiam,quumfngidit.ts calorem hehc^
^uornodn t ''^'f caufa.cuifuccedit humiditas:
^«^i Poiik^^l'!^'''''^ ^^"^ i«^m;me5 confiflere ali
^'^^mpZZl T'' "^'^''^' efieintclle&uficcamylU "^^^nud '''"^ fuperfhdprsfentiaeffepofie. f ^^j^ cumm^T'^'' '^'^'^^^'^^^^^^W^o^ ybicunq; 'de intem ^'''^^^^o-^es T'' ^^^^'"^"^ ^jdmm.eim exempla affe
ejicfoletparfis twmgrauitasytmn diftcnfio . qucc^quanda mm intcmpcrie nonfemperreperiutiturym.-cnifcftum argtt mcntum cfljintcmpeneji^i nonperpctuo efie Lumatena.At £ontra.folidaspartesaffich& noaffici fimuihumores,qui . hns ilh conftant yerifimile non esi.Jmo yero rcipfa,& ue re.mmc calorc,nunc fi-igore ilL-ts corripifine ylUus materi^ afftuxufcnfu docemur ; quamiuspoftea conftuere aiirquiciperfiHenteintemperiefoieat. De humida antem intempcricrem ita habere docioru?n cfl uirorum confenfus.
Jmmons aliqmd confluat.ita tamenJeuisMt fit confluxm, qiiidlos tantummiget;inte7npeneshumida eft finema^ teria;non eram yelgrauatur pars,yci caftcdituv.at yhi no 7nadcfcant mGclo.Jed etkm humore meatus replcantur ; txmc mtcmperies eH cum materia.non eU autem hczcfme dlHenfione aut grauitate.Quod de calida^et humida,fiigi da,&ficcaintcmperie fcqueuatur,referendum itickm cfi adferifum yeru harum quaiitatum iudiiem. JSon fcmper cdmuas ficLitatem inducit, imo humidum etia trahit fi-e quentifjime copiofius quam partis fanit.u rcqukat. Neq; Jngiditatifernperfuceedit humiditas; wm etLmfxpeficut.ts eo nomme,quo., calore partis retufo , nonfit ad eam attra^io humoris,non fuperuacanei modo,fed ne quidem Butiiis,& necefiartj ada!endum.7)eficca autemintepe ne cum materia,nihil difuile eft,quomodc aciidat, intelli gerefi tabida corpora obfcruemus,arefaEia cpddc^yt quzbusmnati humoris iaparum fup€reH;ac fuperflulstame, & mutilibiisfuccis exundantia, ob imhedllamconcotlio-
' ^'•"^^moYcs proponh nL^lui^ 7P " ^ mutilibnsfuccis exundar
Part 42
\J^'^^ht auon. ...r.R..a J.^-:-'-^. «^nm quitur.Torro ahud fcquehatur deintcmperieb.cum mate
^^^^••^m,^//', , .
^^^^ non (i "Z. ^^^^^' nccefieeft,yt intempenes cum ma- . .^''^''''"/''^^"'^«•^^^./f'^ etiam difjlmiUnum
0 qui fimilarium prcpnj
'[^'^dcrnllT'' '^'''V'^' ''''^^' ''''^ ^^^^^^^" '^ocant,
Mr^^t'^ • '^^^'-'''^^^^snuncquo^
ria. quas,quum Galenus tumorum excrnplis pafjim expitcarit,rc7n clifflcultatis plcnam reiupdt . Sln.tumores funt intcmpcries Lhm matcria, non erit igitur h^c intcmperies jimilarium tantum,partium morbus,neq; plures eriit mor bi ijuam nudcn int^hnperics oticji-mpiues quatuor,et ccrn poJitiC toudem.Torfit hfc quidem dulitatio nGsdiutius • C^terumineq; tMmonm^ut tumor eh, ejle intcmperiem ;
p o
J^eque omnem cum matem Intempenem timorem epc : JSIequjc omneyn tHmorem epe cum intemperie , autyfquam Aficrit Gdcnu^; mt de cim doEirmci profiteri licet . Ouod frlmumpropcnhiMyapertim boc fiiL it^quod ficuti a quan titate qualitas dijfert , ita ah intcperieyqu^ eH excefjusin qualitate , dijfert tumor, qu^ eU excefhtsin magnitudine. Quodfecundo dixlmusjid aperit para!yfjSjquifrinda,atq; humida eH Intemperies ncruorum , cum pitmtofi humoris in.eos affluxujcitra omnsm humoris fenfum . NempeyCtft €X affluxu uheriorls
' tnores f.unt ; at non orannmi tumen 7nc.i,tuum repletio tumormfacit ;fedrepletio me.ttuum qui ad inHrumentales fartes pertincnt . hic (j.ilenus lih. deinaquali intempcri^, quum humorum In mufculos fit calidci fl.nxio , dlflendijOppleriq^ maiores primum aitrenas, atque arttru-vSj mox ab ijs in minoresjiir minim.tf diffundiy ita yt humor qui conti ncri amplius non potefly partlm carum ora aperiat , partim per tunicas colxtus fora^ tranfraittatur , c^r fpacia inaraa , qux funt inter prima corpora,ftuxione implcat. At fl in mi
Liber L
.-cgrimdo/qua; cft difpoiitio in corporc nis huic contrauia . Et difpofitio, qux c
cumnccfanitas , ncc a^gritudo: autidco,qu< ^ no cftfanitas in ultimo,<5c cegritudo in vltin^^ qucmadmodum corpora rcnum,& coualclccn ^ tium,& pucrorum: aut idco, quod ambc rcsp .
uno tcmporc in duob.funtcopulatx mcmbriS) flutin vno mebro,fcd i duob.gcncrib.rcniotis ♦ ficut qui cft in complcxioncs laniis, & in coiiH' 'mpartis'cilku}usf^atush^^ lo pofitionc cgcr, cxepii caula: autin vno mebr
duorumgcncrumpropniquorum:licut,qui'^^^ fanu in figura,& non lanus in quatitatc 6cn^^' aut qui cTlfanus induabus qualitatib.pamuis^ & non fanus in duabusqualitatibus aaiuis:au^ iiicifTitudinc duarum rcrum in duobus tcmF rib.{icut,qui fanatur in hycmc,6c infirmatur iJJ ncrc . Acgritiidinum ucro aVix funt , quc xun fimphccs: alia; funt,qux funt compofitx. Sif^"^ pliccsautcm funt,qucefuntunacx fpccicbus ^'
hores meMus,qm fmdaribus qmbusipanib.fr.m iw.eniti, " gritudinis complexionis : aut una fpccic . , fiathunronscLptxh,mncnLmmor«nikcitJtdintan^ a;gntudiniscompoiitionis,quampoftcanoi^|..
perism^quum magnus qtudem efi , ita utplanc mcatus illos repleatyintemperiem cum materia\quum autera no tantusy fed qui tamfipfos perfundaty& madefiiciat; intcmperiem fine materia. Quod tertiopropofuimusy manife§fc produnt tum inteftinorum hernidi , tum tumorcs in offibus excitati , fmeyllo inteperiei yiilus fenfu . Ouod fi a^i hoc loco dica^, de tumoribus qui funt cum affiuxu hwtnoris , non id negamus: fcd hoc ipfum tamen in tumore eucnlt,qui ex ancurif-
naDimus.Compofitx uero funt, in quibus du I fpccies:aut plurcs coniunguntur,cx quibus urw | componitur cgritudo. Incipicmus igitur pri^| loqui dc cgritudinibus fimplicibus, &c diccnv. | quod 9gritudinum fimpHciu gcncra funt tn ' Primumcft gcnus ^gritudinum, qiicmcm^^ . comparantur:quorLi partcs funt iimiics,6c i^^ J< ^^^,^ mal^ complcxionis Ipecics. Et ipf? quidcm uvjj^
lum quo nmlus en mtempeneiahcuius finfus. Quii^ Tu- Vioribus quoquc. qui ex fanguine}atq; alijs humorihus quo tidiefiunt , nihU necejfe cft coniungi intempcriem . fi enim tx fmguinefola quantitate y non.etiam qualitatepeccante fiat phlegmoneylicet finguis qui illu p.tritynaturx calidus , i& humidus fit ; nonfiicit tamen intempenem , nifi calore prMer fui naturam adauHo . fic in tumoribus ex hiie , & dio quouis humore . quod aperte intclligerc efl capite quar
fimilcs,nifi idco quod in primis,& ctfcntiai^i ^ partibus accidunt funilibus- & pcr cas nicni'^ accidunt compofitis : ita, ut posfibilc fit im^^^ nari cas comprchcnfas, & rcpcrtas cflc in . cunquc mcmbrorum uokicris: quorum ^ funt fimilcs, 6c non in compofitis . Et f^^"'!'^^-^ , gcnus ci\ Gcgritudinis mcmbrorum ofAci^i^f
que funt egritudincs compofitionis,qu<^ i^"^'
t^yliiri dein^qualiintemperie.Nonimurunusy&idcm 40 bris compoiitis accidunt,quxcxmcmbri^ ^ ■ ^ ponuntur:quorumpartcsiimilantur.Mcn^
autcm olficiaUa funt opcrationum inftrum^^^^ ^i^^^^^ ft scnus xffritudinum conii^ ^ -
fmrhus cH tumor,& intcmperies cum rmteria: fed natura diUin^i funt affeBuSylicet plerunquc fimul iungantur : &• apertijfimeeiufmodiintemperies in tumorib.agnofcantur. id quodin caufafuit , ut Galenus ^d iUarum cognitionera tumorum exemplo fit yfus .
At ycro difputalatur etiampoHremo ex contrarijs qua litatib.di.is a fiipcriorih.intemperierum fpccics procreari . Atqulhoc fkcile refellitur, licet emm calidit.itis fimuly& frigiditatis fenfuSy aliquando e^dem fit temporc in corpore totOy aut mis parte aliqua ,ficin propofitis exemplis : non funt esL tanien in iifdem prorfus particuhs , qfmm contraria idemfubieBum non recipiat ,fed alijs inefl calor, alijs frigus . hoc apertiffime in lihro de inaiquali intemperie admonet Gdmus, fcrihensy minimis quidcm particulis afperfum efle tum caloremytum frigus ; ka yt fimiW yllam eiuspartem accipcre non li^^eat, in qua eorum alterutrum no infit . Jn quofentcntia/.iox illa (alterutrurn) litem dirimit . pcrcipitur qtiidem in cmni particula alterum tum calor, tum frigus ; 4t non ytrunque fimul .
ta.Ettcrtium cftgcnus xgr
nium qux mcmbrisaccidunt j quorum limilantur , ^ & acciduiit inftrumcntaiibus quantum funt inftrumcntalia.-ita quod 1^^^^^,^^ quatur cas inftrumetalibiis accidcrc, P^;^?^.^ j^t, quod iimplicibus accidcrunt.bthx
t>e dimfimibus difpofitionum corporis humaniy & degenerihus agritudinum , Cap. 2,
COrporis humani difpcfitioncs fecundum G;iicnum funttres . Sanitas,que cft difpoiitio,pcr quam corpus hominis m fui complc- 5f ionc,ac compofitione tale cxiftit^ iit ex co opc rationcs eius omncs proucniaat incoliimcs . Et
qux continuitatis foliitio uocantur^ 5c in^? o diftblutio.Solutiocnimcontinuitatisplcri^ .^^ accidit iunclur^ ita quod fimplicib.mcrn^^^ ^^r^^^ cx quibus iuclura fuit compofita , nullo ru accidit. Et plcrunquc accidit ncruo,aut oiu'^ ucnis folummpdo . Etad vitimum quidcn gritudi n um tr ia funt gcncrac xgri tudincs. ^ complcxionis fcquuntur malitiam: ^j^, Imgi,* dincsquxfcquunturmalitiam compohti ^^^^ 6c egritudincs , qux continuitatis foluti^^ fcquuntur . Et omnis acgritudo, qua; vn^u Co rum fcquitur,(Sc pcr cam cxiftit,ci comp^'^? i4:gritudincs autcm complcxionum fcirc n qux funt fcxdccim,quas nominauinius .
^ ?{^7^p r AT JO 2\f £ S.
Memhra autem officiaUa &c. lucm fentit J^^^' ^fr ^ par.anim.Gal. tamen fnnpliciim partitma^ionc^} .^^7 nimatyCt compofitarum yfus i.meth.ds cur.rat-f^ mif.& fdpealilt Ancr.yerb & fimplicihus^& ^^fQ.
Fen 2. Do6ln
6d lo: cn
in «
•iS5 is'. nro cft ;Ui iis,
^o in iiit ai-
nia r. pr
tusmcmbri aiaiKTturaliutautvtaruo moucaturfituritaquodnon cgrcdiatur,^\ricutfciflura,]qua: comparatur intcftinis : aut,vt moucaturfubitomotuinco^non fccundum curfum naturalcm,ncq;voluntarium;ficuttrcmor:aiit in kio figatur loco , 6c non moucatur ab iplb; qucmadmodiim accidit,quu iundura; in icgri tudincpodagra: induratur.Acgritudincs ucro locictatis omncm coUigunt difpofitioncm , quam habet mcmbrumccmparationc fua ad ahud membrum:quod fibi vicinum cxifiit,fiuc ci appropinquct, fiucabco clonHcturnon fccudumcurfum naturalcm:& funt duarum fpe cicrum : vna cfi,vtaccidatci prohibitio motus fui ad ipfum;aut,vt duritcr fit,poftquam poflibilc crit-,ficut digitus , quum fibi vicinum tangcrcprohibctur. ahaquumacciditci , vtabeo moucri prohibcatur,autvt fcparctur abeopoft quam crat poiIibilc,aut fit difficilc ' [ ]fi^ cutpalpcbre laxatio,(Sc iunfturarum laxatioin paraly fi , 6c duritics apericndi manum , & aperiendioculum.
De morbis m ccpofitione Uh.de morh.d'iff.& lih.ar.med, cofiosd agiturScd de non naturali maonitualne, quam ad moroos compofitarum partium hic author cum Gal.perti |}^or,:6c vadcl^^iluconfidn^ ?o ^^-^f ^^^^^^^^^ ,.&adfrnph-
!J::;n|turoculus,6cpcnSS^ =5^!!!:^^-^«^^^^^^^^
Co// ,Noois de hac refufmsalihi eH pertraaatum . tu firearemconfidera.
^ £taccidunt innrumentanhus &c. galquum de morh. ^cnenbus agitjocisfnpra citatis , folutionem contmui com mnem & fimpWous,& compofitis fhCit . Author utri^
f^^^f"^:' ''fi^^^^^/^dfmplicih.proptcrccmpofit.^s.Auer. cap..4. I^-mplicibus affignat 2.C0II.& ;.Recentiores quidam , ad^ ^rjus GaLfententiamfripferc,e-rudit^fanc\ & ingeniosc. l^u.tamai nosfeqmmur,& plerique omnes fequuntur .
<^gnt udimhus compofniones . Ctp. 5 .
/^Ompofitionisccgritudihcs quatuor com- ^ P^"cncnduturgcncribus;aegritudincs crcai«lri''^F'^"^^'"^^ quantitaris : a^grirudines nue^r nS-''^"^^'^^"" ^'^^^ • crcaturx quidcm "^^-^squatuor comprchcnduntur ecnc-
cui-fi;'E'''"?.^"^^^^5^^^^ ^ cft, vtfiguraa fuo niat ii ^*^^^ nuitctur, 6c cx cius motu prouctu'a r^-^f"^^^^"^ nocumcntum:ficut cft tor-
^ - S^^ y^^^^^tascuJnlatitudilic^^quumpro. ius rotnnl br^'P'^^^^^^^^^^^-^ multaftomachi
U ht rdn ^ cryftallo:dc non fit parua
• ''^' TJ'}^'^'''' «^^^l^^^^A- ficutt vcnaru oculi tu
h 6. ffdtbrtt pcura •
forw T giti^:^iutclauduntur , ficutoppilatio ^oian in.suena:,5c ucnarumhcpatis,& alioru. vcntH "1^^ a^gritMdincs rcccptaculorum , & qui^ quamor fpccics :
Sin folliculus:aut minorantur,&
^ machi,& coftriclio vcntriculorum ccrcbri ,
,io- :tcs
id; co:
^.v cmnt,, :'*^""*"'^'^^><^ ^-icicrunti
".'.fn,. tSg^ fanguincnuum mul-
rkm fchola afientitur .
^gritudinihus folutionis contmuttatis. Cap.
Q^Olutionis vcrocontinuitatis cgritudo plcs^j runqucacciditcuti,5c vocatur cxcoriatio, aut fcarificatio.Et plcrunq^ accidit carn i^-^tque eft ci propinqua , ] in qua nondum fadum cft pus,& vocatur plaga.Scd quum pus fit ibi,voca
quod de hoc aa mieraiitayiu» .
dp.6.7 8.9.1». cap.9;.8c deiaceps.
cap.f. cap.14.
«[«oppuLZ„,.3™^ turylcus.F,tautcmpusincxpro'ptcrcaT,fupcr
P «.a:aut cuacuanturA- aclcrun ffiut c, a . " ^"^"^"^"""-'^" dcb.lis f &
<:uantur ucrri,-„i; — j:. r... ^"a- proptcrcag. fui nutrimcntum dis^crcrc non va
lct, [ & lupcrfluitas ctiam in ip(um conucrtitur;]plerunque tamcn dicitur plaeaA vlcus fo
jdcbctcfltafpcrum,ficut'los^^^^^^ m .] Qi.mdoqucatacciditoir..quod ipibm in dcb *^"!7>q'H, lcni,ltur;autcxifpc aZ cucd '*'"^f'^,^S'tpartcs,aut.n partcs magnas.aut par
aB & qiif exea ell propiacjai tenpom .
b B.Qnarecon
uer itur & i fo in rupertlaita.'£. c B in alto^ul in carae .
clrnK '"7 ^""^'^A &«^n«^ieaugmcnti: ^^^^ritudo ' ^ ^^'^. magnitudo uirga; , 6: cft ^^cidft cui^i,^'^'"'"^ ! L pnapifmus:] aut ficut ^hus,cui, "i"^ uocabaturNicomal'^'mouer?n "^'^'^^'^'^ ^^^^ crcucrunt , q,
i5, Pinhifis.jj^tm^^ ^»«^fi«ut ^^gcncril "^^^* quoquc.Tgritudincs,autsut
ac ^ B.Jiuifionssi.
. , ^ini accidcritjvocatiir
mciUo. (Scfi accidcritfccuridumlon'j;itudinc & cius numcrus no fucrit multus:vocatur fcifl fura. & fi cius numcrus fucrit multus , vocatur contutio. plcrunquc ctiam fit m partib.mufcii li,qux h in extrcmitatc cccidcrit mufculi,voca tur artntio,fiuc cadat in ncruo,fiuc in chorda. tt li lccudumlatitudincm mufcuii proucniat.
^ciudi{ur^|.J^^^natura:is,ficut,quum alicui ^us qu drm r^^^^' ^gritudincs vcrofitus.^Etfi co>& dicitnr ^^^'^"^^^ Galcnum,dicitur pro lo^ ^ Pro iocktatc,)funt quaiuot ; cxU
— . , . t'-'^**'^**'-'^»-»!^ iiiagna; vocaiur amplificatio.]Et fi fuerint partcs cius multe, 6c di latctur,& concauctur,vocatur attritio,& S [(Jjf folutio.]cftctiam,quumdicitur^ [diftblutio , 6c attritio,6c liqucfadiio , ] omnc quod in mcdio mufculi accidit, quomodocunquc contin gat.Quod fi m arterijs^aut in vcnis accidcritjvo
e B.mciG^;
f B. profancfatio mulca tioea t«r fagdun. g B. contufio h B. attritio fic contufio fepara tio, ttel incifio
Liber I.
catur apcrtio,& Ci contingat fccundum cius la titudine vocatur incifio,& fcparatio.vNc li .pccffcrit fccunduni cius longitudine,vocatur filiu ra.Et cu et,quum hoc contingit fcdm moduni lapcrtionis orificiorum carum,& vocatur pfoj l.nofi confoli ratio.Quod fi arterijs accidcrint,^ [<Sc no claufa diu fuerit . fucrit,] cx ca fanguis ad reccptaculum, cp ipfam circundat,cxicrit, doncc rcccptaculCi iilud implcatur,6c quum prcmitur arteria , rcucrta
tcr partcs pcnetrantipfius,5c fcparationcmifl' tcr vnas faciunt & alias,& fibi ioca capiut.Apo ftcma pr^terca mebris accidit moliibus , & clt criam^quum oilibus accidit rcs, qux apoft-cma ti iimilatur,pcr quam cius ingroflatur [ conca uitas,]& cius aiigmcntatur liumiditas. Neq^ cU, ^^^.^ ^.^^ miru^vtfitilludTqriutrimenti rccipitaugnicij .^^,^^ tum,fupcrfluitatcm rccipicns,quumin iplo f pf^, & nctrauerit:,autin ipfo accidcrit. Et omnc qui- j^^'^'^'^
impicarur^oc quumprcmiturarteria,reueriH- ji<.Liau^iiL,dUL ni ^^y^^^^^- ^■•^ k cr \ni tur:vocabitur matcr fanguinis.alij tamcn liomi lo dcm apoAcma quod caufam non iiabet [ ma .^: -r ^^.M/T:^.,r. ^..-,>^;;o4- +>rHtYi-l /-incrmln rornoralis moiiratlTiai*'
f .Lancarifma . nes omne fauguinis cgrelTione ab artcrijst mji jtremfanguinisvocant.Debesaute fcire,q? non omncmcmbrum imparis folutioncm tolcrat. lc B.qoufitvc» (^or.n.nontolcrat,^' fquiapriusacciditmors.] mors. Qupd fi in panicuhs cadit,6c in diapiiragmatc,
V-ccatur ruptura . Et fi intcr duas pactes mcbri compofiti cadat,6c unam ab alia (cparat , ita ut mcbro fimplicinon accidatnocumetum, eius fcparans continiiitatcm, uocatur fcparatio , 6c
fcUam':] 6CC1US caufa corporalis moRratmate^ riamdc vno mchro ad aliud , quod crt fub co, fuiril' mutatam-pVOcarLU- catliarrus.Eteft,quum caufa marcrialis cx qua apoftcmata, 6c cminj^ntioi gcneratur,er. in alijs iubmcrfa humoribUi j) no imindum fuas t impcdicntibus qualitates • QLiumquchumorcsli.oni aliquo euacuationis modo Doftja fccuacuaucrint,autnaturali,lic^ muUcribus a^cidit^quum pariunt,^^[ J^^^^*^
fcpirans continuitatcm, uocatur icparatio , oc nuuicrjDus a .ciaiL^^uuin {.■ai il»xl, ^ ^ diPcca.io . Et fi accidcrit ncruo, qui fc dc uno aion naturali,ficut eis accidit,qui vuhicrantu < i :^ 4..,.. 1 1 ..,,,-.1-.,,-, icr ^,,^.-..i^,. ^,,,,^-. .-.T,v»riinTr fnnmiiQbonus ; rcmancntnu_
i B fec1ia.i'. rc- loco rcmouit,vocatur ' [ ruptura.jEr qiiandc n^o-io nerui a ctiam fit ir. foraminibus ccjjtinuitatis fofuo ioco uel di- 5^ dilatantur.Etplcrunquc iit in locis,vbi Soclrri"^^^ non funt foramina, 6c facit ibi foramina, qu.)? uo , non fucrunt.Et iblutio quidcm continuitatis,
6c vlceratio,(5c his {iniiiia, quum i ri mobro Tiie m B. aurcace j-im bonx compl^xionis,cito lanantur:6c,quii fc^rs^Tlc-M fucrintinmcmbromalccomijkxionis,icngo
liaU,H'.-LlL l^lO «VVi.«-ii-«-,--i — ' '
quum cgreditur fanguis bcnus rcmancnt nU' morc? illi mali puri ilngularcsiSc^' [impcditiU pcr cos natur a-,6c cxpcllit cos.Et cft,quu cxpu^ ,^ fionis moduscftadcutcm,& faciuntapoftcni'' ^„5 aifi ta,aut t puRulas. Apofccmara vcro diucrhs dij^ fepaut ft-.runt ditfcrentijs: icd,qux niagis Rmt conm^'^ randx%fuat difFcrcntic,qux proptcr corum iUint caufa'i,qua: quidcm (unt matcrla>,cx q^'/
ffftiuaTue! jcfti- rcfiilunt tcmporc;quanto plus,quum in corpo bus gcncrantur apoftamata.JVlatcrice ^'^^^^""'^^^
c]Mum,f- ribus continguntcorum,quipatiun'Lurhydro hunt apo(lcmvata,funtfcx:humorc$ qu ^ J6?« nnrjcaaufc -^^^^ m r ^^^^ conftriclionis malitiam,6c lcpra . , a< " " intuC Et ^^^^ fcirc,9,quimi uulncra i (ia funt ftria a, AYii litera. & proucnitcx cis lierpcstcn^hiomcnus.Ettuinuc fcias ijp ylcera in libris particularibus pcrlcrut^tioncm flridta, cp6 pro ^.^j rcfolutionis cotiuuitads : dinuttamuscrgo
Meisfi a Qo. ■crui, C *neruij »«uel ni eft ad
in herpcccrn ViqUClbj iihio-nenuin . I excdens .
cap. rr, cap.tf,
cap.i. j-.^
^ap. I. deconHlt.ar.S.meth.& i .plene agitur.
aauofitai,& ventus.Et apofkma quiucm,aut rit cahdum.autnon calidum.Ncouc eximm'^ dum eft,^ a-5oftema calidum (it illud, quod ^ cholera,aut fanguinegcneratur tantum,icci ^ ouacunquc materia,fiuc fit caiida pcr lua cli ^^^^ tiam , {iucaccidatci caliditas proptcr P^^^^y^^ «.& a:ioucm,hcctctiam hxc gcncia fccundum cici diuifioncm cuiuflibct matcria^ diuidatui
^NNOTATfONES. ticj uiumuucu^ «.luuuil^^l ^l.^u^.xc^ ^
dignius tame eft in apOi1:cmatibus,vt m cis ip^^^
rDefoluttone contlnul & eius fpeciehusjibje morjijf. 40 cialis profcratur didtio . Et fanguinci:i 4^^^^^'^'*. - — 'p purum,phlcgmonemappcHarcconiucuciUi^,- ^^^k
6c quod cx cholcia rubca & pura,cryhDii- • or.'
acl fp
Tje ^egritudinibus compofiiis. C^p.
N a^gritudinibus autcm ccmpof tis didio- ^ ne prof:rcmus vniucrralcm. Dico crgo.cp, quum a^gritudincs dicimiis compofitas , non quafhbct^^sgritudincs coniundas intclligi volu mus ; fcd ajgritudincs.cx quibus omnibus, quii
• " «;c !-.r>c ^,,^, ,^11 ^
iX quod cx cUoleia ruDca oc pura, ... .^^^ .u: cx cis cfi: compcfitum nominc compohto, \^^^ ►^rej.c "craiitis prxponcndo noincn:quadoquc cni . «»>n ,
carmbus fitlaxis,<5c fiib afccliis', & poR aurK^^|^ la>,6c in inguinibiis,6c cftcxgcncrc corrup '
^ IS,(X euCXgLUC.c ^-r ^,^
coniungcntur,prou:'nictcx cis rcs,qua;cft vna 5» quod m luo particulari loco nommaDinn^; .^^ j iEgntudo-, 6c hxc quidem cft iicut apo(Knna:6c catur t bubo.Et apoftemara quidcm calicu^
» t B. qtiat ,
racgrcditur,6c apparctq? concauitas aug^Sj, ;>,ta^; dcindc capacitas cum co augctui^ 6c J^^l^^-I^^p elci
cmincntia in cutc t [ ] eft cx gcncre apo bcnt pr incipium,i ii quo humor S [ ad ^^^^^J.^^^ . l ftcmatis.Emincntixenimfuntapoftcmatapar " "'"^'
ua-,iicutapoftcmatafunt cmincnti:i: magnie,6c in apoftcmatc quidcm omnia ^gritudinum gc ncra rcpcriuntur.inco nanquc rcpcritur cegritudo malitix complexionis:(nullum nanq^ ac^ cidit apoftcma,nifi cx complcxionis malitia cfi
matcria)6c in ipfo ctiam inucniuntur formx' , ncm,aut ad conucrtcnaum in auriuiein 6c compofitionis mahtia.Nullumcnimfitapo calidavcro apoftcmata funt,autdcmatcri^^^^^ f llcma, quin cum eo proueniatla^fio in figura, lacholica,aut flcgmatica,aut aquofa,aut vci
nui , ^ [ 6c maturatur in pus j ] 6c dccUnai ^ ^.^.^ cflc,autadrcfolutionem,autadpuris coU^^^j^ >eudi ncm,aut ad conucrtcnduminduritian.-L («J^^m.
6cindimcnfjonc,6c plcrunqucctiamadcft cu coxi^ritudofitus.Et inucniturin ipio a^gritu- <locommunis,quxcft continuitatis folutio. Kulium.n.accidit apoftcmaniii proculdubio continuita5foluatur,quum in mcmbroapoftc «lato matcrixeuacuantur fuperflucntcs,6c in-
Part 43
JM.wlXWAJ.WM.,".v.... ^»...^ - T-'^ , ^ r lll^' -/""«l
fa.Et illorum quidcm,quc cx materia 1^^^^^ ' ,
laciiolica,tna luntgcncra,duritiC5 , & ^^^,Ay. n^"
quorum plurimahmt^ [ acuta : ] 6c glai^ rum gcnus,cx quibus funt fcrophulx,6c ' I , di. ,iiitcrgcnusvcroglanduldruiii,6c -^^"^^^'^ ^tl'^ duo gencra cft difFcrentia,co (p gcnci a gl^'^^'
Fen 2, Dodlrina i.
kmm,aut funt fcpanti ab co,{n quo ftant/icut glanGul:Tj pur.x:aut in fupcrficie euis lunt rctcn tx tatumXicut fcrophuUtifed iUa alia funt mixta & uifulam fubdantia mcn.hri,in quo ftant intcr cancrum ctiam 6c duriticm elt diffbre tia,quoniam durities cft apoftema quietu fedatum,deflruens fcnfum , ^ [ & pcrmanens in mc
ft la :a
:^ pro,6c„on '^_^oineodcmftatu[cumquon5dldolor-&- 1- ^4oic..u.c« caccrcrcmobiIis,addens,&lxdensAhabctra.
ruautcminlibroquarto iiiucnlcs diftinaioncm,qu9 tibi in difpofitionibusfufticict apoftc
in '"V^r' P^^^l^^-^n^^^^c quacouenicns cft , t bodm, Yt ui ip(o fit^fi deus volucrit .
A N N O T A r
O N E S.
diccs mnexas mc..,._.....j,.,, ^^^, ,eL,Yc per ip lum dcftruatur fcnfus,nifi clongatfi fucrit eius tempus,5c mortiticctems mcmbru, & dcftruat cuis lcnlus.Ncquc multum diftat,quin diftcrc tia uitcr cancrum 3c duriticm cxiftat per acci-
fi!l?fW ^^^i"'^ '''''' P''^P^^^' ^^ffcrctias lubftantialcs.Apoftcmata vero dura mclacholi
Piuruc^?/ gcncrationis inci-
UnturT d^u-u-ic:oc plcruque in duriticm mu
Et^ hxc qmdcm enflcut apojictna &c. T>e compofim ^ro^sutde GMW.de mcrLdifScdquodde apo/emate ^
I\ljwi Ittrnifi ' '
_ _ morhis uide GaLlib.de mcrb.diff.Sed auod
c^t.folettamenArahibustumorem inynmerfum omnem cap.'"* itgniticare,ut hoc in loco.Efl autem animaduerftone hic di gnum quod hic author intcr compofttos morbos apoHema recenfet,qcumtamen gaUib.de tum.preternat.& i^.me cao r tb.tumoremfola qnutitatc a naturali Hatu variare innuat, Cap.i* qHod & hh.de dif.morb.apertiusfacit . Sani quod ad hoc fertmet^n tumore omne morbi genus perpetub ferc deprc^ ^^P'^* hendi manifcHum cH.-adefl profe&o intemperies cummateria cahda.aut frigidaMmida Kut ftcca Jiis exhumoru mtturuh^i- ^rf^nx: • .
IS 5.
is .it it u
K L ^'^'ro apoi.tematumG:cnii3 in diiTQ
r] <U ,iah, dm.d,tur fpccics:apoftcma hxum, & ' "uf^du
"f'«>^ toHr! / ^=Pai-ata:& inuoluts in coopcr ' ' f'P"«a: in ■ J & apoftcmalaxiim cft mixtum & non
«luandoquccontin^? phii^m"^^^
t ^*"^' • " [ Et giJdulx quidcm t'JSf utc ""''^^'r" ncruorum difount nodoE: fi, , V ^"odor.tas magis fit in fuo loco man- " ' '"^"'i W,'-,H t^iftus fcntitur nodofus : & quum S'™-' fuum ^.''"S''"^' 'fpargitur , & rcditad locmn
''^- ««^'^^'^''^'"'^«"^'"oi-^J^t-Etplarimum -t-f " ■ P cr nnH r r*"'" '^bo«m'& dcftruUur pro fc^^P.^^^^ofa.ilcutplumbum.&eiusfanilii &_<i.o„ tttib, quidemfcicndun, oft. n„AH " ' J
''r i ur& nnf ^"'"''"^"^^^■lancholicisiintfimi o:'"^''^ pr;?,? '^^^«^""■'l^antur ventofa. Plilcgma mS,^''^' multotiesdcfccndit inrC 2«'" «iu tum 5a V. n '•^'^"■'^^"]^'q"? in villis nerno epigtotti 'r'"'' *r ™'^'S"i05'q»i funt fub 11- K^'"'- te, adca.que lunt fub iftisrAquofa au
'S«P°S quo rTi^"^''"'"'"'^'"hydrops,aclln.iaa-
qwdcmT'°ft ""'^ '^"^'«»- Et vcntofa
^"t fS°t f ^'"'^'^T ''r"** '''"^■•fi'^'=itio.TnLl: i' ^:"^ "«^licxia , & altera cft infla.
juperpciesa naturaliHatuuariet,& obfiruftiones multa m mternis affeSfi uafis partibus fmt.csl magnitudo dcpra^ uata,quum mehrum m.aiusftt qum efte a natura deheat, efl qmd mmeroprcternaturamjjumor vldelicet , aut cu^ ''^flm^^^^lteriusge
Jolutw contmm,ncmpiaut extenfto,aut etiam intemorum M^rumrnptio,autqm^
tumor m gcnere quantitatis es%ft idfpeaes.quod primo h
tur,matorem.j. dimenftonem qudm naturalis fiatus expo^ jcat . atq- hoc Cjalemm compuiit,yt de tumore agens, iU lum , ac jt fola dmejifione peccet, inter quantitatis morbosrepornat.
2 Matene uero undefiunt &c.Le<ies ex Gal.Ub.de tum. prft.nat.toto hfc omnia.Sed adde hec.exfohda quoque mx teria tumores fieri ftcuti eo lib.de tum.licet colligere. talcs f^^nt rnehceridcsatheromataMeatomata, & aha idgenus
^e rebusqufcurnjgritudimhusnum^antur.&nonexi^ stmtegntudines. Cap. 6.
O ^.vi^''''?^''"^' ^«^extVacgritudines >C exi tunt^ac cum cis tamcn numcratur .
Et rcs quidcm ifta: lunt,qua2 in dccorationc in grcdiuntunquarum alix cofiftunt in pilis, alia: in colore,ahc in odorc, aUc in figura poft colo 50 rem Etcgntudinum quidcm piiorum ^cnus confiftit in aiopc<:ia,6c dctruncationc,& pauci
^^^T'\ . ]&vtlcmdantur, atB.a.pan«. ^ Imt luotilcs 6c grofti, & multa crifpitudinc , 6c multa lcuitatc <Sc canitie, & coloris alteratio quocunquemodo fuerit.Et nocumcntum colons quaruorcontinctur gcncribus , vnum cfl: gcnus mutationis cius proptcr malitiam coplc ^ionis cum matcria/icut i£lcritia; aut fine rna- ^''^^^^•Amni;,7;::,;:""V ^''"''''^'''''^^'^^^^'^^it ^^^^^'IjCLUg^-plcitas^quicfit incoiore proptci: ^•'^m apoftem?' funt fecudum numc <^omplcxionem ^ [valde fi-igidam,]5c cin-initas b «.f„gUi
g^inc^^ ficut V. ** ^^^''^?"^ ^"^^^"^ ^li^ i^^^nt fan- ^^^^^^t propter complexioncm^ [ valde ca gul^rem . '
hdam.JEtgcnus mutationis ciusproptcr caulas manifcfi:as,qucmadmodumfoi,6c frigus,(Sc vcntus mutat colorc. Etgcnuscxpanfioniscor porum colores habentium cxtrancos fuper cutcm,qu9 colore defcrt ficutt vitiligo nigra:aut qiix ibi nafcuntur,ficut lcntigines,(5c maculc . ^ ^^'i^. Etgcuus vc(iigiorum,quxproucniunt cx cofo
fwcutia d,t * inflationem eft dif
wcCm''°^"^ raodisjvnus cft cfl^cntia,& altc
'^"tS'^?,t^"'°tcac^^^^ inmembrffub' tl\: gatus, P Sn. ''''^'='',''' inrlationc, cft aggre. , Etcachcxia,[r.^''''3"°"^''™''^"=m^bro ;f«ie„s fcd inflario " T^'''^"^ '""="'t fcnfus mollem • ir,:'.- P^^ucaS,:^;'^ ''^'^'■'^'f «fiftcntiamulta!ai^
nuTi fimiiuS''''^ '''^? '"^^'^ ^'"'"^^' & ho
F«l'^ i ] & qu^\ "^' '"'" ^q^o^f^ficnf^am J « quandoquc vcntofa; ficutinflaturT:
5)4 Liber I.
lidationc rolutionis continuitatij ,qu? accidit, nla non decumnt^quxmddketfenfH deprchendanturM
fiCLit variolarum vcftigia , 6c vlccrum forami- betit tawen rnorbi onmes omma tempora, ntjn uajen
i t n. «2 ftora- na t [ ] Et nocumcntum, figur^e poft fu percey^ta .
mcotu(n in odo cQiotcm funtiaut macics fupcrfiua , aut cratll- fgritodo
",:pom!& aH,' tics fupcrflua . complendumferrnonem de dijpofiticmbus Agri^
©a.ires horribt- tudmum. Cap. •ifeufar
lc. c|ui egrcdili- A N N Or A r 1 O N E S. » contrai
, ^ . V ^ . • A Effritudmcs niultismodisfortmnturno ,
Symptomata funt omnia , & ad ajfeElus corporu A ^^^^^^ ^^^^ ^ mcmbris in quibiis funt^flcut
fenfiMismincupatos,referiiturfiCjalenumieiM i.dedijf lo ^.f^i^tcrisA illaquccftpulmonis. Aut
gM. /j^p^.e^ ^Jefympt.uuSedidfoletincontroucrfn^^^ a fiiis accidctibus,ficutcpiicpfia.Aut afuiscaU iWh
^ P- eorum cafu^ & affeam cmn morhi fint^an ^^^^^^^^^ dicimus egritudincm mclancholicam:
fymptomata.quum tj & capilh ytditatis gratia gemtifint ^^^^ . ^^^. dj^^iiit^ainc, ficut dicimus -.xgritudi
. teflxnte Gdleno t .de comp.med.per locquamuis idem nul ^^^^ lconinam,& csritudincm clcphanticam.
lum t^fdem yfim lib.ar.aut ytiUtatem tnbuat.Porro quurri ^^^^ comparatx ci l cui primo accidifle dicuiv
morhus non aaiones dumtaxatjed &yfus Udat.quod alo ^^^^ ricut dicmius vlccra t tclcphia,aut compa-
pda ac cMcri id geniu capdlorum ajfecjm morbifint,ra- ^.^^,^ ci,cuius fama fuit,q7 mcdicando cas cura-
tioni confentaneum e{i,quumUdatur yfus quem ext^sfro bat,ficut dicimus v lccra chironia. Aut a fui if
uenm Galenm firjbit.Qmm tamen modicm ille yfmfit, ^^^^^^^ cflcntia,ficut dicimus fcbris,& apoftc &cuim noxayixfcntiturficorrumpatunproptereanul 20 ^^^^ 1,^^^!^ Gal.xgritudincs.aut funt manifcft?
lumijsyfum fed folamgenerationUlibiidemqalenus a-^ qu.xfcnfu cognofcutui-aut funt occultx,quf
fcripfit.Qi^propterfi eum vfim pro nihdo habeas, eorum ^^^. cognofccrc,ficut dolorcs flomachi,^
affe5lminterfy7npt9mataquoque,nonmtermorl;osannu ^i^-^^onis •, autquas difficilc cftcognofccrc,li' ««»icci
rmrabis.Contrafi rfum aliqmd efie exisimes.morafunt ^^tcaritudincs hcpatis , &c canaliu pulmonis.
m numero,cum defit quod adcjfe cportebat. ^,^^. ^^^^^ comprchcnfx nifi cum cxifci mation<;| .
. . . ficutctgritudincs,que vijsaccidutvrinx.AcgJ-'
Dehortsagntudmum. Cap. 7. tudincsquoquccftquumfuntproprix, &cit»
quum funt fccundum focictatcm . Et mcnibr
SCire dcbcs,qu6d ^gritudinum plurimcqua quidcm alij mcmbro in xgritudinc fua afloc t ^iba
tuor habcnt horas,horam principij,& hora ^ tur,aut quia natura funt continua,intcr
augmenti,6c horam ftatus,6c horam dcclinatio ^^^^ continuantur inftrumcnta , ficut ccrcDi
nis.Qux vero cxua iftas funt,dc horis funt lani ^ ftomachus proptcr continuitatcm ncruo
tatis.Quumqi dicimus horam principij,& ho- jnter ca,aut matrix & mamilla: proptcr con
ram i au2;menti , 1 non volumus intclligi duo nuitatcm vcnarum intcr illa:aut quia vnuni ^
cxtrcmainquib.icgritudinisnonmanifcrtctur viaaltcrius, ficutinguina apoftcmatiscruii^^
difpofitio: icd 9 vnumquodquc coi um habct ^ut quia funt vicina^iicut ^ [ pulmo , ] & fCi' ^
tempus pcrccptu fcnfu, quod proprium habct brum.Omnc cnim mcmbrum,quod altcri ai (orpc
iudicium.Et hora quidcm principi) cft tcpus , ciatiu-,6c propric,quum vnum corum altcti htcn i
m quo scgritudo apparct,5c cius fimilantur di- cinum dcbilc fucrit,focij fui rccipit fupcrflui^ tcx,
fpofitioiics: 6c ncquc apparct in ca augmetum tcs,ficut afccllx cordis.Aut quia vnum cft ^f}
, . cius.Et hora augmcnti cft tcmpus,in quo cgrw cipium 6c radix opcrationis altcrius, ficut
^ aini^^"* tudinis manifcftatur ^ [ conftrictio ] omni hc- phragma pulmonis in attrahcndo acrcni . A ^
igiitu inis- horam.Et hora ftatus cft hor a,in qua quia vnum fcruit altcri , ficut ncrui cereb»^ n
gritudo in omnibus fuis partib.fccundum vna Aut quia alij tcrtio mcmbro aftbciantur , "^^^^ ^\
manct difpofitioncm.Et hora dcclinationis cft ccrcbrum aflbciatur rcni ; proptcrca q» vnui^^^
tempus,in quo cius apparet d iminutio,- 6c qua quodquc corum aflbciatur hcpati.^ [Et cft/I
tn plus proccdit,eius miuoratio cft magis ma- focictas pcrucnit ad cafum , ] qucmadniodu ^
nifcfta.Et hx quidcm horce quandoquc attcn- ccrcbrum quum xgrotat,6c aflbciatur ci n^^^^^ ^,;
duntur fccundum xgritudincm a principio c- chus.dcbilitatur cnim tunc cius digcftio,6^/
ius vfquc ad fine cius in iuis paroxyfmis 6c vo 50 dat ipfi ftomachus vaporcs malos, 6c
cantur horie vniucrfflcs.Quandoquc confidc- tum non digcftum,6c augct ipfius cercbri c^,^ ,)
rantur fccundum vnumqucmq^ paroxy fmum, tudincm : [ 6c fic cx hac cgritudinc pcrucu ^ J
& vocantur hora: particularcs . paticntcs ad durabilitatcm, 6c circuitioncn
Corporum vcro ordincs intcr fanitatcm^^^-, /
ANNnrjriONES, gritudincmfuntfcxjcorpus , quod cfti^^^
A ^N^O r A J ^ ^ ^ mofanitatis;6ccorpus,quodeftfaiiumnOi^^^^
, ^,,./. vltimo:6c corpus,q?cftncc fanumncc^g^
De hac re duos mtegros lihros Cjd.fcnpfit , pukhrt & qucmadmodum dicunt.6c corpus cgrotati^ •
dbfolute totum negocium docentes: alterum de moroi tem ^^^^ cgritudincm cito rccipit:6c corpus 0 : poribusy&alterumde totius morbi temponbus nuncupa- 60 quiparuamhabctegritudincm:6ccorpUS0 ^
eap. 1. & dcin. tumSed & 1 .de Crif.& uaph.multa babes . Controuerfia • ^^^^^^ cgritudincm in vltimo.Omncsy^.
tamen in gal. diClisnotatur.quum lib.de totim morb. tep. pgntudincs,aut funt fanatiue,aut no fanati^*^
& 47. ^''^^^''^ -^^^^^ # dicat^qui quatuor tempora nb haieat: i anatiua quidcm cgritudo eft , qu? noj^
li.autcmdeopt.fet^a ^drrafyo.contranumaduerfm Me bct,quodprohibeat,quin mcdicctur, vt^i^^ia
thodicorum fenteniiam Hatuat.Scd foluitur. Methodici <t fanatiua vcro cft,cum qua cft aliqno^^j^c.
morbi temporibus jumi agendorum indicationcs putabant, hibcns , ncquc conccditur mcdico vt i^^f^n^i»
eos increpat gd.qu6dfjspcnumero mo:bi fertempor a om- j-^^m ^iebet, flcut doior capitis fi ^^^^^^^0
Fen 2. Dodrina
|ritodo cu
t tempo pratvr rc- 1 fanari tontrarie- |fp«ris ip
It 1.
li 1.
co rhciimatirmus.Etcn: tibi fcicndum cp e2:ri^ tudoproportionalis complexioni,ctati, & tcporicftminoris timoris,ca,quccis non proportionatur.n5.n.accidit lioc niiiproptcr cau- 1? cins magnitudinem . t [ ] Dcbcs autcm fcirc quod quccdam cgritudinu funt,quc ad alias mutantur cgritudincs, 6c deftruuntur ipfc:6r in hocconliftitbouitas,& cft vnacgritudoalterius o^gritudinis medicamcn
Part 44
'■^i .-^,...«„^.,^0 iii^ui<.ciiucii Aia, cauu^ quiacm antcccdcntcs , & primititum,hcut quartana, cx quamultoties fanatur iix communicantinlioc,qu6d intcr cas,&di. cpiiepUa,6cpodaLrra,& variccs.cSr nrfirnirM-.io, r«^<^i-.v..,.,o . . • , -r..
c li
1- *oIcera.
s: c, L'i
ia lit rii
cpilepfia,5c podagra,6c variccs, 6c articulorum dolores.Etquidamctiam fanantur afpafmo proptcr fcabicm,pruritum,6c t puftulasivcntcr quoquc fimiUtcr fanatur propter oculorum c> |ntud inem.Et Ucntcria fanat apoftcma latcris. Et fimilitcr ani vcnarum apcrtio omnibus con tcrt melanchoiicis 9gritudinibus,6c doloribus icic,6c doloribus rcnum,6c matricis. Et cft quu ^gntudines in ahas mutantur cgritudincs ^ & Fiopterhocfitdifpofitiomaiorismahtie/icut ^"um mutatur apoftcma latcris in apoftema P>-Hmonis,6c ficutquum mutatur phrcncfis in ^^fnargiam.Etcft prctcrcacx cgritudinib.ou^ ^am,quas dc vno ad aUum traniit jicut lcpra 6c J ^^a'oics,6c variolaA fcbris pcftilctiaiis,6c ' fano i^UTiata]putrida,6c pr^cipue quumdomusftri v?ti f li"^^"^ lnniUtcr,quum vicinus fucrit fub ^ cto:.\: iicut ophthalmia , 6c prccipuc ci,q ocu cum mtuctur;6c ficutcongclatio,quum ima
rcc-E.f humoraIcs,aut complcxionalcs, aiit compofitionalcs. primitiux vcro siit^qui^ cxtra corporis cxiftuut fubftantiam , aut cx partccorpo* rum cxtrinfccorum , ficut quod cx uerbcrationc accidit,6c cx caliditatc acris,6c cx cibo calido 6c frigido,quxcorpori aducniunt,autcxpartc animx;animacnimaliud cfta corpore, ficiit quod accidit proptcr iram 5c timorcm, 6c fimi iia, Et cauix' quidcm antcccdcntcs , 6c primiti-
eimrnr-,!;^ • — "t?-'^-^v.,4uiuu und cis iuntpoUiDiics.^^aulic cr<ro antcccdctcs fun
FULnins,e«CT VltlilgO.htluntceritudinu. n:i r*;.nnfrAr^,^nM-^„.1oo .
0- ;Ut 11' .
iicut phthifis, 6c t vitiligo. Et funt cgritudinu, M i^tam^qu^ in icmmc hcreditantur,ficutt vi- T^fe^''. , L&tinca] naturalis,6c podagra, 6: P^th;fis6c lcpra . Et funt cgrimdinum qitcaam i^i?iunt gcncralcs, qucfuntalicuigcntipro- 1 »9 > aut in aliqua rcgionc morantibus, aut in o^multum abundant. Dcbcs prctcrea fcirc, quod mcmbrorum dcbilitas complcxionis fc^ quitur nialitiam, & H folutioncm fabrica^
fpofitioncs,quas noniinauimus.aliquod cxiftit mcdiii . Et caufr primitiua; 6c coniundc quan doque communicant in hoc, quod intcr ipfas, 6c inter praididas dilpofitioncs n5 intcrucnit medium . Antcccdentcs vcro caufc aconiun- 0:is diftcrunt,co quod cum caufis antcccdcntibus [ no aducnit ] di fpofitio. lcd intcr cas alix a 15.n6feqmtut cxiftuntcaulx, qux funt difpofitionipropin- »«»meduc«. quiorcs antcccdc^ntibus . Et caufc antcccdcntcs c-iftcrut a primitiuis in hoc,qu6d ipfx funt cor poralcs. 6c ctiam intcr antcccdcntcs,& intcr di- Ipofitioncm proculdubio intcrucnit mcdium: fcd in caufis priinitiuis non cft hoc ncceftariu. Caufa: quoqueconiunda; a primitiuis diftcrut in hoc,qu6d funt corporalcs,6c ctiam, q? inter caufasconiunaas, 6c intcr difpofitioncmnoii cft mcdium. ^ t [ ] hi caufis vcro primi- ^ tB. •mnlno.
tiuis non cft hoc ncccftariunv.immo dua: rcs in cis iunt poftibilcs.Caulai crgo antcccdctcs funt
rJf''^',' '"'''''^''«"^* nommlhus cofioshx Gali.m^th
^OCTRINA II. FEN SECVnD^:
Cuius funt dux fummai .
Summaprimacft dcrcbus,quaraccidunt ab naquaquc cauiarum communium : Cuius iUnt xix. capitula .
^'''^'•'«^»»<er/^/frfe(:<i«)?5. Cap. i.
difpofitionumcorporis,nua rum jan^ prxmifimus narrationcm
jcilicetfanitatis, 6c ^gritudinis, 6c dil
^i^l^unttr?^ ^^^^^^^^ ' "^c^^ia exi,
*^^^"icant inT '''^^''^ ^ coniunax com hoc, quod ambx funt rcs corpo '
nalcs,autcopofitionalcs. 6c ipfx quidcm funt, cx quibusaducnitdifpofitio nonprimo aduetu,icd aducnit cx cis aliquo mcdiantc. Et cauf^ coniuncla: funt caufx corpoialcs,cx quibus difpofitioncs t [ ] proucniunt aducntii ctB.corporalei
primo.f abfquc mcdio. Et caufx primitiua;, sut caufc ncn corporalcs,cx quibus proucniunt di Ipolitioncs t [ ] aduentu primo , aut <11f«.corporales
non primo . Excmplum caufirum antcccdcn- 40 tium cft rcplctio fcbris, 6c rcplctio rcccplaculo rum oculi,vt aquain ipfumdcfccndat. Excmpiumcaufarum coniunaarum cft putrcdo fcbris,6c humor, qui ad tbramen dcfccndit oppi lationis,6c oppilatio c.Tcitati. " Excnrolum cau larum primitiuarum,cftcaliditas Solis, autfor titudo motus,aut tri(l:itia,aut vigilia, aut comc dcrc rcm calctacictcm,ficut allia, 6c hoc totum fcbri,aut percuftio diiatationi,6c defccfui aquc ad ocLilum. Onuics autcm caufr, fccundum ef 50 icntiam,ficutpipcr quum calcfacit, 6copium quuminfrigidat:aut funtcauf>: fccundumaccidcns,ftcut aqua frigida, quurn calcfacit , proptcrca quod infpiftat curim,6c [ tcnct] calidi- . t.ire: 6c aqua calida infrigidat , propterca quod ' rdoluit:6c ficut fcammonca,quuminfrigidat, idco quod humorern cxpcUit calcfacicntcm . iNon omnis vcro caufa,quc corpori aducnit,in iplum opcratur: immo pr:Ktcr hoc tria funt nc ccftaria , fortitudo icilicet fux virtutis agentis ; 0 5c fortitudo virtiitiscorporisprceparatiua:,6c polEibilitas pcrmittedi vnumtangcrcaliudtan to tcmporcvt in tali, qualc iilud, poflit cx uno prouenireoperatio in aliud . Eft autcm,quum caufarum difpofitiones diucrfificanturin co, quod proucnitcx cis . Eft cnim quum cx canfa vna in corporibus diucrfis diucrfe proucniunt B.autin hf> !Cgr itudines. 4 [ ' 1 6c rO " ^*'"*''^''^ ^*- "
J «^cit, tudmesdm-n?
Liber 1.
quum cius opcratio diucrfificatur in debili , & forti,& fortis fenfus, 6c dcbilis fenius . Caufaru |g B quaf hihet prxtcrca alie iiuUy^ [ quc funt vicarix alix quc I!on'i" hlTJ ^^^^^- vicariic quidem runt,quarum,quum le «icariu lunrii- parantur,rcmancr affcclio : Nou vicarix ] vcro ]x, qua- .|uu le iimt , cx quarum rcparationc proucnit fanitas . ITulThJ^^u^i J>iccmus c.iam,qu6d caulb^ciue mutant difpo jmpreflv^cU. ^'^oncs corporis:<5c illc\;,qua3 c6fcruant,aut funt Non habcnt?^ iiccciraria: , a quib.impoilioilc cft homincm c-^
poris,euentationc pulfus,qui funt cuni artcrj^ continui , Acr auteinjqui nos circundat,valuf cft frigidus comparationc compkxionis Ip^^^': tus innati,quantoplus complcxionis,quxa'^. ditproprcrconfh-iclioncm. Qinmiquc acra ipfum pcruc nit,impcilit ipfum>6c milcctur'^ ^ ^ - co,6v: prohibct ipfum nc ad igncitatcm tatur conllri6liuam,cx qua ipic ad malitiap'^|' ucnit complcxionis,pcr qua rcmoucturapr''''
grcdiintototcmporcfu?uitc:autnonncccf- jo parationcad affcctiones rccipicnduni aiiini^:
lariiK.Etnccciraiiarumcfuidemfcxfuntgcncra - — • - - , ../.nc
gcnus acris circundantis , 6c gcnus cius , quod comcditur 6c bibitur , gcnus motus, 6c quictis corporcc,(5c gcnus motuum animalium,&gc^ nus fbmni (Sc vigiha:,6c gcnus cuacuationis 6c rctetionis.Dc gcnere ergo acris eft nobis prius -loqucndum .
^?^o r A r I o N E s.
t Cmf^ difpofitionum &c.rria infaluhrium cauftrum generaponit.Reprebendihac dere foleta reccntioriijus,an thoritate Gal. quiprimo meth. &litro toto de inorhorum caufis:& lih.de procatart.cau.ducts tantim caufas agnofitiinternas & externas.feu antecedentcs & proca.tartirr C»p-^- cas.Et Ubello aduerfus lulianum ytpicos de cQniun^a caufa aci ufat.Verhn ccntinentcm caufam dari ex Gal.fcnten cap.:. ti-'^y''f' quo author mutuatur.coKige i.meth.in introdu^.me
cap^io. pbor.& i.detau.pulf i.de naturahum. & i.prognofl, franti^ jpirituscumcocxpcllantur. tt acr , fap i.si 5. Qmd autemhAcfit,yidelih.aducrfus Julian4nfiney& in drm Hnm ^ a rrmi *M-^fnc ^ rlai-nc ik Ciue l^. ?pho. ; o, finitionihus medicis .
Cap 8.
lcs [ in fc, quc cll caula vitc,& ad rcfolutiojl^p fucmct lubliantie vaporalis humide. ] MuAy ficatio vcro cil proptcr focictatcm ip(iu.s, qH^Jj do rcucrti facit anhclitus illud , c]uod ci artf ' buit virtus fcparatiua cx vaporc fumofo , cui comparatio ad fpiritum cU comparatio h^|^Il. ris liipcrflui ad corpus,c]uum acr cxpcllitur; , pcranicntum crgo cius cfl,proptcrca q? fpi^'^ aducnit acr,quum attrahitur , & nunidilicii^j^ >o cft prcptcr cius cxitum, quu cxpcllitur . Acr- , qui atn ahitur , in primis quum ingrcditiU tcmpcrand um,ncccflc cfl vt flt in eftc clu ii''S dus: rcdpojlquam ccnucrtitur adqualitat^ ^ lpiritus,proptcr calorcm 16gitudincmorc> fauiturcius iuuamcncum, 6c non indig^-^^^^j & cf acr nouusncccflarius,qui ingrcdiatub illiu? altcrius iupplcat viccs.Oportct igitur i^ j ccflario,vtcgrcdiatur ad hoc,vt fuo \ vicarf^^
locum cuacuct,6c vtfumofefupcrfluitatcs
Cjip. 1 1.
cap.J, pap.4j.
cap.4. fap «4-
f ap. 10.
h B imprwfiO'
jnB, eft etcjuid
2 Exemplum caufarum primitiuarum , &c. De caufis frimmms particulatm uide librum deprocatar,caufis. & lih.de dijf.morb:De dijpofitionihus uero vt e& agayit nei cffarijs.uidelihJe dlff.morj.loco citato.& ^.de diff.feh. CtZterapete exllh.art.med. Vhi etiam nota uarictatemjCjua in Galeni lihris apparet.qiium lih.ar.medfeptem caufirum capita enumeret',qu^ hicauthor. 5 .autem de fin.tuen.quap • tuor tantum capita reccnfeat.Conftat taynen Gal.lniuriaa reientiorihus hac de reaccufari,quu?n lih.ar.med. necejfarias tantum caufas docere polIi:eatur:lib. yero tu.fan. eti.tm non necefiarms ample6latur . ut fupra quocjue adnofauimus ,
J)e^^ [afeBione] acrls, qui circundat corpora noHra , Cadi. 2 .
dcm,dum cfl- tcmj- cratus 6c clarus , ncque fl antia cxtranca complcxioni fpiritus cotr^ ciadmiicctur,c{l fanitatcni cflicicns, &ip^^
confcruans.Etquum mutatur, fuc opcratioJ|^j contrariumopcratur . Acri pr^tcrcaaccidi^ ifeaii, mutationcs naturaics,(5c muiationcs non "'^ '\ ralcs, & mutationcs curium cgrcdicntcs u^. ^""^ raicm ci contrarix . Naturalcs vcrb niut^^^^ ncs funt mutationes temporalcs , quoni;^^^^^ « ren vnoc]ucque tcmporc ad aliam coucrtitur * plcxioncm ,
^erem qui intranoUrum eB corpm,flatus JJ^p cat lih.de flatiLm,& Gal. 1 M diff.feh.er de yocdif^lll^^^^
diff.ff iritum.Eum yero qui extra corpus efl,aereTn - - . maximum efie ommum,qu£ corpori accidunt , & ^^y',^
AErcftclcmcntumnoflirorum corporu Sc 50 morhorum fcreommiimepe]demJiipp.lih.citato,ftil^'\^^ . fpirituum,<5cprctcr hocquodcflclcmcn " "
tumnoflroru corporum,6: fpirituum^cft ctia ^ [cmanatio ] noftris aducnicns fpiritibus : & cft caufa mcliorationis corum,non tantum ficutclcmcntum:fcd ctiamficut facicns,f tcnipc rans Jam autcm dcclarauimus in his , que prcccircrnnt>quid vclimus intclligi, quumfpirirfi dicimus;non cnim diccrcvolumus iilud,quod philofophi animam vocant.Et hoc quide tcm
pcramentum,quod cx acrc noftris aducnit fpi^ 60 fm ipfii uttb.ar.medMhetur. ritibu3,cx duab.pcndct opcrationibus:c]uc funt
fane,& Aureo copioseindicauit.Galquoq; i.in ''^'^,.. morh.aerem corporwm fymmctriam turhare.& f '^^^ " hr.alterare nos tum i?ifpiratu,tim arteriarum attrA^^^l cet : ncmpe dum nohis cinumfufu^^mfpiratm q^ tali nCJ'
corpora dijpofitione afficit,qualiipfe prMitm cil-6^f^'^ Jj flnrationem ac pulfm diaflolem calori noftro reffig'^^^^ /Uatca! fert;perexpirationm yero & fyflolen fumidos '^'^f^^0^ tra corpus fecemit:yt notatidem Gal. lih. de yfu rUd de utiHt.refpir.<*y4git yerb is tum qualitatibus,tu0fa^^ ^
b B. coaraatio
ncm fccufidum plurin)um,£( a
mundjficatio,6c cucntatio . Eucntatio vcro cft tcmpcramcntumcomplcxionis fpiritus calidi, quum fupcrfluit propter ^ [ conftridioncm fe Jeracur, &per cundum plurimum,6c proptcraliud.f tcmpcra temper^mentu mcntum,quod fit tcmpcrametum relatiuum ] peram^^^^^^^^^ ^i^o^ lcmifti.Et hoc quidcm tcmpcrament.;m parauuum. actribuit noDis acris attra(^io a pulmonc : 6c a
Denaturi^temporum. Cap. 5«
D^Ebcs atitem fcirc,q> tcmpora ifta ^"^^^JJjii mcdicos alia funt ab cis,que funt ^^^^f^^-
lis ^
naquaquc quadra circuli fignorumJi
aftronomicos.Qi^tuor nanquc tempora . ^ dum aflronomicos funt mutationcs foU^^
nuti pra;*
Fen 1. Dodnna 2.
mcipicntesWnali . Sccundum medicosvero vcr in rcrris tcmperatis ci\ tempus,in quo non tantum iunt ncccflarie res 1 1 ] calefa-
cicntcs proptcr frigus,vt indc fit multum cura dum,ncquecuentatio proptcr calorem.Etin ip io quidcmetr principium frondcndi arbores . ht cuis tcmpusjcft tcmpus cxiftens mter^ [cqua Iitatcm vernalem, i aut antc ipfam, aut poft ipfam parum,doncc fol fit in mcdio tauri.Et au-
cxiftit tcmperam^to, quod intcr caliditate cxiftit & frigiditatcm. Intcr humiditatem aute & ficcitatem non cxiftit tcmperatus . Quomodo enim hoc cflct , quum fol iam ficcaucrit acre , 6c nondum accidCrit cx caufis humcdatibus , quod ftt cxficcationi caufx cxficcantis oppofitum^Difpofitioquoquc,qua; cft ad infrigidan dum,no cft qucmadmodimi ca, qux cft ad hu mcdandu,quoniam couerfio,qux eft ad infri-
;Ui0' ilJllO
i-iriii •ati"
■xo' l-,llt
rio] ari^ '
tumnusefthGicoppofitusin talibus, qualcs sut j^idandu^cftlcuisrfcd conuerfio,quceeft ad hii-
noitre tcrr^ . hi ahjs vero terris eft polTibilc vt pr^^cedat ver,<Sc tardctur autumnus.Et ^ftas qui dcm eft totum tcmpus cahdum. Et iiyems totii tcmpus frigidum. Vnumquodquc igitur duos-umrcmporum vcris & autumni cft magis brc ^ie fccundum mcdicos , quam vnumquodque duorumteporumcftatis.&hycmis. Et liycms quidcmefttepus eftati oppofitum , aut minus ''Ojaut maius co fccundum terras.Et vidctur,q> vcr fit tcmpiis florum & ^ [ initij ] pomorum . tt autumnus tcmpus mutationis coloris foho rum , 6c principium cafus eorum . Et quod cft Pi-vf^-r [ iftud, ] cft iwcms , 6c ^ftas . ' Et diccmuscpvcris complcxio cft tcmpcrata, nequc cic ficut quidam cxiftimant cahda & humida ; certiflcare vcro iftud multa inueftigationc, cft ^n partenaturahs philofophic: crcdere autcm Qcbcmus , quod vcr eft tcmpcratum. ^ Et cftas 'Cu cahda, ^pptcrca fol oppofitioni capitCi cft
mcdandiijnon cft tam facihsrneq^ ctia conucr fio,qua; fit ad humiditatc proptcr frigus , ficut conuerfio , qua; fit ad ficcitatcm propter calorcm.Conuerfio nanquc,qua; fit ad ficcitatcm , proptcr caliditatcm cft facihs,quoniam quclibct cahditas cxficcat , fed non qu^hbct frigiditas humcctat,immo plcrunquc qua^hbct cahdi tasfortiorcxiftitinhumedando,quummatc-: . . , riam inuenit , quam fit qua:hbct frigiditas in ^ j^"*" tcmpus florum&^ [initij ] pomorum. [ eodcm:] qua:hbetcnimcahditas cuaporatio " ' • - nem facit,(Sc non refohut,fcd quajhbct frigidi
tas non infpiflat,& c6ftringit,& adunat.ldcoquc non cft difpofitio,quc taciat rcmancrc vcr in humiditatchycmis,ficuteft difpofitio , qux facit rcmancrc autumnum in ficcitate xftatis , Vcris cnim humiditas tempcratur in tanto te* porcprogtcr cahditatcm, in quanto non tcm peratur hccitas autumni proptcr frigiditatc: & vidctur 9 humcdario i(ta,& exficcatio,fimi
propinquus,&fordtudocxirtitradij,quiabco 5° lcs fint opcrationibus liabitus & priuationis.
ptofluit,qui imaginatur conuerti rctro incfta tc,aut fupcr angulos valdc acutos, aut fupcr fciplum,in hneis,m quibus pcnctrauit,& proptcxea uifpiifatLu-i-adius. Imius vcro caufa pro ccr • f.n V r ^^^^^jf -co 9 cafus radij fohs,ahus cft , qui cft ati» i« ro /^^^l^^^^s axis ' [ cohunnc,& pyramidis J ficut p' >y«iHi "5 ^.^tro corporis fohs pcnetret ad iUud,quod ■g, cit ci oppofitum: Ahus eft,qui eft ficut fupcrfi- ''^ efca - circunfcrcntie , aut qui cftpropinquus
tequii! ^^^*^^^^j"^fcrcntie:& cius quide virtus cxiftit*'[ in
axe,vcl apud axcm , co quod ] imprcflTio aducnitci ao omnibus cxtremis:iUc vcro qui cft in parte cxtrcmorum eft magis debihs . Nos autc |n cltatc fiamus cadcntcs in axc , aut circa ipuni : & pcrdurat lioc tcmpus fuper nos,qui in [Utis moramur latitudinibus ] & in hycme
umis cu-ca circumfcrcntiam.Ideoque in cftann ^xiftit magis fplcndidum, hcct fpatifi 4^ocleft a noftrolocoad locumfohsfit lontoius,quum fol circa fuam cxiftit augcm . Iftius lo longmquitatis, & propinquitatis compa- Dhn 'r^ P^^'tc aftronomica partis difciph"nahs din P dcclaratur,&ccrtifieatio fortitu-tur f tortitudinis luminis, monftra-
ter K P^^'^^ naturalis philofophia:.Et xftas pra; rcfou'^ •'^"'^'^ cft calida , cft ctiam ficca proptcr
, . .. hdir.f??^^^^'^^ humorii, quat fit in ca muka ca-
•<^5 ^icris & P''^^^' [ rcfolutionem]fubftanti9 ^ ProDt ?^ hmUitudine cum natura ignca ,
& non duorum c5trariorum opcrationibus ; Exficcatio nanq^ in iioc loco non eft , ni(i fubftantixhumid^ deftrudio,& humcdatio noa cft ficcaifubftantix dcftrudio:fcd fubftatixhu midx acquifitio, quum.n.in hocloco dicimus acrcm humidum & acrcm ficcum, non intclU gimus cius formam,ncquc ciu$ qualitatcm na turalcm,nequc de hac in hoc loco cogitamus , aut multum folUcitamur; & quum acrcm dici 40 mus humidum , non volumus intclhgcrc, nifi acrc,cui admixti fucrint vaporcs muiti aquofi, aut acrcm, cuius fpiflitudo conucrfi fuit ad fimUitudinem vaporis aquofi:& acrcm dicimus Cccum,acrem vidclicct,cx q^uo rcfolutum fuit, quoddc humoribus aquolis cicrat admixtu, ^ [quoniam] fe conucrtitadfimUitiidinc fub ftantix ignis proptcr ^ [ rcfolutioncm,& cum] 1 K.raricate,a
quo admixti fucrunt tcrrcftrcs fumi,qui terrc infuaficcitatcfimilatur.Superfluitas igiturhii 50 miditatis hycmalis minuitur cx vcre proptcr quamlibct caliditatcm, qua; inipfo accidit, proptcrca quod fol oppofitioni capitum propinquius cxiftit . autumni vcro fubftantia non PP quamlibct frigiditatcm, qua: 1 ipfo accidat , humcdatur.& quu hoc cognofccrevolcs, con fidcrabis, an res ficca: in acrc frigido tam cito humcdetur, quam cito rcs humid^ in acrc cahdo cxficcatur,poftquam poncs frigidu in fri- DauriMt.,^.i„c ^,.r.A ^.a :-^ a ' ^ giciitatefua,ficutcahdumicahditatcfua fcrc. ^^^^"^^:^^^ Quumhoc.n.coufidcraucrisun.cnicsrc mtcr
ea diucrlam:licct hic cxiftat rcs alia maior ifta. mB.cffidtur h« & eft,cp humiditatcsin acrccalido & frigido miditas iit corfimul, ncn pcrmancnt,nifi proptcr cm^tnatio- po"bus difcoonis permancntiam ad cas vcnicntis: fcd ficcitas f^^"^^^^^'^^"^ ^ indigct nuUa cmanationc-Hcc autcm ^[hu- pcrmanct , n^fi miditas non pcrmanct in corporib.aeri difcoo P.^^opf" emana pcrtis , & in ipfo acre , nifi proptcr cmanatio, y^^^^ AVIC. G ncm:]
rore & ^\ ^^^^^^^^^m eius,quod cadit in ea de < ^^unida n ^ ^y™^ quidcm frigidaeft& In autLinn ^^^^^^ harumcaufarum contraria .
•'^^Uutunn ' ii^iiLimcauKirum conrraria , giditas nonH^'^ "^^^^^ diminutus fuit, & fd. Et fimilc ^^^^^ peruenit ad complcmcntum. tudinis quf a ."^ ^^"S^ms,&;i,tcrc nominaui, circunfcrctia : propinquus igitur
Liber I.
.1 »
nem:"!non c/l, nifi proptcrcaq; acr non dicitiit eHc fortis frigidiratis nifiper compararioncm noflrorum corporum.neqiic cius frigiditaspucnitapud nos i tcrrishabitatis.tanta^quin aliquo modo rcfoluat: nnmo fomnib. rcfoluit di fpofitionibuspp iiiud,quod in co cxifdt dc vir tiitc folis (5c Mlarum. Qiumi crgo abfcinditur cmanatio , 6c pcrdurat rcfolutio, cito aducnit ficcitas.In vcrc autc illud,quod rcfoluitur , cft
Icfeccris aquam , 5c uolucris ipfam congcl^r^' citius congelabitur quam frigida: proptercaf frigiditasin ipfam pcnctrat proptcr cias# tatcm.Corporaautcm non tantum fcntiuo^^ frigiditatc vcris quantu fcntiunt cx frigi^^j^ autumni, co q? corpora in ucrc funt cxcunti? frigiditatc ad'caliditatcm confucta in frigi^^^ tc,c>c in autumno funt ad hoc cotraria, licc^,^, tumnus ad hycmcm tedat,5c vcr abco rccct
n s. ia manifefio aerii .
o B. ert fortior erjjqaocl fub tilisi euaporario nis, in mado occarric euapa racio fubcilis ca lori addito in aei-e,& cam eo c?>nv>kcur reft»
p B.dicemus.
plus co,quod cuaporat.&: huius quide caufa e, lo Et cil tibi fcicndum, q?tcmporum diucrfita^»^ eo 9 cuaporationcm duo: rcs cfficiunt , una cfl: ' * '
caliditas fubtilis pauca " \ in co 9 cx fpatio manifcdum cxiftit: ] & calidiras fortis in tcrra abfcondita cx qua ad tcrrx fupcrficie res profmit fubtilis.Qupd.n.de tcrra occultu efr, in hycme vchcmcnti calorc calidum cxiflit, qucmadmo-' dum in fapietijs naturalib.principalibus dcclaxatum fuit:& cfl caliditas acris pauca.Duc igitur rcs ad humccbandu coniungntur,que funt fublimatio &c infpinario-,^ tdtQ magis, quonia ct frigiditas in fubllantia ipfius acris opcratur fpiifitudincm, 5c conuerfioncm ad vaporationcm . In vcrc aut rcfciutio acris eft magis fortis,quam cius cuaporatio/5c calor abfconditus occultus,vaIdc minuitur:(5c apparctcx co quod fuperficici terrc aducnit fubito rcs,quc cfl fortior qua vaporans " | autquam rcs,quc fubtilis cxiflitcuaporation is, proptcrca cp muitum fupcrat matcri.i,6c fubtiliat,(5c inucnitcius pauca cuaporatio calore multum in a?rc,5c coniDlctur refolutio p.p hoc:] hoc c{\ fecundum nlurimum,<5c fccundum caru caufarum Imgularita tcm,abfq; alijs caufis , cx quibus hx zlix proucniunt caufr,prctcr cas,cuas ^[nominauimus.] Amplius aute non cft ibi matcria multa,queil lud,quod fuit fublimatu,6c fubtiliatum, rcftaii rct.& proptcrca oportct,vtnatura ucris trahat ad equalitatcm intcr humiditatcm <Sc ficcitate, ficut eft tcmperatum intcr caliditatcm <5c frigi ditatcm, licctnon prohibcamus , quin principium ueris trahat ad humiditatcm^quandam : & tamcn non cftlonginquum ab cqualitatc.ficutcflficcitas autumniab a^qualitarc. Prrjtcrca fi non iudicaucrimus,9 in autwmno fit fortis
q T?.ab eo qnod conuen:cns .
r c. raroni.
citcommoucri in unoquoquc climatca^gj^ dinum modum.Et mcdicus quidcm dcbctn in vnoquoq; climatc cognofccrc, ad hocvt' ipfo fmt conftrucla; cuRodia 6c rcgiminis P^^ ^ millio.Efl: ctiam quum vnus dics alicui tcinr ^•■^ rum fimilis cxiftitj 6c no alij.Eft nanquc cxti^' ^^-ip.? bus,-' t L ] qui efi ucrnalis A'
qui cft cftiualis,<5c cft cx cis,qui cft autiminali ^^^^ qui m ciic una calcfacit 6c infrigidat .
!7\( :2\^0 r A T I O N E
1 Dchcs autem fc irc . Anni tempora In quatuof f^^^Jufi .^ccid afirologi feLcint fiait & medki. Sed diucrfo mcdo-A>^ logi uer inchoant,quum.fol arietcm ingreditur:fftal^'^jj^^'^^^ cancrum--) autummmhquum libram:byerncm,qunm '"^? ' commn fuhit. At medii i uer ah &quinoaio quidem incipiuntiUt aflrolcgi ; fed fflatem ah ortu f^er^ili^^^J^ autumnu7n ab ortu Artluri'. & hyemem ah occafu V^' liarmn fupp:itant . 'Tro hac ergo re pro mathcinaticf'^^ u fentent ia pete '■'Ptolpneum i.deiudicijs j pro medici^ Cjal. 1 .in i . Hip.dc uul.morhis . ^
2 Et diccrnus qucd ueris complexio efl temperat^^ Hippocrates \ .de natura hum.Fer calidum atquc hu^^^ uidetur fziccre:cui ct Theophrafius fuhftrihit primo dc^^J fis plant.& AriH.feci.prohlem. quarta. & Auic. qtiof^ paulb infra.cap.de mutatione qualitatum aeris a lari uidetur . Oppofitum tainen gal. slatuit ^-dc ^f^^^^ » hum. I .detemperam.2.de temperaiyi. lib.de falub. ^^^^fn -2 Mprimum deuulg.mor. Soluitur tamen qucBio locis i itatis . ac uer quo ad cius quldem n.tturam cd'^^ ^"-^ • & humudum efie conceditur , aut yerius ad calidu^ , humidum inclmare collatione ad alia te7Kpord,& d^^' num faBa. nolirorum tamen corponm ratione tc^r (' tmn eHyacja ait.Hipp. j . aph.faluhcrrimum . , ^^f' S Et eflas cH calida propterea qubd fol etcCsUf^^.^^ pora in h£c inferiora agere , & eaguhernare Ari^- ^^!^ i^Mxxx^r-,
jo raauit \ .meteor.& 2.cdl idemjj eademcalcfnccrci^j ^.^^^^^ riora h^c motu credidit i.meteor. loco citato.Scdaddj^^^ t^de proiterca eius expoftorcs,^non folo mctu.fed ^t^''-''^ ne calefuciant.quod Auer.lih.de fuhfi.orlis adnot^f^^^' i orQ i]^ ticulatim yerb generationis & corruptionis reruryi' c^'^^ |<unais; quis, siatis quihufdam amii temporihus ficri fo^^^^ '^^\y^\i^\l^\ accejium recefyumij^ a nohis refert : dum per ohV'd ^ropnjj circuium ftrtur. i. dcgcn. & corr. Qiuaergolii''^^^! agitj prcdeunt cx eius corpore radij multi , & f^^f^\\ji rum naturaj& ea quoque ratione quod reflc^luntu^^'^
itqualitas intcr caliditatem 5cfrigiditatcm, no critab'l[cqualitatc]longmquum;eius.n.partcs dici,qux funtantc meridiem,6cpoft,funteftiux. Acr naquc autumnalis cft fortis ficcitatis , 6c valdc aptus ad rccipicndam caliditatcm , 6c conucrti adfimilitudincigncitatis, proptcrca quod xftas ipfum ad hoc pr9parauit,6c cius no d-cs,6c cius matutina funtfrigidaproptcr folis longitudincm in autunmo ab oppofitionc ca pitum,6c proptcrea q?fubtile'^ [rcfoIutum]for titer rccipitopcratione cius , quodinfri<ndat. Vcr autem magis eft circa ^qualitatcm in duabus qualitatibus , idco quod acr ipftus nil rccipit cx caufa,que,caufc cquc cft in autumno,fmii
ji-; cxiftit,f iIIud,quodrccipitautumnuscxca- . ^ .. , r. ■ ' - .
liditatc6cfrigiditatc.Enrsigiturnoxnonmul ^otcw.^pfi^.naLremcalcfrcim^^^ tum longc cft a die fuiipfuis" Quod fi aliquis d ^^'^ hal^qmhusquidcm terr^f^^^
xcrit,qua rationc nox autumiiil-ft frigid ior no ''S'.^^^! '^Tr'-^'^T^''!' t «ftc vcris , quum oportcrct vt cius aer cflct calidior co quod fit magis fubilis? + Rcfpodcmus , 6c dicimus.quod acr,qui eft fortis raritatis ,citius rccipit caliditatcm 5c frigiditatcm, 6c fimi Uter aqua fortis raritatis; ideoquc,quum tu ca-
reJpiciunt,reBisfmii;ceteris uerb ohliqui magis aut ^ pro maiori , & minori folaris corporis diftantia ^( uerticihus.Quoquidemfit,quum fclper tRHatcm^^d^. cedat , utper eius uiciniam j radtj minus ohliqui [ji^
hiheantur: qui etiam oh terra foliditatem rcflexi ^^^.^^ acutosfiidunt.ficHti ijs,quorum uertici perpend^<^^^l^^^
Fcn 2. Dodnnai.
rcaf irati*
irrit^ vtin
^perjicttfohremjjimi funtradM,qm dum refle&ur, m j reficauntur, mllos angulos fmimt . //.tc ereo r^^/owe mmrper xflcitem^ caliditas nobis communicatur . Cdiiditatem mfequitiir ficcitcu adnotante etiam Hippoc. iij^ue carHihmfii'IeHippocratUefl,yude & ficciornery e iicciora non-ra corpor^ redduntur. Contra ^ byemelon giiis a verticali nobis loco foL dljiat : propterea radij obh^ ^mresfiunt; & imminuitur c4or: neque idfolum; fed ob eutos ex mhecilH c4ore a t^rra halitu^, qui diffipari non
Dofiunt /w. • ■ •^^^^^^^^o.cf^.cujjipannon ris naruram mccciitPAmp us,qiiiim cito nm^ ^•^^c^ejieeji.Autumno quoq: & uereparirati.,nf A\..rc , ^^nuinr ar^i itu^
j; ' ' — • w.-j^ ^^'-v i.ufporarea"
' nccejie eji.Autumno quoq; & uerepari ratwne maior , mt rainor caliciitas,fi-igidit.^sMmidita^,c^ fucitcus nobis C=P r ''^•^'«^^^^^^P^^ maiori,& minorifolis a uertlcali nobi, ^?- ^^'^'-^^^ccefiu.&receffu.l^roqiiouUertolmdibJei ^Hsprmo.mde & authore,fupra Je coplex. memhrorum,
ncm ribiproportfonalcm,qiianto magistotus annus? rcmpus cnim frigidum, auum corpus inuenit phicgmaticum , commouct epilcpfia , &: paralyfmi A' apoplcxiam,& torrura, & fpafmum,6c fimilia.Ettcmpuscalidum, quum in^ uenit corpus cholcricum, commouct mania , & fcbres acutas , & apoftcmata acuta. quanto^ magis fitotusannus fecundum vniustcmDO. ris naturam inccdit?Amplius,quum cito pro-
Part 45
-n n j ■ ''■'J-i'-'^'*'' y^i^ir^-^' tficmororum.
J<tpondemm,& dicemm qubd aer &c.Corpora que Unt,fiicm:,s pati ex GaL .;.defimpLmed.fac,& i.de <im'Jeb.& Ari!\AJegcne.& corr. coUigipofieuidetur
^u- • FYpr\f.i ^^-^.-.c/ ^^'i.tuuigipopeuidetur.
*^^^^^^nmpmm& eornmmmathmbm . Cap. 4,
QMnc tcmpus ci, qui complcxioncm habet inn^ . fcd 'f|'^^^>P.^oportionale, etl ei conucnicns : .«.^"fiaccijp ' ^"^^ mautiam complcxionis habet, propor
tiomW^ A- rr: ^^^npicxionis najct, propor lc 6c 116 ^^'^ accidcrit,]proportiona.
ideo n? P^°P°"'On'^l<; co diueifUkabitur ctiaml JebiiitatLir. Vnumquodquc 3Q
iofi k!™P''^'^°"*P'-«'°"' =>=Srota;conucnics l^iactrcT?"""' duo tempora a
ms rn!,. '^"^""'^ natura,& tlicrit corum c.xiga ^u^lf''-'^ "^^1"« f'''^"^ il^i fupcrflukas
t« & "r " ''^Pt£"ionaic:cr.t aducn bus & " f '"P" Pr' mum contcrcns carpori- ^■ens cft onn r'P'"'"; '° ^ ''=pKnt"ona!itas niilitc' r?hP° m«'^l'onaUtati iiycmis:& fi-
proiSl '^^"'"' '^^-^
duics.Et,quum cito proucnita:fras,cito eftiuc adueniunta,'gritudincs: 6c mutantur aro-ntudi nes , qu:E erant antc fccundum iudiciuni tcmporis. Quumquc aliquod proldgatur tcmpus^ multae eiushunt xgritudincs,& proprie a;ftas, & autumnus.Dcbcs autcmfcire,qu6.d cffcaus mutationum tcmporum no funt proptcr cau^ fam tcmporis.vndceft tempiis : fcd propterca qiiodcumco mutata quaUtas magnamcfficit »0 opcrationcm in mutationibusdiipofitionum: fimilitcr quoque , fi acr in vna dic mutatur dc cahditate in frigiditatcm , mutabuntur fccun^ dum ccis corpora. Et in tcmporibus quidem fa nius cxiftit, vt ht autunus pluuiofus , & hycm$ tcmperata,ncque fitnon frigiditatcm hatcns non tamai fit plurirna in comparationc regio nis . Et ii vcr pluuiolUm fuent , & xftas non abique pluuia fumt : erit iftud,quod faiiius ef. lepotcft,
Quimfimiliafimilib.confmientur, et contraria contra rijs curetur yproptereafduiria corpcra a ttmporib.eadem temperatura prMtis confrruantur , nlfi magnm excefius fity &> contrarijs temporih.infaluhria adiuuantur. cx Gal lw.de falukridiet.&in artemed.& ^.aphor. Oniautctti morbi quih.temponh.fiantmde ^.aph. & lib.d^oc. acrs ^ aquu;. ex quihus locis defcripta funt kcc omnia .
''CCn'"^ caTidi7 r^^"^iertatiiradputr
tt^:!^^ acrisco4lcxio.c[Piunma
icis il
ProUv,./;. " ""'"'"'t''^ »on rvicnt muita, ncq; ,(p'«;o„{ £ r j,, '&a3itur tcmporc multo , non mutabit
i'"P dtS".;?^'"^''" J "' h'"^^^c-tationcm vno tcmr • i^"'»t'° Pi^^^tcrca tcmporis in ci um d '^^""'^ ^''^^'•« '"ortalifaccm .
t«?o ad^ "'"'«'° '^i"ltistcponbus,r. mutwiocnw."^ • ^ "oncftmu,
tatio T , '^,'"' '""'•' qno'» P'-"^" attulit niu-
De aere bono .
com.i. & X4,"
Cap.2( aph.i.ii: 5. aph. 9 ;<».ii.
A Erbone fubftantixcftaer,cui non admi, ^ lccturcx vaporibus, ncquecxfiimisrcs extranca , 6: qui cft difcoopcrtus ccelo , ncquc cft intcr parictcs 6c tcfta ccnftriaus. Qiuuii uc ro in aerc accidcrit putrcfaaio, commiinis di. fcoopcrtus tunc crit ipiam man;is rccipiens quam eonftrichis & occultatus . AUter autcm
fatio fi;;: 7'^"^^^^'-"»>q^io^pnmaaituUt mu-
Hjf>„- ^^^^^^"^"^i^s.Etexcdplcxionibiic qpt-io - --^^«-"«^ulhc . ^j.iinji auLcm
,j,r- "■ata Vcro n, acrT) , " '^ COmplCXlO . ^ [ F
''Cr?, "° d'ucrfo, n '^^"'^='^'^'™t^rio'i«, cftinlo. 'i -o b '""n (bd in ' n M '"' ^ '" P'-ofunditatibus ual
'^l'. ; !" '^^"t"p ouc conticnies,vt tcmpora, llcut de
r-^Cu' ' S.da & l""'^'"'' ?ftascalida,& liycms frj
"l fiplcilq'^"™'^^""'*^^^""?"^»^ ^U'ii a;..,./"' "°" fucnt , erunt caufa: n^Ih.
V ""s tcm.""' ■?■"""' P'-^tcrca, in quo om, '''*''='^-i.anr L '^a "■''■''^"'" ''"^ cucniuntqua tus anniis fu7 } nialus:qucmadmodum fi to <'"s.autfri,"""h"r-^'
ftanque t^u^Dn P"^^^^ ^^'"^ P"'^^^^^ • vnu multum commouct cgritudi-
*^^is>aut fri<ri?^^ h^mndus , aut ficcus , aut caU*
^^^^^ iEgritSdi ^•^^^-^^'^'•"•^^^^ ^^^^'^^^
^^i^^- quaru^ '^^^^ ^^^^'^ qualitati proportiona-
rcs miiccantur lacuum, I & flai^norum,& profunditatum aquam cotincntium, & tcrrarum ''[quxfuntlaxx,] &Iocorumvbi naicimtur olcra , 6c prxcipuc vbi taUa qualcs funt caulcs , & eruca oriuntur, & arborcs ' \ vifcofa: , & arborcs malarum complcxionum,ficut t taxus oc nuccs,6c ncus,5c odorcs putridi, ^ t f 5o ^ ^^'^'^^^^^■.jiocnonrcmoucntur abcovcntibo ni,qm iufhantcx tcrraalta , auta^quaU . Etaer liic non eft rctcntus in ' [ tcrra profunda:]qux cito calcfit,quum fol oritur : & cito infrii^idatur,quu occidit : ncquc elt ftridus intcr p^arietcs, c^ui parumcftcx quo fucrunt conftrudi cum [ t calccj 6c horum fimilibus, & n5dum intcgrc ad ficcitatcm pcrfcdam pcrueniunt , ncqi obfiftit attradioni aeris , ficut, qui guttu^ AVIC. G i itringit,
a B.Ethicqutdem acr b i lus,
rus, cu no
mifcetur uapo-
c B letihe. ideft
tn^idefattje pu-
trefcentes, & ar
bores malae fub
ftantixficuc aU
t t^hac.
d t B.autuenti
e B.locOjpfuti do.
f B.alshraragi, t fchcrgi. ^
loo Liber I.
ftrin^it. Ettu quidcm iam fciuifti cp mutatio^ nicxifacit.n.humorcs, qui funt quieti,currei«
num aeris,alix funt naturaks.aUx tunt naturx & ^ [eiiquat cos.] Ideoq^ mclandioliam
contrarix,alicc funt^aux no lunt naturalcs, nc tRun,mclacholia commouctur . Et ih^^'^"J
qiiecxtra naturam.Dcbes autcmfcirc q? muta- muititudo cxuberat humorum,in hycmep.
tiones aeris,qux n5 lunt fccundum naturam , ptcr eius gulofitatcm, & cxercitij cius p^^^
fiue fmt ci contrarixNfiue non contraria:,qua- tc,fit in vcre ajgritudinib.aptus, qua: cx lii ^^,^^,
4oquecueniunt fccundum circuitum,cSc quan mouentur matcrijs : proptcrcaq^ vcr cas r
doque non fcruant circuitum.Et ex difpofitio- uit . Qmimq; vcr prolongatur 6c tcmpa^
nibus , quidcm tcmporum ianior cft , utcxi- dtiuccgritudincs paiicx hunt. Vcris auu-i^-^
itant tcmpora fccundum fuam naturam, quo^ ic gritudincs iunt languinis cgcftio,& L|f ^^^«1
niam corum mutationcs afferuni: xgritudincs, guinis cx naribus,& mclancholi? S L ^b^^^^Sj^^g^
que de natura cxiftit cholcrc,& apoucinat^^^^^^^^,^
ANNOrATIONES, carbunculi,&fynanche,6cfuntplcrunq',P^j!
tioic,& alie t exitura-.Et in iplb multum /-^j.
Cap.<. j-]thes & h£c omnia apud Gd. i i.meth. & primo de gunt:vcnarum fciaiire,& fputum iangain^^|j
^^'^- tu yul & S. aph.& ex <iAuen.i.Coll. & repem^Auic, tum,& tuiris,& propric in co , quod cx iP
\ r.«ti u hycmalc,&hycmi(imilatur,hutcorumOT sarinci
<lc acre, ^emuUtione qiLtlitatumaem ,& els , extempon- pri^ phthifim. Et proptcrca q^iplum m p ^^j, ^^^^j
" hmpYoucniunt, Cap, 6. maticis matcriam phlegmatis mouct, acc t.
co apoplcxia,& paralylis,& iundurarum ^'^^jj
Er calidus difToluit & laxat, Et fi cius ca« rcs . Ex cis vcro, quc ducunt ad hoccft
lidira^ ' fpauca fuerit,tcmpcrata tamen ] fortis motus cx motib.corporcis & aninT;^^^
peratatupc, fubificajit colorem , co cp fanguincna ad cxtc- &-cameltio et rcru calcfiicicntiu,co q? ac
tcriora trahit : q? fi multa fucrit , colorcm cffi- iuuant naturam.NuUa aut rcs c{l:,quc ita ^^j.
■cictcitrinum,proptcreaqM'cfoluitillud,quod tur abcgritudinib.vcris,qLicmadmodunik
^ttraxir. Ipfe quoq; miiltum cfficitfudorcm,& niia& inanitio,& diminutio comcdcndb
minuit vrin'a,& digcltioncm dcbilitat,& fitim augmcntum bibcndi, ] & dcbilitatio .^,
facit.Frigidusver6aerconfiringit,&digeftio- .briatis.& ipfius diminutio,& tcmpcram^ j ncm fortiorcm rcddit: x vrinam cflicitmulta, j o Ver prctcrca pucris ci\ conucnicns, & ci? ^ h^
idcoquodhumorcs comlringit ,& proptcrca funt circaiplbs . Hycms vcrb addigcrcnc ^^j^,^^
in fudorcm parum rcfoluuntur, & his fimi- mclior : proptcrca q? frigus caloris innai ^^^^
iia- & minuic cgcRioncm"; proptcrca 9 mufcu flantiam comprchcndmvndc fortior cli^ j
li ani lc cxprimilt,& ideoq? rcdUim intcfiinum & no dilloluitur: & ideo quia fructus ^^^" |Jj«calo,
parum obcdit- vndc pro^3tcr dcllruc1:ionc obc- ci ,& gcns * [no comcdit nifi lcuia nutrici' |co ^
di-ntix vic:acrcus non dciccndit : qiiaproptcr & quia hominum motus poil i'cT''^^^^'f ^J^^^^^^^^
muitum moratur , & eius aquofitas m vrinam paruus:& quiaad loca ingrcdiutur c^-'^;^^,3iiiufeaj,
vclbiuitur. Acr verb iiumidus cutcm kn it , & tia.Ipfa quoquc cholcram plus dcbilitat j.^^ms , i b B 8r arcfacif corpus immca.at. Et ficcus exficcat cutcm , & ^ omnia tcmpora,fui frigiditatc, & fui dij; ^^^y t cas. vc\ cxafpetar . [dcnigratlcorpus.Et act turbatus tri[iihcat ani 4Q uitatc:& iux noclis prolixitatc . Et ipi^/^' mam,& ^ [ commifcct] humorcs. Aer vcrb nir gis conftringcns matcrias.Et in ipfa clt P f Bcummouc? j^.^.^^ ^ji^s cll ab acre grofib. Acr cnim groO Lis ccflariLi aaumcrcea,qua: incidunt & IliI^ ^^{^v^^tt i « nroffuic cftillc,quiin^ [turbationc] fubdaiitia; lui fimi Agritudinum vcrb hycmahum plnriuiV ^j^^m. ^ *' latur.Scdturbatuscitillc^quicLipartib.mifcc- phlcgmaticc:&in ipfa phlcgmafitmult^^^^pij tur groiris.Duarumvcro rcrii fignihcatio; cft , plurimum quod eti: in co, quod vomitji J (v ilclle minute parum apparcnt,& q? fplendor litur , elt phlcgma . Colorcs quoq^ ^P^ cius,quodcx llcUis fixis,ficut eius,quod icmtil ineafccundumplurimum adalbcdmcf ^'^^^*,,. lat,parum rcfulcndct.Et cius quidcm cau 1 a cxi & in ipfa abCidat ^ [catarrhus, & incipit ^^pO flLint vaporcs multi,& fumi multi,& vcnti bo rhus, ] quii acr autumnalis miitatur: qti ^^^^i ni pauci . Nunc autcm,illum fcrmonc ad lianc 5» ftcafcquuntur apoitcmata lateris , & ^P^.^.Jci' reducemus intcntioncm : & complcbimus ip- ta pulmonis,& raucedo,& dolor gtittui' '^^^.f' fum,quum de miuaticnib.acris , qiii cft pra:tcr dc accidfit dolor latcris ipfius, & dorii? ^^^.^nj: natiu am,tLactabimus. Et omnc quidcm tcpus , uor um nocumcta:& capitis dolor chrO;^ q> quod proucnit fccundum q? dcbct, iudiciaha- immo apoplcxia & epilcpfia. Et hoc tof^^^.^^, bct propria. Et hnis quidcni , cuiufqj temporis ptcrca q? matcrix colhinguntur phlcg^^"^' ,11« principio tcmporis, quod cft polt ipfLim, in iu & quia multiplicatur.Scnib.vcrb ii^^^'^, ,3 jH
u;^;;c : ^iiniMin^ <-f»mn,-»i-nm rommnnir-it- in «V pk iimiiitcr.GLli cisfimilcs Cxiftunt: i^
dicijs .duorum temporum commumcat , & in & cis iimilitCi,qui eisfimilcs exiftunt: i^^^^jjj
^griiudinibus ipforum. Vcr aiJit^quum dt fccd dijs iuuamctum prcitat. In hycmc P^^^^^^faf^^!!
dum lliam compiexionem, elt melius tepus: & p oftaiis in vrina multitudo cxittit coiW jof'\
cftprcportionaiccomplcxionifpiritus&laiv ne seftatis^ &eiuscLiam quantitas cft ^ .j^rJ,
• auinis, ^ [ & iice^- cu fua cxiaat ;i;qualitatc, qua H [ ] & miniuti .^fOi
nominauimus,.ad caUditatem tamcn fubtilcm fanguis,- [& augctur phlegma In ^
litaie rua,quatn acclinat parumpcr lopitam, i & ad humiditatc augctur cholera rubea, ] fcd poftca ^yLicfi
n:>aiinauimus , ,^^j.„i-aicQi.& X Libiticat colorcm , eo q? fangui- cholcva nigra augctur : proptcrea q» ^^^^^jtH'^''
Sr,j::i1a nemattrahittcmpcrate,&nonperLicnitadrc- foluitur, & gl-oflUm rctinctur & cbft^^^
iahdKarcm iub folucudum, qucadmodum xms pcruenit xfti Et inucnies lcncs,&,qui cis limilantui^^^^-^|uw
tiie» ciieUe» . uaiis.in vcre ^iuoqi mouctur cgritudines chro tc fortiorcs.Et ^ftas quidemhumores ^^^j;.
Fen 2. Do6lrina
iqiifl ■prO'
isco; refol' atui'
pcriiil»»«uou P^^^ prolongatur idcoq-, plurimum vlccrum cotifl' - ncrpctcm cftiomcnum pcrucnit. Et accidut
k virfutcs dcbiHtat, Sc operationcs naturalcs , caufa multa; rcfolutionis : & citrmat colorcm proptcrca rcfoluit illud,quod cx fanguinc at trahit./Egritudinum quoquc tcmpora in caab brcuiantur : fi cnim virtus fortis fucrit , acrcm inucnit ad rcfolucndum adiuuantcm, 6c ad segritudinis matcriam maturandum , 6c cxpcllct camcxtra. Quod iidcbilis fucrit, calor acris,ci addct dcbilitatcm: proptcrca cp laxat & dcftruc tur , & morictur xgc^. Amplius ^ftas calida & i o gi ratuci ficcacito " [ incidit ^gritudincs : humida vcro cft mafticans,] vndc luarum a:i;ritudinum tcm
in ca hydrops,& iicntcria:6c lcnitur natura, & Tnd r ^^^^ui^ adiuuant humorcs multi , qui a lupcriorib.ad infcriora dcfccndunt:& propric , 'T'* ^ ^^"^^^^' ^ftiuac vcro asgritudincs " t [ • - ' 1 funt ficut fcbrcs tcrtianje,& fy-
impcd imcnto.Autumni aut aigritudincs funt, fcabics,qua:cxcoriat,5c impctigincs, 5c cancri, & iundurarum dolorcs,(5c fcbrcs commiftc,6c fcbrcs quartanxproptcrcholcrcnigra^multi- ^ B.caua dincm,6c proptcr illud, quod dccius" [opcrationc] dcclarauimus: idcot]^ ingrGifatur fplcn inco, &c acciditin ipfo,vtvrinagutfatim cmit tatur, proptcr illud , quod vcfica: acciditcx diucrlitatc complcxionis intcr caliditsitcm «Sc fri giditatcm.DilHcultas quoqucaccidit vrinc^qd' plus accidit, quam quod vrina guttatim cmitratur.Et accidit in co licntcria: 6c hoc quidcm cft; proptcrca quod fr igiditas cxpcUit illu d, cjt ex humorib.cft fiibtilc aJ intcrioracorporis: 6c fit in co fcia . & accidit in co fy nanchc acuta cholcrica,(5c in vcrc phlcgmatica:quonia principium cuiufcunquc humoris carum,cft cx hu morc , qucm cfticit tcmpus: quod antc ipfum fuit^6c in ipfo ctiam multiplicatur iliaca ficca .
jilcg'shcmen i J, ^^^^^ ^icut tcbtcs tcrnana;,& fy- nur.oc m ipio ctiam multiplicatur iliaca Iicca .
•jirl=ifiaus JJ^f^^^^^^cauion:«5ccorporiscxtcnuatio.Etcx Etcft,quumin coacciditapoplcxia, 6c cgritu-
^\of' ^"^^^^^oAoloYQs aurisi, & ophthalmia : Sc in ca ^^^"^^^ pulmonis,6c dolorcs dorfi,6c coxarfi pro
idiii^» ^^"^^^^^ipbcantur pr opric,qiuim non fucrit vcn- P^^^ motum fupcrfluitatum in xftatc primum,
muitiphcantur propric,qiuim non fucrit vcntoia cryfipiia^^^ t puftula;,qu9 lunt cius naturc, cuiLis cft ipfa. Qmim vcro cftas fucrit vcrnalis , cruntfcbrcsbonxdifpofitionis, non habcntcs aipcritatcm6: acuitatcm ficcam,6c multipiica- ^itur in ca fudor, 5c cxpcdabitur in crifib.proptcrcacp caliditas 6c humiditashuic proportio l/ x^*' "^^^^^^''^ caliditas rcfoluit,6c humiditas
ptcr motum fupcrtiuitatumin a:ltatcpr..xxc..x., 6: poftca carumconftriclione. Et multiplican tur in ipfo vcrmcsin vcntrc proptcr dtbilitatcm virtutis in digcrcndo 6c cxpcilcndo, In ipfo ctiam,6c propric in ficco multiplicantur va riokx,6c prarcipuc , qufi ante ipfum fucrit ^ftas calida. Et in ipfo ctia multiplicatur mania pro ptcrhumorumcholcricorum malitia.- 6c quia
lav t- X ^ "^'''^^ «^auuna^, rcioiuic,oc numuiita^ * ............ ^ ^.j^t.xa
Aaxat,6c porosdilatat.SQimq-, xftas fucrit mcri- 3^ cholcra nigra cis comifcctur. Autumnus prx- «ionalis,multiplicabutur in ca mortalitatcs,6c ^^^'^^ tcmpus , quod in pulmonc habcntib.''
32gntudincs,variolaj,6cmorbilli.fcptctrionalis vcro a:ftas cft fana, ^ [idcoq^] cxprimcdi a.-gritii yjmcs inca multiplicantur..4Zgritudincs autcm lore „;^^^Pi*i^^"^cndi funtcgritudincs,qproucnirit ' ' , "^^^^^J^i^^atcrici '1 [ pp calorcm occultum,aut ■lcK^^T n {^^''r^*^''^!"^^!"^^ pcrcutit cum frigiditas ma kSt ftc u ^''''''}'' ] ^'^''^^ cgritudincs sut
[apoftcma] cft dctcrius,qui funthabctcsphihifim;6c ipic dctcgit occultum in lua diipofitionc:quum antc ipfum initium habucrit,6c non bcnc manifcftabatur. ^ t [ ] Ikaica quo 7 1 ».?cr fiso»,
quc habcntib.fingularcm, cft ipfc dcrcrius tcm pus caufa iua: cxiiccationis . Amplius autuniis cft ficutnutritor rcliquarum ;rgritiidinum^-. ftatis. ^ Etautumnus,qui mclior cxiftit^cft, qui , cftmagishumidus ' ■ - • • illcqui cftficcus.
^ '2^7^0 T AT I O N E S,
a:ftn/f ' ' qipios icquuntur.Quuq-, i^^^is. iit autumnus,qui mclior cxiitit,cft, qui rnnf lcptcntrionalis iicca , phlcgmaticis 40 cft magis humidus 6c pluuiofus.Et dctcrior cd ^^ntcrt, Qc mulicrib.6c choicram habcntib ru- ^l^c , aui cft ficcns . ocam accidct ophthalmia ficca, 6c fcbrcs acutc &r - n^'''"'' ^ V^oixcmct cx aduftionc cho . LcollricTrio: 6c I cholcra; nigrc cxubcratio.
uuimi.^^s vero multarumcxiftit cgritudinu, ccd?^^'^' '^^? ^'^^"^^ ^""^ ^'^^^ calido multumiu Ptcr^r^'?'^^ ' "^^^ pcrucnit ad frigus: 6c profiunt n? y''^ multitudo , qua humorcs cftato 1 ' Pi^optcr diftblutioncmvirtutis in li Dron^ '"^''''P prctcrca fiunt in autumno ma lutionon' ^^^i^a cibaria: 6c proptcr fubtiiis rcfo cius ^^u}^ "i"'^ rcmanct fpifilim , 6c proptcr licrit n ^''''^^ • 'l'^^"'^^ ^^^^^^^^ ^^^^^^^^' cbul lcrc ^"^^^^^1^'^ ip^^^^i^"^ vult cxpcl
^^inuitm '^^^^^^^ quoq^in autumno multuni ^^utrarinf ^^"S^i^^i ^^^^ complcxionc ^^^miuuat?:?^^^^^^^^^^^^ adipfumgcncran ^ftas fancm^ tefolutio iam pr^cclTit, qua
Part 46
I ^ CopiosedefLnhlthecomnhHifp.^.aphor.lib.Q^^ enim Ad aerem referantur temporum mutatio7ies,<S^uut aer,e<£dem fdHhrium& infduWium caufarum rationem haheant: curn illic de temporihus agitj confiderat tcmpora uel gencratim.uelparticulatim: generatim agit in aph, ma 50 i-4-5'7'?5-i 5- 1 <^.i7.i9. TarticulatimHerodeijs dupli ci ratione ira^atjUt feruantpropriam eoruin naturaWjUel ut eam nonferuant . Vtpropriam naturam non retinent > licrit: proptcrca QDod n;7;/,-;^Yn(T.nr.nT/ """I f • ^ ' .1 2 .15 . 1 4. Ft uerb propriam natura con
1/:^^^ lcrc.6c%efoSa^ ier..«.,^././i.i adhuc ratione confderanturM alfluti.
Id^ gcnd n . o "^'^' ^ ^^^'^^^ ipi^^i^^ ti igus [ad ftrin mcI m comparatione ad ^tates . ahfolut^ ergo de his fmgu-
lisagit.dcuere^aph.g. & lo.de ^jiate aph.2Z.de autum^ no aph. 9. 1 o. 2 2 . De hyeme autem aph. 2 ? . de his in comparatione ad ^tatcs tra&at aph. t 8 . atque ita ex eoli
fiduaah„a!^"«<^''humonb.cholerarubcarc . Sedunumcftquodhicauthormpofiren,iskul.^ capi
.auaabeft.Lc •
cftateftii '.^. ^'^^^^^' proptcrca 9 humorcs ^ipiicatur-o^^ Cims:6c idco in ipfo cholcra mul
^^Fiicatur-Q,, — " --^ ^^i^^ ipi^j cnuici ^umnus ^ [T^.^^^am ^ftas adurit humorcs:6c au ^Liidcmautu^!!.?f,^i^ cincrenr.] 6c principium
«*icns cxiftit i^^^^.^^^^^^^^s aliquo modo conuc * oc cius ftnis eo3 inipedit maximo
tis uerhis notaty quxjlionc dignum . Ait ncmpe humida & pluuiam autumni conjiitutionem ficca efie ?neHore. At hu im contrafium ^.aph. Hipp.fcrihit €x anni nimrum coHi aph.i ^ tutionih.ficcitatcs in uniuerfum imhrihus efe fahihrioreSj Cr minus exitiales. Nouimus qui controuerfam hanc uiri alioqui eruditi npiUo pd^o fedari pope exifiimauerint . AVIC. G
loi Liber I.
T AT 'ERNVS chn$mm noflra t^pesiate vir , f rigoris,cfl: cius nocumentum patuum. Qip"*
quo eft ingenio,& honarum literarum eruditionejum Ti- vero eftati ficce rcptcntrionali,rupcrucncn^^^
fis medicinam fuperioribtis annis fumma cum liude & fre tu mnus pluuio fiis merid ionalis,p rcparabufi^
quentijiimo auditorum cetu profitereturjitem hatic Ita di corpora ad hoc, ut veniant in hycmc dolorC^
remityyt nullus prxterea dubitationi fit locus.lUa {aitj fa- pitis,& tullis, & rauccfccnt eoru m gutturaj »
nitati commodifiima funt tempora , & ea faluberrima eH fiuent: quoniam coryza multum accidct ciS'W
anni conflltutio,qua non calida,non fi-igukino bumida,aut fimilitcr quum xd^iti ficcx mcridionali iiip^^'
ficca eslifed fecundum rationem fe habet , & in qua tem- ucncrit autumnus pluuiofiis fi^ptcntrioii'^"'
porafuam ipforum naturam feruant .fiunt enim & legiti- multiplicabitur ctiam in hyemc dolor capit^^'i
rm morbij&boni iudittji& minime exitiales.ut ait ^.aph. &■ pofi rhcumatifiinis,6c ^ [tinnitus,]<3i i'^^?min^
op"*8 . j:jipp^ fecundum rationem eft conflitutio , ut idem do . Et quum a^fi^ati meridionali autunmuslj''
Com 8 ^^PP'^^^-^^ locaere &aqu.notaty& Gal.rcpetit s.aph.fi pcrucncrit lcptetrionalis,multiplicabunUir
° * * fecundum rationetn fiant figna in aflris occidentibm j & co xgritudmcs exprmicndi & confiringcflj''
in autumno aqu£ fiant: & hyems ftt moderata, neq\ yal- 6c iam fci uifti hoc.Et qu um autumnus ^ ^^.
de clemensynequc modum excedens frigiditatc;& in yeri, in hoc conucniunt,vt fint ambo meridion^
& inxHate tempefliuipluat.ftc fane ( ait ) faluberrimu humidi,multiplicabuntur humores : &
effe annumpar esl . Quamobremyquum legitima autumni vencrit hycms, vcnicnt a:gritudines cxprii^^''.
consiitutio fit,fl aquf fiant, ac pluuius ftt autumnws, iure di,quas nominauimus, ncc]uc cfi loge quii^, .
Auicennas , ficco humidum[ autumnumpr^fert . pr^^iat conftridionem , & matericrum conculcanj^4»onutn
enim pro tuenda fxnitate naturas temporum feruari,& ncmperueniatur,coqu6dluntmulta;,&^^ ^
ea cfie legitima, quam cum ftccitate . At // non animad- vaporcs non habcant , VJide egrcdiantur?
uerfa partii ulariiim temporum anni natura ,ficiitates in putridas perducat cgiitudincs,ncq-, fallct,^!^
ymuerfum imhribu^ comparaueris : certum efl bimidos hycms fit in firma, proptcrea q? inucnict U"»^
temporutitft.itus putredinl efie aptiores qudm fiaitatem . matcrias conftritlas & multas. Quimi vcro ^ ^
& ftccam propterea conftitutionem humida ejk falubrio- bo fucrint ficci feptcntrionalcs, iuuabut ciii^ '
rsm.quodfenexfiriptumreliquit. cuinoccthumiditas , & mulicribus , & ^^.^'l''
talis,qualcs ipfie funt,accidcnt ophthalmi^ "
'De iudicijs compofitionis anni . Cap. 7. ca, 6c catarrhus longi tcmporis , & fcbrcs ii^^
tc,& mclancholia. Hyems autcm,qua; cO: ^^^^ ^^^^»
QVurn hycmi meridionali vcr fupcrucne da 6c pluuiofii,ardorcm cfiicit urina;.Et q^^^^^
rit fcptcntrionalc;, quod poftca xftas fc* ^ftatis caliditas fortis fucrit,<Sc cius ficciws,pf
a B.3?ft«orareu quitur valdc ^ [vaporoia, ] <5c multiplicate fuc- ucnicnt fcynatic pernitiofit: aut non pcrnit^
«raldccalida, j-jj^jj- ^xqnx, dcvcr confcruaucrit matcrias vfque fx: 6c qu^ aperientur,aut quaj non apcricn^^ ,
ad xftatem, multiplicabitur in autumno mor- & ille qu^ aperientur,aut crunt intcrius,aut ^
h B. adolefceii- talitas in ^ [pueris,] <Sr muitiplicabuntur dyfen tcrius,& variola 6c mingedi dil?icultas,& 1^^.^ [
«ibus . tcria,& intcftinorumvlccra, & tcrtiana notha billus, ^ [ & ambo crunt falui, 6c ophthaln^^'''|
prolixa . Qiuu-nquc hyems multarum fuerit a- & fanguinis corruptio,5c triftitia, 5c nicAti^^f
quarum,abortient iilg, quc fe in vercparituras rum,& fputi retcntio:] & quum poft hyi^i^^^^|ca
c B. qualibct fpcrabant ^ [ abfque caufa . ] Qd fi pcpeperint , ficcam fucrit vcr eius ficcum,erit maUun-^^. ] ^ eaufe« erit,quod parict,debile,autmortuum,autgran 4° plius mortalitas corrumpit arborcs <5c vcg^^ j
dcm babens malitiam. Et in hominibus multi- biha:idcoquc corrumpuntur ex aninialib'^^^
plicabuntur ophthalmi^, 6c fanguinis egcftio . ca comedunt: & ideo homines, qui eis \c(c^
Et catarrhi tunc multiplicabuntur , & propri<i tur, corrumpuntur . in fenibusj<Sc dcfcendet in membraeorum oc-
cultata: 6c qiiadoquc mortc moricntur fubita , A T AT 10 T^E 5.
ideoquodui^ fpiritus fubitoex multitudine . oppilantur.Et quii ver pluuiofum <Sc mcridio- Aeris difpofitiones, quiztemporumanni mutation^^^
nale fuerit. ipfumque hyemi fupucncrit feptcn ijuunturiquosfuturos morbos ftgnificent, ftiri M^^'^^/ (
trionali,multiplicabuntur in a:ftatc febrcs acu- perientia nonpoteH.yia enim demonHratiua cognop^^^ te,6c ophthalmia,6cnaturxfolutio,&fangui- 50 mt d^ifficile^autirnpolfibile en,yt<iAuer.notat ^-^^^^^^
nis egeftio,& plurimum horum omnium con ptereaq^ in hoc efle recipienda antiquorum tcftimoni^r
tingct propter rhcumatifinos & propterea cp det . poftmn tamen probabiles qumdam de his quof^ 1 i
a B.ad concaui phlegma,quod in hycme adun atum { uit, ^ [ ad tiones afferri . yndc & Galen. primo , in primum de J
„t« tranfmute foramina defcendct occulta , ] eo quod ipfum morbls, Quintum redarguit\auodis Hippocratcm dc^]..
tmrMimmeea . niouebit calor propriein humidashaben- temporibus miUacauf^rationehabita,fedfolaeftelor .
tibus complcxiones,ficut mulieribus:& multi- tum experientia eH arbitratns; nempc quum eornf^!^
phcabuntur putrcfacl:io,& ipfius febres . quod in aphorifmis tradidit, rationes cauft^q in lib.dc ^^^^ A
fi in aliquorum a:ftate cucncrit pluuia,tempo- re & aquis docuerit . tamen yere & fi conf^.
rc quo canis clcuatur , & poftca vcncr it vcntus probabilibus quibufdam &fape ueris rationibu^ P^Ky
fcptentrionalis,boni fiducia habcbitur,& rcfol perpetud tamen nonfequuntur certi morbi certasf^h
ucntur a-gritudines. Quibus autemplus nocct rum conmtutiones . utnequefempereaeueniant,
hoc tepus , funt mulicres & pucri. Et qui ex cis his Hippocratesftripta reliquit . Hunc tamen duc(^^\j
cuafcrit,ad quartan as deuen ict, proptcr humo nes fequimur prudentem certc & exenitatum , Mj/. ^
rum aduftioneA quiafiuntcinis^ & poft quar tum& authornofler ,deanni temporutn mutatio^'^ J
tanas, perucnict ad hydropifim, & ad dolorcs pro qua re uide qu£ s 'apbor.& lib.de loc.aer.&
fplcnis,& adhepatisdebilitatempropterhoc. non uinprimumdemorLuulg. n\ fcnibusaute,& in corporc, in quo cft timor
Fen 2. Do(5tnna2.
Dc accUentihm mis impnjfionlhus, qu^ non uddc curfui natur^ contnw exijhnt , Cap, 8 .
Vnc autem di£bioncmcomplcrcdcbC' mus de alijs miitationib. acris non natu ralibus.nequc contrarijs natur^: qux fccundii ^<^'s cclcftcs ,& res tcrrcftrcs cucniunt.Et ia qui^ ^cm multas carum innuimus in narrationctc Porum.Ill^ vcro , qnx rcs fcquuiitur ca:lcftcs
cnmi quum multo; cx ftcllis ^ t [ ] in uno conmnguntur loco,& coiunguntur foli: & uenit cxhoc calcfadio multa cis,quoru capita Uint ipfis oppofita,aut locis,quc funt circa cas: ^ cit quLi ab oppofitionc capitu multa rcmouentur logitudinc 5c minuitur calcfaaio.Imprcsho cnim rcaitudinis capitis i calefacicdo no clt licut impsfio durabilitatis rcditudinis , ff Pi'opinquitatis . Rcrum autcm tcrrcftriu a iue Uint,qua. (Lu^t pr optcr caufam latitudinu
ncm longe iuntab ifta rcnolutionc,eft maior. Ethocquidcmcft iilud,quod cft confidcrandum fccundum latitudincs ti;rraru,ita tamcn> ut in omnibus alijs difpofitionibus fimilcs cxi ftant.^ Illud ucro, qucd cft fccundum tcrrefitum , cft q? quandoquc in alto confiftit loco > quandoquc in profundo. Et locus quide profundus cft calidior.Et locus altus fcmpcr frigi dior . IUud ^ [vcro , qS cft circa tcrram inhoe ^ q"o<J
r,-w^<-;^ ^..^ ^.a — i; j;,.. eftprope terra
. ^.......^ V ^iv^ , v^Li.u i^.4uuuLui La:icucs > aior . iiiuci ^ [vcro , qci clt circa tcrram in hoe ^ ^*'^"'"*
iunt,licutca,qua2ftcllarumcaufaaccidunt.Eft lo fpatiojinquo fumus,cft calidins,proDtcrea cn ^'■''P^ cmmqiuimmultajcxftcllis^t r Hn .mr^ rJ^Uc ,..li;„e rw^^^^...;,..'^c^ . T ^«^"e-
folisradius circa tcrralitfortior , & quod ab co ad tcrram alta clongatur,cft magis frigidu.' Et cius quidc caulain partc naturalis phiiofo^ phia: continctur.Quiimc]^ profundu ^ [pra:ter ( B.cu koc fue. hocfucritimum,] plus comprchcditradiu,6c "^"«««caumn. cft magis calidum.Illud vcr6,quod caufa motiu cxiftit,fi cft illud , in cjuo m5s cxiftit fccuiv dum intcntionchabitationis,cftingrcdies initio- jioBum. ftmVn?^'"r''''' • '''^'''^™ '''^^?^^^ tcrrciiriu a-. diuifioncm,qua nommauimus: 6c fi cft ilhid , [tmai-nm r^P^^^P^^^ quod cft fccundum jntcntionc vicinitatis, cft
ciuitatn i^?..!? ^^^^^'qiuntproptcr^altitudine id,dc quo loqui nuc uolumus.Diccmuscrgo, . .
<;piwonsinS[lpatioiduob.opcraturmodis,6c ^ vnus cft cx partcvndc fupcr ciuitatcm folis radios rcducit,aut ipfos ab ca tcgit: 6c altcr cft cx partCjVndcvcntumprohibct^^L&ciuscxubcra 1 tioncm rcfrcnat . ] Primus autcm cft,ficut fi a uat ciJsVufiu: partc icptcntrionis alicuius rcgionu,qux lunt cionem . fcptcntrionalcs ,fucrint motcs: 6c clcuctur lun cam foH fuarcuolutionc-,rcflcactur ipfiuscat
ciuinr i iLuu,qiunuproprcr ainmaine ali:E f P^'optcr carum profunditatcm ; 6c j-^^^^^^^^^^uc funt proptcr caufam montiu:5c ^ V umt,quc funt propter marium caufam,6c fZ' 5^^? vcntorumcaufacxiftunt:ac alia: ^^uitproptcr caufamtcrrcE. likc aut: iiter. f^P^^-^P^^^ caufam latitudinum,funt cp rra tucnt,quaj fit circa rcuolutione capitis - ^ci^i in fcptetrioncaut reuolutione capitis
-01'niin mrrirlio.prif c+ r 1 ,,,^rr;o ^^i;
v^aDrirnrn ; ; 1 — • r 1 r ; ^'t^»-^'' ^'^a" i nia rcuoiunonc-,rctlcCtctur iplius ca-
nea:«qiuno£tionalis,autad fcptentrione. Crc ouiJ^'^'^ fermoncra cx co , cp videtur
cft c '^?'' '""^ «''■'^"•o ^iquitiois dici lcftri - caufa cxleftis ca-
cauitr •'^' '""■'!"? oppofitio
cAdtt '^?'^^""''^ oppofitio folanoii magna fidt frn^ P'5-'^'°'''^'^^-'^°'l ='«'^n^ 'iiagnam cf Idcnn P'!'"''?"^ dvuabilitas oppofitionis.
• W<;oq., calor J r „ n,.Hi^'f / i"' ''PP°^'t'°'"''- fic:fol.n. quaquc hora ci appropinquando in-
7Z fo ^.'n'^""'^'" '"=^i!° ^'^'-'^ P'-°P'^'-^^ iconiri^ 'PoftrcmoCacri, &i princpio dcclm^H^ maior qua cft,quum cft in fine fuc pJoccd m!?'u "■^^°il''l"^^ a «pitc cacri n s n„ ^•'^ 'll»<l'1"od cft minoris dcclinatio Smcft '''^'''"''? 1"^ calormaiorquafit! ucn 11 tantadcclmatione,& nondu pcrl
4'h3''''''''*-^"''"'"^'''°' ^ft'''^'-"*
. - ~ ^ "-'^ caiu , iicec rc-
jio litlcptcntrionaUs , & fimilitcr quu mon? cft a partc occidcntis,& difcoopcritur ab oric^ tc.Et quum mons cxiftit a partc orictis,minus eft quam iftud in hac intcntionc. Soi nanquc, quum mouctur,(Sc fupcr motc illum clcuatur in ol hora,abco clongatur, 6c radi) qualitas fe minorando proccdit,qui ab ipfo iolc ad illam tcndit.Qiui vcro mons cft ab occidcntcno cft fic:fol.n. quaquc hora ci appropinquando ii>
motus aut claudit a ciuitatc flatum vcnti fcptcntrionalis infrigidatis,aut multiplicatur i fB.ia ea. [ ]tlatus mcndionaHs cakfacicntis:autcft ciuitas uitcr duo cacumina motiu fita dctccla obuiatioi aiicuuisveti,cuiuscxfufflatio ibi for tior crit,qua ht in terra phna: folct.n.acr, quil perviam inccditanguftam , tradimproccdcrc,& non ccftarc,6c fimilitcr aqua 6c alia.Et hu lus quidc caufa in naturalibus cft fcita.Ciuita-
diebus:fcd poftcacito clonc.;;rr Au " l'"' "^"''^' ''''^^ ''^'^''^^''^'''^ fcita.Ciuita- ^umi.anquc5artmm ^^Z^^s^ ^[^Sf -P--^^-^^-^-'^-^
tnum d ' ru opcrabuntur motus
tur ibi in f; -r;'' Pcrccptam:dcindc fol
i*C36c incrfl' ^^"^ ^^^^ ^'^^ ^'^'^ ' tepo- '^^^^^iiteSf " a^^^^^^- q^^P^-^Ptei- Pro fcn iuiu n, ^^'^l' ^^"^^"^' quarum latitudi t^i-nst\J, '^^."■^qu^dccUnationitoti^omnib 6o J^^rZ^X^ "•^"'^ " a partc tucrit mca
^^^uoCs^f ^^^^^^^^^ groftlticimcridionahs ^^i^ Polon!« ^^^^^^^^^* latcribus ad partcs duo ^u linca verA^ ^^antitatc quindccim graduu. liusfupcran .^^S^^^^^^^^^ ^ft calor iU reuolutionon ^^^^ ^^^^^ oppofitio circa f fiSiclitasaut^n "^^"^^^ ^^^^^ habitatis . ^^tcmmtcrris, qux ad feptentric.
ricntc diicoopcrtc funt, 6: a Ibptcntrionc • & coopcrtc aboccidcrc6c mcridic. Ex marib ucroproucnitaffidue ciuitatib.qucfuntcis uici n^^humiditatis augmcntu.Quod fi maria fuc rint a partc icptcntrionis , crit hoc adiuuas ad intrigidandum cas proptcr rcuolutioncm vctilcptcntrionalis, qui in naturafuifri^idus exiftit lupcr aquc facie.Et fi a partc fucrit mcri ctici ,proucnict cx cis groftlticimcridionalis augmentum , &proprie fi pcnctrandi locum non inucncrit:propterca quod mons fibi in fa cicrcfiftit: 6c quuma partc fucrit oricntis , crit humctl:atio acris ab cis niaior , quam fi inpartc fiicrit occidcntis . folcnim llnc ccffationc rcfolutioncm augcbit,quantoplus ap propinc|uaucrit:fcd in occidetalib.non lic et AVIC G ^ ficict.
104 Liber I, f '
iiciet ^ Ad fiimmiim ucro cx maris uicinitatc lofophorum,non incipiunt nifi a fupcriori|
.proucnit in aere humiditas ^ pollca fi fuerint cct matcrierum eorum principium firabinK
,venti multi (ibi fuccedenteft,quos non refrena riori;principium uero motuum,6c exiiitflatio
ucrint m )ntes , erit acr magis a putrefadione num,(5c turbinis corum ci\ a fuperiori.Etho^
fa! iius.QM^)d li uenti exfufflare ncquiuerint , aut ell iudicium commune,aut fecundumpf
crunt putrefadioni prxparatx,& ut humores rimum . Et hxc certificatio in parte natiu'^'*^
putreicant . hi hac autem intcntione , uenti, philolbphix continetur.Et nos quidem n^^''
qui funt mchores,funt feptentrionalcs •, poft nominabimus capitulum iiiius modi in lo^^j?
oricntales ^ poftquos funtoccidentales : & habitatis. Cmitatum ucro diucrhtatcs fun^ detcriores funt mcridionales . Sermo uero de j q cundum terram,quoniam earuni ah^r funf
CD , quod ventorum cauia generatur , duo- tofx^ [ ]ahx iunt que lunt petrof^' • .^^' '
bus modis exiftit ^ fermo uniuerfahs abfohi- funt qux funt arenofx;alic funt que Ihnt lii^^,
tus , & fermo fecundum iUud , quod vnicui- fx,foctentcs,aut cocnofa:;ahLU funt,fupcr quaj
qucciuitatiproprium exiftit. uniucrfahs ue- tcrrameftuirtusmctaUinafuperans. &hoct
ro fermo eft , quod meridionalis iccundum tum in cius acre & aqua operatur, plurimas ciuitatum cahdus cft , & humidus .
Scd calidus proptcrca quoda partc folis ui- ^ KK.O T AT 10 'l^E S.
cinitate calefida vcnit: &humidus,propte- , r . - ■■ v n ^ htkpi^
Part 47
xea quod plurimum maruim anobiscftme- \ Jrnrmun aerm ex uarns ndionalc:& prxtcr hxc , quod funt nvcridio- //^«^ -^^^^^^
nalia,operatur in eis fol fortitcr,6c euaporant formas g.gm.u^^^^^^ efl.Jt uero quomodoidjut. o^^^
excisvapores, quiucnns commifccntur ; 6c restnt^rfediftent^urit;quumal^^^^^^ ideo mci-idionalcs vcnti exiftimt iaxantcs. Sc- '"l ^^:^'^ mfenora agere exiHiment : id ffpl^^-V^^
ptcntrionales vcro funt f ,gidi,co quod fuper Vrfrtm.fentiunt:alt^ uero non idfolumfcd zif f^^^
montcstraiifcunt,6cfuperterrasfri^idasmul l^ribusqmbufdamacuartisaftrorum
Urum niuiCi , & funt fteci, proptcrca quod eis fi''' niorborum euentus afcnbant^ut ^^^-^thcmmi^^ ^
non multi aflbciantur vaporcs,quoniim refo '^'"^ ^oSlorum hommum dafknfu.qiiid ^^^^'' Ij.
jutio a parte tcptentrionis fit minus,ncquc tra Itt,noscem-/Jippocratemfcquuti idjutemur,q^iodrn
v.ua-, lcuntfuperaquas 4 [ ]marinas: fcdtran- ciacphdojophiomn^
k t B.fluiaaf, .^^^.m,t(;.cundum phnumum fuper aquas con^ miUacalfzicimu fucultate & in gignendisrnorbij^
gciatas,autfuperdcferta.Etorientalcsquidcm rcHituenda famtate plunmum pojje. undecjr /
intcr cahditatcin & frigid itatem funt tempcra ^'PP-^^^-de loc.aer & aqu, medicum proptcrca A •
ti;fcd flunt occidentahbus ficciorcs. Septetrio ^J^ 'P^^^f darefuadet,ut qm moruquo tempon]'
liale nanquc oricntis mmus habet maria,qua fnt.ex fyderurnafpe^u & ortu cognofiat , er in c
fcptcntrionale occidetis. Et nos proculd ubio ^'^'^ > ^ ^ Pleiadum occajum pr^^;0
feptcntrionales fumus . Occidcnrales uerb pa- oportere, ijs qui purgatona propmaturi funt medn^'
rum phis funt humidi, quoniam lliper maria f • ^ ^'^^^(^nnas quoque & alibi f^pe aHns u0i
tranlcunt,6c quia ibl eos fuo diuerfihcat mo- ^^'^ citque mfilubris caufx tribuit,& pr^crtm lio^ .j tu : vnufquifque enim horum duorum fciii- P^rtepnma traci.i.ubifortunatasflellasfamt^^^^^
cet fohs,6c ipforum,altcri fuo motuquah con mfortunatasueromorbumfigniJicareteHatHr.q^i^^ ^^^^
tr arius cxiftit.Ideoq-, non tantum rcfoluit eos ^ fintentia non coem tatu caufamproponit, ipfim ut^^ A ^
fohquantum orientales rcfoluit uentus; 6c pro calefa5iione: fcd pcculiarcm prxterea ,
prie quia maior orientalium exfufflatio eft in «^^'^ '^^nuit , quam Adathematici cognouerunt . ^j:
principio dici,6c maior oecidcntahum exfuf- ^^ric tamen communem caufam, quam calcfaclionc^ ^
flatio cft in fine diei. Et ideo occidentales mi- fi philcfophi uolunt, peculiarcm quandam atquf^ ^^'^^^,
noris exiftunt caliditatis , quam orientales , 6c nobis,aflronm concurfibus uim Inepe no inuiti (^^'^^'j^n ^'P--*
magis ad iTigiditatcm dcclinantcs.Et orienta- &fifortaffe poflet & hM ad rnamfeHam ipfarn
ies maioris cahditatis,licet ambo comparatio- calefk6ionam referri. Obfiruatum cH longoiam ^
ne ucntorum meridionalium 6c icptentriona ^onga experientiajoculorum uitio eos corripi,in q^''^^^^
lium fint temperati.Quandoquc uerb in ciui- ^ituris Luna Soliaduerfa eH , & nebulojis ^^^^j^^^^i^^i^
tatibus, ventorum iudiciafccundum alias res gitur.Itemq, quum LuiiainocciduoquiclefnestiJ^^^^. ^
mutantur . Eft enim quadoque in quibuid am -^^rs uerd & Saturnus in orientc: Sol quoquein ^ ' • ^
ciuitatibus conueniens,vt venti mcridionales & ipfi cardinc fit conflitutusut PtoUrn.m ccntiM' ^^^; cap..
frigid iores fmt,quum circa eas motcs fucrint leptici item plerunquefjmt,qui, Luna ac MercHi^^.g,
niuofi mcridionales, 6c conucrtcrint fe ucnti hmcem,neq; cum orientali finitore colligatis,S^t0^^^ ^^,^ ,
;ncridionales ad frigiditate , ideo qubd fupcr li''<^ interdlu,Martis uero ?ioBu carcfmalem h^i^^^^^^^Li^
ipfos tranleunt . Et eft quum feptcntrion alcs fuperiori e loco Jigunm defpiciat. Quum uero con^'^'^^,^:^ jj^
mcridionalibus calidiores eAiftunt,quum cir-- in his accidit,ut,Saturnus uidelicet noclu, M-^t^^ ^^.vr
1 B airemaim dcferta fuerlt adufta. Sed ^ [taflaniay m] terdiu figurs dominator fit:ac maximc in Cancro/^ L
t .i. uenTSo- aut fuut ucnti, qui per dcferta tranfcunt ualdc . ne,aut '■PifiibusJnfani euadunt,ut idem 'PtolcM-^f
caates,(]iji die- calida,aut funt ucnti dc generc fumorum,qui lefmatum.s.firiptumreliquit . obfiruata Jimt fcxj^^^ J,
bus c.inicuUri- . fpatio figna eliiciunt^tcrrefaeientia fimiha Ua id genus,non uano prorfim, atque incerto cxitt^^
^^^' ign i : quoniam , quum funt graucs, ibi accidit quamuis & re^a uictus rationc , & confdio /'''^'^^/^ ^
cis ficut acccnfio,6c combuftio, 6c fubtile fepa auertl ij morbi & posfmt , & fokant ; Jrequent-^' ^'^^f
ratur, 6c quod grauc cft,ciclccndit,in quo cxL noflros conatus & Hudia nostra eludunt , y^-e0^^.of
ftut aduftionis,6c igncitatis rcliquice: quia om (iratempeflatefmgulo triennio pejie labontt.hi^- ^^jfid nes uenti fortcs:ficut uidetur fapientibus phu que medlc.m^'. is , neq; kul ingniio euitmr ^ ^^j^^^^^n
Fen 2, IDoftrinaz,
iri:li linfc latio hoc
raliJ iiinc
0r /#
J 0f
Leonemfuheunte mdinit !iatmy& mUb a4iitu.inte abo ktuY. Jivudmt certis quihufd^tm temporlbm certi qmda mor'ji , qiu yel nunquam mtea , uel raro admodum vifi fnnt . ut in Italia Tiherij acfaristempoY? Ljcheries , no-. Hro aiitern gallica lues.qu^ certe omnia ai d.erta^ quafda ajtrorum concurfioncs Aiathematici reiH imt..a quibws li cetforte&philofQphi & medici plurcs dlffentiant, mul^ titamendocli nori difcrepant , NoHer author plurimmn hisaFlronm concurfibus tribuit,ulmq^ ijs & fduhris & mflliiJris caufjd non mediocrcm af ribit.lib.Canticorum^ P^meprma, tra&. i . a fortunatif nelli^ bonam ualetudincm, ab infortunatis mdam conciliari fcfibens , Quo fit yt non temere fortaffe , multi aftrorum influxus,quos yo-. c^^nt^experientia innixi tueantur.& fi intcrim non negern pofie fxpenumero particulares hos effe&u^ ad commune caufam referrl , pr^frrtimi calfkmonem.quam. unam ex cdi motu perfe produci philofophi exiftimant, ^t vero comnmms h<zc cdi (vt ita dixerim) calfhBoria facultas nonomnibm eadem eH-.fed pro rcgmum yarietxte, pra^ Jcrtimyero pro Solis acceffu & rccefiu yafhtt.cui feri in-^ ^ Ci^aaHra horum inferiorum dominatm afribitur .
^^^''^&gcnerationis rerum m.txima efl caufi (undc ^ rermpatrem cum yocantJ& corruptionis.fui.fvifh ^^■'^^lQnginquitate dumper obliquum iirculum vagahanc aut illam terr£ partcm ma<ris aut mbm cal- M'-orzo fuolumineafflat iUuflratj, , idquod &-philofo^ 5'degener.&corr.teftatumreliquit.generationum 'j^^J^ mhor eH moderato fui calorc:corruptionum ye- ^ mfm difiantia nimui:ex qua frigiditatem fcqui nccef mn '^"j-^^^'^^^ ^^flii rerum , quoferuantur & yiw y cahdum atque hurnidum innatum abfumens: diffi^.- ^i'^]!^ T^io/e«f id qi^od certe niynu eius ukini^ ratione
ca/i /•^"^•''•''^■^*'^^"''^'^ ^^'''^^^^^'^^ fltnt polumJmiiis foLms ^^, f^^^'^^^Pj^MnusfelLxmtaefiy cvil!^^^^ ^ C.i/?ritom (in ulumyob \alorem Infcli ^.h i^ ; nobisyerb tcveratwr rc^o eH & cultior.Tk ea r^2^,/^^^^"^ ^ ^?«o^7irt/^j yocatnr^uari^ funt dociorjt ho ■ op,,;o«e5.er qu^lio non lcuis efl excitata.qmm aitj dtZT^ '"'^ ^'^' ^a^^^itrant, alt^ ncgcnr.alij habitari qui mcommode,aiij yero colifumyno hahitan qmdc, J^jn^o7nmodc,alij yero coHfummo commodo exiHmet,
^c2 r ' ^''^'t'^'' ' mcteor,mn pofiefub
mmoi "^"'^'^ ^'^^'^'^t^itionem efie.ccnfcre yidetur, ob nb- J ^^'^^^^^f^'''^(>'^^ni.eam nempc regionem Sol reaw^ ^^^m^^"^^' r.rf^..^H-.^. ytproptmauri
yPnhoL T ' ^'"'^^' ^"^^'^^''^^'^ ^^^^ ^o^^^^^f '
rnrro loa ^ '^^ ^""''^^ antea.quum de teynpera- Hcm ^'''^^^^^'^^'^^^'^^'^'«/^'^^vim # regionem <tqmnotefl.m- r '/^'^^^'^^ d\fkruit, Reccntlores uerb coli quide 'otHft T'"'^''^' ^T''^ intcmperatafit.Miicen^ T^toi^y^/ ? f^f'^^^f^'^^ ''^^^^^rf'ifii^> & conuenit cum rncn '^Auc'^'''''*^^ '^^'^jMlcra eam opinatur.Contra hos ta ^U^kX^-^^ 2.met€or.AduerfHsta7nen ■' f-^'^Pflt c ^'^'^'^ Aiierroeyn do6tiffimus Manardu^
^^^iquc^mt'^^^^^^ hcibitcdem con
porihu^ noi "^'^^'^f^'^ ^rifloles certum efi, & temi''^^ ^o/^^^Jj^/^^^^^^^f^^^w ^ Auerr.frunra non dr.t.Ouoji yer' ^ Auicennam, ct Ttol^meumconten fctJ^edlntemZ ^^^^'^^'^f^^^^f^h Auicennas ceu /^"^- quumiUi^^''' ^'^'^"^^^^"''^ '^Pf^ manifeHum qnamuis id i^.^^^^'^^^^f<^nefcant cUo,& cito imereant . cauft prQj. "^-^ i^tcuum uelflagnorum aut rento^ i K r^^^^l^^^^^f-^^^hAamtsnosnonmultum
2 Illud yerb qihd cfi fecitndum tnrjc. fttWfft &c. profunda loca elTc .calidiora . Huic rei & exptHinentum^ afiipulatur. nempe qutm radij a concauo corpyre exeun- ■ tes & ad punBum cocuntesyyrentan calorcm pariantfid quod fpeculis concauis expcriri efl.Idem & Hipp.flripfit "P-*»< lih.de loc.acre & aqu.exqHo fere defumptafimt,qucc hic de vario urbhim fltu adnotantur , S Ad fummum uerb &c. £x maris uicimtate humc^ Hari aerern fribit.Dubitatur tamen de hac rejquum com l o munis flt hominum fententia m.irifmam aquam exftccare,ynde & ea fi yltera abhianturTfmefunt Saiic nouimiis quofdam,qui hoc folo experimento innixi^qubd ylcera exflccari aqua maritima yiderlnt j & fici iorem ex ea reddi acrc?n pro conflanti habcrent.C^terum quantum hi ftillantur ipfa docet expericntia , quumVenctijs , ubi hM fribimm , tanta acrishpimiditas ^x marifmis hifie aquis compa.retur-,quibus tota urbs alluitur, vt pituitofis cxcrementts omnia rcdundent.& fi enimm.iritima aqua quiafalfa cH/icca potcflate fit, tj tamen.>q:ft ex ea calore folis halitus ejfcrunturjhumidi funt.terrenis^ (rafflspar tibus,qulbus incft ftccitaSjrenunentibtis: Hoc fcnfiffc & Auerroum putamus in par.tphrafMbeHi de longit. & bre jfit.ritx.quum maritim.ts aquas calidas efie ethurrndas, proptercaq^ in maritirnis infulis yiuere diutius animalia adnotauit,quod nempcln his aquis tenmfjimum efl , folis yi in aeran effertur^ipfumq^ hume&aty quaynuisterreslre id qmdrcmanet:fit ficcim.C^tera qu<z his author fubiun git de ucntisypete ex nippocrate lib.dc loc.aer.& aqu.& cap.t, r,dc dicta.necnon ex Mflotelc , & Aucrroe. i .metcor.
De impreffwnibus aerearum mutationum malarum , cur-^ fui naturali contr.%fkirmn . Cip, ■ ,
Vtationcs vero naturam cgrcdientcs^ riinf.aut proptcr conucr lioncm in liib ftancia acris tadam ; aut proptcr conucrfione in qualitatibus ipfuis , Qupd vcr6 in cius cxillu;(iib{tantia,cft, vtciusmbaantiaad malitia!
40 conucnatur,non ideo quod aliqua fuaru qua litatum ualdc fortior tlida fucritlbcundum augmcntum ud dimuuitioncmi& ha:c ctl pciblcntia.Etcfiputrcthaio qua: acciditacri, llmilis putrcfadiont aqua; [rcmollicntis] ixrti dx . Nos nanquc, quum acrcm dicmius nolu-> mus d^ccrc acrcm Umpiiccm nudum, quonia ipfc non c(l a.cr,qui nos cu-cimdat, 6c il inucntus tucritpurus,iortaflc crit alius Jpic cnim 6c vnumquodquc fimplicium nudorum non pu
5Q.trcicuut,icd aut in fui qualitatc , aut inlui fub ftantia m aluidconucrtitur (implcx/iciitaqua conucrtitur m acrcm.Qu-un autcm acrcm di. cimus , nolumus dicerc uili corpus^.f in fub^ Itantia lua commiftum . ] Ht cft corpus commiftum cx acrc ccrtificato , & partibus aqucis yaporofisA' partibustcrrcis in fumo, 6c nubibus fingcntibu3,& partibus igncis. Et nos ncq; dicimus illumacrcnviiri quo modo dicimus aquam maris autlacuum aquam. licctnon fit aqua pura fimplcx,fcd mixtacx acrc 6c tcrra 6c ignciicd iupcras in ca cft aqua. hic crgo acr pii treicitquandoquc,& conuertiturcius fubftaii tia ad malitiam , ficut aqua lacunarum putrc, m,ac conucrtitur cius fubftantia ad cam.^ ftilcntia autcm 6c aeris putrcfaaio fccunduni plurimum cucnit poftrcmo a:ftatis, 6c in ar.tu, no. Etnos quidcmnominabinius accidcntia qux cx pcftilcntia in alijs locis proucniunt*
2t ^.ftagnantis^
b B.rparfijinfii
fpatio f
i o 6 - Libef I , r fjc^4
QuQd vcrd in ipfuis cxiftit qiialitatibiis , cfl ut fim.plfx& kmlxtumeffeambmt: & profem,&P^f
feciiadum cahditatcm,aut fngiditate ad qua. nmltj, ekmmk mtum eH ca non ejiefmplim , ^«««^
htatcm pci-ucniac nitolerabilcm,m tantum,vt mcrn defcendere,& aquam afrendere contm-.at.ohm^
V ipium mcilcs,& gcncratio corrumpantur,Et tuumf^ conta6iHmmUcm perpetuo commlfcen (Hquo^
hx^ quidcm cft^^ut conucrlio homogcnca, fi-. & terr^ f^perficie mtclilvhmsj extrema tamen ck
cB.«ph.mcus,, ucrfiocontraiua,ricuttrigoris^LmalitiaJinre. fedH.pofm.^,HHmnequcadtLintrL^^^^^^^ „r..^,
lt^t^,qux proptcr aliquod cuenit accidcns. Ex rcm.aHt Ignem defendere :aHt cjitera pr^ctcr '^'jnc^n ad cX
3ercvxro,quiimraiil.atur,proucnii.intincor-. tremimignisfmireponcm/,n,en/lLk.(Modersod' portbus acciacntia.Quumeiiini putrcfcit, pu- lo aeri, yutredine hicauthoralt,exphUofophiJju-mpfit.Sd ^
trcfaathumores.&inapithumorcmputrc- amhigct fortaj}eMi.uis,&.^ria./uthoritite'z^-F'>-'^
facere , qui a cordc circundatus , quoniam ad bkm.feSi.negabit poffe aerem putrefcere. Scd non refri'
jpfum propinqmus a^ccdit quam ad ahum.Et ^atur nobis philofophus . fuperior fane aeris pars adis.ri' li.
flfortitcrcaleht,umcluraslaxar,& humorcs_rc connexumpertlngens, nonp.jrefiit,mduirnis^aca ^^^^
foluitxrgoin lmaugmcntumpra;aat &rcIol fuaptenaturap,Lcrmireluaanti utm-r^^t^or.S
Mitlpu-itum,&dei|Cituirtutcs,&prohihctdi, reli^u^acrispartes&mferior.&nJmedioeflhco^fU'
gcft,oncm,proptcrcaquodcalorcm.nnatum, trefdt^ul qmdphilofophusnonnelt.OuibusyeriMuf^^^h.i.^
CCCultum,rcloUut,qui cft mftrumcntum nafii i„,mutari aereLontmgat. mde GWTp. methoM mel ^
: & colorc cfhcit citrmum.proptcrca quod , 'PesiUemmauter: &c. Mi onmcs r,uidcm<0- . humorcs refoluit languincos calorcm rubih, ,o „ii,„,
cantcs; & qu.a cholcramahos fac.tf.ipcrarc .;sin^,4ufdarnJ.unt&exaccrZLr.jLlilentesr'. b.,
humorcs:&cor calcf^it calorc no., .nn.Uo & ^,„j,Suso>nuLs auidunt tcmporibus, & ,aatisi» ^\^'. fac.t hu.norcsflucrc:& ipfosputrcfac.t, &dc-, „„av^- / ^,,,., , , , • "
jt" ,, 4 . » ^ I j I tio,ut lonsMutio de quaGaUtb.de hon.& ui. fiiccortm'
fcrt cos ad concauitatcs,& mcmbra dcbiha:& , . ,r , ,• /•7- fi
corporibus fanis non cftbo.ms . Eft tamcn . ^ ''^^'"^■^'^'■■^'.f''^^^^^
t ^««^ rcm umatum ad intcriora rcdu-c fadt.mfi ta- T ,t ' f ^^"'''''^^«'^fcadiffid^ lcm adcptus fucrit fortitudincm,pcr quam ad jo 2"'"' ' f.'^'"'' "c^" f"S<>re cutc ,pfi ad mtcj^ iatcrioM ingrcd iatur: hic nanquc crt mort.li, ,T '•«5''/'^/™^'"" J ^
cans . Acr pra;tcrea frig.dus non multum ta-, ^^dacmiffmos atque exmles morbos opportumm.^ ^
«len prohibct matcnemm fluxum , & cotinct llf;"" 'f>^Zi f "'"""'"^.^, *f' '« '"i^^^.
trachcamartcriammai^nolceditimpcdimcn: ^ P ^^^^^^^^^^^
to.Etquumnonfucritfortis:di£^caioncmcf> f '^'^^-^^^"««^f^^f ^^/^^^
ficict fbrtiorcm : & omncs occultas opcratio- ''''''T ~i'''^f'^'^ w difcrepaiuMicif''
ncs cfficiet fortiorcs,5c cxcitabit appctitu. Ad ^"^^^^ ^i^tr^^^vc, ./^o^ autumm cH imuum . Rufsy^'
vlti mum vcro cfi magis hmis coniicn iens,qua ""'^ rncipcre.fidgrajfhri aa atquc exuberarc, autummP
acr multa: caliditatis . Scd cius quidcm nocu- «^^^^^^^"^ "^^^^o •
mcntafunt ex parteopcrationum,qua^ cx ncr- ^ Qs^^^^^^-^^putrefilt&c.Tutrcftereaitexcorr^^^^^^
ttnprM^ iiispcndent:& ideoquod claudit poros : 6c ^ ^crehumorcscordismpemientiaffe£lH;quodfancdef^^^^^ ^
^ [quiaprcmit] illud,quodintuscxi{titin oHib. ^repcjUcnti Cal^^depr^ag.expHlffunttamcn f
Acrvcro humidus pluribuscomplcxionueft ffrefccrefolidamquoqueccrdisfubfiantiamputcnti^^
bonus,& colorcm clhcit bonum, & cutcm cla It^l-cntihus quihufiam affcrubus, ijr.u.j^ ^
ram : & rcddit cam moUcm: & poros dimittit 5 Etfifortmr calcjit &c.Qm hic deinccps dc c(tli<^ ' , ^ P'o.
apcrtoSjfcdadputrcfaaioncmpnrparat.Etfic mdGMmido,& fuxoacrefubiu^^^^^
cus quidcm huic cxiilit contrauius,' ^'^^''^ ' "^^^ cptfihus , qni ex aeris qualitatibus prof^
nmnt;gencratim egit. Vnum hic poHrcmis ucrhis not^^>^
A N N O T A T I Q N E S. ^^^i^odduhitatlonenonuacat.nernpehumidHmacremfi^f^' ^
rihus temperaturis confene:cuius tamen contrariu-i^^f^'
I Aeremhifnrlam immutari quo ad fMantkm,& ^^^.f '-^^ '^f f , S-^phi^^citatesimhribusin nm^^^
^ cjuo ad qualitatcs teHatur Gal. & lib. ar. med. & paffim cffefalubrwres. C^tcrumfkcilefcdatur hcc f
llibi; mHtaturisctiamqHoadcrafiitudincmactenuita- aclmffmoFatcrno.Q^^^^^ i. <lcm
tem :fed mutatio m modo fuhjianti^ dicitHr,rcferni f '''^'f' ^ ^^^^^^'"^ conftct;fcruatHrinnatum hum^^
ad mutationm in auaUtatihus potesl . hlc per mutatione ^'''"''^' ^'''^^ ^ f''' ^ ^^/^^/^^^^ > difiipaturq, ; hurft
in fuhdantia aeris putredinem pr^crtim intclli^t , a qua t^irien.mis putredmi obnoxia ejt magis quam /
pemmtcsaffeaus fiunt.de qua re& GalliheUo dc Thc^ ^f^fi ^J^f acprodHcend^mt^ humiditasaf
riaca ad Tifon.Obticict quijpiam^erem, quum fit corpm -^''^'^«^'^ uerofamtat^ commodiorficcita^ . fimplcXyputrefccre nonpoffe ;fed in aliudpotius elementu
conuerti . Ad tac itam hanc ohie^lioncm occurrit author , q)e naturis uentorum. Cap, i o.
& aerm riojira circundat corpora non effe ait purum ^ ^
Part 48
acfimplexelementum . Idem & lib.^. de febrepcjiilenti j Am uentorumj difpofitioncs narrauil^ -
agens repetitjeripatcticos fequutus , cui elemcntorum JL capitulo mutationum aeris noniin^^^^^j
fom.i«. fimplicitatemfola ratione perpcndunt. unde & Auerr.^, aliqua . Nunc ucro in eis fctmoncm uolui^^j
' meteor.elementa ncnreperiripura &fimphcia infuis ctia profcrrc aggrcgatiuum fecund um alium ^
rcgionlbus teHatmqi^mm dibl i^nemmfropriaJl>h€r4 ucm,6c incipiemus a leptcntrionali .
%tcntr ^^^^-^ mcridionalis
Fen 2. Dodrina i.
d ifpofitioncs in corporibus diucrfificatur cau " fa altitudinum , & profunditatimi in ipfis : & caufa dilpolitionis corum,qux cis uicinantur ^ [ cumhoc 1 cx montibus &difpofitionibus , aB.exmarib.Sc tcrrxipliu.9,fi fitlutofa^authumcfadajautCc-cnofa , aut fi cfi in ca uirtus mincra^ , 5c dilpofitionis muitiiudinis aquarum , autpnucitatis carumA difpofitionis corum, qux cis uicina tur,ficutarborumAmiucrarum,^ [autfcuca- b B.aurlocorft 10 rum,iautcaclaucrum,authorumfimiliiin-i: ^ repulittrar. fciuifl:i,quoniam acrumcomplcxioncs cxlati tudinibus ciuitatum cognolcuntur,&: tcrra ip farum,& cx montium, & marium vicinitatc, quam habcnt cum cis,<5c cx uctis carum.Et niic quidcm diccmiis fummatim,qu6d onin is acr^ qui cito infrigidatur,quum fol occidit:& cito calcfit,quum iplc oritur,cll: fubtilis . Qui ucro huic cH: contrarius,cfi: c contrario: dcindc om nibus acribus dctcrior c(l illc,qui cor collrin-
multiplicanl. [^""'ajadcxtenora. Idcoquc . ' t»."c fluxusmatcrierum capi-
q«ib. fu, "vcfi ^ '^'nMoIorcs ncruoru de
Ks,&lateH. V^f.v ■ ]&coftarumdolo ^ P'=aon,s, & horripilatioiics . MeriH,-. , mcridionali .
t"iora ab iutcrioHhn.^A-'^ '-n"" ^'^ ""^"^ dctcrior c(l illcqui cor cdllrin- "itatcm.Etipibe i'^ '^^^^^ S't: & acris attraaioncm anguitat: pofthoc
'■'•iiipuntr& a^.n itudb '^n^wHi; [cx.turasj cor- duiidcmus nunc cuiuslibct loci habitabilis
fiaml&aff2V- ' '-''? ?°'^^'"°"ct' [cpilcp-
"oncxalpeiatguttur. Vcnf v,^?°''<='"a!'bus vcntis . •^i" fla i:rin 'v ' ^°'^''-'!"° principio
difpofitioncm .
Dc locis habitabilibus calidis . Loca habitabilia calida nigrificat capillos, & intantum crifpant, quod cos,quum coliigu tur,pipcri fimilcscriiciunt : digclbuamdcbrHtant: & quum in cis muima fucrit rcfolutio , & minuctur humidiias,cito aducnict fcniu , ricutintcrra^[nigrorum. ] Illisnanquc,qui ^ » ^^blfie.
'■'"«cftproptcrfolcm &fubr Vfn" licut,ntcrra^[nigrorum. J Illisnanque.qui
dn^l^^^-^^^J^orcs^quodfilfined^^Lrnr-n: "P':'!'!?.^.?.!l^/"'^".'.'?l'.'^^P'°P'-'--l''«'l*'
cin "'^^«^Hiiu
«pi^o no^'!l'fl ""'■'••'^'1""'' ' dTei;& pw;:
tme^,?''"'"':- r"'" '^^' =«"""ia.Or,cn . f^''^«TumSS':^"-°^^'''"'"''l^"^
Venti ;5^„°f "dcutalibus ucntis . Piod.oi "^'"^'■''"'"fiiicnoais&princi ^ , , . . „
non f ' "'^'Tcnt ab acrc, in quo fol oDerif.K fo''t'oies,& audacc maions,& mclius digerc-
tcsficutfcium,.Qu,.fifuerinthumida:erunt *W°erk " '"'^'=' ^ 'loairpru^cipio flauc: 4« ^' '"°^^"t« "•afl,,& carnofi, & multaabun- '•criticscontraria. ^ ^ ^ aantcsad,pe:qiiorum uenxcrutprofundx,&
ritus multum rcfoIuitur.Corporaprxtcrca in locis habitabilibus calidis morantium funt magis lcnia .
Dciocis habitabilibus frigidis . In locis habitabilibus frigidis nioratcs funt fortiorcs,& audacic maioris,& mclius digerc-.
iundure occult;^:& ipfi crunt tcncri <Sc albi . Dclocis habitabiiibus humidis . Inlocishabitabilibus niorates humidispul chrarum iunt facicrum.Quprum cutcs funt lc nes.Et quum cxcrcitantur,cito aducnitcis laf^ fitas.Et corum ^ftas non multum calcfit , ncquc hycms ualde infrigidatur. Et cis aducniut fcbrcs multa; morcu, & ventris <Sc fanguinisexi tus ex mcnftruis, 6c haimorrhoidib. Et multi-
^^^^sin T '^^''^^ humonh.et ex Galeno commen ^'''«^^«e«ri? f »7'^^-^«^ opem docliijlmi Raf.rij
'y^^^^fmthMloc.aereetaQmst^frimnLr,n^ r ' 5° ^»;^^^^ ^^^ui.>,cx na:morriiomiD. jttnuiltif{f;T^^^-'^^or,n T Pl^^^'^»^^^^r^ncishxmiorrhoidcs.d[Etvlccrapu
t^!::'^^^^^^^^^^^ trida , f ^putrcfaa.o . ] 6c multiphcatur ^n ^ ' --'^^-
^^^ouendil ^onnaturalihus,7iecnonlibellode ''nocum,qu^ accid.m regm.fan.tra^atu 2.
prouenlunt ex habitatlomm locls . Cap. ij.
J, ^aui^ ^^^^^.™onum acrisiamnomir^'f^bil/ui'^>i^P^^i^^O!^^'^quafdamlocorum ,''^^tnus nmf ^^'^'^^ fcrmone
.'^^^^ordinon, ''^ compcndiofum fccudum ^^^^^i^ ex h i^ ^^"^^^^ ^^^'^^^ curandum, fi I-oco '"^^^^ diximiis reitcrcmus . fciuiftf'''^^'^^f^^^^^uni iudicia. *^ti, <ju6d locorumhabitabihum
Ciscpilcpfia. pcarKur hdu-
Dc locis,habitabilibus ficcis. akola." "'"^ *
In locis habitabilibus ficcis morantium cx- ^^^^ ^'"''^ ^ ficcantur complexioncs. Etipforum offnfi-m ^ P"^''^'" " turci,tcs,'^ [&cxficcantur.]Eteorumcercbn" fL^ltt, citoaducnithccitas.Etcotum arfiascft valde tur & fcmduocalida.Et hycms quidcm multiim frieida '
Delocishabitabilibus altis ' ^ «"per m In locis habitabihbus altis morantcs funt fa rexftuof, abfni , & fortcs,laboris multum patientcs : & vi- flacu uento mintdiu. f & in chid.
Inlocis habitabilib.profundismorantes,^ m^ftlrf'"' in vaporohtatc cxiftunt multa,6c hcpatis dcbi qjx ipforij fuuc litate^&: aquis abundant non frigidis,& ^prie "^. ^"rigids, pro fifuerintll:antcs,autaqua:Iacuu,aut flagnoruj " fuerinc ct queadmodu fciuifti , coru acrcs funt mali . luicrauca^ ux
Liber T.
«•rtitn fontba» Dc locis habitabilibiTS pctrofis , Sc
rachic rxirlerrs dilcoopcrtis.
Lftt! e,uia's Horum aercs in diatc lunt valdc calidi,5c in flqu» iVorom hycmc multum frigidi.Etcorum corporafunt caBfa aerjsipfo dura,& loiida ; &: multorum capiilorfijfortia, Himiint oialj . ^ iuclurx manife(ia::6c vincit in eis ficcitas:(5c funt muitum vigilantcs, 6c iunt malorum mo rumS [inobcdientes:]6c eft in cis bellorumfor titudo,6c folcrtia in artibus,<Sc acuitas . Dclocis habitabilibus montuo fis,6c niuofis. In locis montuofis niuofis morantium iudi cium cft,ficut aliarum tcrrarumfrigidarum.Et corujn tcrrcc funt ventofc:(5c du nix moratur , gcncrantur in cis boni vcnti:lcd quum rcfolui tii r,fi montcs hahcnt , qui vcntos prohibcant : " j_ tiunt vaporofa.]
Dc locis habitabilibus marinis . Horum tempcrantur caliditas , & frigiditas proptcr i\\x humiditatis ad paflioncm inobcdicntiam-,<5c ad rccipicndum illud,quod inipfa pcnctrar Jn humidiratc vcro & ficcitatc pro culdubio ad humiditatcm dcclinant . Et fi fc» ptcntrionalia fucrint,erunt maris vicinitas, 6c habitation is profunditas magis tcmperatx in cis . Et fi mcridionalia fucrint^caUdacrit c con trario .
h ^ accidic umeJ.i.calor «-
habcntibusvirtutes,vtmulieribus,t tctaiius^f ^ phthifis : & cispropric,ouc pariunt,acciditeis imo qt phthifis, 6c t tctanus frcqucntcr proptcrcacp ^^^m? vchcmcntcr fc cxprimutcx duritic partiis. Vc' ai,^^| nc crgo,qua; fimt in partcpcdcoris, lcindiitur» »|d;. <Sc partes aliquot cx ncruis & villis.Ex primoigitur acciditphthifis,6c cx fccudot tctanus- ' ab domen quoq-, vetris pra:paratum cft ad icin f dcndum apud vchcmcntcm cxprciliont m pucris accidit ramcx aquoiUs qui ab cis rcnio- ° uctur,quumcrcfcunt: 5c pucUis accidit aqu* vcntriu 6c matricum,qua:,quum crcfcutjrccf* d it. Ophthalmia vcro raro accidit cis.fcd ■ acciditcftfortis .
Dc locis habitabilibus meridionalibus. ^ Eorum iudicia funt iudicia tcrrarumA ^f" porumcalidorum: plurimum aurcm aqii^i^^ p quc funt in eis,cft falfum,<5c fulphurcum.Etca pita morantiu m illis funt picnahumidis m^- ,Q tcriis,quoniammcridicshocopcrarur. ^^J^' * rumvcntrcsfuntfoluti,proptcr illud,quodc^
corumcapiti b.ad ftomachos dcfccndit. Mcn\^ bra quoq^ corum funt laxa 5c dcbilia: &c ^^^^^-^ ipforum graucs. 5c dcfideria comcdcndi Sc ^ "
Dc locis habitabilibus fcptcntrionalibus.
Horum habitabilium locorum hominum judiciumcft,ficutii]dicium ciuitatum,&tcpo jo ^^^' rimi fiigidorum.in quib.multiplicantur cxpri mcndi dc conftringcndi xgritudincs:5c mukiplicantur in eis humorcs in occult:) corporis cogrcgati.Et folct in cis cflc digcftiuc bonitas , & vit^longitudo:^: multiplicatur in cis cxitus fangumis ex naribus propter niultam rcplctio iicm,6c refolutionis paucitatcm: vcnx crgo ali cuando fcinduntur. cpilcpfia vero non cis accidit,propterca quod sut intcrius fani, 5c quia
bcndi dcbilia : ^ [ <Sc quolibct vino grauantu^ proptcr quod eorum capita , 6c ftomachi S^t' i,^ uia cxiftunt j ] ulccra quoq^ corum ^^'-'^ l^^^^i 'j
nantur,6c mollificantur.Mulicribus vcro
dit muitum fanguinis mcnftrui cxitus : [^^ ' quc conftringitur] nifi cum diflicultatc.Et rr qucnter abortiunt proptcr multitudincJii cg
fudinum earum,6cno abalia caula.Vitis^]^^
- hcmoi
quc accidit a vcntrc fanguinis cxitus,5c hcn^^,
8 illof
ea, »1-! ta. u
ptcr ueheinecu cabdicaris cor Jiunrj eorn fun: in ei> mores leo
rhoides,6c ophthalmia humida, que cito \^ ' rjj tur. Scnibusvcr6,quitranfcuntquinquii^7^^^ ^ annos, accidit paralyfis propter eorum ^J^ ,01 rhos. Et accidit omnib.cis,proptcrca q> ^^^^.^^ / rii capitaplena,3c afthma,6c tortura,6c ^P^',^^ fia,Etaccidunteisfcbres,inquibuscalidit^^'^^ caloreofum innatus eft multus: quc fi' accidc- 40 fi-igiditas coniunguntur: 6c fcbrcs \onZ^ ^^^H rit,erit fortis,quoniam non eucnict", nifi pro- malcs 5c noclurnas . Acutx vcro fcbres pai' ^^^^ £ i ptcr forteni caufam.In corporibu^. prctcrca co acciduntcis,proptcrca q? corum vcntrcs ^ ^«tftj,,. rum cito vlccra fanantur,propter eorum forti tum refoluuntur, " [ 6c ] diflbluitur fubtu^'> n ttTd!?icm,6c fanguiriiscorum bonitate, 6c pro pirdrea q? exteriu:> no eft caufa,quc ca laxet' [aiit cadercgat: Sed proptcr multumcaliditaris cor diUm eorum funt in cis morcslupini.] Mulie-
i'ibus pr.xterea corum acciditnc dmcnftruis in principiodicifupcr eamclcuatur,6c ac pertcctc mundcntur,quoniam carum mcftrua eius clarificat : poftca rcccdit ab ca,acrc ^'^1?] .^^ non fufficienti fluuatcurfu proptcr viaru coa ;o rificato ,6c cxiufflant fupcr ipfam vcnti
accKUmteis,} tumrefoluuntur, " [ 6c] <
cftin corumhumoribus.
De locishabitabilibusoricntalibus. Ciuitas,qux ab oricnte eft aperta,ci in opp^^ fitionc pofita,c;ft iana 6c boni acris . Sol cn^^^^
ftridioncm',6cquia non cft ibi,quod ipfa facit currcre,6c laxct. Etproptcr hocdixcrunt quidam, quod funt fteriles , quia carum matriccs non funt mund;rd^oc tamcn diucrsu cft ab co, I sanrchanim quod in ^ [ Parthoru ] tcrris vidcmus.Ego aiitem dico,qu6d caloris innati earum fortitudo pariticaturci,qui minuiturex caufis,qua: fiuerefaciunt,6c laxant,cxtcrioribus. Et dixcrut cp raro accidit eis,vt abortu patiantur. Et hoc qui
.lcs , quosprxmittit ci fol . Dcindc ipicm^ fcquitur,6c conucniunt ipforum motus . Dc locis habitabilibus occidcntalibus • In ciuitate, qucK ab occidcntc cft t^^^^^^?^,!, ta,ct ab oriente cooperta,no venit ad cn'^\ ^ nifi tardc.Et illico,quum vcnit ad ipfam. pit clongari ab ca:quia non ci appropin<^^ inccdit.Non crgo eius fubtiliatacrcm,nc^]' ficcat,fcd dimittit ipfum humidum gJ'^^'^ cl
dcm dcmonftrat,cpuirtutesmoratiumin iftis 60 ctfiventoscimittit,mittiteosaboccident^^j^ habitabihb.locis funt fortcs. Et partus aducnit in noctc.Iudicia ergo ipforum funt iudi^^^^j,
cis durus , quoniam mcmbra carum paricndi ftricla funt,6c folida.Qupd veroabortiunt, fccundum plurimum,fit prcptcr frigus . Earum quoquclac paucum cft 6: grofllim,proptcr fri gus non permittcs penctrare 6c currerc. Eft et, quum in hac tcrra accidit, 6c pra;cipuc dcbilcs
uitatum humidarum, ct complcxionuHJ^ ditatcmliabcntiumtcmperatam " ['g^'?^ jjnC Et nifi circt propter illud, quod cx fpiftitu
proucnitaeris:eorum naturavcris r milis exiftcret.Sanitas vcro in eis minus cx^.^^ quam in tcrns oricntalibus, cum dimiJ^'^^
Utt :
ren 2, JJ
dfr!?v r •^^''^''^ audicnda fiint vcrba cius, qui rk'l>ffA?''^ ^'^^^^^ ^^''^ virtus ve rnmi n ^omparaLioncm aliarumterra-
menterexiilit malum,c{l$folnonaduenitei d m '^''^ in^ialucritad calcfacicn..
tur nni!? ■ • ^^^^ ^l^"^^ ^^^- ^l^^^^ ^^P^^- ^'^n^ > ig^- ^Jjr poafngus noaisobhoc fubito clcuatur . propter humiditatcm complcxionis accuis luntvoces hominumrau^c , 6cpro-. for^n" '^^^^^^^^^^^ proptcr rheumatifmos ip-
cligendisipcishabitabilibus, 5^ cispreparandis. tr,^ ^^.^^^^^S^^ ^^^^^ipabilia,cogn.ofce^ ■^- llt n f ''''''j''^''^^ quomodo exiait eiu5 dilpo
* ''^^'^'^ altitudinem, & profunditate ,
annn, f ^^*^^^^"^'^^^^ coopcrruram . Et cius '^' do ri ^/^^'•^''^'^ntiam aquc ipfius-,(5c quomo-
iiK ri r iccundum cius propalationem, & e- ^ tion f ^^" ^^^'^^"^^'^'^'^^^^'^''^^"■'^ ^"'^^ occulta i^* P^^^^^P^'*^^^^"^^^^^™-^^^^ fitvcn-
u$ . ' ^-|Pohta,aut in tcrra profunda. Et 4cbct co-
K i;, ^^^^^ ^^^^^«s ibi flantcs fi lint fani frii^idi .
' T~ n ^''"^^ maribusA [ pclagisl , i izn^c'^'''''^ mincris,Et dcbct fcircquaUs fit cnie ^^^"^^^^^1^^ fanitatcm, & cgritudines : & ^** loli^ ^^^'i^^^^^^n^s i^^ic commorantibus cucnirc tin, r • '^^^^^^ cognoibcre iliic commoranc- ?1 }, f ^ fortituaines,& corum dcfidcria,6c digcf r p ^^■^''^^'""trimcntorum corum bonitatcm. amnri-^^^^"*^^^^^'^^^^ ^i^^s (Irudura , 6c fi llt 6c ^ '^P^^^^>ia'^au^ ^int cius introitus angudi : ^^^""''it PnfM ^ '^dcv4porcgreditur,fitcon(h-idus.]
j j/"'"^''D.in.: ^lthoconorf.^^x.f f.Z^n ,<:: ... n., ..-4
ii'- fffsi 0
diffcrt a multo non forti,5c a multo quicti ad mixto^quoniam ii^i^c vchcmcntcr calclacit cor pus;5c fi rcfoluit,parum rcibluit . Multus vcro paulatim rcfoiuit plulquam calcfaciat . Et cum qiufque corum [ mujtus J exiilit: infri<^idar , b B.fupetfluuf* proptcrca quod vchcmcnter calorcm rcfoluit naturalcmj6c ctiam cxiiccat.Scd quum ipfe m aliqua cxerccbitur matcria-,plcrunquc matcria illa cliicit, quod cius adiuuabit opcrationcm : 10 &pIcrunc]-,facit,quod ipfam diminuit: uerbi gratia fi motus':inicrit motus artisfullonu,proucnict cx C4 in frigiditatc , 6c humiditatc au"-mentum.Et fi motus fucrit, motus artis ferrariorumiaccidctcx cain caliditatc, 5c ficcitatc augmcntum.Qiiics vcro fcnipcr cltinfrigidas propccr priuationcm viuificationis caloris, & propter condriciioncm, quccftluftbcans, <& humcdans^proptcr dcfcdum rclblutionis fu^ pcrfiuitatum .
fa^l^^^^^.^^^.Qpoi-tct^vt fincaix^Sc^porti^uu o^^^^^ W,„.''^^« r ^9^^"trionales.Sitq,-illudvndcmagis ri dchc«; . x-r ^^"tioricntalcs ftruQuriis ad vnum qucnquc lo-, ibi cxifLit.quoniam ip.
■■"P^ tarum I ^^^^^^'^^ mobilium currcntium mul b. dan^n o • & quciwcmeinfriiri,
■ n or "f ^'^"^^^ calcfiant,6c diucu-fc ab cis,que tmm ■ •^?^^^^^* ] cfcres conucnicns^^c adiuto: <icap, ^^?^^.^'"^ * ^t iam quidcm iocuti fuimus rijc v^'-^" locishabitabilibus^verbiscxpofito-ifta (L^^^^^ ^^^tem loqui debemus de caufis^qu^ 4^untur,quc cum cis numcratx funt .
^ ^ N OT AT 10 N E
"s(i '"^^'"'^ profecjuutus jjanc rcm eH mhor Hbrom
"^' ^'^•-'^utbor lib4e loc.aer.& aqu.Repetip & au
Hs,c dc motn & quiete omnia copiose repctit lib. Can xcx h^ pcorumparte \ .tr.prlmo,nec non hbeilo de remou.noiim. cxzj.Si dclnc, ^'^^^ acc.&'cJr.i£i.^.6\r>.Scd iiidc 6- gallib.art.med. ' & 2.dcfami;.tucn.uLiplurcs motuum digcrentias recen fetjuidc & Ukde caufmor,
Ve ijs,qu(C prouenlunt exfomno & uigUijs. Cap. % j,
Q^Omnus quicti vchementcr fimilisexifiit. Et vigilifcvaldeiuntmotuifimilcs.Ambobus tamcn corum poilhocfunt prQprictatcs, qnx lunt conlidcr;indc . Diccmusergo,q? Ibmnus omncs opcrationcs naruralcs forres cfficit,nro ptcrca quod calorcm ' [ continct ] innatiim , , j, <&Virtuicmlaxatanimalcm:idcoqu6db| cor^ a bS^^^ dis ] vias humcaat,5c cas laxat : ^ quia ipu-itus malis.
nc eius.
^« Qantuis p^rtc i .tratl i .de reb.non nat.fed
cesrcmouct, 6cfortcs rctincteuacuationcs . Mctus nac^, oinnis , quod ad currcndum aptu ch,currcnsa adaugct virrutem : ni fi fint matc^ ria:,qLur ad pnrtcm ciitis cxiilat.Somnus cnim quandoquc adcxpellcndu cas iuuat,proptcrca quod calorcm interius ^ [ continct , 6c luuri^ d b c6rrab>,* mcntum in corporcpartitur ,&cxpcnit illud n.cimefutn m qnodclhuxtacutcmiproptcrcaq? illico, qucd '^"'P"''^ P^'""
cmciunt, icet ioninus plus clhciar iudore qua luxta circm i,* vigUia;. I oudor naque,qucm ci/jcit fomnus , pelicndo.cjuod cftlccundum modumcxiupcrandinv^^Tianr <^K"§a'"fn
ScontS:;;!^""^^^^^ "^^^
iiscont nui.] Quiautcm in (omno multufu- iu cj, i!!„dq<f clat^i uliam habcns caufam^nutrimcuto plcnus ^*^ '"'-«^' ^^cxiftit,qucd tolcrare ncquit. Quumq; fcmnus ^■'■'■•'r matcrram inucnitaptamad digcrcdum, ma cioppoiuu uef
^;}^^operatioincorporchumanodiucr hl&ScSSS^t^^ '''''''' ^^S.^n
^f^^^^tur,ide6 q,cft &rtis,autdcbilis,aut & calcf^^ fcn.^^^ ^udo^ qul?"
^'^^t mmtus:6c m-ODtcr illud, cuod ei cx mo^cs i nnr^ naturrJi.Qupd li hu ficicfofus^e*
moics inucnjt calidos cholcricos,6c pcrdura- fccundii m^du ucritcius tcmpus.-calcfacit corpus calorc cxtra ^f>'i ini;.'xl do iico.Etfiinucncrit uacuitatcm ^infric^idabit , propter hoc quod rcfoluit.authumofcm , qui recundum mo! virtuti digciliua: fit inobcdicns^ infrigidabit dumiefolucioproptcr illud,quod cxpanditurde co . Vigilia: "^^ ^iibhiiscot» Vcrbhiiiustotiuscontrariumciiiciunt.Ouum ""^.f'^'^"?
■ — * uisilia.
^9- 7 ^"^'^^^^ts p4rtc 1 .1
'■V"^proucnmtexmotu,&qmete. Cap. ij,
quiet^. 5 !^'^^^^s:6c propter illud, quod ei cx ! tcscft :^^^)!^<^etur. Et iftud quidcm apud fapie ; iuipfo c P^^* fc.Etproptcr illud-^ [quod ■ '^uiciem?^^^^^^^^^^^^^"^^^^^ matcrijs.] Etmotus ^^mixius^^''^^'*^ multus,6c paucus,6c cu quie- ^^^^■1 c(iicia*^^^5^^ communicant in lioc vt calo ■'^ foi:tioj:em.fcd foitis non muitus
Libcr L
mtcm Cxmt miiltcc^complcxioncm corrfipunt ccrcbn aliquo ficcitatis mocio,<5c dcbilitant ip {um,&c commiiccnt rationcm,& adurunt humorcs,& a;gritudincs faciuntacutas. Somnus autcmmuItusiiuiiiscfficitcontrarium:opcratur cnim virtutum animalium obturioncm,& capitis graucdnicm,6c cEgritudincs frigidas:& illud cft- propicr illud, quod ipfe m rciblutio-
iiG prohibct.Vigilice vcrodcfidcrium augent, ^ ^ ,
X».alcimclmclc f^^n^cmcfficiunt.proptcr iUud,quod dcma- lo ad intcrior4,autcft fiibito, ficut,quum timof ■ -teriarcfoluunt: & dc digcftiuaminuuntpro- adcft:autcftlcuitcr(Scpaulatim,ficutquumP pter illud,quod dc virtutercfoluunt . Et^ [ in- /«irw,..A;^;^ -c-r.,^..^..:^ p. ..^r^u^tjo,
fomncitas]quidcm inter vigiliam & fomnum in omnib.difpofitionibus cilmala.Qiipd autc cx difpofitionc fomni cft fupcrans , cft,q? in ip fo caloroccultatur,& frigiditas manifcitatur ; & proptcr iiocomnibusmcmbristanta necef faria funt opcrimcnta , quanta in vigilijs non sut ncccftaria.De iudicijs vcro fomni,& dc eo.
fyncopis,aut mors.I^t motum quidcm eiusad interiora fcquitur frigiditas cius,quod cftextcj rius;& caliditas intcrior.Et cft,quum miiItaco| anguftationc coftringitur,& infrigidatur intcj rius &extcrius:& fyncopis magna,aut niorsWjj quitur ipfum.Et motus quidcm ad cxteriora« aut fit fubito,ficut fit quum cft ira : aut fitlcui^ tcr,& paulatim , ficut contingit,quumadfunf^ dclitiiu,& gaudium tcmpcratum . Motus vcr<>J
cft triftitia . Etfuftbcatio quidcm, & rcfoiut-iji prxdicl:^ nunquam fcquuntur:niil illud,quo^' fubito cucnit.Diminutio vcro & ^ [ phthifis J nature nunquam (cquuntur,nifi,quodlcnitcf & paulatim vcn it. Qiuimq; diminutioncm co, intclligo fuftbcationcm , qux ordinatim» &paulatim accidit,&non fubito.Etquunia^' co phthifim naturx j intclligo rcfolutioncnv
quod de ipfo conftdcratur, & dc ipfius difpofi 20 qux fit lcuitcr, & paulatim ,"& non iiibito • jj
rex. r o.
116 longcafinf.
tionibus Vcrba multa inucnies in librii;,qui fcquuntur,ft dcus volucrit .
Part 49
Bc jomni ejfeBibus utdc qim hic author fcnhet lib. Ca tkorumpartc i .tra5i.i.& libdlo de remou.nocum.c}u.t ac cid.&c.tracl/j.mde & Hippocrate ac Gal^\.in 6.de yul morb.&^.in 6.eiufdem.Vide & i.de rat.vi&.in ac.& 2.
cft-,quum accidit , vt in hora vna ad duas m^; j ucaturpartcs,quumaGcidcns duo concomi'^ tantur accidcntia ficut [ t clcm. ] Eft ciiii^ j quum accidit cum ca ira& triftitia:& diucrUU canturduo motus,& ficut vcrccundia,qmafi^ prius conftridio ad intcriora,dcindcrcdit tio & conlilium,& dilatat illud, quod cft con? ftria:um,& cgrcditurcxtcrius, & rubificat^:^^ lorcm . - Etcft ctiam, quu corpus patitur pi'^^
de difta.Scd hic diibitatio eH.Hipp.^.in f.deyulg.morb. 3o ptcr aftlclioncs ahimalcs aliasab iftis,qiKVS nOi
fomno fcribit interinra calefiere, & frigefcere exteriora At author lihri de jiatihusper fommm rcfrigerari ait fan guinemiproptereaj^ permutariprudeiitiamyquamis in fin guinc prxfcrtim conHituiti & peregrinis mentem opinionibus exerceri, qua infomnla appcllantur . Sanc quod ad hanc remperUnettinteYnms corporis partcsper fotnnum ca leferc teHaturpr£ter Hippoi ratern & ^rlfiotelcs lib. de fom?io & yig.p& omnes affcntiuntur.Adcontroucrftam ?rgo h.mc fatemur quidsm finguinem per fommm refri
minabimus : ftcut funt imaginaticncs anim^'* lcs:plurjmumcnim imprimunt rcs naturalc^* ^ qucmadmodum accidit , vt pucr ci fimilcti*^? ^ cuius formamimagin^ta fuit [ conucntio^^ ri & mulicris: j & vt lit cius color propinqui^^ colori cius,qucm vidcrutjqiium lit cafus ipc^'"^ matis . Et iftx quidcm funtrcs , quas homin^^ | crcdcrc abhorrcnt , [ qui difticilis difpofit^^^! j nis non noucrunt habitudincs. ] lUi vcra^^^ |
^erariyVt author de flatihusafferit,non omncrn tamen.fed 4^ fapicntia diligunt,non ncgant cas:qucmacln^^
qui in corporis ambitu atque in artuhus , & externis esi partihus.ynde & incrafato fanguine & prohibito proptc rea Jpirltuum tranfitu ad cerebrum particularium fenfuu o$ci?iam,.mouendi & fcntiendi facultates feriantur.intcr m tamen ipf^ partes calefumt magis quam per uigiliits ; &fanguis in ijsrcfidens calidlor efi.idcirco ycrbprudentiapermutatury^ fcnfus prudenti<z ipfms mlniHri acfatel Utes rcfiigerato cerehro,corum( vt diximus )officina,famu lari menti nequeunt.no prorfus tamen mcntis attioncs aho
\entur:quodj& fi ohfifu6tioin ccrebrofit;non tamentan'^ 5® cp imaginatur d:;rc tayquin &Jpiritus eb confiua7it,quamulspauci:unde neq; pam. ^ t [ ] prorfusfentiendiac mouendi ui expertes funt.qui dormiut. Jntelligenda ergo authoris de flatibus fententia efi deeX" tcrnarumpartium fa?iguvne:in quihusfi prudentia non re ftdef.earum tamen ope,yt folidd quxuis & re&a^ aBiones pbeantur,eH opHs .
dum ncgant rcs, qua: cflc non polilint . Et^^^^' ius quidcm gcneris cft motus ftmguinis Sc c^^j fecutio eius,quiprcparatur ad cum,quumi^^^ tiim intcntus fuerit ad confidcrandum i'c5f^ beas.Et iftius capituli cft cogclatio dcntiu,pi;^'
ptcrca cp alius acrcdincm comcdit.Et inuci^^Jj dolores membri:proptcrca cp tale,qualc iU^ ^ dolcnt alij , quum dc co cogiraucrit . capituli cft mutatio complcxionis:proptci^?^
A^^^^O T AT lOT^E S. 0?nnja animf &c.^niini affeBus non defunt nof^{
tempeHate.qui nuUam autpauca?n omnmo morbif^^f
■faluhnscaufxymhabcre exifiiment^eo argumentO)f^\
fn»;;c /7fy^ /,v./,.«-.^ . • ;• ^ ^i-^li^os mceroribm & diutumis & mamis quoti^^^ ''^.^ i
UJeijSjquaprouemuntexmotuanmah . Cap. 14. • /v^;»
^ ^ cian euenit,qui alioquuion ^.grotant . Hitatnenp^l^^^.
. . 60 eo refutantur , qubd multos quoque prauorum cib^^i^^^^^^
OMnia ammx accidentia fcquutur,aut eis yfns diutur?iior,& aeris pefiikntis confiitutio ornnil^'^, aflociatur motioncs fpiritus,intcrius,aut munis,ac caera demum omnia.qupnorborum cauf^r
tamus; non omnes tamen affiiguntperturbattj^ , oh uf, ftfiendij(potentiampafjiuam yocantj his corporM^^J..
Jiip^tlmnilud! cxterius. Et iftud aut erit fubito,aut paulatini & fic refoimio Et cius motioncm ad cxtctiora fcquitur fri2;ifrig-S^^^^^^^ ditas cius, quodinteriusexiftit.-^ [Etfortaflb rms,e5cexc«ius ^upcrfluit iUud, quod rcfoluitur fubito : crgo £mul . infrigidatur exteriuSi& interius] & fcquitur ca
tam;qu^ non alijs.neq; omnibus inefl.Sunt tanti a^^^^'^*',-, anmiperturbationes £ftimad£,quanto i?itesti?tf
feditiones^ extcrnis opfugnatmib.fknt magis pcr^^^\^
cxte acQ intc
ciii- ;un£ ^era < iior latl
itcr di-
f en 2. Doctrina 2.
.di- '111 >
iini fi
ilit ra* )n'
■Ci ]0'
,cs: ,
ics 0-
)n ul ru
d, u^
man- IP
^^^''^.o;,io/ ^"'''^'^^^«^' %«e.-C/./.2.
«^f eius / ^i^thorphmhHs exemplis patcfhcit
^ ^^Mbespulchram ex Gal. hiftoriam lib.de The
&bibmtur. Cap. 15.
^ Vod comcditur,(5c bibitur,T corporc hny<i manotribus opcratur modis.Aut.n in iplo lola iui qualitatcopcrationcm cfficit. Aut iiii matcria. Aut opcrationcm facit tota fui fub Uantia.Et fortaOc rcs, qua: cx his tribus intclliguntur ucrbis,propinqua cruntfccundum lin giix confidcrationcm. Scd quum dc cis loquimur,intctioncs cxprimerc uolumus,quas mcdo nominabimus.Sui qualitatc , agcs cft ilkid , quod calcficri folct , quum cft in corporc hominis,autinfrigidari:&: calcfacitcaliditatcfua: autfrigcfacitfui frigiditate: itaquod non ci af limilatiu-.Etfui quidcm opcrans matcriacftil lud,quod a fui coucrtitur natura, 6c rccipit for mamalicuius^ [diuifionis] mcmbrorumhumanorum:fcdciusmatcria,licct formam illa rccipiat,cft tamcn quum accidit , utaliaunm fuarum quahtatum,qiiashabcbat,ouc fuonia do tortior cxiftit, quam humani corporis oua htasin ipfa: rcmancrc cam faciataprincipio rci,doncccomplcaturcoagulatio 6c aftlmila. tio:hcut fanguis,qui gcncratur cx laducis-cuo niam in iplo cft plus frigiditatis,quam fit in c6 Plcxionc hominis, licct fit fadus lanLniis , & fit bonus ad hoc,ut mcmbri hominis pirs fiat • & lan-uis , qui cx ^> [alijs ] gcncratur 'huic cxiftit u b allc«
a B.parti».
. .. ,ucif4Yit *t, • rnvLii, aa cxterio-
'^*««r«L ^"""'''■'^ ■<» cxcn
yhlTr ^«^^^^^^ ^°"/";;"''^:S"ivcrofubftantiaopcran,seftfor-
'^"'""lon V'''''I''''Pf"'>>'J^"''''texpment}a; ""'^mur '^■'''''"''''^'''^'''«'occurramus, ipfmaufea
'Htrmandam authorls huius fcn-
id,quod cft,& non qualitatc fui , praitcr quam quodcorporifimilcfiat, aut fiatfimilcci corpus Quumquc dico qualitatcm , una quatuor quahtatum intclligo. Qualitatc igitur fua opcrantis matcna in opcrc ingrcfllim non habct. ^ua igitur opcrans matcria cft illud,cuius matcria quum dc fubftantia,quam habcbat.altcra-
''"^iZT!!^^^^ ^"':''q""ni''ciubita„tia,qnamhabebat,altcra-
Phn, wero^iTfrm rruclu,. w»,.r., J, .r....j corporc,reftaurat ilkid, qnod cx co fuit dif >
folutnmprimo.& .iccendit calorem innatnni" proptcrca quod in fanguine facit augmentmi ecundo.tt cftetiam,qnum opcratui- fuis qufl.tatibus,qua; rcmanlcrunt in ipfo tcrtio.Et f,u quidcm opcrans fubftantia,eftillud,qnoa forma fuac Ipecici opcratur , quam acquifiuit pofl: complcxioncm, quod quumciusfimpliciafc commikucrunt, & cx cisgcncrata fuitJcs una; pra:parauit fcad recipiendum fpccicm, & formam additam fuperillud,quod habcnt fimpli cia ; ha:ccrgo forma non cftqualitatcs ptima- , quashabctmatcriajncquc cftcomplcxio , qux gcneratur ex cis,fcdcftperfca,o,quam acquifi uit matcriafccundum aptitud,ncm,qua: fuit ci acqu,fitaex complcxioncficutin magnctevir tus attraa,ua,& ffcut natura cuicunqifc fpcdc rum "cgctabilium&animalium,fcilicctilla ,
~ "i'K.Y "Yif- " - "jw^L/Afti^t. *t*at
^'^^ ^''''''f^^'^^^> uinurn,aut almd qmd^
f' ^M-maret T^'' '"'^''^ 'ogitationis uim
'^''Oit aiuntZ ''''' ^«^^^^^"^^ lp(^<^ies, ^piritua^
'^^a.oil - ^^^'^' obuerfatur , in alienum
'^^^^[^l^tZ"^'^'^^^ masinatione ^^^^^"^^^^^^^^^nt, 6c cx cisgcncrata fuitixs una^
^/C f;'^''"''' ''''^'^ ^^^^^^^^^"
1'^'^^- iCr.w"-^''^^ ^l^^f^-^Progrefjif, ?° 'P^^t^ rel inl ^""^ '''''' ^^'^«'«^ ajfequlCur enim ima FortT^^^f^^^^^^^^^pothmionfufcipitur^qui '^''''^^'Onf^cile i ''^'^^''^'on&folidiori eUcorpore
■ ^ne t
""''0 f^tus oh 1 , fP'^'^^^^ aaionepatitur . pati^
, "iip^^ffhquaui.quomtru- i i n , "'«^^ii > icuiccuiua ,
''r^^M^^^^^^^ rerum formaminjpirtlbusuel T ^^'^^^'P^^ complcxioncmproptcr com "^fnnt . fZ '^ ^^rtc non yidemus.alffortc cxamus ^^f ^'^''^' prnrparationcm , ncquc cft dc fimpli-
f nosfi.rmatriclficultatis.ar, Quh nT^^ ' ^P^^'^"^^ ^^^^^"^ '
y-^isipfr^^^^^I^^^^^^dm^^^^^^ , fcdeainitio vene^ f^l^^on cft cahditas , ncquc fngiditas , ncquc
Pr^^tcrJi: '^^f'^mi : neaun hnr «.A;, .it iiccitas,ncquc humiditas,ncquc fimpliccs, nc^
quc commixtx , fcd cft ucrbi gratia color , aut odor , autanima, autalia formadcnon pcrcc-
^''^'onisipf-^J^^ Hw:^^^^ ; fcdeainitiogene
''^'^''nim^JT-^f ^ "^l"^ ^^oc yldetur nobis allenam
'''^'pXT^f'' ^P^trefMf epent , diundepofc
*^'C4,. /<"^m.-a« potentiatu cmmode refeni
ptis fcnfu. [Ethuicquidcm form.x, quiepoft complcxioncm proucnit , aliquando accidit ut fit cius perfcaio paflio,quum fucrit hirc for
war aduenicnti poft camplffxio nem quandeq;
112 Liber L
ifflViMrt ni mai uirtiis pamua , $c quatidoquc accidit , ut fit tur, & quo fit inunaio , cfncit In COfpO^^ Jj*
feaio ems p^r pcrfcaio aclio in aliudiquando accidit, ut qualitatc opcrationcm non pcrccptani . i mu^,
tVlio l^t hxc forma uirtus fupcr opcrationcm in a- quumcalcfacit aut infrigidat, & non pcic _ .^a,^
Vufi >«eric ift.' liud Scd quum fucrit opcratrix in alio^aliquan tur,ncq', fcntitur calor,aut trigiditas, ^^^'r »b eo ,
for:na ujri^af do proucnict ut fitlcius adio incorporeliomi quamrcitcratumfucrit,&multumtaCtuii „1,.,^
^cr.,^ q«« acci ^ jg^^ quandoquc non.Et cius quidcm form? : rit.Et gradus fccundus cft , vt fit opcratio t>c,,,
fea'o in qux po(l cc mplcxioncm prouenit , aliquando tior ifta,fcd tamcn non pcrucnitad inip^^^^^-^
aliud.tiuum fue accidit ut fit pcrfcdio paiTio ab alio, quum fue dum opcrationcs manifc(k,ncq-, curUin ^^^^^ ^^cai
m ifta fo, n,a ^ j-^a,^ f^^^i-^^^ji ^i^j.^s pafliua, & quandoquc ac- naturalcm mutat.niii pcr accidcns ^iit q ^
rJud^BrT;!^' cidit,ut fit pcrfcdio cnus in aliud adio quado i o multotics aducnit , & cft multum. J Et ta
*ft.scsinai;«d accidcrit ut fit lixc forma uirtus fupcr opcra- quidcmgradus cft,vtcx opcrationc ciust
ciuar.doq5acci tioncui i u aliud . Et quaudoquc cucuit , ut fit tialitcrproucniatimpcdimcntum "^^'^" ^^^fi
^itur fir opera, j^^^, fyrnx^ adiuuaus lupct opcrationciii in a- fednondum taincn perucnitad i^^<^^'^^*^^i,|ua
«o«i6»,iicl ii^j ^ fv^erit opcratrix ai alio-, aliquan & corrupcndum.Etquartus eft gradus,\ri
do cucnit,ut fit cius operatio in corporc homi ad mortificandum pcrucniat , & coriu|T^ir^^^^
iiis;aliquandonon. Et ficft uirtus in corporc dum.Ethccquidemcftpropric-tasmccn ^.^.^
homin is aqcns , aliquando cfficit opcrationcm rum vcncnofarum : hoc cft illud,quoa -^^^
conucnicntcm corpori ^ quandoquc operatio- pcr qualitatcm.Cum tota vcro lui ^^^^^^*^"
iicm non conucnicntcm.Tota autcm opcratio mortiticans,crt vcncnum. Diccmus ^."^^'^^j^jt,
hxc nonprouenitcxciuscomplcxionc: immo 20 nuo,quodtotumillud,quod corporiaa
cx eius forma fpccifica aducnicntc poft complc quod cft cx cis , intcr qux currit agcrc p^^^j,
xioncm. Vndc proptcr hoc uocamus huiufmo aut mutatur a corpore,5c no mutat ^P^^^^^J^
di opcrationcm a tota fubftantia fcilicct forma mutatur acorporc,& mutat ipfum:aut n ^^^^
fpecifica,& no quaUtatc,fcilicct non aliqua qua tatur a corporc,&: mutat ipsu.Qupd ^'^^^^^^iq-
tuor qualitatum, ncquc co quod cft carum co- tatur a corporc,6c non muht corpus in^
miftio. Conucnicns ucro cft ficut pconiiv opc- nc,dc qua lit curandu, aut cojiucrtitur ui ^^^j
ratio,qux deftruit cpilcpfiam. Non conucnies litudincm corporis,aut no coucrtitur.ii ^^^.
autcm,ficut uirtus napclli,qua: hominis cornV tcm,quod in cius conucrtitur ftmilituai
pit fubftantiam.Rcdimus crgo lulc & d icemus, nutrimcntum cft abfolutc,Et illud,quoa .^.^^
quiaquumdicimus qu6drcs,qux comcditur, 50 cius conuertitur fimilitudincm , ^^^^"^^ ^^jp
aut qiia fit inunclio,c{l calida aLit frigida^uolu^ tempcrata.Qupd vcro a corporc i^"^'^^*^^^.^ '1^0
aiius diccrcquod cft fic in potcntia,5t non in cf fum mutat.non cft poftibile quin,aut n \ ^^^^ .^^
fcclu , & uoiumus diccre , quod cft in potentia mutatur a corpore mutat corpus:- & ^-^^s
plus calida quam corpora noftra,aut plus frigi^ pus mutct ipfum ad vltimu , & ^"^^^^^^^^fpuj
da quam corpora noftra.Et quum hanc potcn- mutatio.aut no fit ita, fcd ipfum mutct c ^^.
tiam dicimus, uolumus diccrc uirtutcm confi- ad vltimum,&: dcftruat ipfum. Et prim^ q ^^^^
dcratam fpcr opcrationem caloris, quam no- diuifio,aut conucrtctur in fimiiitudincn
ftra corpora in ca efficiunt : quonia quum cius poris , aut non coniiertetur in fimilit^^ ^.^^jj
portitorja calore innato,qui cft in nobis,patic- corporis:fi in corporis conucrtctur ^^^l^^^co^
ethcmnt : quo- tur:accidct in ca tunc illud in cftcdu. Eft etiam 4« ncm,crit medicinalc niitrimcntum:&
ria n c]uu fub- quum hauc potcutiam dicimu5,(Sc uolumus re poris non conuertctur fimilitudiucmj^^^j^c
ieau ipfius oir ^iiiam diccre . 6c cft vt fit potcntia cum intcn- dicina abfolutc.Secunda autcm diuiliO c
tionc bonitatis aptitudinis: ficut quumdici- dicina vcncnofa. IUud vcro quod a co F^^^
mus,qu6d fuifur cft caliduni in potcntia. Et eft nuUo modo mutatur,& ipfum mutat,-c ^ ^
quum dicimus quod rcs cft calida aut frigida •, num abfolutc.Quum autcm nos ^^^^^^^^-^^ci^ *
6c attcndimus illud, quod in cius complcxione corpore noftro no mutatur,nolumus
cx quatuor primis clcmcntis cft magis iupcras : qu6d non calcfiat in corporc pcr opc^ ^^^.
Part 50
6c non confidcramus operationcm , quam in innati caloris in ipfo : imm6 plurim^^^ i^fia^
noftris cfficit corporibus . Eft ctiam quum de norum non opcratur in corporc , P^J^ '
medicina dicimus , qucd cft in potcntia fix , $0 pcr opcrationcmcalorisinnati,quiciti .^^ni
quum fuerit cius potentia in intenticnc habi- fcd volumus dicere , qu6d non niutatuJ^^.^j^^
tusjficut pctcntia fcrib^ , qui iam dimifit fcri- forma naturali:immo nec cefiat ab op^^'^ ^Qt^
bcndi opcrationcm , 6c tamcn habct in fcribcn cius virtutc 5c forma mancntibus , ^^^^^ j^at^
do potcntianijqucmadmodum dicimus quod pus corrumpat.Et cft quidcm,qiium ^^^^.i^tat^
napcUus in potcntia cft corrumpcns. Intcr hoc la cft calida : & adiuuat tunc fuam P^'^^^^tU^'
ver6 6i prima,cxiftit diftcrcntia,quia prima ni natura cius ad refolucndum fpiritunV^^ j^^tij iitii^.
fi poftquam corpus conucrfione manifcfia ca ncnum viperarum & napclli.Et cft ^^^^^^ jcti^t^
conucrtcrit , non exeunt ad cftcdum : iftud au- ra cius cft frigida:& adiuuat fuam ?^'^^cr d<^^\
tem,aut opcratur ipfamct obuiationc: ficut uc- natura cius ad congclandum fpirituu^ ^ . ^ jiil
nenumvipcrarum: aut pcr quamlibctconucr- lirandum^ficutvencnumlcorpionisA j-ij^fr
fioncm in fui qualitate:ficut napellus . Et intcr quiami.JTctum ver6 illud,quod nutn^'^ ^^(1
potcntias quidcm primas , 6z intcr potcntiam , nc rci,naturali mutationc corpus mu^^^^^^^c^^i^ J|i nut,;
quam nominauimus^cft aliqua potetia mcdia , calcfaccrc:quoniam, quum in fangmn j^eii ^
quc cft ficut potcntia mcdicinarum ucnenofa- uertitur,proculdubio in calefacicndo ^ ^^jjj-cf «,^^Pji
rum.Pr?'crca diccnius quod mcdicinaruni gra tum prxbct,ita vt lacluc^ 6c cucurbit^, ^Kepn
dus iam quatuor pofiti funt.Et gradus quidcm calcfaciat:qualitcr iftud calcfacerc '^^c^t^
primuscft iUud,quum quod comcditur(5c bibi- vcr6 calcfaccrc dicimus , nolunius ^^^^ni
d B 5b hor» opetaiionis calo ju , qtia noftra corpoia in ca efficiunt: quo-
ftud: fed ift„d,qi,od ex qualitatc rci prouenit t cn'^^-'''"''' 'P^<^i^'-Ef mcdicinaquidemnuoft- «"u.taairabipIoper llii qualitatcnr|-cd ori
r"'" tl*;!^- "''M"?mWMirprimoi [infrigidi-
xcmplum fpilH multi nutrinienti mali chymi Cubtilis paud caro uaccina,ct caro anatis.et caro equina.Exc * plum fpiiT! pauei nutrimcnti mali chymi caro ^ulL Tliua lalita. Inhacautem fumma inucnics tempc- pis.&plurimu ramentum . oieium.
«"'Sfcs.fc f,i;="^'°'"sciU3cftcaletaccre,proptcrca a, in no?™!,:/"^'"''-"'""'"'-'*''^'^- qi^omodo cfiim frWdi t r '*'" f^'^^ ^-^"da. -5^ fita ani.W , P'"'-'""^'''^ ' '"^ vnicuiquceara conu^fi '""^ "^'-'"''^ qualitatis aHbciatur poft
„„;r '^^"1 S^ncratur cx laducis , aliqua rcmacx a i"k 'f "^ '"^'^Suinc. qui generatur tJnim,; l?"r «'^f^^^i^'^ i^<^ cft ho?vlque ad ^ npus . Mcdicuiarum pretcrca nutricntium
<li ■ • A if " a'"''*'"''°'" '"^S'5 '••-^''^'t Pf °Pi"aH,' , j '"'1"^ "utrimcnto eft uicinior.Que m^dum ipforum nutricntium alia sut,cm5 1 uturaviciniorcft fubftantie fanguinis, aiii n!"!"™''^ ouorum uitclli,& aqua carnis :
^«Sst'^''''?"'r'''^"^^ eii n,?, l-'^ "'"°-^'^''''* '"nt.qii? lunt valdelo diccm' ' ''']''"'•''"'•' '"^■^'''■■'''^''^•AmpUus fifi,^ , '=1"°" nutncns mutatcorporis diipo ^ualitatc liii & quantitatc. Qualitcr
id« lui cnna-
3ti' aut
[io; iii^
)ii^ in^ dp jn» orius ?uf ide
idi :or
^ClUf-i»- ' -'-'"-"^•^•■*» v<,^i^tnnin
Jiietov '^'^^^^^^"'^ ^^^^ augmcntabit, 6c pcruc^ ftca f^aaidium,& oppilationcs, 6c pc-
nief o ^^^^^'^"^^'^'^ioncmiaut minuct , & pcruc^ t phthiiim.] Scd augmcntum in liifi nrl '^^^^^•icntcrcmpcr cit infrigidas , •n v}nrf^'^^ putrcdo , q calcfocit, ficut trannn ^""^^ accidit,nifi proptcr calorc cx^ ^^trinem n^^ ^^'^'^^' "^^^^^'^ ^^'^^* ^^^^^^^
r o I Q^(^ comcditur & bibitnr &c. Om in ventrem af fumuntur,d'm dimentciyalla mcdica?nentd funt . wedicamenta quidem dicuntur qmcunq; in noflrum corpus ad^ m':jia in ipfum demceps agunty& ipfum immutanr.alimeta ver6j'in quci ybi''ingeHa f/mt,corpus a^it,neq; ab tjs pa titur yt.^.de temper.&fcpe alibi notat Gd.Aiedia uerd, ^ & eodem authorc,inter duo hac quicdam f/mt, partim a^ gent'ia,part'impat'ientia:qu£pro fuperantc aEl'ione,uclme dicamentofi cibi,yelmed'ica?nenta nutritoria dit i folet.Et quamuls medicamcnta agere d'icuntur in corpus, no pati, 20 patiuntur tamen & ipfa a corpore: vbi.n.primum in<refia' funtjcalefiere ea naturali calore opGrtet,& adimiafhut agant,yt i . dc temper.patet:fed pcfl hrcuc eam affcciion e , "Pqiia a corpore f/.ificperunt,in 'ipfim deinceps corpus a^runt, fuperantcj^ . licct & mnmmquam id ufu ucmat,horUuim owmcirfitamficriyprorfHmq, pafi ipfii,'& d corpore in allmenfii conuerfi,no agere, ut in libe!lo,quos,quafio,et quih. purg.op.Gd.fi riptu rcliqmt. Eodemyerbpa&o alimenta, quanquam naturalis calorU affione atorporenofiropatii tur & demnmfiiperantur,ac in fianguinem conuertuntur:
^cron, 1- ' quantitatc. <^alitcr <^ ^^^^^'iiT^y^ipcrantur^ac mjangumem lonuertuntur'
'^^^"^'^''-iOniam aut auirmcntahit. r,rrun t>Hs med'icamentorum ntua.rrunt.r^iv n/ic u.n.^, ^...n^
cxtraneus n • '■^ ^ '''^ ^^^^* accidrt
t:.. , '^'^^i^\c<Upiflum,aliudca-tcmpcratum. P^r>^tfoHquam'mfianguinem-iam uerfiaen,rcfiizerat * ^acm Citillud, CX auo fin?>iii<; crf*_ er{r'ind'is antp.ttij.rh.'!u^ myifi^l..-^ " ,^
^cr^n r T-^''''^ '^^''^' cx quo languis gc^
^^ifionii^ uniuicuiulqucaut harumdiim,aut cO: eius nutrimcntum multum
pHs med'icamentor/im ntuagunt,& fuis 'ipfimi qualitafih. afliciunt,yt j .de tempcr.habetur.Pofi fufceptam yero fan gmnis foma an'imalnutfiunt,& calorem innatum fouet, pafilit,adaugentj.,,ytfimper pofimodum calfacere iiicantur.yt eodcm 5 .de tcmper.Gabwtat. Verbn neq; hoc ti *^'P'*^ mcn yno & eodemfcmper modo agunt . qum alia magis, d'ia m'mus calcfkc'iunt;al'ia exfitccant,alia hume&ant : yt y'ideliiet,in tjs,pr'iufquam 'mgefia cfient cafidiora, fi'i^id'/9. "%hHm'id'iora,uel fiicfwra elemcntainerant. Lafi/tcaycm-
^tim >n? n fubtilis, & multi nu^ liacalcf^.? ^^^^^ carnis,&\ Mum,& ouaforbi ^^itrimM^'^^^^ trcmcntia.Ifta.n. multi cxiftut ^^tum h ■'■^^^®^^^^"^ plurimum (ubftantia: ip J^^^^nifDicr"^^^^^""^^*^^^^^ conucrtitur . Excm
J^^^^^^^^fpisfi r- " • ''''^^. conucrritur . hxcm- ciunt potms.InfumuerhalmcntisprMerprimxs e.^s mtx
^^^lita,6c mH^l'''-''''^ ^'''''r "^'^''''^ ^^^" ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ & Qcf/tate[&
cic r '^^^.iongia, & his fimilia . rcs.n.qua: dia nuxdLauoru r.,t\n^» ^.vU^.- .4r.n... "...
cx cis r ^^^"^.^^^^8*^^^ ^ his fimilia . rcs.n.qua: P^^^m fnhJM^^^"^^^^ conucrtitur,cll pauca.Exc olcra.q' .^^^' ^ pauci nutrimcnti cft iiilcb , iSc in fui ^ ^^^1 f^^hllantia fui tcmpcratacxiflunt
rhiU _ ^'■^alltatC cr CV fniA-iKnc mifi^in^
cxfrigidis anteapartiam constabat.cep^ & piper calfh^ fiunt ^ ex caMis.aquofiimumu huniefiat,^ ex h/midis. fd exficcat,^ exficfis terrcmsq. initt^s ort/tm habuerat . Quf uerb ex a^q/ii mims,aut certc par/im robore ac porfi» ne differentib.elementisfuntgemta-.corpus tant/im du?it , & tcmperafufianguincm gignut-quamuis & hfc diusrfis corporibus coUata diuerfiu uircs exerceat:quando fiwida ru corpor/m rafwns nimis calfafmntjcaliddru uero fifgefis ciunt pofius.Infunt uero almcntis pr^ter primas ctsqud
lUi T 1' *••-'•••■'•'•'•*• *->-lll|^Vl »..<V1 I LL
^alao-r.r^^^^^^^^^^ct cx frudibus matiana , ct ^^^^1 mull^^^'^^ ^^^^ fimilantur.Et cxcmplfi ^^^a Cu i ^'^^^^^"^iT^^i^ti,^!: oua clixa, ct caro vac
nl.-- . HUcUnnn. ..;..,, I m ^ aiaionu]
aha quxda,quoru ratione uanjex almienfis effeftus proue niunt;nempe mod/^s fiubHanti.uraffttudo.fi.& tenuitas : ' & hunc,materiam uocat author noHer : & preterea tota fabfiantiA:dequaGal.3.fimpl.mcd.S.decompof.?ned.per ca. ^j.ft z^.* I0C.& ^ .m e.de uulg.morbis,&^fi£pe .d'ibi.SanS h^xc a^en ^ ^ tem fi/ibfiantia hic author formam efie ait acq/fifita pcfi te P' peram.entu,foYmam quippe,q/^^l>efif,ca dicitur q/i^non ^^*""''^ ^^^'-it^qu^^, funThon r.Kr' 1 • ^ '''^'/'''^"J fiy^'^' q^^^litas,no tcmperamcntu ex plurib.qudita^ f^^^^iichymrFtn. 60 ^^^J^^forrn:tfinfiimmimepercepta:c/uuLiorLma-
itaje habea7it,conjtare tande exiftimo pfmu quidem,nuid a&'w fit a tota fubHanfia pro/icnlens,deinde et,in qiiibufna htimfimodi fmt atfwnes.Qim.n.fpefific^ reruformis, cdt. fint,a quib.fiyigula fiunthoc 'ipf/imquod f/mt: quuj^ h^ple rtiq; ignot^ ftnt noh'is:quu mhil fiua formanon haheat: ma. nifcfiu efi 'illa a tota fiibfiafia efle affwne,q a fpefificafor maprouen'it:et rcb.fingufisfmgulas a tota fnhfiafia inefiQ AVIC. H mmcs^
^lic fun?^^^'^^^"^^^^ ctiam harum ^'intm-ii;
^^'^^^^cuVi bT-'''!'^'^'^'''?^''-* - ^ - '
^^^'^quacan ^•^^^'^'^"^houorum uitclli,ctuinu , ^^^^ni chv •* 1 a'^^^^^^^ fubtilis pauci nutrime • Excnv.^i!}^^' ^^'■"^^^^^^jmatiana^ct malagrana-
Ct .a^'^i ^^alichyi\^i
A i£-V| ^mmaliu..,;?,^^hnoetcatotrcccntcrnatorum " ^^'^ ^oiii diynv ^P'^^^ ''^''''^'^ nutrimeti
^>^ua lixaict caro annualis agni .
Liber I.
«fjf.ft. cap.de foiiftin- «ia.
a d propnemefHbflki'6,& a tota /oma wmcupant)& qiil ahdit.u rernm canfas Yefntant.namquc ft rcs omnes formafmt idipfumquodfunt :fi ex aci\onvjus pr/.'.fcrtwi res d rt.hi^s , anmulk ah anhnalihus dlfjlrimt : fi 'rerum forma^ i^noramusiquia kc queat inficias, rchmornmhus fuas mefe aftioncs ah ignotis,& abditi-s caufis/orma.fip fafpedfica prouenientes^Scd ohif ict slathn quiTjnam. Si hM atiio atotafuifiantia eH;funt quAdamquA a fjjccifi c^forma humanc natur.a aduerfantur,yt yenena-, & alia ' ^ rurfum reperire esi qu<e hi6 uenenis tota eorum. fuhfiantia obfiHunt;iontrarioi ergo h£ afHones a centrarictatc fuhftantiarum emanahunt.Mqui negat ty^riji, i .phyf& in lih.pr^dicam.fuhrtantix quidpiam efie tontrarium .& fhyf& > .mctaph.prodire inter fuhHayitias imtum no ad mittit.Dijfiiilis fme duhitatio hac efl. Jiii tamcn do5iil}i' mm yir Julius DeLphinus , quum in Tidncnfi gymnafio tranfa5{isann\s medy. inam fumma cu laudc profitcrcturj fiicile & do^e admodum refpondere confueuit a ful flantia quidem ipfa contra fuhHantiam noproucnlre aHioncs: ycrum quam nos a tota fuhflantia aftionern uocamus.prof>rietatcmfcqui,qua qualitas esl,non fidflantia^qux tame /j[ualitas immediate(utdicunt J Jpei ificam ipfam formayn confeqmturyquHm alix qualitatcs eamprJii cdant:quod et ' Gaknl teslmonio confirmatur.ex ?. fimpl. med.affcrente maicamentorum attrafiiones perfici proprictatlbus , que m fubnantijsfHnt.Jtquc Ita eruaitiijimus hic ulr qu^ifiio m huicfatisfaat.T^queilli folkm afiipulaturratio.fcd et magnus Auer.ommno aflcntitur 5 .Coii. uhi de mcdii ame torum a^ionefufuis Agit.Qtcrum./i rcm ipfim examme^ _ rnus,aliter fortafie ad eandem quafiionem rri obuiapoterit.nempefi dixcrimus cx Auer.\ ,phyfic non omncm pror fus fu'.flantiam d cotrarictatcinterdici. fcd eamyque fuhie Hum cfl.fuhie^umquippc fuhia to non cfl contrarium:fed fuhHantiA quA forma eft.nihU ohflat fuiflantinm cfie con trariam;aut formam forrrne efic contrariam; & huius con tranetatis rationefmterfcfc agcre.huic certc rei aHipula^ tur mAgni Alexandri authoritas, qui eicmcnta interfc pu gnare animaduertens eo progrcfius cs% utprmas qualita tes eorum formas putaret .neque in fimpllcihus fuhfUnttjs ibm !o ^ ^^^^^^^ ^^'^' iniidere contrarietatempro ahfiirdo hahue ' riP'Et quamuis non ignoremus Auerroem eo ^ .phyf Ale. opmmem refutarcproptereacpphiiofophus abfoiuti mo^ tum & a^ionemafuhftantia negct: eo tamen ioco Arifi^ telem defubfiantia,qu^fuhie5ium eHfmteliigere exifiima mus,non de ea qu^ eff forma: quum ex eiufdemfententia fityaciiones omnes ^ formis prouenire,qua7nms fintfuhfla tiiZ.IS^eque uero id philofophus accidentalibus formis,(ut tiuofdam uclie intelligojaf rihitjcd fubHantijs:quu alio-^ qni intelligentias & cdeslium orhium formas nihii pror fus agereoporteat,^ qualitatibus carcant. Quamohrem , quum afiiones a fpecificis formis proueniant^atq; inter eas iest48*& fit contrarictasyut i .degener.& cor.habctur.non multum phiiofophi^ prmcipijs repugnare creddderimfl fom.%s for mis contrarias ejfe admifcrlmHS, et hac ratione a ^crifica forma actiones eas,quas a tota fuhfta'ntia,a totaforma, a fubHantmproprictAte, & ah occuita qiiaiitate,yocant\dl xerlmHs prouenire '
1>e difpofitiomhus aquanm. Cap. J^-
AQua vnnmcxiftirclcmcntorum: qn.^ f?' la intcr omnia clcmcnta habct propn"' Vt in co quod comcditur, & bibitur ingrc^^^^' tu#:non idco vt nutriat^fcd quia nutrioKtiin^ pcnctrarc facit, & cius rcftificat 1 ubflantiamnon autcm dicimuscpaqua non nutriat:ii!" quia nutricns in potcntia cft fangui.s: & in ali^ potcntia longiorc ifla, cll pars nicmbri hoini; nis . Corpus vcro fmiplcx non conucrtitura' formam fanguincam rccipicndam, ncquefo mammcmbri humani,ni{i compoiiarur.S aqua ci\ fub(lantia,quc adiuuat ad liqucfacic dum nutricns,& fubtiliandum: 6c,vt cito currat,(Sc pcnctrctinvcnas,^i(Scin foramina^ln^^' quc cffc potcd abfq; hoc auxilio , cius complc-! mcntum rci nutrimcnti.Amplius aqua: diuc^' fihcanturnon ibkim in lubftantia aqucitatis vcrum et fccudum ]lkid,quod cn: admiicctufj 6c lccundumquaiitaie,qucin ciscfl fupcrafl*' Aqua; vcr6,qua: liint ahjs mcl iorc.slimt nq«^ fcjntium.Ncquc tamcn omnium fontiuni,n|^^, fontium tcrr^ ^ [ libcrai , | in cuius tcrritorK^I iuil!adifpofitionumqualitatumcxtrancaruni'
fupcrat:autaqux',qiurfuntpctrofT,quia O^^f, digniorcs,nc ttrrcilri putrcfaaioncputrcrcSf'; Ilia tamcn, qua; cl\ tcrr.x libcri^ , mclior cflP^:! trolaiucquccx omni fontctcrr.-^ jibcrx, icdn la iancum,qua; pnrtcr hoc cfl currcs.Ncq; ^^f. nis currcns,n':fi currcs, quccfr foli & vcnti^"^ fcoopcrta:hoc nanquc c(l cx co,quo currcsn^' bilitatcmacquirit.Non currcti vcro cd^cuia^ ' quiritur proptcr dilcoopcrturam mal itia tali^' qualis noji acquiritur proptcr profunditatcn|
coopcrturam. ^ t [ Ncquc omnis currcus fcoopcrta,nifi iila,qua: fupcr lutum inccdit' i ftbi,;. Jit dcbcs icirccp quc liipcr iutum vadit,mclJ^'^ "^ipor. cftca,qu^cfupcrpctrasfluit:lutum.ji.miincl;i^ '^*^* aquam A aufcrt ab ca rcs cxtrancas fibi adn]i* tas,qu<xluntinca , & colatipfam : icd Uipi'-''''; non taciunt iilud.Oportct autcm vt lutum>P^^ j> quodtranlit,lit ''[liberum, ! 6c non litlutii'j\t^ fjetidum,ncquc^ [lacunofum,] ncoucalni^'
quod ci admiicctur in fuam conucrtatnatni'?' 6c quc fuo cud u ad folcm tcndat,f ad oricnf'^; . 50 propnc ad cius a!(liuum:crit mclior aqi^f .' jJjNe, 6c tantomagis,quum multum a fuo ciong^;^'' tur principio.Et po(l hancquie ad fcptcnf^'!^' nalcm yadit . Ilia namquc quc ad occidcnt'-''^ , tcndit,6c mcridicm:cfi: mala,<5c propric,qti^^'?
Qupd fi hcc aqua fucrit multa>Lv forti cuttritcurUi,qua: pro;.tcr fui mulritudincm il^^'^
cs cxfufflaucrint ucnti. Et illa^l^^ •
mcrid lonvv»^.^ .^^iti^iii^jm^^ iijj^ iiciiu. ^^.^"^ ; dcm,qu;r a iocis dcfccndit altis cum alijs bo^ tatibus,c{l mciior.Et illa,qux cfl^ [ fic ] cfH'' ■^' fi duicis,quc dulcis cffc ima2;inatur : ncqn^^^? nu toicrat vtcx ca fibi admifccatur , nifi p«'^'^V
multa yfimplmed. & i .decomp.med.pergenera. Ifccdi7abhypochold js'^ '
S ^icemHsetimqfdnutriens&c^^^^^^^ cito coquitur,& cito diabluitur Dcbcsarit^^J ^
grumlibrumdecihisboni&malifucci,quemtuyide,Vi rcq^ ponduscx cxpcrimetiscft adiuuaatit''^^
tle & qudt hic mhQrlihHlo dermouMurn.qUiHacc.^ fr^^n^^fr^^nAn nr^n^ .4;r,.^/:.:„ - a . 'C'traft>f,
cognofccndu aqux diipofitione.Aaua n^^'cft kuior,izi plurimis difpormoau dliri-\^f'
riii) jia- II ni ,mivSi ilia iii' ad
fof .
icn Lir-
,lc-^ ict^
[S •
Jli •io m iit af'
Fen 2.
r?Hfc&"' ^^.^'^^^'citur pondus pcr mcnfa .crit.clccocho rcct ihcat . Aq ua. n. cocla ficut
jn di
Et hnius quidcm cauni clT, q? c5mif[ionc.<^ rcrrcftrcs lcmrcr a fubnantia iubuli dcfccndunt, m qua non cft groriirudo,ncquc vilcofira.snc quc vnduofitas: fcd a fyi^^o nor. tam facdc dcfccndunt. Amplius decoaio fubflantic ac'cr:i. ritfubtilitatpni,^;: poft dccodioncm , concui:. fus.Ex aquis quoquclaudabilib. funt ac^uc ':!u uia%6c prxcipucilLT,quc in cftatccucnzuntA cx nubibusjcum quibus accidut tonirrua.Tur- I o bidatio aiitcm vaporis,vndc gcncrantur vcnti maximi cum nubibus ucnicntcs, turbidatnu-. bcs,cx quibus vcnit pluuia, idcoqj cius (iibftan tia cit fal fa & non pura . Scd tamcn aqux pluui? cito aducnitputrcdo,licct litaquaWlior; proptcrcaquod cft ualuc fubtili«;, & quia in ip fa corrumpcns tcrrcum <3c acrcumcito opcra tur,& fit ciusputrcdo caufa computrcfccdi hu morcs,5c impcditpccl:us,.5c voccm. Quida aut dixcrunt huius caulam cllcjquod aquc pluuie »f> gcncranturcx vaporc,qui fuitcx humiditatib. diucrfis fubhmatus.Scd (i hocclfctcaufa^aqusi pluuia: vitupcrabilis c(lct,5c no laudabi! is : fcd non cft iia.immo prcptcr mn.ham fubftan tit; iubtilitatcmAquonia omnis (ubtilis liibftau tia plus rccipitpaiiionc.cp li ^'^ t [ ] aoua pluuicebullicrit: cius rcccptio putrcfartionis minuctur.Acctofaquoqucquumcomcduntur, tunc quum ncccflc fucrit vti pluuiali anua^.op ponuntur putrcfaaioni , & abimocdimcnto 30 cuis (ccuritatcm faciut.Putcoru vcro aqux, (5c auu^dua-uu funt malx comparationc aquar u m fo n t i u: fti n t. n . aquc con (tr iaa: , tcrrcftrc i tatcs longo rccipietcs tcmporc.idccq-, cftc no potcft,quin in cis aliqua ftt putrcfliaio ; quoniam cxtraac fucrunt,5c commotc^ virtutcco gcmc,5c non virtutcqucfit in cis dcclinanre ad hoc, vt manifcftcntur,& cxpcllantur niu in gcnio,& artc,quiavia propinquacis fuit adhi — *^*«*LaaiwiYi ^ . v ^ t)ira,pcr quam inccftcrunt.Et cx cis rimrn iUr
^^'^^^:^^^^^:^^^'^ > q-bus cx pl^nX v];7aaS
vnde in^^ "''^ 'P""> rcnuiicat Ipiirum :
tatisHiff- ^'^'^'''-'' •>l'i3'"<u.ta^u..^i. ^^^fcr P--"^'^^"= 'ub.^i i«
<P lC T commiftioiftm , que ob hoc ''tatis ,f ' "•'' '■■"^1"'=' ^'"" qua-
for" tti "''•^'" °^ "'"'"'-^ paruitatcm.O- 'Wa a ,1° "p"a f^cidMcommiftio cum fub ^ '^""^ ''^■'^°^^'° ipifntudmcm 'ndr D Wc'^ '"■"''^f ^"^5us accrditprimoidc fiatfifN,- "'''!? "'•■licmcntcr rarilicat: doncc rari n,r, '*""' '"''ftantix.utpoffint r.;.>ca fcM-
:'"*^i.r„ rctcnS IT"' '"^'^'^^'^^ ''^ ^i"^ ipiiiituditcsi& nr^.^''^ ^?"^"'^Santj camdcfccndcn- ««ncL dcfccnlum ab ea fcpa;.-ctur,3c rc
neiruir icpa
^^n^m^^^lfScncum ci,qd rcmanhu^^c no 16^ Paratnl ^ ^^^^^ ^^^^^^^^ comifto fc ^UcnvVlfn'' ^^'^^^^^i^ iubtilitacc iimilatur.nc-
liibl; :i^^^^^^]^<J}^^nct:dcco^ iX ^itLidin ' proptcrca quia autcrt fpif
^^iikiim'^'''^' quon id quum aquc grodc dimit- ^^Vi-^m tcmporcnon dciccndic cx cis
^tm^ii J-^"^^'-"^^^^'''^ ^'^'^ nnilta,vSc titaqua,que quid Pondcrc lcuis 6c dara;6c dcfccfio-^ ^^^^^cqui^f,^^^^"^^^ fiibtilitas : qu?cx dccoaio- ^^^J^iinun ^^' ■ ^^"^^ ^^i^cs q; aqua magnoru
mnnt,vndc frcqucntcr ad dvfcntcr iam ducut Aquaautcm paludis dctcrior aquaputci cxiftit, ' tquia manatioaquxputci acuitur,Dptcr 4llud , quod dc ipf^ cxtrahitur , vndc pcrdJirat cuis motus>(5c non multum moratur in coftri aionc: ncquc manct in locis vnde manat lon go tcmporc. Aquavcropaiudis proptcrcarp iongo tcmporc moraturin fc^raminibustcr-
ib, "^^minn, ■ ^^^^^^ ^ii^cs q; aqua magnoru
' ^'•^ lai,a,/' "V^c^^^^^"^^ii^isGyon,(Scpra:cipuc^^ w^utr-c f<-\^^r"T"^^' ainu.i^uMcr- ^ Smm tpoftrcmo cius/fumuntur : illico ^^^^^' '"T'' ^^'^ i ;!!!V^^^^^'-^ntur , uchcmcntcr (iu.r turhid:. tnfr cv fr" '^''^'''^' ^^"^ P^^^"
ucnitcxtortitudmc fuccxpuhionis^l prontcr largitatcm Imatcria: ipf]us:ncouc cft nifi in tcr ra corrupta Sc putrida.Niuorc vcro anuc <5r ^la cialcs lunt grofth:.F.taquc ftantcs P fl^cimalcs] prrecipucdifcoopt.i= malcfunt6c graucs, ouia mhycmcnon infrigidanrur, niftproptcr niucs , idcoq^ gcncrant phlcinna, 5c cilcfinnr in ^i^^d^t^^^^^^^aa^^^ -^fP-Ptcr(blcm,^priptc;;;iS;Sn^ ^Acrf ^P^^o curr ^cx i^u^ iriSu^^^^^ n ' ' ^'"r^' choicram.EtVroWcr fpiffitudi
'^'"'«'r ^ poftea '^'V^^^^^ ' uchcmcntcr funt turbida; , ^^^ch.-if^ ^uorcui t^cinunarcfcffioncfubito ^^ou d'>r-?'i^'^'^' ^ ^'^'^a ^'^cc rcftdcre faccres , ^^^'^t aurc^" ^'^^^ ^^'^^ curandu ?
^QUunt ^^"^ ^9^^^ ^^^^ maxima iaudccx- ^^^^^t^in lo??.-^'^^^^^^^^^^^ quatuor coprchcn ^'^tc locori '^^^^^"^ m.mationis cius:6<: boni- ^ '^^-ridi.> If uadit,6c quia in curfu fuo illUci^Q^ ^ ;-Udlt ad icnrcnrrinn^-m riihrii;ir-,.c.
^^Us ft . ^^'"iiiuiiicaiiL ci.in aquis auc ffMuotidi^ ^ ^^^^^^cimo vafcin aiio muta "^^^ iu pr- " ^^^^l^ifcft^ defccnfionc, ^^'^'quod dcf P^^^^^ i^oc no dclccndir cx *^Ucito^ ^•"''^^crccofucuitniftpaulatim,6c ^uni i^ocao pcrfcac ciarificatur .
n B.qunnurn
.'*n«a putei honificarxir cu n.i «stioficproptcf
'rahirur ir»- .'luJkitlqood f:a rurit loco eius : unde perdinc efus ruorus , non malru m»rartn in coaftriftior,e,neq; mi nrt in {orarnitit bns.
o B fedproptf .' nniltitodincm .
W in qT.b.can-
quidcm ipfarum, Cvccommiftionem tcrrcrtrium cum cis,(5c proptcr rcfokitione fubti hs carum gcncranturincis, qui cas bibunt'^ [IplcncsJiS: corumtabdomcn fubtiliatur,6c in tcriora ipforum ingroftantur,6c corum cxtrc ma macrcfcunr,& hum.Ti,<5ccoUa,6c comrde di dcftdciiu fupcrar in cis, & fttis: (Scconftrin- AVIC H 1 §uu.
^i^lenis. t miraclr.
ii6 Libcr I.
guntur ccirum vcntrcs:5c dilHcilc vomcrc pof mcn frcqncntcr bibcfC cfl malum,qula ftom^'
lunt.Et cft ctiam,quiim pcrucniunt ad hydro- chi dcbilitat virtiitcm . Illa vcro, qux multui^
pifim: propterca quod aquofitas in cis rctinc- cft ^ [ calida cfr quum coiicam rcfoUiit,5f Ip^' ^if
tur.Et cft,quum dcrucniunt ad apoftcma pul- nis vcntofiratcs fragit. 1 Et illi quidcm,qui^"^
rs.&adlubnci nionis & fplcnis,'i d: ad dyfcntcriam^& ficcan aquacalida artc iuuamcntumprseftat,{untcp^ ^
!im'" '"^* tur corum pcdcs 6c manus,& ipforum licpata lcpiiam habcntcs,& mclancholiam , & capitjs
Part 51
Alia literaadla dcbilitantur:& nutrimcntum corum minui- dolorcm frigidum,i> afthma, &ophthahni}|
bricitarem iinc- fur proptct fplcncm,(Sc gcucrantur in cis' ]ma & t pui lulas m gutturc,'^[& gingiuis ficcitatej
wdiwMn^Ss ^^^^]^ hscmc)rrhoidcs,& variccs,6c apoftcma- <5c apoftcma poftaurcs habcntcs,5c rhcumat"' f°l*ftScitiar * talaxa,& propricin hycmc ; & mulicrcs duri- io mos,(Sc vlccra in diaphragmatc,5c imparisio-
tcr imprcgnantur: <5c cum difHcultatc pariunt lutioncm in partc pcclloris.Mcnftrua pretcrca
Sc pariunt pucros apoftcmofos, <5c frcqucntcr prouocat,& vrinam,5c dolorcs fcdat,Aqua vc
fit in cis mola,(Sc imprcgnatio mcndofa,6c ce- ro falfa macrcfccrc facit, <5c cxficcat: 5c prini^
rum pucri fcpc patiuntur ramiccm : <5c magni ^ [ facit vcntrcm proptcr vim radcnd i,]qu35 |
variccs,5c crurium vlccra:ncquc corum plagx ca cxiftit^poftca rcftringit vcntrcm in fmc,pt^ ,
faaantur;(5c accrcfcit coru dcfidcrium , <5c fol- ptcr ficcuatcm^qux cfl in cius natura:6c corri^
t B.Et fit cfi no uunmr duritcr.'^ [ & cft cum nocumcnto 6c a- pit langumcm : crgo pruritum gcncrat, <5c (c^
*^-Xus uikafi" poftcmatibus in inteftinis:] (Sc^uartanis abun- bicm . Aqua vcro turbicia lapidcm gcncrat
ccri us m ccr . ^.^j^^.^jj^ fcnib.fcbrcs fiunt adurcntcs,proptcr oppilationcs.idco(^^ poft ipfam rcs comcdefl* Hccitatcm naturaruipforum,6c vcntrium. A- '® cftprouocatiuajicctvcntrcm habcnti plcrii^^'
qu^ vcro non currcntcs quocuquc modo fuc- quc confcrat ipfa,(5c omncs rcl iquc aqua; groi
rintjftomacho non confcrunt.Et iudiciu qui- la;,(5c graucs,propterca q? in cius vcntrc tcncn-
* u/^JJ*'^o^^in ^^^"^ cius,qug cx ^ [ canalibus hauritur , cft iu- tur.ncquc cito dcfccndit.Ex cuius quidcm tnc
quum iSio dicium aqux no currcntis:] Eft tamcn mclior riacis cxiftunt rcs vnduofc 6c dulccs. Aqna
aijox ftantis n6 aqua non currcntc: proptcrca cp non longo tc tcm falis ammoniaci vcntrcm rcfoluit, fi in
currcous. pQj.^ jn vuo motatur loco: £c quum non cur- lcdcrint,aut cx ca biberint, aut cx ca faClu fnc\
ritjproculdubio aliqua in ca cxiftitgrauitas.Et rit clyftcrc . Aquc ptcrca aluminolx meftruo-
fortaftc in multis caru cxiftit ftipticitas,<5c con rum iLipcrfluitatcm currcrc non pcrmittuf^^^^J
xi.inuentre. u^>ftuntur cito ad calefacicndum^ [ intcriora quc fpucrc fanguine: 6c prohibcnt illud,qno^i corporis:] idcoqucnon funt vtiles fcbrcsha-.^^ dchxmorrhoidib.cgreditur-,fcdcorpora,qn^
bcntibus:6c illis,in quibus cholcra fuperat . In fcbribus funt apta,fortitcr ad cas pcrducut . i;^ ^.^^
a:gritudinib.vcr6,in quibus rctentio <5c matu. fcrrc^ quidcm fplcnem rcfoluunt: 6c non coi;
ratio funt ncccftaric,funt mcliorcs.x\qux prx rc valcntes adiuuant. Acrcx vcro corruption q^^^
tcrea quib.fubftatia admifcetur mctalUna, aut complcxionis vtilcs cxiftunt.Quumc]^ aquaJ " jji
cius fmiiles:6c aqux ranguiiugaies,omnes ma- ucrf<: 6c bonx &c malx commilccbuntur, fo^*
Ix funt.In quibufdam tamcn carum exiftit iu- tior iupcrabit.Et nos quidcm dcclarabimusj^
uamcntum.IUa cnim,in qua virtus fcrri fupe- gimcn aquarum corruptarum in capitulo
rat:iuuamcntum prxftat ad hoc,vt intcriorib. rcgiminc itcr agcntium.Et quod dc iudicijs
j t.aiaarab fortitudo tribuatur , 6c vt [ t corruptio fto- qux,6c fuis proprictatibus,6: modis fuaru p^'^
hibeatur , & ut niachi prohibcatur,6c vt virtutcs dcfideratiuc prictatumi remanlit : in capitulo agux , qn^^
exoientur , ucl ^-^, proccdaut. [Et uos quidcm cius diipofitio cft in mcdicinis fmipiicibus,nominabimUS - i
uiru«r w^^^ ncni nominabimus,5c cius,qux cft qualis ipfa, dcus voluerit . tiax oames. poft.Nix vcro 6c aciuaglaciaUs, quum niunda
tdcreb. fucrit,6c non commifta alij rci virtutem habe ANNOTATIONZS'
ti mala,fuic foluatur, <S: fiatex ca aqua \ fiuc cil . * ^**'
ca dcforis infrigidetur aquaifiue ipfi m ittatur T>e rarijs aquarum differentijsy& effeftib.plene Hipr. ^
in aqua:,erit bona. Et fuaru quidcni diuifionu fcripfit lih.de loc.acr. & aqu.nec ncn lihello de yft^ ^
difpofuioncs non diuc^rfific^ntur diucrfitate dormn.Sed & .in '6.de yulg.morh.ynulta fcribit Cdf^ i&^^Mx,^
multuni cxtranca-,fcd cft Ipiftior quam omncs m lihello de bonitAte aquafi modo vs Galefi.Fideucto
aqux,6c nocct dolorcs habcntibus ncruoruni; i .de tu.ualet.& i .defimp.med.fkcult.& qus author n
fed quum coquitur,ad bonitatcm redit.Quod fier iibello de remo.nocmn.que acc.& c.traflS'0^^^[
fi aquaglacialis ex aquis malis fucrit,aut fucrit fequitur.prAfcrtim uero qu^ ^& Hipp. & Gal. S-^^^ '
nix virtutem contrahens malam 6c cxtraneam uia. acjt uerd de aqua hoc loco duhitatio efl,an nutn*^'
a Iocis,in quibus cccidit.-crit mclius,vt cum ca Quod enim non nutriat teHari yidctur Gal.^.deufr f'
TB.eTrerms jj. infrigidctur aqua ^ [ qux ab iftius commi- Cnifiibi deferofopotius humoreintelligat,idquodnosf
^tTrmiftionr ftioncfit occulta . ] Aquaprxtcrcatcmpcratc tammj& ratio-ipfiplanicdfirmat,quandoaqua,qu^n
* t [ _ ] frigida fanis mclior cft aq uis oni- pkx eH corpiPs,aut fi nd ita fimplex fit, ter.uiffimU
a t B.q«.iciratis. nibus,licet ncruos impediat:6c apoftema in ia & fiuuidujmfoMam noflri eorporu fuhflmiam ucri[ i c,k b B.& tft ex cis teriorib.habentcs Ixdat.^ [ ipfa.n.appetitum ex . poteH.ea uero nutritio efl,qua id quodalit in nutritir J ^'^'
«cUanr""" citat,]6cftomachunifortemcfticit.Aquavcr6 ftantiamconuertltur,ut& Gal.^.detemper.&on^^^/ /
calida digcftioncm corrumpit, 6c facit natarc runt. At contrarium tamenauthorlibrorum de diet^^^' '
cibum:ncquc illico cxtinguit fitinv, 6c cft^quu ^quam omnia nutrire teUatur. tyidde cp fiequentet^^ ^
ad hvdropifmi adducit,6c hcclicam, 6c confu- potufedarifhmemy^" quofdamfolo aqu^: potu dinif^^^ , ^ J. coU
mit corpus . Aqua autcm calef adla quu fucrit xifie uita obferuatu en.Sed ad hac brembus.aquA •
tcpida,facit naufeam;6c quuni fuerit calidior , ^^^^^ ^eque proprie nutrit. qu^e etenim nutrmnt con^^^^t ^ii.
quamhxc,6c in iciumo bibita fucnt:multotics oportet:& qua coquunturycnyfora ut euadat,necef^^^'
ftomachum Iauabit,6c ventrem foiuct:cam ta- aqua autem incrafiarinequu,Ht et pbilofophus ^'^^^^ '
Fen 2. Do^trina
m^n^ u "^-'^'^'^*^'^ i^^^n Ipfa nutntiom dum ali
fe.r"' ^■'J^^r-atfmtdligi tamen id codem paclo ar- -2Z: tcnmtate,atque humiditate aimcntu
Txfifl^T'''' P^^^^o.qni parietes
teH- ^.•/^^^'«^^^^««'^^i-^. mitrirctamcnnonpo' tur '^?^^ '/^' diutimatque copiofim fcorfm :itantabef^''' reddi.pollrnodum ucrofcnftm
m tL7 ' ''^^ ^}''/''^/'^^ quotidie ohferuatum
m ,V T'^ "^''^ > potius ( copiofm
^Lnln "^^''''''^^'^ nutriatury ali impediat, dum ali-
4edlr7 r'''' P'''f^' ^'''^^ ( ^ P'''ori exeplo ^mi tlr'''^' ^'^^^'^ohumorelapidesajj>erfifucrint,cg '''^W^xum&a^lutinationerrtrcnuunt.
mn efi.quodm caufafuif>e arhhrandumeH.utipfasfla tim atque pluit .pcrcolari Rufus iuheat , Verum optims aqu^ conditiones in uniuerfum.ex earum caufis,ex natura propria , & ex cffclTihus, qui in homme atque externis alijsrebusfpc5lantur,fimt qu£rcnda. Ex caufis.quod ficuti fontana ex terrxuiflerihus ortum hahet,itaproloci,a quo emergity&per quam tranfityuaturaatemque profolis harum omnium rerum conferuatoris aijjectu; proque uentoru uarictatc,qui quihufque loiis accidit, uariam acquirit nao turam.dcqnare fufius loco propofito Hippocrates. Ita ct ■pUmalcsaquXyquarum ortus ek cx uapcrihns afole fuLIa tisyuarias acquirunt qualitates prolotorum & rerum uarictate,a quihus attoUuntur in acreni uapores, &pro tem porum anni uarietatc quihus decidunt,& pro tnodo qu9 decidunt . Exlocorum quidem & rcrum uarietate , quia. que ex fcetuiis corruptisveilUs matcmm hahcnt,pel}im^e funt . qu^etiam hyemali aut uerno fiunt tcmpore , minus funt,quam que £sliuo , prohat£.& quf rurfus ab athere.
C O
^ T AE l A D D I r I O.
Kolo ciquaru dilferentia uniuerfales quinq; funp
y der^C '-'''^''^'^'^^^^^^^^
''^^^^^^zr^^^r^^'^-'''^-^^'^'^'^^"' quoque lih.de
^'^nt:Hil?^ f^^^'^^ ^^^ ^ l^^d^t.AltjpUmiam pr.tpo ^ptim-rs r^-^^'^ ^'^^^oritate moti, qui codchco pluuijus
relicfJ!'^! ^f^'^^^^^^ exornatas comcndat-fiuuiales Lim^
mit cum tonitru cxcrct^,funt,mcliorcs fimt quamprocello z o /«.«^ fextoEpidem.Hippocrates notat.Cognofcitur autem fecc.4.t«x.p, aciuji bonit.ts etiam cx ohfiruatione naturXj ideft fubflan tie,& qualitatum,qu£fefc quatuorfenfihus offcrunt. quiz afije^ufunt limpidi(fmktjqu£ faporis, & odoris omnissut: expertes,quf ta^u in loco, in quo refidct,neque calidicres funt nequefrigidiores.EjfcBus autem,qui cx optimis aquis fpe^antur^m hominequidcfunt,quodqu£ cpot^ in uentre ncque infignem uel calorem vel frigus imprimunt , ncque in hypochondrijsmorantur,ci optinht funt. talesautemfk cile coquuntur,&diJlrihuuntur, & iecorifceni , renibus , 50 corporique uniuerfofunt ccm?nod.t.In externis autemrcbus, quji cdcntcr calfiunt at refrigerantur , & in quibus celeriter lcgHmina coquuntur, addi etiam qui pondcreleuiores funt, & in hominis quoque corpore citra grauitatis fenfum & celeriter coquipofiunt& disiribui.De aquartt igitur honitate,h^c doccbunt.At in iis,qua dixi?nus,unum apad Oril>afT5 dignumcsi animaducrfione.Sx plumjs enrrn uer?ia^s , & f. medic, coll hycraalcs improhaui?nus,quas Rufus tnaximc prohat. Vc ^''P-i • ru?npaucis, Rufum quidcm apcrtnm cH , tu?n difcntirc ah Hippocratc,&- Galeno, quum Hippocratcs eam ccm^
^Quasc' Fl- — "■•""^^"^'''^''■^cofntnaac-.jiuuiaLes tame !m ^^^^"^"^^^^^'^^^^^f •Ce^cmw,// comparanda nter fe; fontana?n profctlo maxime o?nnium efil
' ^meinl '^'^^''^'^^'''^''''^^prir^odctuendaual^^^^^ ^^nced^'T ^^'''^^^'^''' fi'^:^^^'' 'ii^''' P^r calores "
^ '^^ncede 7 ^'*^^^^one jngiaa?n iius per calores a ci ^lvjs faFi^^^.^^^^^^proponit qui uitio careat;?iulla de ''''^'^ P''orfiis]n!!!'r^'^' yprMerquam de Hagnanti , quam ut ^^•'^'^^uann^^^^^^^^' ^^'^ ^^^^^ epider?uoru?n decc
^^^^isoHcnd ''^^'^^ l^^^^^^ ^on£ copiam non haheat . his ^.'^^"^t mioT^r^^^^^'^''^'^'^ P^^^rimi fkcere , utqu^non '^'^'■'^mhorl h^^^^^'^ ^^'^^^^^pr^f^rerida. Jmo , quum ^'^' ^''^giditate ^^^^'^f^^ ^^^^^ omniapederefcribat r^tur,^ fl jrl ^^[^^ ^'^^^P^ &in pr^cordpjsdiutijfme mo ^'^^^'^tdinclaJ'''^"^-'^'"^'^^ ' ^»<^^^riculirobur refolf^^rte altcra i ^^^^^^^ ^^^"^^ c6coctio,& diHributio; im fcrij. ^'f^^^^-fontanamslatuitinmediofi'i<^oris, " '"'"'^^0 mht^ ' ^'f'^'''^ > cofcilicetfcnfu qiialcm
porc&^fiate in medi.x,quafugaccsfruBus maturcfiunt. et Galcnus quoque eosflulte agcre fcnbat,qmpcr Or^am plumam uerm temporis intclligunt . tum uero ctiam rcm fcribere a ratione alicnara . quu?n ucrno,magis autcm hye mali teynpore aeris uniuerfi uapores obfolis hnginquitatc craffiores atque crudiores adhuc,&frigidioresfint,qua, ut leuis , tenuis fimpidaue , aut dulcis aqua ex ipfis '^i^ Znipojfit. * uit yero quod ad fontan^ aquf laudes pcrimct , pluri-
tus tu?nprogrefim.'2)e qua re quanqna?n non pauca lihro de aere,aquis,& lockfcripta funt,cfi tamcn aiiquid quod • m eo loco defideres,cum defolo,tmn dc calo. 'jDefoloquidcm quod quum cas ilie author maxi/ne irnprohet^qu^ pe trofofolo fcaturiunt ; & Galctnus quoque rcferente Oribafio eas,qua pcr terram pura?n lahumur magis probet , quod,& Auiccn):as nofterhoc loco. ccntra tatnenfuadet ratio,quibHsperfi:xa e^ lapfu-s (fiillemodo ^que atque di^ orientcm afpcCient folcm) illas fraCia quafi attenua-
liZ ^^-^^sternporeir.^^^^^^^^^ ^^^^ orientcm aJl-cLlcnt folcmj illas fra^ia quafi attenua-
Zr ''^^^^^^^^ ''^^ ^'^^rumcraifitieacduritieo?n?i^,;tfaM^^^
t;^^.^^^^^^^^^ ^^^s.Sed,&dec,locJM^^^
r-Paui ^'VtiSyleuifTy^''''^^^^^ Paulus,& P-^.li/^^^^seficfJ-,^;^^
lir"^* r" ""^'"^ J^rihant '"^""^^^^ tenuijji?nas, & Ihnpidiffi^ I * ^'r^o quti iii^ jT^^on tamen fontanis efie aiunt meliores, I ^^Magna etiam J^^^^^^^^ "^P^rte fcribatprauo efk odo " ^"^r^relaiide, qu^ eii infontanis cer-
mus.Sed,&decelo cjl,yt dubites.Quum enim easaquas maxime o?mm?n ille duthor probet,quarum fontes ad ^fii uos folis exortus, & occafm , ?nagis autem qu£ ad exortm;ac tcrtio ea<s qu{& inter occafus x^iuos,& hybernos ; & quarto eas damnet,quA intcr fftiuu?n ortum,& occafum;magis autem quaad auHrH?n,quam qudi adhorca; non paruni hic fcrupulus occurfit.Qiiando cnim adi^erfa. AVIC. li j
Libcr 1.
funt onginky& pYCgrepp.s aqu^ kcAytmdenam aquctrum bomtatls argumcntum fumcndum )%ab cxonune , an a. frogrcflHnonfatlsconHat. Et ortum qu\dcm,n&n autem frdgrcffum ^ec^afie lUe autbor videtur/^s yerlfis^ qmhus fontancts aqua4 cMcris pr^fcrt,quarum fontcs ad folis or tum ef>'«V«^ erumpunt.Contra tamcn alhid res ipfa di- ^at.Qua,rumprofc6to aquarum orlgo cji ad Oricntem,ea' rum dci urfi^ crit uel in occafum,yel in mendicm , yel in horealem regioncm.Ac fi in meriiii7n,decurrentc quidem aqna pcr eandem per fuam fol decurrit uiam, contmuo fo- ' iis fcruore tenuiorcs aqu^a partes ahfumente,falfugiuofim fir omnino pefjlmam reddi aquam, necefe eH . Sln in hoream fls^lat^dam dcHitmtur folis radijs,& occurrcntium borealiora, ventorum yi perfrigcratur, duki^ qulion , fedcofiu tamcn (iifficilis fiatiid quod rurfum itidemfutu-' rumcfiyfiin occidentem folerrifcratur.quanqudenim quia rninusquam fuperior a r.tdijs folis abejl,futurum esi , yt flus cofiionis fuf ipiat; yentorum tamen.qui imfim cx ea ffflant regionc,occnrfihyit^i allquid yt rctipiat, tfl neccffc.Sx his igitur contra quamfcribere Hippocrates yideatur,non exQrtus.fcd. progrcfins potius fontan^ aquxobfcruanduf;.ita ytprf.fari quidem ea cctcris dcbeat,quf inter ^niuoscxortust& occafus , magts autem qui^^ ad cxortus, fluit:fed loge alio fcnfu,qua ea Hippocratis uox « ^a^/ fignificare yidcatur : nempe,qu(z fuh cdi cardine alio ortumhahensin orientemfluit.Itaquidem^uic. hoc loco frogreffum,non ortum fontanx aqua fpeBans, e.ti pr£ponit cxtcris,quA in orientempriZcipue fftiuum fcrhur:tum Autem quA infeptentrioncm: quat ycro in mcridicm,& oc (}dentem,damnat; & tunc quidem m.txime,yl>i meridionales ucnti perflant.HM igitur de Hippocratis fententia fhciunt du'uitatio7mn.Sed,& loco eodem,quum eas.aquas 'inaxime omnium proi et,quarum fontes ad aniuos folis or tus crumpunt; tumfecundo loLO,qux iatcr tfcfliuos cxortus & occafus:magis autc],qu/S^ ad exortus:ac tertio cas, quA \nter occafut £siiuos,& hyhernos; & quarto exs danmat ^ue inter acsiiuum ortum,& occafim , magis autem qua ad auflrum cuam qu£ xd hore.tm; aperta hic controuerfta efl.Ouod enimfecundoj&prGxiniQ optimis locopofuerat, ^u.irto io:o,yt deterrimju planijfma crationc detcHatur. Qy4dde hoc ctiam,quod quum duo prafcrtim ohferuet, ortunit& occafumfdis:yt ilUs generaiim qu£ ad orientem mergunt,laudatfita reUquas,yt odoccafum yel ad ortum magis defle&unt,magisjet minus prohat:eas prccfcres,qua yergunt ad orientem.ita quidem quum duofolis ortus fint & duo occafus, AUiui atque hyherni ; quales aqur. fwt , qufintcroccafus Aslluos atquc hyhemos quum doceat\ (^u.tlcs tamen fint qu^i inter ortus hyhemos atque acHiuos • non explicat.Jta quidcmjquomodo que ad nos ex ucteri eo fcnptore de aqm perHenrrcohfcHrit.itis fufpitionlsq; plena fint,apparet.<iy4tyerG fit ilUid nohis primum conhitu tmn,quum quatuor mundi fmt cardines,ad folisortu7n,at' que occafum,ad mcridiem,.ic feptentrionem; duplicem co gitare nos poffe eius qu£ eH ab crietite in occidcns progref ficnis rationem,alteram , quAre5iaquafl Hnca ah unoad diliterum protraSfa ahfoluatur;altcram,qu£ obliquo itinerc per mcridicm ab ortu in occafum , ccntraque ah occafu in crtum rcfle5latur.Jtaque his pofitis,fi fontis exort^s fitab mente, progrejfio autem fit per rettam lineam ab ortu in occafufnivclfi oriaturfonsaboccafu, decurfusautem re- ^us fit ab occafu in ortum : aquam profe&o utrdque,tum m.tne a fole illufiratur in ortUjtum qH<x: in occafu yef^eri,quis temperie illa folis concoUam humanis yfihus utilem non cenfeat,m.axime uero qu£ ad oYicntcrn^ Rurfum, ^tiam, fiuc aquA origo fit ad ortumfiue ad occafum ; uhi ^ius deiurfusfit per mcridicm, q.iis eami robet i pejfima fuidemiliam ejjenece^c eHfiui^s tmmns partes meri'
di.wt folis tRfiu ahfumuntur, ijs fuperHltihus, qudf^lMf^ nis funt caufa.Anergo duplici iila fentcntlahoc ijpM| docet Hippocratis ^ Jta qu:dem,qui fontes':nter ;f?f«*^l crtum,& occ.^fum,yel ab occ.^fu ad ortum r0o j twnper meridlem fluant;non irK%ii fwnt, qui fecuml^j 4:0 posi optimas prohentur, ut ille prohat, pr<cfertimyi^ l non ad occafum fit curfits;fed,yt is ait,ad oricntcmJfl^f nonre^ia fcr.:ntur uia,fed ad meridictiL defleBant;(tt^ yt ille a't,ad auftrum;qu.tmuis ah ortu ad occ.ifu3n dect«^\ rant,uel e contrario ab occafu ad ortum , ciuficmodct^^ mctUa funt,ut carcat omni coynmsndationc.Hficuom Hippoiratem( fi liceat diitin.irc ) cgo quidcm dixeritJ^* quanqjiam,quod in tam breui fcnicntia e.tfdem ro^^^ ^ uerfo yfurpet figmficatu,non fit fine admirAtionc.& di aihuiusinconte.xtu fu?picione.
T>e eis , quA proueniunt ex retentionc , & cuacuA-
Cap. 17.
Etcntio ciMS,qiiod natiiralitcr cnacuan bct.-autcflcx dcbilitatc uirtutumcxpii^
-I^ uLL.auicircx ucuiiiiiin; lui iuluih v^x^ uaruni,autcx fortitudinevirtutis rctcntiu^;- 1.,-^^^^ jctinctuL- ab ca,aut proptcr dcbilitatcm ^'^'^^^,^^ ^^JJ (i igcftiuarum-, undc clongatur mora rci ii^ ^ ''Pff ccptaculo,idco cp rctincnt cam ibi uirtutcs n turalcs,donccdigcftio coplcatur: aut pt^^P.j^^ ''^^js'! viarumcoan.ii;uflationcm:autproptcr ^fP^..
tioncs,qua:runtincis:autproptcrgrc ncm matcrici,aut proptcr ipfius viicoiitatci ' aut proptcr cius multitudincm,quam L'^''' ua ncqiiit fupcrarcjaut proptcr dcfcctu^'^ licndi illud,quod ncccflc cfl: cxpcUi " t [ ..^^
] qucjnadmodum accidit in & idcritia^quoniamciT,quum virtus ^^^^^ ^4 ria adiuuat in cxpcllcndo,aut quia uirtutc^ ' turalcs ad aliam partcm tcnduntjficut in cr bus accidit rctcntio urinc,aut AcrcoriJ^:pj*^f^^ rcaquod ciiacuatio crcticacilin partcaU^j^^^^ Quiimquc rctcntio cius,qucd cuacuari^^^' ^^^j) accidcrit:proucnicnt indc cgritudincs; L^^^, aut funt cx xgrirudinibus compofitis/icu^^ jj; pilatio,& iaxitas, & fpafmus humidus,^ ^ „fJ*Sr. cis fimiliacxifcunt.Scd cx modo xgritudin^^^. i^^f^. complcxionis, funt putrcdo , 6c caloiis jjci* conRrid:io,& ipfius in igncitatcm conuct 'm^ &caloris innati cxtinctTo cx prolixitate f fTridionis,6c] cius fortitudinc : quaprop^ frigus fcquitur, 6c cx fupcrantiactiaml^^^ jj. tatis fupcr corpus. Communcs ucro ^S^^ jffii^ ncs funt rcccptaculorum fiirura, & coru ptio. Faftidiumquoquccft unacx caafis /jj rioribus,haruma^gritudinum, & ptop^'^^ ^^^j. cucncrit , poftquam confucuit cucnir^^ ^^'si^'^ J tas^ficut accidit in multa iaturitatein ^^'^Lri' tiliratispoft lupcrfluamfamc,6c inann^.^ litaris. Ex cgritudinib.vcro compofitis -^5, t' pofLcmata 6c t puftuLx.Euacuatio autcn^ jj^ quod dcbctrctincri,cft,autproptcr ^9,\^^fgr^
ne virtutis cxpulfuia:, aut prcptcr dcbih^^ ^^^^ tcntuic,aut proptcrca 9 matcria nocctg^"^ Ljy,^ . ■ tc proptcr fui multitudincm,aut diftcnij^ .jjo mt,^''^ proptcr vcntofitatcm,aut proptcr niordi ^^^^ ^^i^^^ ne*^i fui acrimonia,6c acuitatcautpropt^^ .^r Ji tcrici fubtilitate,qua fict,licut, quod ^Hft^t' <f pcr fc,] vndc ad cxpcllcndum fiat hd^^^^-^^^o ^\ quu ipfam viarum iuuat amplitudo, ^^^^^^^ptC' ^ 4um acciditin^^^cliqiiandoljpeniiaja^i^^^
Ftn 2. Do61:rina 2.
'•Jorr,: uliii
13- fad^-'''^'^^
. ucd m longitudine rciftdunt,autincidut iniatinidine,aut quiacarum aperiuntur orin- Vrra ^^^^^^*^ ^^^^^^ languinis cx naribiis - I cu quum accidit ha^c largitas proptcr cau- ^^ni,c(ugextcrms accidit,aut interius. Quumcr, ^uaciiatiocuifquod rctineri dcbct^acxidcrit: P ouLnictproptcripfam complcxionis frigi- ^ tas proptcr cuacuationcm matcrici,que crat
r,n^,c r ^l"^ ^^^lo^ nutritur in
natus.ht fortafk prouenict indc calor comple ^ onistquum illud,quod cuacuabitur,complc X oiaisfucrit fngida:, ficut phlcgma^aut fucrit nn, complcxionis ficut Ihnuuis,
4Uia- [ cahdum calore fuperabit fupcrfluolficu cholcra 5c calcflicict. Et cx ipia quidc lcm- J>ci accidctliccitas cacntialitcr.Htcli,quumcx ipiaproLicmthumiditas fcciindumconfidcra noncm,quam nominauimus in accidcntalita Tc caliditatis . Et hoc cfr, quum humor hccans uiacuabirurnon.fupcraLie^[& ] proptcrcalo ^isinnatidc{:ccT;um;quando nutricns pcrfcdc aigcrcrc non \ alct:vndcphlcomaaccrcfcit:hcc ^amcn humiditas complcxioni non cofcrt in- |^at.x;ncqLic cfc innata Iiclu calor iUc non cft ia natus P [ c^6^j fi fupcrfiue cuacuatur,] lcquitur ipfam frigiditas 6c ficcitas in fubftantia mc ^orum,6cmcorumnarura:licctalicuiipforri caior accidat cxtrivncus,'& humiditasnon bo- [^gritudincs quidcm inftrumcntalcs , Jjua; cuacuationcm fcquLmtur fupcrfluam : lunt ] oppilatio,proptcr fupcrfluamctiamvc^ narum hccitatcm, & proptcr carii coarclatio* Jicm.Et fequitur cam fpafmus dc t tctanns. Rc jcntio vcro <Sc euacuatio,qux funt a:qualcs,fci icct ill^^qua: in hora proiicniunt , qua cff necitc: eonfcrcntcs funt,<5c vitam conlcruantcs J^nam.Et iam quidcm locuti fuimus dc rcbiis, ^LiOiiuagcncralitatcfunt ncccflarice; licctfit,, ,,V^^J^,P^^inmum fuarum (pccicrum non cft «^cSnuls^^"^*^^ crgo ad alias caufas pro-
de di^'^^ ^"^^ ^"^^ lih.cir.med. i .de fanitatc t tirJ,!^ ■"^^^^■^^ ^^iithor qucque tmlta repeth
e tucn.et U. repetit iib.Can
^^mo uniuerfalh de caufis , quA cafuaUter corporl ^ccidunty& non funt neceffari^yncque impedientes. Cap. i i',
I ^^'^<frnur nunc dc caufis non ncccflariis , litate^^^ ^""^P^^^icntibus.Etfunt quc; fua gcncra Hj.'jn ^on funt naturalcs,nccnature cotraria:. pr '^^^^i^^mfunt caula: corporrobuiantcs tio f,-!^ ^^^'^'^^^^^qui cft ncccflariLis : ficutbalnca- ^ dicc^^^ ipccies,(5c alix.Incipicmus autcm, ^iint ;x^^^^^^ ^ <^^'-iCx , qux in corpore hominis ^Us ODe ^^^^^ cxterius proptcr obuiationc: duo aiitpin '^^^"^ nicdis; Opcratur cnim in ipfo, tur,in p i^^^^^'^^ illiLis , quod cx cis ^ [ iubtiliain ipHs ^^^' virtLite pcnctratiuam, quxcft poros fu'^^^ ^^^^^- ^'^'^^^'^'^^^^ ^^^i attrahunt cas per iuuatur A l'^^^^ ^^^^^ ^ vnum iftorum ab altcro tur comm r ^ ^^^^ inodns cft, vt nulla opcrcn '^iftionc/cd qualitatc pma comicrtc-
te corpus.Et iftud quidem,aut idco 9 hctc qua litas,autcft in ^ [cfFcclLi] ficutcpithcma infrigidatum in [cffcdti] quod infrigidat: autcm plaftrum calcfadum in [ cftcau,jquod calcfa cit:autcftproptcrcacpqualitasha:c cft in potc tia:fcd calor innatLis,qui cft in nobis,commcuct virtutcm agcnte in ca, 6c adducit ipfam ad cftcdum,aut proptcr proprictatcm.Siit autcm cx rcbus,qua: obuiado mutant,6c quum ingrc- 10 diuntur corpLis,non mutant,ficutccpa;,qLuiin cxtcrius ad modum cmplaftri corpcri lupcrponuntur,^' [ vulncrat,icd intcrius rcccpta: no vulncrant.]Et funt ex rcb.alix%c|ua; ad hoc con traria: huiccxiftunt,licut ccrufa, qusc quum bi bitur,vchcmcntcr mutat^fcd quum ex cafltcp i thcma,nihil cx hoc opcratur. ^ [ Et funt cx cisj cjuxnuUo horum duorum modorumopcratur.EthuiLisquidcm caulhindiuificncprima, vna fcx rcrum cxiftit.Vnacft,] quod quum ta- 20 lcaliquid,qualcc<^'P9 ingrcditur corpus,virtus digcftiua incipitJ^ [ conftringcre]ipfum,<5c cito niLitat cius comp;cxioncm,(5<: dcbilitatcam, <5c non dimittit cam incolumcm tanto tcmpo rc,vtin tali,qualc illud pcflitcff ccrc fuamopc rationcm,(Sc intcrius^' [vulncrarc.] Etaliaeft, fcc 11 d u m p lu r i m li m co mcd i t u r m i ft a cu m re alia . Et tcrtia cft cp commifcctur in rcccptaculis nutrimcntialijs humiditatibus, qua: ipfam iubmcrgunt,& ciiis franguntfortitudinc. Et qtiarta clr,cp quumcft cxtcrius,in unoponi tur fitu:fcd intcrius non quicfcit fc moucdo . Etquintacft,qu6dcxtcrius muhum ftridUtcnctur:fcd intcrius tangit non adhcredo. Et fcx ta cft,cjuoniam,quumcft intcrius,pra»paraticncm ciLis,ipfa viitus naturalis rcgit,6c cito ciiis cxpcUit fupcrfluitatcm, 6c bonum in fanguinc couertit.E itis veio,quod cx ccrufx difpc^fitionc diLicrfificatLu-,caufa cft,quia cerufa cft grof ix naturcE,<5c groflarum partium quaproptcr 40 quum cft de foris,nofi pcnetrat in poros : 6c fi pcnctrat,no pcrucnit ad poros fpiritus, ncc ad mcmbra principalia:fcd quum ccmcditur , cft rcs huic contraria. Et ctiam natura vcncnofa, qux cft in ca,no cft^cit imprcflioncm,nifi impreflioncfupcrfluaacalorcinnato, qui cftiu nobis,in ca:6c hoc quidcm non acquiritur ipfa obuiationc cxtrinfcca.Etnos fortaflc reitcra bimus tibi in libro dc fimphcib.mcdicinis vcrbamodi iflius.
b B afiu.
O e B.ulcerif» fei iutciius I ccept9
f B.Erex tissuc qi!^ opcuntur duob.modis liinul ht c.iuCkjdcni <iii.'i(iotns primaf cft una Texc-ufaiu qua rum prima ett . % B frangcie. h B.ulceraf e.
^ K.K.O T A T I O N E
Caufasomnesmorhi & fanitatis neceffarias recenfuit, Galeni exeplo^in Lih.art.med.Hic non neceffar:an.rntra ciationernpollicetur.antea tarne inucfligatyquo pactOyqua, extrinfecus adueniantyin ncfirum corpus ngant . pro quci re uideGal.^.detemp,
De eis,queprou€niunt exbalneatlone,^ [& fricatione^ 60 ad folem . Cap. 1 9.
QVidamornatc loqucntium dixit.Ex balncis mclius eft,cuius fabrica cft antiqua: & cuiusacr ampiiatur,6c cuiLisaquacftdLilcis. Etalius addit,utbalncatorigncm fuummen^ furct fccundum compkxioncm cius , qui ipfum vuit incjrcdi.Dcbcs autcm fcirc,c.u6d opc AVIC. H 4 ratio
cap.Sy. capj.
a 5.& fiatioae.,
«it B.quoniam
<jua natuuluirr eit fneida,c]ua- ;e infiigdacin ulruTio rei , ud
ratio naturalis balnci eft calcfaccrc fuo acrc,5c humedarcfui aqua. Etprimacauraca infriei dans&humca-ans.Etfccundacalcfacicns , 5c humcdans.Ettcitjacalcfadcns, 6c dcficcans . Etnon attcndcnda funtvcrbailiius,qui dzcit, tp a ]ua non humcclat mcmbra [ intcriora , ] quumbfoitur,aut quu ci obuiatur.Scd plcrun que cx bahico po(l iHud , quod nominaumius dcxuis imprcfIionibus(5c mutationibus,aU^ac cidunt mutanoncs-,quarum qucdam funt pcr accidcns,<5c quxdam (untpcrcfllntiam.Ellna quc,quum acciditbahico,vt luo infri&,idctacrc:proptcrcaqu6d multum caloris rcfohiitin nm;6c vt mcmbrorum ctiam lubflantias exfic Cct:proptcrcaip vchcmcntcr humorcs rclbluit naturalcs,hccccxtranco:;augcathumorcs.QLiu quccuis aquamukecilcaJiditatis, cutiscx ca horripilatur,6c infpiirantur cius pori . Quarc ex cius humiditatc nil vadit ad corpus, ncq; bc nc rcibluit. Ert tamcn qnum cius aqua calcfa- cit,6ccftquum infrigidat. Scd ciusquidcm ca lcfaccrc cfl,idco cp mukum cll ca! ida:5c quum jpiius calor paruuscfl minor,quamtcpida', in frigidat(5c humcdat;^ j & proptcrconriaio^ jicm,]quum fncritfrigida,quiacalon m conihingit,qui cx ciusacrccahabitus.at coniungit iplum vifccribus,quum obniaucritcorponiplacxiftcntcfrigida. Eius vcrb infrigidarc
Part 52
ent,quumm caaUqui^fc muku balncaucrint: Iia,rcfokicnt,& fubtihabuiu,& aufcrcnt"' 1 1^' Jtj^ n^^^Z^l^!?^^^^^ xitatcm,-6c prohibcbunt humorumdcfccniio; C^;;^^.
UdS^^V'' ^^''"^l^^^^^^^B^^^ ^-^i^^i^ ] ncm ad apoflcmata;5c ucnam habcntib.ciiiii^ f .l;
licctcalorcaccidcntah cakfaciat,qui non pcr- confrrrnr.1 Aovf^ .r.r^ ...m^ ..^ iM 'H.a
jnanct,lcd toUitur,(5c rcmanct opcratio naturaUsproptcr iUud^quod cx aquapcnctrauit in
pcnctrauit,5c conftringatur intcr cutcnr& ni • longa ibi morctur mora;(5c locum cUgant tcm pcratum:6c in balnci tcrra mukam proijciant a:]r am,idco vt vapor S [ clargctur, ] 6c acrhu- P mcactur;& a baUico dcfcrantur fmdolUcit^'' ^ dincdc laborc,qui cis accidat ^'fl ] i^'
pcrkaum : 6c inungantur , & cdorcntilli<^o quum cgrcdiuntur cx bcne rcdolcntibus frigi dis : (5c dimitiantur in domo, in qua homincs o dcnudanturhora vna,doncccis attraaio aeris tcmpcrata ad cos rcdcat : 6z ad potandum tribuatur cis parum cx humcaantibus,{icut aqua ordci,(5c lac afina^. Qupd fi quis corum niulw in balnco facit moram,timctur nc fupcrucniat ci fyncopis,proptcrcaqu6d calcfit cor,& ccm mouctur ^ [ fyncopis,]In balnco pr^^tcrca cum mukiscius iuuamcntis adfunt nocumcnta.F^ ttnti,^ cit cnim fupcrlluitatcs ad mcmbra, in quib.cft ^ijfea dcbilitas,lcuitcr dclccndcrc:(5c laxat corpus: 6c impcdit ncruos:(Sc rcfoluit calorcm innatuni ; <5c comcdcndi dcfidcrium dcijcit •, (5c cocun<ii |[tw«,^' dcbilitat uirtutcm.Balncum quoquc^ t [ , ] J^f'»' diffcrcntiashabctapartcaquarum, qu^inip- L^f'^ io fluunt. Sicnim fucrintnitrofx aut^ | m^^'^' iHf^ul n<:,]autfulphurcc,aut cincritic,autfalfrE,nani " |«<|i.j.f ra,aut ingcnio.f quod in cis aUquid apponi^^ , ^-^ tur aut in cis coquatur,ficut llaphifagria,a^it jf*ij^' cut baccx lauri,autlicut fulphur , authis hm«- ' Iia,rcfolucnt,6c fubtiliabunt,(5c aufcrcnt"M j^'
corpus,5c cftinfngidatio: (5c ctiam quiaaqua fiuc fit ca!ida,fiuc frigida^cfr humida:idco qufi iBukum humcaaucrit,calorcm confiringit in natum proptcr multam iui humiditatcmV(5c cx tinguct ipfum,6c infrigidabit.Ek ctiam,quum
ibcntib.ciuii'^ 7te,do; crrcic,6c i'M J/J^^^eit jjBfuntcx tn J^y )rib.articulo- /f,- '^;
confcrcnt.] Acrcc vcro aqu x,6c fcx.
ctiam,iuuantin a:gritudinibus,quce
gidiiatc 6chumiditatc,6cin dolorib.articulo- i»Jfoi,^^^ ru 6c podagrar:6c contcruntlaxitatij6c akhm^ tVatf-^,^ ti^6c a;grkudinibu.s rcnumi6c traclurx rcftau- * '"^: rationcm fortcmcfficiunt 56C confcrunt dj' bunculis,6c ulccribus.Et a:nca: quidcm ori cO' fcrut:6c vuluie-,6c oculo laxo^^c humiditatibus
.^.. y ,^ uui uaan.iin ctiam,quum fcrut:6c vuluie-,6c oculo laxo;6c humiditatibu balncum ixlolutionccalcfacit, quum mucnit 40 auris.Fcrrca: v^ro komaclu
nc.Etnkro(xquidcmS"c^:u^r^^ aori auxiliurn Drrcbcnr.niir- m 3f-/»,-;oc rrrivc^^
&dirpofitio jn.^.n iimiicai M
f P.ifxuccec fcjj
ucnrt humorcm frigidum, qui non fuit matu ratus.iilud cnmi digcrit, 6c hunc maturat . Efl: pr<:tcrca,quum mgrcdiutur balncum ipfo ficco,6c cxhccar^6c confcrt hydropifim habcntibus,6c; [ iaxuatcm ; ] 6c ek, quum in2;rcdiuntur iplum co humido,6c humcaat. Efi ctiam, quum in ipfo diu morantur , 6c cxficcat proptcr rcfolutioncm 6c fudorcm : 6c cfl quum in
^^^^ «r,,
So?i mo.„.u.& i.«.ca.:3::n r ,o ^;^::^^'^^^:^;^
aori auxiliurn pra:bcnt,quc matcrias rccip< folcnt,6c confcruntflomacho humido; 6c h^' bcntibushydropifimA inflationcm. Aqui^^^^' luminofis, 6c atramcntaiibus balncari conf^'^''^ fputo fanguineo, 6c cgrcsfioni fanguinis ab^- . no^6c mcnkruis, " [ 6c naufc^, 6c ucmitui ii"^ ^^^^i, '^' caufa ] 6c cachcxic^6c muko fudori . Su!phi^' (^j^^,^-;^^ rcx vcro aqux ncruos mundificant^^c dolotc^ ^ ^ diflcnfionis,6cfDafmilcd;inf-.Vrr»rnr>risfuP^^ fl^ %c
fudor.ETcr:,quumbaincum iugrcdiuntur iciu ni 6c uacui, 6c vchcmcntcr exficcat, 6c macrc. fccre f;xziuSc dcbiUtat. 6c cft , qunm ipfum nu grcdiunturiUico poll: faturitatcm,6c impiiv guat , proptcrca quod matcriam ad cxtcriora trahit corporis.Vcruntamcn oppilationcs cfli cit,proptcrcaquod fuicaufaafiomacho 6c ab hepatenutrimcntum admcmbra trahiturno
a, s - ^irtMuui no nsponcrc nondcbct, 6c ineis tcniDorc P^* coaum.6c dl,quum mhncprimcdigcftionis 60 tcmpuscorumcalcfiumcomplcS,/^^^ & antcquam adiit vacuitas,ingi-cdmntur;6c c6 pric mati ix,6c ucfica,6c coloT Et ideo ou>
6c fignis uiolaccis mundificant : 6c a pannOj*^ t uitiliginc6cl - - - - ad iunauras,(
6c " [vuluc ] uminti cujiierunr:ica uuia***" ^ laxant,6c dcfidcrium dcijciunt.^ [ MariniC /'r^ tcm aqu2E ] caput eius,qui in eis balncatur, t^' ^ plcnt:idcoquc,qui in cis baincatur, caputi^^ fis poncrc non dcbct, 6c in eis tcmporc p^^
fcrt6c impnignat mcdiocritcr.Qui autcm balncnm ingrcdiuntur proptcrca, uthumcacntur,ficutcthicam paticntc5faciunt,dcbcnt in aqua mcrgijnifi dcnilitcntur:6c poftca cx olco innngi,idco qu6d,utin humeaatione fiat aug mentimiAvttcncaturaqucitas > qu^inporis
funt mal x 6c graucs. Qui autcm in thcrmis kicrit balncari , oportcbit , vt balncctur iu ^,^ quictc,6c fuauitcr, 6c ordinatim , 6c non ^^^]^. to. Et nos fortaflc rcitcrabimus in capitulp^t confcruationc fanitatis fcrmoncm dccfl^^^ «Lci 5 6c comiauaadmn erit,quod ibi dicenii^*'
tufu- M' ico «^tneii
Fen 2. Dodrina 2.
ic$ ris riua Ita lat ;m im ,Fa cft
;o. "^'^t^^mcdir^^,;, .. ^''«'«/^«''^^^o^e , facitiahud curat.Si etenirn ex frigido humorc ad coxendi
cem lam elapfb ifchias esi.exfolis calorc (fi corpus tamt frobeexpurgatumftt antea)curaripote!i (ut authorait) dum uidehcet tj humoresfi crasfi fucrintjiqucfcunt.di^fi. Cti^ ^^'''r^^ f ^<^^'^iores,cxficcantur.^t exfole rurfim
^^W' »0. potcfi ex humorum,quib:mungunturarticuh,& circuma-^
itioadiuuatur, exficcatione , atquc inopia.-ifihias ^i'r„-, quum CO aL'fumt)t0 humnrp
^ I^OT At 1 O N E S.
nem hydropas conferat notatide,nGal.,.decon>p^d. f erloca.PmtamenreslMc cmrouerfiam mdctu~ author hbn de tnem.s afect. qui inter Hipp. libros dr-
'»H'rt^Vo.xendicummorhosfi-cqHcnterexmorainf,>k euemrefcnpfer,t,pfo nempe humore,qui in articulis erat, ex(tccato.ut circumuerti artirfjfi
^%?«V.7C r ^'^''''"^ ^^oMbeUuMcor.^ i ^rt hotum ujum tn umuerfum pertinent .
r ' ¥ 'f\T ' - y^tLji CA rjumorum,qutt;,inun^
'folf,^ I fcpcliri (^nnlni-..-- • r • ^tio adiuuatur, cxficcatione ^
„ • -> r&i,, <■] ,. t lacicm aqiia ro- , <•.(..;■ n^ota.fo Iti ^1"^'"° P'"' moucndo lc ,tu < '^'fAdiminltrv rT'" «hcmcntcr rcfol-
,i- ttj^ '«'•«■^ onc inn?. .<f " afthmatcA inacris
r «'ccabit p P "^^-f^^^y^^.&iudurabit, 6c
idct,..,: .^^''''^«^m invnolocomorari,dt
aducrterunt .
2 ^V».ir«/.i«m«.rj ex oko paratis, &
quid harum ufuspr^Hare qucatMbes i.defirnpl. mcd 5 Faaem uerb maUcfaccre &c, Non omnifyncopi fn- Itd^ mfactcm^ conjperfo fubucnit Jed ci prJcrtimqL a ^^^ore,quiueroobm.,rore\^audium,uclterr^^^ mfyncoptm mcidtm, odoribus pr^crtim ^ nariumt. r^hcnfiombusfmtrcuocandii.adolauc '^'"''^
> SVMMA SECVNDA,
M numerandum unamquanq; caufam cuiuslibcf ficcidentmm corporahum,que.xxix, continet capitula , "
De caufis calefacientihus . Cap. r,
luiuniitnmcntum inquantitatc tcmpc .ii,6cmotustcmnprnf; ,K?
F5,^Wu" rn,r'^^^ C funfnnf'"'"'""''=^^""^""f?.^'^q"ib.
& '^"■^rc&i'^^^ '^^'^'i°c"tc,quaminipfo am. 4« ™ K Kip''''"'" .'"'l""""f«'= ^-^^P^ ^C"- nf''''"^ rclblutioAcm . Et ur cxcVdrtcn,n ™ '■^S''^'* a
bp5:' ^'orU?;^;rfi::!t!!e'^^.^"h'''norcs.ut & tcmK^aU co^^S^^i^^^^^^^^ ,
iarumabrnucfc:-irifirof;^.L ^^z:..-- ve
„1 *j fortiofj„ ,,, ' "'".'-"«-'-"'uonumorcssut «t.qm>m .'^ '^^""'''^^"'^ aren.->;marinc. Et
lorcs . .^i :.'!"'."'".a'>e'guntur, & rciolumir H..
■-o,- r'i'usnauhH,.:rr "'''l""'»l''Pcr 1« • 5 . h"'' * P'-''^"'""'^' ^ rcioluunt do fc^l! *°iad-^,',^?;^^^P,'-='='-'P»^mcapkulodc ■5 K-^'> "'■Pus. ^ W "'"^«"chcmcntcrcxficcant ^ ''!^ii.oualoI'T'P'''''\','"0'''Sf='liplmuni
L ^"^'i^-^m il;.;.:fJ,^-?''f'iT'"'-«^<:''^fa-tufli-
Fui",,.,,;-?"'" 4"um contcrtuai, f '«Sida i" '^"^ ' ^ f^bres paticntib.lon,
f^"^ ipan S f «'■''culorum , & habcn! ^''^'^opo "It^; ^,^"'^"ni,& uringrctcntio r¥'ini qu6Hr '"''?"'"» '^•■'l"'^'>'"*itca
p ;ir'''''auunuc^,r^"''i.™"'''l"<='"admodu i , & ^:Potcrit dolor on" i''''^"'"';'' "'^■""=' ' 1"°^
'•»swc « P^^^iagram ' -"''"^ ii.iDcntibus iun^
^i^'^ <^ft lixati E '°""= ' virtutcm v.uificat d r I ^'J"'' »''"''"c.- multotics .n. accip.""'f*riumk'''°™''^r-'«o.J&inflamma antlnf'!-^.'^'^'^ P""^f»aioncm,&e
m & n^-^mt^ T "^^'-''^ '>''^'^°pi«' & pro =*"'^p""cfe^'"— -
■ ^'"«""'«ot' "i • & ipli.mcrigit: & oU
■ ^'««Pitishaba •b"''"'-' ' * ''°'°«'^^ fr'S'-
tolat nnabfnucfcarificationcpofitioOu^n cum icanhcat onccft infr;t,-H^f ,! "• «»ra>nib.&.
cuattoncm^Mott.scSi^'ifptX^^^^^^ nct fortitudmi,&,multituiini, & ncSS fu
Tafrdf &n''"^""^"'" """"'^^' & nacancia,& balncum temperatum ficutfciui
r t,utinfrig,dct: &gaudiumtcmpcraffii rft •• ctputrcdo, cuiusproprictas cft vtc.H I .vf; ? T extranci cucnirc faciit & ^ f'^"^ caiiditatem ftperfio» ; .,„s
USniliH?^,^ n ,'• "° [anipllUs,]&ci- uerdfanefuptr
quidcopcratioeftaliudacalcfaaionSb ^■•'^"f^isto. P oculdubio qua adurcrc; multotics .n. acci-
antcnuf'!-^^^'''^""'^*^'''""^''^''^'^""'" antcputrefaaionem accidit.Putrefaftio n fepe accidit.quum in corporc rcnianct,poftqua ca caufa cxtranca ealcficies fcparatur,calidi tas extranca,& I niateria humida acceditur &
Hi lubft4atis,in .jua cft, cratcomcnicus:ita «
(«.179 & 180. cap. 11.
c t n fequitur
Liber I.
cam ncl alium comiptcxioncm rpiritualium nataralium uou conucrtitur . Eil nauquc, quum caliditvis & humiwiitAS mutauiui ab hoc; cp uni coniplcxioni conucniunt,(3c tiunt alij complcxionnm naturahumcc^ugrux : quod quidcm non c(t putrcfaccrcjlcd digcrcrcAdurcrc vcro cFt', vt iubliantia humidaaficca lcparctur fubi^ap.tiji.ita qucxi iila fublimctur , 6c ifia dcfccndat. Cahi accrc autcm rmiphcitcr crr,vt omncs humorcs lccundu liias Ipiritalcs reinancantna turas^fcd plus ficint calidi. Et dc calctacientibus quidcm cil fpiiTuudo iupcrncici corporis: ca!c facitcnimpropterca>quod vaporcm rctinct:6c raritas intus in coiporc; quia calcfacit proptcrcaquodvaporcmdilatat, Oalautcm hasomncscaulas in quinqvicgcncribuscomprchcn* ^crc conrucuitjfciiicct motu non fupci fluo,6c obuiationc cius,quod non fupcrfluc calcfacirj & marcriacalida,qua: corpori aducnit,& Ipifli tudinc,6c putrcfacliQuc ,
4 7^?iP T 10 T<i^E S.
T)e cdtjhdcnuhu-$ caufis Gd. UhJe caufmorhcriiKt.j ffffiips . cie hac re anthor cJlqna repetit: Ciinticorur/L^ p.rrtcprhna , traclatu ficunuOf flura qHoque ay^uer, fi r'h pfjt s^Colleff^
ticorum parte prlma trarcfeiundo &p!ura ntotdttAi^^^' libr^.CoH,
}J Vmcdatium multa; funt caufx.Ex cis n ' quccft ficutquics: & fomnus:(Sc ill"^ d rctincrc,quodcuacuarifolcbat:6c humore cantcm cuacuarc: 6c nutrimcntum multui^-^^l humcdans nuuimcntum;6c mcdicinahuni^^j aans i 6c humcclantibus obuiarc, 6c P^^^^L J balnco,6c poilcomcriioncmpropric:6cot) rcci,quodinaigidat, quoniam humorcm J tinct: 6c obuiarcci,quod calcfaclionc tcnuu | Icfaci|:,quoniam humorc currcrc facit, 6c g \ dium tcmpcratum ,
Hahcs hcc ex Gal.lih, de caufis morh. & ^tithot^^' pctit lib,Cant.parte i.tracl.2.
De dcficcantlhus .
Eficcantia quoquc funt multa , vcUi^
tus : 6c vigiiia: : 6c vchcmcntcr cuacu- ^ Et cx cis cll coitus: 6: nutricntium P^^^^^^^^^tuiij vt fint ficca:6c mcd icinx dcficcantcs:6c ni J
Dc vifngidantlhns .
■J Nfrigidantium ctia multc funt fpccic.*;/. mo 1 tuj fupcrfiuus,qui caicncm innaiu fupcrfluc rcfoluir . Er quics fupcrflua , qucnia coadunat, 6c ci.uiditcalorcm, 6^: nutrimcntum multum , L& fupCifluum, com;,f>um autcbibitum.Et cius fupjriluA paucitas,6c nutrimctum frigidu, 6c mi^dicina frigida. Et obuiarc,ci quod iupcrflue calcfacit cx^acribus, 6c cmplaflris, 6c aquis thcrmari^KSc vchcmciia 1 aritaris corporis : hxc cni m laxant corpus,6c rcioluitur ab co calor in 4^ natus. Et obuiarc ci,c]dtcmpcratc calcfacit lon go tcmporC,i:cut muha in l:ahico mora,6c uchcmctia fpi<.iitudinis, quoniamcalorcm fuflb car mnatum. ^ t [ , ] ^'^ obuiarc ci,quod
fccundum potcntiam infrigidaL,6c fi in prcfcn ti hoi'aca';idum cxiiiat.Etrctcntioms fupcrflui tasqnonia calorcm fuffocat uinatum.Et in cua Ciiatioc 1 upcrfluitas,quonia innati ealoris matcria dcftruit,proptcrca q?^ t [ ^ ] Ipiritus c;
Ctp. 2. animulium frcqucntia: 6c dcficcantibuso^ i
30 rc:6c cx iUiscflin aquisbalncariflipticis: j^|J cis cflfrigus,quodcongclat: quoniamp c^l bct mcmbrum fibi nutrimcntumattrahcr '.^ I proptcrcaq? ipfum coflringit:quarcoppi^_^^^J ncs in co accidunt, quc nutrimctum ^'^^"'^^eill non pcrmittut: 6c cx cis cfl obuiarc ci, , r^Qt caloris vchcmcntis,qui lupcrfluc rcioUnti L I ncc cx,cis cflj multum balncari .
Et hpc quoque lcgcs cx (jal. lih. de cauf.moro- 0. primo (ie tuenda ualetud. Vide & quA authorno Camic.parte 1 .tracL 2 .& Auer. i .Coll.f ripta YeUf '
Dc caufis fignram corrumpentlhus .
X caufis flguram corrumpcntibus f*^^^J^jirJ
qua:in principio crcaturx accidc|*^^
propterquasvirtuti informatiux,aut
mfrigidat,6c proptcrca q? caloris viam claudit.
rriilitia Uipcrfliia , 6c timor nimius, 6c gaudium nimium,6c Jclitix fuperflucX. Etartiflciu iutVigida>:6c cruditas,qux putrctadioni cftop pofita.Gal.vcro mrdicorum princcps c^s in (cx foict cOiUprchcndcrc cau(is,f mctu flipcrfluo, • 6c quictc llipcrflua:3c obuiationccius,quod in
caufx, qua: accidunt , quum infans lig^^^^^^ quum tcnctur. Et alix caufc primitiuc,q ^jg^. trinfccus aducniuni,iicut cafus, ^^^^V^^^^c^'^ Et cx cis funt caufx,qua; accidunt,propt ^^ii fc vuitmoLicrc antccjua mebradurcican tcqua ambularc poflit.Ex cis funt caui? ^'^^ dinalcs ficut lcpra.6c plithifis,6c fpah^^^^^^^pt^^
A " S^' tlTllMtU-
Xi.>idat:aat',quod vchcmcntcr calcfacit doncc ^^^^ tciio,6c paralyfis. Etcfl , quu proucnit P .^pfO' •ciolLWt:6c matcria infrigidatc : 6c vclicmctia pingucdincm nimiam . Et cfl,quu ^^^^^^*" ^pt^^
fpiflitudims: J ^ i^^i^^'^ nLitrimcuti paucitatc.
A N N 0 r A T J O N E S.
B hxc ex q.ilcn. hahes Hj. de caufts morhorumy & r . de ^rsfig' t'.v pulfihus . Kepetit & hic mbQrlihro Caur-
ptcr fupcrfluam macicm: ^'C cl^quado p ^^jfii' aDoflcmata; 6c ctl . quando pr^ ptcr i^^^ r^iji t:^s fitus: 6c cfl,quum accidit proptcr co^ tionis vlccrum maUtiam .
ctia fic-
* ' morf ^ ycrhumfmt ex Gal lih. de cau.
<:Hi^ QpfiUtionM, & coangiiflanonis canalium^ . Cap, 6 ,
r^Ppilatio accidit, auf proptcr caufam extra ,
^aa.um m dio gcncrc,ficut lap 13 , aut cxtratZl^^f^^^^^^ multa: autcx-
Ca?^!r^'' "^''^^''^'^^^ ^'^^ ^^rit aut proptcr •Si, cS^^^'^?^'^^'^^^^ vircoritatcm : aut quia cft
at i^^i^ "^'^^'^"^^ runtpartcscuis, quod oppi qurin&^'^-'^^ canaUcadk.cxquib.sat,
dd?r ^'^' mobilc.Etcll,quum ac
inS P^*^?^?"^ vlccris conroiidationc,quod in iplo faftuai hiit: autproptcr nalbcntiam ad rcilicut carnis vcrrucont claudcntis : auc viS. ' ^'''P''^' apoftematis comprimctis nem 1 GOopcritur:aut proptcr coftridio^ W?.' ^^^P^optcr fortc frigus autpropter vc accTcl . '^^'''''''^' ^'^^' P^'^P^^^ ftipticatia din.n ^ ^'''P^^^' ^"'^'^^^^ rctcntiua: fortitu, ^ncmiaut p roptcr fortcm ligaturam . In hyc quoque multx fiunt oppilationcs : proptc- ^^quod Uipcrfluitatcs multum rctincatnr; & P^optcrca quod frigus ftringit ,
IhuT^''^^^^^"^ "^'^"^^ ^^^^^ oc(.Z«yid y?;/(?4i/i^
t"''^* aiT^^T''''^'^ '^^^'^'^' ^'^'^ ' ^^'''^ "^^■/^'^" ^^^^^^ Cir ^J''' ^^'^^ ' ^ Crtw^iti^ i . tract. 1, cir M.hst,^^^!*^'^^^^-'^ i-cietuendaualetud.eHumerat. ao ^'•^r,tnlrT 7 ""'''^/«^« <^^^*f^ potilfimumnotismde (■iif ^^efsftus,uel prafentia.Vhi enim mcatus,nuik un. u»i .1: • • , . ^ '
nna 2.
4tl NOT AT lONBS.
a B.iarpifiouk
rcx 10. & 4si«. ceps.
com 78. cap. 7.
Part 53
feif^ c ^^'^' ^.''^ ^'-''^^ ^^«''»or .z f o;J><jr-
•"^^//'^'^^•^^''^^'^^'^^^"^^^«^^'«^^ » «^^^ ^*'^'^'^^ ^/'^* ^y^#i
^ari lu^^ ^^'^^^^'^^^^'^ pi^rtes^concidere profccto & corri^ €analcs'^'^^^^^ "^^^^^^ ^^^^^'^ ^^^^P^ ^fi-^^^^ *^^ioh(i^^^ ^^^^^'^ ^^'^^^ ^^^^^^' wi.ifcri.t qu^piam intercide frigns ^^'^^•^" • ■^^^^'^^^^ obnriictiGnet^ fkciunt
^^^^anfh ^'^^^^ meatihhSy uelpartibus vjs cir JQ
'^^««/o im^^r^''"^^ <^'^fummt , «<?/ i» ^z/ww /ec/ewj cowpri ' ^^^<^Jiel fff^''^^^'^^'^^^^^^^ uerbgignit materiay uel huintra ^*^^. ^^^^'^ ^'^*^^^^ incumbens cmnprimcs^ , /«i CukFi^^^-^^^^ ^Pf^^ (^ontenta , (jr antea loctt
J^^^tantia.aufry..P. ..U..:r-j_ ....„..,_•_,.-
crafia,aut uifcida^ut multa impedies , '^^f^^^rHplitudiniscandium. Cap, 7,
C ^cbJl>^"^?^^^^«r » aut pro.^tcr rctcntiu^
P^^^morun r^^/^^^t propterfortcmcxpuU ^ ^^'^Utum j.^. * ^^^^ quidem modo c(l an- ' ^^^* aut Drn '^^^^"^>^^^^ proptcr mcdiciiTias apcrie
t ^^^^-^id^ V ^^^^cinas* [laxantcs ] calida,s .^'^mcauf ^^"^^l^^s quidcmcx contrarijs
l*^*tionc&^ ^^^^coanguftantur,6c proptcr op
"Proxima laxitatis atque meataum apertlonis caufacfi ntateru prxfertim difeaustquAplures & cxtcrnas in^ ternas caufasfequitur: uel medicamentorum uhn inddcn^ tmm,apericntium,detergentium:ud ca!fii,lcnthi?n & humectantium,fi cnim occlufiantea meatuf erant ob materm orajftiudinmiyuifciiliUtemimultitudinemMidentW^^^^ tenuatur crajjitudo.apcrkntib. uifparantur.ut alio confiuf ^ re oJjsiruens matcrla yaleaty& de tergenuj. an^Quetur. ft corrugati antia mcatus CKant ob materie fatniliaris inopia. adiieniente pcr caloremateria ampliatur.fi cx frigors , ^er caiiditutem cauitas raflituitur. Videpro hac rc Gaien. Ub, ■*?'7de caHfmor.& autl)orcm/m Canticparte i .tra6l. 2. «ex.i«i,
£>e caufis afperitatls , C^p-
ASpcritasaccidit, autproptcrcaufam medi cina\-qux ucJicmcnrcr abflcrgit fua incilione,l]cutacctum,6cacctof9fupcrt]uitatcs;aut fua rclbkitJonc,ficut fpuma maris, 6c fupcrflui tatcs acutx:aut proptcr caufam ilipticam , qup; exalperatproptcr fuam ficcitatcm/icut rcs p6tic^^aut frigidas, qux- cx cxafperant , proptcrca ^ I conftringu nt:l aut p roptcr rcs tcrreftrcs, quc lupcr mcmorum iaccnt licutpuluis .
NOT AT 10 N ES.
.Aj})critatem AriH, i.degeneratione & corr.a ficcitate in uniuerjumfieri flatult, quod & Gaienus ^ . in pnmum deuuig. morbMautadficcitatem caufxmncsreferatur, quas & hic & Gaienus lib.de caufmorb.al ftergcntia nan quey& AfiYingeiitiA,& refoiuentia omrna, & pducrcs inj}erfi exfici ant.F\t tamcn ctiam afi^eritas cx humiditat^, ut uoiis afperitas ex dei%cnteadfauccs pituita: fi^d uods a^l^erlpasfymptoma eft,non morbus.fcquitur autcm hfca- Jperf arteric insqualitatem.q::^ & cx huimitatis ad afpcram artcnam acfauces dcfluxu prcnenit,&' ex earundem quandoque partium ficcita,te , ut author eft QalQnus ioca yuig,moro\c'mto ,
J>ecaufislenitatls. Cap.
T Enitatis caufa, autcfl: ghitinans propter fui ■ ^iiicofitatcm,autfubtUitcr refolucns, qna; matena fubtiliat:6c ipfam currerc facif, & fpiL ritudmcm^ mcmbrifupcrficic remouct.
N NOT AT 10 N E S.
fontrariaficcitatienhumiditas.quareficutparthm a^eritas aficcitate , ita & moHitics ab humiditate ortum bayct^quoc &philofophus ,.degener.& corru.Vide pro hac rc G.ilcmm Ubje caufismorb. ^m^nam m Canti (is.parte i.tr.2.& t^uer.^.Cod.
De caufts disiocationisy&fcparationisa fitu. Cap.
MEmbri rcniotioefl: : aut propter caufant cxtcndentcm,ficut quum aUquod trahi tur mcmbrumA cxtcnditur donccdislocatur: iiutcx motu forti fupcr innixioncm, ' t [
]quir mcmbrum a loco fuo remoucc, fT^ cutquu aUcuiuspcsflcditur.aut caufa laxas,5^ humedas, qucadmodu accidit in ramicc,aut n 'pter caufattt ligameiitifubaautiaincorrupcivl
tn. f f.
cap-T. cap.is»
f*. fuper quam, innititur uel a]> poducar»
Libcr I.
-3. t^xn ipfum corrodcncio,aut putrcfacicndo , ^ [autlaxum rcddendojquemadmodum in lcpra accidxt^& iciatica .
«ap.io. com. yp. & 60. tex 208.
a B appropin'
b t B.auf «lec-
9 B.fuperfluita
les rpafiTiantes, ^ut ruperfluiiu-
b li.inrigore, aiit lua mordicitione, C^cwt in
c B.in faltu fea in leftigatione. t pandicuUtiones ,
4 B.risor.
ANNOr AT 10 N ES.
fih anladomm proprie3& partiim ad articuloSytc It ^amenta pertincntimn cjje morbus uidctur. Vit:aturpxro fitus partiu naturalis uel ex procatarctids caufiSj&n re graui articulos comprimmte^a fubitOfintempeHmOjac ye hementi motu > ab cxterna quapiam religamcnta fecantejyel ab internis,aut humore filicet nimio ligamenta relaxante,& ob uifcpditatem totum articulum lubricum lakilemj^ rcddentCy ut Gal, lib.de cauf morb, & 6. aphor. Aut eodeni humore fui^crimonia ligamenta eadem torro^ dente & difrumpente . Fide qujiautbor lib.Cantic. partQ frima tra.2.& Auerr.l-ColL
*J)e caufis malitia yiclnitatisyqu^^lfeparationem] prohibet , Cap. 1 1 .
CAufa cius cft, nut groflitics, aut uifcofitas , aut rpafmus, ^ t [ ] aut laxitas , aut
Jiumoris iiccitas in iundlurajc^uiaibi titlapis, aut,cum qua natus fuit ,
Articulorum motu^ problbcturj yelincidentein eosre ^uapiarn;vel humore eo abfumptOiquo ali inungij^ e.i^par tes folent,yt in coxendicea ficcit.tte;de qua Hippocr.i. dedi^ta,yt fupra annotatum eft,yel etiam ab afiringen te conglutinanteq^ re aliquayyt carneyUel cartilagmeyquA €x ortu yel exmale curato ylcere fupercreuerit. Fide pro j9acreGal.Hb,de caufmorb.& ^,ColL
r)c caufis malitiA yicinitatis, quA ddatationem prohibct , Cap. 12.
IPfius caufa cft , autgroflitics ,aut veftigium incamationis vlceris,aut fpafmus,aut cum quanafcitur ,
*DecaHfts'motHumnonnaturaUHm, Caf. 13^
EOrum caufaeft , aut ficcitas dcbilitans , ficuttucmor ficcusj autficcitasfpafmificas; ficut cauia fingultus ficci,& caufa fpafmi ficci: aut ^ [fupcrficics calefacicntcs, aut fuperficics] infngidantes,autcauf9 virtutis viam claudentes,mcmbro fuam proiiibetcs pcnctrationcm cum oppilatione: aut fuperfluitatcs , quxnoccnt,aut propter fuam frigiditatem: ficut ^ [ri- "gor,autpropter punclionem , ficut horripilario , ] aut propter caloris innati fubmeifione , autproptcr fui paucitatcm:& propter illam ac cidit in mufculorum fupcriicicbus frigiditas, & proucnitucnt6fitas,qua; vult refolui,& exire ficut ^ [ faltus . ] Et nunc quidcm diccmus , Guod ha^c nocumentalis materia.aut crit uapo raUs pauca,6c accident propter cathalices, aut crit plus ca, & continget proptcr ipi am lalfitu dopoenalis,fi fuerit quieta, autproucnicnt alix lafiltudinis fpecics,quas nommabimus, fi tuerit mobilis . Qupd fi fortior fucrit, accidct mde horripilatio,& fi fucrit magis fortis, pro ucnictinde*^[tremor.]Et matcna quidem vcn
tofa, quum in mufculo tcnctur,proucnitpr^* pter ipiam pulfatiOjfcu icdigatio .
jEgit dehacrefufius (jalenuf z.de fymptom.cM^j^^ horum omnium deprauatorum motuum caufa4 '^^^^J^. yniuerfmr.repletionem & ficcitatem.Vide & libcUum falpit.rigore,& conuulfione .
De caufis augmenti3& magnitudinis , & nHmen» Cap. 14.
HOrum cauCaj funt materici multitudo, & uirtutum attradiuarum in fc ip^i'/^^^ tudo, autvirtutum attraCtiuarum forti^jj^^ proptcr fricationis adiutorium, & ^^^^^v"^^^ nis cum emplatlris, ficut cum cmplartro dcp * cc, & quodci afiTimilatur. Et hocquidemett > jiiiagnitudini proprium,6c non numcro .
A N N O r Ar J O N ES.
Caufasmagnitudinis & numeri audli Gal. ^^^'^^ \ fis morb.duas refert-.materlt multitudinemj& fr^^^y. robur.materia in corporis partcm aliquam fertur , ,^ rmpetu fluens,yel attra^a, yclimpulfa . Suoimpetup pr^fertim ob grauitatem ; attrahitur yel ob indigentt particuU;yd ob caliditatm ciufdem feuipfi '^^^^^^^ L feu exfrictione , medicaynento , yel quacunque ^^j^fj^ cxtrinfecus accedente acquifitam. Impellitur yero 00 ^ dlantem & molefiam qualitatem,uel ob multitudtn ^ Voi crgo materia inpartem quampiam decumbith r^^ ^ turalis fity& formatnx fnculta^ fit yalida : ^^S^'^f^n , fit vcl magnitudinis yel numeri-,quod aliquando ofjef^ ytpterygium in oculo^ & fupercrefentia in yleere .^^^ quando non cjfendit,yt fcxtus digitmSi nero mtioy'^ ^^^^ teria fitytumoresfiunti& alia pr^ternaturamjUt g^^^^ ^ rncWcendes/itheromata , ^ieatotnata^uermes , 4^ Aliaid genus. quA natura quidem agente fiunt C"' X^-^ enim impermutata ea praua materia rermaneret) r ,^ optimamformam , atmeliorern tamenquam fotest) ducente ,
IDe caufis diminutionis ,
HAe quide funt,quar aut in principio P • ^^,^^ ucncrunt creaturx . ficut matcrici ^ ,j H^. nutio aut virtutis ^ [laaricis]error,aut ^^J^ bilitas, autnocumenta, qua; quandoqii^^^i-/^^ trmfecus aducniunt, ficut incifio , P^^^aii fio, aut corruptio,quam fecitfrigus,&: doque intrinfecus, ficut hcrpcs cfihiom<^* aut putrcfactio .
ANNOrAr JO NES'
Diminutionis cauf^ uel inteme , ucl extern^ P*^^^ mterniX, contrarif tjs , qux, in precedenti capitf ^^.^^^ funt , fticultatis imbecillitas , & materi^ ^p'^^^ pia . quibM additur acrisyputrid^que materi^ Tcdif''^ tia , a qua corrodi ' t^r m^^tiUA ■nivtpnf rmitinl^^'
temiR uero
[corrodi, & mutilari partem ^^^^^^^^^ LfifC^j ' uulnera , uftio , frigefkctioy & alia id S^^j^ji ^
quA Galcndib.ds caufmorb.refm, Sedlegeftia»^ di^.nMrh»
Fcn 2. Dcdlnnaz-
1 & 0"^'"" ^'unt aut intrinrccus,aut cxtrin* comcd ''''''' intrinibcus lunt humor xa nr f comburcns,aut hunicdans, 6c la
to.apungcns,aut vctofa cxtcndcns, aut humor
" [ proptcrca quod lc conrcringcn- '*"nctrandoincorporc,J pro
ido :iO' pi'
P^<^^-c^aqu6dfoli?n?^'^^^^ angufcarioncnuuitproptcrcaquodinfcriu ^^unoriunJ^^^ ^"^^^'^^' ^'^^^ fitum c(t,autproptcr lluparuitatcm: quon n*^-, ^"^^b<'i^s.i^.tna;quidcmomncs-aiir«n^ iUnA nn.^.^ <-v ^;!-.^ o J , i.n-
■hiii-no,. -^^^^^iiiutusipuim icparat, aut
l^! n^^^^^^^ matus cLn r '^^^^^"^ > ^''^ ^i-^^it fortitudo monon fccudum naturalcm curs« ,
tas mcmbri rccipictis: <5c quod caprceparatuni ad fupcrfluitatcs rccipicndas , aut proptcr fuce fubtiantia^ naturam,quoniam ipium fic crcatil fuit ficut cutis;autproptcr fui laxitatcm , ficui caro laxa^ quie eil in tribus reficxiojnbus , lcilicct poll: aurcm in coUo,6c in aicclla,^ in in2,ui nc,autproptcrviaru,quc ad iplumpcrucniunt dilatationcm,6c carum,qua: ab ipfo vadunt co angufiarioncm,autproptcrcaqu6d infcrius po
iilud , quod cx cibo ad ipium vcnit , collicrerc no valct:autproptcr dcbilitatcm fui, quoniani illud,quod ad ipfurn \ cnitcx cibo,digcicrc no potcft proptcr nocumcntum,quod cTl in iplo: autproptcr percuhioncm,qux matcriam in ip* fo rctmct:aut proptcrca quod rciblutio cius dc ficitci, quod ab co rclblui folcbat proptcr cxcr citium: autproptcr calorcm fupcriluu ,-qui cft nt,ficut i«rnit".T7 '^^"^^^'^^^^^^^^^•.'^^^'^q^ioa in ipfo,vndcartra{utur . 6c illcquidecaIor,aut quonianl r -^^''r''''''^''''^ naturalishcutcarnis,autncnnaturaiis,quc
i«-ivjniamnuiUtmodl n v:ir!inm hmrM,*...- . ^
^ Ponr; ''''' f ^'P'^-' cxtcndcns,vt funis ^diSn;'^''^^^^^ incidit,vtcnhs:autquod
Pis-nn^^ ^6"i^.«iurquoa contundit,hcutlahcnr "'^'^' ^^Pi^tum.rcccptacula findct \
^KK.Or AT JQT^E S.
**p.i. . ^J^^JiHfis folutmif contimi cadem fcrd GaLrefert lib ^^morb. Sed yide etlam ^.meth.copiosc' .
dolor cucnirc facit:aut motusvaldc Ibpcrrluus: ^ aut aliud cx calcfacicntibus . Ex fraduraquoqj pcrucnit ajjoilcma proptcrvnam cx ifds rcbus, quas priEdiximus : hcut concullio , 6c mcmbri comprcillo, & cxtcnfio , - [quum ipfum os rc- a B.cuquamJitauratur . In dcntc quoqucplurimum ht apo- bru reftauracnr, flcma ] quoniam nutrimcnti rccipit augmcn- * tum, 6c infulioncm , (5c putrcfactioncm : creo T rccipitapoftcma. ^ d-iiapofte«a-
QAufx vlccrum funt apo(lcma,quod apcri- ' las»*^ r i^tphga ; qux facitpus, aut t pultu- ' Iquilccomcdunt.]
^ OT AT J 0 N E
lll f^i?!' ^orh.^,^^'^^^^'^^^^^^''^^^^^^^-^'''''^^^ de cauf ' « j ' ^'^'metn a ^ ^ * articulis. aliquando rero carnuffe- ^'^' P^^Unt '^^^^^y^ndo fity yulnm non autem ylcm ap- ^^Metau ^^'^^^M'^^ ^^^^owe ylcu^ eo diflingui a yulnc^ '^^^^mV 7 ^procat.trmcaftt caufa , ylciis yerd ■ *«>tn,i ^^ifoli^ti ' '^'^'^^^^^^'^'^rnnon qudtui^ dumtaxat conti*
is morbus.yt notat
ti*'c/ '''ydch-aFinric ^-^nu J^: .
'^^T^O T A T I O N E S.
1 *Z)f r;/r«or« G^/. lih.dc caufm or.de tumor.pra cap.tf .
tcr nat. 1 5 .Wfr/j. ^ hbeilo infripto de oiulisji modo Cja- cap.* j. 4. & ^ , leni tfi( uidetur enim ex eo defmptum totum hoc caput ) l'i»«ic-^-cjp.r. plene agitur . Fcriim quomodo ad caufz^in hcc capitealut ta4y rcfcrri pofjint tumorcs ex tapfia gcnitiy dc qua rememmit GaLlibeiloyquornodo morhum fhndantes deprehendantur: tumores ex animanmm niridcntorum morfu , 40 de quibus 'JDiofcor.iih.^-.ac tumores ex contaCIu geniUyf:^ cuti qui exfcabie & peFiilenti carbumuloper jolum contaSum contrahuntur. tu co?,f:dera,
2 Jmmodens quaruioirueafosiematur.&c. Dcfum^ ptum hoc ex Gaimdetur ^.de compof.mcd.jecundun loc, cap.S. »s tamen nonahfuluteintumefccredentes Hatuit .fcd co-
rum quidem neruos inflarnmationcm ; ipfos ucrh fimilc quoddampati adnotauit .
"^^^'Cory,^ j /r^'-'*' yi^^itiyjeuquummorum.ytnotat r ji - 1., ,
^^«ot^tfl^^^^^^^ -^Mo ^'''^f''^'^'^^'^Holuti. Cap. ip.
£T quoniam dolorcfl: vna cx difpofitionib"' '•■ ' ■
non ■» a * mxquaii mtemp. ^t
^'^HcatuT '''^^'^Mio.fcd probabilisyait ^aLfub eo v,^.. V ^^^'^locofumituryquoauulneredifimguitur
cturq } i "^''''i^^ff^^Wy quo a uuinere aijimguitur . elt^' ^"^^^^^ ^^"^^^^ '^^'^/^ profiiifciyfkuti uul t ''^'^'■'o^- ' ^^^^ ^ '^n^^nas foliim caufas refert hic ' "^^^'^"^ufis ^^^^^'^ hocmodofumptumabextemisquo^ ^''^ /^/iri"'^'*'^ '^^"^^ a-Ga/.^. mcth.ubi erofionis , ^^^^^ caur^^^ ^^^"^''^ «^^/«rWj ej^ caufa : intern^ & ex- ^""■^ yerl ,;T ^"''"^- '^^^'^nas uitioffucci fobole^m : exter^ '''''^^miamedicament
itA & ignem . ^um^. Cap. i g.
^1^^'SrT/S''"'^"^'*'^' funti ciua^funt
cx mai-f^r o " qu?aam lunt j qua; uini ^^^cmbri o quardam funt ex diipofitio- ^Ut rcpletio S^*^'^'^^^ ^^^rit cx partc matcrici. 9^^ lUntcx to^ ^^^^^ pra^nominatis. & ^^Ut ficut vir? ^^^^ ^iipofitionum racmbroru ^^us mcmbri cxpcllcntis, & dcbili-
bus non naturalibus,quc cbrpori animalis accidunt.in caufis cius Icrmonc lacicmus \ niucrialcm.Diccmus igitur,qiiod dolor cil fcnfibihtas rci contrarix. Omnci vcro doioris cauix in duobus comprchcndutur gcncribus.f gc ncrc mutationis complcxionis cito fad.x,<5c cft mahtia complcxionis di ucrft; : 6c gcncrc folutionis continuitatis.Fcr malitiam complcxio^ nis diucrfc intdligimus,ut mcmbra in lui iiibftantia complcxioncm habcant manf uam: dcindc aducnit cis complcxio cxtrancahuiccou traria , ita ut fit plus calida, aut plus fiigida quamerat: 6c uirtus fcnfibilis rci aducntum fcntiat contraria; , <5c fictdolor : quoniam dolcre non cli, nifi contraria: rci contranctatcm fcntirc . Malitia autcra complcxicnis manfiuc uuUo modo clHcit doiorem , ncquc fcntitur •
ydiiti fi complcxio mn!a, quas iam c([ in mcmbrorumfubftantia maafiua corriimpit complcxioncm principalcm, & fada cd al fi ipfa cf fctprincipalis.Iftacnim dolorcm non cfncit , quoniam ipfanon fcntitur . Oportct cnimq? fcnticntcs abiilo,quod fcntitur,patiantur.Rcs (namquc non patitur proptcr difpofitioncm nianfiuam, quic ipfam non mutat : immo non patitur nifi proptcr contrarium aducnicns,q(f
pammutatadiliud,quodnoncrat. Idcoquelic jq fpcrguntproptcr motus acris fortitudin^^^^l
cr 1.
fcparatio fcquitnr . Nigrum itaque in niCi^j^^' bus doiorcm cilicit proptcr fuc coadunatio* nis fortitudincm: & albumproptcr fux^W gationis uchcmcntiam : & amarum,6c & acctofumingiiflatis dolorcmciliciunt,pr ptcrca cp fortitcr difpcrgrit:5c ponticumi^^^.^' quia uchcmcntcr coadunaf, qd proculclui'| Iparfio fcquitur.6c in odoratis limilitcr.&^Pj.^ ptcr hocinfortibusfonis fitdolor,idco cp^^'
Ijt B.fubitQ,
^icam habcns non rantum fcntit inHammatio iiis., quantum habcnscphemcram : aut tcrtianam: liccthcdicarcalor calorctertianc fit maior. Calor cnim hcdicx cft mafiuus,'(Sc in iubftantia membrorum*^ [principalium] inlixus. & tertiana; calor cft a uicinitatc vcnicns caiidi humoris ad mcmbra,in quibus adhuc naturalis ipforum complcxio ita confcruata ci\ q? fi humor rcccflcrit ^ mcmbrum in fua rcmancDit complciionc: ncquc calor iUc in co figctur,ni £ cgritudo inhcdicani mutata fuerit. 6c complcxio quidcm mala,nondiucrfi,non fir man liua in mcmbro nifi ordinatim. E(tc*,quuin in difpofitioncfanitatisinucniturhocintcUcctui proximum,&: hoc cil: quoniam ci,qui ic in kyc me [ ] balncat, fi lc cum aqua calida , i mmotcpida lauatj acciditcicx ipfa horripiia-
[ quumt auditorio mcatui obuiat . Ccrta*^ didio in hoc modo ] c{l,utcomplcxionisnij tatio ponarurgcnus, cx quo dolor cficnti^^l tcr proucn ir,licct cum co t [ 1 ^^^L.
nuitaris fcparario contingat : hu ms tamcn o claratio ucriacata , in mcdicinanon ^^^^^jyj tur,fcd in partc lapicntix naturali:idcoq; ^^^JJ! i fius fummam parumpcr innucmiis . Dict-'!^^ , igitur 9 cit,quum dolor cll fimilium part^'^ ,i , in mebro dolcntc;& continuitatisiblutioni lo modo fimilium critpartium :' [ icd dolo in diipofitionibus: in quibuscontinuitatis cxiliitfcparatio , non contingit inucniri pt ptcr conrinuitatis fokitioncm,]immopi'Op^J complcxionis m;llitiam . Etctiam friSt^^^^^ ^ dolorcm,ubi con(tringit,<5c coadunat, & oii ^ nino ubi infrigidat . 6c folutio quidcm con ' nuitajis non cii ubi infrigidat: immo in cxtr niitatibus locorum infrmidatorum. Amp^l
tio r T [ J quoniam corporis cius qua-
fi B ficur ^rada ^^^^^ ^'^ longinqua,6c ci ccntraria: poitca
,im mutaturi?el vcTO utitur C4,6c dclcdl^atu t cx cx [6c ita ordi ,q dolor prociildubio cft, contrariumfnbito i^' ^^ZTiuTfo^ "^^"^'^^ rcfolutioncm frigoris , quod in ipfo prcfibrcm icntirc,undc ipfccll contrarins*'^ J^i^c hilwT^ "^^cl ^'^^^ ^^^^
in caia balnci intcriorc fcdcrit,fitt corpus cius aqua illa C4lidius;(5c quum illa cadcm aqua pri n^atcpcntcco infcio fupcr cum proijcictur, horripilationcm ab ca patictur , £c fcnticrcx ca frigidiratcm. Quu igitur hccfciuitli,diccmus: quod liccr unum cxgcneribus caularum doloxis fit malitia complcxionis diuci^fx^non tame
dolerc facicns. ^ t [ * -^^ i^*'^''^,
[Nonne vidcs 9 fiquis frigus comP^^.^^^^ ^'^'^ ncm corrumpcns fcnfcrit^ undc complc^^^L Ji^e(t.t,,| corru mpit,6c fucrit ficut non accidcs ptop / ^| ipium cotinuitatis fcparatio/ [ ifcud i^ntitc ^m^^^ critcontrarium , 6c an dolorcmfacicnb;? I , . |f^,J'P-' hoc itaquc icics, qp mutatio comDlcxioni^ ' ^rji' ;•,
tOjCauia cxiiht doloris: qucmadmodum 1^.^
omnis mahna coinplexionis diucrf^^immb ca tio continuitatis.& dolor quidcm calidit^''^ }idumcajntialitcr6cfrigidumcfrcntialitcr:6c turbidat,] 6cfit fortior dolor.E(lctiam>q^^" ficcum accidcntaliter,(5c liumidum nullo mo-
do dolorcm faciunt . Calor cnim 6c frigiditas fuiitduai qualitatcs agentcs:5c ficcitas, 6c humi ditas funt due qualitatcs paticntcs : quaru uirtutcs non funt, ut pcr cas corpus imprimatur in corpus , icd vt pcr cas corpus a corporc imprimatur.Siccitas ucrb pcr accidcns facit dolo rcm , quum altcrius gcncris cam fcquitur caufa,quc c (1 co n ti n Li i ta ti s ib 1 uti o .cll cn i m qu u m iiccitas proptcr fua: conftriclionis ibrtitudine fit caufa folutionis cotinuitatis , Gal.uer6,quLi vcrificatiir intcnrio.ad hoc ca rcducit, ut cifcn tialis caufa doloris non fit nifi folutio cotinui fi %\M tatis^&non^^^ampHus^J&quod calidumdolorcm non facit: nifi proptcrca quod continui tatcmfoluit. 6cncqucctiam frigidum dolore c{^icit,nifi proptcrcaq? continuiratis folutio ip fum comitatur : proptcr multam nanq^ fpilli-
poH: dolorcm rcmanct rcs,quc fcnium ^^^^^^^! habet : ncc tamcn clt dolor ccrtus,fcd cft ^^^. iiia rcrum,qu^ pcr ic rcfoluuntur. & torp/^ quidem in mcdicandoiaborat,6c nocetci*
A N NOT AT J O N ES
doloris natura qui& fit , controuerfia esl. GAi" ' ^^^^ - a„ ^fympt.cAu.&f^pealibi, trlflemcfiefenfHumopeY0^^.^^i^ eximmat. Sed Ari^. 10. Ethic. deuoluptate Jj^fic^ dijputansjvoluptatem operationem ejje negat;uerii^ ^ ^ \\ fequi aitoperationeyn.ita ergo & dolor non opcratio ^^^^ fed confequetur operationem fenfnum. galsnus ^'^^'^^1. l element.&^ 2.deloc.affea.dolori5 fubieciue(feaitf<^r^^ «^J^^ip,; ^Arisi.uerbloco citato non fenfuum dumtaxat j/^^^L» /«^«lca intelleclus cf^c uoluptatem & dolorem putat . & '^, **>ctr,|,^' t{uoque ^phrod.4f.qu^fl. nat. Verum & de dolori^ f ^,^ fis qufsii^ csi.quum alij duasponantyfolutionetn co'*^^^^ j,^
tudincm.& coadunationem ipiumproculdu- & altcrationem:quod facitGal.i.defympt.cau.^-^^
f l»ggtt|cc«r, bio fequitur,utpartcs ad locum [ trahantur, ] vbifpifiantur:6c utaloco fcparetur, aquo tra huntur.<5c in quodamfuorumlibrorum fecudum hanc fentcntiam in tantuna proccifit,doncc opinari fecit,(p omnia fenfibilianocumen tumfaciunt,proptcrt hanc vidclicctfaciunt ftocumentum ciu§ coadunationem, ijuani
uulg.morb.ii.meth.i.de lo^aff.i.decomp.med.p^'^^*'^^^^ & libello de ocuUs. Aiijad folutlonem cotinui dolo^'^^^, nesrefcrant.quod gal.facereuidetur i.de fyr»p^'^^j-^, defraaur.^.defimpl.med.fac.& \ 2.mcth,cm&^^\^ / C.Topic. afilpulari uidetWyquum. naturalium ^^^'^^'^^i^e parationem non dolorem efje aitjcd dolons ca!ifirn>J*^'^^^ {<f dc alteratione memmlt : ^uam tamenfententiam /^^^
Fcn 2. Do61:rina
<1e opcrll '^'^'"""■«w ■ qmd dolorcm »r?«
Part 54
atiO' lilgi» fuiA
idcOi iibi()
:iali't )ntiidftinc*
idip niu< iun^
facit^' onTiJttfic iiti-'^ trc liiiJ iifl
'^^«iti ^^^^^^^
qua: inccirantcr ipfnm runipiR 6c in ipfum nc nctrat fhmulandoiacfi tcrcbcliopcrforarcrur Acuahs autcm doloris caufa ci\ ipia cadcir. ma tcria m huiulmodi mcmbro: fcd cft rctcnta ia humlmodimcmbro. lcd cftrctcntain horaqua rumpit . JEt ftupcfadiui dolorjs cau^hcft ' aut fortis frigoris complcxio, aut pororum pe nctratioms Ipintus fcnlibiiis , {qai ad mcmbi fi ucmt, clauhu-a cum hgatura: aut rcccntaculo-
'^mtamen,a,andoh,.«y. 'r o r/^^^^ ucnit,cl.uiiuracumligatiu-a: aiitrcccniaciilo
cnmi quocunquc modo fucrit fiuc fit duruni
dr T^ : "^'^o^ojolut^o contlnul , modj altcratio
^'^^ent exchet .
"^^ina ^^^:?''''^'^'^ concuiliuusrfrangi: ''^^'^-^^i^us,pcrl-oratiuus,acuahs, aupctadi
fuic fit moUc: dolorcm non clhcit, nih in cahdum conucrtatur. Nequc ctjam dolor puhatiuus cx apoftcmatc cahdo accidit , nih hoc modo,fcihcetquum apoftcma contigcrit(Sc mcm brum,quod cft.ci uicinum, fucnt fcnticns, circa quod cxiftunt artcria:,qux^ lcmpcr puUant . Quum cnim mcmbrum lanum fucrit , artcrie »o motus non fcntictur proptcr iphus profunditatcm:fcd quu infirmatur,(5c apolicmatur- cius puhatiodolorcmcihcit. (Scdoioris quidc<n-auatiui cauia cft apoilema in mcmbro non lcnflbili,licut pulmoncrcnc, »Sc Iplcnc. hiud cnim apoflcma luagrauitatctrahit infcrius, 6c mcm brum inknus trahitur pcr lcnhbiicm fafciam jplum circundantcm , 6c fufpcnforium a ora oritur faicia;& ^fcia quidcm & fufpcnlonum lcntiunt:quandoinfcriustrahitur. autapoftc ^ ma in mcmbro fenlibih : cuius fcnfum infa x gntudo lam dcftruxit , ficut canccr in orc ol '.{^^"^ in ^inc,riairp:n T ^"^^^"^ -a.cuuuiu lauru- niachi,cuius pondcrofitas lentimr , ucc tamcn ^^'ir^" ^^^^^minfcn^ .^'^'''a' cotinuitatcm:»^ [6c cft doloremcthcit: proptcrca quod iplb fcnfum
^^^^ iilius iWr nni^^ P^-^P^^^^^^ /T"''' L F^^^S^tiui aiitcm dolons cauia cft, f BXas(r™^,-„
• I^<i4 ^"^t illiu^ ^^^?!^ cxrenditur panicuhis , ^^t labor , & uocatur labor iftc f^itiffatio labo- ^^'^^ 'i-io-
,t:v 1... . . >cxeoaMoH n.n./i.v., • riofa:] aut humor cxtcndcns,ac uocaturqiiod ^1""'"'^^^^*
acciditcxco,tatigatiocxtcnfiua:aut ucntolitas, ^l^^ uJl' & uocaturiUud, quod accidit cx ca, fatiL^atio "dllu it ■atiitp-;/r;;:;""'''^''^'™^^^^'ipcrioremciiis int1atiua:authumormordicans,(Sc uocirnr 11 »i»fW'
- ^-tu ^:Z:i7 T P^^^^^ '^'^^ ^"^^^^^"^ ^^^^^^^^ co,tatigatio ukcioia & ^x -''6 ant ^icutdiapiiaemailli nnnnrVnl^ . cisquidcmproucniumcompofitioncs nL^m
admodumcasin locis ihis dcclarabimus , cnl luiit cis propri^6c cx rummacompohtiokum cil tatigatio, quc apolkmola uocatur , out cS compohtacxextcnhuaac ulccrofa .^Etmordi' catiuus dolor ch cx humorc,qui quahtatcm iit bctacutam. ^ *
Caul a ;^'^*'l'-"^'^"™'"'«q"'"dcci<ngc„era. "is acn : P™-.'tii' Joloris cft hunior a- '^^^^"^ afpcratiui cau >N. ^fth mn ''^^P"- Etcaufadolorispungitiui ^i<K^^l duS;:.5!'.'l?^'^n'cilum cxtcnditin htitu-
Zf ^?^o^t^.:: 'icuraiaphagmaini panniculo : "ie" ^^^miiantu: '^''^'^ P^'^^' corporis mcbri no f^fur' nocum.,;' i ^^^^P^"^P^crnaturam,autproptcr tim^ ^ '''V "i^i^^^ ^i^^^^i ^ccidit fuarum par
'^coiC '^utas,anr , doloris caufacft ve
PS?; tendit .. r nerui"iautmulculumcx dolo^;: ^'/P^^^JJ ^^^^^-^^ trjhat extremitates .
^^aoloiM^^. '*'''"'*'^^^"^^cxtremitates, J(W>- ru,qu^ ;5''r^""^^omprefiIuicau(a,cftmatc-.
'C ^ifiuofit.r^^^^^^-^^^^^^^^^^^^S^^^tlocum^aut lofc ] dcfupe^ co ^"^"^- '^^''"^ coanguftat , & fit quafi ■on- tihS ^ed caufa ^^'^^^"^^?^^F^'^tir,6c'|contunderetur.l
^"^^ uitcrnr.n ■ matcria,aut uentolitas:
^^!'^^>qui tc^i?f5 '^^^i^ inter os , 5c pannicu^
■ '*'4Ui tco-if ;.^r -«^iii^i. ^<iua
r^^^itim foni ^ /''^ ^'^SLis , quod illu , ... i^.^atiuicft ' '.^truigit. Caufa ucro doloris
^^^'^ non i"^.5^^'^^^^'^ carncm mufculi cxten
*-tpcrfor ^
l^i > ^ut ucntofit^ '^^^''''^^^ ^''^^^^^ eftmateriagrof ^^^^^'•^ri duri 1^'^ q^icrcrinctur intcr tunicas ^ gi^oiu , ficut intcftmi colon ;
^^^.to;eir rf. corum cauf:s ex GaUopofifm^ habes 2, deloc.aff & ,.de c0mp.7ned.per loc.qu^ tu yide. Gal s afhor.adfexpr.tfert\m jpecics, mtfeptem referrc uidetur . author uero kc long^plures fhcit, qu.s tamen ,d cafept^ capita rcferes. Caufasuero dolorum hahcs ex i.dc loc aff. Cap.7. cap.pr4crtm7.& 2.dc comp.med.per loc.& i.adGlau. C-^P-- «P.^f &j£pe ahbijMe autem & Taulum Acg.lib. i,
I>e cmfis fedandi dolorem . Cap. 2 1.
Aufa ^ [quictis] doloris cft, autquod cau- '"^'^^«^ * fom' _ i?,exquaproLicnit,cxiftitconrrarium, 5c ^""^.'"'^"^'f."» ipfam cuacuat : ficut ancthum , & hni Ibmcn , lu ""^ul'^!!!^] quum lupcr locum doicntcm cx cis tit cmpla- u mteriora pe Itrum, [autcum quomollificatur,(Sc fit fom- » & di mirric iius, (Sc fcniibilitcr uirtus ad luam rcdit opcra" op"a"a-
tioncm j
tnceps . Cap. :, spky.
« B. fedationis.
Liber I.
cap. r. cap.8.
f ab anhelitu
prphibeac ,
A B. fugat .
cap. II. Com.}5.
cap. I. cap 14.
com 17. cap.Z7. ca?.4. rap.j. cap.4.
tioncmjficut iiicbrlantfA.' aiit ciim quo infrigi datur,»5c rLupidiimcfficit, ficut omnia parcoti^ ca. Scd^ns tamcn ccrtum cllprimuiTi ,
Hahes hec quoque ex Gal, ^.pr^fertim fmp.mcd.fed ep l i.meth.& -^.dc ^cmf.med. pcr loc, & 5 .cinfdcm ,
*f)e eo,qithd pYGuemt cx dolore , Cap. 2%, ^
DOlor virtutcm diflbluit, & mcmbra a fuis proprijs opcrationibus prohibcr, adco vt mcmbra fpiritualia t [ab acris prohibcat attradionc : ] autcius dcllruat opcrationcm : 6c t"iicitcum inccrfcclum^aut frcqucntcm,(5c omnino non fccundum naturalcm.curfum . &cn: quumin primis calcfacit mcmbra^poftca infri gidat,proptcr illud,quod rcfoluit & [ vincit ] dc fpiritu 6c vita,
Dolorem fcu fymptomata fcu accidentia vclis appcllx YCimulta miiUii locH cx Galhahes. quodaires difioluant •
i fpro^n.^.de pr.^fag.cx pidf^ . dc rat.uitl.in ac. t i.meth.
2.ad Glauc. qnod animi dcliquia & perfrl^crationem y»cinnt 2.dc fympt. can. qiiod infiimmationesy & finxiones pariant^.de r.it.ui&.i:i ac. i .de comp.med. pergen. i ^.me
Ex inordinato motu folutmem continuificri len.lib.de ca.morh.(& cx eodcm calefcere corpora,& diff. feh. & f^pe alihi . quo fit ut non ob eas duWti-'^ ^ faufasyqua^ affert hic author , fcd ex GaUtiam ^*''^''' rem dolores fiant ,
Ad fcicndum quo?nodo mali humores dolorcs cffi<:'^^^^' ] ) Cap. z 5.
HVmorcs mali dolorcm clficiunt, aiitp^^J ptcr ipforum qualitatcm,ncut qiuun^^, dicationcm faciunt:aut fua multitudinc , quumcxtcnduntur : autproptcrca qud^^^ qucconiuhguntur.
<tA :i>(^?^Q T A T I Q N E S.
Offomo^/o humormn ratione dolorcsfiant^yidep^^ ex liippoc, I ,den^it.hum,
tAd fciendwm quomodo yentofitates dolorcm eff^^^' Cap. 2(.
VEntofitaS dolorcm efficit proptcr cxtcflfi^J ncm: & vcntofitas quidcmcxtcndcnS^^^I crit in mcmbrorum ccncauitatibus, 6c vcntriculis : ficiit inflatio in llomacho.-^^^
tbod.qudd fanguinis profluuia gi;/nant ymethod> & qmd tnuicis mcmbrorum,- & corum \ illis h fi^^J ^ ^ colica vcntofa: aut in tunicis mufculorum?
etiam rnors fequatur 5 .dc iocafj Decaufis dcliciarum-^ ,
Cxp. 2|.
% B.quod alre* tat complexio nem non naturalem fubicojvc ex hoc accidar
(cap. 6, cap. 6.
DElitiarumquoquc caufxin duobus funt comprchcnficgcncribus : vnum ipforum cftgcnus , [quod compicxioncm naturalcm fubito rcducitad hoc,vt ipfa fcntiatur:] 6c altc rum c(l illud , quod naturalcm continuitatcm P'^' fubito rcducit. Nulla cnim rc$,qux non iiibito ^^^^' vcnit,fcntiLur:nGquc dclitix cx cahabcntur. cfl nanquc dclitiafcntire coucnicns. <Sc omnc qui dcm fcntirc pcr virtutcm cll fcnflbilcm, 5c fcn tirc cH: proptcr paflionem fui . Quimiquc fcntirc fucritcumconucnicntc, aut non conuciiicntc:cruntdeUti2c , aut dolor fccundum illud , quod imprimitur . Et proptcrca quod tadus omnibus fcnfibuscft fpiilior, 6c magis rctincns illud , quod rcccpit cx imp''cilione conucnicntc, aut nonconucnicntc^ idco cius fcntirc iilud , quod cfi: conucnicns , quum natura ei obuiat ; cft maior , dcUtiarum : 6c Ccnti-^ rc,quod cft inconucnicns cft dctcrioris doloris , quam illud , quod alijs uirtutibus cxiftit proprium .
A?i^7i^Q T ATIQT^E S.
Vohiptxti^ caufs contraraz fimt dolorum caufis . Vidc Co autempro hoc Gd- >. 'dcfympt.cau.zAfl^lot. i o.Etbic.& tAlex. 4 . qHait.natur-
Adfiiendu?nquo?nodoriotu^ dolorcm cffuit . Cap. 24.
fub panniculis,6c fupcr oftaiautin circ- , fcuiorum intcr ipfos & carncmlaxam?*^^ J tcm : aut occultata in mcmbro [ficut /•^,| pcctoris funt occultati:] 6c ipfius quidcm^'^ lutiOjfiue fubita fit,fiuc multo morctur tcij^P < rc^fccundum.multitudincm fux matcriiTJ>'^ fius paucitatcm cxiftit;autgroiTiticm Hix -\ rix^tSc fubtilitatcm ipfius,aut fpiilitudini^ *^
i,aut ipfius raritatcm »
QHomodo ftatiis dolores fhciant i»deloc.affdi-^'^^^ tit. : ,ac coT}-ip.med,perloc.^.aphor,2.ad GUuc.O^f^f hi (jalexpliicat .
De caufis eitis quod rctinctur^aut cuacuatur • ^'^f'
Etcntionis6c cuacuationiscaufas ^'-^J.^f^ ei facilc, qui caconfidcraucrit, q^^'^^ jgi tcntionc diximus 6c cuacuationc . li^^^ tur ibi lcgat:
A N^^H^Q T A T I O N t
Rcpete caput decimumfeptimum fmm£ i-^^^'^^ & yidcj q:i£ iliic notata funt .
De caufis = [fkftidij] & repletionis . Cap-
aBatiritione* lionc
Otus dolorcm ellici.?:prcptcr iIIud,quod cum coacciditex cxtcnlione: autcontu ,aut [ ruptura . ]
jj£ quidcm,autfuntcxtrinfcce,&^^^^Jfi'' mitiuc, ficiit quum aliquis rcginiii^^^^^f. % . tur,vndc multa proucnit humcclatlo , ^ pus non indigct humcdatione cibi Sc idco quLi hcc duo coiunda fuerint fiin^^^ ^^^]( tiplicabitur 1 corporc matcria,6c corrun^Pjji? opcratiQ iutm» m ipfa , iicut xaiulton^^^
Fen 2. Do(5lnna $.
^ iTiblur^"^'*' prajcipuc poft comeftione . fubito cxicrir,fiiie ipCiim pcr fc aperiatiir: & fii m,>rr.,.„ . prohibcn tia Uciit quics:(5c di- dor miiitus:<Sc cxcrcitium plurimum.Dolorcs
ctiam' t [ ] ipiritum rcibluuntjlicct ctia ef».q«atn, complcxioncm pcrmutent . Et cx iimima ifto rumquidcmdolorum funt^ qui maioriscxi ftunt imprcrsionis,ficutdoIor oris ftcmaclii , iiuc (it cxtcniiuusjfiuc mordicatiuus: ct omnis dolor,qui crtcii propinquitate parti cordis.Fc brcs quoqucfunt cx cis qux dcbilitatc faciunt 10 proptcr rcfolutioncm,ctcuacuationefangui nis,ct fpiritus,6c complcxionis mutationcm , Amplitudo quoqucpororum cfl cx co , quod ad hoc adiuuat^ ut dcbilitas ^ [ rcfohicns ] acci ^.^ 4 « reC^a dat.Et multa famcs huius exiftit modi . ECx ct , prouenic. quum totius corporis dcbihtas unius mcmbri, autpartis mcmbri fcquitur dcbiHtatcm,quead modum corporis dcbiiitas prcptcr malitiam , qu9 ori flomachi accid it, qun: tata cft , ut cius uirtus rcfoUiatur:ct quum alicuius cor ct ccrc
miV^n,- !-^'^iiit^». niia ui^utqui
Sld^n?'7?'l^^^'^''^ euacuationcm. Et in conCs Zt importunitas, 6c rc^imi
tSa'^' ^"f '^'''^^^^^^^ lunt ficut uirtubilitl'^,^^^^'^^^'^^^''^^'^!^^^ "O" digcrit^aut dt-
6c ' [^"^^'^"^P^-opter rcmancbunt humores, ilatio ^^^^ ^^^^ cxibunt.-autcanalium coangu-
■^»feam cxprauorum ac redundantmm in uentrkulo ^orum copia,ac ex cruditate fien.docet Gal t . defym*
^^•^^«Ar«rt/f^r,,^,,o^,,e caulas x.de fjmp '"caur&lk "^"J-moro.humiditatis cxcedeniis caufas rcfcrt.
<^^^fis dejiiuatis membrorum . Cap. ap.
r^Aufadcbilitatisaiitcritvcnicnsfupcr cor- Ui^, f "1 ^^^"^^'^'^ • ^^utiupcr fpiritum, qui erit rrutis lator,qux in mcmbro miniftrat: aut fu ^^npiamuirtutcm.IUa vcro cuius caufa in me
S&f ^^''P'^^ tVigida:licetctiam fit,quu Ri W elhcit, idco quod cius opcratio fri. p^^^^f^^^^ inltuporc fimiliscxiftit :
balni "^^^^'^""^ accidit ci, qui multam in 5° lct-, ncq^ cius uirtus cum ipfo rcmancrct Pis 17^^^*^^'^^ facit,imm6 ci,cui aducnit fyn- Proh ii "^^-^^^ ' proptcrca 9 uirtutcs pcnctrare rcan^i ''''^ ^"^P'^'^^'^ humiditas,propte biis?^f ^^^^ oppilat,aut aiiqua cx orgritudinipronH .P''^'^^''"^'- ^"^^ ^^iis maiorcni ^uc nn ^^^'^^ habct,nc m homine apparcat,nc ' lor 'rT^^^^^^^^^^^-^^^cquc a:gritudo,nequcdo. uic Vr^ ^'^^itas tc xture illius mebri in fuis ^
10 brum a quolibct S[no cumcntaHumnichcmcn g r nocumfro tcrpatitur, crithomohic^ [ucIocisa:(luatic~ h B. ucWuTr nis, ict qui cx pauca rcfoluitur caufa.Et cft^quu »«^^umns arga caufa dcbilitatis cxiftit multitudo tolcrantig a:gritudinu.Etcft, quu aliquod mcmbrum iii crcationccftdcbihus quoda , aut alio dcbihus cxiftit,ficutpuh-no,ctcercbru:ideoq; critrcci* picns,quod fortius natura a fcipfo cxpcllit : lo cus cnim ccrcbri proprius,fialtus nonefict,cx tali modo rcs proucnirct,qua tolcrarc n5 pof
A N N OT AT J O N E S.
Caufas inhecilU a&ionis cuiufcumquepulchre Gal.do cet.utperquirenda fint.pfimodc fymp. cau ncmpc ultiu "p. t. earum omne in partis principiSypartium feruientium, <^ facultatis affeClm referens.pcr facultatcni uerOi & ffnan & potentiaipfam intelHgitftcuti ibidem. licet coliijcre ,
^^"taria^ peVS^^^ naturales,& vo ex^Himauit enim is facukatcm^a re cuius cHnond^flh^
^^mplcntm Hi "^l ^ compofitione 4° wfifolauoce.uthabeturnh.qHodanirnim.te^np.corL^^^
tioiicmT]^'^ iccundum congruam difpofi. Vcro JJ-^^^^^q^i'^^cmpervilloscxi{lit. liiud Propter'^''''''^'^*'''^^^^?^''^^''^ propria, cft aut ^cfolu/- ^^^"^^P^^xioms mahtiam , autpropter P''ia-ai,[?^^""^ cuacuatione fada,que cd ei pro. ^ionec L ^^^^^^*^"^"^^^ modum lcqucnd i cuacua- Pnum a^''^'- Etillud,quodclUurtuti pro- ^^itcraH ^P^^^^ionum multitudo , 6c iDfarfi i"itus ..^p.^^^^^i^m uirtutcm debilitat,licetfpi ^ ^i^^ afloc^ ^^^*b^^^^^"^ aflbcictur, qucmadmo ^Ue cauri^ r^^ '■^^"^^ unaquaquc caufa.] Quu^ ^^C)dum f^^"^^^^"^ ^^^^^"^ conurncrauimus ^iuius ' i'cmotas caufa? cum eis mifcuc- ^auft '•^"^^oiiiunaaium caufarumcxiihint ^ 'J/iii^nicmus cx cis caufas cx mal itia co-
Authortamenhic uirtutem a fpifitu difihmutyneqsparte qua pfmceps ell,a nonpfmcipefcparat. Reliqua cx Gal.
uarijs locis collvgit,pr^fcrt} aute ex i . .weth.Scd uide et «p. r. i & Je
lth.de ufure/pir.& i.de rat.ni.in ac.& 3 . eiufdem . uide '"«^^P^.
&ea qu^fupradeijsqu^ dolorcmfequuntur.annotaui ^'''^-
mus.Vnumhic addit.quud omnes & uoluntarip & natu clmml rales a&iones parfibras obeantur.de quo fupra Aucrrocm '
2.CoU.contra Gal.fententiam fcntire admonuimus . cap, 1 55»
'doctrina TERTIA FEN 11.
^ co^^.n.- ^^ufas cx corruptionc acris, &z aq ^^^^nt o,, ^^^^ ^^^^^ fpiritu cua f^to -^'^^^^ "^^^^^ ^^^^^'^ hmilis,& preci
-"^oriai^ — x-^-xxv.iL....w.io,uLpicci P^ufio in ^ ^^'^^^ uencnofarum uirtutumex
^umpt3,.^,'''-''^^Jtiu corpore.Ex fummacaufa P^ndeut n T-^i^ilitatis funt,q cxcuacuationc &-r..-^. • ^^^/^uguiniscxitus,^:'^^ ucntcr,] |n (ubtihbushumoribusi& aqua hy . ^ mcifionc t cxtrada, quumeius '.;^\uitaiubito cxtrahitur, 6cpcrfora
^^Picoru ^^■'^^^^^^shumoribusi& aqua hy ^^^^'^ntitas |ncifionc t cxti-ada, quumeius ^^omagnia' a^^^^'^^.^ cxtrahitur, 6cpcrfora POitcmatii;,qiiu abco muitumpus
Cuius funt xj. cap. & due fummcc .
Deaccidentibus&fignificafmibus. Cap. r.
^'CCIDENTIA 6c%nificationcs fccundum unamquamquc trium pdiclarumdifpofitionum unam triu dcclarant fignificationum , nut rcm prcfcntcm , dc qua dicit Gal. quod foli confcrt infirmo,in co quod faccrc debet , autrcm prcKtcritam, dc quadixit Galcnus , quodfoliprodcftmedico,quoniam dcclaratipfum in fua arte cxccllcntcm,6c cius confiho magis cre dunt,aut rcm futuram, dc qua dixit Galcnus , quod utrifquc confcrt : mcdico^quia dcmon- AVIC I ftrat '
130 Liber I.
ftrat ipfum in CiicL rcicntiaexccllcntcm: 6c infir mo;qLiia dcmon(h-at qualiter ipfc fit rcgcdiis. Signilicationiim ianarum quirdam funt , qua: ccmpicxioiiis iigniricantcqualitatcm, quas in fuo loco nominabimus. Etqu.xdam funtqux figmficant coajqualitatcm compofitionis , ex quibus funt rubit.atialcs,qua; verbi gratia funt , ut fit ' [ forma,] 6c (itus,oc quantitas,& numerus fccundum quod oportet. Et lia: quidcm di fpolitiones diuifx fncrunt. Et cx cis funtacciacntalcs,f!cutdecoratio,&pulchritudo . Etex cis funtiina!e:^,5c ipix funt,quc liuntcx complcmento opcrarionum, & que inccdcndo fccundumpcrfcclionem proucniunr. Omnc. n. mcmbium;cuius operatio complctur,eli: lanii modus autcm cx operationibus cogno(ccndi clHccundum mcinbrorum principalium difpolitiones: fccundum ccrebrum quidcm cit p difpodtioncs operationum uoluntariarum,(Sc perdif
num cornni per cgcilioncni fi cft nigra , autfi trina, <5c fupcr quod fignificat ] funt rcs uilP lcs.Etex rugitu (lipcr inPiationcm 6c nialitiaifl digercdi,e(laudibilc,huiufmodiquoqucrun! cognitJoncs,pcr odorcs,6c laporcs oriSj&r^' qua. Etcognitioncsphthifis,6c hctticx pcr"'^ ^^,-^^ guium gibboiitatcm funt uifibilcs, lcd funt cap. corum qux fcntiun tur communitcr • t'^ ^^^t, autcm,quum,quod manifefte fcntitur, rcm'| 1 0 gnificat occulta: qucmadmodum rubor po0 ^tu^, maxillx pulmonis portcnditapollcnia, bolitas unguis uicus pulmonis. Ex cognitipijf busucro, quxhabcntur cx motibiis <5cqui$il bus,trahiturrcs,quam modo narrabinnis. gnilicationcs ucro, qu^ fumuntur cxniop qetis , funt iicut appoplcxia,(Sc cpilcpOa,&t copis,(Sc paralyfis.Et quxcx motu fumuntutj funt,ficut horripilatio,(5c trcmor,(?c fingultuSl
6c n:ernutatio,& ofcitatio, & haliccs,& tufsijjl ------ ' ri.Ui \
per difpofitioncs fcnfusx per opcrarioncs cxi 20 & faltus,(Sc fpafmus,quum incipit i^afinari.t ftimationiSA^ lecundumcor quidcmedp pul carum funtquxdam ,cjua;proucniuntcx o|»
tione naturojprincipalitcr , iicutiingultus:
fum,cv pcr anliclirum. Et fccundum hcpar qui
Part 55
^^,,^ ^iX^^,. c : ^
b B. nelocitate .
cf B. in flmili haic.
d B. rubftantia< lu.
dcmeftper cgcihoncm 5c urinam:!pfius nanq,debilitatem Jgcilio,^^ vrinaloturxrcccntis car nis fimiles fcquuntur. Accidcntium autcm , q €gritudinesiignificant,qua!dam funt, quxip^ iam dcmonftrant iEgritudincm : iicut diucrfitaspulfusin^[ fcfcinatione] {ni m fcbrc, ipfc nanque ipfam figniiicat fcbrcm. Etquaidam
qua:damquxproucniuntcx opcrationc r.isaccidcntalitcr , ^ ficut fpafmus (Sc trcrn^^*^ Etcarumquxdam funt uoluntariit pura;U^j| aiihiatio, (3c rcuoiutio dc latcrc ad latus:& T dam funtcompofito: ex naturali , & uoUint ' ria,ficuttuifis,6c ]ni(^l:us,(Sc ci^cfHo . Txii^^[^^l
bus [ uoluntas fupcrat naturam] ficut , & cgcfiio,quum uoluntaria non cito tHnt<J* , 2ni6c, ccrc. Accidcntium autcm a natura finc uol^;^ || tate prouenicntium qua;dam funt,qu? '
fificantur,autproptcr diucrfitatcm fuarui^^
- - . y. . . - quidcmqucdam(unt,inquibusS[narur^
luntquj a^gritudinis fignihcantlocum , ficut 30 ratuohintatcm] ficut nuTisA quedani inf ■
pullu; lcrrinus,quum in parte pcdoris fucrit hn^^^ r nninnf^c r.i,^^.^». ..,1 f.r^ut mi(^t^!
dolor,quoniam fignificat quod apon-cmacH: inpannieiilo,(5c indiaphragmatc,(Sc ficiit pulfus undofus ^ t [ ] quoniam fignificat ^ q? apoftcma Cu: in corporc pulmonis.Et qu.edam fignificant(:gritiidinis caulani, ficur fignincationcs rcplctionis pcr diucrfiratcm fuarum difpofitionum,quarumquifquc modus alique rcplctionis modum fignificat.^ Amplius acci dcntiumquojdam (unt [prodcuntia , ] qu;e cum a:gritudinc incipiunt,(Scfiniuntur , ficut fcbrisacuta,(Sc doior pu.^gitiuus, 6c coangufta tio anhclitus, (Sc tufiis , 6c pulfiis fcrrinus cum apoftcmarc latcris. Et qua:dam (iint , qu? nota lioramnonliabent , 6c icgritudincm quandoque fcquuntur, quandoquenon, ficutdolor capitis cum fcbrc . Et funt c|ucdam > que in fincrcieucniunt, dequibus funtfignificationcs crifis,(Sc maturitatis iignificationes,& fi<»^nifica
ilrant J fcn( Lis,ficut horripilatio: ^^'^^.V^^ -'feJl fcnfus non ^ [dcmonftrant,] quonianin^^^J tiimtur,ficut * [ faltus. ] Hi autcm motus di^^^§
tioncs prohibitionismaturitatis,&fignamor 50 quc adiuuatur pcr inl tis: harum autcm plurinie luntin a:gritudini- principale, ficluqnii bus acutis. Signiucationu pra:terca alix funt , ficrcus a mufculis uer
fcntiarum,quoniam tufiis in fcipfa .ct ftit quam frltus,autproptcr diuerfitatc'''! r^^, uorum motorum,quonia ftcrnutationisj}^ j ui motorum plurcs iiint g motorum ^ , Tusfis cnim completur motionc nicnint pcdloris,fcd ftcrnutatio copletur coninn^^^jj ncmotuummcmbrorumpccloris, <^.^^.g5, i»roo, . fimul. Scd quantitas timoris in cis cft din^. jj. . quoniammotusfinguitus ficci maioris ci moris.q motus tulfis,licet fittufiis forti^^dj^j quod autcm natura iuuatur,cft,quun} q^^^^^^ (h-umcntum cft'-''nt[ii ,
fennbllibus comunibus , & fanc ea q^xsut fumpta ex crea cura .
f B.Et Hgnifica tiones q-ndem ficuciftericiaf,an ilt nigrayati cho lcfiu.
quc m co quod de membris apparct,fignificat: qux funt cx eis fumptx, q propric lcntiuntur , licut coiorum difpofitioncs ,6c difpofitioncs tadus indurirlcoc niollitic, 6cin caliditatc 6c frigiditate,6c inrchquis : autcxhis<^ [quo: comunitcr fentiuntur,5c funtca , qux funt funv ptacx forma] mcmbrorum,6cipforum fitibus,
um iuuatur in cxp^^^ uentris.Etcft,quumP^^jgf ftrumcntum iuuatur cxtrancum, ficutiiJ%ii intuificndoabacrc. Principiorumvcr^> « diuerfitatcs,aut ilintcx mcmbris,ficuttn| ' naufca,aut ex diucriitatevirtutum agcnti jjf^ quoniam " [faltus]principium,cft natni'^^ !^^ ^^^^^ lis vcro principium cft animalc. Scd & P^^^,jj '
., ^ . .= > ^ y ^ tcricdiucrfiratcm,quoniamtufliseftai?
6c motibus,5cquictmus. Etfortallc illafignifi tionc,6c faltusa ucntofitate. Ha:cr ^ cat)ut iploru diipoiitioncs occultas , ficut labij faltus uomirum . Ipforum prxtcrca quatitates augmctatcc fi fucrintaut diminuta;,6c coru nu mcri,fortafteoccuItoru dilpofitiocs fignifica-, bunt mcmororii,^ qucmadmodum curritauii gitoru,qua: hcpatis paruitatc fignificat, ^ [ 6c c^ contrario . Et cognitioncs quidem dipofitio
tiones fignificant in eo, quod dc nicm^^^^/c' parct . Et pl urima eorum dcmonftrati^ ^ ^^jj, cundum difpofitionesmanifcftas . cit f^^i quum occultasdcmonftratdifpofitioncS'y
rubcdopomimaxillo:, qpulmonis ^F^ Jiiii^ dcclarat . Et de fignis et funt, qu? xgritti .
deaionftrant occultas.
f paf^^f^^^;^'^^^^^ 20 cLitinvdica.QLiod vcio fignificat iUud,quod
110 [iriafii :lunt acrcli
itionf luieti i Si'
k¥ iturr iltus, .li^is» iri.Hf (0,
-quf :inta- ' u-uif
roi'^ cti^'^^:
J lum qiu jtgritudincs vult cognofccrc occul vt notiriam adcptus fitiad hoc ,
^^Fucamkicutia liibflantii; cuuucunq,- mc fnnrx^"^'^-^^!^^'^^ cdcarnofum.aut non carno VCH ; > ''''.^^^^^^^odi cft cuLs forma , io ut lciat, i^T.F^'''^'^' apoftcmi hocquod habct hanc ^'6 iram^^ft la co - [aut no,cx partc, undc fux Xil rZT^ ^^^^^P'^^"'^^^^^"^^>aut non:] 6c fdatfi cfl; . 'P^*^ '-'''^1^^^^^ rctincatur, vd no
ma 3.
dis: aut cnim fignificat cx partc rctentionis n5 naturalis,ficut quumrctinctur rcs qux folcbatcuacuari,qucmadmodu accidit illi , cuius urina rctinctur, autcgiffftio : aut fignificant cx partc cuacuationis non naturalis: & hoc qui- ' dcm autcrit dc fubftantia mcmbroru, aut n5 ^crit ita.Scd quod cft dc fubftantia mcmbroni tribus fignihcabit modis, aut cnim pcr fuiipfius fublTantiam fignificabit,ficut annuli , qui
led id , anquid rctincatur, vclno: fius fubltantiamfignificabit,ficutannuli , qui
ric{^,.^^!p!'.^^'^'9'^^^/^^'^P^^ locxpuuntur, hcrpctc cfthiomcnum in canali
qu(xla] • f ^^^^^^^^^^'"^^^^^^ i'ctincatur,aut pulmonis fignificant: autfignificabitp quaiii 1 infV^ . ^^/^ labatur, & qu? rcs fit , qua titatcm fui,ficut corticcs,quum in d yfcntcria
in \-^r^ 1 »-^v.>xaLAiLui,tv qUCrCSfit , QUa
e^H? 'T'''^'' P«^^i^>iic, aui ab co labi, do ^ccmslocum fciat: quatcnus pcr ipium iudi
.^Poi cmatcfi cft in ipfo,aut ab co longinquu. f ciatcuisfocietatcm,itaut mdicct fihabct maVi "^f^^ ^c^autproptcrfocictatcm , &fi cin /7!' - a ^P^O"^^^ proccftcrit , aut a fuo fo-
Paratur., cftdc fubftantiaipfius , an ipfumeft Darlf "^^^'^^ ^'^^^^ pcnctrat, quod ab alio fcpa ^^iatur,donccfciatillud, quod comprchcn-. tu .1 r^^ cftpollibile illad,quod cuaciia Pc/;ir '^^ e^^cuatum fuiftb.6c, vt mcmbri o- ^vitn!r ^^^''^^ ^^^^^ ' ^P^^*"^ cognofcat llito '^^""^^^ n^cumcnto,quodin cius cofi f^.j P^^^^^ionc. Totum vcro hoc.p anatomia - . P^^^^^^-^cias prxtcrca tp mcdico , qui uult
egrcdiuntur, nam fi fucritgroflus,fignificatq^ vlcus in grofiis cxiftit intcftinis, & fi llibtilis , fignificat <y in fubtilib. cft intcftinis^aut fignificabit pcr colorc fuum, qucmadmodum hypoftafis pctaloidcs: qux fi fucrit rubca,fignificat,q7 cft in mcmbris carnofis,ficutrcnibus:& fi alba,fignificat tp cft in mcmbris ncruofis, fi-
^^xirn \ • ^"^'^^^ F^^t-itica cp mcaico , qui uuit proptcrca q^augctuf, autproptcrca qj minui ^ccultK ^^^^ r^*^^"^' '^"^ ^^"^ mcmbris cxiftunt 30 tur,ficut ftcrcus & ^'rina,quum pauca fucrit ^„ ''^cccnariacftanatomia.Ounmn: ana , -»ni- t/t- (ii- .w>.n i-.imii.'.1/>
Occi ' ^ '^'^S'-^'-? 4"* lu lucmuris exiuunt fi tom- '^I^'^^"/^'^^^'^^^^ cft anatomia.Qiuimq^ ana ' iiocr^ '''^'^^^^^^ acquifitafucrit,oportcbitpoft c<' l ij^^?-^^^^ ' ^P^^"^ ftudcrc in [ cogitationc ] g 7.'^'^^^ii^ioccultarum fccundum fcx rcgu ^•^j ^vUarum prima eftdc nocumcnto opcratatilv!?^'^' ^^^'^^^ o,pationcs,cum fuis quaU fuMiiif -^^^^^^^^^^^'^"^ ^^^1 ' quarum '
Vcr6 ciT^r'' ^ft Pn»^a 6c pcrdurans . Sceunda tio pcr 1 ^^^'^^^^^ fuacuatur, cuius iigninca
noncft dc fubftantia mcmbrorum,fignificat, autquia ipfius cgrcfiio non cft naturalis,ficut humorcs fani,& ianguis,quum cxicrit , aut cp cftnon naturalcin qualitatcfiii,ficut fanguis corruptus,fiue confucucrit cxirc,fiue no :"aut quod cft non natiiralc in fubftantiaabfolute , ficut lapis : aut q? cft non naturalc quantitatc fui,licctnaturalis fit eius cxitusj& iftud cft,aut proptcrca q^augctur-, autpropterca qj minui-
aut multa:aut vtfitnonnaturalcin qualitatc fui, licctcxirefoicat,ficutftcrcus,& vrina , q funt nigra-, aut fi egrcdiatur apartc non naturali, licct cxirc confucucrit,ficut ftcrcus, 5c urina ^ j quum in egritudinc ilij J per fupcrio • u B.cum in xracgrcdiuntur . Doiorisautcm lignificatic- gritutiinc ileos, ncsin duobus comprchcnduntur gcncribii.v . 6c iiiud cft,quonia dolor , aut fignificat p fuu . locum . vcrbi a;ratia quoniam fi fiicr it in dcx
tio p : .^'^"'^^ioa 1'uacu;
^ Pcrdu^J^n.' n'^'''^^^ f ' ^"'^ '^'''^ "^^^ i^'^'''" > tTa^crit in hcp.uc,& fi Vn finiftra inlplcne 6c cft: " L-r conl?.?,'r"'f ^ ' P^^P^^f ^^ia quum pcr fuam fpecicm fignificat,qux fit in-
lius cauiaiqucmadmodu diximus indodrina caufarLKUcrbi gratia^quoniam fi fueritgrauatiuus,fignificabit apoftcma,qd cft in mcmbro non fenticntc^aut cuius lcnlus dcftruclus c(l. & extcnfiuus multa fignifi^-abit matcriam . 6c mordicatiuus matcriam fign ificabit acutam .
fcm"! ''^^''^^'^^^'"^cft' proptcreac S^JS idc^^^^»i^dunt. Etprimacfiiidcm
non cft ,aut matu-
tiaau " P^^^^^"*^itioncm mcdiantealio. ] Tcr
tc ^,'^ clolor.Et quarta cft dc apoftcma-
tibir T'"^^^ ^'^ ^^^^- ^^^'^^a accidcnfig^ii)}^*^^™is^[&comparatis. ] Etcorum (Sc i^ ^ ^^^^ noncft prima ncquc perdurans : facian 'Y'^^'"^*^^^ carum fcrmoncm diuifim
Apoftcmatis autcm fignificationcs tribus exi ftut modis:aut cnim funtcx fiibftatia fui: ficut
, -^ui. 5 .'3, cC^^^^y , r --«"Y" ^ ^^'-i'- uiuui.>.auL cnim mntcx lUDitatia lui: licut ^'^^^^quoniam n ''''"^ ^''^'''H^'''' ^]^ cryfipila,quc cholcra fignificat rubca: aut lcli
1 Q^-am,quum ODcratio non lccundu rofi6,qux cholcram dcmonftrarmgra : autex
loco (ui,iicuc quu fucrit iii dcxtradignificat , uerbi gratia,qu6d eft apud hcparaut i finiftra-, fignificat,quod eftcx partclplcnis:autpcr figu
iiatural ''^^^^'^'"^^^^^ opcratio non fccundfi licatur n ^^'^'^^^^'^^^•if curfum,qui cft ci, figni tlirtutis ^^^^^^^^ accidit nocumcntum, & ^UcE eft J^^^^^^^^^^^^^uuacgritudincm fcquitur, ^^^uum quocft uirtus . Opera-
^^^^cios O^'^^ ^"^^^cumcnta funt fccundum trcs ^^^uli m*;, ^^^'^^^otics.n. aut minuuntur , ficut • [ ] ^^^^^^^ vifio, & rcm uidet minorc ^ t ? ^^^^'qnunfa^Pj^.^^^^ ^^^T . hcationcs aut funt cx locis , aut ex commu^n
ai^''**^Hi. 'n^^^iUud,qdn^'''^^^^^ Etexcommunitatcquidcmfuntficutnnnc
^P^^im m.i^?''^''' ^l'^'"'" "'^^''^ ' [difiipat,] ^^^^lus Gur ^^Sent. aut dcftruuntur , ficut *^^odo dio,!.?\^^^et: & ftomachus quu nullo Muod r^i--?. *^-Eius autcm quod cuacuatur, &
^ctiiietM r cuacuatur, &
"gnificationes multis sut nio
^ . A r — ^"^'i
rani lui,quoniam, quum apud dcxtram fuit , & fucrit lunarc , fignificat quod cft in ipfo hc patcA fi longum fucrit, fignificat quod cft in mufculo,qui cft lupcr ipfum. Situs ucro figni licationcs aut funt cx locis , aut cx communitatibus. Etcx iocis quidcm apparcntes funt . Et ex communitatc quidem funtficutp nocu mcntum,quod cft in digito , cx caufa antcccdcntccognofcitur,qu6d cft.pp nocumcntuin quod fcxto cx paribus ncruof u colli accidit.
A ^^X.2\^0 r A r 1 O N E S. I Acddentia & (igmficatlones fecundnm &c. AccU dentiapmfcntlapriCterita & feuun quidmedico l onfe- AVIC. 1 2 rant.
Liber I.
Cap. 1.».* |. rant. Hipp.& Gal. t .prognofl, fcnptum reliquerc .
cuntur aut ern kiac ea ratione qua nos ea docmt.quA Wno ^ 7? ramus/igna. funtj, hxc GaUUr.mcd. uelfalHhrhi,ud in falubrixyuel ncutra. 'De falubribus fignls,& fontihus,un de ea fumantur ahundc in eo ar,med.lib. agnurac. 8. ad ^u^Be infalubribus verd hinc adS^ ,£t libris prMerea de affectis locis, Verum infalubria hac figndyalia morbu, ^liapartem morbo ajjethmyalia morbi caufam, alia morhumfimul & locum.alia morbu & caufam^ & alia cau
7)e fgnis diHinguentihuslntet digritudhes prtpriifi & ajjbt iatas eU . Cap. t •
ET quoniam ca,qiiiim xgritudincs inpri? . cipio accidunt in mcl3ro;(5c cfl: quumacd' dunt proptcr aObciarioncm ; quemadnioduii» caputftomachoin iliis alfociatur cgritudim-^^ bus 5 tunc oportct ut ord incmus difFcrcntiafl! Jm| intcr has duas rcs pcr fignum diftingucns .
rnlZZ f^^^^ r.4t;«. ./i. cau^ ccmus igitur, quod oportct nos confidcrarC;
qu.pnSsacci^t. 6C j:.tuma.in^sqaodip
se i ..prxfertim dp ajfec.locdocetur. % Amplius accidemiumquadafuntfubHatialia &c, Signa quK modo di5ia sk.Gal.rurfHm diuidit.& aliqua- I » . 4o tria capita eorumfacit, ut primo aph. quum alia pro-^ pria,nlia ajfidentia , alia pofi emergentia feu poHapparentia efie dicit.aliquando duas tantum edrurn fjwes nu merat,utinprimodecrifibus, uhi qudidam efie propria (lit affe^uum ftgna , quA cum morbo fmiul inuadunt & incipiuntyreliqua uero omnia ait pofi apparere. ncque de
cfl: principalis, & altcracfl- ci aflbciara; & coj* dcrabimus ctia,qua: cfl illa, que rcmaiictpoft' quamaltcra finitur,& autumabimus, quodip facltprincipalis, & quod altcracll aflbciata' ^p^^;
Et tamcn cfl:, quum cx hoc proucnit crror^^ i* hoccfl:,quoniam tbrtaflc xgritudo princip^J
^ ''j""«'".'»'».->f»»/y#m.»<.cw ucyoji ayyarcnwJHs
toquitur . Ferumquod ad hoc pertinet , cum triplexfi-. inorumfitgenusyut a Gil. primo aph . notatum e^ ,/olumprimum genus , quod .f femper inchoante merbo inuadit ,prim6didtur apparere , c^terauerb non pnfno.fed poH apparent . Ex his autem qu^ poft apparmt , quumalia propria ftnt , li.et fcparalilia :aliauerb com mma.qu^ uidelicet in reliquis etianum morbis .tpparent:
,pu u. ""^" ; ' "'^^ y'"''''" > ^«^" tnpicxji-. quod aflbciata & accidcntalis fit illa , qua^^. -
iFl»-»^» ^norumfttunus.utaGd. .rl... ..u ......^ principaHsa^gritudo. Etcfl,quu non pcrcipd
tur,nifiaccidctalistdtu <Sc prlcipalis,ucl^>^*l go obliuioni traditur.] Scmita ucrb oblcru35 j di fc ab hoccrrore cit,ut mcdicus mcnibrorj nofcat communitatcm , quod quidcm ^^'^^^:
- ' . ■ -7— '-t^'^/» .,yyu,^u,, fua Icicntia in anatomia. & nocumcnta fci^^^Mi
qufprcpr:ajunt , utab ifs diftinguantur, qua communiM ?o qux unicuiquc accidunt mcmbro,quoru q^^V funt ; ajiidcntia nunctipantur . cMera ueH nomine lene- dam fn nr icu iu nrrrr-nf ^ o„ ...^n,.-. ,inn tct^^
dam funt rcnfu pcrcepta, qux*dam iion p^. ^ pta:6c morctur in cgritudinc^<5: ncqucindi^^.
funt ; ajiidcntia nuncttpantur . catera ueH nominegene' ris , po.n apparcntiafolent appellarl Sunt erga ajjidentia mniapc[iApparentia yh£c tamcnnonomnia , ajjidentia funt. Q^mobrem.qubdGaUffidentiaquandoq; uidea-^ fur reticerey non ejl contraditTio , quum in poft apparenti^ hus ea intcUigap ,
3 Qj^madmodum curtltas digitorum &c. Bocnuf fipj. l^- Gutfnpfit.hic authortamen li. ] .fen i < ,tr. i . idcm CKlcrc:quc non prms erant lcni u pcr
repetit^quod & Rafis. , y.Cmt.ucap.i.Fcrum hoc cxplo quc doloroih; ^ [ ita ut apparcant priino^ j - ^ut ^uer .CoU. 40 commoucmcs accidetia,qua: luntcis f
4 Snutfpafmus&tremor &c.Conuulfionemfeulpaf '^'''^^
mum hicaitnatur^ej^e opm accidentale . at Gal. 2. de fympt. cauf deprauati motus fymptomata dijiingues alia (jjc ait natur^ opera a morbofo affe^u irritat£:aiia a mor bofo tantum ajje&u dependerey natura ad eoru generatio nem minime adiuuante,& conuulfionetn in fecundo horu capite enumerat. Sant conuuljto proprle ex repletione jjt et euacutione > .aph.fieri tame aliquadopotefi , ftcuti in epilepfiacuenitjqualeuisejl
dcca,qubdhtprincipalisinifi po(lquam<^ dcraucrit,quid fitporsibilc oubd^tf W\\ dat ipfam fcqucns . Acgrumcrcointcrrog^ J iCf,
dchgnificationibus ivgntudinum, quas bns a^gro mcmbro aflbci.atis pofsibilc cn^^' ^ cidcrc:quc non prius erant fcnfu pcrccpt^^'^^ . ^ quc doloroia; ^ [ ita ut apparcant primo; I i% ' quccommoucntcsaccidctia,qua;funtciSf pinquaUcdnccetiacas fcquuntur rcSjnifi ^^^^ ab cis lunt longinquc no lcni u ^qycc^^^-W quoquc ignorat,qubd fint accidctia illi 16g'!Vj qua radici . Ifl:ud tamcn non dignofcitiu' fapicntia mcdici.Plurimum ucrb, qnodeX^^ admemoriamrcducit^cll, quum opcrati^^ impcdimcntum conlidcratur.Qiuimq^ ^P*:^. tionum impcdimcntum inucncrit ^^^^
- . - . 'P (onimlfio^ut non ex materi^ dcns , iudicabit q? irgritudo illa cit
aut reUundantia aut inopiajed ob prauam aliquam & ^ licct quicdam mebro"rum lint talia , qucxiF^ ^
nudamqualitatcm inHar aura cuiufdam ad neruorum pnmipium elatam , conuulfiofiat , contrahenteniynirum fefenatura , ntid expellat,quod offcnditsde huius ergo gc^ nmsconuulfionearhitrandum eji hunc loqui,quumana turaeamfieripronunciauit. Fide proijs qu^fequuntur
••p.».}.4.«taf f^^*^^^^ defymp.cauf.libro copioJijsimS.
iBccps . 5 £x operatlonibus uerb fignificatio habetur &c.
Cap. 5 , gaU.de affiloc.methodi initium au inucnigandos affeSios ^ lot ox, hoc ejfe ai^yqubd a£Iio non Udatur nifi Ufli partc a ^
cap. pr«ftrum — ... r\a^.j:^ r.i. j. j-n- ^ ' ^"6
rimum difpofitionum ipforu cfl, ut fint agritudincs aliorum mcmbrorum ncs fcqucntcs . Capitis cnim fccundumpl^^^j nium fuarum difpofitoniim,riint ^gritudif;. pcr focictatcm fl^omachi.Scdilhid conucrt^^ cfl:perparum . Etnosquidecoramtuism^L bus ponemus ligna complcxionu princip^^^, & accidentaliu fccundum modum co^^^i^ ne. Qux uero unicuiqucmcbro funtpr^^r j
in fuo diccntur CaD.On crnnnuf^^ntci cx 1^?...
ii/i V,-, ^jjv ut^yi^uuu auwnon tmai^Hrniji uja parte,a f. ^^ii? ^^"^^ unicuiquc mcbro lunt Y^^l J qua eaprouenit . Ojiejidit autem lib.de diff fympt. qubd ^ ^ti fuo diccntur cap.Qu^ccunquc aute cX li?^., a^ionos tripliciterl^dantur ; fint^ uel imbecili^ uel de^ ficationibus ^gritudinii copofitionis
f>raHat.i , uel abolita , Scd de auEta quoque aSiione me~ mi<it i.defymp.cau.quam quidam exifiimat ad tres iUa^ Ufionesjquas diximus , non referri . eam tamen (jal. i . defymp. cau. ad deprauatam a5lionem refert , Qua fe^ (iH aiturdeijs qu^excermntur & rctinemur,ptt(i fx i.
ftac fucrint,fenius dignofcct . Scd quc occiJ' fucrint.cxccptis repletionc,<5c oppilation^^ii poftcmatibus,<Sc folutione continuitatisj.j" j( aionc uniucrfali cbprchendcre cfl: diffi^^^^jl* fimiliter illud,quod ex rcplctionibus <5c opP |, tio wib. 6c apoitcmatibus,i5c foiutionc co^-.
h^si^^J!}''^''' Propnumexiftit.Mc n?l!!ifj'',':'^^^^°^^^^^^ didionibus rcfcr
acci' duin iini-
;.Pi arc» ipfi
poll' )clip l iata
Dodrina 3,
plcxio acquifita. Pjiiguccfinis autc Sc adipis cfi minutio lcmpcr caliditatc ilgnificat: quonia
rgo, :
orfif; itcXf^ :iat. quf
tiii ,nii
idi iri' ic^
ni' iii' iii'
mpcr cauaitatc iignihcat : quonia puigucdinis 6c adipis matcria^languinis cft vn duofitas, & caru ftidor ctl fr igiditas , & pptcr hoc in hcpatc minoratur , &i lunt in intcllinis multx.Et ncquc funt fupcr cor multa: piu fqu fupcrhcpar,nifi proptcr matcriam: non cnim proptcr complcxioncm & forma, fcd proptcr curamnaturx pcndcntcm*^i a matcria ilH limi ,o li-]Pingucdinisautcm&adipis congdatio fii pcr corpus minuitur& augctur fccundu minorationcm caloris,(5c ipfuisaugmcntum . Et corpus quidcm carnofum abfquc multa ad ipc & pingucdinc,cfl: corpus caHdum 6c humidii . Qupd fi fucritcaro rubcamulta cumpingucdinc , &c adipc paucaiCgnificabithumiditatcm lupcrfluam,& fi fupcrflua fucrit,humidiratis <&: frigiditatis fignificabut fupcrfluitatcm q? corpus frigidumfaaumcrt& humidu.Etcx corporibus quidcm,quod magiscft macrum, cft frigidum 6c ficcum,& poflca caHdu, & ficcum.dcindc ficcum,quod in caHditatc frii^t d itate tcmpcratum cxifl it^poflca caHd um , qd' efl in humiditatc 6c f ccitatc tcmpcratum. Tcr tium vcro gcnus^ cft fignorum fumptorum cx capilHs. Et ipfa funt,qua2 lumcnda iunt cx rar tchorum modorum,qui funr,vclocitas on«M^ nis,& ipfius tarditas:6c multitudocoiu 6c ra-i aut r^C^^ inuniurcm,autciuriore, citas ipforum: fubtiHtas & i^roflitudo ccn m'-
^id. ll^l'.^^'^'''^^^^^^^^ cxradiabusinhoc.Signa ucro cx uclocitatc
natiuitatis eorum , auttarditatc, autprohibitionc origmis ipforum,fumpta (unt, quod il-. li,qui tardc nalcuntur^autnon nafcuntunqufi non affucrintfgnificationcs, qujecorpus pcnitus languincmnon habcrc dcmonilrcnt r %nificant,qu6d complcxio vchcmcntcr cfl: humida.Qupd fi fcf.inaucrint, nociitcorpus ilHushumidu-atis:imm6 ad ficcitatcm dcclina
ipCt eH n ^'"^^^^^"^^^'^ ^-^H^^^^ infcflat qui
Part 56
, ^P-^ 4. rim T^^''' ^^'^'-^'^ ^'^^"^'^-^^ ^^l- ' ' loc. af. L ^ ^'"^ libro rZ'T'' ^''^''^^ ^'^^^^ '^^^ P'''^^^^o in eodcm eiplj '''^^^^'^•^^^^^^^^i^^^^oc.^^ lUeconmt.ar.
r^^^Jl ^eh^iscompkxlomm, Gap. ?
5in^5^ ^
C Ignorum gcncra,quibus complcxionum di corur^'''''^'''^^^^^^^'^'^^^^^'^^"^^^^^^^^^'^^"^:^^^
gnofatur, cft,ut confidcrct an tadui lani fit nam ^ m tcrns tcmpcratis,5c acrc tcmpcrato :
e B. cBtn tali tnateiia .
Qan,-! /7 ^ '""'•'^'^^^^'''^"incaDircquautatcm. ^a'>Vn V^^^'^^'''^'^^^ ^'^^^^'^^* compicxioncm icfiin^r '^'''''^^ inf rigidctur aut calcfiat , aut pmmicntiatnaturaHmoiHorcm,autduriore,
5id^ Y ^ ^^^''^'^^•■'^^^^^^^^'^"^CLim aquatri rit.^^^^^^^l^^ ^'^>q^^^ moUiticm addat, autafpc icc .man^j^ /a, i^^* ^^nc cx complcxionc non tcmcc- '■t I in m;:, <l""Pofitionc qiiide iingiu f ]
't f ;«f« nenv b+°r^°"^P'^^ ^orpoiis difpofitiof »^1:^ ri toiny • 1 liccniiollit,ci& du
, S''"''-"'^ caliditatcni & frigiditatcm figni-
Poflibi c c?[f '?"5fi'l";''"!"'^ ' 40 b.t.Ipfius,icr6caUd.tas & foVklka^TxTlijsi
%tum t^iium. & gnis.qu^ ,am d,ximus, cognSl-tunt.m Qmm
tusnr?. ^^^"^^^'^i^^^-V-^cdumiUum^c^ui tcmpcra- • ^'^^^^'^itionemipfius: & faciatcxi^ ^i-ieir. .'"^ "^^'^^^^ ^ humidus natura , & ut 1
fi'ieir.'i-^ — ^^A^ wv iiiiiiiiuus luuuia , oc ut
ium n ^^■^'^^^^i^^^aaumindurct,ncdum ii^
autcm caHditas iSc ficcitas ccniunecntur, canil h multo atius naltcntur, ct ciut multi ct erof fi, qiicniam muititudo caHditatcm ficinificat ct grolTities multam fumofitatcm, id?ocjuc iu luucnibus cft amplius quam in pucris,ouonia pucrorum matcrixvaporofiE funt, ct non fiw mofx.Ethorum contrariaipforum fcquiitur cotraria.Significatio autcm cx partc fiaurecft 50 quod crifpitudo fignificatcaHditatcnVct ficci tatcm.Efttamcn,quumforaminum,ctporonl mucnittortuofitatcnv,fcdiftud non mutatur quum altcratur ccmplcxio . ^ [Dux iicropri^ mx rcs mutantur,ict planities huius fi^nificat contrarium . Ex partc autcmcaioris niercdo figniHcat caHditatcm , ct fubalbcdo {mnAczt frigiditatcm,ct S [citrinitas] et rubcdo a^quali tattm lignmcant,ctalbcdo fignificat,aut friai- , <i^tatcm,authumidiratcmu(icmcnt;m,fi(^t T: , ''^ vcnaru n r.^^^cOlTT,::::^: . ^ camtiaiaut fortcm fi ccitatcm, ficut aceidituc
gctabiiibus,c]uum ficcantur, qux cx fua nigrc
iUm Qi,: ^/>; ""^^'''^ x.xviMict,iic uuiu u- ^um r? V ^'^'"i^^Pci-atus, propterca quod mul ^^tficp?^^^^^'^!^'^"^?^^^^^'"^ opinabitur qii6d Ptcio. ^ [, ^^c^^^^nix & fol:& nix quidcm pro PjW'*'''^'^''^'^3iUat& coiigclat:6c folquidc °g«^> moiuri^^^'lPSi'ofiat.] Eorum autcm pluri-
ditas ^ , ^'"^^'^ i-^t fint macra, quoniam cru-, S^nus ^^^^^'^^ in cis .Sccundpm ucro cft ^^onia^^^^'^"^^^''^ carnc&adipc aflumptorri ^iciitiV^ ^ i'i^bca, quum multa fucrit, huftitibi';:pV''Snificabit& caliditatcm, &cxi^ Jiis non ,i n^^- Patica fucrit,6c adcps mul gucdo ai t ! ^^^^^'i^fignfticabit ficcitatcm.Pin ^^^iiicanf ^^^^r^^^^Ps fcmpcr frigiditatcm fi- ^'^^^nt vcn. ^^t ^^cum hoc
^^^ochih"^^^ .^"gufi:atio,6c fanguinispaucitas pter mino a<-hicnerit dcbiHtas cx fame ^ftpr:T>n...l^^^J^^^™ianguinis naturalis, qui ^ ■ " ' L*mbra cx n utri-
ccmplexio hu- ^&tiJi noii Vff •• ''r^^^"^^» natura. ] Et fi ha:c alia '^rtucrmt/ignificabit qu6d cft com-^
pnmar cau/xal tfrantar altera tione coaplcxionii.
g B.&taffedo.
4 ^itprien.,:/ "™iancuinis n
1 ^cntoT^^f^^s ad iUud,cIuo meii
■li %na noh 'J- ^^.^'^^ldu natura. ]
dincaut uirid itate tranlcunt ad albcdincm, ct hoc quidcmncn acciditiicmiiiibus,nifi in finc argritudinum ficcantium.Et canitici quidg caula apud Ariftctclcmcft coucrfio ad cclcrem phicgmatis , ct apud Galcnum eft [ t fitus,jqui nutrimcntunicomitatur,quod ad c;i-
t auchariJgi.
134 Liber 1.
pilios V€nit;quum frigidil fiicrit:(Sc fucrit mo- coagiiftationc,5c finc curtitatc, ° [& prccip"^ "
tus cius , <5c ipllus pcnctiario in poris,tardara . mamuim & pcdum,] 6c vcnarum ampHf^^!^' ,
Qnumqi duas didioncs cofidcr aucris,Tucnics &: cai ii apparitio,6c pulfus maenitudo,& tor-
cas pro cerro propinquas:quonia caafa in albc titudo iplius , & maanitudo mufculorum;^
j B.ajffch^rcg dinecolorispiikgmatis: 6c caulain albcdinc^ propinquitas coruni cxiunduris^qucniaoP'^
t acachaiHgi. [ j fitusjcll uua . Et dc lioc quide phyficus tra- rationcs aiigmctatiac,5c compofitiuc form?»
(ftarc dcbct.Pod koc acrcs,6: rcgioncs in rc pi caliditatc complcntur.Et frigiditatcm icq^^^^
jorum opcrationc iiabcnt,qii?e cft oblcruada ; tur omnium horum contraria,quoniam P^^^ fv ,
k B.rtoneniwi ' Li^«^-n-timctur,q7 1 nigro fit capilius tiauiis , ptcrcam ^'[minorantur uirtutcs naturalcs,.^'^ cxpeft^mr, fcu ^^^^ cquaUtatcm coplcxionis ipfius fignincct , lo non complcnt opcrationcs natiuas & crcano ^
exiaimacnr , cj, quum caui habuerit:ncquc in capillis fclaui ni ncm.<Sc complcxionc ficcam lcquuntur r
«pillo^i^^m' ni rSi'<^^^-^iii?compIcxionis cius fignihcct calidi tas & curuitas:"j6c iundurarum manifcA^^ti^''
gro hgn.ficrrar ^^^^"^^ ^l^^^"^^^ iplorum gcnus cam qabucrit . ] & apparitio cartilaginu m cpiglotti,& mioA^
coplexio *c}u% Actatcs ctiaui in rc capiliorum opcratur, quo cft nafus cqualis.Scxtum vcrOjCilgcnusfg^^^r^^ion
li$,qaac ei inh« niaui iuucucs funt,ficut mcridionalcs, 5c puc- rum fumptoru cx vclocitatc pafliouis nicbrO' ^^Ja
yrcdilnifcln"! lcptctrionalcs,6c fcncclus c{l,licut mc- rum.Mcmbrum. n.quum cito calcfit abfq^
lorfi in aifacha ^'^'i' Pili ptvt*^^'^-^ P^^i'» uiulti , (ignificant q? ficultatccft calidx complcxionis^ qiioiiia co"
Jebifig^iHcarur ipiius couiplcxio: quum crclcct^ad mclaucho- ucrfio in gcncrcproportionali cllfaciliof "
«cmpicx.o «ii liam conucrtctur:^ in fcnc %nincar,q^ in prcc ucrfionc ad contrarium:ctfi cito infrigid-^if^^!'! «^«''"ewXn i<^nticftmclanclaoIicus.Quartuucr6gcnusfi- lo rcscritc contrario.^if [ ] Qlio^^^%,,
ipfum . gnoru cfi: fumptum cx coiore corporis. Albc- quis dixcrit,q» oportct vt rcs fithuicc6trarii(^ ^ jro
do.n.lignucll priuationis fanguinis,aut pauci nos nanqucpro ccrto fcimus q? rcs non P^^^^ ^^^nui
tatis ipiius cum frigiditatc:qiioniam,fi cum ca tur nifi a fuo contrario,& no a fuo fimiii = 7. coT''^"
lidiracc circt,<3c humorc choicrico^cifct citrini- cx hoc ucrbo,quod tu pra^mifilli, proucnit^^ ij>r„
1 B. mnlcirodi- tas.Et vubcus quidcm lignirtcat fmultum fan pafTio a fmiili fit dignior . Rcfponfio crit^^ ion,;;^
ci g^ini.,Et ruffus, cc fubrufl^is fignilicant calidi fimilc a quo no patitur rcs,cfl jllud^cuiusqiijf lui,^.^^
triBus,& rtff»» tatc.Scd lubruiTus plus figuihcat choicram ru- litasA qualitas iIlius,quodci lunilccxinitA e
fignificac c.hdt bcam ,5cruftus fignificatlanguincm cholcri- unalpccic^c natura. Qncd autcm caliciitis^\ ,g,i,^^J-
tacrmJed arri cum.Ell tamcn,quu fubrUif us j Iknguinis figni alio,non cll: fimilc ci,quod clt minus cali^^^^^ f^n^
pm>k4Thoi'rI ^^^^^ pnuatioac.licct no fit ibi cholcra rubca : 3« immo duo calida,quorum vnum cll cali^'^';! pi^i
& ruff .s fangm qucuiulmodum acciuit in conualclccntibus. diucrfihcantur,(5c illud quidc,quod c(t
jscm.na fangui Fufcus autcm uchcmcutcm fignificar frigidita calidum,comparationc cius,qd cfl: calitii^f 5^ct>fo;
fit^^atoducme t^'^^-^'^ 4'^^^^^^ ^^^^^^'li^^ui^" fuaguis,(Sc congclatur fi io idii.Fatiturcrgo cx hocvndccilfriS^^'' ,.f "r'; "?»
^ ^ • ilIcpaucus,«5cadnigrcdincmconucrtirur,& comparaiioncilliusA non calidum. P''^^^^^!-. kdit
cutismutatcolorcm.Etbrunusfgnilicatcali- ctabco,quod cflipfo frigidius, & a frig^'^^' ''«^it*'
<; A .vnfe ^'^'^^'^^^'^' iiidongiauus frigiditatcm fignifi- vnum tamcn corum ipfius qualitatcni auf ^ ' ur
Lff f^wi;- cat 6c liccitatcm, quoniam calor ell , qui pura ^ pr^bct ci augmcntum , quod cfl in ipi"^ i^ff^
t.cem (^-vhcK cholcram nigram lcquitur. [Scd gypicus fri tius 5c altcrum minuit qualitatcm.ipiiu^ % p
&re phL^.ii». giditatcmfignificat,6crcmphlcgmaticam.Et altcratio ad id quodi fui qiialitatcprai/tatf «^^^br,;:
ncam.Ecpium itanucus] thgiditatcm ^c humiditatcm figuili 4o mcntum, 6c mutatillud, quod in ipfoc^^^^ij ' ]
r ij Idcirrini- cac cuui pauca rc.mclaucholica : quouia e(l al- tius,critfacjlior.hcctfithoc alia caufa,qi^^'f ,i
tatcm & bedo cumpauco viriditatis:critcrgoalbcdo fc cui eorum,au« in^ f qualitatc commum^^l^i;
IlemaV^.^m f'^'^'^^^^}'^'''?.^'''^^^^^^^ cft propria:ct coutradicit] ct ficut ilUid , ^
tacl & nigr.. ^']'^''''' vitiditas fcqucus 1 •mguinc con in fui n atura cahdx cxiftit complcxioni^i^' f
4imem.Btui;r gdarum,qui traUit ad nigrcdincm,tiui commi cito rccipitin fecalidi opcrationciii.ni^^P 5.^
g.itudin.lv hr- ftiis phlcgmaii fa:l:us fuit uiridis : 6c cburncus ptcrcaquod caliditas dcftmit opcrationci^^ 1 J
rd"cicnmt' «m j'^'!''^ phlcgmaticaiu cu pau- trari),quod cft frigidum, ^ [co quod rcfr^f '
&uir,d.uce. & cacholcrarubca.iitfccundumplurimumqui iHud, quod complcxiocalida vult cffi^crc
«6 eft hoc fem dc iiiutatur color proptcr hcpar " [ ad fubruf- augmcnto in calcfaclione Quum crgo np^ ^
per,.mnv3qua fcdincm& albcdincm , 6c proptcr fplcucm ad currunt,etprohibcns dcftruimr, iuiuint
caTslSca fubi^uftcdincm &: nigrcdincm.6c in cgritudi- bo in calcfacicndo , ctcorum adiutoriu^,
tio ucro cv co- nibus ncmorrhoidiim ad iu jruftcdmem 6c vi quitur duarum qualitatttm fortitudo con^U
]oreiing«:.r.p riditate.hoctamcn laon eft kmper,imm6cft , ta . Quum ucro cxtrinfecacaliditas ajq^i^^,,,,
;f4hr&intefti q^^'^ ^^^^^^tat^^^^ Coguolccrc vcro cx colorcliu^ dcftrucrcvolucrit:calor innatus,quicit^^^'^3
^:roA.n.r, guxcompIc:aonciii iiomacni,6cintcftinorri, crit rcs fortior in rcfiftcndo , adco utucij^^^
c|met.rf, in cor cft difticilc, .\ cx colorc oculi cognolccrc co^ calida non rcfrcnct,ncquc exocllat, neq^.^'^;,
pore eft fort.s. pkxioucm ccrcbn,cft ditficilc. j£t fortaflb eft , fbrum corrumpat fubftantiaiknifi calot n j
^Ce oc? "1'''^"' '''i^ cgritudinc duorum colorum di tus.Calor nanquc innams namrc cft ini'^'''^,,^
lorumrapcr c5 ^^^^^^^ duoo contmgit mcmoris,ficut quu tum,quod caloriseucnicntiscxpcUitnf ^^>'
piexi.K.em cere albcfcit hngUa,6c nigrclcit facics in vua cgritu tum,proptcrcaq)ipi] itummouctadip^^^7,.ii, .
brieft f^rtis. dinc:qucmadmoduminiclcritia,qucpropter pcllcndum^etadciusvaporcmrcmoucn^^^'^, n,,^ ^
^^:^"±x vchcmcntiam acuitatis cholcrx rubccaccidit. ct ad ipfum refolucndu n . cr ir>fins matcf^: '
^ific^:. «Jni vchcmcntiamacuicatiscliolcrxruDccaccidit. ctad ipftim relblucndum, ctipfiusni^itcr- ^<
coiore hn- Quiutum ucto genuscit fignorum cx torma adurandum. Etfrigidictiam aducnicnti^L Smf, '
gu^ fup c6plc. mcmbrorum aftumptorum , quoniam cople- cumcntum per contrarium expcUit. ^^^'^ ^^'u J '
ucna;& ^^^'^^''^^^' fcquunmr pcc^ons amplitu- ro proprictatcm non habet fridditas :
& arce.ia.am m ^ cxtrcmitatum magnitudo , ipiarum nim impugnat, ncquc refrenat nifi adu^^y
corpore c^forcis. complcmcntum m quaatitaic earuni abfquc tem caiiditatcm per contrariu tatum^^^ ,
udo» :for-
Fcn 2. Dodrina
natunS '".n^t^'s.quur.i fortis : potcft ^cullo ' eo ' & clisctcndi ,
ni^'pLs .r^o££'nt miniikatio-
™odum minilbation'?scil'awl','Jvi,^'''''''''^'''^ -r- -"— r-r- "■■■'•i-^-i-iuiiui.Togcnuscil ^^^^.P n^^rumauTdcb fir cm n''T'" '^^^^ "^" autcrtur A iiiud,quod cx licrcorc, l
cani,crr [acuitas ,uocis,& cius j^rojlltudo , 5c loqucndi Liciocitas &z ipfuis cotjnuitas,& ira, & tclhnario motionum, 6c palpcbrarum citr.tio.iiccr l:r,quum iflaaducniunt non proptcr caulam cocm ; immo proptcrcaufam mebro opcrationis propriam.Nonum ucro i>cnus cfl: cxpuiiio runcrflL-itatumarnrnnr/-
wi..*i>.in.n.,^v niuu,v|uwutA ircrcoic, 6c vrina cgreditur,(5c rudorc,6: alijs, cll acutu.liabes odorefortcm,&:tincl;uramcx cis,qux' rincluram iiabcrc conllicucrunt,6: adurtioncm , & decodioncm cx iiiis,qux>anationcm(5c dccoaioncmioicntiiabcrc.clicalidum.Qucdvcro duicrlum cil ab iioccft frii^idum.Et gcnus qui -.^-v...iinconucnicnv^n^^M ^ n. ^^^m dccmium clHumptumcx difpofltionib. 5'^^^ccidctaiitcr E d r ^ ' vntutum anim.c in fuis opcrationibus,5c paf
. ^ non dicitur fr t'^^.^^^^ " "^^^?^^^' ^^^^^^^' ' 1^'^'^' c(luaLio,& pccptio, , „ . .
^-^tur fri.i.j.l^r:-^::\^^:^ V^^^^^^>^ incq-, copa^ 6: intclicaus,5c audac,a,c^ inucrccundia,6c fu 'J.f
ipitio bona,6c bona ij3cs , & impictas,5c im^i^ ad iri, & f„rci« gntia, 6c moriim viriiitas ] <Sc pauca ociolitas , "^^^'''"s ^ '^p'
:bro;^'^rc. adminiiS^^^ i^umorcs non impcditos ab ^ ^^^' ^ faci S oM^ crgo ab co,
«louct 6c arrH > ^ ^i'''''" cxtranco ipfos
^^^itas c(^^ c n^^^^^^ inflrumcntum,fcd fri- ^ifin'.f.l!!,^.^^^^?^^^^^^.^cns; 6c ncqucprodcft ,
icon ,rc6 jtun
nati- aturftr^ijVAH"^'"','^'','""»'''^"^^' topa- ■ ki ^ convn ? "^^ " ^o^^^O'!" corporis illud.qa
, arcb. n , ' ,T'?i'i'"'''''"'" coSuationib.&
qu»-li. ; quasn , • '^««"'•■■,aU5 a naturahominis,
>s^ '■'^m, . f ^l'"t"m.ficutdiccnuisl
iiiUS aiiKinn,, 1 '"','""• ^'."■^•"•opcraticncs fc-
^^^' ^p|SSit:.^"^!^^'??^'^°«^'^"''^p'-^
^ii^iiitcr it' -.''''P^'*'''''"'' caiidiutcm . &
^n^^n^^^if ^^^^^ ^^^»t, & ta^dcn m
^ ^ li^i^ K'"^^^^^^"^^^'^"^^i^^itatisdai^
6cparunipatiab vnaquaqucrc i^i^nificatcali^ "^Z^V^n ditatcm.Eorumaritcontrana frigiditatcm Et fXfl;^.^^^^^^ pcrlcucrcnaa (uroris,& mailictudinis, 6c ima &*n«r<? ginari,(Sc rcmcmoran,6c rcliquorinn fi<rn]ii «""J'^,?: boni Orl^,7 f""' nvn rumcnium cant accitatcm A nimon ih v^r \ ^ V ^^t>^^n-
S^S::^^!:^::!^:^-!''"--";^ -^'.%''-athu^iS;^S i^^Sfe
Part 57
cca c(l- mlommctas, & fom lium, quoniam il * i«"P'gnt.>^& k^incinuscompicxionccadominiucalidin t^,vidct lcqtialiad igncmcaidicn,autficu[a l-^!::^^; icqui lcdctad lol^Mii:iSc illcin cuius copicxio- ratjuMiiwt. nc cii tngiditas dimiinans , vidct fc ficuti cflbt la niucautquaU ia aquii mittcrctur frigidam, xuiipjius \ nui.]iHK|., liumorcm iiabcns domi
"0'K f,r '•'^S"^''' pO'''f •''^'iq'"-- rawa- r6 cxtrancari m a r h , •r?''b'"?''-~^'^"" ^'^-
l.gnuicat .nflamnutio,ic,n corporc nocib e '"'^ f"'?"'''fcorcspr;>:c.Mcntcm:& fortitudinisdefirua-f-; ""^•''"'"'^
OJi.Sc ama,.itud,„em in orc;& c.uiriim,aui laf "'"."""'"i"^ fitudini att,nct,& vclocitati vd'.cm.-nt & fr. - ''f
n !1i'. -k ' ""'"'^ calcftcirntia iu rc^^i- . & mine adhibira noccnt, & qucm infri.-idin? V & curant.tt cums dilbo in cn-ir- ,,v . l- n^"'-'"" in or.-
parumdi-^crcrc?; t c %nasut, m.,„ud.,i.,r..
u,rt ui^nqrc,ct litis pauea: ct lunauranim & p"""'" J"» laffitas, c cx phlegnutc fcbrcs mulf^; c cul rhcmnatilmi noccnt,ctinft,gidant^:^;S;; "^I^^^^:
IStlJij,! ■ '5''
^ Pcrfc:4;..".fi ""■'""' Proccdunt plcn,
iuf i:,'::; tcrn.Q,';^' •^«''"'^■•"'tcomplcxio.nis cqualita ■ftof J^i DofH.^r^X' '«apartc liiaad motu-;
^l^^mi ^^^^^^'^l^ cum dcbiiitatc.Et cfl et, ^^■^^'^t.';o!^;' naturaiium opcrationum dcfi-^ ^"^^-^nln i ^^^^^^'tatcnvSc minuuntur,(icut ^^'r ^^^'^^'^- ^^'q^itu-n.dearuittir
nS''';^^^^'''^''^' ^^^^^?' ^^^^
^^^^itiou n ^ augcturaiiqua di
''^^tlbin; uV ''^^•'''''P^-opt.ct fngiditatcm : ^P^-i-arion.i ^^^''^"^^^^^^'^^t-tmtcxfumm
■ uiy^r"^^^^^^'^'^^-^oi^^iii nanquicccfTi ^'*mav5 nV^ ^'^^^^^^^' ^^^" ^^'t ncccflitas abioiti
..tasiQ bi
/'^^ ^^^ParctM?^ ^^''^ Ipirittisab impcdicnti- ^''^^^itudinc . ^'''^^^'^ q^^o^ acciditcx ^^^'^imbcrc n.^^ P^'Optcrca q. cft ci nccciliriuni
1- Poicft nfli'^^^ f ig-n:ioncm cibi : & ppca q> ^t ut in ii vrn77^' ^"f ^:'^^ ' '^'-•^nria curctur: hementum,
minc adiiibita,,ct ut LUTca!rrv^.-^'.V"^" ["''""^ "^"^:
CtUtin iivrn. . f^^^f '^^^'^^'^-'^nLiacurctUr: hementum,^
'^^n --n^ "^'^^ rcs.5omni igitur ncccil Sicmi V(S^^^.^? ditpofitioncm . ^ ^^itus 1 ^ ^ ''a?'^'^ ^^^^^^^^^ impotcntic , Stn ?n >^ ^'^^^ '''''''^^'^' ^'^"t pcr
^^Jl^nl^ ^^tatcnaturaii:iicct iitcxi:
'^^^-alis.n. i^f;^^^co>vndccftnccdlarius:na^ n^' ^^^'•^f i^ini^^ ^^!^^nccxfl:.rto coitatcnomw^ :C' ^^^Uou „ ^'f^ %nificatio,quaiioc nomS . ^'^;:: ^l^^^i^ 5c iiu;,;^i^v^ ^iicatur dc cJmpicxionc H' ' ^^^Vi^-aiitnr 1 rf"'^ opcradoncs equcntur , 6c ^^^^ vero figaiacaiio fupcc ca-
tas cr i-ilin ^ fl. ^"^7"'^^'^ • eitcumcis lasfita ,ct laiiuo: fiuxtisA' muciliaginis, & ucntris loutioctdigcrcndii^aiitia.ct"in^ quodcft arcgiminc, quod cfliiumidum, ct niuitus iomnus^ ct inflatio palpcbrarum . Scd ugna liccitatis non naturalis funt alpcritis ct vigilio; , ct macics accidcntalis , ct la:fio a rc* gmiiiic, in quocflficcitas,ctmaiitia difpofi ^^^^^ l i tioni^*
Libcr I.
cap. $.8i 6. ?7. '«ap^-
Cap.tj. 74. &
deinccps. ca;).i 4 5- 10. cjp.;i.5a.& <ie-
Gap.4. Commcn.70.
Cap.i. aphor.z.
Cap.7. «ap.:9 57-i8.
cip.ii. c.»p.4.
Cap.8. Cap 9.
^ Jeinct-p».
cordiam, [6c inter flabilitatcm,5c pcrrcucrjj^ tiam , ] & in opcrationibus omnibus ^0"^? '^ mcntum,&: ranitas,6c bonitas augnicnt'i, & " ^ locitas in ipro,& proccrus llatus, &cruntiF".. fius fomnia dclcdantia, Sc Ipcm bonani ftcif ,^ ^ tia cx odoribus bonis , & fomnis dclcdanti * j.^^^fpie & palatijsnouis.Et hancquidcmhabcnscoi»
plcxioncm,facicmhilarcm,amabilcmA^^^ ?^^''^ie« ^-^ui.w*/ ^ /.u.v*^.. w^^/;^ damhabcbit,& erit tcmpcratus in dcfi"^^^ 'q^aolf c^erer.t omnu ampU^entia. Sed que hic de u6iu. afjerm' t o comedcndi & bibcndi , & crit bona; t ^^^^ 6 f-I'^!
dionis in ftomacho,(Sc hcpatc, & vcnis,&^'(jj P^Wi jiiilationc in toto corporc. <Sc tcmpcratus 1 ^ju«iitj expclicndo fupcrfluitatcs a fc ex canalib.qi^^ lud efliccrc confucucrunt .
tionis in autumno, 6c curari pcr id, quod humiditatcm cflicit : <5c curatio prcfcns pcr aquam calidam,(Sc olcum hibtilc, & fortis rcccptio eorum *
GaUib.art.med. cominodms ftgna h^comniaperTirin" xifie yidctur, nempc dum quatuorfumma capita cofiitult
tur.lege & loco cltato & 2.de ternp. Qji£ defccundo ftgnorum genere dicuntur,& Ub.ar.med.& i.de tcmper.et hic nota etiam controuerfiam de pinguedine^qiiam GaUo co cltato de temper.& alibi jr-lgidam cfie Hatnit.cttlus op pofitum uidetur fenftfie z^nfi.ftcuti alibi notatum cft.De tertio ftgnorum gcnereM cfijde capillis , uidc 2. de tcmp.
Arifi. 5 .de gener. anitJtaL & particidatim lib.ar. mcd. ubi de cercbri temperattcraagitnr. & pro eo quod hlc notatur de caufts caniciei,uide Alcx. uproblematum libro. Fro qiiarto fignorum gcnere uide lib.ar.med.de fignis tem peramentitoti'M corporlsjnec non '^.de it4cn. faii. & ■ .in ^ ,de yulg.morb.2. de clcm. i .aph. & ^.de loc. aff. 'Pro qulnto fignorum genere lege lib.ar.med.de fignis cordis & hcpatis. & 2.de ternperam. Pro fexto autem qu,x potentia cH paffiua,yide libcUum dc optima corporis confiitut. & hic nota ctiam de innato calorcqus Galen.2. de decr. Hipp' & Plat. Dcfcptimo fignorum genere . Vide quA in lib. ar. med. de fignis cerebri.ayiriHotc. quoque lib. de fomno & yig. T>e oBauo yide lib. deoptima corporis conslit.& i.dc temperdm.& lib.ar.med. & legc pro quf dc fomno affcruntur ,primo de fympto. cauf & 2.a^ phor.& 5 de loc.afctl.Vide etiampro eo quod ait de uocelib.ar.mcd.cap.de uoce, ubi fentire oppofitum uidetur
A I^NJO r AT 10 Ti^lE
Demoderati temperamentiindicijs . lege apm lib.ar.med.& 2.de tcmpe.& libello de opt.corp- * copiose . Qua uerb de infomnijs infine capitif ^^f^"- c tur. habes exHipp. nAriH. & Gai. librii fuperion f^r te allcgatis .
'De fignis ciws , qui egreditur ah ^qualitate . Cap. 5.
IStc c{[: cuius complcxioncs mcmbrot^^jj non {imilantur ; immo fortaflc nicn^ ,
od hic firibit . f^ide & ibidemcap, defigniscor-
dis calidi.Pro nono fignorum genere, uide j .de fymptom. cau.Et pro decimolib.ar. mecUiefignis cordis temperatu rarumy& de operat.obtin.prlncip.plde &peo eo quod uithno loco fubiungit , Galeni libellum de dig?iotione per
pfius principalia in exitu ab a;qualitatc flt>^ ^^^^^. , ^^trariacxifluntjCtunumcorumadvnanicg fit... ^
ditur complcxioncm, ct aliud ad cius ^.^? ^ riam . Quumque cius conipofitio . ^j-^i» lis fucrit : crit malus , et ingcnio fui , ct n"^ ^ lcctu : ficut illc , qui magnum habct ucntt^^^, ct digitos curtos , et facicm ct caput roturi
ct ftaturam magnam: ^ [aut illc,
quihabctP . , uum caput,] ct in facic,ct fronte carnis n"iV
tudmcm,ct ctiam in collo et pcdibus , ^^^.^^^^ ^ fomnitrn , Idippocratis libeUum de infomnijs, & AriHot. itis facics mcd i^ fphcrai fimilis.ct fl ipfl^^. ^ . ^ , K r^^.....^ n a j_ ^ dibulc magnx ] fuerint,crit valde diucrl^^ ^ ^
fimilitcr , li caput et frons rotunda f^-^^^^gi^c L fed facies valde [ rotunda : ] et eolluni u / mcntcrgroflum , et in oculis motus ^ rit tarditatem , erit hominibus omnib^^ nitateremotior .
A N N OT AT 1 O N B
ca'pilloruni in mulrTtudtne . & pducicatc c\\(('^ tudini$,& piaiii tici, Scintepo le pueriti.s (l^ clinent ad ruffcdincin . b B.Faciltus.
cap.i. diuinatione per fomnum . Qtmyero yitimoiocode temperaturis preternaturam fubiecitjymptomatafunt, quiC ftnguiafuasaquibwsproucniuntyCauftSjfignificant. & ideo rcfcrcnda ad fuos funt morbos.pro his ergo iege ii hros de fympt.caufis .
7)e comprehenfione fignorum complexionem ha-^ bentis ^quaiem * Cap.
Slgna cius aggregata cxccpta dc alijs , qua; di ximus, funt a^qualitas tadus in caliditatc , 6cfrigjditate, & ficcitatc, 6c humiditatc , 6c mollitie, 6c duritic ^ & a;qualitas caloris in al bedinc <Sc rubedinc , 6c figurx mcdiocritas intcr groiTiticm , 6c macicm : qu^tamcn magis declmctadgroflitiem ,6cipflus uena^funtintcr fubmcrfas , 6c fuper cArncm proccdcntes quxfunt fcparat2e,6c egrcdicntcs: ^ [6c capilli inter pilofitatcm 6c lcnitatem,6c crifpitudine,
6c planiticni: 6c in tcmporepueritiajtrahant . , ^ ' t,
aliquantulum ad rubedincm h ] 6c in tcmporc ^^^'^^ hocinioco agitur.uide gai.^.defan-ti* '
^equaie &in^quaie tripiici figmficatu dett^f atque intemperie fumi foiet.primoyde mediocrit^^^^ mis qualitatih. exa&a aut non exatta-Je qua i -^^^ . ^( & fupra in c.de compiexionib.eH tra£latum;fi^^ ^^(i
morbofn intemperie , qu^ aut /tqttalitcr particul'^^ ^ i occupauit,aut non omnes.& dehac 2.de fj^P^'^^ jj^^P * lib.de in^quaii intemperie.tertio,de fmtate,qiif ^ Jj^ mo eH,& infecundo genere,nempe de t^^^P^^^^^^fyf c^^ ' >n co^ proba compofitione, uhi corpus quidpiam expa^^^ Jy fiet eodem temperamento, & eadem eompofitio^ ^ u,
iuucntuti.^ nigrcdinem aliquantulum:6c qualitasdifpofitionisfomni ctuigiliarum, ct mcnibrorum iii iuis motibus conucnicntia,ct b j fanitas:]ct fortitudo in imaginationc,6c in tcUcctujCt mcnioria, ct in motib. mcdiocritas intcr fuperfluitatcni,ct diminutioncmjuideli cct intcr multaaudaciam,ettimorem,etinter iram,6c paticntiam, 6c inipictatem , 6c mifcri,.
De fignis repletionem fignificantibus . (^^P'
REplctiofecundumduosexiftitniod^^^j^t -V. * enim rcpletio fccundum a[foraniif^ J^^. ^ cftreplctio fecundum uirtutem.Rcplc^^^fC^ ro lccundum L^oi^ammajeft, ut fmt ct ipiruus,etfiinfui$ quaiitatib.boni^''^^
mu a I ^''"^''^''''^ ^^^^ ^''^^ ' [ ^'ora-
uocaycaindiimtimoixinmotus exuat. Ell
foc' n ""l^^i''' '^P'"^^^^ ''^^"'^'^ ^'''^^^^ & ad fuf lepar^V'' fl^^>;^is,6c accidit fuffocatio, aut cpi
T:,''' V . . munitionc fuccurratuc.^Sccundu
iiitib- Rrpl,
i^Pfia^utapoplcxia^C^iiuiquI^^a^^ka;;^^ ' - ■ u-„ • vii-fMf-'^'^'^^ muiutionc ruccurratuc.JSccundu eS.'''"'"^'^^^ htimorcsquautita lerio^^onb,: "^^^^^^ non faciant, lcd malitiaqua .0,... ^^"^™ ipiorunuantu J • _ .i
us '1 h'?, maturandiini . Et hoc quidcm
^ , uirtutc mal itia
incunt:6c liunt inobcdicntcs ad
Wruhrrl-^T "-^Au «uLniju-ipigritia: ^acici ^ nl.n V j'"''"^'''''" ini-]atio:& cutis cxtcnfio :
lit.v / r ^ ^'"^"^'^^^ clcf]dcrii:& ^ | vifus dcbi- '^'^' " firn; ^ ^^^^^^'a.qua; grauitatcm portcnd unt:
''^^'^■^>q^»i;iiftetic quafimoucrenon poi:
i ^^aut onus grauc dcfcrrc, aut loqui non pof-, hn, ^;5^^i'^^ie volaL-c.& motuum vclocitas mimorcs fignificat fubtilcs,& in quantitatc tctutpm r ''^P^^^^onis quidem fecundum virrii nf ligna Uintgrauitas:ac pigritia: & defidcmi nT''c^^5'^"^' P^'^"^^^ rcplctioni funt c5 cft fi 1 ' ^^""'^ rcplctio fccundum uirtute cutc I '"^^^ ^^ii^t ucna: adco inflata^.ncque I,. t)i ^"'4^''^^'"^"^^^^^ cxtcnfionis: ncq-, puUbs adco
l: ' trhia,ctuidcreres,qua.nonl?intcitrim^ c^^^^^
t: ^ ^^K> unf proucmut in eo: n ifi poft nas, et uidcrc inccnfioncm , aut calorciii balitd' uiceflum:]<5cuidctiniomnispru " " ' '^ - ^^"^-i^
quumilhiddcnionftrantcomplcxio: &: rcgi-
mcn pi-a:teritum:<5c regio:(Sc cta> \ & tcmpus: & corifucrudo: <Sc tcmpuslongumaminutione . Et fomnia,qux iilud llgnificat: ficutquum iio mo in iomnijsrcs uidctrubcas:autfanguin.cm multum cx iuo corporc cxire, aut fe in fanguinc natare, aut liis fimilia . Dominij vcro phlcgmatis fignificationcs fiint albcdo in colorc fupcrflua:(Sc lailitas: & tachis moUitics: & frii^iditas : & faUua: mn]titudo,qux fit uifcoia, ct fi tispaucitas,nifi ralfum fuerit, ct pra^cipueiii fcnedbutcct digcrcdi dcbilitas : ct oxyrcLrmia : ct vrinc albcdo : ct fomnus multus , ct ociofitas^et'^ [ mcmbroru lafliras:ct pigritia:] ctpuifus leniras: qui tarditati,ctraritati attmct. Am plius xtas: ct confuctudo , ct rcgimeii prirtcritum:et ars,ct rcgio. £t foninia in quibus uidctur aqua;,ct flumina,ct niucs,ct pluuio: , ct frigus,'' t [ Jdcmondrant iliud . Significaiioncsautcmdominij cholcnx rubec funt colo-^ ris,ct oculorum citrinitas, ct oris ainaritudo , ct lingu.x afperitas,ct ipfius ficcitas, ct narium aridiras: 6c ucnto frigido dcledari,^ fitis miil ta. Et pulfus fcdinatio, 5c dcfidcrij comcdendi debilitas:'5[ naufea: 5c uomituscholcricus , & uiridis,& ^ [ucntcr] mordificatiuus,&: horripi latioadmodum pundurceacuum . AmpHus pr.i[:ccdcns rcgimcn,ct ctas, ctcomplcxio: ct co liictudo:ct rcgio: et hora, cttempus, ct ars . Et fomnia in quibus videntur ignes, et uexillaci-
<^ B. neruorum laflitas 5chcbc tudo .
« t B.cuna i truis •
i B. flaxus uea
, — ^ ..--^..**^*i^xii , aiii. v.anjiv;u
nci,aut foUs: aut his fimilia, fignificant ilUid. . Dominij vcro cholcriE nigrai fignificationes funt,corporis macics,et utfit fufcus,ctfanguinis nigredo,et eius grofiiticSjCt uigifie muW , ct multa follicitudo,ct ardor oris flomachi,ct dcfiderium mcndoium , et urina fufca, S [ aut nigra>ctgrofla,]et ut corpus fitnigrum,ctpiIo fum,quoniam cholcra nigra raro.gcncratur m corporibus albiset lcnibus,et utfrcqucntcr accidanttuitiUgojiigra,ct ulccra mala,ctci^ritu tmorphca, 'li '5p.? ^^''-%.wi/? «-«^- rau dines in iplcne.Et pra-tcr hoc,atas, ct comnle-
f xio,etconfuetudo,etrcgio,ctars,c hoia?J t^.
^ pus,etrcgimcnpritteritum.Etfomniaterroi^^
facietia extenebris, et cruciatu,etrcbusnigris. ct tcrroribus.
i*itun >^ '^^^"-lii^uii. j oc uiuccin lomnis pruodo ^.^'^"'^tdicationcm , & inccnfionem : (Sc gnorl ^'^^^'^^^^' Humor etium dominans coiiabin^!^\?^r^^^^^^l^^^^^^^^^*^H^-^Lis,quasnom ciind ^^^<^undum plurimum rcpictio feciUamT '^^'^^'^^'^^^ gcnerat egriiudincm, antc^ ^ cuis conipleantur fignificationes .
^ JSI OT AT J O N E S.
pJf^'^''''^ dHplexeflGaUiL demidmud. dccur. rat,
^*?.r. non ^^^''^.•^•/'^^«^^«'^^'««''WJ quo ad uajk defmblt hic a Cjal. ' ^mim ^^-^^^ ' P^^^^^^^o 9^0 ad uires non ejl cum hu cochyJ'^''''''^ ^'^y^^^-^^fi^ llh. de multit. fed ca^
g B. * «fgra ,
aui rvbea grof- ^3 . Alia luera & rube* grofla.
. cochyrn aity UaLtejte eo Ub. de muLtit. jed ca-
' ■ c '^mu ^^^^^^^^^^^^^^'^^^'''^^(^ouitiofihumoresredudat:, rfi;2i,,f^'^7'''/^«^^^^^«f^^.5- ColLDefignisplenltu- *W curr^J^-^^^^^^^^^^^^^^^^^t^-demultitud.aiitur. &lih.dc
h^is l^ommij cmuslihet humoris. Cap. 7.
S^uf r '^^^. %nificationes quum dominan- [^oranv ^'^^^^^''■'^^^^^"^ rcplctionis fccundu* ciditov vicinajcxiftunn&prcpter hoc acr ^^n.lc^^^^^^^^ ]inori ui V't ^'ibus-Sr L?r^^^^ proprie: 6c in capitc,5ctempo ^^ornw; ''^^^?^^ ofcitationcs:& naufca '^\ 6c6o ^ in in;?//'^!^'^"- ] ^ ^'^^'^'^' pcrturbatio : cedcnr^ i 1 tarditas.&iasfitudo ablquep-
A cedcnr- ui ^^J^^it^s. 6.
Z l:'^^'- ^ rubcdo i"" r ^^^^^^^^ orepra:tcr folitQ: parcbunr-f?^^'^^^^''^^^'^^^-^^^^ S^unis fl nlr''''^''''''^^^^ pufrui^:<Sc lan
^ ^^u-, ficut f ^^^^^^ ^ locis,quc facile ibindujiif' ^ . /^^fi^usiano;ac gingiuis.Eteftctiam,
ANNOTAT 10 NES.
Humorcs^ redundantcs quihus indictjs cognofcatur col lige'^x \.aph.^,aphor.^.detu.fan.lihJcmultitudine. 1 5. meth.& rad Glauconem ubi de felrihusinterrnittcntib. agitur.^.in i.de mlg.morb.io.de comp.med.per loc. & pr^terea Hipp.^rijl.Gal. lihris de infomniis , diuinatione perjomnium, dignotioneex fomn. uide tAuerr. 6. ColL
Defignis^qu^ oppilationem demonHrant. Cap. g.
QVum materig ^ [coniunguntur,]&: %ni ficationcs cas dcmonflrant, & fcntitur extenfio,(Scnonfcntiuntur fignificationcs repletionis in toto corporc, oppil.ationcs procul dubio ibi adcflc intclliguntur. Verutamen gra Uitas iii oppilationibus fcntitur,quum oppiia-
Com i.com.*i, cap.4. cap.i. cap.18. Comm.i. cap.z.
cap. 10. ir. Xft. '3-
aB. fueriatco»^
arftatu fcu coa culcaca*
iJbcr I
tioncs in canalib.cxiftunf , ptr quas multas cur rere materias cft neccllc^ficut in oppilationib. quc in iicparc fiut-quoniam^quum iiIud,quod cx cibo ad iicpar peruenit, oppilationcs pcncv trarc proliibucrunt^coUigctur cx ca rcs multa: £c rctinGbitur,(S: grauabit vclicmcntius, quam ^po0:cmaj5c di fccrnctur ab apolkmatc .p mul tamgrauitatcm,5cfcbris priiiationcm. Qiunn autcm oppilationcs in alijs fucrint canali-. bus,non icntictur grauitas: (cd fentictur rctcn ^ ^ de ojjibus non mammt, tio,pcnctratio ianguinis , & cxtcnfio , Amplius piurimi oppilationcs in vcnis liabctium, colorcm habcnt citrinum: quoniamlanguis per fo raminafua, ad cutis iupcrficicm non «lCCedit.
4 N N O T A r J O Nt S,
I)e flatuim quoque indicijs pa(Jlm ex GaUliquabJf^^ 2,de loc.uff.& ^.eiufdem: i ^.mttb.li.de fymptJif^^!'^ defympt. cau. Verum tp hi: autbor flatus in o0usp^ ^ ait.idapud Galnon legitur.immo i jf.meth.fl.i,tHS quid^ modo fub cutcmodo fub mcmhrams,qu£ ofia drcund^''^^* aut mufiuics & uifieru aliquod includunty& in ipfi que ucntriculo,atqueinte^inis cffe aliquando teBatut'^
De ftgnisapoHemata declarantibus. Cap. i^»*
4 N N OT AT 1 O N E S.
£a qu<& obHruBionem adcfle indicantjnon eadem in lo
APparcntia apoftcmata quidcm dcclarant fcnfus&: prxfcntia.Occultorum veroca- il
lida,dcmonfirantfcbris - \ comitans cam '']^ grauitas:fi mcmbrum,m quo cxiflit, carct fen- ^ lu:(i>c i^rauitas cum dolorc pumritiuo, fi m^i"^^'
Part 58
€ls quibiaq^ finty quumnon ijfdcmindicijs obHructiom brum apodcmatum icnfum habucrit. Etcxci^
» fi faennt
9iifonjs neriiiSi& in iecinore dignofcatur.Cxterumfontcs huius morhi cognofcendi , tjdem tamen fmit qui in c<ictefis . Uf^ actiones , affectus fcnfibiles.excreta , & reter> ta , & caufdi pr^terejtiqu^ pr.uefkrunt , quamuis non <cquecerta fitin hoc mcrho conicctura . deloc. aff.de hoc autem , & in loco citato ^&in^^de tu.fanitat, ali^ i^uahabes,
DefigmsjquAuentofitates figmflcant. Cap. p,
VEntofitatcs cognofcunturpcrid quod cx doloribus accidit mcmbris fcnfibilibus , Et hoc quidcm fjquitur illud,quod ipf c cx folution^ continuitatis ciiiciant.Et cognofcuntur pcr motas,qui eis accidunt mcmbris.Etco gnofcuntur ctiamper fonos ,6c coguofcutur pcr tadum.Dolorcs autcmcxtcndcntcs, vcnto litate-j fignihcant;'6cprxcipuc,^ [fi vciicmctcs fucrint.jQuod fi iUicpmutatiocx dolorcfue-
ctiam.qux ipladcclarant , aut dcclarando i^*' uant:c{t nocumcntum in opcrationibus illi^^^ mcmbri uigrcdicns . Et cx iUis, qux ipfa vch^' mcntcr iignificant ; ci\ lcntirc inflationcnH'} partc ilhiis mcmbri ; fi fcnlus ad ipfum f<^"i^^^^^ habucrit.Frigidum autcm dolor procuUiul^^? non comitatur.Cuius vniucrfaha fii^m dcni^> . ftrarccd diiHcilc .^[Qux fi faciha fada i^'^' rint,ncccli*ari6 crunt tcdiolk. ] McUus cr^ocn 30 vt fcrmo dc cis policrius ad didioncscuin^^^'^ mcmbri particularcs refcructur. Qupd autcm hicdicimus,cn:,qu6d quum fcntictur graiiit^^ 6c non dolor,(Sc fucrint cum co fignification^j dominij phlcgmatis:cxiflimandiim cnt,^]^^ fit phh-gmaticum . & fi cum co fucrintlJg^^ dominii mclanchohx ;crit mclancholicnu^» & propric quum tangetur , 6c fucrit duruni*
DariticsnanquccU dc conucnicntioribus", , gnificationibusadipfumdcclarandum • Qi^.
rit:iam:igniacatiocomplcracrit.£thocquide 40 autcm aoodcmara caiidain ncruis fucrint:'' noncnt:nih quum continuitatis lolutio in ritdolorvchcmcns: (5c fcbrcs fortcs :quc ci^^ mcmL)ris fucrit lcnfibilibus.In cis autcm , quc ad cxtcnfioncm , 6c turbationcm intcllc<i^^^ lunt hcutona^autficutcarcghndofaj non ap-, pcrduccnt : 6c in motibus dilataticnis, ^^^^^^" garcthocpcrdoiorcm.EPLtamcn quumin of ' " ' ~
fibus fiunt vcntofiratcs,qua; ofla rfipcndo fraii gunr,vbi non cl\ dclor,nifi icqucns pundura, qua os fradum iilud,quod cft coram ipfo,fra-. git.Cognitioncs autcm vcntofitarum cx moti %i,wdi$auQ8e bus mcmbroru iunt/icutcognitioncs cx ^ [ lal
llridionis facictnocumcntum. Amplius nia intcriorum apolrcmata in t abdcmcu/^^ nuitatcm,6: macrcdincmcfiiciunt. Qm^^^l^^j collcdioncni lacientapodcmatain viicc^'^^^L' 6c fccundum cxituro; fcmitam proccficrint^ feftabit dolor vchcmcntcr : 6c fcbris; 6c cX^iiP,
tu accidcnrccx vcntofitatibus^qux^gcncratur, 50 rabituriinguavaldccSc vigilicfortcsficnrA^'
B cum cora
d B.Mi* litcra.
e alfclhi. f B. -vocus rei JtaUs,ocrci /par
^vUa lucra n\o lus 'rciTjjjrrx, vd c6.-ny:<^ per lc,u . 1 pir com prtslivne, tk. in forma *iau4>nis
loco doloris rcs aducnit,qua; cfl: ficut prU^'^ 6c li rubcdo,& duritics ibi afFucrint.-min^^'^^, tur rubcdo::>c molUficabitur durifics : vr c^J^^
dcnria^^ ad
dum dignofcitur hydropilis intcr afcitcm, Sc tjmipanitcmper [ percufiioncm. ] Earum au tcm cognitiones cx partc tactus iunt^vcrbi gra
tia, quia taclus difccrnit intcr inflarioncm , 6c 60 prclTio iiKcdar^ 7id^^^^^
l tumorcm cum humoribus,lproptcrca cp in nia dolorcm facicntia:(Sc erauitas a flatio cil ibi cum extenUonc^(Sc cyditprcfiioni: 6c non in matcria fluida 6c liqul<ia,aut humo^ re vifcofo;fcnfus cnim tacl:us ii>rcr ida difceiv nit.Et diffcrcntia quidcm inter iniiaiioncm,6c vcntofitatcm non ci\ in fubltatia>imm6 in tbr nia^ i motus ItationisA compixllioms . J
nia dolorcm facicntia:6c grauitas ad fui uu*:^, pcrueniet. Quumqucapcrictur, accidetpi^^j^ 4.
[ trcmor mordicationcm fanici fcqucns^ ^ . i|J toni.;^^indc apparebi ticbris proptcr cxitum ir\^^^^. ^ / ^^^x.
6c eritpulfus vacuitati 6c'diucrfitati aptus- J ^ A inccdcticcundLi via dcbilitatis, 6c raritati^ " ^ ^ paruiui:is,6c tarditatiSj6c i dcfideno ap!^;^^'' . '
Fcn 2. Do<5i;rina 3.
, — — " j' 1 3 p
^^•Et ^^^^^''''^'t'^ mingcndi,aut cgcrc-
^ft.vtfcbi^K^^^^^^^ '^^^^■^?^ ^^^^^ Po^t apcrrione fil;..;_ ^^^^^^toto qiucrcat:&anWHirncf.'.t- A
■fri or .4t
.;....?"'"P-matcria dcmcmbro ad nicmbnl
. "-x^jviv^iwx «.aiii ucinur
ftrabitperforatmus,autpungitiuiis, autcorrorums:(Scpra:cipue fi non cum co afFucrit fcbris Etipfam quidcm multoticns ^ [ comitaturhu « «.fcqmrur fla morisfpillicumfanguinccxitusadamplitudi- ^««^^^"s ncm defccndcntis: & purulcnta: matcria: cc^rcf O'"^""!''^,'» fio,] fipoft%nificationcn.apoftcmatumfuc. nt,&eorummaturationcm. QiKEautceft pofl: & pu"» & faapo{lcmata,cfl:quumfignif3catapoftcmatis a- "'"^Sf^^*"'*^-
nprfinnrm rnm mafnraf-irMT/». Xr ,.>,/:.
& ■n- 11-
iciii ita >ia
111 Ji»^
na n» 1.
fi- 1?
,^ona:6ccrtq,3^^^^^^^^ apo(lcmata,cftquumfignifica?Tpoftem7nra: ^cnicmbro nobiii ad^noM ^^^^^^^^ pcrtioncm cummaturationc; &c efi quumn5
!:;^;cutquu^:i?^^^^^ Sivcr6cummaturationcf.ieritfebr:^,ca;^^
mcmbr^lll'i/,"Suina . Et mala eft , ^uum dc
^^accidt^nl? /'''^'''P^^' toicrarciUud, qd
terca oT' Mutatio pra:-
nes apoflematum,^ mcUnatio.
. xcL^i is, cu apcr
tione quiclcet; 6c cuacuabitur pus : tS: quiclcct grauitas: 5c aUcuiabitur.Quod ii non ita fucrit* Solor fiet maior j& augmcntabitur. Eil ctiam [ quumcontinuitatisfohitiocx mcmbri diiloca tione a fuis iocis,<5c rcccfiionc mcmbri a fuo lo co,6c n5 diflocetur,ficut ruptura; dignofcitur. Etcil, quum ipfa cognofcitur rctentionccius, quod cuacuariconhicucratcx canalibiis; quo-
. ra,-ignoriim anoflcmitu m 1 nH > 1"°" cuacuan conlucucrat cx canalibus: quo-
";autint£norafignifi„t o.Tcn^^^^^^^ n.amfort.iflcadcan.ilcs,autamplitudme/qua fi'nmot.bus.pib^;:;raThfo^^^^^^^ continu.tarisrolutiofac.t,dc,-ccr„dit:&no^i= " !' i'V^<='^i°nft'abit iUud nobis d.rpofit onis ^""'-^""i "^'""•^'«i «tpar^^rv.am^qucadmoanhchtus mnlih.. . ""P.'"°?'^ dumiUiconting.t, cu. ..■.tcftina rumpimtur,
quum cgcftio forascxircilliproliibctur.Etcfl quum continuitatis folutionon apparct:nca' pcr figna cognofcitiir uniucrlal ia , qua: no.innata !iint:vnde in cius dcclarationc diuifioncs
^ , - , ... ...uu quiaem,quod ad lu pc P^''^''^"''''--,^ '"ntneccfl:iri:c quc fu.it fcc.-.dum
['Oi-adccli„at,fi ecrcbro uerit infixQ Jdt mi ,o ^'"""^^""^■'1' '"<^n^brum. & hoc quidcm crit , . im,5ctcrretacicns. VcruntamenfiXCem ^ [^'1»;"" mcmbrumfenlumnon habeat: & t « q^n-c-- ^^''am.Qux eft ooO iMrf.r w ; carnc.ii comprchcndithi..norcm:& currit,quod ca in
ni..-.''3 .-^.='1 Poft aures,declinaucrit: cuafio- ipfo^ptoculdubio : &fcparatur a locoibo & T
non fuftcntatur fuper mcmbr um : 6c fcparctur ""^ iurcm,qux per diflocationcm eius,quam habucrit : ncquc "'^'^ ^iuatjaue humorcm fufccpcrit,qui ab co cffluat: ncquc a ^**^" ^^*' fuo loco moucri po tcrit , <Sc aUj membro no A a bcX^cma adka;lerit,cuius diflocationc moucatur. 1 Et tu "«"^'»''5 "ut no»
anhc ifii.T; i "'^'^'5 dilpolitionis
& S ' "^'^'P'^:n^'& ■■'d fupcriora tcndes :
& S t r,'('^'""^V^-'""" ^PP*''" ''1 adiutorio , rl,.^.L':i*.'.^°-]Enll''dquidem,quodadfupc
to us
msfin;?"'' P^"^^ aurcs,dccUnauerit: euafion cv?^''/^' Fi^^^^i^prxtcrca fangui
bonu,^!!^''' ' ^""^'T apoftcmatib.cft fignSm -ftemiS^n -r ^'^^"^^^i^ ^^fiam interiorum apo- Pefta n ^''^''^^' ^^"^ ^^^^ inquircndum cx- «^oncmT''^''''!^''^^"' ^^'^"^^ lumus^ubi fer. ^irpof?fi^^ ^P^"^^^»^^^^tibu$ mueftigabimus: &
^iimi nm ''''''' ^"'''^^'^' occultorum mcmbro- ^iAominabimus.
^^^OTATIONES. 'norum tumorH,& ajfeBMim indkia vndefHntan-
' ^**'- ****-'«^vrt.i.ui. j JC,L LU ' —
quidcm fcirc dcbcs,qu6d apoftemata, & conti «»' nuitatis foluticqua: dcteriora habcnt accidcn 'Tf"."'' '»5 40 t.a , i^unt qux in me„.bris exiftu.uneruofi" "rj.!f 2.* qux lunt fort.s lcnfus:quoniam cft quum funt P" pcrn.tiofa,& lyncopis & Ipalmus ca fcmpcr co '""'"^ " m.tamr: fvncopis quidcm propter doloris for t.tudine.-n: & Ipafmus propter membri neruo fitatcm: dc.ndc .Ua , qu.-E funt fupcr iunaurasquon.amtardemcliorationemrccipiunt pro" pter uchcmentcm iunftur.-: motuiti..& proptc rca quod amplitudo, qua: eft apud iuncT:uram ■ IZ'^"-- ^■':ofiofiffmi '. 'ZZle tumoruml lo ^'P"'"^"»^ na.ad iplam dclccndat.Et quo-
1- > ZfT"'''-'-'-'"'^^^''-^-^ "'»'i^.P''l^"'.'&vr.nacxiftuntcxfig„ificatia
a^Hbr^d. affhau'hdip^m^^;^ fimimi ^ 5. NotatautemGaLfolidum
omneteV'''''^^'^''"^'''''^^'^^'^ rf'iAemrwc/i iudicium per & ^/-^^ '^*^ ''^'r^'^ d pulfufumendum effe ^.deajf.loc.fed
-^•'PPoc?/''^^'^'"'^^"^''^ Videautem ^^morii '^'-cTKisaffettionibns paffim . ncc non lib.
^ ^^'fcui: "■(-'Uisaaaiturj yiae primo de mo'
'^^mn ' ^^^* '^^''^ '^^^^ apparcntcm contraditiio^
^,..n '1 '^ negarc hoc in loco uideatur Calen. neruos foffc contra quam author hic fentiat . Verum noa ^^^iiofZ't ^^"^^^^^" ^"^^ ^^^5^^ Gaineruos inflammari
SVMMA PRIMA DICTIONIS II, Cuius funt xix. cap, Smno vniuerfalis de pulfu . Cap.
''^^to confiT^^ ^"^^^^' 'inflammatione corripi loco aphor. ^^YmriJoB^^^:'^^'^^^^^^^^^<> & ^^'iction fmplicemner
'I^^edeinte^^^^.'^'^'^^'^^^'^^''^-^^ ' ' ' ^"^' "
^-ath r,U ^T^" "^P^^^^^^-^fum cociione afjeruntur, ha- ^Jh^- Q\rQ ^a... . pll^' '''■'^''^'^' tempor.primo decrifib. hb. de H^I^J r l T rcceptaculoru
H?.mori IT'^''"^^'- ^'^''''^f''^ iMuulg.morb.
'^^fiznis^'^^''-^'''^'''^^' QOhitioncn co«ri«;«r^m . Cap. I r . ^cideritan ^^"^i^nitatis, fi in mcmbris ac- PParctibus;fenfus declarabit. Qupd
, ^ . eompo
fitus,ad regendum fpiritum pcr acre attradum. Confideratio autem, quje attcnditur in puhu,autcft vniucrfaUs.autparti cularis fccundum vnamquamque cgritudine . Et nos quidcm hic de vniuerfaUb.rcguUs fcicn tix puhUs loqucmur:& particularcs ad loqucn
diim de a:gritadinib:partlculArib.ui poilcrioriba«rcferuabimus . Diccmu$crgo,q? quifque pulfus cll compodtus cx duob.motibus, 6z dua bus quictibus. Omuis nanqucpuUus cx diafto lc & iy {loic elt compofitus.Poft hoc ucro ncccf fccft,vtintcr omnes duos contrarios motus quies mtcrucniat.l mpofiibiic cH: nanq^ ut motus vnus alij motui continuetur pollquam fpa tio corum applicatur tcrminus , & cxtrcmitas incviodu.iiuctamcnin fcicntia naturali dccU ' rabitur . Poilquam igitur hocitacft; impoilibilc cH quin in vnoquoq-, pnlfu , antcqua alius confequatur, quatuor interucniatpartcs,l,mo -tus diioA nuicrcs du.-c:f motus clcuationis : 5c quics intcr iptam Sc dcprcirione : 6c motus dc* prcriionis: & quics intcr ipfam & clcuatione . Dcprcllionis vcro motus apud pUirimos mcdi
a ». aUqaos, corum nullo modo fcntitur,fed apud [alios] cH^quum aut m forti pnlfu lua fortitudmc lcn titur, aut in pulfu magno pp clcuationcm iui ,
t :».»filft«tu, autin duro pp multam fui ^ [refrcnationcm, ] autintardo^proDtcr loginquitatcm tcmpons fui motus.Galcntquoquc dixit,longo tcmporc non fui folicitus cx dcp:cirionc,poi'ka vcro no quicui tangcndo,doncc cx co aliquid pcrccpi> & poOica i liud complcui.-nam poftca portce pul fus mihi apcrta! fucrunt.Qm vcro his ruuiucric Tt cgo:pcrcipict illud,quod confcquutus fui.Et licct ita fit, vt dicit: in pUu*imis tamcn difpofitionibus depreirio non c(l fcnfu pcrccpta.Caufavcr6,obquam fiatiituni fucrittangercvcna* brachi|,crc facilitas prxbcdi ipaim: 6c quod ho iiio non cft folicitus, vt ipfum difcoopcriat: & rcditudo fitus ipfius propter reaitudmcm cor dis,& eius quod cft iuxta ipfum.Et oportct qui dcm,vt fit tadus manu fupcr latus cxiftete: quo niam fi manus fupcr vola plantc cxt€ndatur,in latitudinc augmchtum pr^bet:& ex clcuationc diminutionemfacit; & ctiam diminuitcx lon
Liber L
diamctrpru, qux runtipfius longitudo,^!^^ titudo,& cius profunditas.Sunt crgo in co i ucmpulfus dilpofitioncs rnnpiiccs,& cov^J '•^'>'nqt< fiti-e. &nouemquidcmfmiphccs,funtlongi ' curtus,& mcdiocris: & latus^ftriclus,^ nie^ j cris:&profundus,^ [apertus,]& mcdiocris. gus aut illc cft, cuius partcs in longitudinc p fentiiitur , quam naturahs abfolute,qni ^^[^ . . ^ ccrto cius,qui complexione habettcmpcr^ ■IfJ!^'^^ 10 autnaruraUs^ [quicflcius,quiimicdlproPj||^»^^«lii. quus,]& cll tepcratus,cui cil:propnus.& tuq dem ivimpruis fciuifti difFcrcntia intcrcos. J tus vcro cll ci contrarius.& intcr cos cfti^^ cris.& tu quidcm iud icabis fccandu hanc r^^ lam m fcx,qux rcmanfcrunt. Copoiiiarun^^ ro cx his fimphcibus,qu^-da funt,quc nom^. bcnt:& qua:dam quc nomine carcnt. quiil6gitudinc& altitudinc, & latitudin^ augmetatus:vocatur magnus:& qui inh^^ 20 nibus cft diminutus:vocatur paruu
tcr coscxiftit;tcmpcratus.Q£i vcr6 in nc,& altitudinc ed augmentarus,- vocaini' ^ ^ fus.& qui in cis cll minutus;dicitur ^i^^}^'^'^ '^alJt^ qui cftintcr cos;cft xqualis.Gcncris ^^^^'f^y fci/e'. cxqualitatc pcrcuirionis vcnx in digit^^s . ptum cfl-trcs funt fpccics:fortis,& iplc ctc ' 1 « ' •■ - ' - ■ diait:&dcbilis,qu^
apud diadolem tadui rc........v ^.-^ — . ,
ci oppofitus:& icqualis,qui cH: intcr cos • risquoq^ ,quodcx tcmporc cuiufqn^^;^^^.|>^ ' nis fu ni^)tum cft^trcs funt ipccics ; uclox,^^ ^^^^ 5^,^*«!^ qui motuminbrcui tcnu^orccoiiiplct: ^ .
dns ci contrari us: & cqu ahs m i^. 1 ^ . ^^^-u.,
Gcncris vcr6,quod cx circntia in(l-rumci^| ^_di
: f r
mitur,trcs funt fpccics . molhs,qui c(t ^'^^^^^p^m^
rcditum ad intcriora ^ [ &] coprcilionen^^;j^,^^te ^ lc:&durus,quiciT:cic6trarius,& intcrcos . Jte^f
Gcncris aut, qd cft fumptu cx co q^^^^ continctur;trcs funt fpccics; plcnus,& ip^ j^n ■ - ■ " ' foraminccl'^'
diocris . Gcncris aut, qd cft fumpti:i cx co q^^^^
ciui fcntiturficuth incius^
"R.ltdiTpofi- <)une,iaqua re jinv|uu«rur con 'jL:?r'!dines,& rc
gitudinc.& proprie in macilcntir, & rcfupina- 40. nior]implcjis,dc quo follici:andum y ^;.^iin taaugmcntatin clcuarionc,& iongitudinc, & ' '-"i-
dimmuit cx latitudinc . Oportct prxtcrca, vt tadlus fiat in hora,qua illc,cuiu3 pulfus cft,ht ab ira rcmotus,& gaudio,& cxcrcitic,& omnibus palTionibus,& laturitatc, quc graucdine i^cit , & famc, ' ! & dilpofitionc rclinqucndi confuc tudincs,&rcnouandi vfus.] Etoportct cti.-^m, vtfitdc pulfu cxpcrimcntiimtcmperati nobilis,ita vt alius ci comparctur.Amplius diccmus
rc cuacuctur ; & vacuus cft ci contrarin-''^^ tcr ccs mcdiocris. & gcncris quidcm q^_^^-juV fuo tactu fumptu m cft,trcs f unt i pccies:p1^^j^J , & frigidus;& tcmpcratus . Gcncris '^^^^'/■^^c^i J cftfumptucxteporcquictis, fpccies ^11^ ^^jjti . frequcns ,& ipfccft , in quo tcmpus f^^j ,.^,116 r'; quod cxiftit intcr duas pcrcuiiioncs^cu^'-^'^^^^ l^ct ■ .m vocatur contmcns,& fpift ^^^'f^''}, / rC'j rarus,quict!am dicitur laOus , ^ -^t^
uictiam trarius
quod gencra,cx quibus mcdicipulius difpofi- lolutusJ& intcrcos mcdiocris.Ethocq
tioneivi cognofcunt fccundum quod ipfi reic. ^ ^ ^,w;,a.^i., ^..crno
runt: funtx. quamuis eis fucritncccfiarium, vt pcfuiflcntea noucm . Gcnus quidcm,quod cft fumptum cx quantitatc diaftolcs. }Lt genus, q5 eft fumptum cx quaVitatc pcrciifiionis vcnx in digitos .Er gcnus, quod cft fumptumcx teporc cuiufque motionis. Et gcnu3,quod cft fumptu cx cftentia mftrumcnti. & gcnus, quod eft fum
tcmpus Ciljfecundum cp cxfyftolc cogii^J^^ Si vcro fyftolc nuUo modo cognitafueri^|^^, tempus quod intcr oes duas diaftolcs cotj ^^j^, tur & fi ipfa cognita fucrit crit ^^^un^^^^ ^^^^b\
tcmpora duorum cxtrcmorum .
quod cft fiTmptum cx arqualitate ct diuc^ eft,.iutsequalcjaut diucrfum fcilicct ^^ili^ ct hoc quidcm cft pcr comparationcu'^ ^r- — - ' - - autr
ptum ex cius cuacuationc,iiut rcpictionc. & gc- tudinis,aut diilimilitudinis pulfuuiu rms , ouod cft fumptum cx caliditatc tadus ip- t; fius,aiit rligiditatc. & gcnus , qnod cft fumptCi cx tcmDorc ouictis. & gcnus , quod eft fumptii cx pulfus ajqualitatc, aut diucrfitate . & gciius, - - - - '^-^'^^^'-^"cmdiucrhta-
tiu vnius puhus,aut vnius partis pulfus?i^Vi^^ji cni ■ rcb.magnitudinc,ct paruitatcjaut f<^^^ « •^Cu^
nc,ct dcbilitatc,ct uclocitatc, cttarditatC' tiidinc aut raritatc^duritic,& moilitic; ' jjjicontingit,cp vnus pulfus eft poftrcnius ^^\^ ^ ftolcs citius propter vchcmcntcni calot'-'' L^Ji dcbilior proptcr debilitate.Qupd fi voh^^^.^^tO latabis fcrjtuone;& ^ oiifidcrabis in ^^^^ji-
qdcftfumptLicxciusordinationc te fu!,aut inordinationc . & gcnus, qd cli (un> ptum cx poiKicrc . Gcnus vcro qiiantitatis pulfus figniiicatur cx quaiititaiibus mariim tnum
• iMconfidcrationum fortitudo ad ifta» ] rediidacft.PuUus vcro a:qualisab
s.L« pliii
ordi„atu'o^^'""^« ord,natus;& diucrsc in-
foas habct ?rd ^'''""^ ^'"^ 'Uccuiusdiucr t^, .^' ?r?'nemcon!eruatum.r,m,.^ ,
Fen 2. Dodrina 3.
pcrfcnfum/t[ ,tB.n;co.,-e
1 GcnUS f>ng»Urege-
vcro qiiod cx pondcrc cft fiimptiim,c{t: pcr c6 ^"'"f'^" '
paranoncm prODOrtioniQnnTf.>-,f M,^ ordinaci6e,ai
:iiiin ic
fi in ilin,,5^^ ' omnibus cft ualis: g
invittntcaufxq d.ccrcmus xqualcm motibus,& duab.quiaibus El ^^fcn hs Vo
Part 59
^Z^^^^^^^^ i-^..crncrc„o^H^otcft.tamrft'-^^, ^ord-natili^-i"^-^^
in aliquo corum fn\'' f'"'''''''' '^'^.^^Falis: q parationcm proportionis qua^ita; um^n^^onoV' "'""J"'"' ■ lo dicctlr J:':;:!! -q-^-.- - fo t,onum quatLftcmporu^;;^^^^^^^^^^ SuXs 'C^rr,;
moribLlS.& dnnn.n.iictibus. Et lilbnfus tOtuni '^^*:^ genenb &
potcf}i tamcn cft pcr com> parationcm proportionis quatiratuni propor- r;:;:".f • ■ tionum tcmporum dia(}olcs,ad tcmpas,q\lod fioL qa.;;;:» o ck intcr duas dialioics;(5c ad ^ [ vltimii tcmpo^ g^""^ ^^-^ ns,]in quo ci} mctus ad tepus,in quo cft quics ''"7 '"^-5''''' Quiautcmponunt in ho/capitulo con^par^: 'l^Mi tioiicm tcmporis motus ad tcmpus motus , Sc ci« eius. tcmporisquictisad tcmpus quictismiittunt ca " pitulum in capituloilicct liuiufmodi miilio fit tolerabi is;6c non llt inconucnicns: lcd tamcn non c(tbona.Etpondusquidcdlillud,in quo proportioncs muficc cad imt.& diccmus qy rul
'ranfu-&cftf^^?, i^'''!,'""^'''"^''"?^''!"^'" "«usabfoluS l"''-';''^^''°^ '^iodos;aut ordi- « co proM.n ; ^ ^,""™ illud.quod , vn, '""'"°",^'-'bctn.fi tantum d.ucrfi-
^^tcmvnatvi.^. ^ 1- — ^«iii-uui uiucrii-.
«^ipfceSA^vi'''''^''*''':!^"'^'^?^"?"^^--] ficilt fi ih,'^m."" diucrfitatcs, aut plures ;
— '"«.icaar
eft eiconTrr "'"^'''''"'"'- ^ inordinVtus cft q
'iiKcDhor" rT >^"'"4"cccrtincaucns-iniic ;;^J fc^r Pon&j/rl!!!'?!,'^''^^""'.^?'^'"'^"^'^ enmt
cl!:' ■fixn.
t^if" j^Poiis iioncs-fi/»7t.' "y'''!'''^ ^""t linrcr corum pcrcul ^n^^^aei^, ^^Uoru ' V^^^^^ dilpofitio puhbs : quiaproportio
nie5(Meu,: nr^..: ^^^V^ PrOportio P F ronorM m „r
inc 6c dc
iioniVnoM-c r "^''"'Senusca,ricut.fi ^«^^J
a it''ri' ^P^^^^^j^ntrans fub ina:quali. Dc^ ^^fic^-onn Pulfurcpcriturnatura *^^mplet?,? '^''^"^^^n^^duni ars muficx Wnrn J ^'^'""^'^^^^■^^n^ ^^^"oi-um rccun- ^utatrn.r'^'''''?^'^ comitantcm cosintcra-
•hmiis r
t"TT ^ '"'"['"c"*»s Pondu^crt^ tf^vlh'! tum,6cc(hu)tfapond.K&iftceftcuiusp6dus. ' cftFond..sctads;qu.-ccft iUxta cEt.itcm ilfius.cu lus cft pul!u> : iicut quum iuucnes habcnt pon-
duspuhuumpucrorum.&altcracft tlcnarati u u
d^f Ti^";;"'-^'"''='<^'*'f'=S^<^'^i^n"po.v teuh^thmu.. clcrcj&Cltlllccunilnr.nrl/.K.- I . '
tationcm .
Ifiisapon- '^"nificatmu
t^l biii,,^7^^Pofitionum cius in fortitud... nicv<4 iunaio^;",?^^^f itatccfl <^
cntproportioad- >fi '^[fcricn f;^^?'^ Etqucmadniodum tcm^us
'Depulfmm dlferentijs feHgeneribus,caufts,ufi^^^^^^^ tione ,a,es hhos a GaUauratifjime tonf rwtos . & eadcm degantiijime ex Gd.colic^t Paulus. iih. i. ^ Aucr ^^P"^^^'
cemuemre ne^at.
[fcricn.li Etqnemaciniodum tciivus '''"itcon, , ,',• '!"''""'" fo'^orum, cftquum
^'di^tV^ ' 'l"^"" i^^i diucrfitarcs J^topo^f,-^ quum (unt inordinata;.&: /.r,;A;yni y,.rJ f ^^'■"''■'^Jimpuaa jeptem par i tr;
f^^^mi^aicm^^^''^^*^^^ qnantitatccft qufi
?^^tand i ^ ^ji» tlcm cft cgrcdicns a gcncrc con 'S^^^d ' ^^''^^^^^^ vidcrur , quod
P^ndcri. r ^l^'/' proportionalitatibus ^^^^^'carum r r ^^"^ ^'"^^" proportioncm ^^'^^^m.No,!, - '■'^^"^^"^^^^"""^■^"^ non nomina ^^••tioncn /''^^^^""^ ^^^^ J ^^^^ lccundu pro- ^'^Pl^Uum r "''^ quinquc: & cftproportio
"^^^^^icitnrr ^"^"^^^^^'^^ mcdictatcm : 6c ipiaen: ^>^tio2y'''^'y''' quinquc.ac iccundu ^ ^^^undu?^ ''^''^ P^^ totum:5c cft dupla .
cft ad/J^^P^^^ic^i^^-ni^qua^ cft pcr quinr^^^onem 0,?^^ nicdictatcm.6c fcaldumpro ^^i^m:6c 13-^;,^^ quatuor: 6ccftaddcns nii^-
"^^P^^lfuaquali&dhicrfo. Cap. 2.
D mdt'i?n n ''^' ^r"^^"' ciiucrfitas,autca in X^multis [pcrcuaionious:lautinvnopul. . Sulri^ dl^'; VV"°P"^^^^ diucrfificatur : au^t in ^»^^"^'
''■'Pli^qium r"'''^'l"'"'l"«-&'^ftP^opo«io ' tc*; inloco '^"''''''''S'''--^" P^opoTronc rfPFoportioduphadiSnaacum niuk sdmel ' -S'"-^ ''''"^^ 5"^dicr=5_''-'--ci,ct..tcm:&ipiaeft '^aZ^lH^^^^^S^S^
minutm • ^^'^^cpeiucnit ad fincm in dininvdch?H; "^.^''^'«^'o pcr fimilcm ordi
cundumproportionem addctcni
ji^^^^am , poo- * ""'P/"P^"ionem addctcni tudincm r^Ail T"'^ pnmani magn d>^'4uo^ d''^^^ lcntitur.&cgo quidcm , mil ic^^^^^^^^ ^"^fi
m • dico tamcn,qu6d ei cft facile
^^«nos con(ucuit,& proportio
ti^ ^nospor^ v.wiiiucuu,OL pioportlO
'^^gnofccn^ ^^tem,poftquam erit ci potcn-
nntcZ '^^^"'n.Jhomo cnim iftc , PotrHf '1'''^ P''^^^^^^ rcduxcrit: cru dUccrnere proportioae«
m*.., , '^nsdifpcftionibus adpri
n^am rcgulam,autdiucrfificans,poftquam ucncutaprincipio , quod cft liuiufmodi ^ ad fincm,qui cft Jiuiufmodi . Etcft.quum adfinem perucnit^ Sc cft quum intcrlecatur ^ [ antc] ip. lum,<5c cftquii additfupra ipfum,donccinterlccatur,quuq- intcrfccarur fortaflcitcrfccatur
mmcdio^^^ccfsadoj&cftquuagitabhocdiucr 1. . »u3<5c lUiid cft,ut l mcdio lui i tcrucniat motus ' '
Et '
Libcr L
A B.irtfrfcAtt» Et piilfus quidcm^ [ ccflationcmhabcns] cfl di •fum ttmpore . ucrfus^ln quo cxpcdatur motus,(5c vcnit quics. p^v^rulTu'dem Et«[iUc,qui in lul mediohabctmotuni ,] cft •habcns tcpor^. diuerfusjin quo expcdatur quics,6c vcnit mo-. B. c»dcni in tus . Diucrfitas vcro pulfus in multis partib.vniuspulfus,aut cflin fitu fuarum partium j aut in motu fuarum partium-, fcd diucrfitas,qua5 cftin fitu fuarum partiu,cft diucrfitas proportionis partium vcn.x ad partcs. Etquonia par-
cum diucrfitatcqu^c cft intcr cas in cleuatiofl carum ad fupcriora, & dcfccnfionc ad ra:& vclocitatc & rarditatc . Et cx cx cis cit^ , miculofus,qui c{t ilii fimilisifcdcft paruiis,!^ - " ^ ifiitudo cxiftimatur .
tx fpiftitudinis,cuiusfpiruruuo ^-^i^^"'*^'" locitas,fcdnon eft;6c formicans , qui dtv ^^^^^^^^ minor,6c vchcmcntioris lpiftitudinis:oc > culofiquidcm,& formicantis diucrfitas /• Maii(|^
uationcadftipcrioi^a,& pr^ccftioric^^.
tcs funt fex,erit illud,quod in cis cadit cx diucr jo quutionc in fcnfu cli manifcftior mioru g
ucrfitatc in latitudinc : immo quah non ^.s rct id . Et cft cx cis fcrrinus , qui vndofo inp . m tium diucrfitatc fimilatur , & in clcuatione^^ ^.^,^ fupcrioraA latitudine,6c pra:ccftionc, oi .
fitatc fimilitcr.Diucrfitas autcm,qux cft in mo . tu,autcftinvclocitatc,&tarditatc^autm'[con neVanS fcquutionc & prxucntionc:] fcilicct,vt mouca ne . tur pars eius antc horam fui motus:aut poft ho
ram^aut in fortitudinc & dcbilitatc: aut in magnitudinc & paruitatc,6c hoctotum,aut currct fccundum ordinem equalemi^iut diucrfum in augmcnto,6c diminutionc: 6c iilud quidcaut crit in duabus partibus:aut in tribus:aut in qua tuor i fcilicctin cafu digitorum . Et tu quidcm componcre potcris 6c ordinarc. Ex diucrfitatc * veropulfusinvnapartccft illc, qui cft intcii.a;us,6c rcditiuus,5c continuus.hitcrfcdus aute cft illc,qui in partcvna [ cum paruo motu fcf ^ rrieporc paratur:3c partis vnius, qusccx co intcrfccatur fcpaSur>&p.u cum quictc;cft,quum duo cxtrcma diucrhhca fepara tut iu vclocitatc, 6c tarditatc, 5: in fimiiituditjt cum tepoic ^c.Rcditiuus vcro cft \ t pulfus magnus rcdciV leucum paruo fiatparuus in viu partc^ciciavlc rcditu fubti
lircdit.Ethuiusquidemodicftillccuiusqu?- ncpro^ damfpccicrum in alias ingrcdiuiiir:.6c hoceft_, ; to,polii vt fit vnus pulfus. ficut duo proptcr uiucrfitatc: aut.duo ficut vnu.>,proptcrca quod aUf; in ahas ingrcdiuntur.Enftud c-uidcmcft iccundumsc tcntiam corum,qui in hoc non conucncrunt. Continuus autcm cll ule , cuius diucHitas eft
fcquutionc : fcd eft durior : 6c cum 'i^^^lfi. * "^^ura fius,partcs in duritie diucrfx cxiftunt . oc i ^tt mis quidcm cft pulfus vclox,fpiirus,6c ^^^'[^e' CtSdt ius partcsin magnitudincdiaftolcs '^^^^^aaj'»!^^^^. ' xiftutj6c in duritic,6c mollitic.Et cx ciseitT |i. cjp.g^ daforicina,6ccftillc,qui ordinaturin diu tatc fuarum paitiu ex diminutione ad ^^^^^^. tum:aut cx augmcLo ad diminutionenv^ Jj;
oricina eft,quum cft in pului''
da quidcm foricina eft,quu
h B.gradaata*
[ ordinara ] in contuuiitatc, non lenlu pcrcc pta fcnaiationc in cc, ad quocl ipfa muiatur cx vciccitatc s.d tarditaicnuaut ccontra : aut ad xqualitatcm,aut ' [ ii.xqualitatcm
tis: 6c cft,quunfl cft in uno pulfu in partil>-J tis,aut in partc vna.6c eius diuerfttas ^ t L ^.^ , propria c{\ illa,quecx magnitudincpen<^ * eftquumcil in compararionc vclocitatis a^^j ditatcm,autfortitudinis ad dcbilitatcm- .^.| ciscftt mcfalius,5cipfccft,qui cx ^^"'^^^j^cn
:cdii; ad aliqucm tcrminum in ^^Jij^g^ | Lv^,yv.itcareclinaLur infcriusad fuuni ^"^.^pcr donccadprimunucrminu diminutioni r A ucniat. c(l crgo ficut duc caudxforicinn:;^4^. continuantur apnd maiorcs cius cxtrenij 6c cx cis cii bupuhans,6: in ipib quKicm ^ \ dati lunt mcdici.funt cnim quidam>qui ^P^jq.
vnuni puhiimponuntjdiucrfum in ^^'^'"^tif nc,6c conicquuuonc:6c funt aiij,qui pon j^,
11 viU>^t ^
fum duos pulfus , quorum quitur,6c ad vitimum h
ttltf 10,
..j incis:aut '^'^ ^ /
fnpp^nirudinc > aiit paiuitatc , x it xqualitatcin ^ pus,quod dilatctur ad coUigcndum . cisaiaIiquodcoiu,adquod mutatur . Ethoc dcinde diaftolcm;non cnnnomnccx quidcm cft> quumfecundumfimiUtudine fui proccd it.Et cft^quum accidit vt cum continua tionc fua fit in aliquib.fuarum partium plus di uerfitatisj5c in aiijsminiis.
fequunturduc pcrcuftioncs,oportct,vti pulfus,alioquin illc,cuius intcrfccatur ^ A lcs,6c dcindc rcdit, eflct duo pulfiis : ^^^^l^^^^jpit
oportct , vt fint duo pulfus , nifi quum^' Jo diaftcics ,6cpoftcarcdit ad fundumfa^^^^f^. ^ fyftolcm, dcindc redit iterum,6c '^^^^^^^j^^ it»"
^ap.to.vfqce aa Jiahes & hcc omma, coplofijfime ex gMihrlsproprijs, r. 6 a£ & fotijjmumji lib.de difpHlf.pri ^ ' ' Epift.t. liLepist. 1 1 .
Dc f^eciehuspulfns diucrfhqa^nominn hahen: prc^ pria. Cip. h
cit.Ex cis funt quictcni habcns,5c cadcns|^^j.^;a J^^e f^^^ ^eex^jaL.Lunspruy,.j.y dio ; quos prcdiximus.Scd diftcrcntia i .gj^ ' S ^.Sed uide & doctijjimti ^ dcntem in mcdio & gazcllantcm , eft ^.%^tii!
zcllantis fccunda antc vcnit t]uam conj.P . q-i' prima,- fcdin cadcntc,inmcdio cltpu [^c^ -j.gj^^ yenit in tcmporequictis quum conip/^ ..nl' cuirio prima.5c cx iftis quidc capituUs^
ycnit in tcmpore quictis quum co ^^'^V^^^Zf^' cuirio prima.5c cx iftis quidc capituUs^^. fus fpafmofus,6c trcmulus,6c retortu.s,q .j^liJ quodtorquctur, airimilatur , 6c cftcxCY..nc; diuerfttatis in pr^ccftionc, 6c confcqj?*-^ ^jidj i,6cin laritudinc ; 6c chordoiuij^ fi;<^
6c in fitu,
E X cis eft t gazcllans , qui eft diucrfus in v-' na partcquum fucrit tardatus : 6c dcinde
interfccatur,6cfitvclox.Etcxeisci1:vndofus,6c _ • - ,mUi--,H'
iDiequidcnicfcquieftdiucrfus inmagnitudi- . eftcx(ummarctorti;6climiiatur t^'^^:^^ ^ci^i'^; nc partium vcnx,6c earum paruitatc , 6c clcua- tamcn in chordofo diaftolc cft magis^ ^p^^ tioiic ipfaruin ad fiiperiora:6c in latitudinc, 6c
in confcquutionc,6c pr^ccirionc in principio motus puliu5,cum moUiticquc cft in ipfa:6c ip fc quidcm non eft valdc paruus, 6c habcL latitu dincm quandam:6c aiTimiUtur vndis: qiiarum aliajalias fcquuiitur fecundum rcaitudmem
tamcn in cnoraoio aiauoic cii lu^i^'". q\6 6cfimiUtcrcxitusabxqualitatc fitus ' tione ad fupcriora,cft in ^ [ rctorto fed tcnfio in chordofo cft manifcft^ * quum cius torfio cft ad vnam partcm ^.^^^ Vlurimumvcrotales acciduntquales ^^^^^^51*- Ucct chordofus,6c rctortus ad vn"^*^^ j|j^^iJ^
fcrio :vct-
Fen 2. _
•ina 3.
;j- . OViurouf D-i-M^..» & brciiitas ciiis,^
^tM,vnutio!,is,natuSK lieccffitasparuit. ^^J.numnaruraU ent.Et non cft ai
inftrumcntum fucrit dunim, 5c nccclHtas paU ca^critmmor . Ei\ ctiam,quum duritics cfficir paruitatcm-,rcd tamcn paruitas cuius caufa cft duritics (eparatur a paruitatc,cuius caula cfl dc bihtas pcr hocquod cft durus, & non dcbilis • Sc brcuitas cius,& profunditas non cftmulta ' /T..,. .ux .^^uj^ ^^jj^ dcbiiis.Pauca quoque
^ «^.^ ^«iii vi.ii.uic. V ir-
tus nanque cum priuatiqnc ncccffitatis n5 mi nuit multum cx xquali: quoiiia a diaftolc prohibcntem non habct . Et non dcclinat ad iioc , vt non multum fupcr tcmpcramcntum addatj nifi idco 9 non,multam habctncccflitatcm. Si ycro nccclTitas muita fucrit,(5c virtus fortis , & mftrumcntum inobcdicns proptcr fuam duriticm, magnitudini; non potcritcflc,qLiin fiat
^^^^^'"pulfmnqu,fuu,>d^m naturamfit: difpuunyi-
vciox^ & vciocitatc rcfiaurct id , quod dccft cx magnitudinc : quod fi virtus fucri t dcbiiis 6r *^
< / •^P-T. Z. C:^L^^^^^^^ ^^^f opcrata fucrit;non potcrit cllb?o m k
. J ^-^^««^ ^^T^^r ««« fpiahs:qua fpihitudinc rcftaurct iiiud/quod ci
dcfuerit cx magnitudinc:5c vciocitatc:6c multc viccs tcncbuntiocum vnius vicis fufficicntis & magna:,autduarumvciocium.Etiiocquidcdl: _ 50 ^^^^^^'51^^"«^ homini nccdfc c[\ rcm fcrrc pon-
fus in^.-.^ ^:^; i^>cflcntiaics,in coftuutionc pui^ jiabit : & fi non , in muitas partcs ipfam dif[ril
buct , 3r fcrct quamcuquc partcm quocunquc modo potcrit cum fpatiofitatc, aut vclocitatc ;
'<isfpccicrum pidfus prxdi5larum. Cap.
fiis in;7^^'^'''''^^c''^n^ialcs,in coftiaitionc pui^ riii? i,, vocantur cotcntiuc:& quc-
^^s.Etii... ^^^'^^'^^^^onc puilhs non ingrcdicu ^iim Dcrn ^''^1^^1^^^1'cfuntinfcpa cua K-6c vn" ^^^^^'"^"^ pcrmutatur iudiciumpul-
%arab?l^f ^^""^^^ i»fcparabiics;3c alic lunt ^^"tcntiu'?-^^^^°''^^'l^^-^ mutantcs abioiute. eftinc ciuifii
/'}m fciuirci,quum numcrauimlis mebra.
^ontcntin "*v.>-v7 «.i^i.v./iun- .
.^uas i.l r^'^':'i^^^^i^^^im.6c cll vcnxpulfatilcs:
dcindc non ccflaoit intcr quaHibct duas oncra turas cius,iicct fit incis tardatus:qu6d fi multe f ucrit dcbiiitatisjftabit tunc,& fcrctcani'^ f fcfli nc ^ j & rcdibit cum tarditatc . Si autcm virtus
K niens,*;;ft"««ffita^cxtinguendi:&cftaducc"' ^?^*., 5ua;rcno"3."*'""'*"^*^"''"°^''!'^ cxtinaionis.
n^» > fua.] '° i aut extinftionc ; aut iqualkate -■■ '^«"imquidcm caufarumcontcntiua-
' ,c J ^moDrrat^; ^*i'-ii'iiunn.uiucntiua- :^^! '^^tibtl^r^^^^^^ infcparabihbus, 5c mu
s abfoiute .
''P'^osC£^'^f''^''^ frlmo de caufpulfpulchri & ^'^<^msrTr ^^-^^^ ^<^^ofumi contenmajeu comunEl^ uidcntur.
^ proueniunt ex caufts contentms folum^ ^'^<>^o. Cap. 6.
TcS^^^^^^i^tum fucritobcdicnsfui ^^^g^cnduTT ^^^'^^5 ' ^ ncccllhas ad
^c>c.QuAh r • "^^^ luuantior his tribus cfl: i^^^^ildubiofcquctunEtficumhoc
tus augmcntabit vciocitatcm cum ma-ni udi^ nc.Eth ncccflitas fucrit fortior ; erit cur^i n^^^^^ gniKidinc,6cvcloc;tatcfpiiritud;LoS^^^
ncm quoqucmagnitudinis cau(xpro certo cf ficiunt.quum aliquid prohibcns, ampiitudine prohioucrit,5c cieuationcm ad fupcriora non pcrmiferithcri:ncutduriticsin/lrumcnti,vcrbigratia,qua: amplitudincmprohibct: 6c dcnii
mittrt^^fsH -^^^"^^^^ ^'^- P^^-
S IFt i^n. ^''^T'^ amp-iitudinc addit macRs.]Etamphtudincmquidcmcflicit , aut vcnarum vacuitas,vtpcr ipfim tunica fupcrioifupcr intcriorcm dcciincJ 6c dilatctur.atit mi i^^ff^^^Mnitas. Spiflltudinis autcmca fac ldcbiiitas,autmiiitanccciritas,^ iaut^S tas.]Etraritatisquidcmcaufacftiurtus,quFhe ceffitatcm in magnitudinc fupcrat: aut h-i^^^^ tas muita diminuta a ncccffitate : aut d [ nnSa 60 intcnfio uirtutis,] 6c aducntus pcrditioni proximus.C^ajverodcbiiitatispuifus cx mutan tibus quidcm lunt,^ [ tedium:]<Sc uigiiisE,6c cua cuatio:6c macics:& humor nociuus : <Sc cxcrcitium luperfluum:& humorum motus: 6c ipforum obuiatio membris fortis fcnfus: aut cordi uicinis:5c totum iiiud quod vchemcntcr rcfol uit . Et duritiei puifus caufas funt ficcitas corporis uen^iautcius fortis cxtcnfio: aut ve-
1>B peracct({5j
Part 60
iuuacipfaiami cies.
c n, propter ca iidicacenn.
J B.altimfta$,C4 Tbs airtutis.
e B.alham,
tas, 6c fpimtudo , Sc dincrfitas in paitib.p"iJJ^ coniiingantm:quoniam uirtus inrirunUMi ^ in vna hora dilatarc non valct, (cd paulatinj ^ paulatim.Caufa autcm pulfus mali P^j^l:^^^ '
puliusquidcm ' t [
1 fucritindi^poi mncc<
nibus tcmporis quictisicft aiigmcntUi*^ . tatistEt fi in difporitionib.tcmporis motus ^ rit,4[ -
L^l augmcntum dcbiiitatis?^
144 Liber I.
thcmcns frigus congclans. Et ctiam cll:,quu pulllisin crilibusdurefcitcx fortitudinc pugnx^ propterca q> mcmbra pcr ipfam cxtcndiitur ad partem impuUlonis natura:.Lcnitatis vcro cau ix funt caufx naturalcs m.olliticantcs ficut nutricns:6c i^^^gritudinaics moUificantcs, ficut hvdropitis &\'thargia:aut ca qux ncquc funt na--^
turaUa,ncquc ajgritudinaUa,ficut balncatio.Et • l , . j - •: " i^^::- ^,.,,,„orisn
diucrfitatisquidcmcaufacumpcrfcucrantiam ncccffitatisprmatio:^ Licd|uiUu tcm^^^^^^^^ virtutiscft i^rauitas matcriei cibi,authumoris : xo tus] proptcr uclocitatcmdiaftolcs ,aUi^^^ & cumdcbUitatc virtutis cft pugna caufa:, &c xc;ritudinis.Ex caufis quoquc diueriitatis,cft rcplctio vcnarum cx fangninc- fcd quod huic cft fnnilc,rcmouctminutio. EtpUirimum quidc fit diuGrfitas , quum fanguis eft vifcofus fuftbcans fpiritnm,qui mouctur in artcrijs ; 5c prof B coaddnano quum ^ [ dcnfitaslfucrit circa cor . Ex cau- .... ... ,.A.M,. . ^,^ praitcrca ipUus,qu^ ca in brcui clficiunt tcm
porc^funt ftomachi rcplctio : & S [ triftitia^ ]& coiritatio in aUquo.Scd quuminftomacho ma a
uei coardlatio ,
hoc.EtcauliE quidc plcni & vacui : & calM frigidi:elcuati furfum,6c fubmcrfi infeti^^' , nifcftx funt.
Vepulfihus ^utum y & md fculorum , &fo^^' Yum . Cap. 7.
M^Afculorum pulfus maiorcs, & runt^j tiorcsvaldcproptervchcmcntiavit^
ao corum,&:ncccllitatisipforum,6c prop
lus'fucrithumor,non ccftabitdiucriitas: & for *"fitan cx co proueniet trcmor cordis^ & fict pnl^ fus tremuUis . Et fcrrini quidc puUiis caufa cft diucrfitascius,quod in corporcvcnccft fufuni in putrcfadionc fui^aut ipfuis crudiratc^aut fui maturationc^ aut diucrfitas difpofitionum vcnarum in duriticfua,& moUiticaut apoftcma ta in mcmbris ncruofis.BifpuUantis vcro caufa eft virtutis fortitudo: 6c plurima ncccftitas 6c
corum ncccjUtas magnitudinc complctn '^j corum puUlistardior pulfu muUcri:i,<$^^' fccudum pUirimum.Etomnis '^^^'^^^'^'^'^P^^Qjf in quo pcrlcucrat virtus,6c cft fpiflhs , op J proculdubio cp lit vclox:cft cnim'' [ quuj^ cft vclocitas,quam fpiftitudo,] tur ficut pulfus mafculorum cft tardior? ^ rarior.^ Pucrorum vcro pulfus lcnior pi-*
humiditatc , &cft dcbilior,&: IpilTior: q^^^
h B. Caofa aur
pullus habcnrts quictfni fltti!. bifKudo,
ciuriticsinftrumenti:quarcnoobcditci,quod 5^ caj virtutcsipfi prxcipiunt dc diaftolcin vna vicc: ficutquum, quis vultvna pcrcuftione aliquid incidcrc,& nonobcditurci: adiuuatur abalia: 6c prxcipuc quum nccciTitas fubito augmcntatur.Soricini vero pulfus caufa, quandoquc cft , virtus dcbilis,qua: dclaborcadquictcm ordi^ nate proccdit:& dc quictc ad laborcm: fed illc,
qai in vna pcrmanct difpofitionc,plus cft virtu
tis dcbiUtatcm ftgnilicans.Et cauda quidcm fo ricina, & qua^ cis"fimilis cxiftit ,eft plus fignifi- 4® tiplicatur vr cans fortitudincm aliquam, & cp dcbiiitas non tana digcftic cft ni finc : fed cis dctcrior cft cauda ftnitiua ; dcindc maftua:poftca cauda rcditiua . ^ [ Cadctis autem in mcdio, caufaeft virtutis laflitudo, & cius dcfcdus: I aut accidcns fubito vcnicns ,
alor cft fortis: fcd virtus no cft' i ortis,co^^||^^jj nodum funtcomplcti. Pucrorum vcrop^jj^^}
comparationc quatitatis corporis ^^^^\^0 gnusiquoniam corum inftrumcntuni clt niollc;6c iploru ncccftitas cft valdc ^^^"^'^^'^fpf rum virtus comparatione^ [ paruitatis^^^^n ris ipforum,non cftparuxquantitatis.jj' tamen eorum puUus comparationc P^^ o^fpi' plctorum cft non magnus,fcd vclocioi^ liorproptcr ncccliitatcm.In pucris nan^l'^^^^,1, aporis fumofi collcdio-^pf^^ .^jiP )ncmcorum, 6: frcquetiapi^ ^^f(}.' cis.Et proprcr hoc valdccft ncccftcipUU^^ jn^^ hcrc:& calorcm ipforuminnatum cuct^^^j^J ucnu vcro puUUs eft multc magnitudini^|^^jj/ cft mult.u vclocitatis:immo in ipfa cft^i^l^^^t^H minutus,6c in fpillitudinc, 6c ad raritat^^jpio dcns.Et illorum quide puUus: qui in P^''^^| jiiH' iuucntutis cxiftunt:cft maior. EtcorUj^l^^jci^ in medio iuucntutis:cft fortior.Et nosq^^i^^jii' ^ 50 iam declarauimus,^ calor in pucris,&^^^^,jf^ ' bus fcre cft fimilis : crgo ncccftitas in ci5 ^^^(j: pinqua,fcd virtus in iuucnibuscft augi"^^^ ■pfii
[habcbitur crgo cx magnitudinc, qu^^ rcitaurat,quod dcfucrit cx velocitatc ^ ^^^^^ dinc.jEt principium quidc rci,vndc p^^^ magnitudo:cft uirtus,fcd ncccftitas cn ^^^[JfiJ'' 6c inftrumctum quidcm cft adiuuans.^ ^j^^i' tcm pulfus cft minor proptcr dcbilitatC''|^|pii'
a..u..K. «".^ ....... notisuclocitatispphocet,acproptcrd^^^^^^^^^^
cft durum,rccipit: quoniam ftcciras concuifio tioncm ncceflitatis,(Sc proptcrhoccltir/ .fij ni cft apta 6c trcmo\i . Et duri quidcm ficci fi- puUiis quidcm fcnum,qui iam procelicr ^n^ nis iui principij motu mouctin :moilis vcro hu annos,cft paruus,6c rarus,& tardus, <5^^ midipartempofiibilc cft moucri,(5c aliampar cft molUsproptcrhumorcs cxtrancos^ tcm motu ipUus non pati: proptcrca 9 cito rc^ cipit feparationem,& ftcxioncm,6c diuerUtate in figura.Et vcrmiculofi quidcm pulfus, 6c for micantis caufa,eft fortis dcbiUtas: ita vt tatdi-
tiu,> birKudo. ^^^^^^ anima & natura fubito rcdcut.Et fpaf- WQ^i^^a ouies'/ mofi quidcm puUlis caufa ftint motus non na turalcs in virtutc;aut malitia in cflcntia inftrumcnti.Pulius autemtrcmulus proccdit cx fortitudinc,5c inftrumcro duro,6c ncccftitatc forti.flnc iftis enim non prouenit trcmor.Vndoft autcm cft,quum cius caufa cxiftit virtutis dcbilitas fccunduni plurimum : & non potcft ftcri diaftolcnifi paulatim,& paulatim.Et cft ctiam, quum inftrumcnti lcnitas cius caufa exiftit, licctTirtus non fitvaidcdcbilis . Inftrumcntum nanquc mollc 6c humidum concuffioncm , 6c niotum non recipit,qux in vnamquamqucpc nctrctpartcm: quemadmodum ficcum, quod
Mafculorufulfus i^jrc, MmumfulfHS ^^^^^^^
,0 «P;.
tfof; :rcaf
i0< .ori",
.(,p[(( tap.,
corp; ^rcr"»:
tulr T '^' ^""^^'^^^'^ tardhres harum
^uofdT! in uins . ^6- «o» ignoramus
t 2 ' T^^^^^^ m yi-
Jl^'^-^''^''!' ^'''^'"'«^^^ ^^'^pulmuideatur , ;
Miturli J-^^^^^^^^^^ '"^■''^'^' r.y?-.^i^er^«/r^. ^/. f«/ormi«? cirtenarmnlatitudo m his ob infitU
Ht ma,TT''^Vr ' '^^^^ ^^^^"^^'«^^ necelfitatifa-
Fcn 2. Dodlijna 3.
tcrum : pLilfus diiieiTi fiant. critc}; pulfus calidi
latcris pulfuscalidx complcxionis,5c latcris fri
gidi pulfus coplcxionis frigida:. & cx hoc qui-
dcni fcitur,(ppuifus in diaftolcfua , & fvflole,
non cft lccundum modum ' [acccl]lonis,6c rc a B.med &gie
ccilionis]cordis:mimofccLidummodumdia- 2^er.
ftoles & ly ftolcs ipfius corporis artcrix .
ANNOTAriONES, Qmj)ulfus quorum fmt tcmperamcntorum.pete ex gal.
«"'^"'•^f r"'-- /«i^'-»-
.^^^ V ; J "'""'«'VHtff.v^^t/Ci.l,
3 .i/c <:^r;(//5 pulfFnti hic aduertcndu eftyqmrm de ficci tem peramcnti pulfu uerba facit. ^tAit fequi ad ficcum tcmpe ramentum coaguHationem,& duritiempHlfHs.ac fiuirtus ualidafuerit,& necejfitas multa;fieripulfum bijpulfanti ^afmofum & trcmulHm.His uerbis fmdtum certe a Gal difcrepare uidetur.quum ipfc trcmHlu pulsti. 2 .de prffag.ex cap. 1 1 ,
r^tioncmino / ""^"""'"^*' ' ^ ^^"^ pidffacultatem imbecillam, &tunicamart€ncmoUem fi
f^lori quxnt^^ ^^mfi'^sfiant ; non re?\>ondet tamen haru gnificare afJhrat.Ceterum controucrfmnuUa cft.& fi enim ^^y&obi '^^^'"^^^*^^^"^^^/^^^'^'^^^^^^^ nuin >o mterpres ex u4rabiro iciiomate tremuiu?H pulfum conuertit
^ pmere^'^-'^^ ^"^^'^^^''^^ fiKV^^^tatc angufiiores Jhnt, Hibratum tamen author, non tremulum pulfum intelligit • ^tis iUf p^nmdme,& crafihrum hiimorum copia,qui ^^^^ fanc ex ualida facultateJmHrHmenti duritie , & ur 'P^mumJ '^^^^^'^"'^^^^^^^ t o/^io/Ji.art op^ gente ufu prouenire.ipfe quoq; CJalenusfatetur 2 Je cauf "P-^- ^r;marct,n,u^....^A: ju... ^ lexquo locohcc Auictranfiulit .
te. uiaeucet vel ceLentate , uel uelocita-
ritf ^^fas 5.';"'.'''^oi^"ietata er it; 6c cius Iimilitcr tar 'J^- *^^s hoc F ^^^1*""^ ' mi- P^exio f l^ T^^^^^^asquidcm , quam malacom- ^^^m m:5U^^'^ ^'^«Etcditarc facit ; maior cllca ,
9«^wL7^ ' ^^'^^'^ ^'^"^''^ mmf/i, e^r dilatari nequeunt ,
^« m JiAvc ■ f ""'^^^tatis gratia, mmri in his quam t ny^^P^^^f^^^^t&uelocitate^&frequentia. tes tetJrT''''' ^'P^^M^^^ uariatione ob cc.ta- • ^Hpulf^^^^ ^'^' depulfikadTyron. & tertio de
"^^pnlfucomplexionum. Cap. 8.
P^l!'^^^^?^^^''^ ^^"^plexionis velicmcntiscft ^^^^run ^^^^^^- ^^"^ ^^'^^^^^^ conucncrit ,
^^mdiA cliuerhhcabitur: crit quemadmo-
^^^idcm '"^^^^ ptxccdetibus. & fi cauditas — „ ^
''^^uralis^'!-?/'^.''^ complcxionis,imm6 lurtus fortior fiat,& hoc, quum complcxio ca
^^^s fi ful ^^^^^'^^ exiftimcs q? calor inna- ' '
^Urtm ^^^^^^^^^^qu^^^^^t^uiicunquc iit,minuat %ntu/f ' ^!^-""^^ ^^^^ proucnitin fubftantia Vcro co ^'^"^^^'^ anima,audacia . Calor J^^^s aim^^ ^^^^^'^^'^ malitiam fequcns , quanto dcbilLp^^^^^^^^^^ fuerit , tanto in uirtute plus gida dcH -^^ ^^^gmcntabit. Complcxio vcro fri- ^^^ciitpi. P^^ltumad parte diminutionis :
^^^^^^^^^^^^ . ^,^..............>^ cc4uan.:uccrnrmaia,cc qma
^^^S i.^^^^^^^ ^^ntumnuscihcmpusnaturxvitc contrarium!
Citasfir , . i^metataerit;6cciusfimilitcrtar ^nr^»..'.,-.-. .^.1^.. ■ , , -..^ _
Defulfutemppmm. Cap. p.
T N vcre quidem cft, » [quu puIfLis cft paruus , ll^^ltlT 1 uontamcninomnirc:]5ceftinfortitudine 30 augiucntatus. hi xftatc ucro cft uclox Sc ipiiVus proptcr nccellitatcm, & paruus & dcbilis proptcr uirtutis rciolutioncm, qua; cftproptcr rc- Iblutioncm fpiritus, qu? fit proptcr calore exteriorcm dominantcjii iupcrftuiim . 6c in hyc^ mc cft maioris raritatis, 5c ^ [tar dioris dcbilita 5 ^r^^'^'''' » * tis,& cum hoccft paruus:; quoniam uirtus dc- DUitatur , 6c in quibuldam corporibus accidir , ' ut calor in profundo tcncatur,6c adunctur , 6c " "■""^oi'J^u>i' ^5at,(5c hoc, quum complcxio ca^ dominans,5c rcfra^nans frigus,'& non p ipfumpaticns:ncque frigiditasad fundum ua^dit. In autumno autemcft pulihs diucrfus , 6c trahit ad dcbilitatcm quadamabd ipfius diucr^ htas cftproptcr multitudincm conucrfionis complcxionis accidcntalis in autumno nuc ad calorcm,nuncad frigiditatcm. 6c ipfius quidg debihtas cft etiam proptcr hoccomplexio.n.di uerla icmpcr dctcrius cliicit nocumcntum , quamfimilis6c cTqualis:licctfitmala;6c quia autumnus eft tcnipus naturx vitc contrarium, quoniam calor in codcm dcbilitatur ; 5c ficci^ tas fit fortior . Tcmporum ucro pullus , qu^ lunt intcr tcmpora:tcmporibus proportionaii tur,qu2efuntcircaip{a.
l^^tllm 1 "^^'-'-^^'^•''ic- i-i*-iLi maior< ^Uonian ^^^^"^-Pl^'^iocalidafacithajred ^rtcon. '^.^'^^^'tas/cihcct jcalori innato %^utm- /^^""^ ' Complcxioncm ucro hu r' ^uita/'^'^^^^^'''^ dilatatio. & ficcam qui. Habes h^c ex A ^^^^^us fuer i? f"^^^^^^^^''^ duritics. Amplius pulfcopiose : nec
A N N Or AT 1 O N E S.
Habes hjccxGalcn.hb.depulfad Tyr.& ^.de cauf «p.xo.
. „0?! ex Auer.^. Coll Recentiores tamen f^p.^- cap.i.
bus difcrepanr.tales autumno pulfus apparere exi^iimantes^quales yere.Cxterum fuit h^c & antiquorum quoru^ dam opinioy quam doSflffinius Auen oes loco iam citato re fdlit.quod autumni tempore proptcr paucum ^irituum c^
«CSljditstc, ^.''^"t^liucr itatc,qii? proucn.t de et hoc tempore uesetafMfu uocm) et^nmdk ri, ^"igiuitatehoruniduoruiplsT ^nendiuimhahentimbeciUiorem,- ^
^ AVIC. K
^Pi>-tGr? ^^^^P^"^o^^ei'uando principia. ^^.^■^ latcrut'*^^^^^^'^^?^ homini accidit, utduo ^^it cr^o un? ^^^^^^^ diucrfificctur complcxio : ^^lidujy^.g^ ^!^'^ jprorum frii^idum, 6c alterum
Lil^er I.
*Z)f pulfu re^omm , Cap* i o.
REgioiiiim quajdam funt tcmperatx vcrnales , 6c qLurdam funt calidx ajftuic , & qucdam funt frigidx hycmales, ct qu.xdam fic C5B autumnales. ludicia igitur pulfuum crut in cis fecundummodum, quem fciuiftide pulfu tempofum;
pnlfuy ^ui proHenU ex cibo & fotu . Cdp, ii,
EXtcrius corpori aducnicntia , et ipfum ingredicntia, pulfus difpofitioncm mutant qualitatc fuijCt quantitatc. Scd qualitatc , quoniam fi ad calcfacicndum dcclinaucrint,aut ad infrigidandum, mutabunt ipfum fccundum il lud.Et quantitatc quidem.quoniam ft xqualia fucrint , fict pulfus in magnitudincaugmcntatus,ct velocitatis maioris,et fpifiitudinis^pptcr
tcquam ad portioncm 5c diftributioncnlj folutione pcrueniat.5c hoc quide P^'^'^^^^^^!:^, vino multitudinc fux quantitatis: & calefat' neipfius,& frigiditate.Qiuim aut ipfiip'^.^^'||, dcratum fucrit,vnde fortitudinem clficit>^^^ habcbit iudicia-, quonia ipfum fua cifcntiii j ! tcscfficitfanos;St[ ] proptereaqij^^
vclocitcr prxbet augmcntum in fubftantia ritus.Scd hcctcalefadio,& infrigidatio,q»iv^^^ lo co fuerit,plurimacoiporumimpcdiant:ci , mcn quum vnaquxquccarum cuniaUq^ .^^ uenit complcxione, & cft quum non ^^^?jC|t, cftnanquc,quum res frigidx cos fortcs re^i qui complcxioncm calidam malani ^'^''^, '5$^, cut dixit Galenus,q> fuccus granati calctact pcr fortes efficit,5c hydromcl infrigitl^^^^ pcr reddit vigorofos.Vinum'\prctcrca,JV j|
eft calidum natura,aut frigidu natura : y^^^ quofdam fortcs facit,6c quofdamdcbiUt^^jjj
augmentum uirtutis,ct calor is , ct pcrmancbit 20 tamen fcrino noftcr cft nunc dc hoc: inii
Jn»prcjfio, hcc [mutatiojaliquandiu. Et li plurimx magnitudinis valde fucriticrit pulfus d iucrfus abl que ordine propter grauitate nutricntis 1 lipra virtutem : quoniam ex omn i grauitatc proucnit in pulfu diucrfitas . Et quidcm cxiftimauit Archigcncs, cp cius uclocitas cft nuc multo luj ior,quam fpilfitudo,ct hxc mutatio cftpcrfcuc ^ rans,^ [quoniam caufa pcrfcucrantia:, licctfit fa cu*6°ana r!u multitudinis minoris hac: tamcn cft diucr fitas
lic io niuf
ne /^"^^J" vclocitatis:ncquc cius mutatio diu pcrdurabit: I?oJh«Vc°iTdi quoniam matcriapauca citodigcritur . Am- «cirua^ ordina- plius,fi uirtus dcficiat,&: dcbilitcrur ex multitu fa,uclaUer.Btii ^iincaut paucitatc,-qunccunquc fucrint, fimilcs fuerit niinor ^^^^^ ^^y^^^^ ■ paruitatc, & tarditatc ufque in plur?mr^ii^ <ii fincm rci. Qupd fi natura fortis lucrit in digc-
«ertitas Aiia
Yxe. mutatio
uirtutecius,quavclocior ad fpititumc^.Vjv titiir: quoniam hoc llmpcr habct pcr ^^^^^4
tiam.' t[ IQiil^d fi vnumho"runuiLi^^|JJ
10 corporc iuiicrit : augnic
ipfum in aliquo corporc luucru . **"^":^0fl' j bitur in facicndo fortitiidincm, & ^^'^r^icf ' trariuin cxLitcrit : minus fortitudincn^ i j fccundum hoc.igitur ipfiimpulfunicj^.* jjj tet fccundum hoc : quoniam fi fortitu^^ ^jj facict,in puUu augnicntabit fortitudincnij-^^^
t fi luc ordinata.] Qupd fi pauca! fucrit qiiatitatis : crit 30 calcfccict,in necclTitatc cfficict augm^nt ^^^^^ ituudi puifiis minoris diucrfitatis,&: magnitudinis,& fi infrigidabit:minorabitncccffitatcni. j^eH I "^"mi- Vclocitatis:ncquc cius mutatio diu pcrdurabit: d um pliirimum in fortitudinc facict ^^^^j ^U' ?
tum. Nun |uam autcm ncccfiitatc ^^^^^s^ gmcntum , quin in vclocitatc addat . Aq roproptcrca, quod nutrimcntum P^^Jjoni^ facit; vigorat , & fimilitudiucm opcf^ jpi'
rendo,5c conucrtcndo,fictpulfus tcmpcratus . 6c uinum et proprictatcm hct, &cftquoniam 1?« cx multitudincipfius,^ i licct fit iiibtilc : prouc-
vini opcratur . & quoniam non ca
pe lcuerasjciuo
mo infrigidat : non tantum augct in nt^^^ tc,quantum viuum .
lu caufacft^fir nit diucrfitas.cx ipfo tamcn non proucnir, qd ina. ht ii focrit tantum,quatum illud, quod proucnit cx nu jn muituudine |.j.i^>^t.i5us.qQje fibi^fimiiantur:] 6c hocquidcm
roinus aac, crit i r \ n • /- o < -i-
iiiicrfuas ordi proptcr rantatcm iubftantio: ipiius,(Sc lubtilita »ata . tem cius,6c lcuitatcni . Quum autcm uinum in
c B.licci prouc ^Q^^ frigidum,-proucnit ex co,quod prouctuT'dlucr"tas': nit cx alijsli-Vigi.dis, in minorando 6c rarificannon tamcu c-n do,& tatdado ^[vclocitatc fua: pcnctrationis.]
M, <?> dj ipfu fit Deinde,quum in torporc.calcfitircmouctur vc ta/zj^/*«t» uujuvm^c.jcu i,a,n^uiLu ucuzntom,^^' ^^^,v «urinuum, ne- iQ^jtcfjquod cx co proiicnit. Viiuim prictcrca, 50 in^quales tamenfcmper & in ordinati. langu^^^ j^,^^ T rfrXe quum in corpus pcnctraucrit,;6c fucrit calidfi : ' ^—'-^- — -
josj coHBparati non clongabitur multum a natura, & accidct ue eaafacar cx udox rcfolutio.Quod fi quuui cft frigidum,pc dB*u loeipro netraucrit:^[fict cx nocumcnto,] quod nonfit vtni^. 'jnopter cx alijs frigidis rcbus: quoniam illx tardantur, Melociraterti fuf doncccalclriant,ncquc cai um pcnctratio cft ita pc .ccrac.onis . t;.;>iox,ut iftius.Kuid.n.uciocius pcnctrat.quam « B cauubu 00 ^,Qj^:^p|^.arur calciaclio, & cius quidcm impedimentumeft magnum, 6cpra:cipue incorpori-
f B. Vna titcra . «)ux fanc prxpa raca n^icunacco ex ttigorc. A.I'
C»lineriti"ttt .
Stmt & hac ex GaldefimptalihJepulfd'^^ ^.decaufpulfQHxftioautcm bic eiiyqualisfitf^i^i]' fumptis alimentii mntatio. aArJngenes Gal Jiljl^ de cauf.pulfcibosjquia fii< ultatem opprimunt , Tj^JfK; res minoresq^ fulfus conc itare cxiHimauit . AfJ^ tentiam GaL.ibidem refutat, quod ex opprefi^r^^^.^jiiit langmdi ahfolutf.fed Unguidi uehementih. ^^f?^^^,^
parui facultatis dijjolutionem fcquhur. Jutho^ ^Archigenif fententiam tantum recit.it-, fed ncq^^ i,^J^^ neque damnatj^erum Auerroes 4. CoU.palani .^j^i'^ fententiam fequiturjicet de ipfo non meminey^^-^^ bojquum nuper eft ingefluSjpulfutn fequi paruuff^' ■^itj occultum:,qu.indo autem concoquitur,contraYt^i ^^j^if!' ferenthts.Obruincmpt(id quod ct(jdl.;.de caUj-P ^jjefif* ^
quam alimenta coquantWjah us n.itiuum caloY'^ \
* . . .. '. . .. .:,^iittii}
Part 61
quo patio ignis a U^norum multitudinc oppY^''^^^'^\'r.,tJ
. pracparj
cis nocumen o
hoc,ut magnum faciat impcdimcntum^immo nacura ci obuiat cum partitionc,5c diftributio ne & rcfolutionc.Frigidu vcro cft,quum natu^ tam dcficccc facitA cius virtutc cxtinguit: an-
inuiti interponimas : fuTpicamur tamen tum nonprorfus efk contemne}idM7n,quando
dum ^ Nosce-fte inter tantos uiros (cntf nti'^'^'^
fier non damnat , & magnus Auerroes
l(f ftta-
iiuc^ iicfi!
lav^ trar^ ion"" ^iiiv
^'"iZ^fTr" "^"^" f"'^ ' ^'''^
kmummuLttl f ""tiuuscalorHt a
Tffr^''''^ '"»■'"» l't£ "•It^s noH^r- ^^^''■(^'""pt^^^lmmtauHalU fa- '^■ntquTJ^ ^''"''^^"'"'^''''•''''''''tm, "»um
H^SC^r " "'^" ^
''7'"'»^o fa l ^ ' •"'"""^''tes , &confpUmctant
^^'■^kcal ZZ^W-'''^''"''^''^^^ "r^tea^ & na '«''J4aw7 '^'^ " '''''*''"" "i^SKf rf/«.«
'"'^SuT7"'"'''''' ^ '"'"-" ' ''"^-•«^
'''■'*'■-' ''"'^^"•'^•''' 7''»^-^'''-'--
mur^comf' '''^^''''"''''''' ""fr.tlis calor Hmur ■ '/"'""'''%■'"'' t-tmen oWuiturprorfas, acdif-
"'»*ratiffi»! '/■"" ''^'""'"'" "/''" C >i'f> iw-
^'''limim JT'''''- '"'/""'#''';«'//>« "W^«f •• faudqicT ''«^«'''''"•'^J.©- o4/t«riora
''''''''''l^na^Tln'*^'- ^■''" "^"fiP^o^^^puiy^fl^
«^^0 J Zt^^^f ''''''' ^ ^rc%e«c5 .
fi;J' dki non p l '^'''''^^^
Fen 2. Do(51:rina, 3.
e B. n6 cau(enc tllujinricnd uja faciunt calore, niG ^ppcerea,^ rpiritus mouen tur ad exteriora,& motuseo> rum ea eit fe cunviu cocinuitate generatifiif iftorum .
»oLof ■' ""''''''''' ''.'^»''"'''» mi»- ''«fccife "' P^^opt^i^^pulfusabfolutc kat . ^«'i Galenm <tArck'iicncm acc ujh
^'^>quxfomnm & mgUU,in pulfu operan^ Cap. 12.
I*^a!!il?r'^ ^^»^^no diiicrfifi
Wition? r ^^''^*^ '^^^' ^ ^^^cudu di
fomn^ '^^geftionis . Pullbs igitur in princi ^.^^calori ^^''^^^^^- quoniammo
^^^n ^V,?^^^^''^^^-'^'^^^'^^^^^^ conftringm ^ * r rii.n r I?"^^'^Scndum:& non ad dilatandfi !!'^totust- ^^^i^^^^^^^ ^ quoniam ipfcin hora anim^'^^^^^ occultum,proptcrea quod ip ^inatn,^f^!^^^^^^^'^^ nutricns digercndum, rM r .^'^"^ fupcrfluitatcs: & cft ficut fupc
maio? ! f P'''^''^^^'^^^^- P^l^^Lis ctiam r^^ calo "^^!^^^^^^ ^ raritatis:quoniam , li [^^nftriA'^^^^^^^^'^ ^ugi^-ntumfecundum ^ Pniiatus ef?^^'^^"'^^ & coadunationcm: tamcii ^^^^^fum n ^^Smcnto, quod liabct in hora ui
quido,\!*^P^^^ motum calefacicnte . & mo ^Hnandum ^i^^ inflammandum , 6c in
^onftrk> P^^^^^"^ malitici complcxionis . ^^^'i^inorJ r ^^oj*^i^"icoadunatio tcmpc u ^Huntc^i^^ inflamationis. & minus cx !i^'^^ics ex ho"^ a^ftuationcm . Et tu quide ?^^^tio mul?f ''^'''''^ anhelitus lafsi , & ipfms ^^^^ius cu .? '^T'''' funt,anhditu 6c jcftua ^imil^ r ^^'^' coftridus pp caufam, i^.^^^atemn! ^^^^^ * "^^''^'^ gratia^fubmerfi !'^^^tis , iTcfr^^,'^ fngiditatis,qui fit [ cxpcr ? ^oc non tam conftringatur,& fugiat^ ] ^^^Ucnict ad ,vf^^,^^gnicntum anhchtus cius ^^^citiuftj : 0,77 ^^od ' [perueniet]labor,5c ^ * lunt ci propinqua . Quiim^.
bcncconfidcraueris;noninucnicsaliud,quod calorcm uchcmcntius inccndat,quam labor & motus. Etuigilia^quidecalorcmno cfficiunt niotucorporis,ita ut,quum corpus quicucrit [ non fitiplencccnarius:imm6 facifitcalore proptcrca quod fpiritus ad cxtcriora mouctur , & motus cins ad ea , cft fccundum continuitatcm.-quu cftciusgcncratio,^ Ouuni autcm cibus digcft us cft i fomno^ rcdit pldfus ,
j ^ & fit fortior , proptcrca quod uirtus auc;mcntum rccipitanutricntc : & rcditillud,quod ad profundum dcfccndcrat, ad rcgcndiinutricns ad cxtcriora,<Sc ad fuu principium. Et proptcr hoc ctiam magnificatur tunc pulfus multum • & proptcrcaquod complcxionis caliditas,pro ptcr nutricn.s,augctur;'qucadmodum diximuj <Sc inftrumeti ctia augctur lcnitas pcr id, quod ad iplum cx nutrimcnto pcnctrat. Vcruntamc fua magnitudinc non augct uclocitatcfn ; nc
20 q^^^' fpifiitudincm : quonlam hoc no cft illud , qdin ncccftitatcprcbctaugmcntum:& hoc et non cft prohibcns rcftaurari cx co,quod neccf farium cft magnitudinc fola. Dcindc quando cu dormicntc fomnus pcrfcucraucrit j fict pul fus dcbilis , proptcr caloris innati conftriaio ncm, & uirtutis comprcfsioncm fub fupcrflui tatibus,qua;cuacuanda:crant (ccundum cuacuationis modos,qui funtl uiojilijs.cx quibus cft cxercitium, Sc cuacuationcs^, qucnon fcn
3„tiuntur.Qiunnautcmfomnusinpi-incipio ^ f. ,acu,W [cuacuatione] inucncrit: nccinucnitaliquid ' ^*' adquoddigcrcndum tcndat^ dcclinabitcom plcxioncm ad partcm infrigidandi : pcrfcucra buntcrgo paruitas,& tarditas,& raritas in pul lu,-& inccflantcr augmcntabuntur.Vigilic ctia diucrfahabcntiudicia; quumcnimdormicns cuigilabitinatura fuadeclinabitpulfusad ma gnitudinem,& uclocitatem Ordinate • deindc ad luam naturalcm rcdibit difpofitionem Scd
40 lubita caula cuigilato accidit,ut pulfus cius illi
co,quu a lomno rcmouctur,'^ [9cfcat;lquonii c -i uirttiscoraco,quod fubito ciic^nit.uS^ dcindepcft hocrcdibitad cumpulfusmagnus uelox,fpiirus,&diuerlus ad trcmorcm. Et quo nia motus iftccft fimilis uioleto;idco H[ ri51 mflammat ctiam ipfum.Et quoniam uirtus fubito moucrur ad rcpcllcndum naturalitcr il hid quod accidit^crgo motusaccidutdiucrfi • & trcmit pulfiis:fcd tamcn fccundum hoc no
50 longo pcrkucrat tcmporc immo ad equalita tcmcitorcditj quonia licetcius caufafitquafi tortis^cius tamen durabilitascftpauca:& cogni tio dcftruaionis ipfius cft uclox .
AN Nor AT J ON E S,
Depulfihus quiperfomnufiunt.eadeferegalfcripfit Cap.^. lih.de pulfadTyron.& ^.de eaufpulf diftinxitq, & ipfe 60 defomni temporihus, ut hic authoryafiipulate faneffi quis pcrpendmt jratione.aherrant ergo quiCuiri alioquido Gijfmi) dormientiumpulfus ahfokte parjiosyknguidos , tardoSj&' raros efje aiunt . quu etfi hoc fcmni initio ueiritm tfi , oh caloris contraBionem : ipfus tamen fcmni uigore, quando idem calor ad extemcts iam partes extcnditur yfa 6ius feipfo ualidior ac uehem^tior , uehanemiores quoque dc maiorespulfus,ut efficiatjnecefe efl .
ht B.
148 Liber I.
Demdlcijs pulftis eicmkij . Gcip, ij, J^N principio qiiidcm cxercitij, & dum cft te-
dubio non augmcntatnr, ncquc etiamwjflj^ tur , nill quatum oportctproptcr laflitudiJ' paucam,qux proucnit cx ponderc F^^^^L nis: propterhocigitur iudiciumuirtutis"'
dix /& ncceilitatis fortis vincit , <5c augiw^ tur puHus,i5c fit uelox,<5c fpilTus .
pcratum,pulfus fit magr.us & fortis:(S: hoc quidem proptcr augmcntum caloris innati,6c fortitudme ipfius: & fitetiam uclox , & fpifius valdc proptcr fupcrfluam ncccfiitatem, qua fa cit motus.Qupd fi pcrfcueraucrit,6c fucrit^pU
xunijaut licet fucrit brcue, crit tamen fortiili- . mumideftructur , quod cx fortitudinc prouc- 10 TXOlor mutatpulfum,aut propter fon ^gjji^^j^.^ nit,& dcbilitabitur pulfus : & fict par uus ^ptcr xJ ncm fui:aut quia cfi: in mebro P/ip^ ^ „[.
Depulfudolorum .
refolutionem caloris innati:fcd ipfc fict uclox, & fpifllis propter duas rcs: quarum un a efl aug a t g nientum * t [ fortitudinis ] neccflfitatis : & alia b B. dcficit feu cfl:,quoniam uirtus ^ [rctrahitur,] nc magnitu
dini fulficiat j poikauelocitasinccflantcrminuitur , 6c fpifiitudo augmentaturfccundum quantitatcm cius , quod cx uirtute dcbilitatur.
Deindcflad ultimum fi excrcitium pcrdurauc- lua; rui iiiiiuiiii:> puLnt:iicnL ^^^,, rit , <5c dcbilitaucrit : fietpuHusformicanspro 20 cliximusdcmodis:proccdctminoranaO, pter dcbilitatcnf, 6c fpifiitud incm fortcm . Po-
aur propter longam moram fui. Et ^ioloflj; dcm,quum in fui principio fucrit,'' [^^^^*^jfi,ij|j . tutcm cbullirc,<Sc moucbit ipfam ad rcn^^Z^: '^'^»' <5c rcfrcnandum , <5c inflammabitcalidiw.^^j^' FietcrgopuUlismagnuSj&vclox, 6c\'}^^^ j^, fpilHtudinis.quoniam fixioj magn (.111^^°^^: . cict,<5c vclocitatcm . Qmimqucdolor adn
ftca fi magis fupcrfluum fucrit, 6c cx ipfo quafi ad mortcmperueniaturj clficict, quod omnia faciunt rcfolucntia, 6c reducct pulfum ad hoc , < B Jcmde for vt fit vcrmiculofiis : [dcindc facict ipfum dcv micaijs dcdi- cUnarcJad raritatcm,6ctarditatemcumdcbiU-
fux fortitudinispcrucncrit^iroptcr ilUi^i' dioit ad infcriora , doncc magnitudincn^.P ^j,'*^'^».
De iudicijs pidfuurn balneatorum.
dct,6c vclocitarem,6c uiccm carum fupp\^ ^ fpiflltudo fortis, 6c paruitas , formicuiati vcrmiculatio.Et fi augmcntatus fucrit.^i^ ad raritatcm,6c pcrditioncm ,
DepulfH apoHematum . Ciip- ' 1"
Cap, 14.
BAlncatio autcritcum aqua calida, autcum frigida. Si autcmfucritcum aqua calida, in principio proucnicnt cx ca fortitudinis , 6c necejritatis iudicia. Qmmique multum rcfolucrit.-dcbilitabit pulfum. Galcnus quoq; dixit , crit tunc paruus , tardus, 6c rarus . Diccmus crgo,qu6d dcbUitas quidcm , 6c paruitas pulfus * a "R. Tantae hts [proculdubio cxiftuntjfcd aqua calida, quum j'' ^*^1l^!nf in interiorib.corporis calctacii onem cfl-icict dubio.
Poflcmatum quidcm alia funt, q^i^^^^^"^^';c
cfticiunt . 6c hoc autproptcr coriin\|
^ -V — r--f- .^^cbr''
gnitudincm: aut proptcr nobilitatcm ^
in quo funt.)6c pulfum in toto corporc^j,(^««Jtpyi fccund um mutationcm fcbris propri^i , > ^(J • iplhm diccmus in loco luo.Et alia i"nt>^^|^jj,
brcmnon faciunt,6c mutantpulfuniij^^^^^^gt, in quo funt proprium pcr cflcntiam..t-t^^^^^. quum rcliqui corporis pulfum i^^'-^^^'^^^ cidcns fcilicct non proptcr hoc,qu6d ci j^pijuQjj^^^ ftcma : fcd proptcr hoc , q? dolorcm clti
calore accidentali:fortafle non durabit: fcd ad 40 Apoftcmaautem , quo<d pulfum mutat;*^ fuuiaturam,quxcft infrigidadi,redibjf,6c for- Him mutat per fpccicm fui,autpcr UH^y^iH»
autpcr quantitatcm iuam: autpcr ^■''^^l^l^^ifir
tafle durabit,<5c permanebit.Quod fi accidcnta Us qualitatis iudicium fupcraucrit : fict puUus velox,6c fpiflus, Et fi lupcraucrit, quod cx natu ra fui proucnit^fiet tartius,6c rarus.Et fi eius ca lefaclio accidcntalis ad tantam uirtutis refolu tionem pcruenctit , ut fyncopi fitpropinqua : fictctiam pulfus tardus,6c rarus.Scd baincationis cum aqua frigida fadx fi penctrauerit frigiditas:debiUtabit pulfum,6c faciet paruum, 6c cfticiet raritatem,<&: tarditatcni. Et fi non pcne trauerit:immo calorem coadunaucrir.augmetabitur fortitudo, 6c crcfcct parimi , <5c mmuetur uclocitas,6c fpiflitudo. Ex aqs ucro in thermi-sexiftentibus,qu^ luntexficcantcs,duriticm in pulfu augmentant , 6c cx cius magnitudine minuunt.Scd calcfacicntcs uclocitatcni in pul fu augmentant.Si autemvirtutcmrcfoluerint, crit,qiiod iam diximus .
. Depulfuyqui muUeribHs eH propriws , & eflpulfus pr^gnanpium, Cap. 15.
NEccflTitas quidem in eis eft uiultaproptcr communitatcm fiUj in attractionc aeris . Ipfx .n. quafi duab.attrahuntncccilitatibus , 6c duabus aeris attractionibus . Sc4 virtusprociU^^
in quo cft, aut per accidcns , c^uod icqti ^^^^^ fum,6c coniitatur. Qupd ver6 pcr fui ip^^pcj niutat, cft ficut apoftcnin calidum : c^^.^^^fr' fuani Ipccicm proucnit,utniutcturpi^ .^jjflj fcrrinum,6c ad treniorem , ^ [6c liorrip^^jjr ncm, ] 6c vclocitatcm,6c fpiiritudincm^y contraria fit caufa humc<^^ans,quiE ptop /]) ^)^ fcrrini dcftruat, 6c vicc ipfius undofitat^.^^j,' plcre faciat.VcruntaniG trcmor,6c uclo^^^.^- [6c horripjUtio,]6c fpifiitudo ipsu ^^^''^.iic' niitantur.Et qucmad niod uni caufarum | funt,qux ferrini proprictatem ptohibc Uter Uint quxdam carum,quc l'crrinip^^|^„]t' tatem augnicntant, 6c iplam apparerc rf jo' Et moUc quidcm apoftcma puUum ^^^^ J^ci'^ fum.Et fifucrit valdc frigidum:ipfijni^ .rf tardum 6: rarum. Durum vcr6 apoft^^* ^ntC' ? prictatcm fcrrini augmcntat . In ^^^^^^^ ^^ii^^ quunifit collcttio : ipfa pulfum <^^.^^%iif proprictate fcrrini ad vndofipropti^^.^^^il^' ptcr humiditatcm,6c lcnitatem , ^i^^^^.^^cffif^J quuntur 6c prxbctaugmentum in J proptcr fuam grauitatcm . vclocitas ^^^\-^c^K fpiflitudo allcuiatur proptcr caloris ^^'^^v^ iis ^uictcm ganfa maturjitionis . Mii^^f^jiy^
Fcn 2. Dodcrina, 3,
S olfif eft,quoniam, «cut '"""'•^'^ qMcunq-, ciixumis , fun
quidcm lam fcinK^i piMim cuiurquc cople^ xionis-,autpi-oprcrca 9 uirtutcm condrinefit & puHum f^iciunt diucrlum , 6c, fi conrrrfaio ualdc fucritfortis:crit ^incordjnc, abfque pondcrc,& conftridioncm quidcm facicns cfl: omnis matcrialis multitudo,iiuc fit apoOcma fiiic non fit apoftcma . aut propicrca virtutiE : iDYum '"^"'Y^:7/^^^'^"^»i'J^'micqui- diflbluit,& facit pulfum dcbilc. Etomniah-rr fpitritfiT^^^^^^ ^-untficut dolor fortis,&ncgrituStai^'
^^indeS^^^^ .omalcs,quefuntfortisrcfolun"onis, &■ v^A S "^iJi^S^^-^Ji-urruciocitas dcflructur
fiis S ' apet R-tur , fict pul-
PonHrr..^f d^P/^^*. ^ ^'""^ cxcncrabitur a MumiontspulfHumob cMfiti comaMturamm Ir,
uecomfcndiumredigitex Galeno li. depulfib.adTyron. "P-'* nempe iiufa contra naturamappelktg, pulfus immutat, uel quia temperamentum corporu euertunt.rxqua muta tionefimUesfimilihus intempericluis euadunt pulfationes; ( de quihus fupra aBum eSiJiiel quia lutalemfai ultatem
lHcntarnr " '^ 'luntics lcmpct au!? wcntatur proptcr extcnfioncm,qa.x aLctur
tur S''' "''"''1"°.d fordtudiHcm fcqui-
Pondcrc-&'jrXp^v.^ r"'"" '^"«"'^'•abitura ? dolor^v..f r '^^•■P'^"' trcmor,proptcrc4
ifed ''"Snum facit,ut^fint
& 5, u ,^ fr ""i?''"^^'' ''"Sis augmcnta
EtlfcunT ;-'''''" ^''"'^"^"'-'^ ' kcundum (uum mcmbrum .
s.que I
A N N OT AT 10 N E s.
"tie p, fnf V '"'^' P''^"^'"' augmstum in du n'isli,S% Propnctatcquam hct * | (crri
<iiuc fiM. '"'^''S"''"di.icfua,&vdicmetia,&
nonr 5"?;''.='? ^i''^'^^' & P»l'tionc , &
«MmDcf*, '''''''3°'''""8'''''"''0''''« mcftflri","-''""^'^ fortitudo. Et mcmbra hu- «^crebrn, i.^"'* 'P'"'^^ ftciuntvndolumrficut
quoniam cx afflmnt.& hoc Li/iriam:autag^muantcs fhcultatcm/
apoftr^i ""''1'.'°'' f^^citipium ftranguriale: *i & df 1' "'""'"^' ^'^"■''^ ''^'^'""'> '■"'t ftoma fyncopiza"'*!'™"^ ^^**^" 'palmofum . "^^^"^VtxV^tsacciientiumanmx.- Cap. i8.
facinlf^r '"'°P'"''*'P"''^'"'^n'' [foucrc m,„y Ipiritum (•ubito dilatat:pulfumta
quod ex mtteric multitudine fimper euetiit:& tunc pulfus incquales fimper atqueinor.Hnati, prefirtim qito ad ^agnitudinemacuehementiam,fiimt.aut'eandemfkiul-' tatcm difioluentesfid quod ex immodica euai uationc contin^)t;fiiie eafit ex inedi.t,fme ex animi affeBui rt pertu.r bationum ui,fiue ex dolorum uchementia & diutumitic^ tcadde uero & qu<t tota fuhnantia corrumpunt (hec.n. omnia ^irituum copiam immoderati ahfimunt ) & freui ■ turpulfifsparm,languidi,& crebri.lta autbornofier G,<!t • Jo »urnperommafereannulatur.t.Abeotantimdepcmt,9 depulfihuf diuerforum morborum diuerfis, ut G.il.no a^t hoc m loco,quod defmguUs ijs, quum de mcrbuaget lik '{.particKlatimfermonemfaciet.
^^n\ao"nii *i - — ' —♦•-•]-■ •-t.ii.w.iii i,
ai"? luperiora lc clcuantcm , vclo^ ^Wrc.af -^' ^'"^^ no oportct diuerfitatc
^iiidmiT"^^^^^^?*^^^^^ ^"^^^^^^ limilis:nifitimor %crct v-^^^^^''"^ vna uicc fupcret : dc hxc alia ^^^^atiir-a^^^''^ ^^^^'^^^^'^'^*'^^ vcrccundiaci admi
^'^ccinin,^ '^^^^^^•iirit^tas ab intclicdu^qui taccre ^i^CLii i.^r'^ ferucat ad malum infcrcndii il ^^^^d cx delitijs quidcm,propterea
SVMMA II. DOCTRIN^ III.'
Dc vrinaA egeftionc,& cft contincns xiij.capi Sermo ynmerfalis de vrina . Cap, j .
V'lx fignificationis difpofitionu vrina: n6 oportct crcdcrcnifi poftquam conditio ncsobiirruatxfucrint.Oportctcninw vrina quje confidcratur, fit prima urina qua: in ma' necoligitur^^ [<Sc nonpcrmancatlongo tcm- aB«.„««f„. porc,6c non fit cx nodc'rcfcruata. Ncquc fit il rn^^^^^ lc cums clt,qui aquam non bibit: 6c cibum nn ^^"^^ l«n«^o te-
citi'"£".'»l'llud,quod pucnitcxirainvclo- ' ft"f, "'i'l^"'P' ''^."''"^^^^^ caffiamfi-
im urinam tingcnao ad citrini- n"«^<^nl!c
incmmutant,ct ficutolcra,quc ^'''^'■"^ . mutant ad viriditatcm, ct t almuri ^ "^*
quodadnigrcdincm,ctuinum,^t [ ] "'ai fa»
quod mutat vnnam fccundum fuum colore ^*^"'*^"'' "^B"^- Ncquclit,qui cxtcriora fui rctingcnteinfccc u1^'""k'rrt,ricutt alkanna: ^uoniam quumcxcaali! ^t^t^
qUlStingltUr,tortauceiUS Vrinacxcainfirifnr archenda dici-
i;'/^touenrtrp:;r(^:mftcTtl:^^^^^^^^ Ncq.,efit,quircm,quccumvrh'aSSlnhu -.-^*u;.
r.,_ /^^inatcn,-^,,....:. K.r . '^r: ^"tphlcgmacxpcllit.Ncqucfccxcrcuitmoti- ficiont noHra
bus corporeis, aut cpcrationibus , aut difpofi- ^''^1^' t^^aii^ta» tionibus,qua: funtcxtracurfuninatura:: qua: '^* * Ti "^'''J^^^ntUDuiru. ^ . ^ ... vrinccolorcmmurant,ficuticiuniL:m,autvi- A f-''^^mutatio;nt-,. 1 • g^li^^autlabor^autira^aut^^^iimor.JOmnia ,
iiitc...^'^^^^'^^tproptcrhoc,q.accw cnim hecvrinamtinguntfccundum citrinita " '-^^^
tcm,aut iubcdine.Etcoitusvrinam ualdeim- AVIC. k i piii.
^'* Pnlftis ad n,, ?P ' ! '"' "^.°"".:non peruc 50 tingcntcm acccp,
T^'' fphlit , ,1;''''°'^ ^"'"r" ''''^- f^"lam-,quoniam
Sn'rudo(1>-i; '"'^'""'^^°='^'V'um«usma- tatcm& rubcdinr
^^•Et fi,; t""^'?"'^,^^"'* =fttardus,&ra, ti.4c„l mufa;,"
Part 62
^^^giius f ^^^'^ Pul^us letitix,quoniam ipfcfit ^^^inct ,.^^?.^^"^^^^n^ plurimum cum lenitatc,(5c P^opterA ^^^^,''^ raritati.In ^ [triftitia] ucro ^ f^rtitud^ ? rufFocatur,& fubmcrgitur , ^'"^^^ns &r H^^M^^^^^t'^^'' oportetutfitpulfus rubiTn n •^^'^'^^■^^'^' ta^^^^s . Timor vcro
llP..r,. \^^Cnit,nilirnr.^ „,»1^^-..,, c. J:
^^oi^dinat >~>^ti Lconiuctus,j cc
^^^dum P^'^^enit,mutat pulfum fccundu
Y& pQ ^!*^^^^^^^ mum contrariarum natu-
^itCK e , i^^^^f ^t P^optcr hoc , cp acci* ctc malitia complexionis, 6c tu
I fO
Liber I.
ftio partium colorcs habcntium cxtranc^^Jij fcos , autalijs coloribus infcdos , qui abin»P'j cientc lenfu non funt perccpti, &prc^^J pcruictatcm,6c non pcr fc pcrcipiuntur .1^^ cam ucro & hypoftafim cxiftit difFcrcntiavq^^i^^ niam vifus plcrunquc cognofcit ^^yP? LJP^ Et intcr ipfam , & colorcm cxiftit diftbj" quoniam color pcr totamhumoris (vbiX^ proccdit cum maiori permiftionc .
pinguat.& ficut vomitus,^ cuacuatio-.quonia
L^c colorem mutant,6c fubftatiam:quc in vri nacfle debct.Similitcr quum ipfa multispmaferit horis .Quap roptcr dixcrunt quida, quod poft fcx horas infpicicnda non cft,quoniam ip .flus fignificatio dcbiUtatur, & color mutatur, & iiypoftafis diflbluitur:aut mutatur, & fit fpif fior,quamuis cgo dicam 9 ncc poft hora vna. Vrinaprxterca totaintcgrc coUigcndacft in vrinaii magno,ncexcaaliquid cftundatur.Et cius quidcm diljpofitxo illico.,quLi mingitur , non cll confidcranda:ncquc,nifi poftquam in vrinali rcfcdcrit. 6c obfcruandum cft,nc lol ca tangat,ncquc vcntus,nc pcrturbctur,6c nc con gclctur , doncc hyporiafts fcparctur,(5c figniftcatio complcatur:nou.n.dclccndit illico , quu mingituryncque in ultinio fine maturationis. ^ non coUigaturin \a-inali, inquoaliafucrit
vrina: nifipriusfucrit ablutum, Ampliusvri- . • «■
nx pucrorumfignificatiocftparua: &pra:ci-. l'gendamJ?oc cen^carauonefiripfaiquon^am,^^^^^^ pue iufantium:proptcrcaq>laacnutriuntur, n^elqu^miecmore,&ucni.'miM '^orporis oi^'t> Sc cp matcria tingcns in cis cft quicfcens,& fub ^^'^"^ ^^^«'^ cruditatem ftgmficent , nuUmcv ^^^^^ merfa^ in corumquoq^ natura cxiftitcx dcbili tate , 6c multa dormitione , quod maturitatis fignificationc pernccat. Et inftrumcntum qui dcm colligendi vrinamcftcorpuspcruiii fubflantiam habes nitidam, ficut vitrum clarum , aut cryftallus.islcias autcm,q7 urina, quato plus cam tibi apprpximas,tanto fpiilitudo augmcn tatur,<5c quanto plus clongas cam a tc:augmrn tatur in ca claritas.& pcr hocdiffcrt abomni busfalfitatibus, qux funt in ca , quibus mcdici cxpcriuntui',quum cis oftenduntur.Quum vri nain vrinali coUigitur.cuftodicndacft amiitationcfrigoris,6clolis,(5c ucnti.Et oportct,vt in luminc afpiciatur , ita cp fupcr cam non cadat radius:imm6 ab ipfo tcgatur, &: fic in ca iu dicctur de accidcntib. quaTin ipfa apparcnt J
i)cito ctiam prima fign ificatio , quam vrina m fr^^^*^ picluram ufurpari certum eH.uidetur i^"*'.^ habct:cft dedifpofitionchcpatis:&: viaru aquo nienfuccu4dilutior,quamMt,profundietiai^cttt(l^^^j^^li iitatis:6c fupcr difpofitioncs vcnaru, 6c cis mc- eatimfiiere humores ac ferumpojfit, Quarepro ^^^■Jti
I Vimi fignlficationis &c. Vt reUum de urinis i^^^^ feratur j plura ohferuanda proponitj de quibus Gr^^^ uerhum quidem : uno exccpto A^uario , qui p^f*'^^ ^ . dam ex his animaduertit . Fnum hic primo loco ddu dumcft.quum de cpportuuo exdpknd^ ^^'^^^ni* yerha facit^ait prmampoH noiiurnum fomnum fp^
dius uel aptius matutino efl tempus ; quo ahfolut^ r Bej^ co5iiones omnes funt . propterea & (^ah.dc cnj Jpe^anda urina heram exa^ia coSlionis temfu^ tum rsliquit . At non fpea tamen arbitrandii ^^'^^^^, tiumft altjs temporibus uel no&u^uel interdiu ^^'.^^ fuerit : aliqmd & ipfum nolis ftgnificet. in agrotis > atquetjsqui decumbunt,quouis tempore exceptHi^^ l o rit; fi modo quietiorem morbi partem , uel fo^^^^^^^JLi Jequatur )& fia cihi afiumpticne paulo lonpt^ "'^^ par fcrri pojfe iudiciujn exiflimamus . alioqui f<^f^^ ^ * fgrotantium urinx Jpe^andx non efient:quumfr^^^ , nocfu aceeffionesfiant:uigiliie, inflent3& alia pltt^^^ ptomata imidantjqu^L iudicium hoc interturhant • » Neque fit qui exteriora & c. Cauet ne ^^*^^^^-Jgcf^ medito Jpe&anda efl , tingcnte re quapiam (^orpff^y jH | ritjficut alcanna.Efl autemalcannaliguflrHm) ^ \
diantibus alias demoftrat Cgritudincs.Firmior tamen cius fignificatio cft^illa , qua; dc hcpate cxiftit , 6c proprie dc difpofitioncgibbofitatis ipfius.'^ Amplius fignificationcs,qua: cx vrinis habcntur , ex feptem funt acccptx gcncribus ; gencre coloris,6c gcncre fubftanti^e, 6c gcncre claritatis 6c turbulcntia; , 6c gcncrc hypoftafis :
6cgencrcquantitatisinpaucitatc6cmifltitudi , j^.- .
ne,6c gcncre odoris,6c gcncre fpumi*.Sunt vc exiflimabitur , fi quis mutuum totius corporis
gendum anhenda Jujpicamur eHautem archend^^0( quidam puluis,quo noftra etiam tempefiate'^^ ^^^^ff queid genus homines omatus gratia ungues , ^ ^^(ii uf,,^^. quoque corpus quandoque infi. iunt.noflri eoM^^^ ^fjlal^ portione quadam,equorum lubis & caudis rubn*^ ^ conciliant.Ac mirum certe cuipiam uideripoffifA^^^^^^^ infecia externa corporis cute hnmorum et '^^^^^lt^^fi * que coloresimmutentur ,nonid ^^**''^ f^rtdfie^^J r
ro quidam,qui intcr hajc gcncra ponutgcnus ta6i;us',6c gcnus faporis. ^ t [ ] ambo irta abij Qiuimq^ dicimus gcnus coloris , intclligimus cimus Uucafla \\\^^^^ Q^wo^ uifus in ca fcntit ex coloribus fcili • cct albcdincm , aut nigrcdincm , aut qu<^ intcr
cas cxiftut.Et quum fubftantix gcnus dicimus, intcUigimus difpofitioncm ipfius in groflfitudinc,aut tcnuitate.Etquum dicimus gcnus cla
idtamen fortafie^^J w totius corporis ^^^■'^^/
Jpirituumq^ extra & foras recurrentium motttr^ ^ ^ rit\cu\m ui & aeris & circunflantium nohis ''^''^^^/ J']^'^*! litatesprofundis etiam corporis noHri partibus ^o* t^^f_^ cari quotidieyre ipfa experimur.quod tamen ne^^^ firmamus\neque hic pro certo adnotauit . ^ , /iSjfT - 3 Si ito etiam qubd prima&c,Quod urina iec^^ J , fertimq^ gihba eiu^ partis^affeSiionum Jlt not^'^- ^ ^^Jj uno in loco Galenus . ^t,an uenarum omniuyi^'^
ritatis 6cturbulcntia:,intclliginius,qu6dpcne [utaiunt)generisaffeausfignificet,paulotii<^^^^^^^i^
tratio uifus in ca cft facilis , aut non cft . Intcr rius.Certum illud profe£id efl a iecinore ad renesf ^^^,
hoc autem gcnus,6c gcnus lubftati^ cxiftit dif- getes uenas fanguinis ferum deferriiat quomodo e^
fcrcntia: quonia plcrunquc cft fubftantia grof quf in uniuerfo corporefunt dijperfdfidem feru^ fa 6c clara,ficut albumcn oni 6c glutcn pilciuni . .
liquatum,6c uitrum liquatum,6c olcum,6c plc runquecft res fubtilislijbftantiseturbida,ficut aquaturbida, quse eft magis tcnuisquam albu mcn oui. Turbuicnti» autcmeaufa cftpermi*
renesrj, ^odot^Cfl ^
renes prsuehaturmietur difficilius.neque.n.^'ris uena cum renibus communicant:neq; db '^^^l^ cedere poty quod in eas fluxit. prdifertim fifi^^^-p^t guinis ex poHremarefecatur co^ione^quain ^^^^^H^ Henis per carnofx rnlbra dj^erffs perficitHr > ^^^^(S>
m- fmmt^ r '^^' """^omnescum renihus mn con-
ntia: j„ & ■'onjcmmt tamcn ucn^ omnes omnhusyenisCqi
^ mniuL ""* "'ff- "P"'"^ frincifium caru
m ^^ZnZ"^^'^:' ^c^cMuJ^auomodo
Fcn 2. Do6trina 5.
fi non apparcat in fubfhntia . Si autcm citrini-
tasfortior fiat,& vfqLicad igncitatisperucniat tcrminnmi& ad lincm in ca, iignificatq? calor inccflantcrproccHi::(5c iflcquidcm^ [ citfinis « B.eft rufTed» citrinitatis.] Quod fi in iplb clantas augmcntc ^^*^* * turrcaloriamlbcundum diminutioncm inccdit.& cft pnrtcrca, quum in cgritudinib.acutis fanguincis urina^ficut iplc languis mingitur,apcrtionc vcnie ibi non cxiftcntc,<5c fignificat rc
he7^ tT''" ""^^'"^^ confcntientia omniajidg
PoHreT^rT^^^l! ^'«^^«^/^^^ ^^«^«^ portio.quod fi^PeridT f 1' ''^''''''>'t'^^^^P^rfHdorcs; atqninon ^^He fueA^iT ^^«^/^^«^ ufquequaque ^
^t.oLrZ crajfiorac dcnfior extite
^ui£^ "^"^^'^^' ^o^^^o ^ GalMatHtHm puta
awj^' «°»/fa«orij dumtaxatjed yenofi totius gene
tia ety^''*' knijicationes &c. In urinls duplex fuhjlan ^ontentT quAcontinetHr.coimens humorefi,
hi% hypoHafis,&fahulamenta,& ^«^^ ff/''^''''^'^^ ^^'L^^& ^tli^^ idgenus: qu^ omnia , i. "^^'^^^^^mt & corpora; & hahent annexa accid^
cias ffcidaiu.
fpofitionc . ] Qiumi autcm cx ca multum min- fubtilior fecua gitur,cft quum ctt fignificatio bona in fcbribus «J""» "lore fuf acutis,6c commiftis:quonia cft, quu cft fignifi, * diTpofition< catio crifis,6c fanitatis.niii in principio fubito attcnuctur^antcquam fit horacrilis , quoniam tunc crit rccidiuationis fignificatio . Et fimilitcr,fi tcnuitas poft crifim ordinata non fucrit. la iclcritia vcr6,quum vrina adco fucrit maioris rubcdinis, donccad nigrcdincm trahat , 6c pannu talitcr tingat.ncrcmoucri poflit,& qua to plus fucrit,crit fanius,quoniam,quumvrina in ipfa fucrit alba>aut rubca, paucx rubcdinis , idcritia in fiia difpofitionc mancnte , timctur cx ca hydropifis.Famcs quoquc cfr cx cis , qux vrinam vchcmcntcr tingunt,ac ipiam ualdc a-
rniinr. Pnff nf»rA rnnt «yr-^ Jnc •.t."..; j;.-..*.;^ /?_-^
tix.an^^,- ^ corpora; & hahent annexa accide vrmai ^ ^ _
ioreni qh'^.'^^''^^^^^^^'^^^'^^^^^ cuunt. Polt uero funtgl^adus viriditatTs*, ficut
'J^J^^^'^^^y<:olores,odoresetiamy& faporps,fitum Vrina,cuius color colori phifticorum attinct,
■ ' .. " - dcindccuiuscolor cftfimiUs coioricruginis
CBris,poftcailliu.s,cuiuscficolor fimilis coiori ircos,dcindc cuius color fimiiatur indico, po ftca,^ [ qu9 fimiliscft fucco porri. ] Philticalis g B.pQrnW. ycro fignificat frigiditatcmA fimilitcr omncs, in quibuscxiftitvinditasjprcctcr cam,qux crugini ?ris,aut'' [fuccoporri ] fimilatur,licc nS^ quc vciicmcnsfignificatinccndium. Vcainta' hB.porrin
E"^ mcn iucco porri fimilis fanior cft ca, qus: xm ^coloribmvrJn^rM.,.r. A . ' ' S^^^-^J^isfimiiatur^pofrlaborcmfienificatfpaf iicut o.i.f.' '^^^^^^^^^^^^ nium. Vn-idis vcro m pucns fpafmum fignili:
cat. Qua: vcro coiorcm ircoshabct,frigiditatc vchcmcntcm iccundum plurimum fignificat . etantciplampr.xccditvrinaviridis.Etquida Voc^^^^^^^^Piilist crod7»;7^^^^^ ;?ij^^n;nt,quod fignificatvcncnuminpotu fuif
fe^^^^claru.^S !!^!^;^^:^!:?i!!^^^^^--^^>Toibfis,(pcscrk
(qm-nu u ' ^ ' " fr<^w,(Sr Japor^s,fitum '^'^diumf, '''''^^'^^'''^^^'^^''''dat) infimamfupremu rcdem ^^^hor h£c omnia infeptem capita
^^rinvj^r''^^,^^^^^^^' & P^^^^ & in pauciora pcr^ *^'*tpau • '^^ ^^^H^Am tamenparticulaim plurti , '^mJit^'^ in urmis ammadumendaiqua hic
^^hnipcaimihus celorlsurin^, Cap,
UUs.-i^i • P^^cans.dcindc ^1^^ inus:' t [ pofl fla-
> ^gncus- 'mu-''"^^''-'?''^^^^ citranguiaris: poflca S . ^cn,, ^^finaurc croci afiimilatur-,6c ipfcg.
J^mcn ihr^, -';'*»-^^",c*iiiuiiaccm ugnmcant:ica *^^^m-(Sr ^ P^^optcr dolorcs : 6c proptcr ta
t6r>^. P^ODtcr :inii V. okA; .,.>.,*.;- ;/i
f^^Ut^ r j. f- " -*^«.v^o vAiiiuiu j^rauub ruucuinis: Lilno , ^'ofcus;(5c rubcus obfcurus:& ru
^ ''Citnaum,caliditatcm fignificant:icd
'V '"Sradn. P^?'' abftinciui.!. Port iftos V 1.1'"' f'cw'f"'P^*diaoscxiftuntgradusrubedi„is: ' '''=1« riibcus obrcurus:& ru
^^i^ifiniin^^ r^^^'-''^^ omncs quidcm iangui
uit^,& fi non.tinutur ci.Acruiiini ucro arris ^ milis vclicmcntcm fignificatpcrditioncm.Gr;^*--
..ff •»< 'iis domi,, ;, , ^'i'^s-J ^^^^^'^^^ quidcm iangui '> ^^Uolo -t '''''^Snificant.Ethi ommbusquib. rji • f^ii cholcr^'''!^'' '-ittincns^cll fignificatio domi
I B.Etalios e%
nigcr cjui dcclu
^"idior <-iv'" ^"""'■■ruicntusiiicut cuolera ui
/''liUdcol ' "'^'"''^"^ acutisinccndcntibus, < f tucrk tcn"" ^ igncitatcm.Qupd ^'"'fiwt [dif^,^'^»^;^Jjquam m^^ fi.
y^^^-^ Uib^^ c T^^''^^^'^ niagis figaificat calore ,
] (SctpiamiiiccpiviSc
nigrcdmcmtcnditicxundii \ iamcolons cro-. ci,ficutdtiniacritia,($c fignificat cholcrarru^ bc^ ipiflitudmcm,5c cius adufiioncm,6c cholc ram nigram,qua^ accidit cx cholcra rubca,6c ii gnihcat idcriiiam , ^ [ & alius cfi , qui cx fufcQ
prouenitadnigrcdincm,c^fignificatcholcra • -a r mgram 6caliusniga-,quiproucnit cxviridita ^l^M^ ic,cc coiorc inaico fimili,]6c fit^nincatcholcra "ff"
niar.Tm nn! -i,^, r, _ • , ritatc, & (ignii
cat cholera ni.
t,.r.:. ^ V.^'^ ^-^ii^w4um,rtunui- gram siguinei.
rc ti igus,aut '^i mortcm,aut calorisnaturalis fu ctaliusnigera pcrationcm ] aut crifim & cxpulfionc naturc , «^fclinat ad uij quaipfa cholcr^nigr^cxpcUit fupcrfiuitarcs. ^»"«nj'&coIa QiLodautcmcxinccndiocft,cognofcitur,quo kB.mol^^^i niam,illic cit fortis ardorA' antc ipiam iuit vri nati caioris, na citrina,ucl rubca,& hypolVafis cft diuuiia,6c ^«5*««» in^qualis,6c incontinua, <?c non cft uciicmcMs AVIC k ^ aiore.
IfB &fcbrc«
nodurn^ ^ di mnx t
tn S>redf it .
0 B.rodam.
pt B.
f B & u«lica:& in jrgritudiuib furioiis . Alubtera,&in 3Pg'!cad.albus
t t.magna.
nigredinis:im6 trahit ad colorcm croci, 6c ci- |:rinitatcm, aiit ad fLircitatem:&: fi ad citrinita- |:cm trahit,fignificat multam idcritiam.Vcrfitamen , qd cx frigiditate lit;cognofcitiir,vtan f:e ipfam habcatur vrina,qu;ie ad viriditate tra- }iat,autliuiditatcm:5c cft fcdnncn paucum iuitum ac fi cflct ficcum : & nigredo in ipfa crt purior.Et cft ctiam, quum inter duas complc- 2ciones difFcrcntia notatur:quoniam ,quando cum vrina nigra fortis odor fuerit:fignificabit caUditatcm,& quum fuerit cum ca odoris pri iiatio,autfortitudinis cius dcbilitas: fignificabir frigiditatcm. Quum.n.natura valdefucrit fupcratajodor non crit in vrina. Iliud autcm , quod ex cafucaloris accidit innati : cognofcitur proptcrcajCpipfum fcquitur fortitudinis cafus,& ciusdillolutio,Etiiiud quidcm,quod accidit fccundum modumpurgationis,&: cri fis^cognofcitur-,ficut, qd accidit in fincquarta iiarum,<Sc quum fplcnis cegritudmcs rcfoluun tur,& dolores dorfi, 5c matricis, & febrcs mclancholicai:^t [ ] & nocumcnta,qua:
ex menftruorum acciduntrctcntione,& retetioeius ,quod ex fanguinc flucrc folcbat pcr anumi& prccipue, quum natura & ars in pro uocando iuuant-, & ficut accidit mulicribus, quarum mcnftrua rctincntur: & non"^ [ rctiiictjnatura fmguinis fupcrfluitatc , proptcrca tp antc ipfam prxcclfit urina indigcfta^aquofa, Sc proptcrca cp poft ipfam aducnict corpori al lcuiatio;& crit ipfius quatitas maxima,copio* fa.Qupd fi non itavrina fucrit nigra,fignum critmalum:& prxcipuc in acutis cgritudinib. & tanto plus,fi eius quatitas fucrit pauca:quO' niamcx fua paucitate,cft fcicndum,q>huniorem iam dcftruxit aduftioj& quantomagis fue iitgrofla,critdctcrius, & quanto niagis fuerit tcnuis:crit minoris maliticU.Etcftquide, quu accidit vt vrina nigra,aut rubca j obfcura] niin gatur proptcr vini potioncm,quod huiufmodi liabct colorem , quum nullo modo natura aliquid in co operata fucrit,& cxicrit fccundu fuam difpofitiongj fcd m hoc non eft timor . Etcft, quumbonascrifisfignificatiocxiftit, & in acutis a^gritudinibus; licutfiaigcr cam tC' nucm minxcrit,& fucrit in ca fulpcnfio in par tib.diucrfis, multotics cnimfignificat'^ [fonitum capitis,] & ui^lias,& furdiratcm , & dcfipientiam,& prrecipue, fi paulatim cam minxerit. & in longo tcmporc t [fucrit Uifpcnfa , ] & fuerit cius odor acutus, & fuerit cuni fcbribus,quoniatunc uchemcntcr fignificabit [ca pitisfonitum,J& dcfipicntiani. icdquando af fucrit ibi infomnietas,& furditas,& dcfipictia, & [fonitus capitis^] fignificabit ianguinis fluxumcx narib.Eteft etiam , quum cxiftit caufa lapidis in rcnc. Rufus inquit , vrinanigra bo» na cit in egritudinib.rcnumj' [5c a^gritudinibus lapidis,]que cx humorib. proucniut groffis, & cft fignificatio mortalis in asgritudinib. acutis.dixit et 9 urina nigra cft mala in cgritu dinib.renum & vcficx ; quuni uchcmes ardor ibi adcft. confidcra crgo alia figna . Vrina ni^ gra in fcnibus non cft bona, proptcr illud , qd fci>,ncquc ucnitl cis nifi ex corruprionc'[ma-. l.a.]& fimilitcr in mulicribus urma nigra poft laborcm,fii^iiificat fpafmum. Ad lummum vc
Libcr L
rovrinanigra in principio fcbrimii cft P^^^ tiofa, & fimilitcr in carum finc, quando cumea fueritallcuiatio^ncq; fignificauci'it^.|^' fim.Vrina autcm alba fccundum duas intet^^ ncs cftfcicnda:unacarum cft, quum ^P^^'^ .n.* nuis tranfluccns : quoniaiii vulgus, q^ ^^^^ . cens cft,album vocat: ficut uitrLi,quod cuCj^^ rum,& cryftallu clarum,vocatalbuni.Et-a]J^j|fcgi cft,qu9 pro ccrto eft alba^cuius color cft 1 o gatiuus vifus, ficut lac & pcrganicnuni : quidcnon tranflucct utvifus in ipl^Pf^^^^^^i translucentia .n. pro ccrto non cft nifi 011^1 _^ colorunipriuatio.Albuni igitur fccuntlm^^ tcntioncm tranfluccntis fignificat frigi"^ omnino,& cft aufcrcns digeftionis ^*^"^^^' fi CLi grofiitudinc fLicritjfignificabit pl^^^^t^^/j Scd alba "[pro ccrto]non critnifi cum tudinc . Etcius quidcni alia cft , cuiLis alD cft muciUaginofa, & fignificatmultitiKhn.^ phlegmatis,& hiimoriscrudi.Et ^^^^^^f^^ albcdo cft vnauofa: & fignificat adipiJ^ m fiL^ioncm.Et aliaeft, cuius albcdo cft ^^^J^aJ [talbulx , & fignificat phlcgniatis liqucr^^^ i nc:]qua! accidit,auL accidct. Et aliacil,c'Ui _ bcdo fimilisalbedini,qLix cft in ^ [fuuS^ . tcnuitarc,& fanic,& fignificat cxituras
fas]in inftrumcntis vrinx.& fi abfquc f^"^^ rit : crit proptcr fupcriUioncm matcri? :
crudx non niatura;.Etcft, quuni cft dcvcficc.&cftalia,qiixfpcrmati l^uiil^^^J^j^lfe eft , quuni phlcgmaticorum ^poi\ciri^^^..j^f^:. cft cnfis, & laxitas intcriorum & ^lV^^^^^^cth
qiix cx phlcgmateaccidunt uitrco.Qi-^^^j!^^, . ■ ^ .. - - ^^^fl
1." tfuhft.
vrina Ipcrniati fimilis exiftit,& non cu ^ uci duni modum crifis,^ I <^ft]p.p ^ipoftcniiitiip^jj; |
gmatica: immo , quum in primis pro^^y j pronofticabitur apoplcxiam,autparalyl^ ^^^^j.. quum in omnib.horis fcbris alba fup^^^'^!^ ritvrinaxitoin quaitanamcoucrtctui'- ^ bina quidcm finc hypoftafi,cft uakic n^^ j^j^ ladcactiam in acutii cgritudinibus F||^jit!J fa . Albcdo prxterea urinx in fcbribus quocunqLic modo fucrit,poft tindui'^^^^^| ^^jj. • prxccffit:fignificatqu6d cholcra rubc^ ^^^^^^y quod nicnibrum declinauit , quod ^P^. fi^n' tur,aut ad fluxum ucntris,& quod niijl^^jjfcr' ficat, cftquod dcclinauitad caput.Et
quum vrina [rubca]eft in fcbrib. ^lU'''^ to fit alba; fignificat ^ [dcfipicntiam.]^^^,(.al'' urina in fanitate pcrfcucraucritin co^^^cpl-' bo,fignificatpriLiatioiicni digcftionis. ^ ^ jii bulx finiilis ] qux ladi fimilatur ^^^'^arohf^'' fcbribus acutis morte fignificabit aut i^^ifii fiiii.]Scito aLttcm quod pofl^ibilc cft ^ ^^t^^ fit alba & complcxio calida & cholcriC^^^^jjcJrina rLibca,& coniplcxio frigidaphli^S^|^v^''. Cholcra enimrLibca,quuiiidcclinata .^jj* nx,& non adniifcctur urinx,rcmauct ba.Dcbcs ergo urinam albani confidc^J^ j^^iii" niam,fi fucrit cius ^ [huiiior multus, ^J^ifijiJ^' nofus , & ipfius fcdinicn multum 5c v^^^iP' &eius lubftantia cnmhoctrahit , diiicm:dcbcsfcirc , quodalbedo eft.^' ditatc ^ [phlcgmatis . ] Scdquum ^^^^^Jji fucrit luniinofa clara:nequc cius fcdU|? .^^t^i' | • tuiii:nequc&[pcruia,&] albcdo adfu^^^o^" tra>:critjlCirc dcbes,quod chglcra "^^^^^^^pt
noii itcit ■etio
i¥ :tretj
iiis i lai^f*
0! vcr^J cur
femfun 'i^!!!^^".^^'^^ ^^^^^ f*«erit alba , & milis:& colori olci fimilatur proptcr vifcollt..
^^^bcs ^P^^^^^^^^ ^^^^ funt.ficuripsu,
tcm^qugcft m ipro,5c traiilluccntiam cnm nitorc adipmo : 6c cum Iplcndorc rubftanti.r ad quandam Ipiflitudmcm trahit.Etin plurib di- Ipoimonibusfignii^cat malum^autnon li-niti
catbonum:ncqucmaturationcm:ncoucmclio rationcni; lcd fortairc raro matcricrf] unduolarumcuacuationcm/ccundum modum cy\{\<i
4fcli nlT^ """"'''^ '° 'Plamaduenitrcqwics. Qu;t verccxcacft pci': fcl 6. uitcftina; quaproDtcr nitioHiicft illa.cuius vncluofitas crt fc^tida &
'"dinibu. fv^, "i*"^ "''^" ™bea in egnf^fCo do^ "'^^'"runirerumfaut ««'ficuHn ™beam rcfol
'''''alirqSeftt/f/?r'^'"°"^P''''^8'««'5'n ad hi cfth, ^*"' intcftina; quaproptcr &leb.;.V;, "'. n.afuraUter no defcenditj icut
incollcaS '^"''''*'''''°'''''^^='«'^^
fusu Slt^H^r^P^ dcbUitatem hepa
& fal 'lefcaum; qua: intcr aquofi ^a'«;lkut S^''' /'•'P?'«'o'«m facere non «f't«din b H.^^^^^^ "1 hydropifi fngida:& in ?fliQ.cmont ''''*"' '''^P"'^ fccundum pluri
«<^'n.quam o'"r'''^ '"'r°P^" conftriftio- *oloffll°PP''"'°"''.f==«'''"'&'"''t«''r ft'oncm on^ '" T'""'fe ^"'i''^'"^ ^""'^fa «ft aquofi? "' ^^^'5'" ' & ^'"s quidem fignu
«'''■adc^ll '''^'"'''■''^"'''■'^''''^^'''■^'•■'tf''! »inaura,lt °" '"'"'"°'^-C'iolcrx.n.rubex
"« m Drh,. ""'"°''' • ^'"''^» 1"oq"= "i"lfo-
ft^»fietnig lcutf^HHv' '-ii"^ ,„ »"d'n'busre„unv& n.pcrfcaione phthifir & ^ ' "
t carminius •
m B.hamort^i
propric illa, cx qua parua mingitur quantitas . Quimivcro ci aliquid milcctur, quod c(l (imii lc ioturcE carnis rccentis;cft dctcrior. Et lioc gdcm plus contingit in liydropili,6c phthifi , & colica mala.Et cll,quum'olcaginapofl ni^ram fcquitur urina,quaj prcTccllit,\5c tunc quide cll ijgmftcatio bona . > [ Maius autcm,quod vrina i B. & mulro: lignihcat olcagina,c(l quodjin dic quarta indi vrina olca^ cat xgrum in dic lcptima moriturum, in a;gritudinibus uidclicct acutis . Ad iummum vcro olcaginca; urinctrcs liuitfpccics ,aiiacnimcx ca dl,qu:» tota cll ^ [ adcps:<S: al ia cil cuius infe ^ f ' '^""^"''^* • nuscft tantumadcps, & aliacftcui^s fupcruis luaEL^S cltadcps,]hxcaetiamcft,qu?in fuocolorcta fermstft uncu tumeftolcagma;ficutcftinphthifi,&propric v"ftuo(bm,vel in fui principio : aut in fui fubftantia tantiim • P"?S"^'^^ ^.^'-^ ! autmcisutrilqucqucmadmodumcftm egri: v^a&a TuainiDusrcnum;5c mpcrfcdionc phthifis , &
Part 63
ciusfinc.Etcxciscftctiam'[tcolorcxcitrinc ' " <5cnigro compofitus. j qui maluscft,&pcrni tiolus^quoniam utriufquc cholerc figniftcat aduftioncm.Et quandoqiiccft color rubcus in quo curiitnigrcdo^c^: fignificat fcbrcs conipo rita(-,& fcbrcs,qii^cxgroiTis fiiiut [ fupcrfluitatibus;] quificlariorfucrit,6cnigrcdo ad ip., fius fumitatcm dcclinaucrit, apoftcma fiirnift-. cabitlatcris.
^KK.OT AT lOTl^ES.
Beunnamm colonhus plura Cjd. r .dc crlftkncc non H hcllo dcurms.e^t ^Tau!usnb.2.Scd ''^''^ HHthornoncr a Gcildifireparcuidctur.cnumcrans citnnos cotorcs,pnmo ordmc pdcarem ifecundo qucm panlcuU-
^r"«vi^..u.uuwiia:^rimaini ^''Y'^'''''*'^'''''''''^^^^^^^
^^;uis ri,ber^ocpcdt: & fic pcrmanfcrft ^'^'''!!;^^'^^^^^occum,fo^^^^ Gd.prLfpicc^, on infcrinc A^c.Lr.. ^ r y ^"^^^nicrit , quemetfuurufumnommat.ddnrufum,p,fi flauim'nuar,
to loco rubrum conMuk.ha.ut hk author rufumfiauo co So loratiorem effe arbitretur, Gal. uerb MutiorL . Cctcrum utrumc-axens coloratlorcm,rufum aut flauum,parm momenti efc exisimo.dc uoccfola contemio crit.propri^ ccr tc rufusfiauo esi dilutior. quamuis anthor nofhr fcu cms potius mterprcspro rufofiauum,^- pro fiauo rufum ufur^ pauent.Ouid uerh fmguli urlnarum colorcs fmficcnt. n6 ejl,ut cxCjal.uel cx aljp fmgula loca afferarnus.Scduide pr^ertmipnmo , ut diximusiib. dc cnfib. ^ hbcUumde eonl -.p^u^,cx qua- ZrlrP''' ^''^ '''^'^Z C'^''fr^n.fatis copiosc^ad^ eap. h:
centc,nuanf r '^"^ rupcrucnerit malitia vin- '''J^^f^l'''' ^-prognoH.Hipp.Aauarius i .dc iudic.urina-
rtiiric 4 n'S^^'^^^^idebilitasdemonftrabit Aphor.i^.3cde utisd.n....... ... ^> ^^^^^^y^^qu.tR,fissi,contin.fcript^rcIiquer^ ^^J^P^;
J^efignificationibusfubfiantif urin.a , & qualitate ipfms, & dehillpg^f & daritatefuiiaut turbuicntia. Cap. 5. «ip.t».
q'^fic eeir?/!? P^'*?'"^'^'"'^'-''^ ^'l''^'"'^ "e- «^nim W '''°"'''' '''2'='^'° fi*^'-' '"c'p'at: tuc n*u S;"'^'"* "'Ip-EtptoptcrWcuri- «lorfs S 7"""^^ '/& adiuuat ad hoc . «noattincnr /'/°'""°)'''' "°" ^"'^^'"ofg.im ' V «'on T nl'!'^'" P'°P'^''^ priuat.oncm dige "'■^ '^<^ t,s me ioT' ft^"'-^"''^'--» '" ■'Egritudinibus acu-
''^l 'l^mlh^Z,:'"' 1"^'" ^q"ofa.Scd rubea,
^'ibea ch f " ^n' 1"'°'''^ clUL-curitaris qui ^^iuicrica.. RuDca quoq-, cholcrica no ta
^i eft tim.; • ^^^^'^ 'l^^^^T' cholcri
n-i/^i, V' "'"'^ ' " H"'*-'» manct: fcd
*'"a rube, ii'"-""S'i' cft timoris.Amplius v- S"oniamV ^Sntudmibus rcnum eilmala; ^cat aD^n- '''■""''"''^ phirimum calidum fii^n ?'»'«Po°Sf; n"" •*^"'°'^"^--^P't'^' dcllpi?„!
aS ,1 ■^"'"'1''= "''"^ xgritudini ^ non inf " "'5 "^P"'^- & Pcrmanferit , *gtit,i'X''^^'5f"'"'"f'^«t'i^P"dit.onis «abit Our.A r'^ '^'-"""'" apoftcma fignifi. »»litcr iSr?, <l"'"rubcdi„c fucrit turbida,& *'^ innatYr"fl"'f •^P"'^'^'"^ ''^ 'i<^P«c & calo
innari /;":^"^^^"^poitcma in ncpatc 6c calo lorum ; .• '^^^.i^c=i^it ^iebilitatcm. Ampl ius co ^ftcolor ^^.^^^^^^ quidam compofiti,cx quib ^^^'mi UT^r'^^^''^ rcccntis loturce aftimila-
exiftit-i ^^^^f ^^^i^i aqua diftbluto fimi- ^^^et cft rv , .^^^'^^^^^^^^ep^^^tis, 8c quando
ccn.^^^'^opTctn.' ^i!^}!'F^^^^^^^
^^nc no. '1^^'^^ ^^^tus fortis fuc
^^^^- eius an o.^'"'^ '^^^ ianguinis multitudi- ^^^'^tiis difi.. Fj^^^^^^^o, ultra menfuram : quani "cit . Et ^^^, '^gatma pcnitus feparare non iijf- ^^^citrinitac ^^^ctiamcolorolcagimus: & ' admifta cftt uiriditas bctAi fi.
SVbftantia vrin?, autefttcnuis,autgrofla, aut fiicdigcris "^^-^i-''-'"— «-^ — — ^ • •.
Valdc vcro tcnuis in omnib.di.
Liber L
fpofitionibus , matiirationls fignificatpriuaf JJ.r(rnoM. tioncm-.autin ucnis^)ppilationcs:aut [iicpatis]dcbilitatem,(5c canalium urin;!;, qui non at traliunt,nifi quod tcnuc eft^aut attraliunt, lcd cxtra non eijciuntmifi quod '"[natura liibtile] b B.rubtileino. ^xiftitiaut multam aqua^ potationcmiaut uchc fippi?' ^^^* mcntis frigiditatis complcxioncm cum ficcita te . Et in acutis quide cgritudinibus iignificat uirtutis digeftiu? debilitatcm,6c maturationis
dicabit ei febrcm.Eft tamcn, quu hoc cft Tii*
perfiua cxpulfionc, aut apertionc , aut ulccriD' in partibus viarum vrin;i:. No autem i^it)tuiW 6c Ipiflitudo vtrcq; maturationis fignificat p uationcminiii quia maturatfcncm,fubftanti comitatur mcdiocritas.Spiflcccrgo matui^ti • - ■ - EtW
eft,vt d igcrc ndo ad tcnuitatcm mutctur. nuis maturatioeft ; vt coqucndo ^ ^ fpiilitudinem.Ampliusvrinafpifta, (qucnia *
priuatronc^in^Etcftetiamjquumrcliquarum modum prius diximus) quandoque cft cia virtutumtantamfignificatdebilitatc,ut nulio ^-nnnr-.M.^- r.n-.nHr.nnr.HV fnrhiHn : modo in aqua opcrentur: immo.qucmadmodum ingrcditur,ita labitur.Et urina quidc tcnuis valdc fccundu hunc modum dctcrior cft in pucris, quam in iuucnib.quoniam naturalis pucrorum urina fpiftior cft urina iuucnu ; idco quod funt humidiores:«Sc q? corum corpora plus attrahunt humiditatcs; proptcrca q? matcria fupcrfluens cft cis ncccflluia caufa aug mcnti. Si cri2;o corum vrinx in fcbribiis acutis digcfto.autcholera
f ^ non alter*. lor utl non ua. fiarur in ci$.
4 fi.|rQfi«%
tranftuccns: quandoquceft turbida : ucrun _^ mcn intcr fpiflam tranfluccntcm,6c ^^'"^^^^l^ " Itit diftcrcntia : quoniam ipifla trafluccns q inundatur motu: nofiuntpartcsipfiusini^^|; dat^ multu paruc.immo magne in ca acciai|' vndc& eius motus funt tardi,6c qn^^i.^P^^^^j^^ fit fpuma multarum ampullarum;6c ^P.^"^,^^^ pull:v non cito rumpuntur. 6c qua:quidc^^^
, cx phlcgmatc gcncratur ^ lera vitcllina,fi cft in ca tina
ra ad citrinitatem trahens. & fi tinctura no ^ V, in ca,flgnificat phlcgmatis vitrei refolution ' 6c hoc quidcm in fpilcpticorum vrinis ni^^^ ^ cxiftir.hi tcnui autcm, inqua multa dura',fcitur tinduram non cfle proptcr d':?^^ ^j^ flioncm,^" [alioquin digcftio in primis ^^^I^-^. ^ gis operatur fubftantia.quam coloris pn^^^^ acm : propria nanq; digcitionisopcratio J ^ liibftantiam ctliccre,dcindc ipiam ^^^^S^^^' i ' digcitio quide in fubltantia mclior clt j/j incolorc.& pphocquumvrinatcnuis ci ^^j na.f in acuta a:gritudincperfeucrat, ^Sjl^ ,^ malum,6c iy uirtus digcftiuacft fopita. QS^,^^ autcm\ rinam videris tenucm.in cuius P^^ rubedinis 6c citrinitatis fucritdiucrfitas,!^ rc cognofccs inflammatcm. 6c fi tcnuisfi|^ • fucrintc|j in ca rcs,qUcX funt ficut furfurcs^?^^ tudine in vcftca no cxiftentc : fignum crit
cflc .pp phlcgmatisadultioncm.Spifla aut vt
xati'onispriuationem:6c fccundum minus,hu 40 in fcbrib.acutis ad fummum multosfignj^^^g, inorum groflx fubftantic maturationem. Erit humorcs : 6c fortaflc fignificat ^^^^^^^^^^\^ct cvro in llatu humorofarum fcbrium,6c in ap- Et ipfa quidcm eft , qua; quum vna pcrni tionc apoftematum.Et plunmum quiacm qd in acutis fignificat xgritudinibus, cft malum . Vcruntamcn tcnuitatis durabilitas plus fignifi cat malum. Spiflitudo nanque quandam figni iicat digeftioncm,qux quidcm fubftanti? con fcrt,in co q? digeftione fignificat. 6c quod uirtus expcllcndi habct potcntiam , cft id, in quo fiducia habctur. 6c inquantum matcrici fignificatcorruptioncm,6c cius multitudinem , 6c maturationisprohibitione fcparantis, ad fun <lumdeicendentis,figniiicat malum. Qmd aut fitillud,quod intcr duas rcs fupcratius cft,co gnofcitur cx co ,quod poft eamaducnitex requie : aut fucccdit cx dcbilitatis augmcnto. Et vrinaru quide fpiflarumin fcbrib.fanior cxiftit illa, dc qua multum iubito cuacuatur . lUa vcr6,qux paulatim cuacuatur:multoru humo
multum tiant tcnucs:iam valde clongati erunt a fuanaturali difpofitionc. Et fi hxc in cis pcrfcucraucrir.non fignificabit nifi pcrditioncm; quoniam,quum perdurat.- fignificat pcrditioriem,nifi bona fint adidaa figna,6c virtutis fta bilitas.tuncenim cxituram fignificar,quc acci tiet: 6c proprie infcrius fub pa; tc hcpaiis. Et fimilitcr,fi hcc in fanis pcrmanfcrit,'' (6c fe non 4;onuertcritabeisj]fignificabitapoi'Icmaquod accidct iliicvbi dolorem lcntiunt.6c iccundu plurimumaccidctcis,utcumhocint lumbis, 6c in renibus dolorc fcntiant. 6c fignificat apti tudincm ad apoftcma.Quod fi dolor 6c grauitas uni mcmbro,propric non fucrit imo fint communes:fignificabittpuftulas 6c variolas,6c apoftcmata,quiE corpori ciunt comunia . Tcinfitas quoquc vrinx in crifi finc ord ine,rccidiuationcm pronoditatur. Vrinaaute multu " [Ipifla/ccundum plurimum fignificat matu
hora:cogclatur,6c infpiflatur.Ad vltmnjni^j^ roturbukntia urinaicft proptcr t^rrcitii^^^^^ cum vcntofitatc, quiE aquofitati admii<^^ •( cx iftis nanque , quumadmifccntur , pt^ turbulcntia, 6c cx ipforum ab inuiccni j^T^^^t tionc,proucnit claritas.^Amplius trcs dc tcndcre diiponcs.EltnanquCjquu tcnni^ ^ ;o gitur,6c dcindc inipiiratur , qua; figi"^i^^f ^^^i' natura laborat in miturando,fed nondti p teria ci vndiquc obcdiuit, 6c cft ^ [p^5^^^^r'oa^' ^ ' fortafle cft quum mebrorum fignificai^^| fadione.Aut mingitur fpifla, 6c po^^^^ if^ns* catur , 6c fcparatur ab ca groflum fubtus 1 . ^ 6c fignificatq? natura iamliipcrauitnij^ ^^^^.fit tji^ 6c iplam maturauit . 6c quanto maioi'^^.^5. claritas,'5c maior defccnfus inferius, & ^^magis iignificabit maturationem
^ cxq^'"
ra, c^. ^ ,
rumeftfignificatiua,6cdcbilitarisuirtutis: 6c fpofitiomcdiaintcrprimam6c altera,^^^*^^ — cc....^r — • quumperdui-auerit,6cnaturafucrittor^ j.*
virtus fixa:fcictur,cp non ad maturatioi]^ ueniet intcgram. S'i vcro virtus fixa no i ^^^fi timendum crit,nc pcrditiopra;ucniat Qi(^ tioncm.QuirUTiautem pcrduraucrit,6c ^^^^pifi< fafignificatio non aftacrit, fignificabit/^^j^^^i dolorem:quoniam fignificabit cbulh^^^^^.
poft illiin^ quidcm,qux vtiiitatcm aifcrt,lcquitur mcdiocris vrina fimul cum rcquic. Quum autcm tcnuis urina in acutis a:gritudinibus ad fpiftitudinemconuertitur,poltquamnonaducnit rcquics,fignificat liquefactioncm. Quuciuein fanovrina.pfcucraucnt lpifla,6cinpartccapitis dolorc fcnfcritA conquaUationeim
rib. itas pri
itio tte ai ad*
ara [ta- :xi;
lut: at,
lU- liiit
(p^^Trah *^-V"na'-luoquc multoties n m pro'-r:, P'°P''^'^ «fum viitutis , &
«^"4^; t^'?"T'; ^™"'- Exhuiulmodi ^umv ^''''^P^"'^^^?''^ quodcftci fimile
t>cft:conueuir 'vi^ ^ m"'-
fpinam&fM f 'fEtquumipfapoft
q"'ure^^^,^:;'ft'K''*"'^P"'^^™^ quamfp ffi,^^^? ''°'^'""- quidemcft, '^inStuH nf '"'^^^''^,'"* eft, apcntur: qu«
tfoluicurcgritudo . Kfaf ?nrf^' '" q»^» "l'ditasopcratafuit;& ipfumcunistofla t».da.h«h ^cutarum.fin.fi, ,° ' ":!"P'* '"^ vnafconum »o vcntofitateebullircfccit,&proptcrhocp!crun
■ t
itii tii^
pus . 6cquum haccvrina fncritcu rpifntudmc • & admgrcdincmrraxcrit; 6c cum ca fucnt iri latcrc finiftro dolor, crit tunc ex partc Ibicnis Et fccundum hanc confidcrationcm, fi lUpra " n B. vmbiUcfi . [ fcmur] fucnt,aut m rummitate vcntris • crit tunc ex partc ftomachi . Hoc ttmc liepius cft cx partchepatis,<Sc canalium vrins. Vrina turbulcf a multotics fignificat cafuni virtutis. Quuqvirtus cccidcrit; frigiditas fupcrabit,Quiccnt fi 10 cutilla,qujecxtcriu£ infngidat.Vrina tui bulcn ta , qu? malo vino fimilatur, aut aqux ciccris • cft vrinapregnantium, aut habcntium apoftcl mata calida logi temporis in intcrioribus. Vri, na,qu^ vrini$afinorum,aut animalium afllmi latur,<Sc cft quafi « [ tconfc^io multum turbi- ««clach. da proptcrea cp cft multum turbida] cor ruptio u P''*»''" ^« ncm humorum corporis fignificat:quod tame «~ tT magis fignificat:cft phlcgma crudu: in qiio ali- buiiitionis .
rif» oc cat
tat lii^
? .
ifi' nS' iii' :fit
■iti »r' )t» ii'«
^'Jidcm V ?n " ' ? " ^Sntudo.Et ,fta:
^ooiv 1, "t'"^?"'^?^^"'^»'^^''^-] Qiyn-
niulta,.,, ""'''''^5':'''^"''''>'»'atcmc.xpulfionis f^cilua^ S ;'?-''^'^'^'^-''"n.cui cxcundi aflbciatur P'opt«cf ;^'""-l"= %n'(icatperdit.onem , "r*, /"^?"'" ''Snlfi':'^- multitudi-
vwuAiii ,^ piupier uoc picrun
quc fignihcat capitis dolorcm ^ [ vcnturum ^ ••«'ft^»f«n i autt ftuxioncmacapitcad afpcram artcriain &] quum pcrll^uerat fignificat lcthargiam.' T^^^^Z: V rina , qux colori alicuius mcmbri fimilatur quum perdurat : cgritudnicm in illo mcmbro' lignihcat.Et quidam dixcrunt,cp quum in infc
rionpartcvnn»fucritaliquid,quod^rpuluc. »• rij fit hmilc aut fumo : prolongabitur rc^ritu^ do: &c ii in tota perdurat a:gritudinc,pronofti.
ucrfas rignificar,q7 qiiato pluspartcs in ipfafuc
rin^ rvT» i^V'/«t «-..««««-^ —.1..- . ^ . -f -
^"cel f i .^'^^''^.quldcm ipifla bona eft "'■iW .'^^^'■''"-'''''"'P'^'^'^'^ ^^■'''-inper- ■^lam ntul '^<>,f P'--ttatur?quaUtas: quo- "aad ?. «^^P^-ll^-iido ' L impcdirur.] Vri-
'^'^''tituferrf^^S"'''"''"""'^*-'^ ^wuraMd , ™ • "^'"J^ ^'^ ^'^ occupatam in
^"no(fr-^r""'IP'''*''" <l">fedimacxi '"^■^^>:'aDor^ "•^'^S"'^"^'-'P'<''--'n-Vrinafpif g'^oic '^^^^^^^/'«''''"''gn-ficatapcrtionemxo l^od prair<^ ? ' "i"'''' <^' adiwilcctur : & ex eo, "^ut purf ^'"''W' q''°'l «dmifcetur , tiaus m, ""'"' °'''>'^ dcmonftrat:& cxcun
ruv..'-'"" '«^Pfantur , ficutf petala al- ''^.Pera, ' ^''tficut furfur, autaliaabiftis,cx fit . qu,^v ^°Snolcitur,cx cd autcm m pr? cef '^^an^a^ '1™ '!" .P'-"'^ /"'t fignificatio aooftc- J^'tin Darrif * '"^'■".''«.autrcncauthcpatc.
^T-eftiinrin '' !!-. °i" '^f'''"P.°'i'^ma- r»;'i#'-mi«««»fo..
«s,cp;;if f,^"-.Et l" cgcftio' [talis fuitapoftema- ^'iSuftar r, '^'"^ concauitatc:& fi anhclitus co-
^'«'ri D^,Jf '■'*"'• ^ fi^" ' ^ <^°^°' in •^«ma aof pungitiuus: tunc quod apoi.
''^fis nT,i„ ■"'^'^'^'^ '«"'s: & cxiuit aparte ar ' ""^^ucnies .'k' '.'^n P'^'"^ ^^1° maturatio ^''^ ^^xcrcirin ^^^^L^.n^ ^'•i.n^s '"[cuacuatus,
rint maiorcs,tanto plus naturv opcr jtio cfl: ftu diofior: & naturapius potcns.& pori plus apcr ti. Vrina, in qua videntur quafi fila ad inuicem mifta, fignificat,qu6d fuit miaa poftquam coi tusfiiitcompletus, ^
Coaci^prmot. Multa & i.promoH 4 Lh Zu . . ^
r«« f3 compUxH,,qHod & ^utr.^.Coll. & ^auarm «P-'4. l,h. , :«<«c.Tn,4r«m. ^.«//«y;», yide Rafm i i .C<,«f "'•'»♦•
auemferr liir ^fji^u^^'. -/ . j"'* ) i'^vm. ctp.ij.
^ciusaufe,-rM^''^B^io ^pfius purgatiircorpus, ^'^^icquu™
^''•^ Pleriin '^''^'^^'^^ ipfo,fiunt oppilatio^ vdna rn^<^^^^"^^"gi^^' vtcarum'apcrtio. ?^^^cria Eth 'P^^P^^^cacp carum egreditur ^P^^a^que Ipiffitudo non eft pus.Sed
>^ '^Poitapoftematisapcrtioucm,cft
ncmpcauttcnuesyrm^mhzun ^ur.fofimoduMconturbantur^ crafiefcunt^autp^Z
X«»^«r,er^ craff^ remancnt.pnorcs fignificsirc ait. naturam
:^zti T'T''^^'' ^-ena:::sz
fyP^^^^^y^cundam mdicarc notatnaturam fupcrajfe 'oncoxifie:forei ^^^^^ 60 t f/ f ''"'oaionem, quanto ea citius pura enafcrit . cx tertia yerofi ymum vnd robur aderit.oHendi ait matu rampropefuturam coSiionem: (intcrcd verb dolores capi ^^fignificatyfiyerdimhecillesfunt uires ; in ambiguo efie ne coaion^mors ipfaanteuertat.Quare &illud fubdit.yri nas,qu£ tcnues cxcretn craffiores fiuntyUs quf craftn etnl. ei£ turbulent£ itidemper/iant,minus effeinfalubres . h£C '^uicennafententia efi,utnos colliginuis.CMerumaduer' fus hums placitHm Galeni ejfe ahth9rita4 uidetur^ Qul
I. de cnfih. de ijfdem turlideniiyrln.^ difercntijs agens , tam qu£ crafjci excerniturjed purApofiea euaditMfro-^ fnoHkm at, mturxmfrQpc comoncmefieciggrePjmtP, qHH contra tenuls excreta crxPefdt.nondum mccptam efr fe coUlonem mdicare, at In ea , qu£ medlo Iocq eH , craJU tiidcricetJimgitm.6- crafia reminct; uigere ait m fangui neagitatmem,propterea4JecunaHmidurm^genus,qu£ pura excernitur.fed poUea conturbaturymedia iUa ejie detmus, m^: & crajfa mlngitury & crajfa remanet . San^ , mod cid hcinc controuerfiamfhcit: ft horum mhorurnuet L Mwenms perpendamus : non multumfmaffe difcre^ fant.Galenus U anmadumens ,ut morbus fupcretur, i,porttre morbofam matenam antea concoquH tantumq, ipfum morhum prorcgarl,quantofermpi^nam natura ag irefrafuent;deter-iorcm eam,que cx pura <rafaeuafi^^^ mi msuero exitlalemalteram txmimafyquaft-m.tllanodum Vumm fit ccxptHm, neque adhuc illud connct , an aufura fit namra hanc pugna aggredi, uel detrt^ct potiusoo mor hi manuttid\nepraHitavmi : m altera ucro camfje iapt4 inan:ftgntficetiir..neq',pertcrntam natura efk , quommHS ,o 7norbofts cAufts relHBetur . At authornofier, & fi magis , r,Hrmcd-^cLefi.eMt>efjhntrnonde^^^^^^^ Lfncit . quiny fi cum timumf;trobore,nunc,id eytMim maturation^ ait fore.f lcgendum tnim dffirmatmi ^rbitra Tnur, nt aniiqui codkesphtres [ qubd nunc ad maturationem perueniet ] non 'autem ncgatiue.ut ahj quidem utttga ti [quodnonadmaturationem :] at fiumumimbecctllita^ aderit ; ttereturns mors antca aduenicLt , quam co^hi
quos calor fiipcf auit cxtrancn?;:rcd ^^J^^^^m ^ fLicritaciira: crit figniim mortis, & ^'5"^" '^»' niortcm caloris natiiralis , & domi n ^""^. ^.^c ditatis in natura cum calorc cxtranco.U ^ ^^^^ r6,qui adduiccdincmtrahitlanguiniJ> iY ^11. ' cat dominium , & qnx multum ci\ Yins'^* cholcrica. Et fcctida ad acrcdmcm
anclancholica. Quumqucvrina fetidio in r^iniQnf-rrenpraueritJiiiniticabittcoio» i.,.
in fanis pcrfcueraucrit,tisni
^ craffa mingitur, cr crajja rcmci . a^w». , - r-": 1;': Jr,*-"^,,*- I mjnoratioi^^Jj
putrcfadionis, qux in ipfis cft rctcnta . , quidcm dcmon(trabit,fi illico allcuiation bucriiu. In acutis xgritudinibus, ouC' vrinam comitabitur, & bitur, fucritquc ablatio hxc Tubito , oc \ fam non fubfcquuta fucnt rcquics ny^ tio crit cafus virtutis.
Ti^^^o r A r I o N B
.1^ .
*^ u"^'»» , ■•. ' r ;^ V, r-,i^fi fHcrit, fnte putrcdo illa in toto corpore
water\aca:per\t.exponitergoaclimitatpiniHsC.alen.jin ^qJ^ ' y„ ./
Sicutt odorls pritiatio inrinofirigidltatemj-n-jj^^^ ■ Gali.de rat.yiCUn ac.ait: Ita & m yrmts,& ^'^.^^^fertim humoribus , fummx fi-igiditAtis "^^'^^^^^^ .^/(,r:ff ^ tjl enim & faporum, & odorum motor,& ^^^^i^ -^^Ui hi frigtditate & congclatione hebetantury rt Ar fenf & fenf faiptum reliquit . Jta& fi moder^ .^^^^. yrhm confittait, temperatum caloremfignlfii-A^^ K -^^ dcratum rcro, ac putridtm,non naturalcin^ , '^,y vM> ,
Tnainia, iu:ycin. -f^^f""" <■> , ^ i » r
lentiam Auicemtcuf, qmm dtffcnttat: quamlo Galde craf na ca urina agensm ^dis excreta tal^ etmm perflat^Ha ftda^ efse mrcs,et nat^ ^«/«^ morjumftippontt , Vcrhmmando hic de ttirhulentls urmts agltur^noutdetur flmitoinuoluendufn^umam urtnarum tHr^tMtxfit cau fa cur uidclketurm aniea tenues excreta, poHca craflx knt.^ani ABuams lib. i Je diff.urtn. problema hoc tra- (tat,atque non ex ambientis acris frigtdttate(ut alvf exiHv mabantj uerum ex imati ipfius caloris imbecUlitate idfie ri contendit. quem c^teri fercmedicijequuti fi^iit.Atuerb fi ita res habet,(rt ration£intevim vtar , qua Franfifcm Modcgnanns Laudcnfis cims noHcr , maximus nosira nwpcflcitii philofophus ac medkus,utifilctjcur nunquam calidQ m loco ynnepcrturbantur.irajjcjluntj^^ Jndiaum hoc csl non medioire , ex aeris fii^ditate urma^ turbm , nuod non mfifiigtdo loco cr4'fcmt: qucimuis neq- tdahf qiic Innati caloris imbecillitate euemre fateamtm quod W4 ^nus idr 4^uarm arbitratur r
T^efigmficationiburodorisurma, Cap, 4.
Dlxcruntquidam fc nunquamvidiflc^giTi, cuius vrinse odor fit ficut odor vrin? iani. Et-nos quidcm diccmus,qu6d quum vrina nul io modo odorcmhabct: complexronis fngiai tatcm fignificat: & iLiperfiuam cruditatcm . Et plcrunqucctiamfignificatin acutis xgritudinibus mortcm naturo:. Quumautcmodorcm habucnt foetidum,& maturationis lignificatio
h-ihucrurccLitiuiiijcx iiiaLLiiaii'^-'*^^ ^-t)*'^'»-'^ — - ^—-z n^siiieafu£rint:eritiprmscau(afcabics,aut vl ptura ampullarum tarda
& peHilentihti^s Morbis,ac fcbribua,rt parte quapiam extiterk , rt in rejlca ac reniuH^> JtJipp.^.aph. Solent tamen & m fccundttm natur^^^^ ^ ^ bentibtM corporibus fetidct excerni quandoque "^^'^'^^/j; ijs qiii calido & humido funt tcmperamento ^(Ji mcth.adnotauk. & in <£grptk cttamnum fuaui ta aliquaruio vrina funt,rt tjs qui tercbmthim ,} l ^ mofcum yel odoratum aliud quidpiam affumpfi^^ eft qu^ gal.lib, dc yrmis fcripfu . 1 .
De ftgnificationibusyrin^ex jpuma afiumpti^ '
r^Puma accidit cx humiditatc & vent_o .^, ^ vj proicda iii vrinale cum proicftionc -jjii Vcntofitasvcr6cum vrina cgrcdies ^%p, proculdubio pra:betin fubilantia vrin^^- j^ii^ cipue,quum vcntofitasin " [corporeJi^^K ji^ rit, qucmadmodum in vrinaaccidit L tioncsjhabcntium,in qua multx Uuit^^^^V^* 5^ &fpumaquidcm quandoquccum fn^ ^ja' catcolorcilcut figniticat fua nigrcdaic v^jj fcdinc in iclcntia. ^ cft quuni parui^^^^ p^l magnitudinc fignificat^quoniam ^"'^^^V ^ltitf tudo figmficatvilcofitatcm . Sui vcro n» jo»^ dinc& paucitate: quoniam iphus «"^^^^f-.^tei^;;* gnificat vircofitatcm,& multam vcntoii ^^jHJ Etipfaquidcmfigniikat pcr ruptura \ fiV , ^ ampullarum cito fadaaut tarde , q^-^^^-^o^'^; nrura amDuUarum tarda fignificat vi .fcs
nesiucaiLi-^"*'-^ r ■ ^
cerain iiiftrumctis vrinx,quc luis cognofcun tur fi-nis.Qupd fi maturatio non aftuent^pof c cnt, v^it ex hoc , & poftibilc cft vt fit cx putrefaftione . Quamquc harc in cbnbus fuc. ?itacutis,& non fucntcaufa mcmbrorum vnnx:cntfignummalum, &qiium adacrcdine jraxerit: fignificabit putrcladioncnwixcft in humonbvrs fngidam habQUUbus fuoftmui^m ,
tem. Et parux quidcm ampullx rcn^y^^^^Ji^] in ^Egritudiuibus rcnum^ [ fignificantv iii).; tatcs, & vifcofitatcm . ] Ad fumnuiniv /J morvilcoiusincgritudinibus renum -^^f^ lus^ &fignificat^humorcsmalos & i^J f^ tcm . Et illud fignificant ^ [ gtanula , q'^^ minauimus,
lioc ■baeto'
^en 2. Dcdrina
^ »J OT AT I O N ES.
^'h«!J!catmibus^edenmhyponafis. Cap. 6. 1 ^enkmi! ^'"r"'"' ' ^"od mcdicorum con-
fSfc ^a"'''^.''^''* °'^i'^^'" f''blbntia, qux "■'^•t <^1-cntix quAm aquofitas , & cft ^beadm,fa;fa,c fit lufpcnVa,fiuc ?it fupra.D^cS- Ci od V ?"°'* '^yP""^"' multisc-ognofciicquahtatc, & fitu Inarum partium, & loco Sio-nifi!.\'!^P°'^'^'.*'l"^''"f'=''"-'^Pt-'^miftionis. namhvn'^^^^^
dSr"''^^ T"'^'^«"f>''* ' '«''d-iWlis, n mrX?'X^'''^*°'^?,"' ' ^ ■"«•"••-'•io'icm rius l ' ''•'''"'■'^ •'''^■'''^' ''^•''•■'■iidf 'is infclcs .'^ P"''f ^'^' continua;,& fimilcs, & .xqua raiii^ 7 °'' ' ''^ '•ofndam habcns figu- Poft^fi ' . J a:qualis,fubtilis,fimilis hy-
«tS,sli;n '"'^''■'•''^ ■ ^ P^^^P"''"" '■"=« '^g"'fi cotDor! Jl' maturationcm materia: in toto
»«1*0 f:*''^'^^'"'?'^"?"'^^'» fiS"ificationis ma niatnf,. • • '«="is, fimilis cfl-cntis , f„pcr
«c hoc/ftTK*f °'^^"''"'' • P"^ ''^ fpilijm, ^'mims fil fi" • '^yP°'^^'^' 'l"'^^'' & 'cradcfiS''^""°"" ""«''on?! liat tinftu.
Part 64
''•^tiquos '>l?\''''''i' • .^"a"'"' ^''l"^'""' 'P'"!
«or alb^n,?" ',f' r "' »'^'^' '■'-'^ "'b^-a' ni= Poftifc 3 ^"^* •"?"•* • A'iiP'"'s plurima; liycis n,, i'"'*'!"^ colorcm vrin.t cxiftunt:lccl illam n,lf 'l",'«''ficantur ; alba cft mclior.poft: '"a.qur ,ft'^ P,?'^ 'P'^*'"^''''"^''' &Poftcam \ 1- lcntinnr ''^'"■'^"'™'" ' ^ '"^'''^'■* <l"'''cm a lud ni, j '?'^'P"^ • ^ " •''"f*^'" ■lon attcndas ,1doqne,, =>'•) «ticimt; nam albedocrit quan- *»snonlft" ^f-°P^""' m.aturationcm, & cequali- ■^«^dinccfi "' P''°Pt'^'^ maturationem, & dcal fitatis rr.i,*'"?^^'^ proptcr vchcmcntcm vcnto- «'contin^'^'"'^'^"'''" • ^*"^"^™ hypoftafis »»s . Et hv a ".'■■''°'^ "^'^ 1"^'" 'P^ius continui «no fcpr n '^' ^'■'''cm mala eft , quam e vi- ^"'mur nn. 'V^ ^"f""^ hypoftafis , dc qua lo- ^"um tPnV- r'"'''^"'*^"'- & Phlcgmati crudo , ^''fertDc. f*^''*''^'"^ • Vcruntamcn pus abca !^«iraW. r!^'"''?'^ Etphlegmacrudum fepa- 'fa abvt, ifn,"'"^ '^?''^"^ '''^'^"n» partium. & tc . ] Et f"'^"^ d,ftert fubtilitate , & ' [ 1^11^^-
non quxritur ;
^^^uiritg^ Tmi • quoniam in fanitate n5 ^^^^'quiu in ^^^^^"^cft ^ quoniam non dubita-
!f **^Per oport^f ^!?"!^""^' ^^^"^^ ^^'^ ^ ^^ni non ^^icd fi eii .^^ l^umorem,qui fit cxcuticn^
d B. vrmis, n6 quahbet vti
na illic
ne.njcftiam vri na valde diee-
ct B.
f ». orotina, auc dctiifi .
g B infu/i . b B. lapiJofa ,
eis fupcrfluitatcs^quaj in cis fupcrfluuntcx cibo adigcftionc pruiat.t : dcindc fupcrfluit fupcrfluitas,qucni vrma fit hypoflafis, fiuc matura fiuenon matura. Et inmacilcntisquidcmc(l fcdmicn paucum,quod dclccndit fccundum (a nitatis difpofitioncm,(Sc proprie, qui cxcrcitia vtuntur,5c artibus fe cxcrccnt laboriofis & na
multipIicaturhuiufmodihvpoflafis,nifi'incoiporibus pinguium , ociose uiucntium.Et pro-
lo ptcrhoc ctiaminvrinis a:grorum macrorum non cfl: cxpcftanda hypoftalis tantum , quatuni in vrinis a^grorum pinguium : quoniam conl acgritudo multotics rcccdit ita , quod nihil dclccndit, & multotics iiypoflafis in corum vrinis non peruenitadhoc, vtdcfccndat 5 fcd tamcn plcrunq^ cft mod icum cius in cis natans , aut pcndcns, & in multis quidcm [ vrmis hypoflafis iUico quum mingitur , defccndit 5 nifi in cis,quc valde matura: funt^ Jimmo cis pa-
20 rumcxpcetandumclh [Etphircscx hypodaftaiis coloribus iunt fcciidum phirimum fccun dum colorcm vrinx-fcd mchor cx cis , qux- diuerfificantur^cfl: alba;po(l quam cfl: rubcaidcin dc citrina . ] Non naturalis vcro hyponafis alia cfl fimilis rafura: intcflinorum corticalis, qua; cft furfuica,ai]t* [J^crbina^autfimilai^inca,! aut autfimilis arfcnico rubco,autci qu^S^d cfl valdc citrinum,aliacacarnofi:aliac(l- adipina,& alia
,^ dHaniola,cSraiia cftmucillaginofa , Sc aliacfl-, quccahmihsfruflulisfcrmcnti in aqua^ [folu ti,] & aha cfl langumca fanguifuL^aIis:alia cfl: ca
pillarisj&aliaarcnalis^' [granoia,] &al]'acflci ncritia. Simihs vcro rafura: intcflinorum corticalis, alia cfl: pctaloidcs magnaru partium rubcarum,aut albaium, qua:figniiicatfccundum plurtmum,qu6d lcparatc fucrunt cx mcnibris, quc funtpropinc]ua mcmbris a quib.diuidun ' tur vrinc,& albe fignificant , qu6d luntcx ucfica proptcr vlccra,quc iunt in ca.aut fcabie, aut corrolioncm.Kubca; autc carnofa; fijrnificant cp iunt cx rcnc.Et cx pctaloidibus quidcm funt! qux kmt coloris fula & obfciiri aut fouam. mis pilcium fimilcs,6c hcccfl vchcmcntcr mala,<5c omnibus fpccicbus hypoflafis,quas nomi
niXo^fm^^'^ pctalorum t%an.aru«.
mcmbioj um ladicalium raluram: vcrum duo prima ipfiusgcncra nullo modo impcdiuntimmo plcruquc vcficam mundando lanant, & dixcruntquidamcuidahomini fc inpotu tribuiflc cantharidcs,qui corticcs albos quafi ' [vc nolosj minxitiqui,quuniinaquofitatc frica^ » B.jaricW. bantur, rclolucbantur, <5c tingcbantur tin£lura rubca: qui factus cfl fanus,5c uixit. Et cx ca quidcm,qu9 cfl ficut rafii ra intcflinorum, cfl qucdam,quccft minoris latitudinis^quam duc r rc didx>,& Ipiflioris fubftanticE: qua^ fi rubca fucnt,vocatur t hcrbina,& fi rubca non fucrit,vo ca urfurfurea. Etthcrbin^quidcm^fifuerint a T ^,^^^^^ ' Plci uqnc iunt partes hcp.iti$ adu nx,6c plcruque cft languis in co aduflus, 6c ple ninquccftctiamcx rcnc; fcdqucxcftcx ixnc, efl maioris cutmuitaris^carnofa, alix vcro dua; plus fimilaniur ci, qua: ncn cft ca: no!a, 6c fra- <^luras cft magisrccipicns , <5c quum uchcmcntcr trahit ad citrinitatcm,eft cx rcnc procuidubiojquoniam iila, qu^ cft cx hcpatc, ad rubcdincm trahit (ufcaaiA qUadoquc ^ [ aflbciatur] ^ ^•commum.
t orobtna. i oiobmar.
ij8 Liber I.
ci in hoc ilU,qne cfl cx rcnc. Furfiirca vcro hy- dam cx ca^qiux rcparatiir: fcd cruda, cft &: tur-
poitafis quandoqucclt cx fcabie vcficcitSc quan bida & ipifla : & non facilc coniungitur , nec
doquc cft cx liqucfadionc mcmbrorum. Et dif fliciic fcparatur & vrina quidcm.in qua pl^J^'
fcrcntia intcr cas c[i,qu6d quum illic in radicc ma mucillaginofa hypoflalis apparct , quaiicio
1 B.virg». i [mcmbrij fucritpruritus,(5c fc^ror jcrit cx vc- cll cxubcrans, quum in finc podagrjcappa^'^'^'
fica,& propric quum pus prius midum fucrit, 6c dolorum arthrcticoruni; fignificat bonun^^
6c prjecipuc, quii alix iignificationcs vrinc dc- Capillaris autcm cfc, proptcrca quod hunior ^
monflraucrint maturationcm: & fucrint vcnx [occultus confolidaturjcx calorc in ipfum ^^S^ ^desafce,
fuperiorcs fana; complcxionis,& non fucrit in tc^quc quandoquc cfl: alba , quandoquc clt ^^^'^ jjaat.
cis macuia,imm6 in vciica . Scd,fi cum inflam- i o bca,6c cms [confolidatiojcft in rcnc.Et fcriiij
mationc fucrit,6c vu'tutis dcbilitatc,(5c mcbro- quidam , quod in cius longitudincplcrunil
rum mingcndi incolumitatc: & color fufcita- palmi mcnfura inucnitur.(Jua; autcm fcrn^^jl^
ti attinucrit,crittunccxliqucfidionc humo- tiinfufi fruftulis fimilis cxiilit: dcbilitatcm '
^ ^ljjlolis^i^! ris. [ Et crimnoidcs vcro ] fccundum pluri- gnihcat llomachi,5c intcftinorum,& digci'^'!^
wch paru« . Et mum cx aduftionc fanguinis, quc ad riibcdine di malitiam in ipfis: & eft plcrunquc caulaci^^^
fimihs fruttuhs trahit, 6c multotics cil cx liqucfadionc mcm- comcdcrc lac 6c cafcum. Arcnofa ucro ^^'^^P (i
nijgms frumrn brorum^^c corum rafura: fi albcdini attinct. Et fignificat lapidcm, ' [qui coniolidatur:aut c ^'.^^^^^
" quandoquc ctiam clljcx vcfica fcabiofafccun- folidando proccdit:]autqui rcfoluirur.FM|^«»ii5„''JJJ
dum minus.Et tibi quidcm poiTibilc cfl:,vt mo quidcm cx cis rubca cll,c(l cx rcnc . Et q^^^^^^L ^^kt.
dum diffcrcntixintcr cas intcliigas pcr illud , »o non cftrubca.cllcx ucfica.Plurimum aut,^! jsteiaj
quod iam fciuilti . Si autcm nigrcdini attinct ; cincritiaciljphlcgma fignificat,aut pus,ciu p *| ^^^a
cl\ cx fanguinis aduftionc^^c propric in Iplcnc.
Omncs prctcrca pctaloidcs hypoilafcs, quc no 6c fcdio partium,6c cfi: quadoquc p
ptcr longam moram accidit colons mur^i j^^^^^^ 6c fcdio partium,6: c(l quadoqucproptt-'|'^^
funtcx caula,qua; fit in vclica,6c rcnc,6c cana- i[ioncm,qux ci accidit.Sanguifugalis ucrc
libus vrinc: in cgritudinibus acutis malum por potlafis,fi uchcmcntcr c(l mifla: hcpatis dcl^i^^^^
tcndunt pcrnitiofum. Et tu quidcm iam fciui- tatcm fignificat, 6c fi minus hac : fignifiC''^^ .
fti cx hac fumma carnofaidifpofitioncm, 6c ^ nus in canalibus urina: , 6i continuitatis 1^^
plurimum cius cl\ cx rcnc , 6c quandoquc ipla tioncm in ipfis.Et fi fucrit fcparata: pi'-'J''.!!^^.j.,
non cft cx rcnc. Namcx rcnc no c(l,nili quum cius crit in iiclica,6c in uirga.Et nos 'l^^i caro cR fanc carnoiitatis , 6c n5 c(l in corporc 3^ fcrutabimur hoc in particularibus argritn^^.^
« B.digefta. liqucfadio.Etvrmaquidcm" [marura^vcnaru bus,m capirulodcmidu Ibnguinis.Etfii'^ .
lignificat fanitatcm: quoniam rcnum xgritudi na fucrint licut fanguilugn: rubcc,infirnio F ^
o B.digcttione. Hcs ^ [ maturationcm ] non prohibcnt vrin^ , ncm habcntcrcfoluctur Ijplcn ipfius.Scito ^
quia ipfi fupra ipfos cxiilit.Hypollafis vcro adi quod in a:gritudinibus ucfica: no imiltns h pina,adipis,6c pingucdinis , 6c ctiam carnis fi- ditur fanguis , quoniam cius ucnx mift''^
gnificat liqucfadionc,6c carum pcior cft , quas in iplius corporc calcata:,6c angu(l.T,6c
zmi aque limilatur. Duo autcm ipiius princi- Hypoftafis ucro fignificatio cx quantitiif ^K,
pia cognofcuntur cx paucitatc,5c multitudinc, fius fumpta,multitudinc quidcm fui, cjp
6c commiflionc,6c fcparationc: quoniam, quu tatc dcclarat cauft ipfam cfficicntis mul^^ ca,^;[^^ cft muita6c fcparata,cxiftimatur qu6d fitcx par 4-0 ncm,aut cius paucitatcm^ 6c cx quantitiitc^l^^ iu.
tc rcnis,5c proptcr liqucfadioncm fuc adipis , dcm fui in magnitudinc , aut paruitate i^j} ^ ipS.
6c fi c(l minus,6c maioris commiftionis, cil cx qucmadmodum diximus , ^ [ in hypoft^^^ jjtj ji.^^
loco magis rcmoto. Et c(l, q[uum in vrina fru- cillaginoia-l Eius autcm fignificatio cx /j
flum album granati grano fimile vifum fucrit : tc fuijcR cx colorc qu idcni^ipfius : quoui^ /
6c crit cx adipc rcnis. Saniola vcro vlcus figni- cx ca nigra cfl, fignificat malum fccundmj^^^j
ficat,quod apcrtum fuit, 6c propric i mcmbro iiilioncs,quas nominauimus.Quas tam^f^"' ^
mingcndi,6c prccipue (i ibi fucrit fcdimcn lau fanior cll:cft illa , cuius hypoftaiis cft ii-S^urJaH &o
datum ad fundum dcfccndcns.Et mucillagino aquofitas non cft nigra.Et rubca quidcni^ L ^ j,
B groffam . quidcm fignificat humorcm [ fpiftiam]cru guinis fignificat proprictatcm , 6c faftidi^^^'^^^^ jj^^^ dum,aut qu6d cll in corporc multus,aut cx in citrina quidcm lignificat calorcm fottci ' ftrumcntisvrine egrcdicns,autcrifim apcrtio- cgritudincm infidlofam.5c cxca qtiid^^]!;^uaJ nis vcnc fciatic9,aut doloris iundurarum . Et alba cft,quxdam cft bona ficutdiximu^^^^^^.Jfa, hocquidcmcognofciturcxalleuiationc, qux dameft mala,ficutmucillaginofa,autf^^J;j^^ ^ poft ipfam fcquitur . Picrunquccnim fubtilia- aut fpumofa maturationi contraria. ^^'{o . 'V tur 6c attcnuatur, 6c putatur hypoftafis laudabi quoquc icmita cft ad nigram . Ex odor^
— - f -• I ■ •-«■.■'i'-' xiltl^-lMky*. V.|l.lW\.2ll\_ \,LLn.V.l HJLi^l UHl . XjA /»171^
lis;. Quaproptcr in acutis argritudinibus no cft cius cl r,qucadmodum diximus in i\s, ^^yJ
confidcndum in eo , quod apparet fccundum mift^i funt.Ex ipfius vcro fitu,6c cx lcnitat^J^ii
fimilitudincm laudabilis hypoftafis:quum no- dcm fui,6c diuulfioncquonia lcuitas6c j^ii
dum fucrit maturationis hora , ncc prelcntcs tas in hy poftafi laudata cft mclior, 6c in Vi
fucnntcius fignificationcs.Et ctiam eft , quum data eft dctcrior.fcd diuulfio fignificatyj^.^j^jji
uchcmetcm complcxionis rcnis frigiditatcm tatcs,6c digcrcndi dcbilitatem. cius autt^ ih ^
ll<>nificant.Intcr faniofam vcro 6c crudam cxi- catio cx loco fui cft:quoniam autcft i^^^^f VcS
ftTt difFcrcntia:quoniam faniofacxiftit cum vocatur nubcs:aut pcndcns , 6c hec q"^^^^^jii5>
torc,6c prcECcdunt ipfam fignificationcs apoftc in mcdio ftans,qux cft maioris maturati^^^^ij.
matis,6c cius partcs facilcs funt ad coniungen- quam pr ima.6c ex pcndcntc illa cft mch^^,y
dum,& fcparandum, 6c quedamcx ca cft, qux ius rugc 6c limbria; ad infcriora dcclin^^^ '^^^,
cum aquofitatc uchcmcntcr mifcctiir,6c quae-» ad fundum defccndcs, qu^ cft mclioti^ ijj^^
Fen 2. Dodnna 3,
ec ri-
)rO '«autdt^
ili- •ul-
»1U' ,10»
icr' ini •riplc
n liamor cfc phlcgmaticus,aut mclanchoiicus:
tofitq. r^^ ^^^^^ natationis f ucrit multa ucn Qii im^^ ^^^^^^^^^^^f^ natans,-clt mdior ^uam pcndcnsA infcrius dcfccndcns cft dctc-
rior . Et c^^nfrr'- J ^uccnacns cit actc- ris maium fignmcans, quanto plunma fucrit. ..r' Lc^"^quacftcuitas,& ucntolli-^s.Hv- frPt^fu.rit ,.h.c .i,..,;*.- .
minus co , quod bibunt, rcfolutionem fignificat multam , & [ vcntrcm ] habcrc , & aptitu- a B.rolationcm dmcm ad hydropifim . IUa ver6,qu:t cft multx ^^""^" ? quantitatis , quandoqiic figniiicat liqucfadioncm,& lupcrtiuitatumliqucl^darum in corpo rc in vrina cuacuationcm.Et nos quidcm diffcrentiam intcr cas cognofccrc ponumusfccuii dumvirtutisdifpofitioncm. Vrina mali coloris malum fignilicans, quanto plurima fucrit.
Dofr.n' L^^^^q^acftcuitas,^ J ucntofitas.Hyn onr'''''^ '^^•^."^^^^ ''^ gi-ofla,fupcrius natat,
in DrinH P'°Pf*^^'qu^i^^ grauis.QuLmiquc tansS'°.^S;itudmisappaixtpcnd?ris,&^^^ cxX P"^'^^?^'^^^ rignificat,qu6d crifis cu Plc u^^^^^^^^ Macilcntorum vcr6 egritudo
ccdcnt b '^?' q^icmadmodum diximus in pre
ccdcntibus y I pV ^^"^ ciiximus in pre & fimilitcr ilidor . Vrina, quc in acutis a^gri-
J^cma,& hvnJ^A tudinibusguttatim inuokintaricmingitur ; fi-
rem-i Ar \ ^^''"^ ^"'^^^ ncpnciim,e<: cncc
ra^rt ^^ypoftafmfucritaliquid fimilctclxa-
totif^^o ''^ ''''^'^^''•J^^^^ malum.Et mul
ts quidcni natans fcdimcn non bonum apcininn '1'''' Proucnit tcrror.fcd iftud crit prin tcm ^}^^f«i'ationis, & permutatio ad bonita fmnn n'' * Pc^^cbit: dcindc defccndct, crit Prou.n '''''' r"^^''"'- Qii^^ P^^^ ^Pi^^"^^ i^^al^ &'''^'i'>'P^^^^^'^^ Pnmis
fcftafucrit. plus malitiam fignificabit/icut nigra,6c grolla . Vrina diucrfarum diipofitionu, que quandoquc mingitur multa , C|^uandoquc pauca,6c quandoquc rctincturi cft lignificatio pugna;,(5c laboris naturc,& cft fignificatiomala. Vrin.i: multitudo in acutis cgritudinibus, quumnon pofiipfamaducnit rcquics j cftfignificatio hcdicc,& fpaimi ex inflammationc, & fimilitcr liidor . V rina, quc in acutis a^gri-
1-1 , A i I-» i 1 <■ r>-iit4-^».: ; ,.1 ^ . ..: >. : :^ /r
iiabcbam fi ^ ' — * -^i^ x ^ixiiii»
^Poftafis • Significatio vcro ..uu. . c...,.c. .p.u.n u, cgntuaine couca mul-
- '"otcmporcdhqiioniam i vclo Jo tiplicatur ; plcmnquc portcnditprofpcrume.
t uci
citcr nr.a icinporccit; quoniam li vclc
catio I ^'^^ mingitur, dcfcc«dit,cfi fignifitarde H ^ fccundum maturitatem.] Et quii turatin^ r'^^^' fignificatio priuationis ma tioni^Q-^^' ^ccundumquantitatcm fuc difpofi i^is iDli, r r ^^'^ ^oimx, conimiftio-
guinic a!'^ / ' .^^^ cliximus,-quum dc miau fan ^us,6c adipis mcntioncm fccimus .
gnificat in ccrcbro nocumcntum, quod neruis accidir,& mufculis. Et fi fcbris quictafucrit, &. figna atFiicrint lalutis : ^^gnofiicatur fanguinis cxitumcx naribus : ^ [ lcd prima] eicfipicntiam b Hcfi nw,' prognokicatur,6c corruptionc. Quado autcm fani vrina nfin uitur,^ attcnniiatur,& pcrfcucrat hoc totum , & fcntit grauitatcm , & dolore in ^ [rcnibus, J fignificat durfi apoficma in par- ' tibus renis.Et qiuim in cgritudinc colica mul-
c B.iiiaIcbaiiOi
uocantyG.il. mul
tci ^l^^^f^^'^^nto,quod bypofiafim u
^^rneiT ^'^'^''^'^^■/"^^^^"^«^'•^^^^•^^^«w/i^ copiosihanc Paffim [^^^^'^'^'PP-^n Coacis prfnot.& ^.cphmulta , & ^lt "^^^^^^^^/^^ ^^'Contin.aquo ^uiCfc-
ucntum, & proprie, quum cfi: alba , & ad egrcdicndum facilis .
'De yrinarum quantitate plura Rafis 5 / . Cont. ^li- -naa.?:
qua. et Gai.novauit ^.aph.plnra ycro Mtuarm 1. de cauf com. 69.71.74.^
urin,Vide&qu.iiHipp.i.uuig.morb.com,i. ^;. cip.4.
text. 4t.
^lDeyrinafana&optimaeHfermo.] Cap. S.
Part 65
a S. De vrina tligefta vere bo
:iO iiii '
CVi/it;.- ^ --^'^....-r- '-^'i'- aiunornosierm
*r 'T'^^ ^'^'''^''''^'^''^''^^Ti'*^^ ^Quarius i. «Wtt l'^f^^^^^'^^'^''^^^^'^^'f*rin.& iMpr^uiden^ ex huiu^^i "^<S°"^^ profequutus : ut nihil eerte Hic J ^^^"^^Mf^t^-i-^^idoarinam deftderari uideatur. Pot LT^ M^^^o de hypofiafi urinarum di^olucndA ali
' ''imlt'''''^'''''''^''^' ^''^^ hP^M' ¥^ fi^ qtio in lo
^l^ntm ^^''^^^"^^^^^^^h^is &<&grotisfit.Verumh£c ^^dibi tTcT' ""'^^^'^ ^'^'"^ ^ authornoficr Inc,
^Wini.^^^^^^ q^^^^ii'^dquodinfangHinis ^e-
H.€c cfi: mcdiocris fub{l-antic,&: fubtilis tin cl:ura;,ad citrinum trahcntis^(Sc hypoftafis fi ibi fuerit; bona cx a[bcdine,& [ lcnitatc,] Sc^^' ^*"^""* cqualitatcA figurx rotundc, 5c odoris tcmpcrati,nequctoctida,ncqiic'- [extinda.] Quidam ^ , oriuati a autcm dixcrunt , cp quando huiufmodi vrina dot'c\ lubito in cgritudinc, quzecO: in ultimo acuitatis,uifa fucritjfanitas die fcquenti adcrit .
-^^J^OT AT JOTi^ES.
^^rationr'^^^^'^'^^'^^^^ q^^^^ii'^d quodinfangnms ge-
^^'isattm ' y.^*"^^"-/^^"^3 ^^^«<^ wo»iM extremis tantum ^ ^ctuf to«como^.c , fenfiffe Auer.4. CoU.
^•j^^^^nnsuideturr/a.^^-, » • V ii-r ,- i ----j'-r»^'Z^-^i^^'^u,,r.^jnjif,iiiuxuyiimaurinajif
""'^^"^enis at<JlZ ' ^^"'^' ^."'^^ ^^^'/^'^ 60 ^^onfiratjubauream ejje dices,uelfubcroceam , >/>72^« ^M'*c eiuCd^l^TT'^'^'''''^ ""T^' obeaturge tiamedmrem proportionc potui rcjpondentem, in qua nul
Aphor. ztim
Vrinam optima defcriblt Bipp. i .prognofl.& lib.de iu dicationiuus f fi Hippocratis iile efijeam efe.quA hypofta fim fjabet albam l:zuc7n & Kqualcm , & qu^ talis perom
netempus apparet.Aftentitur HippocratiGaltumeo 1. capsx,
progn.tum i .de criftb.& 4. de tuend.fan.& lib.de urinis , cap.j». Atqus alibifxpius. ^auarius fuftus qux optima urina fit 'ti
<itmie pn u ""-^^^^^-^ v»^ uenop weaiur ge 'If' ^rbitrJ. ''^'''^'^oll^eciei & infanis & in Agris & Auicenn.i^ & Gal. confenfu ?
I^ina ^ ^'^^' ^is fi^n ilf P^^.^^ ^^^^^^^ quantitatis, virtu- ^^^^^^at dcbilitatcm .Etilla,qu;ccft
innatet bulla, neque turhulentum aliquod fiibfideatyno inhareat matulAj)ypoftafis alba fitUuis & aqualis ; omniaj^ fimilia ; neque quicquam cum hifce complicetur ex eisyqu£ folent inferri fimiiia capiUis & ramentis & eiufmodigeneris. Addit author nofier ut hypoHafis figur£ fit rotunda^ & odoris temperati.Et quamuis h^ omnes condi tion€s,quas & A^umus 6^ tAukcnits notant,in optim:i
y^rm^ mg(intuYifilppMmm,& Oalper Idpotijfmtm de fcnhunt,quodpr£femm magna m iudicando uim habct,ip fnm uidelicet fedimentum .
^e unnis Matmn ,
re noHro ABuarms uldetur.altemm mnlierumh f4ent(Z, & temperatarumurincts nonmultum Tect ■ fubaureo colore cir fuhcroceoyquum dcclinct uerfu^ quarum fuhfiantie tcnuesftnt quodammodo . .^«^^^ femper maioris efk craffitiei tcfiatur , non ataem f*' Sed non diffentiunt hi interfe , quamuis dmosb^ic (lyi^uarmm fuggillare non ignoremus . Ceriurn ts mulierum urin^s oh crajjiora qtii'(f.abunda7it excrem 'jj cton » craffiores effequam uirorum : at qtm temperata0^\^^^^ k mulicrum & uigentis dtatis , non ahfolute tenues cjg numiat Acluariu^Jcd quodammodo tenucsyita ut^% cum Auic.confcntiat. De pragna?itiim urirusquoa thor.etalihi etiammrepetityRafis ii.Cont.tonfirind'^^ ci tamen ne uefhum quidem,qutm alioqui & ^^PP'
IHfantiiimvrin?adlaais proprictatcm trahuiit,cx parte nutrimeiiti corum,6c proptcr humiditate complcxionis iprorum:& tunc dc ^linantmagis ad albedinem. Pucrorumautcm lo Vrinxruntrpifsiores,& grolTiorcs urinis luucnum,& turbidiorcs.Et nos iam nommauimus hoc antc. luuenum ucro urin? ad ignis forma trahunt,& ad fubftantix mcdiocritatem.Et vri nx (cnum ad albcdincm & fubtihtatcm. Elt tanicn,quum funtgroifv' fccundumfuperfluitatcs in cis exiftcntes^quarum euacuatio niultiph catur . Decrepitorum vcro vrince niaioris funt ;albcdinis,&tenuitatis.Eft tamen,quuni prcediaa groflitics eis accidit^fcd raro,5c quumvri- na veiicmcnter fucrit groffajapti crunt,ut lapis ps ^ccidat .
^ T^I^O r A r J O N E s.
Quomodo fecundtm dttatum yarictatcm yriciZ yarienpurydocuit Gal. i .de crifibus. &lihcilo de vrinis. Sed pulchri & ABuarius lib. de iudicijs urin. Vidc & Galcn.i. prognofi.
, ^eynms yirorum & mulicrum . Cap. lo. ^^.^^^.^ hominumacd fubftantiam liOn
carnibus/igna coceptuum fatis^mdta recenfeaty&'^ rius de urinarum fetundum fcxum differentijs cgt <
Derehus urinarum animali!m,&
dhicrfitateipf^^ ab urinis hominum^. Cap. i^*
PLcrunque confcrt mcdico,qii"nianJ ^^^j^ urinas cognofcit^proptcrea q^q^^ «.
fe in eis experimr,ccrtitudincnifacit,& demdiBicileeft.Quidani autcni dixcrun-'i^^i,i na afini,eft ficut butyrum hquidiini ^n" jjri ^ ditatc,& i^roftitic cxteriorc.Et lubiugaU .^^j^ nx ci finiilantur: fcd funt'' [ citrina;:] <5c ^^^.^ tui%quod lupcrior nicdietas urinahshtc ^^^.^^^ inferior mcdietas fit turbida . Ouifi uero jo funt albx ad citrinitatcm trahcntcs,pr<^P -
MVlicruni vrinx fcmpcr funt maioris grof ritici,&: albcdinis , & niinoris pulchritu- (linis,quam virorum vrinx. Et hoc quideni eft proptcr debilitatem digeftiue earu , 6c proptcr liipcrfluitatuniipfarum niultitudincm,& propter amplitudincm canaliuni, vnde cgrcdiun^ tur ca,quc ab eis exeunt,6c propter illud, quod cx earum rcfoluitur matricibus,& ad vrino; inftrumenra tcndit . Mafculorum vcrovrinas, quum nioucs-, turbantur,5c dcclinatcaruni tur |oatio,ad fupcriora, & eft, quod fccunduiii pli> rimumturbidantur . Scd niulicriim vrine fcre pon turbidantur cx niotionc , proptcr paucam icparationem fui , & hajcnt fecunduni plurimum fupra funimitatcni fuam fpumani rotiidam, & fi turbidre fucrint,earuni turbidatio paucacrit. hi vrinis virojum iliico, quum niulicribus commiicentur/unt tila adinuiccm tcx ta.Vrinxpr;cgnantiumfuntclar«x, & fupraca- 5° rum fuperflcicm eft nebula, & nuandoque trahunt adcolorem aque ciccrum ,aiit aquxpeduni,citrinuni,& in ipfo eft [ irinus:^& liipra lummitatcmcarum eft ncbula: fcdquocunq; modo fucrit , in mcdio uidcbitur ficut cotum caniiinatum. Et cft,quum in cis funt velut grana , qux afccndunt & dcfcendunt . Qminiquc ^ [irinus] nianifeiaor fucritjcrit iniprcgnationis principium , & quum loco ipiius fuerit ru^ bcdo^ critin fine iniprcgnationis, & proprie (i turbantur,quuni moucntur.Paricntiuni urina fecundum plurimum eft nigra,& in ipfacft velut atramcntum,& ficut forditics .
AT^^O T AT J OT^^E S.
tn€t 9. Vrinffecundumfcxus ut difiingukurydocct Rafts 3 1, p. ContM Ai^ tmfms i ,de mdic.tiriS :d dif rep^re ah authg
& earuni fedimen eft ficut olcu,aut ^^'J^^l^^cli^^ ca.Et cuiufcunqucnutrimcntuni tucrit
honiinu & ouirifimilatur : (cd ncquc habct.,ncque iedimcn,& eft clarior vnn^
De rehus alijsyquA urinis ftmilantur , & dif'^^^^^^ intcr ceu & urinam . Cap^
crit urina clarior . Vrina ucro ^^?^^^^^^^^fi^
Irupum acctofum , & oiiines liquo^^ ' ^5;]
fiiint cx aqua & mclle,&'' [ aqua,& "
& rcliquos qui fiuntex croco,& eislini''^ ^j^^i quato plus tibi appropinquaucris, crCit ^ ^^^jnC tate niagis augmetati, & quanto pl^^ ^^^^ J^tiir H, ris cajconfiticra an oportct , ut augmf^y <jrf groftitudo:vrina uero ab hoc e diucrl^^mellis pra^tcrea fpunia eft citrina,& L ^.l^n ij*^, cuum j fcdinien a latcre dcfcendit , ^ ^^q{^'^ nicdio: ncquc [ ordinate,] neque habet^^jj jo' Sit crgo fuflicicns in nominando .^^^sp^^ nes urinaruni. In libris ucro particuiai'^ ^^^^^^' ucnicnt ad te diuidoncs difpofitiouun^
Defignificationihus egefiionis.
Geftioplcrunquc dcclaraturcx tate,quodcft iitconfideretur , ^^^jj^iis.
eo quod comeditur,aut maior^autxq^^ ^^^^nii] notuniquidcmcft, quod iphus cftpropter humoruni multitudincm^^^^^^xif tas proptcr iplbruni paucitateni: aut ^f^^ fa in intcftino nionoculo , & in colon^^^j^ujf | fcijs niultum fuit retcntuni quod elt ^j^jjiii< colicani prxcedcns : ^ [ aut propter ] ^'"^^icii^ij dcbilitatcm . Etcognofcitur ctiam cx ^^j^iiK fui: quonia,qiiod ex ea huniidum cft^^^^^^^j
0' \t'
Fcn 2,
humo. dcbilitatcm , qu.-e '^^'''•^^'^"•^"''«^''■■ftP^Kr ncm ci nn?''''! ' P'-°Pt'^^ comcftio t=m in hlnf ^^'"*'^?"'J-''^ hLmicdauir.Qupd au ficat ,Si ""^°'^^'n^ca, plcrunqtnrfigni Pler K^'? "'^''''^ '^""'^ feorcl&
tnentiavifrnr, 'P''-"';'''''!"^ fignificatnu
in c ca i ffT^^'^' "\c6plcxione : & „on ftut f'uia ^^^'"'''''"•Scu , qa cx ca cft 1-pumon i t um^^^^^ 'fT cbullkionc: »utcm a c, ' ?■ Pcniiiftioncm . Qil,
fica"&rcr^lf/°'''=^''^^'^^'''»'='''tla^^ uoca w '""''''^ '""'"m urin^ protiumS:-"'^ 'S'^^"'" ca!orcm,autnu^-icn
litia : & plc
JA . d'tasficco : r f •^^'^"'"•.QiLy-^^quc iHu-ni in cat onAH ' '^'^ ""'■"ni,admilcctur, fignifi
i luS"l'&''''"'''^"'"^-' f 'P'»'^^cxircpro gent is fi •^■'^-'"■"P-^'''" P'-'"'itioncm fcUis pu-
figtiifKatfnl '""^!J«!fatis in intcftiuis adfunt 'Colt T''"''^* '" 'P'^^'^ luperfluitatis ^ . "i^olc ] & pungctis cxtcnfio: qua; ab licpatc
mnati fignificat e^/n(^ioncm , 6c fimilitcr fu . fca. Egcftio quoqiicplcrunquc cx (lii comiofci tur forma,cxablcntia inflarionis fua:,autcx inflationcrquoniam infiata,ficut fccrcus uacca: fignificat ucntofitatcm . Et cft quum cx iiora fui cognofcitur: quoniam quum c^^cftioniscxitus fcflinat , & Iiora, qua cgrcdi folcbatantcccd it fignum cft malum,quia fcllis fignificat multitu dmcm,& uirtutis rctcntiua: dcbilitatcm,& li c- 10 iiis tardatur cxitus^digcfliua: ligmficat dcbilita tcm,& intcftinorum frigiditatcm,6c humidita tis, & fomni multitudo , ucntofitatcs fignificat inflatiuas.Colorcsquoquccxtranci , & diucril mali cxinunt , & nos ipfos in libro nominabi^ mus particulari . Quc vcro cxcgcfticnccflmclior,cft iuaa,que cfl fimiliu partium, & m qua aquofitas ficcitati cfl uchcmcntcr admiRa, <Sc cuius fpiflitudo cft ficut mcllis fpiflitudo,6c cu 'uscxitus cflfacilis:(Scnon pungit, & cuiuscc-
fiumficcitiro ^ <^aiorcm,autnutricn
^^^^^^^^^^^ Juscxituscftfacilis:&nonpungit,&cuiuscc-
^^^ficco,Qiio j ' ' fnl:^^ attinctcitrinitati-, & non cil multi foetoris,
v-iL aurum,aamiicctQr. fipnjrt n
ncquc cft priuata foetorc,& non habct gurgula tioncm,ncquc rugitum,6c non habct Ipumam: cuius cxitus cft inhora in qua folct, 6c fccundu quantitatcm, qux ci, quodcomcditur, cft propinqua in quantitatc llii. Et Ibito quod no omnis cgcflionis a:qualitascft laudabilis, ncq-, om nis lcnitas,qma,quandoquc funt prootcr uchc mcntcm maturationcm in omni parte fimile yr-"^— --"^-i-iti^c <5cquandoqucfuntproptcr aduriioncm leccomni.fccrctur.Etcdctia, lo qucfliaioncm fimilcs ,k'iunU i dignofcitur c-cftio. Eius uc- dctcnorihn. f^anif;... r?."'"^'"' '""^
01^^,?;??^^ coram ipib,& cuacuatioe
^6 co o, ^ignofcitur cgcftio. Eius uc-
tatis ^.''^"^'''^^'s ^gn^us cfl, icuis cxifles i-nci
^man^'5 ' '^^^^i^"f^^'>%nificatcruditatcm,
^'^^lW^ r''^^' oppilation(3iu
^'^^rn^lr^^^^ Klicritiam , 6c
^^a.ni ^^ir^»^ ianici habcns odore:
^^x^cul^^'^^'^'^^^'^ %nificatapcrtioncm . Sa-
dctcrioribus fignificatioibus. Et fcito quod c-c ftio , qua.' cfl tcmpcrata: cflcnti;^; , quc cfi ad tcnuitatcm,non cfl laudabilis nifi, qufi non funt cumca rugitus , ncqiie vcntcfitatcs , ncquc in fui cxitu paulatim intcrfccatur, & fi non pofiibilecft.vteius cxitus fit proptcr uirus molclLas, quod cflci admifium, <Scnon pcrmittitutcoii lungatur.Ell autcm, quu plcrique folliciti fucrunt de fignificationibus , qua: in fudorc &
quooMf^ • *'^'''''^'^'-'*F'-i"oncm.5a- runt de i\ "^^^^^^ui^js VTnZ ^-^^M^s 40 alijs appaa.it rebus. vcrunVamcn dcTpfi^ir
politionisauemcnrnm in .^..^«a;^...^ „
''^^^^ cxc Ti^- V^^'' ''''^ P^^^P^^^^ priuatio ^ius i. V. ^ciderat : qucmadmodum dixi- '^^^ ii>nn n ^V'^^'^''^^ rcito,qu6d egcftio colo
'^*^lSin Tr,.;., ---'--^-"'^- ^«^"*»*^^iuuuuiuuiXl-
€ »li ^cmiir„\':'"*-lY*fcrcafcito,qu6degcftiocolo nf» ^S. toticf^^^^^-Phcmcntcr fupcrfluuhabesmul- ^K. cat n ' J 1^"'"'« ] Kgritudinum finnifi-
, - . ^ 1 t icpcricscx
pofit.onis augracntum in tc cgcftionis, & uri- Hx,&rcliquorum. >^ i'-'-
■^"^JLOT AT lOT^E S.
cat niitV,'"^"' tnnmm ] a;gritudinum fignifi- ^ fonis ,11 r'°"^-^ multotics fignificat difpo- ^'^^•'■.^uali? r "'S''-'' quidcm fignificat ta
^■"tudm,. _ , .'^•"°'i"ii fo- tem,aut c- nem ,um haoent^ pmno,aphor. Hippocraus notacdum
*^^itricns f- ^^^^^"^holica: maturationem;aut ^'^Qiiam e,? ^^^"^''"l^^ potioncm rci,qua: mclan ^^■^^ m^^^T''^^^'^'''^ primacft mala.& illa qui ^^i^ntcr p '^-^- mcIancholiam,non fiiff ^Qt^ccnd. .a'' "-^'^'^' ^*^^^^'^ ' ""^in^o co- ^^llition4^ acrcdinc fui,& ponticitatc, 6c
^*^> fiuc Uonv'' ^P^^ ' ^ ^^^^^ ^^^^C fit CgO-
^^^d in fe 1 , ^ ^P^i"^ proprictatib. cf^, Ucro hn "^"^iriofitatcm h^i^^i- a a „1«-;
yidehcct nmiMUsa6ilomsmm,^qu^inaluofiuntco^ aiontsm mcoftionesfynlficant, ut gdenus , & pnmo , de cnfiaus, & fi,f, Inhis fiub^lantia, & nodus iubHantiA , (luaUtas , to/om /^^^/c/i^ ct & odores , eJr tcmpus ; ciT mo^«^ cxcemuntur, uti in urlnisMzenterjmt anmaduertenda, proptercaj^ fufiush^c authA)r frojequitur. Qu^nam uero optma fint alui cxcremcnta , ^ippocratcsfecundo,progn.fufius docuit . & Gaknus ibi-
^^^^ ^ft rnoiv P^i^^^^^^^^um^quando cgreditur:fci ^"^^^^5 niultot-^ ^'gnificatio . Chymi ucro nigri
'^j^lacholu ^''^^^^"fcrt: 6c illud cfl: quoni?m ^^^rtio ncm r^*^' ^^lis cxitus vltimam corporis ^^^i^cmDti^: '^g^ificat, 6c humid itatum ipfius icm . Yindis autcm cgeflio c«loris
men plura,& fecimdo,aph,& quarto,&feptimo,cx Hip pocrate , & multa in Coacis pranotionibus . CoUegitcx H ippo.& GalcnuSyPaulus lib.i.& ^idccnnas in Coiiticis, parte i .tra^. 2 .repetit .
Aphor. 14. T^. i8.aphor.ii.aii i8.& 47. Aphor. io.6y. 71.81. cap.r^.
iuceps .
i quslibet ta
mcn cmbaru eft lcicntia & fpecu latiojvclperrcra taiio .
1» B.fcn-
Liber I.
F E N T F. R T I A.
cB fcn.
d B. '& 'uerior
lermonum uel pofitionu cius cth
e B. & uerior poGcionu ' eius dt.
f B. qncd genc raturex ea . g B.cum digcitione.
Cuius cft capitul.vnum, & do^^trinse quinquc,
Z>ff f^/^y/j fankatisj& <&gritudms , e^r neccffitatis mortis . Caphulum fmgulare di^iioms tmix .
^'^^^^"^ ^^"^ prima diuifione in duas di ^ ' uiditur partcs,in partcmiheoricvim, <Sc partcm prad:icam , • \ qux tamcn omncs funt (cicntix fpcciilandi . ] Quod autem nominc tlicoricx propric dcngnatur, cl\ iilud , quod dcmonftrando tcntcntias tantumconfcrtjita quodin dcmonftratio nc opcrationis nullo modo auxilium pr^ebct: iicut pars,in qua rcs fciuntur complcxionum, & lum-iorum,6c virtutum, dc fpecics xgritudw num,c^ accidcntium,(5c caufarum.Etillud,cui nomcn propr i um pradic? attribui:ur , cfl: , qd* in dcmonllrando opcrationis, & rcgiminis qualiratcm,auxiliabitur:ficut pars , qnq nos iuuat ad dcmonftrandum , quomodo ianitatcm corporis,quod in illa,6c cx illa difpofitioneexi ftit:cuilodiamus,& quomodo corpus,quod ta lem habct xgritudincm mediccmur. Etncquc cxiUimcs,quod pars,qux dicitur pra(rtica-,fit opcrario 6c a6lio,-fcd cll:ars,qua: docct nos,quo modofitopcrandum 6c agcndum.Et nos quidcm iam dcclarauimus tibi hoc in ij.s.,qnc funt prxmifla . Et pollquam iam cxplcuimus ^ [ di- (flionem] primam, Sc fecudam in hi.s,qu9 funt partis mcdicina;,qua; efl thcorica vniucrfalis j cr^o noflru fludium nunc rcducamus in duabus,qu9 remanfcrunt,ad partcmipfius praclicam fecundum modum vniucrfalcm. Pars autcmiphus pradicain duas diftribuitur partcs: quarumvnacll icicntia regcudi corporaiana, qualitcr in fui rcmnncant fanitatc : & ha:c quidem cuftodicndi ianitatem lcientiauocatur, 6c pars cius fccunda eft fcicntia rcgcndi corpus xgrum,qualitcr ad faaitatis rcdcat difpofi tionem,(Sc uocatur fcicntiamedicandi . Etnos quidemuicipicmus, 6c lcribemus iu hac'^ [ didionc] fcrmonem compcndiofum decufto-» dicnda fanitatc.Et dicemus,quod proptcrca, fp gcncrationis noflrorum corporum prmcipiu res dnx fuerunt: quarum una eft fperma uiri <l [cuius cflcntix ccrtius cftjquod locum tcnct fa doris, 6c alteraeft fpcrma mulieris , 6c fanguis menftruus^ [ cuius rei certiuscft ] quod locu tcnet materiei, 6c hxdnq fubftantia; in hoc comunicant , quod vnaquvxque earum eft fluida , 6chumida,licctpoft diucrfificentur, &aquei^ tas , 6c tcrrcitas in (anguinc 6c fpcrmatc mulicriS)plus abundant,6c acrcitas 6c igncitas in fpcr mate viri fuperat,oportuit,ut coagulatidis horum duorum principium cifct coagulatio hu^ mi<^ia,licettcrrcitas, 6c igncit^is fint inucntx in eo,* [quodex eis fiuit:]6c terrcitas cu co , quod in ca exiftit cx duritic 6c igneitas cum co , quod in ca ^ [ cx virtutc maturandi ] iuucrint fc, 6c coagulatum durum fcccrint , 6c coagula^ tioncmquandam ci attribuerint, 6c duriticm; ucruntamcn hoc ad tcrminum coagulationis durorum corporum nonpcrucnit, ficutlapidcs,6cuitrum: ita quod cxcisnih lrcfolua., ti;r,aut i-cfoluatur,quod non fenfu ixipitur,
tunc nanquc fccura eftent a nocumcntls , ^ proptcr affiduam accidunt rcfolutioneni) longiflimam : fed res non eft ita . Qiiap^*??" corpora noftra duabus nocumcntorum ipjj bus fiint ex pofita: quarum vnaqua:quccau ^ habet intrinfecam , 6c caufam extriniccaj.J 6c una quidcm nocumenti fpecies , cft ^"^^^^^ji tatis refblutiojcx qua crciiti fuimus, 6c necq dcm ordinatc ucnit.6c lccunda cft huniot|^ 10 trefadio,6c cius corruptio,ipfms altciMtiodc fomcnto uitvX conucnicns non cft.6c dcm a primo modo eft alius,licet fua i{j"^^ litia ficcitatcmadducat, propterea quoo co I
rishumiditatcm prius'^ [cxficcari facit co , quod noftris conueniens eft ^^^'P^^!, -^jj, corrumpit: ] dcindc ad ultimu aputrcfacti^^ relbluitur,quoniam putrcfadio iuprh^^^^^.^ j rumpithumiditatcm,poftea ipfam ^'^1^ ^^^jj) rcmficcam dimittit cincritia . Hcc igif^^'^ 10 nocumcnta ab alijs nocumctis fu nt ^'^^.^^jj^ propter alias accidunt caufas,ficut ^^^^l jjji congclatiua,^ [6c uenena,]6c fpccies continuitatis pernitiofa, 6c rcliquc ^^^^j^^^e* ncs, Sed diic pra;didlc fpecies huic noftr^: i;^ ftigationi funt propinquiorcs, ct ^^^^'^'^Lifii* [ quiacarum muratio cft in difpofitionci ^^^^ tis.]Et unaqucquc iplarum aducnitcx trinfccis 6c cauiis intrinlccis, 6c cxtrinicc^'^ ^^^.^^ dcin caulx luntfjcutaer diflblucns,6c P!:'^|,jcii 50 cicns:6c intrinfcca: quidcm cjiufa: funt, l^^^j^gj lor innc\tus,qui in nobis cxiftitnoftras i'Ci ^^^, humiditatcs,6c calorcs cxtranci in ^'^^^]^..^f' ftris nutrictibusgcnerati,5c rcliqua trcfacietia humiditatcs.Cmnes vcrb ^^^L^j.(jfi fcadinuiccm iuuant in cxficcando ^''^^ .^jifi^ men pcrfcdio 6c intcgritas noftra , Sc?^ j^/ pcrficiendi opcrationem non cft , nin PLyf multam ficcitatcm , qua: nobis accidi^ : ^ ficcitas inccflanter proccdit, doncc [^'^^tl xnat : hcc igitur ficcitas, qua: nobis acci.<^ J j(j
cft nobis ncccfl^ar rei in ultimacofift
ria . Nos fi quidcm a P^'^^ prc
^fiftimus humiditatc^vn^^^^^^^^
culdubio oportct ut calor eam fupcrct:^ .0 fi non^in ipfa fuffocarctur.proccdit igl^^ jiiD
culdubioin ipfam aifidue agedo, 6c ^P^^^jp^f? pcr cxficcancto inccdit. Quod tamcn c^ . ^fti ficcatione apparet in principio,a:qu^^^^* ^j^if? net:deindc quum noftra corpora ad f^^^^Yilt^'^' ficcitatis perucncrit tcrminum,calorc ^r^^ci^^ . 50 te vt cratjnon eft ficcitas fccundum ^^^^^^ot'^^ |
. flU^
tis primx quantitatcm,immb fortiof • i jjfC* matcria cft minor;6c proptcr hoc cfl /j^^ci^^ cipicns. Inde proculdubio icquitur , ^^jj.,^; fupraficcitatcm tempcrvatam augmcnf^^^j^jii^ nonccffabit proculdubio quin tum fumatjdonec humiditatcs con^'-^^^. lor igitur innatus eft caufa cxtingu^^^^^^^j jpii'' accidcntalitcr , proptcrca cp fif cauf^Jj^^j^^)/'
materiam confumcdi:ficut lampadis ^'^^jili'' qux cxtinguitur, propterea qubd i'i^^'^V,jL'^
augmcntum proccdit , calor innatu^^ Ac0t diminutionem incedit : creo accidit^' ^j^
mit matcriam. 6c quanto plus ficcit^^ (5^ridi'^
rgo acci(-»i^'^,|^d' nunquamccflaiisvfq^ ad vltimuni,^^'^'' qiiftus rcftaurandi humiditatcm loco cH^y ^i/ rcfolutumfuit^ defeftus igitur fcmP^^^y^' tur. Siccitas crgo duobu$ augnicntatu^^^a^
jpter pecic
c(f isf ):0 '
ione scor;
AuS ^'^'''P''^' caliditatis rcfolutionc. quffi^'' ^-^^'"^' ^^^^'i^ clcbilitas,proptcrca mtur 1?'' mcmbrorum fubftantia domi ^ionc^ifa^f^^aJ-^-^^^^^^^^^^^^^i^^i^^^tatisdiminu ma^ k^l^^J^ ellficutmatcria,6c ficut olcum fla
trancTe^ ^ augmcnto cx-
Part 66
^i^crenai proucnitcx dcbilitatc
^t^q uim n ^."^^^^^^^--^q^cahumiditas fiamx ^oi i in^rn^^ '"^ complcmcntum acccdit,ca i^aturait ^'^'^'^SUitur,& "^^^''^ fubfcquitur ^^>qi o n^^^^^^ '^''^^' ^'^^^ pcrmanct tcpo^
dan & P'''?'^ rcfoiutioi rcfiftit caloris mu ^^^calonskii corporisinnaturafui,&c.
^faef^ ^^^s quod rv i3 ^"'P^.^V^ in natura lui , & c- dammodo numcrantur. Ettuquidciam fciui- ^■4 Sa rcfiftenHn in r '''' ^!"^^^!^ l^^^J' ^^^^ ^^^^'^ lon- in his quc funtpr?mifla; quod ncquc xoua. uuiria. [quoniamipiacfuntcaincflcn ' u-.-..^ f- • • ^
-CS) I
c^t mfi n^^i^^'"^] ^^^^^^^^ ipilim'flarc noi; ^crolul„ 5^ ' rcflaurat iUud, quod cx ca «^iarau m^^^^^^ cfl: nutncns. Amplius nos iam dc ^ vtitnJl^' c^^^o non opcratur, <i^n "'^'/^^ tcrminum.& ars qui
^oitc "'^^^^^^^^^^^ "«^^ ^rs , qux a
trinfcrL ^^^^ = ncquecorpus ab cx-
acrca & ignca. Et pf opter ca nn6d mitricns n5 fuit fimile nutrito, nifi in potcntia:idco crcara fuit uirtus immutatiua,quatcnus nutrictia mu tctin fimiiitudincm nutritorumincfllxlu,(Sc ut pro ccrto fit nutricns in cfFcdu : 6c ad hoc crcata fueruntinflrumeta,<3c canalcs, quc iimt ad attrahcndum,(Sc cxpcllcndum,6c rcrincndfi, & digcrcndum.Diccmus crgo cp habcnx rci in artccuftodicndi lanitatcm cofiftuntin xqualitatc caufaram [ prxdiclarum comitatium.] ^ cSitJumufn IlLx tamcn in quarum a:qualitatc maior ncccf
fariacft follicitudo,funtfcptcmrcs. cequalitas Z^^f' complcxionis,6c clcctio corum qua: comcdun tur 5c bibuntur,(Sc purgatio fupcrfluitatum , 6c cuftodia compofitionis,6: rcdificatio cius, qS pcr narcs attrahituri^^^ac cuftodia tangcntis:](Sc '^- Sfe^Jfica niodcramcn motionum corpcarum, & anima '"*'"'^^"^>lium.intcr quxctiam fomnus,(Sc vigili^r quc> deTuUutigf' dammodo numcrantur. Ettuquidciam fciui- tiom.
'^'^'"■"m: unaquarumcofiftit, .hlc wuuwi(.uui laiuiaLciu Loiiituntin xquaimihtcr calor Inatus hu- lo litatc caufarum [ prxdiclar um comitatiuni ]
Lfiniccis " -—.V . xicquecorpus do cx- SUcco n. muniat^ ncque unumqc!
coip^s^^ ultimam uita- longitudine pcr-
fcd j '.^".''^cftk-cundiim homincm abfoliitc : ftftion kt''"' »t"n Prxbct , putrc
ImmiHffi PfO'»'bitionc,& defenfionc <lfm forH."'"" '■'^'"oluatur, & m ipfins qui
«^omplcv^ ''""P"' lecundum fuam primam "^'•it pmnt^ ''"VP'''™^""'^ *»<-iat-& hoc quide in cofn '■''■P'"'" «ionis qux
litas unumhabct tcrminum,ncquc fanitas, uc quc aliqua cx complcxionibus in hoc ingrcditur,quod fit aliquafanitas autaliquao^qualitas in aliquo tcporc: lcd cft id, quod intcr duas rcs cxiftit.Incipicmus igitur in primis dcclararcrcgimcn infantis,qui in ultima complcxionis cqi-^alitatc confiftit .
Pars autcm pra&lc^ &c.Mediclnx,pciYt€s duas maxi ma4 ac potijjimas efie, GaUeriatur i .de tuen. fan. altcra tuenddi fatutatiyalterawpellendis morbis dicatam.priorcm ^^^'^* ccnferuatricem;poilerioremiCuratricem appellant.Hic an thor noHer CjaLexemple de conferuatrice a&urus cfi: pro inde neque aliunde quam ex gcnerationisnoHrs initijs prin cipiumfumit.Galenumccmulatus i.defanit.tuend. Notat CaD.t.& aci«.
. - corporcToco^d Mr;;; ' H r^^^^ ^^^^ ''''' ^^''^'"^ ''''''^' /'^■/^^^^«'^'«l controuerfii "p'^-
^^^qu.^nirl cm po^^^ 4o '^n^erArin.& Gal.de fcmne,dequa&fupra Fen uL
^'^' Pi-ohibcnsXm mu,~ ^r.,.quumphUofophusfernen f,min,,utL^^^^^^^^ ^^P'''
> ^^celera^x fad" H, ^."^ f^nen^rat^oncm f^bire exifimet. i . de gen. anim/& 2 r .
SS^J ficchaS~S'^^^^^^^^^ C,a.roc.^^^^^^^ .LrapueS^l ^^:'"'-'
!^,^^^dicnsaircncritionrnnrr;Ai^^^^^ W^'» '^^i^risdefemmcdamnet.SedhacinreAHi c^ Cap.i.
' '^^^lam ^orooi^LTcEff ^ ' '''' ^ f'^'' ^ ^ animaLnatur.KU nec
^alori._..^-^PO-s,6ccuftod,amapotcftatc non Au.roes . ^e ,ene.a.
tur.f^jtert hic dcmceps multa de corruptionis nosirs cau g*cas Co i, pa-
^^orisov^ ^^.^r^^^'»^ '-'JiLouiamapotcltatc ^^^nio^r^ -^^ cxtrinfcci aut intrinfcci : quo- ^i^^iciinc h '^^^/.P^^'^ "^^^ ^'"nt a:qualia in for-
^^•inim^ ^^^^^i^itatis radicalis, ct caloris inna- ^^odquoi'"'''''*^ ^^'^ exiftuntdiucrfa. Vnu- ^^^^0 rcfiaL^ f ^^.^^ ^^^P"'^ terminum habet , in ^ Q^]r.:3^ ^^^"^^tati ncccflariccoplcxione fuc^.
< i#
lOn^^ilS ^alorcfM ^'"^^'^^^^ *^cWaric,c6plcxioTie ftia! isr^; '^^''^- ^iimidita ' !>?^^^'^^"^"ti^^^c^'u^ ^"^^ta: -cit^ i^icnqunn! L^^qtiononrcmouctur: Jcftta ^^aui4,J'\^"^^;'i^iicniuntcaufa: in ficeitatem ✓ q^udcin K '^^^^ '^^^^^ pcrnccantcs-,Et muU
• ^tquod cii V^^- ^^^'niini accidcntalcs funt alij . i/lK ^orpus hum^^^^^^^^ii^aaitatearsexiftitilla^quc >;> i^inum P ffi ^^^^ adnaturalcmpcrducattcr: ^^.^^uftodie L^^^^^nicntia coferuat.j Huius au ^''^^^^tcs, nuihf''^'^''"^^^^^^ ^^^^ attributx funt ^^^ralis luT mcdicus: vna caru cft
i^^^>quo(icx ^^^^Lir nutritiua,qua: rcftaurat iU ^^^tcri-eit^j.. ?^^"Porc rcfoluitur:cuius fiibftan- '^^alis^Sc ipra'^;.^'^^^^^^^^^ attinct.& altcra cft ani ^^odcx fpi^.:.'' ^'^^tiis pulfatiua,que rciraurat, ^eloluitur j cuius i ubftancia cft
//j, atque de innati & hmmdi , & caloris .^bfumptlone ex «'"^ ^ 7 r / 7.
\.defan.tuen.dcfumpta. Tuuerouide qu£Arifi.libro i^"'*'? ' deiuuent.&f€nea.uita&mortefcr:ptareliquit, ^^a.piemui 14.
DOCTllINA I. DICTIONIS III.
Quxcftdcnutricationc iiij. contincns capit.
Deregirnineinfhntis.ex | tur, ufque quo incedat .
] quo nafci- Cap. I.
a t B. tetnpore.
Ricgnantium autem rcgimen,^ mulic rumqu.T partui funtvicinc in didionibus fcribcmus particularibus . In- b B. qua« fJt rc. fantis ucro temperatx complcxio- ^"«a parumper riis,quum nafcitur , plcrique fapicntiim di- f;,^^}^''''^''^^'^ xerunt , vmbilicum in primis dcbcrc inci- tcr ne d .iIk'" di fuper quatuor digitos , & cum lana liga- vtltai.rer nde! rimunda, ^ [qua: bcnc,& fubtilitcr fitrctor- ^'^' &pjnn.i$ talitcr nc doleat , & olcum cum panno fii- P"'-» pcr ipfum poncndum:] <Sc proptcr vmbilici Ipf^^j pl^H^dl:
1 6
Liber I.
incifionem, pf eceperuftt , vt ucnarum citrinariim,<3c languinis draconis, 6c larcocoll^, <5c cy mini,& vfnc?:;6c myrrhx partcs lumatur cqua lcs,& trita; umbiiico lupcrponatur. Et fcflinan c B. Alta lltera. dum cft ad corpus ipfuis falicndum ^ [ cum (alcum aqua fal ta moratcnuis falis, quatcnus umbilicus cius in- 'IX durcrcat. & ipfius cutis ciura fiat . Et falib.uao illcmclior cxiftir,cui admifla funt^^^tlapis hxmatitcs|«5c coftus,& fumac,6c f(^nugrascum, & origanum.Et ipfius quidcm nalus no faliatur, ncque os. Cauia ucro quarc nobis ncccirarium ell corpus cius durum faccrc; cft quoniam illico quum nafcit ur:omnia,qux ipfum tangunt, ci nociua funt [fuic calida] fiuc frigida, fuic afpcra fcnriat ca , 6c iioc quidcm cft proptcr cutis cius fubtiliratcm , & proptcr calorcm cius , quoniam omnc quod ipfum tangit, fcnrit durum 6c frigidum & afpcrum.6c li nobisnccclla riumfucrit itcrum falirc:facMcmu.s,& liocquide augcmus,qi:
lupcrficies cor poris extrlft ca d B. fadenfgi, t fedenegi.
appodictur,5c non fupcr ucntrcm. Amplf^i^^ hora ablutionis ipfius,lludcdum crit , ut^P"^ ,. ' [ plante ad dorfum cius clcucntur] <5c^^^^.^P^.J dcs ad caput cius fubtilitcr 6c 1 iiauitcr V^^Ji tur,dcindc mollibuspannis exficcctur^^: tcr cxtcrgatur. Dcindefiatutin pr^'^^^'*^^!'L vcntrcm fui iaccat; poftcafupradorfum,<^: P , tcr hoc totum inccllanter ^ [fricctur, 6: \ tur,6c figurctur dcindc ad ipfum cump" 10 fafciandum cftrcdcundum: poftcaiu '^r^^^j rcs olcumdulccproijciatur : quonia cuis los lauabit,6c ipforum tunicas
Scrlpfit de infiintium riBm ratione Cjal. r • ^^^^^^'^Tf r ex co AetiM^ lib. i . ferm. 4 . Sed & 'PajAn^ h^- • dam. Vnum hic autbor notat tjs yerhis. [J:t jc>>^^^'''
& ex co AetiM^s lib. i
cH ad corpm &c. 1 quod yidetur in contrcHcrfi^^h J.
um multa: fucrit forditiei', ^ ^oJitum.Jubctinfmtiurncorporafalitaaqudcfcaul^^^^^ ■ ' AtGalcn.x.detuen.fan.filcipfomodicc aitepem '
da. Auer. yero (y. Coll. ncn fale ,fcd olco potiu^ ^"^ "^^J^o^' bus ytendum cenfctyquum idem agat,quodfal, "f^^^^y^l^ ris authoritate :fid ab fijue mordicatione . Sanc
i B. archabu
multarum humiditatum. Dcincle aquatcpida ipfum lauabimus, 6c cius narcs afiiduc purgabi imis digitis,quorum ungucs fint incifi , 5c in cius oculos parum olci proijcicmus.x\ni prcetc rca orificiu nlinuto digito in circuitu cius cft moucndum,ut apcriatur,^: obfcruandum cft, ne ipfum frigus tangat.Quumq; cius cccidcrit vmbilicus,quod eft poft tres,aut quatuor dics, crit mchus vt fupcr ipsu ponatur cinis cochlca
rum,aut|cinis ^[calcanci ] uitulini,aut plumbi abHeriit]& mockrate indurat.Vcriimynum
quod , quum mordicet , dolort m corpufiulis diis ^^'-^^^^^j;/ j^JJ^B non mcdiocrcm poteft concitare: non itcm oleo cx ^ bus;quod:& fe ahfiquemordicatione indurat-,non ^ ' re tamen potcfi ;fed fialita potius aqua ahluuntn^^ l'' -^,
adufti & triti,cuiufcunq; fucritcu uino. Qmxquc volumus \ tfafcicrur;nutrix eius mebra fua
notat ijs rtrhis. [Et in eim oculos pr^tcrea J'^'*^^,^; f lo yidetur diffciliK^j nempe in oculos infiantiu0 f'^ lci efiie infiMlandum. At Gal.ah oculis fimper, f ^^^^^^^ 0, I^Jei rum inflrMmationihm oleura interdicit.quod ^!^]^^^^ ^^cfft^^^^
de opt.fieia ad Trafiyh.& 2.fiimpl. med. Sanc i^^^^fj^^ " pit & Aetius lih. 1 .fierm.^.quod hic authortpuU^f^^^ Ji id ad leniendam oculorum acredinem in parentis u ^^^^^ fierofios humores contra^am,admitti pofise. nos rcro qiiidcm re non contendimus : tutius tamcn calid^ ^
uitcr tangcrc det; 6c quod dilatandum fucrit dilatarc,6c quod fubtiliadum,fubtiliare, 6c cm ne mcmbrum fccundum conucnicntiorcfigu ram figurarc,6c hoctotum lubtili comprefiione cum extrcmitatib.digitorum;quod quidcm multis facicndum crit vicib.Etoculi afiidue crunt tcrgcndi cum rcqux fit ficut fcta . Vcfica
quoque cius premcre conucnit , vt vrinjc cxi- 4° ^^^^ olei locopofje, exifiimamus tus facilis fiat:dcindc manus eius cxtendantur , 6c ipfius brachia ad genua ducatur.Et ipfius caput inftita ligctur,ct pileus ei imponatutiqui fu g B. adaptetur. p^r ipfius caput » [conftringatur. ] In domo ptcreatcmpcrati acris^qu^no fitfrigida,ad dormicndum ponatur. Oportctaiitvtdomus vm brx attincat,ct tcnebrofitati aliquantulx,qu^ a fupcrante radiono illuminctur.QuLunq; dormiet,oportcbit,vt caput cius toto reliquo cor
Z>f re^i?mne la&ationis & remotionts a laBe .
QValitas vcroladationiscius , & ^pLinHfe',Pj bationis hoc modo obfcruantni' • .^^^-^,1 ^j^f^-^ bus modis,quibus cft pofilbilc, lac ni^^iti'^^^^^ J^^nte^ ti ad fugcndum dandumeft: ^P^\^^^^^^u|\a#'^ nutricns ,quodmagis fimiiecxiftit i^V^,^hatiJ^ nutricntium prartcritorum
quibus •'^l^^^y
pore fit altius.et obferuandum erit,ne quu dor dum in [vcntre ] crat , fcilicct nicnu ^^^^,^^1^- . _ • 1 ..1,-.-.- — ^:.,. matris ^ quoniamipfa funt , qua: cou u^C)
tur, 6c fiunt lac, 6c ipfc magis cft rccip
6c magis cft ci ^ [conucnicns] ita,vt '^^^^f mento ccrtificatum fit, quod cxtYcn^i^^^^^^^o^' millae matris in os infantis poncre, ^l^u^fertad rcmouendum quicquid ci ^^.^i^j d^^^^JiSi^' autemaut terin dic fugcrc mamn^i^ ^^^^(^K ci fufticerc, 6c in primis non cft mnif^^" ^ qH^' dus. [Oportct autcm] ncfiteius ni-^^yic;!!^' * ipfum prius ladat : doncc matris coj tcmpcretur. Et mehus quidcm cft^^^J Jj^i/i
mict:aliquid colli ipfius,autextremorum cius, aut dorfi torqucatur. Ipfe quoq; in ^ftatc aqua fuaui icquali balncandus cft. hi hycme vero aquaeius ad caliditatcmtrahat non pungentc: boravcro adipfumlauandum,melior cft poft cius longum fomnum . Et plcrunquc quidcm cftconucnies,vtipfc bis in dic lauetur, aut tcr , ctordinatc ad id quod fit magis tcpidum mutctur,fi tempus fuerit eftiuum.In hyeme aute^'' ; non^-epare [nou fit frigidior aqua,quc in caliditatc tem- ^
*abeo .qoa peratacxiftitOip^^cquoqucnonlauctur^nifiuf - . ^ ^ .nr u.,
' quc quo eius corpus calefiat,et rubere icipiat : mcllis cidem t [ j ^^^^^^^ /ligi^' ^'^^a.
poftca cxtrahatur,eteius aures cuftodiatur , nc laclietur . Ex lade qiioquc, quod ]cK aqua in cis ino;rcdiatur. Et oportct quidcm , vt mane bis,aut ter cmulgcndum ci\;dci .^^i^i^^ qnuminhoraablutionis accipitur, fit fecun- millaei tribuenda, 6c prjccipue ^^^^I-^^tA A , - j ^^^it-.,'/!*-!!!- minn /•ir'vr*-,-i .fiii«,-;f tviimi^ ^ '^^' '"''♦■em malum,!^ |^ i^^jii'
■etnpcratae <ah- 4icatis
dum hunc modum;accipiatur manu dextra,ct fucrit macula. Lac autcm
fupcr brachiumfiniftrum fupcr pcto fuum
a nutricc infanti no cft dandu , dui^n .^''^^ci
i.f. (fcf
^^Si r!^l''r ^^^"^ ^^nt facicndc iu-
vtcius comnlc-
Poris, altcn n, '""''cerquorum vnum eft cor
^'totianStrh h"'',"'^-^°'* *"' »''1"^ '«Pi-o'" dcbilitawVL^^ "°" Pcmiifcrit;fiue cau fi"equiacftVP^"-^'^'"= corrupfoislaftis cius-, feundn n, L ' '^'!t'ola , ] cligcnda critniitrix qSdim It^T' ^"^''''''-■emus. Qua-
q'isdS''"n*"r"^"'""'' '" ^'"^ ^"s: & a?,!*^""'';8ura: &alix in:ciusmori-
^"m^&QnrH, '''""'" mammilla-
^PaZS '"f.°''^ ' 1"°'' eft intcr eam faiitis ' P""-'^ aiia;,quc funt
Fen^. Do(5trina i.
01* ill
quc cxpcritmsquod cfl, vtde ipfo fLipcr vnguc mulgcndo di{bllctur:quod fi fluit,clf rubtilc:6c fivnguis inclinetur,6c non curratrcftfpifllim . Ipfum ctiam cxpcritur , quum in '''' [ ampuUa 1 m B.vafe vurc» ponitur, & parum myrrh.^ fupcr ipfum proi;-. citur,(Sc digito mifccturrproptcr hoc cn im lci tur aquofitatis ipfuis , &c cafcitatis ipfuis quatitas. Lac.n.laudabilc & tcmpcratam cft : in quo ^ ^ --^..xatus lac d iri nTr;. "-r— aquofitas & cafcitas funta:qualcs . Quod fi ali-
s,huc cori uptiois laais cius; prcparabimus cx partc l.dationis : & cx pTite
nutricis.Ex partc quidcm ladationis^quoniam lacquodgroflum fucrit,& mali odoris,mclius cfl:,vtnon dctur, nifipoftquam muiaumfucrit,& in acrc moram fcccrit:(Sc quod vchcmcn tis fucrit caloris conucnicns crit vt nullo modo " [ iciuno ] dctur . Et nutricis quidcm rci^i- „ . . . mcn cft, cp fi cius lac grofllim fucrit , dabitui ci " ^"^ '''""^'^' Qiuunnu^ibcnni^^VnTlf.V'""'^^^ ''''^'^''''^ ciiafpcrmaton:quod cum fubtiliatiuo- S t ono^^^^^^^^ ""^" apozcmatc fumatur/icut mcntaftru m, 6c
■.aiucut.opoitcbitvtciusnutncn. hyflbpum,6c t thynumi , & ori.anum montf.
num.& tribuantur ci ad comcdcndum ° [ t na t hafcf. fturtium, ] & quccis fimilantur.In cibo quoqj oB al^haricb. ipfms imponaturparumi'|croci:]6cprccipia ^t'^''tur ci,vtcum oxymcUc calido cuomat: & tepc- ^ ' rato ytatur cxcrcitio . Et fi cius complcxio fuc-
no li btih fimul,fiuc lcparatu . Qiiod i\ cius lac cofus. ^ lubtiic fucrit:prn:cipictur vt quica\it,& ab cxcr
s cuzs
ipims:6c aiKx,quc funt cx gcnrrc in- ^ioncs iTnV,.^!^''''''!'''' lccundum has coi • ZonZ ^^^^^-^.^^^^P^^-fcbit vt cius nutrien
eSrnf I^^^"^ ^^"^T^ ^ pifciunC quol
^ fynanifx. ^'^^'^ ^'^^^^^-i^^-^ cft cruca,
nn... '^^P""f-Etui methacfteius virtus
^ " - irc ? ^^'^^Pl^i^^cnti.Conditioncs vcro
J^r ^utcm H,^ uietnacitcius virtus .
'5 ^iitiol^r.!?;^'^ ^'^'^' conditioncs,&
Nunc a con-
^itionc ' '^unairioncs,^^ a con-
^od mcS^l^^^i^^^^^-^^^^ ^^-q^ 50 citio rcmoucatur:^ cibi; nli^^l^tll^^^i Il^;;!
jicm facumtgrofllim . Et fortaflc dabitur cfad potandum/i non fuerit ibi , quod prohibcat vinum dulcc,autmurtum codum:^ precipial tur ci,vt diu dormiat . Si vcro cius lac paucuin f uent,confidcrabitur,quc fit caufa in hocvtni litmahtia complcxionis intoto corporc,aut lamammilhs ipfuis:&hoc quidcm co<^uofceturpcr fignificationcs prxdidas in capitulis.
' \ ficn.r '^""ipicmcnti.Cond «oncchK'.Vr"'' ''"'^ atK"'!untur m compofi- ■^flt : & r^ii \'% °P°'^'" 'P'"*'" l^on' coloris
'^«cca^.n' 'P'""^''^' raufculofam & duram ha- P«t«aJfr ":'"'" ^'"Sucdincm & macicmte
m„iT v,..,.,i„.„ iinjiuni oc lau-
^'''«SDaJi/r''^"'"''''^ malis,-;nima:pa(i;o- >a ab ^^";;'^'"^ ua,trift,t.a,& tuHorc;& re
imcs cnim iftj corrumpuiu c6
SlP ^Slp^f ^'^aationc^s;;^ ]
' , cH H,,, daUP =' noc prohibucrunt quidam.nc ftoliinti* ipfuis ca,; „'"?^'^'' 'loptotum malitia morum
tnammilUruoL fB.chitt.
lor : nutnctur taU quaHs crt ^ [ aqua hordci'ct fpinacchia,& qu? cis fimilantur.] Et fi fiV,, ifica tum fucnt, .p at in ca frigiditas compkSs: ct opp,lat,oncs:aut dcbilitas virtutis attraftiue augnientab,tur cius nutriens fubtile ad calidita tem decl,na,is:ct ucntof? fi,bmammillis pone turabfque [ niulticoprcftionc.] Ad hoc quo ,b I.W '-onditT""''"""''^'"; « e, parum blandiatur ?riim°t n?ft- ''^'"'"^t P^^^^^nacarum : ct ipfcmet t b.uciaru.
!pfius itr? ''"'^ ' q"? '" f°'-«« niamm,! arV; . fi «uflc-ins fi*'? '^r''°' ™"'^"'" {"^"^""f- '' " 4s cn\S"'«''t. '■mit ,. quoniam oportet ip! ^° ll-^ulrt^^ltl''' { ""tr,cnt,s paucitas: ] ^^lT-
- „/:._'°"^as&magnas: & fuimagnitudi,ic
6cM fn? P"-^}"^" ad hoc,'vt infantis paruam ^«nditi?,"'""'''!''^'"' " p3'-umbla,idiatur .
''"'ifinHav- '"^'"''»"^'*- lu, magnitudinc ^'*'''nis.&- n '^^'^"'' '^'^^^^^ efll-cxtc,il'c iiiagni- *■ - opottct ctia vt intcr duritie & molli
tricturiurefacirocx hordeo,ctfiirfure,etlUu "
^j^.i^fjjt,^^ fiusfub^^P^^^sconfida oportctvtip-
[,^^,^tnni , nenn^^^^'''''''?^'' multum groflum , ,i/ ^^^^lte Ijputv.^^;^^ .^iucrlarum partium , ncquc c ''''•^^Hisqujdcmfubftaatiaquado
buiu .
X B. alarJff.
Part 67
ncncle lunt radiccs toeniculi,ct fcmcn cius ct • ancthum,ct nigclla.Quidam autcm dixcrunt a, -^ii'
^^^^ [ ^ ^^^^ii^^^ ^'nt tempcratc,l% "d hoc n;"^''^^^ ^ n ^^"^^^^^^"^-^valdc cft vtile
^^que V?. • f ^^^^^^ albcdini^qui ncqffit fufcus r ' ""P'"' ^^^^^^^ ^^^^ ^^^^ ^^ifti^ cx fimi
^'^^ PonH.^ bonus,in quo non fit acrcdo,nc- . ' vncj.'^ [carici ]
^'"^ °.tio non .Vr\ -"^^^- hordci multis dicbus fumatur , ct rcpcricrunt
^Ptinuim.Et fi militcrchxatura capitum laUoru pifcium inaqua ancthi . Ex cis quoquc quc Jac multiplicant,cft utbutyri uaccini. unc.j.ful matur,ct in uas,in quo purum cxiftit vinii mit tatur,ctbibatur.Aut fcfamum in molatritfi ac cipiatur,ct cum uinomifccatur,ctcoIatri ab bi AVIC. L 3 bendun^
Liber I.
y B.cmplaftrcn tur,aut liniatur mimillje cu ce olei n.irdini •cum oleo tkh'
7. B. aut buUiat furfarSc rapha nus in uino , & decurad potan dum . Medicamen forcius lle cipe (em, aneci unciij.fe.andachoche , femi. porri,ana unc.j. fem. rathbe, fe. faenugrgci. t andacoche . t fulle . a B.alhar,
bendum detiir. x\mplius ^ [ mammillx cx flcrcorc turdoru cu la6tc allnx, 6c olco, morc cmpladri liniaturj aut cx eo,quodcft in intcriorc parte mci5gie clixat9.vnc.j.rumatur,& cum di gitisinvino diflbluatur, & ad potandumdctur, ^ [Medicamcn validum. Rec. fcminis ancti.vnc.iij.rcministcamcpythios,(cminisporri. ana.vnc.j.rem.atrifolij,fem.fenugreci]ana.vn. ij,totum cum llicco foeniculi, & mclle,6c buty,ro mifceatur,(Sc in potu fumatur . Et quum lac lo nocumentum fccerit fui multitudinerproptejca cp conftriclionc rctinetur,6c proptcr fuam j(pi{5itudinem:minuatur pcr id cjuod pauci exi riitnutrnncnti, 6c comeftionccius quodparu nutrit, 6c cmplaftro pedori , 6c mammillis fuperpofito cx cymino,6c accto,aut luto [abfoluto ] 6c accto , aut lcntibus codtis in accto , 6c
laact,doncc fanctur. Et rmiilitcr fi ncccffcf^' rit darc ci mcdicinam, quiE virtutcm 6: ^1^^^' tatcm habcat dominantcm.Quimiquc polt^ ' dationcm dormiturus cft,cius cuna vehciiic ' ti motu non cft moucnda : quoniam 1^^^"^^, •fius ftomacho concutitur: immo fuauitcrijl ucnda cft . Fletus quoquc paruus antc U^^^J ^
nem ci confert. Naturale autcm tcmpus
di cft tcmpus duorum annoru . Qud(^ ^ ^^^- ,.5;^ aliuda lacledcfidcraucrit , ordinatc cft bucdum:non tamcn cft ci violcntcr proni dum. Poftquam vcro dualcs apparcrc ccpj^j.^^j •«•ap.j
dcntcs: ipfc^ad nutricns moucndus erit or tc , quod fit fortius . Rcs tamcn dura ad candum non cft ci danda^ immo prinio « ci panis, qucm ci mafticauitnutrix : Jo. nis cum^ |aquamcllis,] autcumvino ^^1^^^.;^
h « aaua falfa. poft ip^^i»^ P^^^^ ^ [^^^ ""'^^^^^^'^ ^ fnnilitcr aut cum ladc . Et tunc quidcm paruni aq ' b B.aciua Wfa. .^;, .,..^..,;iUc u.., -tribuatur,6c in aliquibus uicibus,quc ciu iP.^^
co vino fit mifta : ncc pcrmittatur ad rcp^ ^.^ j.
c B. AUaltrera. Et nonficille»
iIb c6mouei.
c B .Nurrito <j-
f mcri. { B.cochlcariui
ne eius .
h fR fccundutn qood diximus. 1 1 B. aut lolutioncucris plu* j-uua.aut reicni« Bocens.
comcftionc mcnthx.Et mammillas quidc blan dis manibus multum fricarc laclis cfticit mul- titudinem. Lac vcro malum habcns odore me dicandum cft dando in potu vinum boni odo ris, 6c ad comedcndum dandocibu boni odoris . Rcgimcn autcm, cniod efttradum cx tcmporc pa"rtus nutricis clt ; quoniam oportct , vt partus ftt propinquus,non tamen valdc:imm9 iit atcmporc,quo pcpcrit,mcnfts vnus,6c dimi dius ad minus,aut mcnfcs duo ^ [fitq^ illc,] que pcpcrit, mafculus , S<. fit partus cius fccundum tcmpus naruralc, 6c non fit ipfa , quo; abortum fccit.ncq; abortum faccrc confucucrit, Nutrici pr^tcrca cft pra^cipicndum , vt tcmperato vtatur exercitio , 6c vtnutricntibusbonichymi alatur,6c ne vUo modo aliciuis cu ea cocat: hoc cnim fanguincm'^ [permifcct] menftruum,6c ladis odorcm corrupit,6c ipfius minuit quantitatcnv.immo fortaftc impregnatur:in quo no cumentum duobus attincns hlijs cxiftit . [ Et nutrici quide] propterca q? illud, quod in fan* guine eftfubtile ad cmbryonis nutrimcntum icditA cmbryoni quidem,proptcrca quod id, quod ad ipfum venitex nutrimento,eft paru, ideo quod alius ladcindigct . In tota prxterca ipfms iadationc oportct, 6c propric in cius laclationc prima , vtaliquid la^is mulgeatur , 6c vt fluat, 6c vt ipfum preftionc iuuctur , ne contingat , vt cx multa fuclione gulc^ lcdantur inftrumcnta, 6c t S^ila> ^ faciant ipfum debilita* ri.Et fi antc lactationcm c[uaque vice ^ [parum] mcUis ad lambcndum detur: iuuamcn crit,6c fi 5 o cumpauco vino fucrit,crit bonum.Ncq^ multum iac ad fugcndum vna vice dandum eft:mamo mclius eft, vt parum ci dctur ad fugedum , 6c fxpcparuis intcrpofitis fpatijs. Quaiidoquc enim,quum ad fugedum ci datur vice vna, tan tum vt fatietur ; contmgit cxtenfio, 6c inflatio 6c vcntolltatum multitudo,6c albcdo vrina^.Si ergo hoc accidit,oportet nc la£i:etur,6c vt fame Ucus longo temporc teneatur , 6c vt ftudiu inv pendatur^S [ ad hoc] doncc iftud digeratur . Et iccundum plunmum in primis dicbus , quum laaandus cft , vt in prima die tcr lactctur , 6c fi qua in prima dic iphnn laclaucnt , alia fucrit quammatcripfius,n . , jcritmc- Ims . Similitcr fi nutnci maU c^ccidcnt conv pLcxio,aut»sritudodolc)rola,; [
] mclius cntjVt aha ipfum
pcruencritci,6cvcntris inflatio, <^.^^^^^l^!jtip' na::ab omni rc abftine cum , 6c mclius cih ^^^^ ruisnutricnscitardcrur-,donccinugatur 1 ^
nco. Deindc quum a ladc amoucndus ci^ ' id quod cft cx gcncre forbcndi , 6c ^^^'^^^^^^J^cl^ iiium , mutadus crit.Et oportct ctiani ^^^^^^ci ordinate amoucatur,6c no fubito,6c ut ^^"^[^ glandcs cx panc , 6c zuccharo . Qnpd ^^P^i^j^ niammilias qua:ftucrit : 6c cas fp i^^^^S^^^^^f^tui^ci rit;6c flcucrit:fumcndc funt myrrhaj, ^ Ler*^ ^ taftri] an.vnc. iiij.^6c tcratur,6c cx cis ^^^^|^^| ^ plaftri mamille cpithcmand^ funt.Ad ui autcm diccmus, q? infantis rcgimcn cft l^ ftatio j, proptcrca cp cius complexio jjjji conucnicns:6c quod ea in fui indigct n^^^ ^ j| to 6c augmcnto: 6c cxercitiu tcmpcratuni^^^^j^| non multum: 6c hoc quidc cft cis ficut .uj" lc,quoniam natura quaft accipicndo cu nientat.]Quu autcm ambularc inccpcri^^' ^^^1
ucri ; duris motib.non crit pcrmittcnd^^^'
adambulandum,6c fcdcndumcftponj^^ tcquam fccundum naturaci defidcriuH cruribus iplius,5c dorfo nocumetum ^^^ h
1:.,. j n. : :.,,:^ nui\l^^
ius quidcmcft,ut in primis ,q^^^ -^J >cr tcrram ambulct,ponatur ^^\^^]^^ilf.
Et mcl aut fup
ni ad fedcndum
ponatur ] nctcrrx afperitas
fum : 6c fuftes,aut cultcUi , 6c his fnniu^ ^ quce pungunt,aut incidut,remoucatur» . coram co , 6c cuftodiendum,nc ab alt^l ^^^^^j loco . QuLunque caninus apparucrit '■, ^ j^jn^ ^ re, qux ad mafticandum eft dura , i^t>l^^^| -^iuJ' eritjne matcria,undc canini crcantuiV''^^^,^^,^^ tur proptcr mafticationcm,quam tunc c}uidcm ipftus gingiue ex ccrebro 1 F^^j,ii 6c adipcgaliinaceo fricari
debcnt^obn^^^^^^iriir. origo ht faciiis.Quumc]ue gingiux i*^^^^!'.,^^^!'^ 6c caput, 6c coUum cx olco abluto ciny^iij calida conquaftato fricanda funt, 6c ex ^ ^ij aurcs ipfuis parum guttatim infundati^^^l^^^iii^ aut iam poftibilc fuerit,ut cu cis niordC' ^'^^id , fuum mafticare dcfidcrat digitum:qi!^^^5,(]C'|Jp.eri tunc ei dandu eritfruftumradicis ^'^^^] nondum ualde ficcata fuerit hoc tempore ifto ei confcrt:6c ulccra in ^fpg^ti ^[ dolorc prohibct, 6c fnniliter os cius i^^^^ni^''^ fale 6c mcilc:nc doiQi:c$ ifti accidat; p^j ^ji
itio' aan 0
^icancii,«5c priccipuc eorum radiccs.
itip; ibal c, afl nl^'
tir ci5'
itii'; <
tuen.fini . cx
^wz/ii. ^^^lcisfmo humGregigni putat.quam fen
1$^%^ ;Pn^<cdinect,
J^Trr^^^^^^^^ ff'' ^'^^^^ruofemen et
^^^ct Gal ^^'f"''PP''f'^^'^ tamcnfcntxrc, ct hic author in '''f^ntihul '^'^'''''^^''^'^^cictur. Soluitur.quomam uinti
hic urr I?'^''' ^^^^-/'^ mracum^et mul
^cro dilutum ct paucum cxhibct .
'''^'^^cllnibus.qHainfkntibusaccidunt. ^Cap. ?,
1 te"" ' rP.^^^^^i^^]^<^ mcdicandis infanti.
n inr''^''?'''' '^Scre. Et fi affucrit iufpi- ^rit; aun?. ^^^plctio : minucnda
^'^er t bV^ "'''^'"^^^ • ^^Tlctio cx humore naturl^.f cuacuandus.Quod fi nceclfc fuc
^^(^ific.?. P'''^^'''^^'^ ' ^'^f mcmbra anhclitus ^^rcrmcHtf ^''''"'P^'^''^''''^''^ malitiam pcrmu-
Q^umc? ' 'il''^ .^^ hoclunt conucnicntia. [ veiiteri .^^'^^b^f^ii' ii^^ntris folutionc , aut ^ ^^^s,aut P^^^'^"^ cucncrit , & fuerit muU
^Uralifo!- JT^^^''^^^''^* vomitu,autveneritcina^
poribus.Et fi hoc paucnm fuerit non dc co tibi curandum erit.Quod fi timor affucrit, quod cx co aducniat fupcrfluitas ; lliccurrcdum crit ci cmbrocando ucntrcm cius cx ' [ anthcralaut ^ B-iemine rocymmo,autanifo, autfcminc api; : autvcntri ^*' ipfius cmplafbrumfupcrponcndo cxcymino & rofis ^ [ in accto infufis ; aut fpclta in acct J , coa:a.jEt fi non luucrit hoc:ha:di coa<nih" fi vM pa.-,s.,.i.» [ ablato q.K>d cft lupra , rcSm 1^ ^-=1» i-rigidadandaerit,<Sc tuncqucquccaucndum <^"'npauv-oacecrit nc in ipfius ftomacholac cafcusfiat.dan^
do cadicaliquid,quod uiccm ladis obtincatl ^
ficut oui uitclium mollcm : aut micas panis m aquacodasraut^ [triticum fraaum , ] in aqua \nr u coarum.Etcilctiamquucisacciditvcntris con flri(aio:quibus' [ inpotu tribucndumcil f tcr- i B.fi.ppofjto. cus muris,]aut fuppolltorium cx folomcllc hcmcntcr coaum facicndum: aut cum mcntaflroiaut cum radicibus ircos, ficut funt, aut co- Tl ZliVr i *<^buftis:autad comcdcndumdctur cisparu mcl- ''""s umbilLls lis,auttcrcbinthin.xfccundumquantitatcm v- ^^^^^^^ i^o"'^, r.ius ciccris, 6c ucntcr cius fricandus ilibtihtcr ne^r''"',""' cftcumolco:autk [fupcripfius fcmuruaccinu .cdd.ur.pa^* tciponcndum,&t ciclamcn. Et quandoquc §'"S'uis m^rii etiamin ipfiusginsiuisfit]acuitas:quc funtcpi 'T!''' ' thcmand^olco & ccra.Caro quoqucputrida, ''n^^SfS qua: cft fahta,cis conlrrt.Et cft ctiam, quum cis hJLZnJ, acciclit,&propncquumcftorigo.dcntiri,fpa- ^ ^S"* ^ fmus,qui phirimum acciditci proptcr tlio^ciH- l^^'^^'^ ^''''^ ''^ u?con-uptioncm,&cx miikancruorum dcbi^ lc^iLr^^Vu" iiratc,6c ci propricqui corpus habct grofliim,^ doc^ T[ J&humidum:(cll:crgomcdicandus ' '
cx oleo irino,aut olco hiiacco,aut olco alk-uic aut oico kcirino.Et cfl- ctiam,quum cis accidk e"S,ecr"a
Tf-/»f-iniic /^ni«-in..^ .^,^,J: 1 n • o
& eera .
^gntudin: N^.^^\l«c«itis ergoparticularcs ^uidcin ' '1^''' mfantib. accidunt . Et '
^^^iunt apoi ^^:VucdZntm.S^ ;f^Pt^ceperuntqua:dam,ut m
^^^accideri^ ^P^^^T''!''^ ''^ • Q^^^mquc ^J^it, 6r t., "/.P^^ ^ig^to fuauitcr prcmcndus
jAHs ^^it)(Sccxr»l^- ^^^^^^^'■^^•-''^'-'iLci pic-iucnau* ' ^^inatis ^ rr capitulo origiaiis dcntiu no-. L^^aui^^ip ^^^^^^^^] cft: & cx mcllc cum oico ^^^fhina i^^^ coquafl^ato^aut mclle cumtere
?^'^iici.atur T ^^^^"^ ^^P"^ ^^"^ ^'^^^^^^ alto ^^erint £.1 '^^^^ ^^^^^ chama:milla,6c ancthii ^^^^tis folnH ^^*^"''^ mfantibusaccidunt, cfl:
?'^Ptcrca ^,^^'^^']^ ^"^f ' ^''^ ^icunt , quod ilt ^ ^iic c.;,,^^''''^ iupcrfluitatcm falitam fanio- F-gcn {"'^^^^ft no fi? i'"Sit: poifibile ta,
'i^^^W f/I^P^ditaH t^"''''^ proptcrca,qu6dnatu- £fv'^ ^^^^o qi f , , ] non bcnc digc^
^%ui di^eft ^ ^^^i^it: & ipfc quidcm
, - ^ '^^onem prohibet iu dcbiUbus cor^
ipfius gingiuis mordicdiio, feu acaitas quare
. ^-^- -"^ - acnuir epirhci '
T tctanus , qui tunc mcdicandus cfl: cum aqua "'^o ^ m qua"' [coquatur t cucumisagrcftis , autex f ^"chomurie. oicoviolaceomiftocumoleoficionio:] 6cfi ^^•^'"P''»exiftimctur,qu6dfpafmusquiaccidit,fitcx fic t alcuzez. 40 ^^^^f^ FpPtcrca qu6dpoftflbrcsaccidit,aut » «lccoflus poit [tcbrcm uchcmcntcm,! & q u ia p lulati m ^fiaduenit inungcndx funtiunduri: cx oleo vio ol^oV.dlroT laceo iolLim, aut cum pauco ccr^alba: conquaf -^r^^^^^ lato; dcluper ipfius ccrcbrum proijcicndum ^"•^^•'5 a^i"'ui cft olcum violaccum , & rcliqua abiftisuchr ^ '''''^'^'
11CC1.1S cis acc dat. Eft ctiam , quum ci accidunt boriofua,. tuins , ^ [mcumatifmus . ] Et in his
quidam ^ *^"^^*» lam pra^ceperunt qua:dam,ut multa aqua cali- ° dafuDcrinfin..... , cui lioc acci-
'4 • , "r.'""^'""^*-''''^-^'"^'''^ n'^ultumliniatur.deindclinguc radix prcmatur , ut mukum phlcgmatiscuomat,& (anctur:aut<>ummi ararnn?''^ f ^^-^^agantum , ac lcmina cydonionim ,<Sc hiccus hquiritic , & pcnithi fumatur cc quaq^ dic parum cx cis cum ladc illico mul' ao dctur. <Sccft, quum infantianhehtusma.- P 'J ''?''''''^'So, vtradiccs aurium
cuis, dc.radix linguc cx olcoinum;antur : & tiat,utipic cuomat,P[fimilitcrcius^lingiiadilatctur: ] quoniamvchcmcntcrconfcrt,6ca« p B.Hmiiitercft qua calida guttatim in oseiusdiftillctur , 6c ^^^P^^^^^iQ^^.e Im parum fcminis linicum mcllc ad lambcndum '^'^'^' * tribuatur.ttcft,quumaccidittaphtamuhum, x . , quoniam panniculi lingux ipflus 6c oris uchc ^ mcntcr funt mollcs [ut non patiatur ipfa tan q B.ot non tole gicxnimia ipforum mollitic: tanto plus ra- ^'^"'^raaumebe furam [ aquolltatis ladis : quonianihcccftnrt ""^™ quancoma AVIC. L 4 nmU "^^^"^"""^-
Liber I.
t aicoh. mukum ci nocct,(5c ducit ipfum adtaphtha.Et t al-ol V cictcrior c]uidcm t aphtha ^ [cfl,cqux no cll ma «uiifcTrboni tura,&: nigtaO <5c c(t mortalis:& quc lauior cftj fu. & rubea. ci\ ^ib^L,'' [ aut citruia. ] Et qui ca<n patitur , mct aicola. dicandus cll cx al iquo lcui mcdicaminctaptha nominatorum in libris particularibus . Et c(l quoquc,quum viol;£ tritx fola: cisUifficiunt, * t B. paucocro ^^^^ ^^,^^^ ^^^^^^ ^^''tl ] & xilocaradlis
* miit.r. Et c{l:,auum fuccus laducx, 6c rolatri,6c
portulacoi ci UiflicitA fi fortior ifta fucrit; ra- II B. AlialiV" • dix [ liquiritic trit.T:.] Et c(l,quum in t puuufufen trita &eft j-^ humidiJ <5c f aphihis confcrunt myrrha,&: gm^^rum"' galln:,& corticcs thuris vchcmcntcr tritc, & cfi ^ t bothor. ^-^rllc mi n:x,6c cfi ctiam , quod cis lufficit rob talcoU . moris folum acetofum,6c robdc fucco vue acer bx , <5c cll quu m con fcrt c i abl ucrc cas cu m tB.ryrapQ mel x ^^jj^^^j aut cum aqua mcllis:pollca coutincn " ' tcr adhibcrc cjs aliquod corum , qusc diximus
ex dcficcatiuis , quod Ci mcdicamc fortius hoc y B. iienaru & ncccflarium fucrit, y y corrioumgr^n^ ^ corticum grauati, ] balaulHarum , 6c lUmac lonun. ana. ..v).fumantur,5c gallarum ,-.iiij.aluminis t^uenarow mci -^^^..j^i,^ 5^ tcrantur,5c cribcUcntur,& puluc vizcntur dcfupcr.Et crt ctiam,quum auribus ip fuis fluxus accidithumorum,quonia ipfius cor
r(^.Etcn:,qiiumei accidimtftcrnutation<^s^'^ qucntcs : Sc cft:,quum hoc contingit ?^^?^^\a poftcma in partibus c©rcbri:& (i ita ^^^^^^^^pj. ftic po, dicandum erit apoftcma infrigidando , oc cp ft, thimando 6c ungcndo cx infrigidantibus cis 5c olcis. Quod li non fucrit cx apoftcm^^^Jf quod ci accidit, t ocymumftuuialc trituni ribusciuscritinfufflandum. Etcft » ^".^^^^^^ij corporcacciduntci t puftula;: ledq-uodcx ^^^^^ > ulccrofum cft 6: nigrum,cft mortalc: 6c fi s [ non fucrit n ifij 1- aphta tantum-. eiit m . talc:quanto mai:^is,quum cxpandctur? - , tcmcft album,^ftfanius:(Sc fnnilitcr rubcuiTj^ ^-i,»!,, &: cft quum in cius cgrcftlonc multa ^^'^"1:.^^, \ utilitas.ac ipfa quidcm 4 [ ] ^^%u,
dafuntcxfubtihbusdcfiGcatiuis in agua ^^^^ tis,cx quaipfclauctur,(5c in ca co([lis,licut^^^^^j^ 6c myrtus:6c foliaarboris mafticis , 6c ^'^^^^J^^o fci,-3c olca ctim i(tarum rcrum. t Pufln''^ ^ l^t radicumchchdonix, 10 fi lancfunt,dimittcnda: tunt,doncc m^^f^jj tm:dcindc curcntur.(5c fi viccraLx fucrui'^ ' eis ungucntum cx ccrufa: 6c cli criam » ncccflc cft lauarc cas cum aqua mcllisT^c p J nitro: <5c fimilitcr t aphtha; . Quu autcm|P^^jL fucrintjiudigcbunt co,quod fit buntur crgo 1 . . ^^.
clc mifta:i carum carc
pus , 6c prxcipucccLxbrumvchcmcntcr cft hu- buntur crgo tunccx aquat aphronitn c,
midum . Lana igitur in mclic 6c vnio mifl is cu ctc mifta:idco ut tolcrari pollit. Quocl n i^^^
pauco aluminis,aut croci,aut pauco «itri inun carum caro ucfica:, ] uaporabitur , 6c inr^ gcndacft,6c auribusinijcicnda-Etci7,quum fuf ' ^ ' ''"^
ficir,utlanainvinopontico,autinquoparum ^° fe?6c fquinantum,6c foHaarboris maftici^*^' . ^ . . . - . . . I ^ _ * -jnutriC' ^
tur cx aqua,in qua coctc fucrint myi'fi^^
fcabarrcc, B. faum*,
b 3,
croci fit miflum:intingatur, 6c in auribus mittatur.Et plcrunquc ctiam acciditci dolor auris cx ucntofitatc, 6c humiditatc, qui mcdicandus cft cx hcio , 6c origano, 6c falc , [ 6c zuccaro ] t;albo,6c lcntibus, 6c myrrlia, 5c fcminibus colloquintide,6c*' [ ccdri.] Qupdcunquccorum fucrit,coquatur in olco,6c in ipfas guttatim^p i)ciatur.Etcft,quum in ccrcbro infantisfitapo ftcma calidum , 6c uocatur ^ [ fitibundum. ]
antcquamhpctotum fiat,nutricis ^^'^'■'■''^0 liorarc conucnit. Et cft ,quum proptcr f^.^ .^jj flctum fit in [ inguinc ] tumor; aut acci .^^^^ i liqua cx caufis ^ [ fiflurc : ] in quo ciuidcni '^^/^ pr^xcptumcftjUtt ammi tcratur,6c cui^n ^ minc oui confpcrgatur,ct dcfupcr P^^^^n^Uucum panno fubtih linco fuper iplum ^^^^^ j,j ^ ra nat: aut lupini amari adufti infund^uti uino [ 6c myrrha:6c coda ] dcfupcr
Et cft, ciuum multotics cius dolor ad oculum 4^ tur. - His autcm fortiora funt calida l^^l^ (.5 , - ' ' ^ ■ • • cutmyrrha,6c corticcsciiprcfll,6cciusn j||f
ei" alocSjCt acacia,ct illud qd in capitul^ ^ ^ " - ■ nfannf i
p6rucnit 6c guttur^6c fit indc facics citrina. Cc rcbrum igitur cius cft infrigidandum,6c humc B cucameri?- jftandum ex corticibus cucurbitce,6c [ citruli] 6c fucco foiatri,6c fucco portulacx propric, 6c oleo rofacco cum pauco accto , 6c uitcUo oui cum clco rofato:quodcunquc tamcn fucrit,af fidu<i mutctur.Et cft^quum in ccrcbro infantis accidit aqua : cuius curam iam nominauimus in'^ [ cura] capitis . Eteft,quumoculi cius in
fura] diccmus.Etcftctiam,quum in^antj^ dit,ct propric,quum umbilicus inciditj^'y||j; ftcma,cr tunc quidcm accipicnda funt . ^.^jnf l ca ccltica] ct tcrcbinthina, ct in olco fd^ ^^ci ( funt Iblucnda, ct infanti [ adhibcnda- J^^^ ^[,1 cis fupcr umbilicum cpithcma facicndti|^^^',^t cft ctiam,quum infanti accidit,ne dornv j^iO flantur.Supcr"!pfosigitur licium cumlaclccft inccfl^antcr plorct,ct utos afliduc uagicy,i^jl(j
ucat, cttunc quidcmncccflccft, ut^ip^.,c
J B. afgrirudini bus .
. cpithimandunr.deindc in aqua,cum qua cocla t albcdarungi, f^(,i-ii-^|- camxmilla,6ctocymum fluuia!c,abiua tur.Et cft, quumci accidit cx multo flctu albc^ do in fuis pupillis,qui mcdicandus cft cum fuc co folatri .Etquandoqucaccidit coopcrtura; ; filach. «^^^^^^ infantis ^ [t ptiioiis] cx flctu: <5c cura eius ' ^ .' cft ctiam fuccus folatri.Lt accidut ci fcbrcs : 6c
eft P
\ , fiatquatenus dormiat, cum cortici *
^ aucriSjCt ipfiusfcminc,ct olco, etlac^^^ j^^^
olco dc papaucre fuperponcndo cx jin^'
r!bus,ct vcrticijCt crit conuenicns . QliP n^^
t fulacum
tunc mciius cft,ut nutrix rcgatur,<Sc ci ctiam de f B.granatoru |;m- aliquid,ficut fuccus ^ [granaticumoxymcl cum (Vrupo.ue |^ ^ niclle , 6c fuccus citruli ] cum pauco can- &°ficmteus phora;6czuccaro:dcindefiat,utfudct, qnod eucumcns. fit,quum cannx rcccntes prcmuntur,d' carum fuccus fuper ucrticcm,6c iupcr pcdcs ponitur, 6c ipfecoopcntur,qnoniam cum hoc iudat.6c cftquumacciditei dolor uetris, 6c torquetur , ac flct:uentricrgofuperponcnda funtaquaca-
UdaA olcum miiltum caUcium , 6c pacum cc-.
um rucrir aiiua luis rorrius, n^^y . v cn/i[Scmcnt fule] etnuxhcndcj^^i^i::^^ album, t [ ] fcmcn hni' ,^ '^»»
ccflarium fucrit aliud iftis fortius, fiath^^ dicamc
paucr aii^wj*!, 1 ^ j iv^iii\.jj i^j^t**? a
mcn chclidonia:, ] portulac^ , fcmcn P^^. ct*'^JH nis,fcmcnlaci:ucarum,ct fcmcn tocnic^^lo^l ;, nifum,ctcyminum lumantunctcx "^^^^^^^^^'^'^«(c, iftoruahquidpaulatim torrcatur:dcin^. ^ nia tcrantur,et cum cis pars una phhj bi*''!'^ non pulucrizati ponatur : ct omni^ * tantozuccaro,quantum ipfa funt,mil^^^^.jt)0?' cx cis infanti quatitas duaru. ^ in P^^^^Vjffi^ tur.Si autcm uoiuntas fucrit, vt hoc fJ^ ^ ^
''"UH w^^Hm. "^" Pon«»'-. quantf, cft tcrtia n acc dk 7n «iam,quu infan-
f 6-5-::^^ mimsfo,"L''J,t|,^,^^q""m'nftntia^^^
'^ , Wum^r'''-"'^'^ cniplaftru cx aiiquo con
" mfanS^"°™''"'?'^='''"""-Etcft,quum
^ftSS?" n>u'-clro]cumaquarol-a: f 'u fuccas cvdo,; i^ cum aqua myrt;;& » m potu 1"" phyiiomm n '■ ""'^"atur cumparuagario
fai I*'* vn «\^!;f;^'f='J=:i&-«ccaro!aut.i,roaa 't'^ tatcjru^f^ift^^^^^^^^^^^f-^^^fc^mpa-icaquant,!
t> «°'»»cl ufhoSl rf '^'^^•""^P«"^ . & » i^tutc foVfii^i ^' P''occdct nocumcntu
facicn a On^ V*-'^'?*'^'-"''"'^^^' 'o'wniatcrrc- '"!^ , '^^CknlZ "' '«'^"'■•"'^ ' lft°'«^cho ipfius «dia,S-'^„°Sf "'•dotmirc,& ut cx mcllcci
Part 68
' ^«'■''^C chofc ?'■'''' d,gcrat,d, quod
'" 7 f^nti accidk.^^rt dcponat.Etcft,quu'm in 'i^ 3''odq'"^'L^?f!™iS"l--ntcrosl'ctguIa^
Feni. Dodrina 5.
ro- Sd
quod n,:' i •'?""craa gula: imcr os t ct o-uli
'«t fuDDofir^ '^?' '■'^' ""^'^ q"'dcm ipfius v5
tud,r^em,& dcndccumaqua^^itr 1 & at ..«lid..
xa acc,d,t cxcpnatjo , 6c tunc quidcm ,ny, tus
tr, apuluer,zadacftdcfupcr,ai;i radix - irco. ] «.•li<l»m"«.
pulucr,zata;autrofa: tritc, aut cypcrus.author
uci farina,autlcntium. .auiuur
'l e^i^norhipums acdd^nt hal,cs'exUipp.,.aph HommcHratmemdncet Pa«ks l ib. uvlde & Xium
2 /i« autemfmiorafmt calida &c. CypariBum cali ''"'"f''"'f'0''^nb.2.0ppofmm'J3iofkU ,
fd.^fuc,t.Contrarium tamenidcn fcribit lib.z.uhi to «Ts i"' tamfrigidam efieaitin fecundo: mn iotam autan fn-idi inprmo.jjum ctiam Vaulus lib.j.ait primi e/Se refrhmm ^ ^ » tmmorams quod & Diofc.Ub. CJal.S.fmpl.med.af ferere u f fmu.FerumquodadhMpertinet. Jcaciaminter frigUa efie medicamenta reponcndam , tum eius aflri- Bwuebemens tum tota meiicormn fchoU conaantijjrme tuetur.Cuprejium ueri , & fifri^idam efic omncs confcn-- "^^M>'''>»t.me„ea&odore.&amaritudineciu.Am pmetnm '»ed,ocr,^onncs.vimcalida,quoquen fepar t"cont,ncre,tametfifri.iU.^f,^u.4ent. ■ ■
3 Et ea ut origani & caSiorei drc.Exhibet in/hntibus or,sa,,um cafloreum, & cyminuminpotu.qu^ hnZle mcm,scal,d,tatis riint.Tu >. ' *
mon^ciue "° '"!f "^'^"^'^«ntcr^accidit orej "'^ndmiXnV ''^'"'tnnacummcllcadla,!^^^ K ?«ic. co.V(l„ '^^"'"' autcymiuum tritum '[ucntd ■"^'^'«■«^rt^qnnminfanti accidit i ■ ''°'^inaui,nuf n ' ^ ""'!' '"pdicationcm iam '*P'''^^vc u 1 " ,"P'^"'? argrrtudinibus '*l=ntcrco,.!i ''" '^'ctcfcrcmus rcmci uchc ftor.r ^"'"crcntcm.^&cn.
morir^""^'^'''^^»''q"°q''odfiS ""'''''■^'"rf'""^^
^^^tuTf '5'"""'"' Etcftet,^ 'quuS 50 "ff • r« pnpendLu'elro,s7aZl
«toi c,; i r ' '^'""'"'f uchcmcntcr, accidit oree / t T"' ^*"^" ^ Gakni mo «P «r ..""'CH lemcn iinf quefentent,am ^■<i':tue„.fan.quaui«umpuerisinterdicTt "?■"•
*^f,eroquodal,mensorumufus,qu^a»mra&calidiorafunt,puerul,s fummefit noxius.nulii dubium cSl, mcdi-
camma tamen&amara&calida,ubi„eceffitas mgeat, exhiben,nuUusenqu,neget. *
regimine infhmium^quum mutantur ad etatem fuer,t,.i. cap.
O morcsrcrri.''''"^ '^' '"elio"ndo
timor uchcmcnsp, , ' '^'^fo'^"^ ira, nequc quevis,SXdfiT.''''r''J''5'''l''''?"'^'''^-
ei adhibeatt^.q ,od n/r? ''^T"''° '"'"P"'^"* pcrmittatui e ll„ - ''''';'''^''^ Wctit; & no
horTeat & i,?lt T "''?"'''' 1""'* 'P'c ^bnaSit/: ^"'^."^^^"'^«""^«tili^^^^^
"ntcrco,Tft. nicrctcrcmus rcmei uchc f^-°fc, S';'-""'^'"- ' cfl.ut origani. & ca- "^its comn' ■?'"' ^"'■f'=* iumantur squ.-jcs & ^;'^,:-'^ - '" Potu trili? ^'<=''>c,uamF,?A "■'":" g^-anorum hordci . 'Stt-riiatit !i '^*"" ^'^cid^t.utcius ,ntcftinul ^'nyit ;*'''''''^fl'^''^<='"cortic,,mgranati.
J^^"iisiame,^f ^ ? ' ^ f '^'^»" c°'nbufti , & alu- ''"^tiarum ^'^ ungularum caprinarum,& ba *1u.-.les,& i'„^' S^"atum partcs fumenda funt
'*"^«0'-Um ,?i?!^"* adeo fortitcr coquendcjdo aDr„.._ •^"irtuse2rc(l,«tiif.H..i„ji:
""^^«f-i-n uirr'^"* "'''?■ ^''"'^" «qucndcsdo Zn^DfiiT, ? •''^' ""^ coni.itunt utilitatcs , v- ^P^^^^maTc "I'!?'^Stcd,m.r;dcindeincorum 5o«i^^^^^^^^^^
^'■Umii^l '^''«'^ccogaturipiotepido.Etcft '° ^^^jn^f.bonorum ,„^.„.„ x-c../;, , . '"3 '^''«d ci i-u ?:' '«''l" tcnafmo , proptcr fi-igus' ^^'■^'ni.ant ■ ''r'^ confert,utnatturtii:& ''■utyro U;"- '""*"'"'"'*^ fi" cribcUctur ,
ci "^'"S* ^'S"'^ dctur.Eftpra:tcrea,quii c ,''"''^i^nodu?^"f' "'^•^ "''""" P-^ocrcawur , „,"'^ lonrvi""''? Plunmum circa anii,in quo
^ ''p^^.LouT,T '^^ '?' '•^'•'^ P'"°<^'"«"i
xus,& akmcftw '"°'^"'"'^ fi^t c, habitus f^cut ,TOli mor« m.i v''°''' 'P'^,"'' <5"oniamfilunt fcqu?„tc?iS'^'"-''"°'"P'^^'oni' 'Pccicm dcr,nt,^StS'"^^
Vi °* co,nplc.\,on,s malitia ■• .l. £■
-r. ,'!'^.''>lon"^:!''?Pl""n'."'-circa^nii,,nquo S atlf o?o"''"' ^ ^«"^^'^''■'«'^c^^^ <L r''"> '.olb "'^"'■' ''='' '^•^' '"»'"0 P'-ocrLn ^'^«^'"'ctatcm incl.nat.In tempcramcn
='. te'', ;i^htomcfe'*"^«^''«'=dicantu?cxaqt.a 6o corZi^T'"? ' '"^*^' ftn,taSir & 1 • ^'^'•'^Sum ^"''"^'''^"'""'l^ftcin^! fonf°''!,'^'?"'T,'^ftit^Quumar.tcmpucrT 0V»i,tL, 'Ortan;. "UUmiccundii.. iicfi^,»:..,j:.-/,- 'o,irnocxc,tatur.h-, n,..,„ir,~ /1 j • . /^i.
f P. ^'^' ftrr,
i < : ^^'no Rlc V ' , ^^'^'Sclla & hcrb.-.'ka.
' ■ nif/'' Paruos cr V ^° "'^'''""'''''•''"^^'•'Pa • '"1 tvcn^^^" -fdos^qui funt in ano,hdc-
J"^ "^*^ Ltubcarumjanaparsunafu
fa '■'"'''UendiTm V mod,cu,n i,. laftc in po- °"»""c neceff^, '''■^""'''■^ «^'"^ fortitudinc Et upcrn'^'™ crit ucntri ipfius cmpl.-,-
foiiinr^^v v '•"",'"t't^y:m„nar,tcmpucra Su^ f„<^,'f«"'^.'',^lneand„rcft, dcindcVlimit com^^ ^'^'"dc-c hora .ma,poftca alrquidad c(H,,Hp?'"' ^^ndum :deindcdimittcdns c ludcreprol.xrus:porrcabalncandus.- deindc c.bandus,& quanto pluspoffibilceft, aq l am iijpcr crbrrm brbere i^^on ^ftpcrmrttc, du Te "bt« crudus pcnctrctantcquam digcratui
Liber I.
b B.AIialitera.
mtnoreturccio Cws/eu qui^s.
Quum autcm fcx habucrit annos: magiftro tra dendus crit,qui cum doceat: in quo ctiam gra-^ datim cft ordinandus:et ncquc cft cogcndus af fiduc in (cholis morari.Qiuimquc ad hanc pue ncriteratcm^'' [ minuscritbahicandus:Jctcius laborantc comcftioncm erit augmentandus : neque vinumeritci dadum:ct propric,quum ahquis cahde complcxionis fucnt et humidc : quoniamnacumentum.quodcxvinatimetur
(ctipfumcftcholerc rubc?in potatoribusgc- aa.lLtfiadahq od mc .Mn.nirf . h r 1 ct vtih^ {lematagcncrabunt:6c
manct^ [abrtcrfio] & imprcrrio.QitumqiJ: frcqucntcr hct:6c itcrabitur,& aggrcgabitur coahquid mcnfuram habcns; proucnicn aggrcgationc fupcrfluitatcs malx,corpus an ^ tis lcdcntcs partibus.Qiui cnim putrehcntA tudincs ^cncrabunt putridas. Et fiipiariim
htas fortis hat, mahtiam generabut compi nis:& fi carum quantitatcs muhiphccntur,^.. ucnicnt indc'^ [ accidcntia rcplctionis pr - ' - - ' mbrumfluxcnn^^.
cf BJacijitffr. ncratio) ci cito aducnict ; *- 1 [ ^ 3.cholcr« ^ tas,quc Qx vioi potatiouc gcncratur, cll
lainarji i - ■ i o.^..;^ ^.i.^A-m.-i
r vrN
nelpr6uocatio,ct humcaatio iunaurara,quo rum non indi-ct ipfe . Non cnmi cius cholcra i-ubeacft muUa,qu? in vrina fit prouocanda ; nequeeius iunaurc humeaat^onc indigcnt : fcd pcrmittcndus cft aquam dulcem hmpidam fccundum dcfidcrium in potu iumcrc . Hthic quidcm crit curfus rcgcndi cos doncc ad.xnii,
ftaiiatagcnerabunt:6c ipfarum fumi fpiritus complexionem corrumpcnt . x crgo ncccflb cft cas p roculdubio cuacuarc eft rum autcm cuacuatio kcundum P.^^^^^,.ifi,'i , noncompletur,ncquc^' [^^^ ^«"^^^^^^'"'ildiicum mcdicinisfiatvcncnofis, quarpio^ ^^^^^ bio naturam frangunt : que ctiam h vcn ite^ce non cflcnt;non poirctcfll%quincasbibcu.^ip *^«ui
e B,AUaIiftra. ajgracnti.
f ^ lundaipetA»
indurationis.Ordinandicrgoluutminorando cxcrcitium , ct fcparado ab co , quod cos labo rarc facit intcr pucritiam,ct adolcfccntiam , ct tcmpcratuu comitctur cxcrcitiu. Poft hac ucro xtatcmfit coru rcgimcn,icgimcn'[Ianoru] ct confcruatio fmitatis.Nos igitur ad ipiammn tcmus,ct fcrmoncm d(? rcbus prxmittamus, in
t ' ' , ! ^.i^
CUantCX lHllinuiLanL7i.i:. '
qui cft vite fubftantia,partcm magnam , . ,ic,f. quidcm totum eft cx co, quod uirtutcm j^j hrorum pringipahum, & cis fcruicntium ^ .'i^a litafheccrgoA aha funt inip^'^i»^^^/^-:'^t,aiJf nis,quum in fui difpofitionc dimifla tua quum cuacuabitur , Amphus cxcrcitu ^^^^^^. rcs,qux magis proh ibct , nc rcplctiom^^^^^n^
tcmus ct fcrmoncmd<?r^^i^us prxmiutamu^, u\ ix.^,^ «^uv ...v.jp..- '-.^ini con^'
?crccnt,uncccflaric,ctabcxc.cit,oindpiamus., "„tc, &cft.d^^q^^^^^^^^^^
I uKipiamus DOCTRINA IL DICTIONIS III.
De rc^iminc>quod eft communc t puberibus, ^ cuiusfunt.X'Vi),cipitula.
Xie ngmine adolefcenthim cornmunh & fcrmon}s
fHmma de cxcrcitio. Cap, t .
|Roptcrcaqu6d phu-imu rcgiminis co-, fcruationislanitatis cft,vtnos cxcrci^ i^^^jbJ tcmur : poftca comcftio : deindc dormicndi rcgimcn : idco fcrmonem ab cxcrcirio mcipere dcbcmus. Diccmus itaqucq? excrcitiu cft motus uoluntarius , proptcrque anhchtus ma'mus,& frcquenscftncccflarius.Etad ipium quidcm pcragcndum couerhis fecLindu modu
lUIL VV VK. ivi , -j^v . _ jpflllll
tur ] & corporilcuitatiscontertvluni • .J^ nanquc fubtilcm amphficari facit ^^^^]'^<f quod ex fupc
rfluitatibuscongrcgatiu-iH.^^^jjC^ietin ciic diflohiit:& motus cas in s [ habciui^^^^^^i.
& ad loca^vndccgrcdi folcnt,pcrducLt. - ^.^^j, ^^^-^ bus crgo diebus non congrcgatur ft^P^V ut^^'' dc qua fit curandunr.6c pr ctcr hoc,clt, i^^^^^fj. i^^
Qbrcm^ [opcrationcscflicercpoflum. fionibus fccur$hunt: ] & mcmbra apta . J.irc^.
ClC qua UC CUrailULUU.»^ yyy^^^^ ^ww,- ^r^.fCl^ w
ximus,qu6dcalorem mnatum ^^^'^' ..11^1^^^« cit,6c iunauras,& chordas duras OT^^i;'^^ip?l|.ag^
ad nutrimcmura reLipiciiuuui, ]r'^^r j^llil-Ji|Oing quodab ipfiscx luperfluitatibus ^fO;|id^ uirtus igitur attraaiua mouctur , & Acitf'^^''^) rum^ [ duriticm] refohiit, &mcmbi^ ^iK^^j. uia, &humiditatcs fubtiiiat, & P^.^ .^ic^'' tat . Excrcitium autcm rchnquens in ^ frcqucntcr incurrit : quoniani ^'^^^''.^^^o^r
a\i nutrimcntiim rccipiendum, prpptei
niiiHrm ncra^cndum coucrmsiccunuu uiuuu n^v^wv..».^^ --.^ - ^ ,^,,01!
3 I J^. cnmpl^
\} B.unius eaxu
ru mcdicamcntorCi, qux matcrialib.nccvliaria funt a:gritadinibus,ct9gritudinibus,^^ t [
] qure cas fcquuntur,ct cx cis accidunt; ethocquidcm cft,qvjum rchauumcius rcgime conucnicnseftct rcaum,ct huius quidcmde claratio cft,quoniam,qucmadmodum fcis , nu trimcnto indigcntes fumus,ctnoftrx confcrua tio ianitatis cftcx nutrimcnto nobis conucnie tc, quod xqualc cxiftit in quantitatc fui et qua hlatc NuhLmi autemcx nutricntibus, quc fun in potcntia : cum omni totalitate fui ad nutri mpiitum miitatur in ctfcau immo in unaquaque digcftione ahqua cx co fupcreft fu- Dcrfluitas ad quam cuacuandam ftudet natu ra Vcrutamcn nature cuacuatio [ (olummo-. dol non cft cuacuatio complcta,imm6 procul d-biQcxfupcrfluit^tQ cuiuf^iuc discfUQnis
dimittunt, qui innatumcis detcrtiF quiuitajcuiuiquc membri mftrum^^^ xiftit,
A N JSl O r A T I O
QiudexercitatiQfit,& qui «'«^^/«^^^'^f ■^''ifc^ r,^iendfanit.6-^ lib.de rcnum ajfecdign.m ^/Ji\^^, itatcimetqua-, qult.ex quoJnc authortrannunt.&Pa^^ .tibus,quefunt qu^de nutrimento & excremcnt^shic rw^^^^^^^^^ ite fui ad nutri., fdnyerim quod ultmo loco ex mmmfia ^J^ '^^^^^^ .
ctiuam inducifcribit;idfani ex Galcno non ^^^' mus tamen exeo i.de diffeb, febres , atque^^ ^^J» tntermifia cxcrcitatione fequi. & J •^^^/T^/'^'' >g de loc. afcruentasfieri dyfenterias . ad qHasP ^^f ^ ubi diutusperdurauerint , hectms queq^ J^^^ f0iffmum(!ii ™
^'icciebus exercitij. Cap.
Fen 3. Do(5i:rina
tionum Xu7cft, ""'"^ liumaP.arum operati"mZtS "^^''■«.''^"od eftcxerci-
uch7™l r "J'^''^ paucum:aliud eft for
, , f«licet^;„ ' ofi , * aliud eftathicti
«^^liudc^-fla^ ,mi L""'!"'^''''-'^ '^'■*I°«"'= ... Liaxum I & mter omnia duo extre
■ : SiS,'"f'i^L^"'''' J ^ currcrc!"^7,;c^
*, , <!.unVoru & I ''"'"T *.''«'-° "elocicxtcnnotiba s Ex/uh^^""'"'' 'P^"« citicirumfDcc iM, ' '!? ^"•°'&dcbiliumcxcr-
^«iacendo w " '^'"^^°' i^edcndo , ='''tn.4cuhmn*r"'''''''''''"'''"''^""'«^-''ndo *ft.ucaari''?P'.'f'r '•"'"■ fottius
.lcti^ jouii''-
lunt crni;' ""r t°rtior,bus quidcm cxcrci ■
" „( '^risiud°™'^i//"igatfuuminlococampc ^ inccfn,"?"? fi'1'^m.deinde rctro rcdeat .
'^•■a^fcr'^''"'''?^^'^?'!"'^ reucrfioncmi: eis cft,^^^^ [ 'n medio ftct capite rcucrfo . Et
•''!|'5^''crarc/l l™^ foachijs uerl
' p^o f i£''Sf^''i''!''.'"p"^''^'^^'=^ & '-^
, J'- chci ,•„.. tc,et m alto, & ludcrc r,-, „ ,•,•„;. ii r .,1
do,ct cft ut homo ftet in aliquo loco , dcindc a
duobusfu.latenbusduasfufefrliiorum acusi,? tcrram figat,,ntcr quas fit unus pafli.s^poftca n ccdatmutanxio,q..«a dextra d ad f,°ftra,^" etqucafimftraad dextram:et fithoc q..amuc
loc.uspofi.b.lcf..ent.Etexercitiaquidemfor t,a et ueloaafiunt quictibus admifta, autexcrc.t.;s luau.bi.s . Amplius cxcrcitia ficri dcbe.u fccundum diucrfos modos , & non fccu dum vuum eft ftandum . Vnumquodquc or^ tcrca meinbrum cxercitium habct fibi nro pr.um.Etmanuumquidem & pedumexerri' t.um non eft res occulta . Peftus vcro & nicm bra anhclitus quadoq; cxcrcitatur uoce eraui & iiiagna, & quandoquc acuta,& inter eas ml fta.& hocet.amexcrcitiumeftori,& uulux Sr l.ngu£,& collo,& dccorat colorem , & mudat pettus; & iplum excrcitat cum cxfufflatione &rctent.oncanhclitus, &hocerittoti corpori ahquod cxcrcitium , & ipfius dilatat canalcs ■ verunta.iicn magnamlongo tcmporccificcrc voccm,crt timoroll.m, & fi qux fortis cft pcrdurct,nccciraria ht multa acris attraftio in aua
cftt.mor.&fifitlonga,er,tncccflom;h;;n,r pcllcrc acrcm,.n quo magnuscxiftittimor Ad legcndumpra^terca fuau.tcr cftinc.picndum de.nde uox ord.nate eft cxaltanda:poftca ouf
in ipfo timor tcmperatis & ianis . Vnufquifn. prxtcrca homo fccLidnm f^ h^Ur^t- « .i:...
'''^«ianu.f '"'"='I"'-'-'»ltcroipfum tenete.Et
^ontorn., ""^'^tiiasfupra luum comna,^? ^(^■^'^^^^.^"•'"""^'"^'"•quon.amhec "'I
[''^^'^ipfiusad fr''"^'''''^'*"' '""^"^tam ,ct dor In pla ''''''°'"'^ fortcei,qui
eum ad f ' ^'''"^ "^"^''^^' « ipfe c- oncs " '^fod^'"" =""<='" "^'" ^'^' effici.
*t quanH 'upenora, dcindc rcuoh latcnm A ; «k.,n;.-_ ^^ijniorcs magis quam hi
1 tB.in moduai uifcoJi .
.^.^ .....V.. .v.ypciauj, oc lanis . Vnufquifq: prxtcrca homo lccudum fc habct cxcrcitium Exercitium ucr6,quod cll dcbile,ficut ' f rcuoJ i B.alc.,giha . lutio in cunajilliscft conucnicns,quos febres dcbihtaucrunt,& conualcfcentibus: qui fe mo
capit.s,ficut ftupori & oblmionlilT'''''*""' bit^^dclidcrirl^^ n^. "''"''^""■"■'loue
r.tco.u.cn.e„tiuscl^uihabc£rmit^ sum,& fcbres compofitas,& phlecr, latki & habcnt. hydropifin P& dolorempSS.cuf
,^?Sr.tudniesrcnum:quoniamhcc"'Un3a « tlOjmatcr.anicflirir-i,-,r— ,-,^„„in^ • i ."""J' mB.commo:»
qu.dc C1.OU1 eftlKn -Pl"? i"'!''^'''"' & ^^WIc '"'■P" '^.a.ci i«
ci,qui cft for- ^^^^ uifcoh. \fpA V ^^**^ cfHcit opcra- . ^^^^^ndon;;;"^'-"'''''''^' ^^^^^^ reuohiatcum, di cruThr^ f.^7iS'''n^^ ""'^Sis quam huiifmo
^^•^•Etdcl^^a^^^^^^^^^^^^-^^fq^andoquccri^^ Irkn.r ""''^l^'^ nB.fedeorarr,
Part 69
^.co^;^--c(l,utquifq.iccorumfuico'm^^^ S m^^^^^^^^ 'dtcrramtrahatit fcrricoS
tiprosprcmerc, ^ oB.&iiiudq.j
' J^^i^^UjEhi/r^^M^^P^^^^^^^^^^^l^aneisapcri , nirm mn^^^ P-Pe Jutus «,a
^^^Wrc?f' ^'"^^^ia ^^i^^unt cx modis quos '''^'''^,^,^'^^^^^ ^oram httoribus maris fucrit c6 •^^"^'^^^»"
lur^„_ 4UC dun. . ^5;"^^^^^ ^tomaciio ! fcd nauibus fcrri inmarc "^'«"itus .
iiitum cit fortius in rcmoucndo cxgritudincs ^ ^^'^hto, quasnominauimus: ppca quod fccudu anim^' I"
toitia&triftitiadiucifificantur.Pr&fccund.l Tr rncmbi. nutricnti corum ucro c^xercitmm
corporiscxcratiumcftlequcns.] Vifuspra:te 'l"'^"'» P""^ feacxcrcitaturrcs inrpicicndo niinutasA' qu^
r. ^^irquc X* ^^^^^i^iis ucro uclocih a^^mpa^cvH^ comparium locum ?,''^^^^ofa4''i?,^^^^^'Pcniiutet,ctfahendo
P°ft«'oTa,^r'°^'f«P'=rmi ^^'■^^''^^«^^^'^'^'"mtcndat , cra.teradantefi i?'«eftex'?i,°''^'"""' ^iutabfqucordinc ^'^'^''=l'^oru,^,'^^'t'"ni,quod fitduabus acubu
trcqucitcr ad poftcd wa lalil:.
Liter I-
4oquc ordinando ipram^utr^sluminofas lcu^ tcr intucatur.Auditus ctiam cxcrcitatur, lonos aufcultandQ occultos,(Sc quandoquc aufcultan do magnos.Vnumquodquc ctiam mcmbrum, cxcrcitium l^abct ribipropriu:& hocquidcm in conlcruationc fanitatis cuiufcunquc mcmbri rcfercmus , quum librum difponcmus particularcm . Excrcitio praetcrca utcns fibi caucrc ^ tB.fottitudo acbct,nc cxcrciti j ^ t [ ]calcfaaio ad id,
quod cx mcmbris fuis eft dcbilc,pcrucniat, nili fccundum modum confcqucndi: ucrbi gratia , oportct vt,cui uariccs accidunt,pcdcs in cxcrcitio,quo utitur,non multum moucat, fcd ipj fum diminuatA fuum pcrficiat cxcrcitium cueis quc funt corporis fupcriora:ficut collo , & , i.impreffio capitcA manibus:idco ut cxcrcitij '[opcratio] fy^ Mea»jmm, ^d ipfius pcdcs a fupcrioribus pcrucniat . Corporis prictcrca dcbilis cxcrcitium oportct utlit 5ebilc,& fortis ut fit fortc.Etcft tibi fcicndum, <iu6d vnumquodquc mcmbrum pcr ic habcat cxcrcitium,qiiod cft fibi propriu, qucmadmodum oculo cft pioprium intucri,quod cft iub-. tilc,& gutturis voccm ingroflarc, ucl augmcntarc , poftquam hoc ordinatefit, 6c fimiUtcr dcns 5c auris . Et codcm modo Qmne nu wbru in fuo cap.
*J)e horci, mcipicndi exercmumj & mcnfnrandi , & ordinandi ipfutn . C^p. • Ora,qua inccptio cxcrcitij prcparatur, o-
portct ut corpus fit mundum , 6c ne in
partibus intcrancorum,& ucnarumchymi Syl ucftrcs, & niaU cxiftant,quos cxcrcitium in cor porc diffundat: & ut cibus hcftcrnus iam ht di gcftus in ftomachoA' hcpatcA ucnis, & ut al tcrius cibi hora iam aducncrit.Et hoc quidcm dcclarat urin? fccundum fubftantiam,& coio ^ W.nium rcm maturatio , 6c crit ha:c f pnma liora J di iorfHuuI. ircftionis.Quu cnim iam longc tucrit,& natura aUquo tpc in nutrimcto miniftraredeficrit , & igneitas in urinaacccnfafucrit, occitrinitatis naturaUs teriminus trafierit^ cxercitium impcdicns erit,quoniamuirtutcdciicict,Etpp hoc dixcruntquidam,qu6dquum fortc cxcrcitiu ncccftarium cft-,bonum cft ne fit ftomachus uc hemcntcr inanitus^immofit incopaucunutri cns,6c in hycme quidem fit groaiun,6c in a:fta te fubtile . AmpUus,q cxercitatur,U cft plcnus , nicUuscft,quamlicxcrcitctur, qiuuTicft uacuus . 5c mcUus cft ut excrcitetur , quu cft caUdus 6c iiumidus, quamutexercitetur,dumcft frigidus 6c ficus.& cx horis quidcm ipfius mcb t B. intcr ea Uor cft cequaUtas. t [ autcm,quum c-,
•BbQ. xcrcitium homincm caUde & iiccx coplcxio-
nis ad ajgritudines pcrducit.quu igiturdifcei-^ ferit ab co,fanabitur.Oportct prcXtcrca,ut qui, excrcitatur, incipiar,<5c fupcrftuitatcs ab intcriorib.e^pcUatfciUcct intcftinis 6c ucfica,dcin dccxercitcturiucruniamcn prxparationis fnca tionepriusutatur,qucnaturam uiuificct,6c po ros diUtet:6c oportct,ut fricatio cum rc afpcra fia^-deinde oieo inungatur dulci,poftca fccun dum ordincm inungatur,doncc mcmbru prcf fionc nonuchcmcntis pcnctrationiscompri, matur:6cfttliocmanibus piultis.6c diuerhsob uiantib.fitib.idco ut hoc ad omncs mulculoru pcrucniatpartcs: dcindc dimittatur fricatus, 6c cxercitari incipiat. In temporc autem ucris
horarum ipfius melior cft , qu^e cft luxta m ^ | dicm in domo tcmpcrata. 6c in xftatc opo ' » ipfum preccdcrc.In hycmc uero rationi co ^^^^^^^^^^ nicns erat , ut fcrc ufquc ad ^ [noacm] tar e«» tur:fcd alia prohibcntia hoc uctant . 1"."^ , j-^e igitur locus tcpcficri dcbct,6c tcmpcratc cai ri;dcindc cxcrcitio utcndum in hora,qua^
OrCXllllC iCLUIlumu lUUU,s.iu^vt w^.--' n .jfl-
gcftione nutricntis, & cxpulfionc fupern ^^^^^^ tum.In quantitatcautcmcxcrcitij trcs .^^^^ confiderandx:unaearum cit color: quoi
dum in ipfo bonitas augctui^adhuc cft h ^^^^^. fccundamotus:quoniam dum ^^"^^P .^^dirant,adhuc eft hora . ct tcrtia mcmbroru fpofitio fcdm iplbrum inflationcnr.quon j^^^^ ipfbru augctur inflatio, adhuc cft ^^^^'^jSf^\ot aLitdifpohtioncs iita; minui c<tl'^^i'^J?^jrr^^crir' uaporaUs,6c rcfudatio ^ [ Uquida ] ^f^'\-^. c[re dimittcdCicrit.Quu aCit prxmiftum fu^^ 10 dcundum cft ad olcu,quod (iidarc i''^'-'^^;.^ ^uii ^ cipucfi anhcUtum fui cxcrcitans tciuicu • ^ i.^ qucdicprimotcrminumcxcrcitij ^P^^^^ i> ucris,6c ipfum nutriucris, 6c nutncnt^^ l u,^^^ tatcm, quam tolcrarc ualct , cognoucrJs,^^^^^ t Wati, fccunda dic mutcs^fcd nutricns ip""^j^,.. cia$ "ctioS
lCCUnaa un^ umLCD,i.cu in.iLiiviA.. ^i^- ■
tiumindicfccundo mcnfura fccunciwi tcrminum in dic primo.
J)c fricAtlont . Cxp,
^>,icliti^''^'l' T: Ricatio alia cft dura^qu? cxtcndit u r ^^:' t [ ] alia cft molUs,q''^^ , J
& aliacft multa,que macrclccre ^^^^[''r^^tty tcpcrata,qu? ingroffat . Quuqai?c j^^tii proucnicntparia noucm.Etcft ^^^^^;)\,..js,qV' qua: cft afpcra fcilicct cum pannis a^PSf etali^ fangiuncmad cxtcriora uclocitcr t^'.*^^j^j^ibiiS'
: 1 r^^
cftlcnis cum )
palma , aiit cum pannis 1 jn^^p.,^; quo; fanguincm^ [coniungit^ ] ^{^.jcati^ mcmbro continct . Quod autcm cx i .^^^pji' ; ■• ne qua:ritur^ cft corporum rarc)run ^^^^iO; fatio, ct molUu Iduratio,ct fpifloru ct durorum mollificatio.Eft pi-ctcrca ph.^.^, nis fricatio: qua; cft antcquam cft luH^^ ctincipit ficrifuauiter:^] o,nx,cii\vnj^] ^ furgcndi adcft,ftringitctindurat.Etci ^^^o
rcductionis ] quc^ cftpoftexcrcitiim^' ^o^l] tur ctiam fricatio quiciccre facicns. ^.^151 ca intcnditur,cft fuperfiuitatum in ^''^ tcntarum rcfbliitio,cx eo quod P^^ ^^^ii ^^^\
non cuacuatiu- , utcuaporcntur , ct ^^c^ ^ datfatigatio : Etopoitct quidcmut ii.^^jii i
...,elt prima,qLia:ciL cum -»^7 ^rtd» ^ \ ritic,^ [ctgroiritic,] ctafperitatcfac ^^.ct^; , cft:quoniammcmbraindecxalpei/» ■ "
cat ratigaiiu . ^y... * i Anr cx ai) tio molUtcr,ct fuauitcr fiat. Scd qu? ^^11^, or cft:eft prima,ciux cft cum olco^q^ ^^ja i^V!
eriabaugmcnto prohibcntur:fccl nv tibuscft cius impcdimcntum nnnu^^ ^^^.ft in fricationc contingat crror , qui ^ Uxfih duritici dcclinct,cft fanior crrorc, q ' tici partcm dcclinat:quoniam f^rtci ^ oncm faciliuscft eorrigcre,quam ^^pti^'
oneadrecipendum^t[^ J Tnci^ /IV prxparare : Ucct fricatio dura,6c aip'^ ^ cq^^ fuperflua fucrit i corpore pucrorum, .r ^^^11 fccrc prohibcat . Et tu quidem niinc ^^^^^ hoc poft,apud rcaicmorationem hofV ^js^
Fen 3. Do(5tnna 2.
L ••««^ adnKdior/^. ^ff^^f^^i^n^^^dcmdccumca * flw cxHH / '''' '■•ft ^'•<:lin=ndf,..ncquc, '> [ d«
«^'^nm.S.m';-'^'''!!'^ ■ ^5'^ dim.tk-nda . Et _ . '^qmctunc^ut.dum fit.multc iupcrca
icli di taiiit aiii i.ct :ue didii
jor •rit:
<:oniun«3tnrnV-; ' r "™ nf.mult? iupcrca abeis fuZl f"cat.oncm cxtcdcredcbet, ut "Cufad rrr"P^''f'"''^= &fafciam'fu '° ■ fee«cnfis t r "? "^'^mbrorum omnium ip Potctit r,M,n Pf o«d.-it , & quanto plus PticQ,,,', ' """"^^•« anhclitum , & prxci
*iim,,n- 'Jem L:n''"''''''^'^'^'''-^P°ft«'iiucftu 1 '^'-"'Pf"m cxtenda.i
'icia ,&fuo. fupinumpro
'"'fccat.Exc^c^^nnr ''"''''"^^'"' "'^'^^P^'''* ^o-" ' fiu. .^ ' '"""" ""'° e^ccllcntcs aercm
iiifo r ^'i^iuijuii
tamcn rcdii
'■o- Ipfun n.'" intcrponiturcxerci f"m rcd.tur '^"f'",'^d,m,tt.tur,& dcindc ad ip
M "f" tionecn ' ,^^'°"^'"'^'" multaindi^ctfrica- 1 S T. ipfodS r^f' '^^' '>"d"ilioncm , nifi in
•h "<:m fcnf„ ; I"®''^":- ] luod fi fati,?atio
'»iis &'>''f'^'''-'0"Hingatur, ficutnomi,'i.ibi-
" tandacr i. "''"''' ^■""^'^''■- fricatio auonen fficatio n a.-qualitatcmpcrucniat. ^omprcir;'^^"''* '1"*"''°<5"'^ '»"«' & foris "'■■'m co '°'?':;"^"""P"« dormicndi, quo
quif tali»
fccuiKiiim -qiiantitatcm^qniE cis nocumcntiim non mrcrat,& rcquidccR faciatproptcr llipcr fiuitarum rcloIutioncm,5c corporis ad nutries prcpaiationcm a dcbilitatc ipl um cuflodiedo '6c ab ahqua forti caulai-um icbrium Dutridarum.Qui urro impmguari dcfldcrat, baincum po(t comclhoncm mgrcdiatur : fi iccurus f uc rit nc oppjktioncs accidant.Et qui bcnc cu floduc uolucrit,li calid^r fucrit ccmplcxion is,
[oxymcl] bibatproptcroppilationumproiii ^ ••^^«P" biticncm,&: fifngida: iiicritcomplcxionis,dia nicntallru m fumat, & diatrionpipcrcon Qui autcm uuk rciolutioncrn,5c niacrcficri:baln^ dus cft dum cft famclicus, 5c ibi multum more tur.Scd,qui fanitatcm uult confcruarc^balncil ingrcdi dcbct,poftquamdigcftum ca,quod cft in aomacho & in hcpatc,& li timct,ut cholcra cbulliat rubca , fi hoc fcccrit , 6i fc iciunus balncaucrit,antc balncationcm rcm fumcrc dcbct iubtilcm,quam comcdat.Et qui ucro calide cxi ibt complcxionis,cholcra abundans rubca:hoc caci ncccflarium.& huiufmodi ab ingrcaii do inus balnci calidc prohibcdus c^. Ex cis autcm quibus iai cibantur , mclius cfl panisin fucco fruduum infufus, aut in aqua rof Et fc cuaodircdcbcnt nc rcm frigidam aftu bil antincgrcilioncbalnci.autinbalnco^ quoniam pt)ri luntapcrtnciuarcfrigiditas non tardatur, quin ad mcmbrorum principalium corpora procc- ' <1at, & jpiorum corrumpat uirtutcs : ab cmni quoquc rc uchcmcntis caliditatisfc cuaodirc • dcbciu j &pra:cipuc abaqua :quoniam ficam fumpfcrit , timcndum critnc cito ad mcmbra pcnctrct principalia, 6c accidatphthifis & hc- ^iica . Prxtcrca fibi caucant nc cito balncum cgrcdiantur,6c caput poft ipfum difcoopcriant: & corpus ad rccipicndam fngidiratcm cxponant ' [ A balnco ucro j cgrcdi dcbcnt , fi tcm-
p . t-- --"^-v, «^iv. j v^icui dCDcnr , n tcm- - , ;,
111"; •
f-^- lutZT^ ^f'Ppoc.lib.dc p,^u^i„ m-eakatr.fi.
explii at fc-'
W«eo ^ nominandis halncis .
Cap, j.
ncno utio-
Pu ,T'«« non eft ncccffaria • q uoniirco; "","T"'"'? "«^" ^ft n,fi ,n rclblut.one dus,q3
ilH n -nr tcmpcrata , Quapro-
■ Ou A r^" ^^^"Ifaiii dcbcnt faccrc mo
L Q"pd fi in fontcmdcfc7iiderTnta,"i» t funl''"'"'' 'l"°"'"'l"^ ipforum rubet, & •'■' co rc.i!,;'.'""' ] ^ '" Pi^incipio rcfolutto-
t^^^^^if^SL '1'''"''^''"'''"^«
'«rca necx;; ''^ cgrcd,antiir. Oportct prx
^^'■'^«"c pcrfev' ^d. lialn^»" uclScitci fert
^"Pofitiond."^ qu.cfcat. Balncarum uero
1*"''*^ in alio u ""'" conditiones,.am decla
T JiccrcdoK ^^^^' '«"" • Veruntamcn quod
^ neciu °il'''."^'» '^alnci cal-as ingrcdi dc-
. — "'^^ ^'-'-uinjuircoportct inliora fcbns, & qui folutioncmhabct ccntimutat,s;aut.ipoftcma.Et tu qu.dcmiam fduil
fti cx co,quod pr.i;cefl,t, quod balncum cft calc fac.cns, & infr.g.dans,& humcaans& dcficcans,& .uuans,& impcd icns.Et cius quidcm iu
[aoradcre,]& rciolucre,& digcrerc,& nutr,m£ tum ad cut,s fupcrficcn attrahcrc , & ipfius iu uamentu,ii non cftmfi in rcIblut,onecius,q3 re 0 u, uolunt: & ,„ cxpulfione c,us,quod v^lt cxpdh in partc naturali , & in rctcnt.onc ucnmp£~; f"' ' Lfatigationis . ] E.us autcn c ..lam«di«,>. impcUi.],icnta limt , dcb.htarc cor , fi miiitum morat.fucnnt,&faccrcfyncop.m.& naufca & luimores q...ctos moucre, & cos ad putrcfa! a:.o..cm prepararc;& cum cis ad mem&roruni dcbihum rcccptacula dcclinare. crgo ab ci accidunt apoftcmata m occulto mcn?brorum, & mcorumfupcriicic. '
'■wdomocahdamoiciuur, tiia
Menturhitcdebalndsommaexgal.i.de tuaid.iui r^''-*'
let.& 1 o.meth.& Paulo lib. i .Se.i e^it de hac re & H,p Op'*'
po.t.dtrat.uiEl.inac.copiose . Facitlad hunc locum ,sy- Text?!^ 4? *
Gal.lib.de marafmo.& Celfiis iib.z. Difiemire antem hic ''''"«ps.
mhoruidetur ait Hipfocrate,& galcttg cpum ijsqm pi^ r^''' *' *
174 L^^^^* .
gues fierl uoluntyhalnium a ciho confutil.tuhis contrarium ticiim facicntia , & COrpllS gr amnt ia . Op^J^ 12^'^^ Tex.^f. f«m HippMhrotitatOytHmGalih'idem,& \.detu.fan. ac aute utcibus fittalis, qualcs luntcarncsAf ^^o^.,^^ ^'P-'°- alihlfenfifk uldentur . Dcfumptum tamen & hoc ex guL prie carncs hcdorum,6c uitulorum J-^^^^^^'" cJi6* cf?e^-6.^/e/a«.^«.c^i4.?Kef/;,.7fc'ii«5/ori5cJr tjsquihus paruorum, 6: agnorum annuahum. ttn ;.^jao ' mordacesfucci redundant, & qui extenuati funt.utiles ef ab extrancis rcbus purgatum: quod ^io,re, fea cihobalncasconfirmatymfiobfirumomimfuJjHcio fit; nafucrit coilcaum , cui nuHum ''^^*:''^^\^^,ic.T''^» quod & bic author . Vide & de halneis multa in lihello, mcntum:6c res dulcis ^ [conucnicntis memauthor de rernou.nocum.que accid. &c.fripfit tra- xionis , 6c uinum bonum,odorcm bcni .^M,,^^ eiatu tertio , ^^^'"s . ] Aha autcm ab i(Vis non rclpicu-if . cfcy^^^
10 fccundum modum lucrint mcdicationis^;^^^^^ jonut,i <DeahlHticneyquxfit cumaqua fiigida, Cap. 6. ilxundum pra^fcruaticncm.Fruaus fa^
tricnti magis fimilcs iunt hcus, & vuiu L, ../«.futidii
Ocquidcm conucniens non cfl: , nifi cu- i-nature,] dactyh in rcgionibus , 6: ^^'"^^''^^^^>n, ^^'^'^
ius rc2;imjn undiquc conlcruatur, & cu in quibus cfic conlucucrunt . V ^'^'""j^^jjjiciji freaf^
ius a:tas & uirtus,& figura, 6c tcmpus funt con quum aliquis hxc comcdcrit, fi j^oi.
, 11 Weatioa ucnicntiaA ' [ ncqucfaaidium.ncq-, uomitu , de proucncrit:ad ipfam fchinct cuaaiai n
?aLTm nl" ncquc ucntrcmj ncqucuigilia.s,ncqucrhcuma OportctpnTtcrca nealiquis conKda , nii^^^. j.n. .
vomitum, neq; tifiiios habct^ncquc cfi: pucr.ncquc lcncx , 6c in dchdcriunrncquc in hoctardctur, j^^^vft^Haii ^
fluxumvcoffis. ij-iquaipfuiscorpuscft lcuc,6cmotusc5 dcrium ' [cbu.l}icrit:]nihfucrit mcnuoi ^^^.^^ ,
ucnicntcs.Etca,quahocfitpoiiabliitioncma- cbriorum dcfidcrium, & h.abcntuini Mj^jjp/-*^^^^
qua calida faclam^ad hocut cxtcriora liant for dium, jquoniam tolcrarc famcm floin^ ■ i
tiora, 6c Ut calor rctincatur naturalis . Qnod fi [ putridis ]rcplcthumoribu-..In ^^y^^y^-^Ldit^ \
uoluntas affucrit ut iftud fit ; oportct nc aqua rca nutricns aclu calidum comcdat,6c n ^ ^^^^ i
multum fit frigida, immo fit tcmpcrata , 6c cfl frigidum^aut quod parua; fit caliduatis-^^^.^^^ ^.^ r
quum hoc fit poft excrcitium,6c tunc quidcm quc caliditas,ncquc frigiditas ad re pci J • ^
oportct,ut fricatio antc ipiam (iat fortior qua quam fuftincrc non poilit . Scias autt ^^.^ folcbatifcd inunaio fit cx oleo, qucmadmodu nihil crt dctcrius fatiiritatc in ^^^'^'^?^^^^ L^-^\\ti-
folcbat,6c fit exercitium pofl fr icationcm ^ 6c tis , quam famcs lcqiiitur in tcmporc i ^^^^.^^,
b u. & fricatio. ij;,ui^£|.ioi-icm tcmpcratam : aut lit parum uclo tis,6c cconucrfo. fcd tamcn conucrlio t
cius]quamfolcbat.Deindc poflcxcr citium , rior.Vidimus cnim multos,quibusinr , ^^g. i|
d.da vcloci^T in aqua frigtda iiibito natctait ipfius mcmbra re (kriliiatis cibus^^detccit.poika, qu^i^ ^^^oi^ j,arum Alia litc fi^-jLii ji^ij-j^fiantj' poflca pcricucrct iu ca fccuu
re ircriiri.aris cidus ucrccu.puaca, ^i-- .
- muuiuLHaiiant, pvM..a^v.............a..vw.. porc flTtl h t^tis abudauit^rcplctos fu 1 flc, .^- ^ ^
• ^^'''"-Tr;; dum mcnfuram fux lciiitatis, 6c quantum toic tuos:licct uchcmcns rcplctio in q"^'^.^Licn^,i, j, parfX^^ . rare ualct,antcquam ilipcrucniat horripilatio: fitione fit pcrnccabilis : fiuc ex comc ti .^p,r; li c B. inPrcduiur dcindc quum c^rcllus aicrit^fricctur , ficut no fiue cx * [potu . ] QiK;t nanquc homi n^^ ^ii ^
*.irru^e'rue ^ *^ t [ ] P^^^i^ diminutioncm . Et confi autcm error cccidcrit in comcdcndo, ^ ^^gcn iti^ ^ atiat? dereturtcmpiisrcucrfionis fuicolorisad ipsu, do aliquod mcdicinahum nutricntuij|^j,^j'c3t,
d t B. vini . caloris eius:cx quo,fi uclox fucrit,fcictur,qu6d dum crit,quomodo digcratur , 6c ^.^j^is»
eius mora fuit modcrata,6c fi tarda fucrit^ fcic 40 6c ipfe cuilodicndus a malitia compi'-. ^^^^q^ ^
tur quod mora prolixior fuit,qiiam dcbuit. Ip quecx co timctur : accipicndo P^^^^a ^^^^^^ ^
fc igitur alio die mcnfurctur lccundum quod nt ci contrarium,doncc digcratur.QL^^^jfjiff ^
cxlioc fcitimifucrit. 6c ciicum poft fricatio^ frigidnmfucrit,ficut cucumcr,6c ci^^,.jmn,'^' n
ncm , 6c coloris , Sc caloris rcucrfioncm , itc^ pcrctur cum co, quod ci cxif^it contra^^^^^p^r^ ^
rum aquam ingrcditur: fcd,qui hoc agcrc uo^ cut ali ia 6c porri.Et fi fucrit calidum^
Jucrit:i^radatim in ipfo proccJar, 6c calidiore tur cumcoctiam,quodci fucritcon .^^iiiU ^
dic,qui efc in .xftatc, horaferuoris prius incipi ficutcucumcrcs,6c portulaca . Et n ^i^^. ,\c^' ij^
at,6cfibicaucat,ncucntusfitibi,6c ncilludpoa- fucrit,fumatur,quod apcriat,6c euaci ^^^^n t
coitum pcragat: ncque pofr cibum,qui non fit dc famcm ^ I diu]toicrct. 6c neque ip} '^|jqiiij jj
Part 70
digcftus: ncqucfaciathocpoft uomitum: nc^ 5» omncs,qui fanitatcm cuftodireuoiu 'J^^lt q,
que cuacuationcm: ncq-, poft cholcrica paftio- comcdant,nifi dchdcrium fuerit ccrtu ^^^ffi
. ncm, neq^ vigilias,ncquc corporis dcbilitatcm: machus , 6c fupcriota intcftina a prU^ "
^AmTJmT ncque ftomachi: ncquc poft excrcitiu , nili qui te euacuata fucrint. Quod enim in ^^J^d^r tu
jllud agit, ualde fit fortis t [ ]fccundum dctcrius:cft nutricns lupcr nutricns, q .i^at' bi
modum,qucm diximus. Cum aqua autcm fri^ eft d igcftum,mittcre. Et prxtcrca ."^^^^^j^jni^^ j
gida lauari lccundum modos quos diximus,ca rius quam [faftidium , 6c P^opri^''^ h(
lorcm naturalcm fiibito ad intcriora pcllit. po ritfaftiduimjcx malisnutricntibus:q ^^jtri^' i ft^
f B. indnplo ftcaQonfortat ipfum ut fortior fiat, 6c cgrcdia* quum falHdium proucneritcxgrolli hc
plus quam erat. ^^^. ^^tra ^ [ multum . tlbus : hcrcditare facict iundurarun^^ . ^ci^i^^j cii
<^o 6c renum, 6c difpnxam^^cpodagra^^^^Jrfjrtiljj^^^f. fic
j)erermneeius,qiiod coynedatur &lihitur. Cap, 7. 6c hcpatisgroftiticm,6c phlcgmaticas .jjjlib (||
ncs,6c mciancholicas fcd qu u m cx 1 . {0 ^ ac
rortctutianiraciscomcruator iruacat,ne acciacru nuLHL-niiuus , prouoH»^^*- Ja^ d
^ cibi ipfiu ' fubflantia fit aiiquod nutricn brcs acutc,malignc, 6c apoftcmata ^'''^j|^u^^i^^',ii
tiummcdicinalium,fjcut olera,6c frua:us,6c re Veruntamcn quandoq^ ncccftc c^ ^ ^^. i^i
liqua ab ipfis : quoniam iiibtiliantia fanguine, bu, aut rem cibo fimikm mittcrc ^.[jii
funtadureatia;6cgrofla,funtipfumphlcgma- cibum , qu;e litcificut mcdiciaa . \\i
■^orum irr^fr ' '* 'P"fi"oni>cft difpofitio S S; Pus con'S^^,f PO^t aliqucTd tcm. : aoi^« digcritur ' , f'^""'*f' q"od vclociter „ . 'u^Poft" ^ ''^!.?"^'''" • Amplius paruus mof.i. quicfccrcfacir ti?"'"'^'P^'^^ ''^ ftomacho «".'N Poftipamvli^P':?^™'!''"^ dormicndi
fortcs,diit(,ftinn/ !• .'^ '^. corporci '"^qu.dcmc ^'■«Wbcnt. Et inJiyc-
^"'n.quodcft..r'. '"'^''' '"^Si^^^ftcdcn- ™'^*ta;s:^i™.[«S'-an'5-0&fo '»» ■'^•^"Kftatc.liuiuscontrarium. Excibo
:n II
tibui nr
Jr.'^'^i'^^^iii adhuc I n anima rcmancntibiis:
plius,qui,qiiantiim ci rurBcit,digercrcnon poteft : comcdendi numcrum multiplicct, 6c qui titatcm minuat.Mclancholicus prctcrca nutria tcindigctvchcmcntcr humcclantcA' paru calc facicntc.Cholcricus vcro co,quod humcdat ct mfrigidat. Etille quidcm in quo fan^uis calidus gcneratur^[etbonus:] nutrientibus indi ' B-inHam.bilis gct frigidis,et pauci nutrimcnti . Et hic in quo o languis gencratur flcgmaticus;nutricntib pauci nutrimcnti indiget, in quibus caliditas fitct fiibtilitas:Nutrientiaprajterea ordincm in fui rcccptionehabcnt, in quo fanitatis cofcruator foUicitus cffc dcbet:nc illud quod fubtile cfl: ct cito digcritur , poft fortcnutricns , quod fitco durius,incibofumat:«t [ ]quia priusdigcritur quam ipfum, ct fupcr iUud iia- l^^Z^t^s taDit,non liabcnsviam, qua pcnctrct: putrcfiet ^iicemus. crgo ct cormmpctur:ct corrumpct illud,quod
^^^amnuilusi?aeftrcplcndus,vtnonfiribIi;': ;:;^Y";:"f':"'>V«^".ctcorrumpctillud,q,,od
.d..eocft'rcmouc„:/:;:.i ^ ^c-ii^sriS:!^^^^^
!;?«i>mjamis_rdiqiuc poft ho^am' vnam de
'" ftomach^^"'/'-"' vP"/''""'-''"'"" egrcditur: & dlf '"^'^-f ^'^'''l''°'l'^'"P'--'-tt""i^ ?''Pto xi'',^"t="* ma,icat; acfomno vta- '^'«lor ncn f " '^'"Pwato, in quo ncq; '"'^'cnerit^n^' *"g'ditas.Qu_6d fi fomnus ei non "'luo.in n,T ° ^?'"'^ ""''^'^" l"uauiter,& con ""11 PUri , i "u.r "1"'" "'^'^U'^ icquics,& pa 'iplacet &'''''''■ ^."^"^ 'nq"it^Incenusiiic
fortcm ctdurumin cibo fumat:quoniam cum ipio labetur, quum ad intcftina pcnctrabit , co nondum tamintegredigcfto,quantum dcbcbat,Pilces quoque,ctque cis fimilantur, poft la boriolum cxcrcitium comedcndi no lunf cor rumpcntur cnim ctcorrumpcnt humorcs Ho minum pr^ncrca funtquidam,quibus conccdi tur comcdcrc lUud , in quo virtus cxiftit ftiptica,antequam luum comcdat cibum.Et ifti quidcm funt ftomachi laxitatcm habcntcs: cx quo rum ftomachis cibi dcfccnfus fit velocitcrUt non in cis moratur.doncc digcratur. Quaproptcrftomachidifpofitio,cteiuscomplcxiofem pcr cft confidcranda.Et cftetiam aliquis homi num,incuiusftomacho cib.corrumpitur fubtihs,qui cito digcri folet:ct fortis, qui tarde folct digen,in ipfodigcritunethicquidcmcft cu
'li '"''li Placcr.^""""^ ^>"'"'* inquit.incellusiiic r ^'«'«boS P''°P'^"^ P"*^ ^ t prandium: quo ^ Oportct n ™ opcrationis cenx praparat l dev"^^:';^'":"^'^ P^ft comcftionem primo f'''idcfupcrf, ^^'''''"'■"""P^"^° ''^'^Vore : fuDcr i " rcuoluatur:poftea rcuo
^^^^qU-t ir, Alr^ ---"-v«i «^i^uctiCjCA llUSCXl
3^^^cm vt m "^*'^'' ^ vltimum
^''^^^nante.^l'^'^^^^i^^^ ^^'^''^ infcriora fint ^^^i'm-aHo / tLiperiora . Et cibi qnide
^"^f mcnn? ^^'^ ^ccundum vfum,& vii-tute: ^f^mnT^ '^'''^'^^ ^^^'^"^ vi rtutis,fit fi'^''^^^^^^^^ gi-^"^nien no
''^^^^^^ ru^i??'^'^^^^'^ J"^^^ tcndantur , ncque ^^cidat cx ^ ""^^"^ faciat,neque natet: 6c no
lui m vfimicft rcgcndus . Kcgioncs quoquc
,/".'"r iT?''°P'''^''«^''"^^
tra 1 ationcm,] & hoc quidcm obfcruandu cft habe,na,„r.
ctoportct vtexpcrimentumin hocrationcm
^ ^ ^ — "'^^^'^'^tiAi iii noc ranoncm i • /- '
vincat.Eftnanqtic cibus,quifolct comcdi "'^'
quoauquot1cxiftitnocumcntum,ctcftconuc nicntior bono non vfitato. Vnaqucque prEtc-
- „ .-.r, "^'' tigura,ct complcxio hominis^c^ibum habct
'r^-^-ncqu; cairinurdc"idc. yodmXX?"^^^/?'''"^''^'»'^''*^"'^'^™"^- ^^'"^'■^"oTL"'"^ ' '^^q"^ ingenij pigritia, nc- ^ & ,tn^H •' " '^""''^'' f '^"'^"nicntum ci y..
^^'^Cu ri'''"''!"'^'^^''^''^^^'^'"'^"^^^ queefeafc'""'^^^^''^°'™ 1 1 r "PU^rcpcnatur : ciuoniam . ni.nm nr^n- ?,;'/','?• ^"°'' nutricnt,um bonorura, &
laud.ib,liumnocct; ipfumergo rclinqucic eft « conucnics Illc vcr6,in quo mala dig^c untur mitricntia;ob hoc no dcciViatur : quoni" poft
<iH k ■-caus com ' P-f-crca quoa crccdi n^^^ * pcrnccantcs.Et fxpcctiam
"l ^f anhon ^P'^"»'^ diaphrrg,™:& p optcr hu , ' '" t"'"' ^'^P*^'^'^ ™ali ^^"^nmr
6 «^'^''eccfi "' ^^''■""^' & 'nlpift-aturf&^or- 60 J"™,'/'' '■'^'"bonamlargitercomcdat; & ft^^lrcrl L ?P'^»=b«augmcntum.] magni ? Tr. I^""'" "°" P«'t"r vcntrcm fibifolui. iK ftitH.K;,':«°PUlU,s,o.,/^„ ;.„?;., .,;-.....l"'^y" [pioptcrcaquod cftdcbilis.lQuumvcro ali „ ,
cmuscorpusrarnm fuerit,& .idT^lblucndum bU,„«Z"« racle; nutricndus crit cx nutriete humido, qS cito digeratur:licct rara corpora magis tolcr.ire poffint nutricntia grofla , & diuerfa ; & fint longinquiora ab hoc, vt caufie intrinfcca: ea 1« aanti& majjis aptarccipercextrinfecarumcau
t [ Kpcnatur : quoniam , quum poft
k" '■"«it.ci^H ^"'" '«'"?'" "^PO'- in orc rcper ^''''tempLt'''^'"'-I^^'^'a""''-='''Km,q'ci- .'^'gnitudS ,-f"''?-""™ 'P'''^ n^n prouenit t "^nqucnon.""".'^ manhehtu paruitas:
A r-^ir crgo nt.ir ^ augmcntum.] maeni ^^*'lita?i^ ."^''5"°"i^'ii in virt.itcnon ^^'""'«lidit'' P'^'"'-'^' '^"' Poftcomcftione
vna totum
on ^''^^^e ei ev P^^^latim pcr interualla: pro ^^^^^itficutsr/^P^^^ione difpofitio accidat, i.fremor,] cjuempoftca fequatur
Liber 1.
fariim imDcdimcnta.Amplia!5,qui multam co fucuii cpmcdcrc carnc,fi ociofus,tucrit trequc tcr fibi minucre dct. Et ille cuius complcxio ad ui.UguerU ♦ friiriditatem declinat [confcclioncs] bibcre debct,ac trvpferas, 6c cx cis que ilomachu,6c m teftina,& ucnas,qua2 funt iuxta ea,mundihcarc confucuerut. Et nihil quidc dcterius cit,quam diuerfa nutricntia fimul adiungerc: 6c poh na in comedcnda tempus prolongarc. Quii emm poftrcmum mutricns adueniti pnmum lam in lo cepitdi2;eri: nutrictis crgo partcs in digcrcndo non iimilantur.Oportet prxtcrca tc lcu-e,quod nutricns mdius clr, quod mchus lapit , proptc rea quod aomachj-is , 6c uutus rctcntuia uchc mentcr ipfi apphcantur,quum bona: hient iub (lanticc , & fucrint omnia principaha mcmbra b B compTexro br opcrationcm fibi adinuiccm cou
EcTm uenientia.& latia: ] & illa quidem cll conditio , cy.>ueriientu & quod fi complcxioucs i^u^ uou nicrint,(^ mc fan2,&nonrmt ^^.^ -^^ ^^j^ complcxionibus diucrfihcentur:fuc imuimmdiuerra ^.^ ^ nomacho diucrlum lccundum di ,n comp cMoc ^^^^.Vj^,.^j.-,^(^lk i\t uipra naturalem; no erit itlud
motUS,qui-'^*^'^«-'-^'^'- '^*-^''' n,Ainra &f"' uiter. Corrupto prv^^iv^vt^.x^^..^ . . ^^, res dechnat acutas, & neque dulccs dilig''^' quc undluofis; nilcftmchusquam vom
;,qui cft poft ipfam,fit nid molh'rcr Corrupto preterea dcfidcrio,
cumtah,quale cH: oxymcl cumraphanopo^.J fces,prouocare.Qui autcmcx hominibi^^ P ^ guis exiilit , oportct nc iUico, quum c?^'^^(jr bahicum: comcdat:fed expcdet,(5c P^^'^'""^^^^j(v miat fomnum,<Sc huic quidcm fcmcl ^^^^'^^p re in die , cO: conucn icns . Amphus non^ poft comedionem c(l dormicndumciL' tantc,6c a forti motu t [ ' ^"^^^^^^>
pohibile, eft abftinendum: nc cibus ^"['^.^^fur. d igcr atu r,penctrct: aut finc d igcfl ionc ^^^^ , ; aut ' [propter inundationem I corrump ^^^; nequcpoft ipfum multa bibenda cfl intcr ipfum, 6c corpus ftomachi ^'c^P^',^^'^^jiiiii faciat,6c iphim faciatnatarc, fcd cxpcc^^" cft, 6c non cft bibcndum , doncc dci\on^.^
pluOiua cxigic
conhderandum . Ex impcdimentis uero nutn entisbcnc faporoftn [uchcmcnter grofu,] eft quod pollibilc eft ut homo cx co muUum comc dat . Exuicibiis pr^terca fatiantis comethonis mchus efl,ut homo una dicfcmei , 6c altcra bis, manc, 6c ucfperc comcdat^ieruntamen in hoc ufus uchemcnter cft conlcruandus,quoniam fi
20 delccndat. 6c hocquidcm declaratfup^ rj-ci' ucntris leuitas, quod fi fitis ei nccclTitatci^^^^^^^ rit,modicum aqux fri<2;idx fugcndo ^^'"^'''''(j ■ - ^ ----- ■ nvn\^^
quanto phis fucrit frigida , tanto
fufiiciet. Ethirc quidem quantitas Aoni'^^ ailcuiat,6c colligit . [Ad fummum ^^^^^111^ tct ut podcomcflioncmbibatquis, <^ ^1?^^'^''^'* ra comcdend i quantiratcm ahqti*^^^^' LicJ^^ confcrat.\Sitimautem tolerarc, '^^^Jf^ftJ
ho bo
dormire,infi-igidatis,6c humctoiscof^^^Vfi.i
illcqui bis in die eomcdcre conhicuit,icmcl co 3° ^cbres ex cholcra rubca habcntibus|n<^ ^^^^^^n, medit^dcbilitabitur.A laOabitur cius uirtus,Sed mih'tcr tolcrare famcm . Cholcra pr^ ^^.jait.fc? qui digcrcndi dcbilitatcm habct:bis comcdcrc
d B.&minuat debct:'M 6c raro comcdat fcmclindie .]Etqui utcholera rubca ad ipforum"' [dclcc
n; '^..^ .-^.-.rii/.Mifr fi -ir^ Kit r^rvn-»*^ mi/^lTAc min mnnf* fiHnn i H mmcdCl " sr
comeftionem quaquc uice,
r S.kumiditas.
fcmcl 1 dic comcdcre confucuit,fi ad bis comc dendum redibit,accidet ci debihtas,6c pigritia, 6c lallitas: 6c fi fme comcftione permanicrit no dc iUa^debihtabitur,6c fi coenaucrit, no digcrc tur,6c accidcnt ei rudus accidit, 6c mahtia ani mx,6c naufca, 6c oris''[ amaritudo,] 6c lcnitas
bca abundantibus cxtolcrantia fam^*' ',^.1(1"
machos, quumcjue ahquid comcdcri"^ ' 5:'^%cli, rumcorrumpenturcibi, 6c in ^onT.^^JjjiiiDS vigihjs accidct tis lUud , quod nonn^^
cx cis , quc ci accidunt , cuius corrunip^^^jn . bus. eisquoqucaccidct,utcomcdcndJ ^jir tatcm amittant. quibustunc dandi|J^^j-^liiJ^ ucntris ^propterea quod rtomaclio immifit re, 40 quid,quod hoc deponat,6c corum r 0\C^^'
quam non contucuit: 6c: accidct ei ahquod ac cidcntium,quc acciduntei,cuius nutricns non benc fuit digen um, quc nunc fcics . Etcx cis f B.fiiprcnon quidc,qua;acciduntci^[ ]funt[dolor] ons U:omachi,6c mordicatio,6c uidcbitur libi , quod oiaciiis intcriora.6c inteftina fint fufpen fa propter vacuitate ilomachi , 6c proptcrcaq? in fcipfo coUigitur , 6c contrahitur , 6c mingct urinam ardcntcm, 6c cgcrct rc ardcrtcm , Et cil: et quum in cxtrcmitatibus accidit fr igus,^^ [ fufionem choe ptcrca quod cholcra rubca Uomachum infiam jid ibmachu niauit, j Et hoc quidcm cft magis in chofericas habcntib.complcxioncs: 6c fimihter in cis , qui habcnt in ftomacho cholcram rubcam,6c non in totocorporc,6c corrumpctur fomnus,6c de laterc in latus reuohictur.Corpora pi oitcrea ha bcntibus,inquorum Uomachis , cliolcra rubea magis adunatur^efc ncccflc fcparatim comcderc h 6c uttam vclociter fit, qua^:enus fitantcqua
<cenaueiK. Alia htcra.timi
g B.propter ef-
naturam, cum co qd cd lcnc,6c non i ficut pruna , 6c parum [ t dc fuccis n-^^^ ucntrcmlaxantium. ] Quumci; y5!ini^% fum fucrit,comedant:licct corpora ^^^joH'^', humiditatc naturali habcntcs, ucloci i^ jnti.
ni fint apti:neq; tantum fuiiis tolcr^^' ^^^^.5:1 corpora ficca paucc humiditatis ^^''l^^S; fiit^^i humiditatib. plenaVuerint,alijs abci^jjl^j^jjili fubftantiamembrorum corum, Cl^^^^ ^^(flr
50 i'int , 6c conucnicntes , 6c recipicntc^: casin nutrimctum ineffcclu coitip ^^^ ucrtatVinum quoquc poftcibun^''^ >iir' magis impcdicntibus: c^uoniam ^^^^^i^nni'^;!; eitcr,6c pcnctrat,6c facitpcnctrarc ci pp nondum fit digcUus,6c facit hercdita j# tioncs 6c putrefaa-ionem . Rcs prefc ^ (f^
ad facicnda
as oppilationcs lunt ucio^^j,j,it niamnatura eas trahitantcquanidjj^^j.jiif . Et oppilationes quidcm ad multasp.^j^Oi.,'
balnccntur.alia vcro ab cis,cxcrcitari dcbcnt,6c 60 a:gritudincs tales' , qualis cft hy^^^^^ ii^^^taj ^ ctiambalncari^dcindccibari,fcdcomeaiobaI- fu ics pra^tcrcaaer is, 6c aqux, ^ 'nii^f JH^^^^ '
ncationcmnon priipccdat.quod fi alicuincccf-. farium fucrit coniedereante cxcrcitium ; Iblu r ancm talis fumcrcdcbct mcfura,vt digeri pof lit,antcquam fuum. incipiat motum,6c quem-, ^dmodum oportct motum, qui eft ante comcitioncm , dybikm n<?u clfe it^i ^^^ceac cil; ci^uc
efc in eftatc,eft ex cis , que cibum eo ^^^iiiMeb, Idcoquc no eft malum, vt fuper ^PL^^^^^^ tcmpcratumbibant,autaquamcaU ^^fj,'^ i coaa fiicrint xyloalocs , 6c niaUix • ^f^'' ^ ^ m ^ rca,cuius P [ inteftina ] calida faci'ii^,^^^^^ <]Uumgroirumcomcdcriutcibum; jjCC*
Fen 3. Dodrina 1.
.cditiif iiidof
ibatnf', ^atuf';
ione'^^ <!
to c^,m ^^^^^^^^^ ^^^^^ origanot condi
te tali 5^^^^- - -ll^A inf^-iS,darum , cu ^S, ^curf '^,^ Lcmmum r conditum 8c alpho
' ' ' ^on^' ^m^lcri cibo.& cxco quod cft ^ibus 1 j ^^^^^^^'-^^ft ^-^'«c^ PoH: talcqualts cft ;-fcS media^ ^^,"^'^i5i^'t^i^^i'^-- ^ tru-i ciccaim , aut
^^crc cVf. caicucci^ fu
^uornm '''^^^^"itl^ina (bcundumquanti tatcm ^iicctur- o -"'"'''^'^^ ^^''^^^^- ^*'^ 4^ium ci ad^ ^^tro fit .5''"'''^'' ^^'^'^' t aphro ^^i^laudatn f ^ '^^'^ conucnicns, 6c uehcmc Wfi n u^l^^^ P''»rumcpithymicum vino , nuTiiie"''^'^''''^^^ ^ iTufFcccrif.ld
P'"^''^'"^ i-cndentcs,& egtitu-
futeacm" " ''^f "^*^""™ ' »cmromedit Poftca Sr^™'.^''"' P""^ 'P'"^m firing.tur : & fi
eS; r ' ''Y-^' " '*='^^P'^^ P°fi"'"i f""it • »a ''^"^^^^.'.^'ijdem difpofitionc mclius
-*^«*in ito
fek „^ "l'"? comcdcnte replctio fupcr uetS , '^ "V'''"' ftom^choaliquis incfda «om^dfl " '"'^'"^^J^^lif^Wtur pocus;ad Wt a,,M !^'"°^^ Quod filioceidc
ProftcrnafA; Addonniendum crgo lc iihorL"^^*'^"'''"^'' uolucrit:dormiat. Q^d
tricntiumimpcdimcnta cmendcntiir cum fy- plet««r«in,* rupoacctolo:6cquammaximcdefcminibus, fab:,ir..,u«„,,"j quoniam iple eft magis iuuans , quam omncs " Ibccicsiyrupi acctoli, fi fuerit dc zuccaro ■ fcd iffncritdcmcUe, fimplcx fuffic.t.Etfrigrdo.^ "'^L;».'" qiia^ cx cis iunt cum liydromcUc, & ivmpo i''- Alfalcterj. iccfi lius,& diacymino.Et qua; cx cis limtieroira c6- i"'"" plcxionem habcns caUdam.cum i'vri^>,^ ^-L^ fcu me.-u a
zi!^^f^^^'^ ^ iu^sr cbr
lubtilia magis funt fanitatis confcruatiua, & ['1"^:"^^uirtutcm mmiis iuuant,&fortitudine,6cgror M"uci» redu la lunt lihs contraria,ci igitur,qui confortatio 'P^^™'"S«-«n'm ne indigct, nutricntia fortis chvmi funt ncccf '^'""r laria,'^ [6c vchcmcntis famiscontrarium. ] Vc- ^t^^^^^Zl.. runtamcn cxcisnonmultumcomcdat, idco "-incis fa.m
fi''cra,rtc - quos forfitan in d,scrc:.d^r,at"fo"rs bn : T.^
cr,t:&r f; „„ ' .'"'"^^'-"'^''irexpuliioncbonum nus:&'cini.i in inCr. s,,,,^,,.^^-.,.,,): c-j . _ ,'.
'i> f^-^te
^^^^1 uen ' P^^''"^'^ Pigritiam fcccrittfciasq, ^^oni,;; ^^'P^^te funtcx luis fupcrfluitatibus , ^^^at QHn "'''^^^ ^ rupcrfluo,licct ac
^^i-itur i r ^^'^l^^^^^o digcratur:rar6 tamcn di- ^^^tcndl inipfisrcmaact crudfi,
'^^tat Di'r, -^^•'^ quandoqucfcinduntrtr,«S- gc
nus:(Sc quia in ipfo fiunt profundi . Scd accidit cis proptcrca q^ multum fudant,6c cx corfi cor poribus multa rcfohiitur quantitas,cp ipforum hcpatacx nutricntc rapiunt ilhid , qiiodnondum hiitdigcfUim: & prxparatcosad ir^ritudmcspnitiolas in hnc uit;c,autin cius priiici-pio,(Sc propric,quialhntin iua cofidctcs di"e-. itiua,quod cx ( ua habct dormitioncqcl dcitmi tur,quum cis frcqucntcraccidunt vi^Uia-, propricqufi icncfcunt . Frudus prgtcrc^a rcccntcs' non iuntboninililaboriolls,cxcrcitatis chole ra rubca abundantib.(Sc in xn:atc,& cos aktc co -mcfi:ioncmcomcdant.& ipfiquide funt ,llcut chrylomcla,& mora,& mcloncs , & pcrfica, 6c pruna.Quod iialijs A"gantur rcbus,& noiflis , cnt mclius,quonia omnis rcs, qua; fanguincm aquoutate implct , X [ quce in corporc cbuUit licut liiccus fruduum cxtra; licct ca hora iuua-
;umcm Gonfc-
hoc qu, his .u,-^^cn tl^us^ Im^Ua utl^u?:-?r ^ bus luntapti:l.cctprius .nfrigidcnt.EttnquidS lc.rcdcbcs q, hu.noriaquofoplcrunqucacci d.t ut,.at^ [poft: ] & hoccrit,qL,um no'n rcfol i.ctur,ic ,n ucn.s rcmanferit. & q„um ifti cxer ctns ut.coepcrint.antcquam huiufmodi a"-grcgcmur aquofiratcs, & illico, quu frudus co
y B.fjcit ipHi^n ebullire ia cur.
« B. ritulentos.
^xuc,i Pf'^'S'f"rmcdicaduscrtcumco,quod fiti ' &'nr'^'''''""'''i''^'^^^ «t..n"l! J«Pcll't . ] Q..pd fi ncquchoc ftnfc. i, i^^^^f ."!^""'^'"'- "»F.crfimcntum,quod
Part 71
'"■'nimo f..'""" • ^ ^""^ "cquchoc fcnfc- *'=quicfraf.!i ?*^'°'^cra tantum: aliquo tcmpo ■ ,ed ; fatigationis fpecicm.qus ac
?'lit,.t,eH:;r:"""'-^^"S«ionislpecicm,quEac W r'"«is.Si vp^ '".■■™"' '=°'^'*°'' nomina. ' ^'"^".nco,,» '^"'^ "■^ a'"i's multum proccf-
^rcashabent.Sci;rquo"^^^^^^^^^^^ n langumc phlcgma cxiitit crudu n, a. t ao ,o
^^^^^ncqu'^^''^^^^^^^^^^^^^^^^^^^'^'^^'^^^**^^^'^^ r..,rL.-/.. ^ J^PO^tctpra;tcrca.utcmi ^^^^Pcrit n^. nutrimento tantfi ""'''^^ cius^^f ^"'^^^^ rufcipicbat,dum cilct luuc^
■'^^^^mS ''"^'^^^ ^^^^ fupcrfluitatcs , non ^Vorcm ^^tat^ni gcncr ant, 6c hu
^^^exaae . 'f' r^gimefubtilmucrit; inl^iedie 1, ^^^q^^ofa, faciunt fanguincm putrcficri : & ■' \^Ptoraminn:n<^hoccllquodrcgi t:fcdiam nullarc
cl B.groffum.
''5<'t P'«in?s?C,?.<^«'mpcdicbat:iccUam nuUarc- ,k'W« ^°'f8im!ne J;''°""P^'"''-"»- It^fubtiliante • '*":aecidu,, " ^^' 'P''"'^ ingroflkndo rc
oppilationcs . 1 Et calidorum --
qux cxcis luntuifcofa, 6cgroira, proptcrca quod foramina claudunt,6c que funt cx cis cho lcrica,idco quod corpus ca]cfaciunt,<Sc proptcr languinis acuitate,quc pcrcagvncratur.Olcra ucro cholcrica quandoqiic mukfi confcruntl iiycmc;Guemadmodu,qu« cx eisfunt infiivHT AVIC. M q.^r'
I p 4 Liber I .
quandoquc multum confemtin a:ftatc. Qupd nis comeftionc in manc , 6c folius P^'^"^^ [[Jjt ^
fi alicui neccirariuni fucrit nutricntia comcdc na.Et in xftate quidcm mclior ^'^^^^;;^' etO''c?p'l;
re mala:paucis vicibus, & non iTcqucntibus cis ra cxiftit,qua: cll frigidior. Famcm q^^^ 1 ,pieti;oi* J
utatur.6c cum cis mifccat , quod (it cis contra- lcrare , ftomaciium quandoquc ^ [ • ^^^o\c,^,,i
rium. Et cui quidcm res dulcis nocumcntum humoribus.] Amphus fcne dcbcs,qi o ^^.j. .
pra:bct:acetofa bibat,ficut acctum , & granara , fupcr prunas afla,qimm digcntur,miiit ^^j. ^.lo,
6c fyrupum acctofum fadum cx vino acn , Sc nutrimcntiiicd ta^xk dcfccndit,& in ni ^^^^^^^^
cydoniis,& his fimihbus , ufum habcat cua- lo moram racit , & L ^(l^^^^^J , ..tolit^
cuandi.Et cui acctofum nocucrit : poft ip lum , bonum : cumq^ m ipla fucnt cepe , u ^
mcl fumat.aut vinum antiquum, & hoc quidc i o tcs cxpcUit,5c quum ccpc non tucrinr, jjt,
faciat antc maturationcm , & digcftioncm , & ucbit vcntolitatcs. Ex hommibus pi jti ^^^je,
rimihtcrunctuolinocumcntumponiicocmc- quiputantvua^poft capitaaflata vtnc ^^^^^^^
datur , ficut hint caftanex , & grana myrti , 6c fcd noii eft qucmadmodum cxiftn^^^^^^^^^^
talnabac^ .a fihquadc Syna,&t mdpiia 6c lorba 6c amaro uchcnictcr lunt ma c,6c fimi itcr^^^^
rur . ficut cnuhat codita,6c iallo,& acuto,fiCUt t cau dyhs,6c hcubus ct id gcnus alia.Scd ^^fijbl
t muraba. guamcc^c alijs,6c ccpis,6ceconucrfo.Qi!ri uc- dalLHittalia,quahaluntgranamaUgi .^jja
t .i. ralfamenta b ■ ^^^^vhs fucrit rcplctum humo quc fuis oftib.Scirc quoquc ^^^'^^^'^'^"^.^iinseJ^ ^H.
"aSre dbic^^^^^ icr]cftTicca,ctricntrcmftringci.scd^
di folcnt . bilibus copiosc rchcc. 6c illum cuius corpus ad humidus, ct ucntrcm lolucns . bx ^au ^^^^^^i
refolucdumfacilcfucrit,nutriluimido,quod aflatis mclior cft,qua: in ucntrc lixo b ^^^35. . n
uelocitcr digcraiur. Gal. inquithumidum nu- aflatur, quoniamciusconfciaiatrir nu
tricns cft,quod ab omnibus qualitatibus cil ic- Et ctiam tcirc dcbcs , qiiod lus pulU " jiji^aif lh.,7.
paratum,6c eft quafi inhp idrim, tponia ncquc tcmpcrat humorcs,ct plus,quam uis ^.^■^i^ff.^.is.
cftdulce,ncqueacctofum.ncq^amarum,ncquc fcd tamcn uisgallinarum cft magis n ^^^^jior.
acutum,ncciue ponticum,ncquc falfum . Rarii dus prctcrca,quum fucrit h-igidris,cii _^^^qiiii««i«,n
pra:tcrca cft maLns tolcrans n utricns groflum , proptcrca, q? cius quicfcit vapor,6c ag .pjjiU ^
ouam folidum. Nutricntia qrioq; ficcaasfiduc cftcalidus , cft mclior '■>^^'^?^^^^\oqii^^^^^
comcdcre:fortitudincm cadcrc facit, 6c colorc malus odor rcloluitur. [ t Caro ^^^ijc^
corrumpit: 6c naturam ficcat . Et cx undhiofo da cum aqua , 6c accto [ quoquc quui ^^^0 «ap.i, a n. pigriua, & fit d [ociofitasA aufcttur dchdcrium. cx frigi- 5° dis datur: no oportct vt fitin ^'^^lf -^] f.i
.ufertiir deade fit ociofitas,6c fubtilitas.Et cx acctofo, fit fc- calcfaais,m co cflc dct crocus. L Y idi^' t» '
num & ex fr.g> ^^^^^ finuhtcr cx acuto 6c cx falfo tit ftoma quc licct cx zuccaro fiant, ficut 1 P ji^tioi^:'- •
^'^.nlfgSac.o; cho uocumcntum 6c falfum ctiam impcdit o- mala tamcn funt,proptcrca q^^^f opp^^^ ^
& ex a..rofo h culum Amplius quum vnauolum nutrics , 5c faciunt ct fitim. Amphus fcirc ^^^^.^'^^^^^^ *
ieniu , uelexk- ^-oj^uenicns comcditur,6c poft t [ ]ma- pcdimcntum panis , quum non ^^b^^^r
cano corporis j^^^^^ ^^^^^.^^^^5X0! Tumpct iplum.Nutricns quo- anuhum:Scd carnis nutrimcntum>Q^
r.«p(um?' quc uifcofum,eft tardius ad defccndcnduA fi- digcritur^eft minus hoc .
militcr citruli cum fuis corticibus uclocius de ^ fccndunt,quamcxcorticati : 6c fimilitcr panis ANNOTATJONi-' ,
cum fuo furfure uelocius dcfccndit,quam cri- ^ ral(^^^
bcUatus.Laborioii prxtcrca rcgi mc,quum fub- i Opor:-t ut finltatis conferuator &C' ^ .
tiliatur,6c poft rcm comcditgroflam,licut rizrl tur lihellm qmdam dc difiolutione cir"^
cum iadc poft famenr.acuit languincm 6c fit cum maxmis pcrtlnens , quem tu uide. Legc
ut ipfcebuUiat: undc minutionis prouenit ne funt de alimcntorum facultatihus. &de ^^'^[^^ 0if^
ccjlitas,licct parum fit cx quo fuit minutus , 6c lifucci. ex quihus iMcfcre omnia . Vide eti^^^ Ji^
^ fimiliter ira habcs. Scire pr:ctcrea dcbes , quod tem llb.de faluhri di^ta & lib.de ueten ^^'^^ .^c^^' I duicc nutricns rapit natura antcquam mature ui^l.m acutis.nec no authorc lib.de remou-qt*i
fcat,6cdigeratur, 6ccorrumpitfanguincm.Nu Bat.quarto. rAhitO^'^^ i^' '
tricntium quoquc iudicia quandoquc fiunt cx 2 ArhphuA paruu^ 7notm &c. Idemjcn Jitt'^ ^ partc compolitionis ipforum . Expcrimcntato diffoUontinua & ^.detuend. uakt. ac -^y.jf^clb-K ^ rcs nanquc Indi, 6c alii iam dixcrunt.quod lac ius tamen oppofitum uidetur afjerere ^alli '^^i^^ cum rebus acctofis edcndum non cft, ncquc pi mali fucc.ubi motum a cibo unumquenqhd^ ^^^/^ ^ fccs cum ladc , quoniam indc ad a:gritud incs rationem hahes cx authore hoc lihello de i^' pcruenitur pcrmancntcs ficutlcpra ncque co quAaaid.in r cg.fan.tr aH.^. JnteUigendum , j
mcdi dcbct t lac acidum cum raphanis , ncquc le.diftum de uchementi motu^non de ^^^^'^-.^f^ l \
t Alij polenta
l(^n^C' carnibus uolatiliu nequc t ptifana hordci p^oft 3 Et fomno utatur prolixiore &c. Jn (^^^^^^^jg^^^^^^
rizum cum lacte : nequc in pulmcnto ponatur fomnum laudat.&fanc Cjd.^.de rat. ^^''^ j^,, ^iW^^ ^
olcum,aut res unO:uofa,qux 1 ceuco ftctit uafc , fe cruditatihus conferre teHatur.At, i , ^
ncq; comedatur aflatura , qu.x fuit aflata fupcr fomnum in jjs utilem ejfe ncgat.aitq^ defidc^^ ' . <
fB. akhcrua. pi.unas^[trcfinx.[Cibariaquoq^diucrfaadua ' & uigiliasm.odcratas. j^jlJy
tr«i. ii^ipcdiutur partib. una carum eft, proptcr 4 Oportet pr^eterea ut pojl comeflionerri - ^^.^^^^^^^^^^
diuerfitatcm corum in digcrendo:5c quoniam prohlem.fcxta.dextram quidempartcm '^^^^il-^i^rJ \
quod cx cis cft digcftum , ci admifcctur , quod aptiorcm effe fcribit qudm finiHram. Sed f^y^^isr .
non cft digcftumit fccunda, quoniam aliquis do feruandus fn fitus,quem fcrihity nequeG^ ^ ^
plus potcifcomcdcrc cx uno cibario.hi tcmpo dms Gr§corum qulfpiam notauit. fiuf^^ J
re quoquc antiquo, qui excrcitabantur:iam fu 5 ^utrientia praterea &c . An quS co /
cerunt ab hoc: contcnti cnini erant foUus car^ difficilibus , lenia aflringentibus , ^m^^ >
^«S3 '"^ ^^^^ , hlllojk; uLi tali.
f^^^nt reducend^ ''''' '''''''''''' ' '''^ ^^^^^ 7
Fenj. Dodrina 2,
admodiim crapulatis accidit,5c cbrijs, & quum natiira in digcrcndo ftudct, fatictateaqua: iam lufficicntcr pr.xccdcntc, vchcmcntcrcllimpc-. dicns. & h multa quidc fucrit nccefiitas: oportctvtaercfngido tcmpcrctur, & coilutioncoris cxaqua frigida. dcindcjihocnon fuftcccnt;cum vafc bibat ftriai orificij: hcct hoc quan doquc cbrio conferat/^ [ & non impcdiatur a potu aquar icuinus . ] Qupd fi quis iciunus ab- 10 Ihncrc non potcrit, quin aquam bibat , & propnc poft cxcrcitium: bibatpriusuinumaqua cahda tcmperatum.Et fiti quidem mcndofa im pcditus fcirc dcbct,qu6d dormirc,& litim tolc rarc,ipfam fcdat.Natura cnim tunc matcriam fitim facicntcm rcfohict ; & proprie,quum in^ tcr tolcrantiam , & fomnum coniun^io fit. Quimiquc natura digcfhua cxtinguctur pro. pter potum , & obcdicntiam ciiis : rcdibit fitis ,p , --"'^ ^njuamhu^Z^crZi'^'^'''"^ ^^^"^^o^^a>Pi'optcrca quod humor fitim ficicns
f^^mclLZT^^^^^^ clcuatcam. Oportct prcterca,ncfitim habcns
_^i^.VciecxGal6.dctu.uaL mcndofam aquam ingurgitando fumat, im
aB.& qn.id .q. non nocecj u£ iunus bibat ..
mt^!!-'''''t''P''^^^^^^^^ Qmhusfcmelautbis, i^U|^>7. !^'rmisoffercndusfucibusHippo1yonfL^^^^
cP^ " & 2 /r^r i'.' ^^^'^''^- ncgocium G.iUxplicat, mod qrf^^^in ^^ic^^-^^i''^- Q^^^^^ofequiexperuerfimc
5 llT '^"-^ ^•derat.ma.m ac.copios/. alc^' *S '"^■^^'^'-'^^'^ ^'-^^oc notIuitGaLlihr.de
{^•^ £'iiis tl ' ^'P^^^P^^^^ ^^detur .
[oA htuer^''''''-'''''^ hocMpltepauiopoHeauidetuY dil^ «ocewA;/''''"' «^.'^^•/«««^ foticihumexreiusefemagis
in fequen-
M^Z^f^i'^^'^^ dbo^y'^upaulh /ore co^mem uinum exhibeas ; ccrtum
P^^nniuJlr- <^/i^mw calcar adiungas.quo
^'^one ''''P^' ferantur; unde non obita priori co
2;, «ec ^mi^w? ahfolui oporteat. At ue-
f/i?r. ^^^^' P'^'MMur,ciuo celerius in corpus nutrkn i>^''^ntur:ac proderis ,
"^^^cgiminea^ufi & uini, cap. 8.
^^*" ' Cl ni?^'^^^^"^^^^ tcmpcratis , aqua conuc- .1 i'H I temn '^^"^^' ' frigiditatis fortitudi-
•T- ^^iucZ!?"^'^^-^^^^^' ^ cuius infrigidatio cum
in n i, ' pi-a:cipue fi nix t mala fuerit . fitio : q^r^ ^^^^^^^ huiufmodi cxiftit difpo ^ icmb '"^"^ ' ^^*^^ rcfokiitur^ ncruis , anhehtus nocumentimi facit , 6c
^emcnf^^?^'^^^^^^^' "^^^^c tolcratcam nifi ^i^^ci ianguineus,qu6d fi non iUico no-
^^^^nibiK ^^^"^^^^^^s nocumentimi facit , 6c ^'^l^emon^^^?^'^^^^^^^' nc^^^e tolcratcam nifi
^^^^•^- Emn^^^^^^^^^^'^^^^^^'^^^"^ annisproccl^ ^.^^od infr^?!f!^_^^'^^^^ ^^^^^^^ quidam dixcrunt.
^ , i --'^•^.^'^.^^.•■•■^nviv^ j.i.i.iiiaL , iiii-'
mo lugedo . Multam quoquc aquam frii^idam biberc,cn: mahun . Quod fi vchcmcntcr ncccfia rumi fucrit: fit poft lutriciatcm comcdioncm. AmpHus aqua tcpida naufcam facit.ac cpx ma gis calcfadacn: qudm ifla,quum frcqucntc- bibitur^mtirmat flomachum:fcd quum ^ r i-aro bibitur:ftomachum lauat,& vcntrcm rcfohnt
. y - 7— Vmum vcro album & fubtilc ^ f [ 1 ca '
cibum bibatur,no 3^ lefad-is eil mciius: non cnim capitiscfficitdo .nn^fu^ lorcm:fed ^ [ forta(rc]humcclabit , & dolorcm
capitis aUcuiabit,qui cx Uomachi ardorcpro^ ucn it. Et loco quidcm ipiius ponitur [ iUud , quod tortcUisautpanc clarificatur; 5cpropri6 quumfaclum [ fueritduabus horis antcquam bibatur.Vinumvcrogroahm, quodcftdulcc • cft mclnis iUi,qui pinguis vult cUc, <Sc fortis : ab oppilationibus tamcn cius fibi caucat Vctus au tem rubcum cft mdius complcxioncm habcnti fngidam 6c phicgmaticam . Et vinum quidcm poft quodlibct ommum cibariorum bibcrc,cft mahuniqucmadmodum huius caulam lam ntegrc dcclarauimus . No crgo bibatur,nifi poftquam iplum hicrit digeftum , 6c defcenderit Supcr cibum vcro mah chvmi bibcrc vinum * dumcomcditur,autantc, autpoftquam di-eri tur: eft mahim ; quoniam facit malum dnmiii in cxtrcma corporis pcnctrarc, ^ & fimilitcr lli pcr frua:us,5: propri^ mdoncs. Eta paruis qui 50 dcm incipcre mdius cft,quama ma^nis.fupcr cibumtamcnduasbrialas,auttrcsbibcrc,non nocct ci,qui cofucuit:& fimilitcr fano poft m -
mitioncm.Vinumpr^tercacholcraabundanti busrubcaconfcrt, proptcrca quodcholcram
ciis,pioptcrca 9 humiditatcs maturat. Etquanto magis cius odor fucrit bonus, 6c ipl um fuc^ nt mchus,ac faporis mdioris;cft magis confcy ens. V m u m quoquc cft cibo bonus pcnctrator
b n. 3liq'ii'» die bus, fea altqu» cies .
cf B.aquofSm.
eB.uinu.incjur» infufje fuertnc torcelLv, auc pa nis: & collatiirn feu ab eis to: tel Jis,& pane infu fis depuraemii , & proprie fjil pcrmixtus.
^'^odintcr aucemquiaamaixcrunt, ^^'■^^^a coinnX^-^^^ putci,5c fluminis non cft fa-
^erit.E.^'^"^tio,nifiquun^ ^ ^^^"n^^quoquccftdbobonus pcnctrator
fj ^"^^uin^.X^^^uidcm eledioncm iam demon- r corpore:6c incidit phlcgma:& rcfoluit ? ^amahoa r I^^^^^*c"^cndationcmdus,que 'P^}^^^^^ cliolcram rubcain vnna,6c alijs cx, rj «^ificatur c • ^^^'^^^J^^ ^ ^ccto mifccatur, rc' L ""^^l '^^chojcram nigram iabi facit , 5c facilc ^^^^^ aUqnif a ^^^^^^"^ ' ^^^^^ ^^^^'^'^ n^\::im , f^^lncation ^ P^^ cxcrcitium,
^^iUitcrfui n^^^j ^ proprie vcntrcvacuo: 6c i^^cndofje noclurnx obcdirc, quc-
cxirc:& cius fle6lit nocumcntum propter contraricratcm:<S: omnes rcfoluit nodos ftncmui ta calid itatc cxtranca . Et ipfius quidcm Ipecics in iuo loco nominauimus . "^IUc aiitcm.cuius ccrcbrumfueritfortc , non cito incbriabitur AVIC. M z nequc '
Early Europ.an Books. Copynghl© 201 1 ProQuesr LLC. Images reproduced by courresy of The Wellcome Trusl, Londo
Liber I.
ncquccim ccrcbrum malosvaporesafccaden- bis incbrian confcrt, P^.^^^^^^^^^^^^^^vrinar^^^^^^^^^ tcs\Wit>ncqucadipfumpcrucnitcxvino, ^^^'^^^^'^'^^^^^^^^
nificius conucniens calor , & ipfiusU tantum prouocat, 6c Uidore . & iupcrfluitatcsr_^.
fB.ingcniumta ^,,,,^,^^,^^ ,
liter cUrircitnr chrificatur ini^cnium,quantu ante, alijs vicib rinTenuX no clarificarctur.](iu vcro ab ifto diucrfus tue re ilmili no rit: crit ci diucrfum. Et illc quide,qui in pc6to-. «latiticaniur . dcbilitate habuit: quia cius anhclitus in hycmc coangurtatur,vinum multumbibcrc no po tci\. Amplius,qui multum vinum bibcrc voluc
|/iv^«.v^«., ^ T/ininO"
Et lcias quod maius nocumentorum Y Liccc cft nifi m ccrcbro:cx ipfo igitur n^^^^i^ f ^ B rcbrum liabcnsbibat^nifiparumac milt^^ ^^^^ ci quidem,qui vino implctur : meluis cir, . vomendum feftinet^fi tacilc fucrit, q»^'^ ' aquamlbla multam lupcr ipfum ^i'^^^'^. jciH'
;ir;romSYno7repicatm nu4le,& poft vomitumuUuiaba^^^^^^^^^^^
Part 72
fuo cpulo ponat . Quod fi cx cibo, aut vino rc^ de cx oleo multu mungatru-,& doniiia
plctio acciderit : iplumcuomat , 6c hydromcl bibat,6c poftca ipfum ctiam cuomat: deinde os fuum accto,6c melle abhiat , 6r faciem aqua trigida.Et cui quidcm vinum nocumcnnnn tcccrit per calcfaclioncm in corpore,6c ignitu fucrithcpar^ fitcius nutricns,vcrbigratia,iUud qct tit cum fucco vux accrboj, 6c qux cis fnnilatur, & fmtea,quibus poftcomcftionemvtitiu-,dum bibit: talia, quaUa tunt granau , 6c citri acctotitas.Et illcqucm cx parte fui capitis impcdicnt ; gB.pcrmixtuni. minuat ex ipfo,6c quod eft ^ [tcmpcratum, ] 6c clariticatum,bibat : 6c caquibus poftcomcftioncm vtttur.dum bibit,fint talia , qualia funt cydjnia.Qupdfiin iVomacho nocumontum tccc nt , ^ [ 6c ipfum calcfcccrit ] comedat fcmina myrti torrefa6>i , 6c parum cx trocifchis de caiB Mialitera. pliora ^ ' fugat,j6c iHud iu quo cft ftypticitas,6c b.bat &. acrcdo. ^[Et iUequidcm,qui in ftomacho pati-
\i B. caUd'tate
ris quidem vinum ad bibcndum clarc , ' ^^^^ igncm igni addcre m Hgnis dcbiUbus : .-^. quantum tolcrarc potcft,da:6c iuucnit^i^^^^jji lum tcmperate . Rcgio prxtcrca fngict^^ ,j„o tolerat: fcd caUda^ [mimut. ] QHi^^^,^ ^^^ rcplcri vohicrit^ cibo non rcplcatur,ncq^^j^j,0; tunc dulccm comcdat : fcd bibat ' [ 1 1^^^ : & «.i.j.^, vncluofum , ] 6c micas vnduofis con^c^^^^^ J'^4^^r. 20 carncmpingucdine miftam,' [6c i^uiV ^<yt^^ 6c non laboret,6c poft cibumquumoij^^ .j^icK,,; Uicrit , vtatur amygdaUs , 6c lcnribus lan ^ [ t faUtis ] cappanbus , 6c iiconicdcni .^^,^^,^^1 codos cum carne, 6c oliuas dc aqLia,oc ^^^^. jiCjp,^^- Ua; confcrt ci,6c iuuabit in bibcndo vin^^^^jjjj fimiUtcr omnc quod vaporcm aUcuiat , ^jii'.,?;''. mcn cauUum dc fy na nabati,6c cyniy^' ' ^ K,p.^: ta ficca , 6c calamcnthum , 6c fal napn^^ vi^^Jf. amcos . nutricntia prxterca inquib^i^ e,.
b.bat&. acrcao.-^lt^tuiequiaem^qu! 111 iiuuiav.iiv^^a I- uixx-.v,. . ^ . , ^
K ii.Etfi nocn ^ fneiditatc; ] vtatur poft comcftioncm du lcofitas,6c conglutinatio, [[ . .^^elu^f^H.jj n,emun feccrit 1^^^^ 5, eariophyUis,6c corticib.citri.Et porcm ingroflant,6c hcc quidcm ^;;^^' ictat^^ij'^
opter fiigidi tateoa cius .
l f B.albam .
bibit,cypcro 5c gariophyUis,6c corticib.citn.Et tu quidcm fcias,qu6d vinum vctus cft quafi mc dicina,6c pauci cxiftitnutrim-nti. Nouum verovinumimpcdit hcpar , 6c adhcpaticampcrducitdyfcnteriam proptcr inftationem tuam, 6c proptcrea quod facit ventrcm. Et lcias ctiam quod cx vinis Ulud cft meUus, quod intcr vctu. Satcm 6c nouitatcmcft xqualc, 6c cft clarum , 1 1 [ ] quod ad rubcdincm trahit , bo-
vnauofa:,dulccs,vilcofe : quomam vi' prohibcnt , Ucet non ^ [ multum rccip^ ^^^^i. num,] proptcreac]u6d tardepcnctran •j^^.jc' tatis autcm vdocitas eft, aut proptcr cti biUtate,aut propter multos himiores , 1 ptff
cibi paucitatcm , aut proptcr regiiiii^^V^^#'-J^ H ^ t I I quou au ruuwuuicui ..a.i.t , ..v.- in ipfo,aut in eo,,quod cum iplo con ^^^y
num habens odorcm,xqualis faporis , 6c quod 40 Et eius, quuicm qux proptcr ccrcpu
n t:*.u^.,,,.^ .-.ni/^^m f^vi-i r^lV • mcHirnfio plt rneumatlimi'
in co,aut proptcr vini fortituduic,au^r^^jjiitiJH^ tcm cft : mcdicatio cit rhcumatiimi - 1
fn B. Mta Htera^ Et 'cias ^umu i av>lU
pmi"4tu'n jicat ttomach
necpe cft acrcnequc dulcc . Et bonum quidcm vinum,quod ablutum vocant , cft quod ita fit . tres mufti fumatur partcs,5c aqux vna,6c cominifccantur,6c coquatur quoufcjuc quarta pars minuatur.Qupd fi aUcui cx vini potatioc mordicatio accidcrit; mala granata poft iplum Ui-. gat,6c aquamfrigidam,6c iyrupumabimthmu in manc, Etbalncum ingrediatur poftquam ali
quidparumcomederit.^^ t [ - LBi-xiia.a.i.j -■^^-^^^.^r^-.j^^poi^^^
^ ^ ] Scias pra:tcrca quod mi- 50 centur , 6c comcdatur inde granun y^^p.^
ftu [vdodus]inebriat.propterea quod aquci^ num. "^^"^^^f]^^}^^^^^^^
tjcatiton.— . , taspenetrat.AmpUus fapicnsfibiprohibcrcde- & bumeaat iP; bet,ne iciunus vinum bibat, aut autcquam mefum & bi-ain ° [humcaatis ] aciua rcficiantur,autpoft
fedat finnf . motum fortcm quoniam ha:c duo magnum ccrebro faciuntnocumcntum,5c ncruis , 6c ad fpafmiun perducunt , 6c ad amcntiam , aut in P [ xi:;ritudine,aut in tcmporc caUdo. ] Freques
datio cx cpithcmatibus in capitulo ' [| ^^.5/ minati.s,6c nc cx eo bibatur, nifi P^^fJ^^Ln^^^^iaf pus, c|uicbrictatcm tardat: fucci f^^^.^^fSM Uumparsvna,6c fucci granatoruacr^^^^^ean vna, 6c accti pars mcdia fumantur, ^ j^^n^ ebiUlitionibus aliquibus,6c iumatur h ^^jdi) quam vinum bibatur , vnc. j. Sum^ii'' . a [ grana falis] 6c rutx , 6c cymim ^(t
„ B uelociter, o B.calefi^tis
minum, 6c amygdal^amar^e ^^^^^.y^wti ^ [ calamcnthum J 6c abfinthium , ^ ..acfll'»'^ cus,6c amcos, 6c ruta ficca,6c lumat i
pB. Alialitera. j,*Q^ue ebrictas cft mala, qux hcpatis , 6cccrc^ tis viciDus,autaquaT acetomiii^>— ^^,.^^^^ *f frperflaitata bri complcxioncm corrumpit, 6c ncruos debi^ tofum,6c fiat vt i^pfe ^^^^^^^^^f^^^^P/^^
tu,qui caliditatis nocumcntu non . ^ rum.drach.podus cum aqua ^^'^^.l^rxi'^^)^ cis prxtcrea>qua; cbrij rcmouet ^'^^. vt ci ad bibcndum dctur aqua 5c acc ^ ^.^c\-^ tis vicibus,autacjuat acetomifta,ai-i^ .^^ ji»,
qB. malumuel
Utat 6c ad ncruorum ncgritudmcmpcrclucit,6c apoplcxiam,6c mortem fubitancam.Vinu pra;tcrca muUum in quorundamftomachis m ma lamcholeram rubcamconucrtctur , 6c m aho. rumftomachis in acctum^ I purum.;6c corum amborum nocumcntum cft magnum.Quibufdam vero uifum cft , quod icmci m menlc , aut
dalu;6c fupcr ipfius caput ponantut -^^^^, tia rcpcrcuirma/icut oleum i^olaccii. ^inf; to dc vino . ' [Ebrictatis vcro] fan^^^j; ^it^^li ticularib.nominabimus. Qupd ,.jf,if j
Qupd , ^.j^^. I aUquo impedimento incbriari vol^J^^^ jn(l'j^ vino infundat vfncie,aut Ugnum ai^ jjf Et qui fortitcr vult cbrictatc inciui'^^ ^^yc^
Fen 3. Do(51:nna
iuit- no» lcce
noi itcii
feni lair
P«iir:in fuo vin^ f olorcm facicntc fa-
^nucismufr.V,^ op').&iufquiami ana.,.s. lo«crE?f;^ Saih? m«fcat.T , & ligni a.
dum detur in V- n ^"'"'/'^"'"'^ '"^<^ bibc- »«iufquial, ? ««^""«ium. ^«goric n ao . ^ ^^«'"bus man
'P-9. ^^cnon_
.L,°^"''-''-?''"'«.%'c5->/)r..f«,..<f,S.,.^«^ {■'Cp«.I^'G.Tr^'^7*'"'^~''^*''^'''^^
^■'^^ Pon Iub''' "^"'''^ ^''^^-nm confiilat aut bibendum
li. fc<)r,tib^^''^'^^^^P^<>blem.fect, Taulum libr, i.& Dh-
'^^fomo&ujgUifs. Cap.
J-^^hlr^^^'^^"^? ^^^^^^^ naturalisA fubc- 7 inro,w^^^^^'^^'^^^'^^"^ iproriim,& vigiliaru ^^^*ndo v^f ^'^^^^ jl"^^ facicndum fitf in mc ^^^^lo i^y-^^^^^q^odquc eorum : ] & in remo- ^^^mgun^^^^^^'!''"^^ ^^i^fit impcdiens: & quid ^'^iam in ^'^''f ^^^"«^ fignificet : & rcliqua ab «^cdic.I; Parumpcr pra^mifimus : &
'^^^d in K^^''/^^ adhuc diccmus.Sed
5^^^atus vin-^ dicemus,cft:qu6d fomnus te ^^^^idi rn5i n^ifuralcmpotcntecfficitpcr ^^*^ quicfl. *^P,^^ationcs:& cft animalem virtu 'ihZ SWtum n ^^/^^^^^^^^^^Sc incius fubftautia au. i f^eaqn^^'^^^^^^^ ^ [rcdcat.pro
• ^^g^n^cfbu^^^^E^rcfolutionem^&^ \ ^'^'•^fuccu H^f'^''^'^'''^^ digcftioncs nomina ^^^rpcc& 5^^^^ codcbilitati,qu^eacci> ^'^^t coitu ..^''^"^i^^^is: fatigatio ^'^^^fca tcmnl ''^'^^^ ^cliquis iftis. Sonus r^^alit^itcm f ^^^^^^^^^"ni humoLum inuenit
«^ea-anc x/* ^^Uantitaff»./^ ifrjf^ . ^fV N„
ji^aut^it f -*««^u;s,t]uumnumoLum muenit ^^^ans,sc 1, 3^^^^i^atc,6c qualitatc efthu. ^cnibnc ^^l^^facics: & cft rcs magis proficics
^^>^ ips^ ci^.^^^i^^ eis huniid'itatcn[ con^^^^^ H'ducit;ac propter hoc dixit Ga-
Jemis comcdoquaquenoac^[olcra cx Ja^lu.-.manlpuiua, cis tacta j cum aromatibusrex laducis ouidcm proptcrea cp dormirc faciunt: & cum aromaf i- " bus,ad cmcndandam corum frigiditatcm Et di xit,quiacgolum nunc diligcnslbmnum,i.am cgo iumnuncfenex,& confcrtmihihumiditas,quamfomnusmihi facit. Ethocquidcm cftrcgimcn,coueniensci,cui rcbcllat fomnus Et fi pr^mittatur, vt ipfe balncctur , poft qu-m 10 cibi,qucm fumpfcrit,complcbitur digcftio lupcriphuscaput multa aqua calida proijciatur:crithoc conueniens adiutorium. rc^imcn vcro hoc foi tius in medicationibus nommabi inus.Sani crgo dc rc fomni cogitare dcbcnt ' ut ipfistempcratecxhibcatur,&in fuahora,(Scn6 fupcrfluc.&abimpcdimcntofibi caucat,quod ecrcbns ipforum,5c omnibus fuis virtutibus af krunt vigilia:.Homo prcetcrea multotics vigilarc cogitur & fomnum a fc rcpcllerc timorc 1« fyncopis,&:cafus virtutisj meiior quoquc lom nus cft iUcqui cft profundus . Et mclior fimili teriomnuscftil)c,quiproucnitpoftquam cib a fupcriori vcntrc dcfccndit, 5c poft qiiictciu cius , quod forfitan fcquitur ipfum cx inilatio nibus, <5crugitibus: quoniam dormirc fupcr iioc multis impcdit modis , immo non fapit ,
'^']Z''r.T'!''''''''^\'^ . ]abinftabilitatc,af e.nequefc & leuolutionedc latercin latus: 6ceft impc- " ciicns:& cum fuo impcdimcnto nocet dori micnti . Quaproptcr fi defccnfus tardaucrit ra rumpcr inccdcrc debet , poftca dormiat. ^ Am phusfupcrvacuitatcmdormirccft malum <5c virtutem dcijeicns : <Scfupcr rcplctioncm,antcqiiam a fupcriori vcntrc fiat dcfccnfio: cft malum:quoniam non critprofundus: immo crit cum rcuolutionc dc latcrc in latus . Qmx cnim natura in ipfo folicitatur cum co,quo lolicitari iolct hora fomni cx digcftionc,- dctcrrcns cx ^ pcrgcfaaio & difturbans cam rctroducit: 6c fit naturaftupida:& corrumpitur digcftio . dicquociucdormirecftmalum:gcncrat cnim ^gritudincs humedantcs,& rhcumatifm o & corrumpitcol^^^^^
fa ncruos, & cftiatpigritiam,& dcbilitatdc- Ixderium , &gcncratapoftcmata, 6c fcbrcs frc qucntcr Etcx caufisfuorum nocumcntorum eft, vtcito [ intcrrumpatur , ] & naturam ab , , ^,, exdt. co in quo crat, ftupidam rcddai . Ex fomni au- do^abf 5^ nml^ * ^^^i^^^ib"^ > q«od cft contimiu & profundus:licet qui in dicdormirc co . fucu t ipfum fubito ^ [ interrumpcrc ] non dc
cftmH?or' ^^''^'r'' ^''^ ^^^Suns fcmni clhmbor:cft vtfupcrdcxtrum in.cipiat latus &dcmdcadfiniftru reuoluatur: Qucdficius inccptio fupcr vcntrcm fiaf,auxilium fcrt latis niagnum m digercndo , proptcrca 9 calorcm rf.^nf r'''':'^?'^ ip^"umcomprckdit;qua. caugctur . ^Rcfupineautcmdormirccft ma- <5o mm,cc ad malasprcparans argritudincs, ficut
apcplcxiam,<Sc S [ phrcncfim]<5c incubum, quo g b. pa«Ivf«.. niam fupcrfluitates ad pofteriora dechnarc fa^ ^ ^ ^ cit,6c rctinctur,<Sc pcr fuos non inccdunt canalcs naturalcs,qui funtabantcricrib.ficut narcs 6cpaIatum.Etfomnum,qui rcfupinc fit,folent incurrercinfirmi dcbilcs proptcr illud,qd mu fcuhscorumacciditcxdcbilifaic,<Sc corfT mcm . briSjiSc quia vnum latus alind fcrrc non po^cft AVIC. M 5 immo
iZz Liber I. ^^^^,
tmmo cito rcfupini volimntitr, quoni.im dor- timo augmcnti; fricationc tempcrata,&« ^,,
um iMcrc fortius cx.ftit . Etproptcr hoc aper-^ tio 3ffiduo,quod fit eis propruim : dc n ,
to orcdormiunt propter dcbiiitatcm mufcu- plaftrocxpice. Rctentioquoqueannc
lorum.quibus mandibuls ftringuntur. Et l.oc hunc ingrcditur modum,& propru.q
quidem in iibrjsparticularibus capitulum ha- brum peaon,& pulmoni fucrit vic
fctintegrum . ■ bigr.-.tia , pr:rap.cmus dlumparumP^^^^^^
■ rcjquicrurahabetgraciha.pofteatcnipi^^^^^ji
ANNOTAT10NES. ciadhibebimusfricationcm;dcinde expi
1 ■J)e fcmone&c. Qiiod per fomnum & tmitmlii fii- lo tionemcurtodicmusficutcrat, t [ rci*! CHka4 qmefiat,& mttmln ychcmcntms agat, mcsj, in- & tcrti.i f.m. itcr,& augmcutabimi^ c^
Op 8. Si..urentHr,prirmdefympt.cauf.aalJcriptumnti<,m n.fiamplitud.nis venarum
f^pedtbi . Elefantijjimi autem moderatifomni yfm de- catio,& delcenfionis matcncrum. q« . <,
Cf-?' fLfttTaulusBb.u n^o'^ tunccnt.n vnoquoque m'-ml''°^,o„eve
2 Amplimfupcruacuitatem&c. Duonotattfomnum ftcmaaccidat,& nocumcntumcxrcp| commcndarv^fitpoft dii defcenfumad u(trmli fundU: niens.quoa eft ipf. proprium,queniaa ^^^, & «, mJmnfit uentnculo cms uacm dorr,me. prioris ro- t.nicntur hic varices & elcphantia.UL ,5^
C"P-<7. „J,cddit : cui adde & qu6d GaL^. aph.not.xmt forrmu a ahqii.d hu.usgcncris appari.cr.t; n" ^^ft,
cibo replere caput.potienoris uero ca efl ratio,cuam Hipp. exercitio,quod prius i.ii.mftum tu.t , ^^^^ j
2.rfe SMa rctulk. fcum fomnum munu attenuarefmpfct, ^° cat.onc.-dcinde fac.emus 'P'"-!! illi. i , ,
,u . & fri^efucerccorpus exolucre, ac dehiiesfk. cre. i "PUium .acerc, & elcuabimus mcb. .^^, ,
ApI.....R.- f . ^.progn. vcrb. grati.i vt,nju.mo,qu.hab ,t^^^^^^^^
kterdiu pr^ckit yi^landum , noliu dorm:endum . ex quo pcr pedcm lu um & tncationcm tac.c ^.^^
hco hic author fun,pf,t . Cclfus tamcn meridianum fom- nic conucr(am,lciliCCt a portrcmo f^'btO,
Op.». numinlonffsdiehusnOn,mprobattih.^.<luod&Hipp..Ji- QiU>dfi volucramishocefticere ,,vc*
citlib.dcdiitaprimo. ^"od '''xta men^raanhelitus ;,rttc .^^^
4 Rcf,<pineautemdormire&c. Supinns decubitusma- grat.a,peausaigabimusquodt(H it''_
luseSi &M ca,<fa,& utfignum. ut caufaproptcr ea, qu^ ra.qua; .n ftnngcndo fit mcd.a;& u " ,ct^«liip^
Con,. .4. «( hic autt,or. Ht f.inum.fropter ea,qu.^ Gal. , .prognoH. a;q"al.s: po(k-a pra;cip.emus '■■'.' vt vta^ ^^^^a».
dtinceps. 1 i. f c 1 r - jo tio manuuni,& ' [ fortis anhclitus | c»' |(.,
Deeo quod ah hoc loco adpoHeriora referuandum efl . vocc^, & clamorcm magnum , & fiic^ ,,,„,,£>
' f. jo ui . In l.bris prxtcreaparticularimi-H .jjtiif.
' ' ' ad tcqualitcr hi-c iummaexquiiite '•'"'-j,,f3l)i'
QVod ab hoc loco ad poftcriora rcferuarc igitur in libro dccorationis con
dcl-.emus cx eo quod hic dici lolet,eft coi J»us, fi Deus volucrit , tus,&ipfiustempcramcntum,&emendatioini . „ „ ^ ,7 r f.
pedimcntieius; Etnosquidcmadpoftcriora AN NOT AT 10 N £f
reieruabinius loqui dc co in libris particulari- diiH-^ '
bus . Ex eo quod hic ctiani d icitur,eft res mcdi- Cd. i <^.meth.& 6.de tuen.fan. hac de '^'f, 0tif'
cinarumvcntremfoluentiuni,& ablationisini ^ eoTauluslib. i.pr£cipitautem(jal. nonal')o
pedimetiearunij&nosquidciii inquibufdam- ratamfriffionem,fedpofttemperatam,dura>i' i0.
corum refcruabimus fermoneni ad noftras di- Pautus. legeCelfimlib. y.&Paulumme« itiones dc mcdicationibus,& in quibufdam co .. rum ad (ermoiics noftiOS dc medicinis vcn- pelaffitudincqupfequiturexercituL^. trem foluentibus.Veriwtamen diccnius,qu6d lUxsi^^.
fanitatis confcruator vti debct cuacuationc , t Affitudinisfpecics funttres,qu.Di
* i qux (^tcum folutiuis,! & diurcticis,& fudo- JL quarta. Et piodi, quibus accidit, ' ^„f, n,,,
a n. euacoaiio- a r ^^3, titcum loliitiuis, j oc auircncis,oc lu^i^- ^ ^uaiLa, tnv^v.x, ^^k,.^.... av.v..y- ■ pv l
^'''^'j u rcm prouocantibusA' fputum produccntibus, Eius ucro lpccicsiunttrcs,ulcci-oia A j^ic^
bU.vudcbcm. £^^J,ii^,esquiacmncum] mcnftruaprouo. & apoftcmatofa. 6c lila quidcni,
cantibus cx co , quod modo dcclarabimus , 6c ditur, cft laaitudo qua; uocatur ii^;; ,^,cxl
te fcire facicmus . arefadiua. Vlccrola igitur cft l-^^»^^'' ,pori^^^pi.
qui eam incurrunt , in {uperncic ct^ yir^M
ANNOTJlTIONES, ftus viccrum fimilitudincm fentini^^jt^^^^^^^^^^^^
tis profunditate, [6c orificijs V^^^J^ iffl
Veruntmen dkemus &c, Qma corpus noHrum quum iius , ] & eft quum hoc fcntit q"^"^-^ illH^i
perpetubdifM^AlmentlsegetAqulbusexcrmentagi^ gitur, 6c eft quum habens cam ^*;? 1^^»^^.^
Cap.^ m necejfe efl , prlmo defan,tu. cduci hM oportet . qmbus luo motu , 6c eft quum ientit quaU P ^^^c^
er<yo ms, & quomodo m fants corponbus id fiat , fufius i , fpinarum ^ & abhorrct motus: ita ^ ^^0^^
Cap, u. & H. ^efanM, QaL nes alanim ctiam extcndantur ct'i^ .-pila^^,
^ Qiuumquetortior ht;acciditcihoii^^f^i.^^'.^
De confortationememhrorum,& corporum dehilhm, & Et quum augmentatur, accidit ei ^^S^it
a B.eorumfeu iJpMme,& ma^^nificatione' ^ bris . Et ipfius quidem cauia eiti|]^lit
HuaUuu^ ^om, ^ cmmmipfornm^'] Cap, 1 1. perfluitatum lubtihum, & ^^cutartuj :,f(,rf'
fadio carnis , & adipis proptcr ^jP.y
MEmbra dcbilia,5c parua confortantur , 5c dinem,6c ad vltimum humores inaii^.^ ^ ^^^^
auo^mentantur: in co quidcm, qui adhuc venas dikurrercnt , [ bonus ^^^^^ ^^q^
in tempocc cxiftit augmcnti, & iu tempore vl^ in vcnis , corrumpcretm- . & pi'^F >
Fen 2.
«fficcreS™; malumquod &fin ^'^'^"'"'^ lallitudinis „ ac «Pilatiol^V? '/"'P" f"eri,n,acddcthoi- Etefte °am / ' T" ^"^""f.accidct ticmor
ina 2.
fantur & rn?H ™ ilHs lcpa- 1""m crud H„ "^^'"a""" vcnis.Et cfl ctiSm
Part 73
Pofteriora flcai 1 Jo ad "^•Etipi-a anfH; '^*^ P''"?''"^ fi cxlaborcfuctis m m^ r.^^ '"P^-tfliutatibus rcteii
ftanti* & n ' ' ■ 3"^ 'i""'^'^ «iftunt llib. tnfi,. ''^ clt in cis mordicatio
& qu^ feqmtur cxerchk . VirkfijHetres proprie ac fm'
pUces funt ?pecles ut hahetur ^.dcfan.tuen.tenfiua.ulcero' "p.f,
fa,infiammatona.his tamcn altera qu^tdam fl^ccles accede
re uideturlajjitudimpoth^fmili^ qnam lafjitudo , qi^um
neque ulccns,ncqu€ tcnfonk, nequc phlcgmoncs afiee/um
refcrat.fed gracditcts folum/it qu^aa & aridh.t/.Ex his
■vero ahxli^ccics oriunturfi cf conumgamur. De hi^ 6^ ea
rum dij}ercfitijSycaufiSy& curationcjc^endus Gal.loci^ an ^^^P*»'
tcacitatis.& 4.detu.fan.& y,meth.& 2.dcfymp cauet ^.aphor.ncc non FauLlib. i. Jymp.cau.et com.5,.
^e halicibus & ofcitationibus . Cap.
^^fitat?",^,''" mordicatio.aut cx vcn
^^^^onclSf cx.iHtrcparatio cQ ciUpo ^oties ^crfA?!'''^ Sraiutatis.Et ipla ctiam m ul
HAliccs funt proptcr fupcrfluitatcs , que in ^^..^ ....... c. /1
mulculis congrcgantur . 6c propterhoc iniiltum acciduntpoit ibmnum.Qufiq; liumo rcs ilH pliis abudaucrintrfict horripilatio & trcmor;6c quum pkis cxcrcucrintitacicntfcbrcm. Olcitatio vcro modus cil halicu," | quc accidit *.* Propeer ac-
,A , cidens tendens
- ^^^icrfitas, qucfDCcicrnm m>i.M.,>/v ---..«..v^ inuuu.NLit uaiiLu/ luuc accmit -." f^^pc
«cac,c,n.„a.i,.?'P^^'^^'^'^^P^'" «^ft- t qi^ c*„.
cumlvilnK. anismprunisabrquccaulaaccideri;>n6i;i ^"„5'^^^^^^^^^ liora, t[ Iqiiuni niultafucrit,eritmalu. ■norculisnwndi tt qus quidcm ci\ cx ca.mcl ior cll prinia , quc ^?'"™"' & '> cftpoft fincm digcftionis,quoniam cil propter iTr^ lupcrfluitatum oxpulfioiHm.&crtctiamqua ' " mliccs,& olcitationcs ciHcitmt frigus, & cutis lpulitudo,& paiica rclblutio , & cxpcrgcfaftio a lomno,antcquam complcatur,& cxpulfio c6 primcs . V innm vcr6ad medium tcmpcratum
'"ucsaccidi>,.v r.^ ^ <f'ia..Liain nuu
, ''^i diif "ra complctum:^cft
^'''iJunSn.i'*'""" ""^""^'''•"'"'Lvfli '^^
^'''ius &fil l''"'*°'^ft;V^co'-pus fitfolito ca- & colorc vf *'""^''' maS'"tudinc fui , §'tur,& ninn^^' f 'locumcntumquum t.i-
fifio,pe, '^?^""''»'& arcfaaiua cft difpo fificcarcrl .?3 ^"'"^'^" f"°
qi°„*''t « rcditioncafpcra. ' t F Ft '^=''"-''^''.^>& olcitationib.cft conucnicns.quum
S„tr"'^'"^-'^'^«'5-^«"-is:&ex •--■ft"^'«'-P-'"^— la. ^odi am^n^" ""ti^imcnti:^ cx multo iciunio .
ipfiaMfi^'''^^''"' "'^''■'^'t 'aflitudo: sut duo . Pfoptcr ex. " "'"'1"'' '^'''""*o ' -"»1 •■'«idit ''li'-tiSard^^-=^'^"^«'^'-'''--"
T A r I O N E S,
Et hec quoquc de ofcltatione ac pandiculatione cx Gal habes 2.defymp.caH.Scduide6- y.aph.f^inotaaoparc tmn^--'"^-^"^"^^^"^^^«nisviapropriiiL 'TT^'''''''''''''!''^^^^^^^^ Wion-? ^^^il^ingitiu- ibcundum fuarum ^ ^''^ ^;,,/;or /^,,,. ^
^"•'"s:aut?r^ "'?''"'" habft^qui ci cft pro- [''^'ftautS''''^'*':-''^'-'^!"''^^'''^-^''»'^! ^abetn,„.^_"'o •.cuius lanationis via propriu
"^iatcricn-i "^^^':"^'5iLLu- iccuiuium iuarum
?'^^eirad . ' ^^"""^^^^^^" i^oucris rc
^^ccudn ^^Po/itar um rcgimcn iliud moue ^^^^ in n '.^g^^^"^>^na«^ t^bi dicam. Et hoc ^'iincf^,. oportct tc maiorcm habcre foli ^^g^ndo iii maiorcm incutit tcrrore
'^''od nv, i ""'^ ctiam,qiiod cft ilib ca.Et fortafle ^^^r tres ^^^'^^^^cit,ma;5is cfttcrrcfacies pro
On,: H ^ob
.>^iut tros coniungcntur:erit hoc ma
T>c medicando lctffitudincm cx exercitio prouenicntcm. cap. i^,
D^f f ^//,^^^^^^li"m impcndcrcin mcdicl dolaihtudincmclla,miltisfccui^iric"T . tudinibus,cx quibus funt frbrcs.Oportct au& vt quum lalhtudo vlccrol a aDparucrit,ex cxct > ^^^^^ mnuiatur,fi iplhm fucn cau u , i cmn
^ aut proptcr ^[ fortitudincmrj aut ?o ^a m^^^^^ ' ^ ^um
obihtatcmraut proptcr fubftantiam . i^a "^^^ ^"^^^^ humoru,cxpcliatur. Qaod • "'^^uc ^l? '^^''^ oportct,cx iftis conditio ' n_ ^P^''' ^"^^^^^^^ ^ affucrint,iproru ? ^•-^^»^^^' ^^'^ei-rcS;f ^''^^'^^^^^^n.^^^nturierithocma- ^,',^^ ^^'^^^^^^^ ^i^^-^ciirrcndum critcumfamc & ^J" ^^tiorfu,.,V^^'/^^"^'^'^^'n"a;rcnianfcrit,dLiab. ^^^^itudo nan f 'P^' rchilat,verbi gratia.
^^^iiior V ir-^^^r ^P^^^^cmatoia fortiorcfl, 6c ^'^P^^ramai,? ; ^'^^ vlccrofa:fubftantiaa ^^^^ota . d ^curfu naturalivaldcfucrit ^^'^'i^obilir apoftcmatofa; modis pro- ?'^^ittcturrn''^ fortimdincm rcfiftct, & ''^^otafue ■/''P^^-jP^^am.Si ^cro non ualde ^ittctuf . ' ^Poftcmatofa fuper ipfam pr^-
r ■'^st,jpomaneadequaBipp.2.aphor.
r ^ leatma propii
cuacuationc^&refokuroncau^^^quodouAik '"'"""""^ ad partcm cutis,cum fricationc niulta,
Z}n T- ^^".°'?ofif " [PO"ticitas;&in dk bB.ftip.;«,„. te tioj,cdit,o„is,fiatcxcrcitium.& lut.";'^ E»nAtf..
qualitatc lcdcx qiv.-,ntitatc minuatur . & m dic , •
'° lUmMeTnM"'-"'^""'''-':'^''''^^ '^™- ''-^S: 1 ntmnde.cc phlcgmacruuQ c [in adipefucrit nem.
mteltinoru; ] f ncatio ipfum quandoq uc matu- ^ S. Jigwmris. rat,& proprie quu [ calefacicntium ] mcdici- r p '>"9b. narum ad iplum pcnctraucrit ^irtus.Olcu prc- HdiclS*" tcrca dcn ialicibus] in hoc multum confcrt, & olfrrfe pleu dc anetho,& chama:niilla,& hisfimilibus "'^' & [&apozimaradicutbctc,&ciusoleuminin' "n"'"
ftrumeto duplici,& vnguetii ex radicib.malucH Cc^^^^^ AVIC. M 4 &olci:m
Liber I.
num pertranfiuitiquanto magis fi fcbf cmg^^j raucrit? quoniam tunc non cft balncaiiciu • ^ ^^^^ mo cuacuandus:6c cius complcxio rcctint Qupd fi niiiil eorum ex balnco accidit,cii fcres,quum eius aqua tucrit tcmpcrata. autcm in cius vcnis crudi fucrint bum^r -^^ primis lafTitudo crit rcgcnda cum co , ^^^, portct : poftca ftudcndum crit in co,quo dos maturatA fubtiliat , & cxpcllit humoi^^^ ^ lo & fi multi fucrint, tunc quicscrit iniung^i^^^^ • n.^-^ 6c excrcitium dimittcndum,quoniam<^i^ ^ magis digcrcns,& minutioncm i'cbnqi-^ ' {jjj^ niam fccundum plurimum mundum ^-l ^^^^^ 6c crudum dimittit . Vcntcr quoquc ^^\^^oc
xxac xa... .w.. .v.^.^.. V...- maturationcm non cft folucndus,quo
^ t [ & mundificat.Quod fi pcr fcacci- non confcrt , nnmo damnum intcrt,^^^^^^^^^
^ olcum dc radicibus ciicimKris afinini,& & brioni2e,& oleum dc vfnea,& omnc olcum in quo vfnca recipitur.In laftitudinifaut cxtefluae mcdicatione intcntio eft laxare illud , qd induruit, fricationc leni calcfaciente in folc:& aqua tepida balncari , 5c in ipfa longo morari tempore:6c fi in folium alia vice,aut duabus dc fcendcrit indic:crit conucniens:& poft vnamquamqj inungantur balneationem.Quod fi nc celfe fucrit S [ propter vcnariam abfterfioncm, ^dfiSbfter" ^ ptoptcrea 9 olcum in cis ficcatur ] ad inunjcfidTfudorem, gcndum olco rcdircj fiat,& nutricntc humido & propterea ^ nutriatur, ctiampaucc quautitatis ! quoniam cum eo abfter. pi^g indigct nutrimcnti paucitatc , quam vlccgiturolcum. ]^q(^^^ hac quidcm lafiitudincm rcloluit excrht B. citium,"' -
derit propter groflas fupcrfluitatcs-, ncccflfe crit cas euacuarc.Et fi fucrit proptcr caufam vcnto fitatis cxtcndcntis : rcfoluct cam talc , qualc cfl:
vcro prouocarc non nocct ci , (cd rcs n ^^^^ calcfacicns non cft ci danda^quoniam^ j^j
xu.c ...x. Laic , ... humore in corporc diftundi ^acict. firg cyminu, & carui,& anifum.Intcntio autcm in ao operatio ^"^^^^^^^^ pip^f'
cius prctcrca nutrictibus poncnda \^^^'L^i\>. & capparis,&zingibcr,&accmm accapF^^^ -
& acctum dc allijs,& acctum dc _ 1/1'^''^^^^ & corpora ctiam ipforum,& t ^^^^''^ .jonci^* tx fccundum mcnfuram . Poft niaturaf ^ autcm>& apparitioncmhypoftafisinvr ^^^^ maturationan,plurimum da ci vinun^^^^|^, turatio.complcatur , & fiat vrine P^*!^ V^uiH; Sitquccius vinum,quod fubtilceft,& ^
apoftcmatofam lafl[itudincm rcgcndo : cft trcs rcs:laxarc,quodcxtcnfum fuit: & quod calciaa:um infrigidarci & fupcrfluitatcm cuacuare . Et hoc quidcm complctur olco multo tcpido; & fricatione vchcmetcr lcni: & prolixa mora, in aqua,qua; parumpcr ad caliditatc dcclinar , & quictc.In arcfadiua vcro nil dc rcgiminc fanorum mutctur, nifi quod oportct,vt aqua in qua balncatur,fit maioris caliditatis : quoniam
' [ in aqua vchcmcntcr calida cft quod ] inipif- & vomitum non faciat. I B. calida nelie fat cutcni:& non cft cius impcdimcntum,ficut
penetrationi» frigidKatis
"'"^* impcdimcntum aquarum frigidarum: qiu )nia . , cum co quod infpiflat, cft in cis ^ [ ambigiiitas tunoni» mala,& frigiditatis ipfarum pcnctratiojin ccr porcquod iam ficcatum fuit & cii quum iu^ macici caufa cft cutis ipfius raritas , immo hcc cft fccundum plurimum . In dic autcm fccundo rcdudtionis,cxcrcitiolcnitcr,& fubtilitcrvtatur , & balnco fecundum difpofitioncm dici primx:dcindc prxcipiatur ci,vt aquam frigida fubito ingrcdiatur,quatcnus cutiscius inlpiflc tur,& fitcius rcfolutio pauca:& cum hoc confcructur ipfius humiditas. Obuiabit nanquc aqua corpori,in quo cft tantumcaliditatis, q? rc fiftat ipfo iam infpiflato. Et ifta: quidc du? cau fxadinuiccm fc iuuant in rcmoucndo nocumcntum frigoris ipfius , & proprie quum fubmergitur fubito,&cgrcditur,& non moratur : quoniamcum moranulla cft fccuritas.Ipfcpre
De alijs difpofimmhus,qua fequuntur exercm^'* liquaabeo. Cap.. ^5'
Rius loqucmur dc iftis difpofitiom ftca mutabimus nos ad rcgcndunv ncm,quaj vcnit pcr fc.Etcx iftis qni^^'; '^^^^^ tas,quc corpori accidit.Et accidit nnn ^.^1'
m ■
tas,quc corpori
fricatione pauca,& balnco. ■ ^run^-^ 4« candafricarioncficca adduriticm ?^ j[if^ clinantc,& cum olco ftyptico.Et cx cis^^ ^|pi tudcqux cx frigiditate accidit, aut cx^^^^ ^ ca,aut cx multitud inc fupcrfluitatum' ' ,^ pr^ liti,^. rum grolTiticaut carum uifcofitatc ,^-^1^1 K,,^^; ucnit,vtinporis cutis rctincantur,at .^s^^^^c fitudo caufa cxcrcitij , quod iplos nu jc^i^'' I^^^n^ pro fundo cxtraxit , non cxiftcntibus ^ -^k . antcccdcntibus,aut crjt cius^caula^lo^^j^^^ ^^Pi^^^^^^
lcrcanutriaturmancinfine primchorc,-cibo qua^ eftcx frigiditatc,& ^^yP.^i^^^^^^i'^^,^^.^^^ liiin^^»/>'ant/-nniirn . idco vt iofr afin vicc iuYta colorisalbedo,& calcfaclionistarai
rulcntus,aut fricatio fortis & dura. ''^raii^'^ dor,& corporis rcuerfio ] ad rubcdu ^^^jjcf ,
1 B.<IaIcB.
humcdante pauco , idco vt ipfc alia vicc iuxta node fricari poflrit,& tunc ca;nam tardct . Studium quoque adhibcatur in cxpcllcndo fupcr fluitatcs abco,fricationc olci [ dc falicibusjcii quo ventrcm fuum non tangat,nifilaflitudine inmufculisfjivcntris fenfcrit: quoniamtunc illos Icuitcrvngcrc conucnit. & cius nutricns fit largius : & inco proccdat , caucndo,necius
nutrimetumfitmult^caiiditatis.Ampliusom ^ ^ ou^i-e*
iiemlaflitudincm,cuiuscauracftmotus,ipfum hocfignum,'^ [& rcfudat] cutis.& ]P^j.jtiappl
L-it,prohi mcdicandi funt cxpulfione , fi ibi ^^^^^o^y ai,'^"'^.
adcft cxcrcitium .Et hi quidcm in ini; . dis funt balncandi,in quibus dc latc d p & fupcr vcntrcm,& fupini rcuoluan ^^^^^ pcr pauimcntum xqualis caliditatiSjJ j^is > Jd,^^, dent,& inungantur oleis fiibtilibus, c ^^^j^ . < rcfolucntibus. Illorum autcm^qui^'^^,^ ^ niu tu cx cxcrcitio.fignum cft quort ^ ^nia «1j ^
dimittere,quum cius fignum incoepcrit,proh bet ne accidat^poftca rcucrfionis cxcrcitio vtatur vt motiis tempcratus adcutemmateriascx m B.quietesil. pcllat,& cas fricatio rclbluat qu? fit intcr - [ il Urummotuu. los motus]in ipforum conliltentia. Dilpoiitio prxtcrca ipfius balneationcm cxperiatur : nani fi cx bahico accidat ei trcmor j tunc rcs tertni-
fluitas,poftca rcgimcn adhibcatur, q ^ jn uatcxbalnco,& inundionc. QJi^ .^ioii^y V incidunt cx pulucrcaut cx forti tric .j^iiC^^ ffis cft cis balncum ncccflarium,qn^j ^,11» ^ cx olcis. Etipfiquidcm fricationc debcnt ante balneum, & poft ipi^^'^ '
^iie qmim
^''en 5. Do(5lrina
crii- ■srf
f-^nt cumtef • J 'Pfi 'S'""- medicandi
"l"«parumZ ,-.'8''''"'^'='^^'^Verata:aut . terfiP'f'7b^.^dcahduatcmtrahant.Etfimili '^■'«ia tia,autaccXfi?l'''e'^'''='''^'''S'''«'a^^
»^cMerit ma r C'" """i*-] Q!Lod fi iftis ' "'fcuerS^t^^^S^-i^d-cibumi^aconfcrt ^itioru So mod^''^'^''''^''''^^''^ ^liquod cxcr
''ed..& bib5Hf ;t^''''^^'^'' & '"ultitudinc come •"•i^ C dkuiff°'''''^' ' "^i"''"^ «'i' '"S fie «iSuSr'''^'''"'"''''"'^'^' &P^° '?dat.QuoH fi °P^':.3".°'ics mcmbrorum '''Parricult ^°h"^*'''=' t"etitantcccdcnte; «aliquo'eoS'''''°''" '^«'^tincbitur. Etfi «ominauim, l?^""'''!"*"""^ proximo * '«multa '^''''''^'''^"'""'«o^iofitate,
«'"mTfo.Shn '.'''''"''^''^^'^' *^""^' '"'""ge'» ^'.^ficca fin l"^'"''^^'"°''^f"""oncalpe oleocMcff °''^° V^"' fricatione cum pai,- ^"^•n quil^y""'r ^''P'^^'^''"^' ^'«cmficcitas, l^ffitiKlh, f " 'A"'" '^'^ '^"""'='"t exgcne. ^'"^ medk^o'.'" ''- • ^ 'P''"'' ^'"'^'"°' '^^'
l^fftudimspcrfeumentis. Cap. rp.
V^a fi?,'' ^"''lem difpofirio cognofcenda "i^^^autcv , """^ '^f'''^'"" fit intus in vc- ^«tore drH '''^'"='5-Quod autcm fit in venis, cx 't'«ntiu,m! "■'■'"f''^ '^^ dilpofitiombus nu
1 m,^ Hr?'''""' ^ '^«^l"'^^ '"P" '"tcarun." "''" '" ucnisgcncrari folcMt, ' au "^^"'^"^^^^"f^eloc.rascxpcllcndicas
& fi fLipcrans fucrit fangu
.^PParucrin! V ^F^^^l^quidcm fignificationcs . ^^^^:<Sc ^^'^''^.^.f^^raoitur , quod in ucnis cxi^ %crflu}' ''/f ^ ^unt;extra. Qupd fi lafTitudo cx
ucna; ,n
P', '''^ms,& n„„ ' f«i"citcicxercitium ^ [ rcucr. K. tilo uie^S^n^tumrcgiminis.quodincapi. L .?'^'t.uStr;'.V,]A''L-'^'''''P'-P"r
ianguis:minuescum:& fi non;ucntrcm folucs' aiit facies hoc,& hocfcGundum quod tibi vidc bitur dc fanguinc. Tibi tamcn cauc,nc aliquid horum facias/i cognoucris, quod uirtus fit dc bihs.Gcnus aut humoris cognofccspcr vrina & fudorcniA difpofitioncm fomni, & ui>ilia rum. Quumq-, fomnus fcrcmoucrittcrccaitc eumcumrcgimincbono;ciitfignificatioma-. ^ la. Qupd h cognoucris,qu6d bonus (ani-uis iii corpore ht paucus,&,9 humorcs crudi iunt fii pcrantcs^ t[ ]faccum quicfccrc:&; daci f t R Jfmfr^.
ad comcdcndum,6c bibcndum rcm, qux fubti phicboctr lict,& non dcs ci ad bibcndum rcm,qu« multa ^ habcat caUditatcm : fcd da ci ad bibcndum ah quid,in quo fit icifio,ficut fyrupus acctofus dc mcUc. Quod fi tibi ncccfib fucrit in uirtutc fub tihantiumaugmcntum prasbcrc ; poncinillo quod comcdit,6c in aqua hordci , quam bibit; parum pipcris.& fi ncccfiaria fucrint;diacyminum , (Sc d latrionpipcrcon proptcr humorum cruditatcm:daci hcuttibi vidcbitur antccome ltioncm,autpoft iplam,aut in tcmporedormi tionis,&fitciusmcfuracochlcariumparuum, & diacalamcnthum qiiidcm non cftbonum,
qnoniam pcrtranfit tcrminum in calcfaciedo 61 autcmpro ccito fciucris humorcs crudos in ucnis non clfc : fcd in radicalibus contincri mcmbris ,fricationcm adhibc:(Sc pronric in ma tutimscum olcis laxantibus . & daciadbibcndumcx calcfacicntibus, utipforumcalcfaaiio ad cutcm pcrucniat.cSc iniunge ci quictcm longam: pofica fic cum aqua tcmpcrate calida bal ncari:(5c da ci cx diacalametho abfquc timor • lcd tamcn oportct vt fit antcquam comcdat,& cxcrcitctur.Qupd fipoficomcftioncm ncccflarium fucrit ci,quod rftomachumjiuuct:noa dcs ci,quod fit uchcmetcr pcnctratiuum , ficut S B.t diacalamcnthum,;cd iicutdiacvminum,6c dia trionpipcreon:hiquc,quodcxquolibcteorun dabis,rcs modica:aut diacydonitcn. Et pofilbilc quidcm cfi,ut quod cx diacydonite dab fit plus eo,quod dabis cx illis.poftquam confidcn^
talis,tc dantc ifia. Iftis prctcrca cofcrt olco infi
iiuoH?"!','?"^^''™ ^'^«"^'.-tcum Ul^^^
f' ^"•«itiiim ^4 r , i ' > ^5"? acciditpropter '
% '«excrcif,,':'^''" a tadmifio fucrit.non cogi- j-efina & dunHVA'"",'""'^' rcina.autcum tim ud ''''5^'?calr'--''™'"-&''^'^"gcipfum'[fcm 5° '^'""'«htimo,»,,, ■■.If '"^«urcum"^ '''P'^'^ uentrcm ex olco,& bal , ,(i V P°tucr,> (t^"^ tcmperata,fi balncum tolera- ,ld . ""••SSc ' .''^^."'i^lum conditionem quam di- ^3 ly^n chym^3T^ q'>° J diximus , cuius ■ (ii. f'^quc -0? ' fitbonus, quodfitcxgenereco
'ar'*>i ^'''dc,n „(1 r1"c multum iiutrimctuiB a ' ■
"oiitn ^ '^""' hordeum ^ f&ftelta & ex ^^1 r ^ ^t^i^^y '"'no,& diatrio
"'.b ftis cu ''""'m ,]& de fvruDis fit l\^,„nnc .L?. '" '^'^'^ itcundum o,
■flS. """omam .-^'"'^^'"^''' "i'u..i ei no Zhibear T"'^^ 'llud.quod cft in venis,d,gcrctur,& eir'c
i> > ipfi ,f„.'"«"'-^'» & prouocl,^s ucru^^^^^^^ Jf,'"' ^ 1-olicitudolius . qacft?x.
L"""' >ce P^'»"^ ''="■= debcs ^[illud,in quo fit ^"/f "f ^^^'««lamethum.quemadmodf, fcis .
' " fi,"" fubrii^A"- '''^ft'^^ ex eo mutetur ad a ercns, & impcdicns primum .
*"erit; hum^ .?i'^'' '■' iioc regimcn ci no pro '" q"'bus rcs dua: coniunguntur : ab
'''*'«i-ibiadeauupera.u6crgoeuacur ^'""^'•'^^clie.iientcrtrahente adcxtcriora,aut
t lantc cigo euacu4. jntenora , cuftodirc dcbcs . Quaproptcr non
"^''^e,&: eum;iiiiiuo rac cu ociari,& dor- -„ fcinpris h„r„^""'"^""'^"."'^ "i<--i.vm.umautcni."t j PctlAv.'-"'- famclicum:& inu,,,.,. inrnm crr..„ ^° laT? ''""°.'"« "i "enis , & foras fimul cflc •
h r^n t o''?'^^"»?'!"^''^ fucnnt:prius
Taut ff '^'S^fti«'^emcum diatrionpipW mquo fi volucris, adiungepctrofcl.nim cum
L.^1tnof'"'^''*'i'°^-''''''^™ m"mht toftn "'''■''''"''"'^"' P''"""idi»ealamcnthi, poftquammucnsex co, quod accepit
fensS'''^^''^^'''"''^''!''?"'^^"'^?^»^^^^^ Icnsmhocfecndnn, ordincm.donccad ulti
i R. cum excrtio leucrfionis
cito vomitum cis darc debcs, ncque quod vcntre infcrius dcponat,niri antc prxmilcris , qux fubtiliant,& incidant,6c maturcnt,ncque ctiam cxcrcitcs cos. Qmmiquc lalTitudo quicuerit , <Sc color mcliorabiTur,6c vrina maturabitur:fricabis cos multum,&: pauco cxcrcitabiscxercitio , &conridcrabis,fialiquid?gritudinisreucrlum fuerit : quoniamtunc dimittcs , 6c fi nil reucrfum fuerit: duccs cos ad fuos vfus ordinatc, do nec perucnias ad illud, quo folcbant uti cx balneationc,5c iniuncl:ionc,6c fricationc, & cxcrcitio,6c ad vltimum tandcm vnguetorum^quibus vtuntur,virtutcm conforta . Qupd fi alicui iftorum laditudo rcucrfa fucritcum icnluvlcerofo: rcdi ad tuum rcgimen,6c li abiquc vlcc - rofo fcnfurcucrtitur : ipfum cum ' [ rcucrfio- ' nc 1 rc^^<\Et fi miilx tibi adiicncrmt fignincatio ncs,6c%rtis lallitudo fcnfu pcrccpta non apparuerit:permittc cum quiefccrc. Lailitiidmis au
Liber I. J
fi tihi neceffe fuent &c. ] qim cx GaLlocO ckato def^E funt , difirepare ab illo yidetur y quum /V dmam^^ maxime probet , commmdet(]^: hic vero darnncU
Part 74
calidim .
*Z)c regimine corporum, quorum com\ bondi . Cap.
COrpora ifta', aut funt quibus ^^pc^" jjn' ror , aut in crcationc [ malc ^^^^^ jtci' ^ pcdita. ] Et illa quidcm , quibus inp^^^l^^j^^jiiiiit^ofli ror,iunt quorum complcxioncs "^^"^. ^joni^ conuenictcs,fcd acquifiucrunt comp ji^it|L . malasiii hora proptcr longumcrroun^^^j^^i-iJifi giminc , doncc incis quicucrint. [ ^ ^fadi-fcjiid, impcdita] funt,quorumcomplcxiont- nipebii, ce '[non iunt conuenicntcs.Eoruni bus ilipcrucnit error , crroris pars in q '.^ tc,6c qualitatc fcicndacft:6c cuin contia . i
ruerit:permittc cum quieiccrc. Lauunauu. au l^,^ ^uauuuc ici^i.^a ".nir cx
tan cxtcnaux cauia eftrcplctio linchumons dicanda,6c hocfortailccog^^^^^^ maUtia.Etciusquidcmmcdicatio in corponD. tioncfigura: corporis. [ li^^P^'-^^';^ cori>c(i, malx complcxionis, cft minutio , 6c rcgimmis iunt, diipoiitiombus quorum acua^ ^^^^,
mauxcomt , ^ ptio cx complcxionc eorum prin^^' . -^^^^^
corum compoiitionc. ] ab cis igit"^ '^Hti
k B.nigra.
1 B iirmctur
fubtiliatio. In corporc vcro,dc quoloqiumur, cft fubtiUatio,6c incifio tantum^poftca aduuictur cum quibus dcbct.Apoilcmatoix autc mcdicatio cft fuccurrcrc cum minutionc cx vcna, qux pcrtinct mcmbro,in quo cil pUirimum lai fitudinis,6c in quo laiUtudmis apparucnt prmcipium,6c cx ^ matricc] li no intcr mcmbra iuc
corum compo] mus , nominando fcncs .
A N N Or AT 1 O Nt^'
DefeSius corporum ah optima conHitutior^^ ^^f^^^
cipiumjOCCX^^matriccj unouuci iu<.uiuia i.iv, ...j...... v.,^^,»,,......^.^».. ^^•^-
rit inxquaUtas.Et tbrtairc ncccifc cnt iplum ic- ^ fertGal.$.dc tu.fan. Scd addit ^tatcmA
cunda dic minucrc, immo adhuc ctiam m tcrtio. ergo ipfum in prima dic minuc iUico, quu apparct,6c non tardcs iUud, nc in ipio [intun-
m B. aut rorbtlio tx candaiu-
o B. asfiibegi
dantur.] Et in fccunda dic,6c tcrtia nimuc cum in foUs occafu. Oportct pra:tcrca,vt fit cius nutricns in dic primo aqua hordci - [ aut kiccus fpeltx] ihnplcx,niil accidcrit lebrisacd li tcbris fuperiicnict, aqua iiordci fola. Et die lecudo iit iiUid cumolco infrigidantc,auttcmpcrato,iicut olco amygdaUno. Et in dic tcrtio fit , Ucut ^ Bferculucx. " [caro cumj iaaucis,autcucurbitis,autmaluis hortulanis,autacctula,6c cx piicibus petroiis iii « [tiurcalbo,] 6cinhacdicquantumpoihbilc fucrit, a potu aqux prohibcatur . Quiim autcm in dic tcrtio iam non potcrit tolcrarc, ncq; po tcrit cibum bcnc appctcrc , 6c digcrcrc , dabitur ci hydromcUaut vinum album iubtilc, aut tcm pcratmti . Et cauc , nc poli has cuacuationcs ci tnbuas,quantumcftncccaariumcx cibo, lubito- quoniam cibus indigcftus ad vcnas trahctur tribus modis: vnus corum cnt,quum cibus fuc rit paucus, ftomachus crit auarus , 6c contraria crit cius virtus rctcntiua virtuti hepatis attracli ux:fcd quum muUus fucrit : non crit cxco ilomacUusauarus: immo fortaftc attracliuam hcpatis iuuabitfuavirtutccxpuUiua: 6c fimiUtcr omuc rcccptaculu,quod cit ibi prxccdcns com parationc cius,quod cft poft iplum. Et icciidus eft,-qtioniam multusnon bcncdigcrUurin fto macho.Et tcrtuis,quoniam multusmultumvc nis tranfmittit nutrimcntumiquod vcn^ etiam digcrenon valcnt.
minit. rcliqua pcte ex eodem Loco DOCTRINA III. DICTI
Et cfi fermo vniuerfalis in regendo fenes.
VMMA rcgimini^oi ^(^ [ opcran] quod cal^*f J^jjbUJ' humcdct limul cx nuti ^^^y 6c balncis,6cpotibuS; .3
no prolixo , 6c n^o^^ [nW^^^'\C wn^^.^- lea:o,6c maiorc qu^^.^^^^^^^c^^' ' ' (5c cx aflidua vrinc corum prouocatioi pulfionc pUlcgmatis , cx corum ^^^^^..^•^1'^; , viam inteftinorum, 6c veficx, 6c vt i"^' feii^ . Il tascisdurct. Eis pi-^tcrca miiltum co ^^^^^^^^^^^
catio tcmpcrata in quantitatc,6c qua^ fiacl?^ jr^h oleo: dcindc^ [cquitatio,aut incclii^; ^ fuerim ab cquitationc . J Ad ilUim ^^^tbi^ J J<; exeisdcbiUsfucrit,fricandum,(cm^i^;^iiqii5o. dcundum crit. Ex aromatibus pi-^^^^^';!^ q'^ jiN bcnc rcdolcs odorare dcbcnt , 6c pr< f "^^^ calidum tcmpcratc exiftit. Et oP^\ .u(?^^^!i' dormitionem cum olco inugantm • J^gcq Uocvirtutcmcxcitat animalcm: tcntautinccdant.
A N N
OT AT 10 NB^'
Vlurihus rem h Ifbro demarcore
Dcfcnpta & h^c exGdfimt Adefan. tu.fed vlde & Faidum lib. I . Nota,quhd hic author m ijs yerbts. [Qifod
hanc profiquitur Gal ^^''^^^ yipet^^ 4' . quihus locis , quia '^^'^ f fiigido funt & ficco , calefkcientemiUiSy ^ j^.^.^ 0^ , ri^nm in^iituit . Oppofitum tamen J^ipP. ^^jffi. ^ lib.de falub. di£t, Scd yide Gal, in eiu.s lo(^ de tuen.fanit»
Fen 3. Do(5lnna 3.
^ C" aHm 'P*"'''"'' Particndum , C"iKiH,rd ,! nutriendi ibnt , lc-
& dcbilitatcm ' F,""" fortifKiincni
tanol '1 "d nominal.imus.Et iux
tum fitantcconieftioneni.pfoptcrea ut corum cmat ucntres.Qu6d ficori;m natura.-ralkcr fc habucnnt,utunadicIcnianru;,alianoivcxcu ratur lolutu,f,.& lubricatio s [ twtimw J Qu6d fi fucrmt naturx corum lcnitcdic uno &fon ftrmgantur d«obu,s d,cbus : imficictci aUquM talclicut uoluL.il,s & aqua caulium,& iuXa cft intralcmecarthami cut ptifanahnT Jn; 1: tcrcbi„thu,a ad magnitudinl vSs au 1 S^''
t Kift.
- Ji-fc ficiir^ + "'"'''*°''5<:acuto,& dcficcatiuo ^ ni^adlSc '^^""dummodunrmcdicatio.
^,, '^niciicunt.iicutquod (alitum eft , &
jipo» -f >-uci coincdcrinr fir„t n„„ i , i F""""; " ^ kiu^-uc quu cx oico dulci iucr t . Ab
Zt. ^lon8ias,& ca ftl^M^ ' ^ «'^'"«/"^f' «clyftcri fibi caucat.- quoniam ipfo
''••"•na.Mimaliim V nH^ i •^'"'*'y''''=- " ^"'"fi^-il^tfntcftina. Huniidu ucroclyfterc. .^^'■'"''"^nturmc^Sst tiSs &r^^^^^^ & vnc-tuofum.cft cx rcbus imgis cis conC
fi fccund „°" '■'■'^'''''•■'•"'"'^'•^ cucumcrib. Et
Iiiia "ntt SX?'"'''''"''''''!"''"'-^'^'^ 1 «'"'sacS W 'r falc,& cx aroma
r*V cis ,K,n ' i"-""!'"^ '^^ contrarijs : lcd ra- ,C^u,„4"'™' '^'^''^"eis fintlhpcrfluitat'cs . ^< '^i aant^b,"'7''=*^' ^"'^'•""' nntrianiur cx ^'''•icibo v' ' ^ "'r"'''' l'""^" i"'^t'lit--»tinis '°^'s,qui cx?, fi'''^'''''' 'pfodiccmu,s.Iac uc jo f«t:& i ',x^ 'P"' L>cneappetit, & digcritjconucntrk 1 -^-"^ ^^^'^^''"^•ni i" parte hcpatis , i'^'«m:quonii^;?f:i':^fi'':!P5Ji':'.^^^^ ... ,
pofita cx mcdulla carthami , & dmijro^Xs hcuum ficcarum,confcrtcis . Sitq; ilhici quod ex ca in potulumitur:ut magnitudo nucis .£nc nia quoq; cum olco cis confcrt;quoniam in ip lo cum cuacuationccft uirtus mollificandi intcitina:& proprie quu cx olco dulci fucrit . Ab acuto autcm cly ftcri fibi cauc.it: quoniam ipfo
^Qfenvn" i^^npt,nequc pruntum,ncquc do
^^'^ '^Zt^s^^'' ''''^^^' caprinum, 6c
. ^^^^ini efl o . P^^Pnctatibus quidcm ladis
? J ^^mcn ^^^^^-^^ ^^^m eo fal & mclOportc P^-^^^c^ntur^obrcructur, '^^'f^^^ncr. '^' ''"^^^" fintpoticc, ncque
aute 1^'" Oic ^^»^t)funr r ^ ^ "i"^^^^^ ^'^i^es uelt:i dc-
''^^^>quJr^''^^ '^^.^P^""'^^P^^^^^^PC»n'o '^"Sc oico ^^^^^J^^^ condita cum almu
^P^oruni P^opi"ic inprincipio comcftionis "^^' iuu;.'. Pry^''''''''^'"^^'^''^^^^ mollifican-. r^nfueue^^^ • If ^l''^^"^ confcrt, fi in lioris bei-.^.- .^^^^ntdormirc;utdormi.inf 1 7i«o^;
"^^nt ex +'""t:Et.fi'nihtcr plurima corum,qu.T: '^'qua['°"^'f''"lidis: fintq;cumquantitai ^"^'corp '"fi'^ «lefaciant & Jigeran/, & non ' '^"tricnri., "cccnt:quoniam oportet vt corum nr,^,.;.,,, i' '
s«'Sab':r''°''^^''"^'^"'^^^^»"''^''i"?"°" JLrS';;:'''"'
^«c di,!.v '^'■l'"''' lecundura uiam calcfacie & fi i -72"'""'^^^' ::^-^ei:uS,^,"oni^t.ndum,uiamficcaa ^^^^^
0 iiuiiuuu ucro cmterc , 6c vnctuofum,cft cx rcbus magis cis confcrcns, quum ipioru uetrcs aliquot dicbus conftricli tucrmt. Sunt pra^tcrcaalia^mcdicincucntrc'^ Lloiuetcs,] quas in antidotario nomu^abimus, Oportct ctiam utin fenibiis, 6c dccrepitis,fianj cuacuationcs abfq; mmutione, quatoplus pof ribilc|^f ucrit: quoniam ipforum ucntrcm tepci xatefoluereefteismaiuspr^ftansruuanS:
'Deuimfimm. Cap. j.
T ^-Inum cis mclius , eft vctus rubeum, vt vri- V nam prouocct,& calcfaciat fimul . A no- 110 autan & albo uino fibi caucant; nifi fc poft comcftionem balncauerint,& fitim habuerint
1 unccnim dabitur eis uinum album,& fubtikpauci nutnmenti,ideo utfitlocoaqiia:. Ab
ScauSr' " ""'^^ ^ °PP"«'""'
'^'"'dff"'«'M&alhumagal.probatur.fiundmsrmn, hocfembHsaGalprorfm mmik cenfttur ^
,qu.x jo ^''^''''"'^"^"'"'"oppnatiombus. Cap. 4.
'"-"nt S\?cn mff ''"°''P""'°"«''3""'' ^-"0^ cit c.i,qua; cx uini prouenit potatione-crut apcricnds cumdiacalamentho, & di.atdonpi!
R^'><Sc dT,'.Vn'r'l'""' '^c^ndura uiam calcfacie &n];f i"'''"'^^^'°"/PiP"is '"P" ^ inum. '^J-^* ci ucr?C^''^, "°'^ '■^■"•ndum uiam ficcan „Jdan ^ comcdcre confueucrint : co-
nmrl.T'^''' ucfcuntur,ad fuas lenicn- & proori,?n '"^*''"?'^^ "^"'tnm confert , ^'^^'^lubil c ^''""""linntcofporibus coru ; mflter aiV.?'"r' '^Pf"'^"oncs accidcrint:& fi- ■ , *'^"f'3 c im'?^" ™'^"^I'^^ & '"^•'^ ' "t boni fii "a •> rmn ''''j^.'^ JP^ ""^ P^»
/»fici, P"lypod • """:' ' &0ICO condita , & radix 60 TJ"l°^)f'''f' ]/""' l^alneo & oleo, » B.hu^eaadf. /^^ ■^''tinim";S'''"'"t">-cgallina;pofitafi,crit. LnA' '1'^!'/'"''^ ^ ,• /' «tiiklcm^l^^f^-iiJCiniurecauUiun.Etexeis r ' •^'''"'"''^'"'''^'''•omcl;confcrteis,& •> ".•'•■■<'*" -n A ««"^"^^"'^"^'"^''^ontunturad fuas molh: J'^";;^^ ^osfacict, nccisaccidat oppilationes. Tr.'""''-
i^iif.iunt f ^'"^ ipforum corporibus cofc- «'°'°/'^s UHiaurarum.poftqiiam in ipfo ad- K f^ficus iw'^f'^'i'^ibus,ficus,& prunainaftatc- ".'"'"f^entCfioppilationcminaliquofcnfc-
■ "'^'^"liyei^^.''"'^? '" aqna & mcUc, fi tempus uIa ™f "tr°'^"' P'-^'^P^'-«ionem ad ipfam ) ii-
■ ^ "'"'•«cumtamen oportet, ut hoc to ' ^f^ ''' " P^-oP''"'^ ' ««■"t ^^'ncn apij, &
■ Fcuct, ur noc to, ^,„5 ^jjx membris vrina; . Qudd fi oppilatio
H pctroifa
pctrofa fucritMjicriatUf ex eo,quod c{\: fortius cB.^vkhjifliu iicut ^ [ pctrofclinum.JEt fi oppilatio fucrit in pulmoneiapcriatur cum aliquo, quod (it ficut fiyflbpum-, 6c capilius vcucris 6c cailia iignci^ , ^ his fimiiia .
^efikationefemnt , Cap^ 5,
OPortct ut in qualitatc-,&: quantitatc fit tem perata , & nc vlio modo mcmbra dcbiiia cum ca tangantur^ncquc dolcntia.Et fi fricatio uiccs habucritintcrpofitasiin vicib. panis grof ilsautmanibus^ [afperis] friccntur;Iioc nanq; cis confcrt , & intcrpoHationcs argritudiuum jncmbrorum eorum prohibet ,
dm uldetur, quandoexed ^tametffpdrthmrf^^.^^^^^^^^ cxerdtatw in hoc cafu laudatur , ^iritum ccr^ i ] thfequifolet. ^
DOCTRINA QVARTA' '^^^
Pc rcgiminccorporis , cuius non eftco xio conucnicns.Et funtquinque cay
[o Vo^lrlne quart£ di£lionistertie dereBfication^
« B.alia litm •
;nioms fuperfiu^ caMitatii .
Iccmus quod mahtia compi^^^j^jffi «, calidc,aut eft cum sequaUtatc a
i l.c|jilcpfia .
V B qnoJme-
dictas corporis infenox afi*u>
e t B. ^ diuer* fujn.
d B. Alia litera. quac admcbru dediftare timettrr.
cap.j. Fcn.i. Traft.f.
EXcrcitium fcnum diucrfificatur fccudum difpofitionum corporumcorum diucrfitatcin,6c iccundum ilUid,quod cis cx xgritudi nibus accidcrc folct, & fccundum ufus irforu in cxcrciiio. Nam fi corum corpora in vltima fucrint cqualitatc pofita:conucnicntiaciscrut cxercitiatcmpcrata. Et fi fuerit in cis mcmbru , quod nonin fua mcliorecxiftitdiipofitionc, iit cius cxcrcitium aiia fcqucns cxcrcitia : vcrbi gratiaalicui inc^pitin capiteaccidcrcucrtigo, aut ^ [apoplcxia,] 6c matcrie ad coiUim dclccn dcrc,& frcquenter confueucrunt afccndcrc vaporcs ad caput,(5c ccrcbrummon cofcrt ci cxcr citium,in quo caput curuatur,aut dcclinattfcd excrcitio uti dcbcbit,quod fitin inccclendo,(Sc currcndo,6c equitado,<5comniexcrcitio,'^ [qd fit abfubtilianda intcriora.] Etfixgritudoin partibus pcdum fucrit, excrcitijs utctur,qug fiuntcx fuperioribus, ficut manibus contrahc^ rc,& proijccre lapidcs, 5c cleuarc . E t li xgritudo fueritin mcdio,ficutfplenc,6c hcpate,& fto macho,(5c intcftinis^erut ci utilia cxcrcitia dualum cxtrcmitatum,nifi fit aliquid, quod prohi bcat. Qnpd fi xgritudo in partc pc^tloris fucrit : excrcitium inferiorum erit ci ncccftarium . 6c fi in rcne aut vcfica fuerit ^ non eonfertci nifi fupcriorum cxcrcitiu . Et hxc membra in cxercitio penitus non ordincntur ad hoc^utcxco fortiora fiant.Et hoc quidcm in icnibus diucr fum cft ab co,quod cft in alijs ctatibus,3c ''t [
] in primis ienibus quibus confcrt plu, rimum cius,quod confcrt lcnibus.Ifti nanquc nicmbra debilia fortiora facere dcbent ordi^ nate,fecundum modum exercitij , quod eft eis connenicns,6c in quo funt. Membra vero infir mo cft quando excrcitatur , 6c cft quando hoc non conccditur, fcilicct quum fucrint calida , aut ficca , aut fuerit in cis matcria , ^ [ qnx ad putrefailioncm decUnauent:]6c uon fuerit in cis maturatio .
*Z>efcripta et hizc funt de fenum tum fri&ioneytim exer citationeycx Galeno s Je tu.fan.et Taulo lib. 1 . Sed quod de curfu in uertlgine in pofteriori capitef ribit , ex (jaleno ct ipfum loco citato decerptum, dubitationem facit.quum in uertigmofis et Auic lib.^.et c^terimedici omnes quie^ temprccipiant . quod prffcrtim dc qumeAcnrfu ftatPim-^
paftiuarum^ aut cum "^^^^^'liiiaii»!!;^' tis,authumiditatis. Qiuiniau^cn^^^.oxy,,,
b^paftniae liierintx-qualcs; ^eicmusqu jj,, ditatis au^mcntum crit fccundum ^^^"l^ ji:liC' 6c non crit fupcrfluumr^ [q^ionianijii
> carct. (JuLim autcm calidum cxiftit cu ^.^.^^[1 rc;poftibilccft,ut complcxio i^^^'^ ?V.'yero^''^''^ tionc longo rcmancat tcmporc.CalKt ^^^^^ijy. humidiratcfocictas non durat: 9"^!.^^,^^^' miditas quandoquc fupcratcaliditatc ' jji tinuuit ipfam . Et quandoquc calKhta .r .^^,1 humiditatcm, 6c ficcat cam . DifpoUflj.j^^sfii' habcntis complcxioncm , in quahuni ^^^^^.j^ta-; pcrat: mcliorajitur in complcnicnto tij>,& fict a:cualis in eis. Qiuim autem L^.pjet,
> dcrit: |humiditas cxtranca augmetati i 6c caliditas rainui.Ergodicemus,quo^^^j^^,ii» rcgcndi complcxioncm habcntcs c^^^^^rU^'* du abus cft coUcaa intentionibus: ^^^^^j^di^''^ cft,fecundum quod eft uoluntas ^^^," ^^qU^^^ ad a:qualitatem , 6c altcra cft fccundu»^^j^fr eft voluntas confcruandi fanitatem> ] Primam vero habcrc non poftunt ociofi,qui fuas domuerunt animasic^^^ -ji^ prolixam tolcrantiam , in tcmpore ^^^abW
4^ natc ad xqiialitcm rcdcant: iplbs ^^^^^i^ ordinc rci^crc , pcrd ucet corum corp ^,^^{11 gritudincm . fcd 6c fccundam ?oiii^^' (ot^^ • corum rcgimcn cx nutricntibus.qn^^r^f c^^^JJfit.^^
fint( lcri
it conucnicnria complcxionibui:^ «t.,^, ructur ianitas,qux eft cis repcrta.^.jj0ii itcm complcxioncm habentium c ^^ri,
lcructur ianitas,qux eitcis rcpcit«.--j|^ autcm complcxioncm habentium c .^^^, duabuspaftiuis tcmperati fnerintii^^^j^uiir; principiorci ipforum.propinquioi ^.^^jic^ facict illorum complcxio dcntes, ^ 5« cius narci,6ccruntfacundi,6cclanii^^^^ispj. ucloces ininceftii . Quum autem m '^^^j^jita ceftcrint,uinc€t in eis caliditas,6c aU^^^j.diC' turficcitas,6c accideteis complexio :
ua , 6c in multis quidcm corum ^^'^^^^cnii^?!,, rubca gcncrarur.Ipforum ucro rcgn ^^^jjjii^j nia ?tatc dcbet eflc ficut tcmpcrator^ j^^^iL Et quum mutabuntur:fuum mUtat»'' ^.f ip' . ad illius rcgimc,in quo claborabatu ^j^^^ jii^^^ prouocctur urina , ct
cholcracuac^^^^^iii;^ fecundum unam duarum psirtium ^ . clinant fupcrfluitatcs, fcilicct P^^!?^Li3t^''V tris,aut partis uomitus. Quod fi juH^S dcponcndumhiunorcm,ct enacuan .j^r fuftccerir.in uomitu quidcniadm^?^^ (oKr^^i leuibus ficut potu muUae aqux ^^^^ -i,id^f j aut cum ^ [t uino. ] Et in folutionc q j^c^ Uisfit cuiii ali^uo ; c^uodfit fi^ut ^^g^i^
K?"''* chvmi f "tcibusdctur e s, qui fit boni
C au^M^^'°"^™ ifcnferinttcnfio-
' Poft^om S.n'^''"'''^ = ^ ^ bal„cat.itcm ritiua ri?'':iT.''^ 'l'm'"ant . Ha:c autcm apc-
, tucrit.6c antcquam iccundum fumat ,
'intcr quam 6c comcaioncm fc
. i^l^^'^n qua ba np:infM.. T,.^ ....... r.^ '
balncationibus fudorcm facientibus,5c cxerci ti)s luuantibus eos ; lic^t enim aliquo tcmpore inhumiditatermttemperati: accidct tamc eis ut humiditates in iprfs propter frigiditatcin gencrcntur. Illorum autem in quibus cu hoc cft ficcitasi rcgimen oportct ut fitipfunimct rc gimen fenum .
regmmle corporum, qu^e relociter agrltudines incurrunt , Cap, 3,
ISti aut autem ad hoc funt parati propter rcplctionem fui . Et tunc quidem in ipds tepcranda eft humorumquantitas , autproptcr humorcs crudos,qui in cis cxiftunt,6c tunc qui dcm tcmpcranda cft ipforum humorum quali tas, & eligendumefteiscxnutricntibus iliud , quod nutrimetum prjcbet mcdium intcr multum,acpaucum. Ethumorum ipforum quaa
fP^L foK:^^P""^"'4cnd & d,u
<^'SSl',:':^°!","'b''-^'^cr&'^^ nutnmait,,&augmentocxcrcitii,ifricat.o-
11 li*
Pi^rclcS*-^'*''','!;'''!^™'^"'^ «"^.^^'"''^"'''^'^"^^■'^''danif&fic-
PlcxionenX^ ''/ ''.'•S,'"^*'" • Qii' ^«'W"
«^fcfoSS?'^'"''^^^"''q''°'<'"'''t'= "^°tu.qunn f '^"'''^'«'cfaciat: caucndo a 'c facht X '^''"llitionem appare
'^^ueredel^j M*^" plurimum abcxcrcirio fibi ''us quidem T ' ''^''5"' ''°" confucuit.Et nicncm,&: 'Jif'*'"^ «ctcitentur pott euacuatio ftudeant "^''""y^T'^"»"» c°nicdant,&
"linutione & euacuatione. '
^4 otf
i i» fe,,si f Uefr^um.ukaqu^m miofis hiliofam
t# '•^'«/otel''™''.'''^"''-'''''?''''^"»'""/''-^''^'"'-. t^.; '■'"''"'«.co»/-™. , ^"^'*?''"'' ^'''"/'^ <■<"■«'» temperamenti
nis antcquambahicentur,ficxercitij , 6cfrica tionis vfumhabucrint^ aut cum lcuiorecoru , fi non confucuerunt : 6c ut eis cibuspartiatur, & non unauice Aiam complcantfatictatcm. quod fimipforumcorporibusfudorfucritfa cilis, & confucucrint:fiatvtiftiaHquibusfudcnt uicibus . Et fi tarditas comeftionis ipforumnon tcccrit, ut cholera rubca in eorCi fun jo tlaturftomachis,rctardeturipfaufquc poftbal neum . quod fi fecerit , premittatur antequam bahiccntur.Et hora quidcm temperata , 11 prohibitor ibi non afFuerit:eftpoft quartamhorarum diei ^ [ ^quaUum.] Si autem propterca.q» cholcra rubea in ipforum funditur ftomachis cibushicnt lumcndusprius ^[antcquambal' i>, 5,,,, nccntur,ct ] oppilationum in hepate lignifica- pottca fi. tioncs lcnlcrint.cum apcritiuisprjEnominatis, luis conuemcntiDus complexionibus,medice- 40 tur. Et fi cum hoc in capitc nocumentum fcn^ icrint:cum ambulationc fuccurramnEt fi eius cibus in ftomacho corruptus fuerit , 5c poftea dclcendentpcr (c.crit hoclucru-.quodfinon, dcponatur cum diacymino,autficubuscum fc minecarthami ^ [ confpcrfis . j Cuius confe-
Part 75
a 8. arquau». t 8. bal ncaatur
^'''"^'fmJTT'^^ ' anguniorlbm ua Partii:-'^ ' '^""''"^ retineturin bilem ob ZratiaJ'''''''^ caliditatem conuertatur.Fnde hu ''^^nus terff^^''' ^ocismela^ux ipfiimmifcet , ""'Mm^e^ueobnruat.
'''^f^f'''''''^^^'^'^^^^^ frigtdi^ ''^'nmaugmento. Cap. 2/
rV*^ -^*^^ ^P^^^^^ ^'^' ^"'^t-In illa crgo
c ''^^^orandn ciuabus paftluis ^quahs fJe.
. caUdi?'^^'^^y«^ proccdat cum nutricn-
^ ^'''^ cuacl?5^^^5;calidis , 6c eleauarijs ma^ ■^«atiombus humoribus propri;s,6c
<^^:io cft nominata.
Veimpmguando macrum.
Cap, 4.
A ufarum maciei fortior,ficut diximus, cft r,>.c ^''^';'^^',,^^i^^Plexionis,ct mcfaraicx,ct fic citas acris . Mcfaraicx cnim , quum ficcantur ;
f "'''•^''^'''^P^""'' ^ augmcntatur liccitas,ct macics. Fncatio igi ur ipfi adhibenda eft antequam balncemr,quce fit media intcr alperam ct lenem , donec rubcat cutis : dcindc tricatio fortiorfiat:poftcacmplaftrum cxpiceluperponatur : deinde tepcrate cxercitctur ; poltca abfque tarditate balncetur: dcinde ficcis 60 mantiiibuscxficcetur: poftea pauco inungatur oleo dcindecibum fumatfibi conuenientcm . tt fi ipfius aitas,et tcmpus, & confuetudo aqua toleraucrint frigidam,ex ca fuper fc fundat.Fi-. nis autem fricationis,qua; ante picis cmplaftru prjEmittitur, cft ut inflatio non incipiat confu mi.Et hoc quidcm eft propinquum ei,quod ia augmcntando niembrum paruum diximus .
. Jecomio-
Complcmtom Vero locutionis dc hoc , iniic nietur in libro dc^^^piilc hritLidinc] quarti iibri.
*De macrefaciendo pin^uem , Cap. y ,
IPfius regimcncft, ut derc<?n fus cibi a flomacho cius, et intcftinis fit uclox,ne complcatur mcfaraicarum Tudio in ipfo , <5c ut cibum fumatjqni iit multn: quahtitatis, 6c pauci nutri mcnti . Et frcquentcr bahieetur antcquam coniedat^& cxcrcitium fc{linu,& olca rcfoUietia. Et de eleduarijs,,tryphcra minor, & clccluariu de lacca,8c thcriaca^ct vt ici unus bibat acctum ^ [et] almuri.Ht ilo^ quidemnominabimus hoc in cli£tionc dccorationis .
Liber L
triticum panis hyemls fit fortius , j-eftil folidiratis quampanis aifiaris. Etfiniili lud,quod cft incarnibus:'^ f [ . ■ J ^ funt ficut ipfa;.Et ut fint oicra,quibus ^'^'^^^.jpir^^^-l ficut caules,ct t bcta, ct apium, ct non ^ ^,^-^, fi ccs,ncque bhtis,nequc portulaca, ncq^^^^^^j.^. la.Amplius corporibus fanis raro 0' i^ritudincsni hvcmc:quibus fi accKiCi ^ dicando luccurrcndumeft, et cuacUciu j^ji o oportuerit.ImpojQibilc cnim eft ut ipi'^;^^
■itudo,nifi proptcr magnam c^^^^'^^^^'(^uici *
pterca quod-a rcfolutionc laluatur , ct ^^^^^^^ dioncconiungitur. Omncs pi^^f^^^-^^fjoiic^' lcs virtutcs fuas mclius pcrficiunt opct . j(.f
priefi calidafucrit.Calor cnim mr rcfijitiuus-^in hvcmc vchcmcntcr fit ^^^'^'^'j{(tri' ^
D O -C T R l N A ' QV I N T A , Hippocrati quoque viium cfi,qu6d m^.^j^eni
Dc mutationibus aeris , & cft capitulum I. <5c fumma. i.
Da&nna di&lonts tema , de regimne temporum cum re^ £iification6 aeris . ' " • Cap, p'num,
veris quidcmprincipio fuccurrcn- J ic?^^ ■ ^huii cft ad minucndum, & ab bibai-
iniproucntrcm foUicrc, quam "J^^Yukl^^"' faccrc.Et abhorrctuomitum in ^?^^\^-^i^o^ k 20 ei,qu6d in cftatcfitbonus, quoniaUY^fidc»* in eUatc fimtnatatcs,ct in fiycmc au ^^^^cf 'dunidcclinantcs , iplum crgo i^^^^^^^^^K^jitia^^^^^ vcr6,quum corrumpitur, aur fit pciti ^,1. obu i an d um c\\,cx ficca n d o cq r p u ^ct ^ r^^^ jjr ,
dum cariiartiea,(ccundum quod nc
ccfi<ieftj&:fccundum confuctudine. ^ , f .
3n ipfo quoque propric vomitus prouocan- i]uod cx acris^corrnptionc proucnit _^^|-j.rci^^
^iiscft. Et-omnisrcsmultumcalcfaciens,&hu prirtcrc^aboni iuntrcsin hoc magis^^_^^,itc<^'?nc
mcdanscft dimittcnda,cx carnibus,6c potib.& nutricns fubtiJiandum , Etcxcrcitio utcndum eft tcmpcratc, quod fit maiuscxcrcitio xftatis. Cibo quoque non rcplcatur quis : immo ipfum parfiatur, 6t in potu fumat fyrupos 6c rob 'Cxtingucntcs : £c a rcbus abftineat calidis , & ab omnibus amar is , aut falfis, aut acutis . In xftate vero minuatur cx cibis;& potibus,6c excrcitio , 6c rnancatquictus , 6c cxtingucntia bibat Etfi potnerit, uomat,& icmpcr in vmbra
do domum cum rcbus, qux fuis j(,nif'^^'^« ' frigidant, ct t humedant. Ethoc (^l^^^^^iicf quod magis cft ficicndu in pcftilcnti^- ^^^^ci' lcl^ciant j':ct faciant quod fit contrar ^jofj'*^;^'
tcs,ciJ Dropric quum putaucrint , q"? qiiol"!!]!?'' plcxit)ni acris contrarij . In p>^^^j^^"^^;(| ni^ lys''^; ncceiritas multunvacrcm attrahcndi ^ ^^^^^^tiijfr da, cf hoG auidem fit cum ocio > ct ci ] ji;
ne.^t[ • "'.ri^<;
terrapretcrca mftltotics elcuatur ac 0ct\^ ptio,ct tunc quidcm conucnit in^^^^ -.icii^'^.
ct hoipitia quxrcre uchcmcntcr ^^^^'/[pii'^''!' tisrumpuntur . Multotics quoi^iuc
mo- 40 pium corruptionis ab ipfo acrc, P^^ ^jj^anf'^!,, rctur,6c in loco coopcrto. In autumno autcm, quod ci adnenitex corruptione ^^^•.jsqi^" :
6cpropri6in co.qUi cft diucrfiacris,confcrua tio facicnd.i cft oum rcgiminc mcliorc: 6c om^ nia ficcantia funt dimittcnda.Etcaucndum cft a coitu,6c a potu muitx aqua; frigidc , 6c ipfius fufionc fupcr caput. Ncq,- in ioco frigido dor~ miat", in quo cius cutishorripilctur : ncqucre plctus dormiac.Etcaucat fibi acalorc xftiuo,6c friLnditatc matutinorum,6c fuum cuftodiat ca
acrum, autproptcr rcm cckftcm» ^^jiuli^^^*! ras noncft liominibus cognita , jj^^jidn^^^jj crgoad domos fubtcrrancas cftfi'5^^|jiiii'' autad domos,qua:parietibus undi^^l^jjes" io,f.^ cundatx , ct ad caucrnas . Suftuniig^ fp,^,, tcm,que acrum putrcfadiones ^^^^ j.{i, tcs, funtiicut cypcri,ctthuris, ct ^'^j.^ctf
{x , ct fandali . Accto prxterca
ji B.illiustem- put^nc frigiditati obuict A fructibus quoquc,'' 50 uti in pcftilcntia , cftnocumcnti ip*'^^.ji;,ii5
porjs ,
tio, ct nosquidcminlibris
labimuscon ccndumdehoc
minabimus complcmcntum cius?^^^^
^ N N O T A r J O ^ ■
[qu.x funt in tcmporc primo; ] fibi caucat : ncquc cx illis multumcomcdat:ncquc*balncctur, nifi cum tepida. Qnimiquc dics cum noctc fue rit ceqLialis:euacuctur, nc fupcrfluitatcs in hycmcconftringantur^icctin multis corporibus litmclius,ne in autumno aliquid faciant,undc humorcs ferucant , ct moueantur : immo mclius eft cis , vt ipfi quieti permancant . Quidam etiam iam uctuerunt nc uomitus in autiimno
fiat,quoniamad fcbrem pcrducit.Vinumpra:- 5o j.(juod fcquitur GaUbidem.i^ tcrcauchcmcnrcr debct eficaquatum,6c non ' . ..
fit fupcrflnc.Scias c]uoque,qu6d in multis plu^ uijs in'ipfo confiftit fccuratio ab ipfius malitia. In hycmc ucro muitum laboraredcbcnt,ctco piofius comGdcre,nifi fucrit mcridionalis:quo niamfificfuerit, cxcrcitiumcrit augmcniandum,ct cibusminucndus.Qportctpra;tcrca, vt
particu ''acH*,
T In ueris.&c.Quod hk de uenafi^i<^^^, m uerc faciendapropQmtur i Hipp- cqnf
- /•■/ neui^^^W
heUo.quos, quando & quwus purg,opor. ^ ■
ratione ouam hic prsfiribityHip-copiost b'^' ^ ' y
Celfus f^Wo primo eadem ferc adnotauit » ^y^i 2 Et ahhorretuowitum&c. Hipp'^r^r.'-^f,i/i /eflatc aitperfuperiorccyhyeme autcm per ^^y'0.f^^ gMbidem prohat.Ex aduerfotamon ^^^''^^ YfMtHm utlliorem effe hycmc qudm <i^Ut c cm f
/'»•" '"r - ►....^,,.^ .- M
2 Et ahhorret uomitum &c. Hipp' 4 'TZ^omJ
Fen j. Dc61
'"^dictionem w ^ • 7. "^^. 1- «0^4 con-
'^^' domum cum T 'T'' ^"'"^ ^"^^^^^ ^^/'^^'^«^^
«^MMA DOCTRIN^V. FEN III. Cuiusfant. viij. capitula.
naribiis fangmnis fluxus, aut confuctudo defi. dcmndi rcm ahquam,fiuc mala fit, fiuc non fit nialarquoniam vlus crt (icur natura.Et proptcr hocnon dcbct abftmercquis, nifi aimiltum malis;qu.x tamcn cx cis dimittcrc dcbctiordina te dmiittat.Eftprctcrca,quum rcs particularcs particularium rcrum Iimt dcmon(tratiux>- ocr leuerantianamquedoloris capitis, & hcmicra nei , dilationcm pronofticatur pupilKx & dc 10 lccnfum aqu? in oculum.Imaginari ] coram focic ricut ciniiccs, 6c rdiqua,quum mi huum fit & ftabile,&: uilus cum hocafiidue dr bihtatur^porrcnditdcrccnrumaquai in ocuk-i Quiim grauitas , 6c punaura in partc dcxtra perlcueraucrit:hcpatis fignificabit a:gritudine Grauitas & tcnfio in inferioribus dorfi,(Sc iho' cum mutationedifpofitionis urina: ab^ ruful nocumcntum in rcnibus pronofticatur , Ster cus non habens tinduram ficut folcbat^ficrnifi.
i f B. ecuHs.
^l^>cuiti-cmorcordfQ^fr;HMA. -a • a r ^^^^"^^^^^benstinduramficutfoIcbat;fi(Tnifi, ,e^.fi^tfoiicitS ^ ^^^^'f^cqucnrer^c:^^^^^
k B.eo <juod cft «onfuctum .
L^cotom:i . accidcrit incubus , & -
^^mcinnti ^'P^'' fohcirus cxiftar,& humo ^^^^■it,6ca^;f!)"'-'^^''"' cpilepfiampcruc
^^^^^tionoMr^.^ , '^^J i-cgatur phlcgmatis cua- » one,idconchochabcns,fpafmuincidat,
. lenliK . "militcrquum pcfdut
litascm'""7""'iJi.& motionumadO
^ it , ur (cnlum aiiiittant , rcsatur cui
ga.Egeftio m ano aduftioncm faciens, promo (hcatur dylhitcriam Dofideri) calus cum-uomitu,&inflationc,&' [cxtrcniitatural dolor portcndunt colicam.Pmritiis in ano.qufi rarl ui ucrmcs ibi no alfucrint:prognortic atur hvmorroidas MultorS [ carbunculorumnatiu.tas,oc nodorum , magnum fignificatapoftc-
cruiiuni . ni B aldcmamil idelt foruncul > »um natinitas , & nodoru m.ignam %ni ficac exitmifeu ma-
litas cn7 ""^^^^^^^idi, & morionum adfit debi- Y^vi^^^nTi^ilir^''"'''' "^^nincat apofic- «'turi feu ma-
n-cni ligincmalbam. '^^"'^"''"'^^^"^ T um- t aib.ras .
^^ori anV; ^^^^^a^^rit,rcgatur purgatione ^^cics u4 torturam dcucniat . Quri
^'^^ flu^!^.il'!?^f ' i-ubucnt,6c ocukis,6c lachry ^^^cm ins ^'^^^^^^^ cffugcrit , & capitis do- ^^^tion^ v'^ "^''^''^^^^^^«^^^^"^^ rc<2;cnduscrit,& fo tPhren.':?'''^*!:^^ ^^^^ fi. niUbas, nc incidat in ^
jiNNOTATIO N E S,
t n)orphea, t albaras .
i'^ fuacn — ior;rcgeaus cnt adufti h
QulT"'' '"^ mcl5clioliam dcucniat . atrin' ,^'r'5","'" '■"'^">& tumct, & fu|-ci- P''«m.On„ ' ^ """^ pcrdurans : portcndit lc- ■■ * ^vc„^'''"^=o'-p«-5fu«itgraiic,&Ianumfit . f>K >^ f,f2«"ermtuninucndum erit,antcqua ii'^!W. ^"^^itanca acadataurapoplexia , aut mors K '^''•ucriti B^i"" ^^*^'^ 'im tumoris ap-
r,<///OT nttUdofcrlpf,ffe JDloclm ad Jnfmmmn
'^""■"^l^orwmmecornprob^dacfl^^uodfrMa^^^^ '"fo.'f>'turosmd,cat.tr.nm,m^^^^
l^arucrifi ^S^"" m racie" i parum tu !!"Pofition; !" P*'P*^bris, & in cxtrcmitatibus, ■ " d F*"' "^'^ fuccurcndum, ne inci-
''1 hvd '1 F*"' '"^ lliccurcndum, ne incifiierit ,L P'^""- ^"''■' l^wcoris fcctor mul '''"'sputi-,.r^^'^"'^'^"'^""^ cnt rcmouendo a ■ "^''liaf , , -"'-"°'icm,antequamadfebrcspcr. t^^aerior^ A''' %n'licatio cftin hoc S
'".*'i»iUderV.^^"'"'3"^'*'''t"'l''i'.'ni,&fratlu- <^0'iiS"'-' f'^'"^'' ^«^"^"l^ • QiL"ni- «"'•^n-ficat^J^I^Pi*""^"^"'^"^^"^»?'"^^ f«s.qu* dcf "'"^'"""•'^f ^^^l '"««"m om f""n,aut cec^ ^° """^'"'^ "'"' ^'='1'^« dcfidc- • ' S"t fomni ?f'!V"'J"=''*''"^ "^«"'"^" volun-
f ^ "° N^-tinSnr- "''°'^'^"'"°'-P0^'=P^"''- ^i°'^'iioru, ,r ^'''"as.a"t lapor guftus,aut
J ^^""''^Wur an/r^'^ '!""'" augmctaturrautdi- 7. ^'"^'^«ur'^" ["^n^mutantaualitatcm: pro- ««"i-alcs , '''"='"• fimilitcr ufus no
/V '"'ttus^au^ '^"V^='--morrhoidarum languinis "a^^nltiuorum , aut vomitus, aut cx
l'^Jorurnacmentorum,&fe,fJrJiffea^^^^^^^^ turah :onJhtut:one,ac confuetudine rece/iJL
brosfronoj^^^^ornm^^ Coacaspr.cnaiones,& oZ Jl mumfuos hbrosrcjerfit.nde Celfumlib.t.
^iUio ymuerfaVis de reg^mine iter agentium. Cap, 2,
liS^uTTf '^^"^ ^'^^^^ famiHaribus; laDo csnaquc, 6cdolorcsciaccidunr-nuanro
iitioiicitus,nead'' [ma£;naslperucniatT:arifii „ ■ dincs EtilluddeqLplusliliicituseSbet-
. tTei n ^ ^ ^^^""^ fitbonxfubftan-
60 "?.& propinqux- menfura;,& non multe, idco vt Dcne digeratur, & fuperfluitatcs in vcnis ipluis non congrcgcntur. Amphus cquitare non ccbct plcnus,nc cius cibus corrumpatur,& ne« cdhtatcm habcat bibcndi aquam, Sc augcatur ^ ^ B.fommoti» [lonitus <5c dilatatio fui,] immo cxpcdarc cibu ^ ^«"'tusm fto deDct vlquc ad horamhofpitandi : nhi fucrit ^r'''^'^**^^ "^uproptcr caulam,quam poftca diccmus.Quod fi ^*""'' * niultum ci ncccllarium fucrit,re modicJTn co
1 9^ Liber I. ^^^^
nicdat a-cundum modumtcmpcfameti:& tan ribus nihil cxiftit; multum ^^^'^^'^^^^^^^^^^^
tum,nc pcr ipfam bibcndi aquam nccciliitatcm tio: & non crit ui cis rcftauratio. ^ ^^^^i
habcat; Hucfitcius itcr nodurnu, (mcdiurnu. dcbctcx co,qaoddiximus,ahquaiiu» ^^^^
LaHitudo quoque,cius rcgcndae(tex co,quod indc morctur doncc de ftomacuo a
in capitulo dclalTitudinc didum cft . Oportcc & non inundct.Inuiaprctcreade.crL ^^^^.^j, >
pra!terca,ne eat in uias repictus fanguinc , auc roi:& uiolarum,ex quo horapolt n ^^.^^^^
aUo-,fed corpus fuum mundificct,dcinde incc^ is dorfis inugatur.Multoru P^a:teica, 4 ^^^jji- ^
f B. MufeatiuJ dat,5c fi ^ [taftiditus fucrit , ] famcUcus fiat , & via, cx calore accidit nocumetum, 1 ^^.Ji, .1
faric..ecm h.- ^^..^.^,^,^ j [fa(lidium] rcfoluta,poftca in uia fpofitiocs propter natationem in aqu ^^^^ j
d B na'ureatiu^ pcrgat . Oportct pra:tcrca , ut qui itct aggrcdi- 10 ucruntamcn mclius eft,nc hoc cito na^^^
fcucuwai , iur,utatur ordinc, 5c parum plus folito excrci- rum cxpcd:cnt,dcindc ordinate aci k ^^^^.^5^
tctur.Et fi in fuo itincre nccclTarium fiicrit uigi dant.Qui autcm [ ucncna ] timucr l j ij
lare , alFucfcat uigilarc parum : & fimih'tcr , fi os inftita libi hgare debct, ^/olerer w ^^^^^t)'
timct nc famcs ci accidat, autfitis, aut ahiid hocdcbct ctiam priuscum L»^^^^;;^ [^eP^f*^
ab iftis; dcber ca aflliclccrc , & dcbct uti cibo , 10 j ccpas comcdcrc:& proprie quiu ^^^^
quo in itinere vult nutriri , & dcbctconltituc^ ipfo lucruit [ t conditaj j ^"J "^^- opo^^
rc,ut cius cibus fit in quantitarc paucus,6c mul lar-comedat ccpas,& lorbcat - niit'^
tinutrimcnti.Olcraprxtcrcadimittat , & fru- ut iintccpa;, antcquam ^^^t lacaciu
aus , & quicquid humorcm gciicrat crudum, tur-, fortis incifionis . Sit prxtcrca
ni fueritpropter ncccfiitatcm,utcx co maiicc* 20 odorat, olcum rolaceum t [ /v.rbc3i^^^l
^ tiir,& fortaOc itcr agcnti ' { ncccfiTiias fupcruc- olcum de lcminibus cucurbirx,(X ^ r^^^^^
eB.eanece(ra- ^.^^ foicraudi fam.m, doncc dcfidcrium ci mi dc fcminibus cucurbita:,quoniani n| ^j,te
ZZT^ f^me n nuatur.] Ex eis autc,qux iplum iuuant in hoc ; ncnorum rcmouct,quam timct. ^ ,^c^^
Part 76
toierandi & funt cibi frigidi cx hcparibus afiluis, & his nmi- ucncnum,ci nocumcntum tcctn lu > fjci^
n^ranoncra 4p i,.,^^ ^ ^fV quum ci fiuut pih.il.c cum uifcofita- mitatcs iplius aqua proijciatur ^^ '5' .psfrWcoa
tibiis,(Scadipibushqucfiaisfortibus,ac amyg- calauctur. Sitq,-cius cibarium cx o c
da!is,5c olco amyj^dalino:fintq^ adipcs,ficut a^ di.s:& fupcr ipfius caput cx oleis ui *
dcps uaccinus-quarum unam, quu comcdcrit: dis,licut olco rolacco,6c ex V^^^^ . j^.jnJ;
famcm lona;o tpc tolcrabit. Quidamquoque cisfrigidis,ficutucrmicularislucco , ^p,ic^
rctulcrunt, quod unus homo bibcrit lib.j. olci 50 uctur,& a coitu libi caucat.Sahti q" W
f R eerzm>\u violacci,in quo ^ [ adcps rcfolutu.s fuit, idoncc ci conferunt,quum quicucrit q^J^^' ..fcrc^j
[afouLent. in cmpladri fimilitudincmconucrlafucrint: quoquctcmpcratum cKonfcrt: acp ^
dccem diebus poftea comcdcrc non dcfidera-. nicUor cibus,fi tcbrcm non i^^^"^^^;,^ fit ^
g B. quidoqur u,t.& fimiUtcr - rcontingit,quum ncccflb cfi ei rit fcbrcm qiuc non fucrit ^Y^'^^^ .oiuni-;; '
ind.gemutprar jQi^,i.are fitim. jSccum crgo dcfcrrc dcbct cx mc immocx" [diurnis,] ^J^^aitt lacact |t
ILZcJdt dicinis fitim cxtim;ucntibus,quas in Ubro ter. ablquc butyro. Qimmq litim ha- ^j^irf
tio,in capitulo defiti diccmus,6c propriecxfe-. nena,iuccurratur cx coUutionc ^^^'^.^1111^
minc portulacu.iij. ^.cum accto bibat. Et dimic fed non luoat cx ca dcnec ^^'^^^^^^^^^^^(col^,^''^'»»^
tat nutricntia fitim facicntia,ficut pifccs,& cap bito moricrur ; fed tcmperandus • j^cc^l^'^
pares,6c falfa,& dulcia,5c minuat loqiiclam, & 40 ne oris cuin aqna . Qiiod li ninlta ^,0^
jnolUtcr inccdat. Quiimquc aquam cu m accto bibcnd 1 ingr uent,lcmcl cx ^ ^ gl^^ Ludy
bibcrit , parum ex ca ci fufficiet in fcdando fi-^ fccundo,ct rcrtio, ct dcinccps . ] fu^ „
tim:ubi.uou multa inuenitnr aqua , ncnt iUud.quod cx fin ci [^'^^^^'K^^^
bibat.ct fi,antcquam bibat. inccpcii'- A^aDi^^^
um rofaccum cum aqua miftuin,^^^ P niiC^W^' ANNOTATIONES. aauam^crit mcUus.ct ad fummumil^^'^^^^
lor i mpcditun loco dcbct mancrc J ^nt hac de re & TanUih. i .fed diuersd . 7>efump(it des abUicre cx aqua frigida.ct fi f^^f^ibo/ i ^ 'V'' h^cauthorexRxfi.cxU-Contin,traa.i. quam frigidam paulatimbibat.ctcx ro.,
^^P'*-^ 50 todigcritur,nutriatur, <
*De re<(mine cauendi a callditate , & i^roprit in ^ co^" '
iimre, & regimme iter agentium in ipfu . ^^^^ agentem in frgoft ,
Cap. . 5. ^'i^-^fos. Cap, 4' ,
HO^ ctiam,nifi feipfos rco;ant-, rcs in fuo fi^ y>Jcoqu6d iter agerc in forti ^"^f^lio^f.^^^^^ \
ncadhocpcrducet-quoddcbilitabuntur, P / magnitimoris,licetmultam j^^i^j ^
&eorum refolucntur uirtutes; ita auod fc mo & muniat omnibus,qux funt ncc ^^^^cu^ i
uere non potcrunt:(5c fupcrabit fitis:(5c fortalTc to magis , quum non totum ^ci^^ '
/ol eorum impedict cerebra.Quaproprcr ftude cft prct'parauerit?Quamplurcs nan ^^^^cty\
rc dcbcnt , ut uchcmenti coopcrtura a folc fua ° tcs.omnibus qu« ncceflaria ^"^'^"^ ' fii^^^/
tc^ant canita . Et fimilitcr dcbcnt itcr a^cntcs & poflca frigorc mortui funt,qno o,y
pcaorafuacufl:odirc:&cpithcmarccxtaU,qua fccit,6c [pruina i fpafmo,aut T ,
le cfl: mucillaffo pfyli). & fuccus portulacai.Iter eclationc^aut apoplcxia,& morui ,^1
^^1^.-^ «^^^rt^- Z. .-^/-^rnfvi nni rininm bibcrini'
iJinuiiiii^»-' f V ' J w.An^i. t> * ' • 1 -u int ill'
pretcrcaagcntes in calore quandoquc nccefl^e mortccorum,quiopiumbibcriu
ji B. fAuich. cft ahquid comederc antcqua cant,ficuf^ [ius ] gorani. Qupd fi eorum difpo tq^-.^^^'
hordei . & fyrupu de fruaibas,& reliqua ab eis pcrucnerit,multotics ^^^^^1^^^,^^^^^^^^^
^uoniam,<iuum equitant,& ia corum intcrio turt boUimus:in quacjmd iit v
refol! ■eerg«
,res, rciii'" icb"^,
.pl .
Fen 3, Do6lrina
lilio,(5c olcum de bcn * [ t MyH quoq; cft cpithc majeis conucnicns \ 5c fi ipfum no habucritolcum lumat , 6c propric quum in ipfo pofucrit pipcr,aut pyrcthru, aut euphorbium,aut aHam fo:tidam,aut callorcum.Ex cpithcmatib.prajtcreacxtremitatcs cuftodicntibuscfi:,\'t fupcrpo^ natcisgalbanu,& alliaiquiaeftrccurario^Caut] ficut t gummiccdri.6c non oportct vt fotular autcalciamcntum,quo pcs tcgiturjfit ftriiftus , 10 ira vt pes in eo commoueri non poillt; quonia motus mcmbri cft vna cx rcbu? prohibcntibus ab co frigusimcpibrum quocjue fnffocaru f *^du ritcr mucnit frigus.Et quum ipiu^i-\ quide pcrgamcno coopcritur , Sc aliquid ci tlipcrponitur,6c nihilfuperponitur^] cfi: magis ipfiun gu l^odicns.Quiunaute manus,aui pcs frigus non fcnrerit,(Sc ex frigorcnihil diminutum fuerit , nec folicitudo prima fucrit cufi:odi'cndi iplum regnninc conucnicnti: fcias quod renliis ia cfi 20 in itincredeOiruclionis; 6c q> frigiis iaineflfbcir in ipibopciarioncm (uam.Nu r.c f;;iriu- '.\\coi^.f. taredcbcmus,quid iu ipfo llr taci: Jum.t]Mi fri gus m mcmbro opcnbirur, «S: inaatuuiqui in ipib crat,cxtinxcrit caloivno<?c coufiriuxcrit il lud,quod rcfoluebafnrrx co in ciusfubfiariaj& ipfum puticfadioni aptum ciicccru^crit quan doq-,necc(farium faccrctotum/.]iiod in capftu lo dc vlccrib.efi diaum, & propnc dc iicrpcti' bus cfihiomcnis mali. .Scd quum frigus ipfum 30 mipcdicrit, <Sc nondum computruerit, lcd in ilio confifiitproccfiu,mcluiseritvt cxtrcmita tcs pou.intur in aqua naporum propric,aut in aquadn qua [ ficus codc ] fucrint , 5c in aqua cauhum , & in aqua ^ [ myrti ] 6c in aqua ancthi,& in aqua chamxmillc,^ [ totum hoc ad fu pei-poncndumcfi:cis conucuiens,& aquat fia: cados arabici,<Sc aquat ferpilli.] Ex napis ouoquc cmplaftrum apponcrc cftmcdicamcncis conuemcns. Ab iguc prctcrca fibi cauerc dcbct 40 nc ad ipiumacccdat.Etoportctquidcmvtvciocitcr mcedat,6c pcdcm moucat , & cxtrcma, d- cxercitet iplum,& fi icct,pofica inuneat , 6c lupcr ip um aquam calidam ab alto fundat, cu eo,quod diximus. Etlato quod dmiitterc cxtrcmitates fulpcfas,6c quictas in frigorc nc mo ucantur,6c vt non cxcrcitentui cft cx maion. biis caufis,qu? faciunt cxtrcmis , vt ca fupcrct trigus.Sut prictcrca hominum quidam,qai po nunr in aqua frigida,6c faciunt vtiiitatcm, ac fi 50 nocumcntum ab cis remoucretur,qucmadmo dum trudibus acciditcongclatis. Quum cnim in aquam proi;ciuntur frigidam, fiunt qucmadmodum fi ab cis cxtrahcrctur con-clatic5, & abcis labitur,& lcniuntur,& cquanrm-, 6c fi ca igni applicantur,corrumpuntur. Scd quomodo ht iftud,no eft mcdico ncccflariuiu . Quum autcm vna cxtremitas obfufbari cepcrit,iclipcl landa ctiam crit,& fanguis ab ca cxtrahcndus , mcmbro in aqua calida pofito,proptcrca nc a« hquid fanguinis in orihcijs plagarum congclc tur,6cnocgrcdiatur,{cdcgrcdidimittaturdoncc pcr fe rcftringatur;poftea ipfa cpuhcmctur ex bolo armcno,6c accto tempcratis, quoniam hoc eiusremoiict Ixfionem . t Gummi citri quoquc in principio,<5c finc iuuamcntum prgbet. Quiimquc res ad nigrcdincm tranfictit» aumiriditatcm , 6cconfcquaturipfam . AVIC. N ipfa
^ nar?r.X ""^^^lioi* clt, vt poros claudat , fubitoTncT J- ^^^^o^^^iant ne inco acr frigidus Cuodr^'''^''^^^^^^^-^"^^^^>^odiantcu infnVo e h^^^^ • Qiuimqucitcr agcns
lore ''^ paulatim ordinctur in ca-
ccdat-fnwV'^/'''^^"^ calorcmnon citoac iius O S^^r t"^ '^^''''^ ^^«'^ acccfibrit,crit mc fecundr?n, ^^i^^^^^ntcr ei fuerit ncccftarium: quic^m cnf% '"''''"^ iplumaccedat. Etillc ^i^Qii^lr^'^^^^^^^^^ at»co fcparari:
^gentcn iiK?' ^^^' ^'^^' perucncrit, vt itcr ^.^n c^^^^ ^ ^^"s d^i^^^^at fortitudinc .
^ftvtfeftin.?^f ?'^^] 'P^^^ oj.crctur : ncccftc olc s c^Jf calcfacicndum, & lcnicdum
"^k f^^^^^^^ '-^,'"' ^>iSorc,holpitatus luc ^anV. , , '^, famclicu.s, 6c rcm comcdcrit cali- ^tera'Jn^ "^"^^' ^^^^^^^'^ ^^'^^-^ mirabilis . ^acilem f • ^ Pi-X'tcrca nutr icntia habcnt,qu;i; rc ^UtricnH.'?''''' ' ha>c quidcm sut
'^^'ccs &- A^'" qi^b.mulmmponuntur allia,6c ^^intu; c ^r'''^'^^ f"^- ^ ^Muum in cis mit-
. ^"^cibus.Butyrumquoquccftcisboni,
^ pronr-;^ ^^-^"^y ^'^"^ quoquecftcis boii ^um /^^'^"^^'^^Poftipiumforrc haufcriut lion ^.^P^^^^^.P^'^^^^^^'^^ vt itcr agcns in friii:c
«on amCi' vt itcr agcns
^utriZ?. V*'''^ vacuus;imm6 imph^atur ..... ^^^cnto.Et vinumloco aqua: bibar:6c mo
*«ur dnn , '^'^^ bibat:& nio-
"JU^ inlr. An-aquoquccik-x cis . Pfic qu,V'S°'^ ^«'ig^^latuni calctaciini^ '^"ius inf" 5 " potandum ciaiur ; '""'s itir al" c('t.?.i.aai,& vin. lib.j. A m P''henu 5 ^'''Sof'^ habcnt vndc fiat c-
^ N N OT AT l O N E S.
Kafi.hdsfnpermi cjpite citatls, \ii,lumlib,i
4 4
^nlT^^f^^'^^^^^'^ ^''^^''^ ^^"^^^'^^nem In fri ' ^'^'^^^mtt^h^' ^^^''^'^^ exitmcrcjmtfaai caUdiores.At ^^^^^fint J ' ''''^^ ^^'^^"^'^"^ rtf i-erjiioncindiget/i^ra ^^'^^^duni J?^!^^'^''^^"- # commonuitfiigi
'■'«^ i« halH '^^^ "^^"^ cmw/y///, vjuminiftprius Jue
"'''^'^cre/^J '^^.^^^^^'^^^^^''^ndasconjulit. ^''^'H f?«f / '''^'^ '"''^'"^^ ^-'^^ /^^^/^^- ^^^^i^-fat' jr^^ ^"""^njder ''''f'*'^'^^^''^ i'dealim.fcic.ljahetur,.^pas ttkrnei}^ ^^'^^'"''^^d^ac, qumo orainc cahjuiacfcri-
^odiendis extrermtatibus a nocummto fri*
5 ^cccalcfi^, f ptimis fricarc debct,do ^^^^ iit cx n • "'f'''^'^ ^^c^ calido,ca liniat .
quoquelmic'). t.i frrnp^rxrfj rib.lili) cum aronutibus.
b R. & non cft altquid iu adia uans.
c B. irtforrtf ffi t^iigusuclieine,, f-!:quu.uij)lVrt CQopericUr per.
'1^5 palea CftA^ e Breru»norfgi rircrariim. f B. omnia ift»
lunrb(wvi,5f ^a Ijinentu eft bo 'lum epahi lu Uim,& aqua %{
'i'T.bnj. tfcehc. t naaici.
ipfa rccundiim putrefadioncm proccdcntc. B.oelociter. non laboret nifi vt »^ t [ ] auferatur illud, quod computruitmc ctiaranum,quod in cius confiftitvicinitatc:putrcfiat:& putrciacfbio pau latim ad intcrioraproccdat:ied faciat iiiud,qd in fuo diximus capitulo.
Cap.j. cap.j?. & jy-
cap.8. Cap. f . cap. 7»
a B.chritan. j ihcuian. l> B.aliciaucnC'
Qm mala immineant ijsyqm itcrfrigido tcpore fh(iiint lib.de diff.morh.^' de caufmorh.Cjal.notauit. Ombus yero prafidijs fitiliis confulendurn^Cclfus lih. i .& 'Faul. lih, 1 .docuere.Cur yerd non flatim eumjCjui pcrfi-ixit,igni occurrere oporteatiGaUih.de in^qu. intemp.fecundo de loc* aff.& i i,mth,reddidit rationem .
'De conferuando colorem fnciei in itinere . Cap, 6 ,
FAcicseftepithcmandacx rcbusvifcofis, in quibus cxiftitconglutinatiojficutmucillagincpyli; ,&mucillagine portulaca:, 6c ficut dragagantoin aqua rcfolutoA gummi arabico in aqua rcfoluto,6c ficutalbuminc oiii , & ficut tortcUis dcfimilain aqua rcfolutis , 6c trocifchis quos'"^ [ t Crito] nominauit. quum autcm vcntuscam'^ [ fcidcrit,] autfrigiis,aut Ibl: regimen cius quxrcs in fcrmonc dcdccoratione .
De conferuando iter agentcin a nocumentis aquartm diuerfarum . Cap. 7.
AQuarum diuerfitas iter agentcm ad legritudincs magis pcrducit, quam nutricntium diucrfitas.Ex hoc folicitudo cH: habcnda, & rcs aqux corrigcnda.Dc cius autcm cmcnda tionccft,vt vchcmcntcr colctur : «5c fiat,vt a rcfudantecorporc,multum per rcfudationcm egrediatur:ipfam quoquc coqucrc,qucmadmo dum iam in hoc dcmonftrauimus caufam : ca a B.clatificat. quandoqiic ''C colat:](Sc inter purn: aqua; fiiblli tiam , <5c id quod ci admifcctur , fcparationcm facit.Et maius hoc toto ell:, ipfam iublimando diftillarc.Eft etiam,quum cx lana rctorta fit lychinium, cuiusvnacxtrcmitasin vasplcnurri ponitur,altcra in vas vacuum:&: guttatim aqiia ad vacuumdilabitur-, &cft: clarificandi modus idoneus.& proprie quum multotics fiaclii fue rir.fimilitcr quoque quum aqua amara,5c mala coquctur,&: proijcitur in ca dum ipfa bullit,lu tumlibcrum, ^ [ <Scguttatim difLillabitur cum lan^ ad modum primse.Sc fimilitcr ctiam,quLi aqux purce admifccbitur lutum libcru] in quo non cxiftit mala qualitas : & propric quod in folefuitaduftum:& poftca colabituneritexeo quod cius prohibctmalitiam.Aquamquoque cum vino bibcre cx co, quod cius ^ [ rcmouct ] malitiam, quum ipiius malitia fucrit cx gcncre paucx penetrationis.Aquactiam quumpauca fucrit,&: non inutnietur tcmpcrata:cumaccto eritbibenda,(5cproprie in ceftatcquoniamhoc a multo cxcufat potu. Aqua prctcrca falfacum accto eft bibenda,& lyrupo acctofo in quam fi liqux,& myrti genera funtproijcicnda &:^[for ba.] Etpoft aluminofam quidcm aquam & po ticam bibendum eft totum illud , quod naturam [ foluit. J Vinum quoquc cft cx co,quod
jber L
poft ipfam potatum,conrc:-t.Supcr anrarajj quc aquam cxhibcnda iunt dulcia,& ^'^'^ . u &c ipfa cum iulcb eftmiiccnda, & ^^^^^^^J aqua ciccrum cft bibenda, * [ & antcquam^.,' las ad fit,rcmouebitur cius impcdinicntiii j^; llmilitcr comcdcrc ciccra. Ante vcro^^"^ tcm,(Sc paluftrcm,in quaexiftitputrcfaai ' j funtguftanda nutrietia calida:iupra q^^^^y ptica iUntcxhibcndacx fruclib.frigidiS' ijj,: I o cia,ficut cy donia 6c maciana & ^ [ •'^"^^^. pcr aquas quoquegroftas 6c ^'^^■^^^^'^^'^^.jti^
cft allijs . Et cx co ctiam,quod cas ^^''^^^ ^ffaiii alumcn iamcni . Ex eis quoquc,qux<-i^ .j. aquarum rcmoucnt malitiam,funtccp niam funt vt theriaca huius , 6c P^'^P?jjs/iiii' cum accto,& alliactia. & cx rcbus f^^^^J^i^^co"' laduca:./ ucnicntci
:.Amplius cx rcgiminc viaroi"^ tc in diucrfitatc aquarum,cft .^.iij fux tcrrx fcrat,6c cu aqua mifccat ^eii'' ' 10 prius hofpitabitur,<Scfcratcx aquacum
Ipitij ad hofpitium,quod cft poftip^';'^^'^/ mifccatcam cum llia aqua , & ita ^^"^^^J ^jterff pcrucniat,vbi vult;6c fimilitcr cx Uito 1 ^ ^j. .fumpia-it,6c cumomni aquaad ncrit,admifcucrit:6c iplum in ^^^'^}}^^^) rit,6c cam dimiilTitquoufqucclarin^'^^^^||,iij qua prxtcrca panno intcrpofito ^^^^f [^(.qr fanguiluga cu crrorc ingrcdiatur : "^' ^jjiiil"' ex malis pcrmiftionib.vchcmcntcr cit jo tranlglutiat.Exrobquoq; acctolbfcc y rCjVt ca cum vnaquaquc diucriatum ^ i mifccatjcft regimen conucnicns.
A N NOT AT 10 JSl BS'
Aqui£ expurgand<z modosplures tradit.fJ^J^^' GaU.de fmipl.7ned.fac.^.m O.deuulg woriJ'^^^^^^
lib. I .Sublirnaticnem addit eamjqutd. diHill^^^^ didtm.inucntum aArahum.
Deregmineuiatonsinmari- ^^^'
b B. & fruftiim inagnum lanar, demdeexprima tur at|ua,& t]Uf cxprimicur cii mchor qua prima.bt fimiliter «juum aqua con quaflacur in ua /e, & quandoc]; ponirurinea lu tum lib^Tum . c b.frangic.
c i.lcttit.
Vlatori in mari plcrunqueacciait^^^^^ ] vertigo,6crcuoluiturcui^^^^# moiietur in ca naufca 6c vomitus:6^^ ^jelt^ in primis dicbus,fcd poftea rcfidctj^^J ,5^^.^ Et oportct nc fortitcr rctincatur nau ^^'^^jjH mitusjfcd dimittatur donccpcr tur,9 fi fupcrfluus fucrit^rctincbit^^' ^j^cllj ^ paratiotamcn ncvomitus accidat;^^ la.Et hoc cft,ut cx fru(:l:ib.comedat,n^^ueJF^
5° paratiotamcn ncvomitus accidat;^} la.Et hoc cft,ut cx fru(:l:ib.comedat,n^^ueJF^ nia,6c maciana,6c granata.Senien ^[J^Dii^^j. quum bibitum fucrit,prohibct r^^^^ ^^^^o"^^^^ moucatur, 6c fcdabitcam, quum co^J*.^^^^^^ tur ; 6c abfinthium fimilitcr . Ex ei^ ^ . j c| :,eft,vtacctofisosftoif ^c^^^^^^
id prohibcnt , vl u^^lwxx. - ^j.w^. fortantibus,6c vaporem,ne ad \h grohibentibus:nutriatur,Et hsec qui ^^)^sr^^
ficut lentcs in accto 6c fuccus vua:a^
ti, 6cb[tthymiJ^Jffi6 dus m vino bcnc rcdoletc,aut in ^*^' ^5%
rum calamenti ,
Et cft quando in ca ponitur [ t ^^^'^ik^
quoqucems interius cum ceruia mandx* .
Explkit Fcn ^,bHiusprimi canonis^tif^^^t
F E N
Fen 4. Dodbnna
Q_,V A R
T A.
k 4
"umffigntudmcs vniuerfales .
'"""^- Cap. 1.
|Icemusqu6d res mcdicatioiiis cxvna j "lumrcrumcompletur : vnaearum - '-^ r nut"cntia,& alia mcdi-
^'^'«io man mik P & t«"a cll o-
'=«c"« S''r ^'''!"''"" ^'""^ '"""f «>r '■=Sim m.sT.n?. «"tnens. Etiudiciaquidc
'■"^exc ' ; icinaram-Nutries vc-
''°q«c pro ''"""""''•N»tricns:n.quan
P^ohibmr 'ir ''"'"''°'1"= ■■'"S«"'-- S«l non ''^cupcturm '^"'''""^'•'''''•""" "'■mliN,, ? .""tunitionc lunnorum . F.t non
'^"ilodire-n.. , '^""'^^ ^■"''^ \'irtutcm cum hoc ^'^'11 virtn^i'^'^.'"'!"''"""" nutrit.curtod it par ^''"'^mm.r;, ■""•^"'""""' '"'""it' cuftodit '''.?crcndn n, ' • ' ' ",^^"''^ '■""= occupctur in ''«■'Itfoircin '-'j'''" '''•'"'';• 'P'"'-"'!""^"^''^'^^ ^■■•Ih-ir , ' - f '''"'°^1,"°'' '™.?'s l'iirpcauc(t, '• fticrit , ; ^"'^5"^ ''^'''^ ''^"'^: au t cgritudo
''''siil ' ''"^''l'"'-^'""''^-^q"°q''c^
3"Wtitaf P,-'"'^ ''^"f 5 vna carum e(t cx partc '''<l''idcra n';<?-''f^ '•■'' P-"^'^ q"alitatis:& ti- ''''«um 2? ''.^■'•■'^,P""'^'''=<^'^"'"'^aio'^cm "^atttcm ,, .""^'''""'"'"'^'"'"■"^"^^•Diftcrcqiiantitatis , & ^^^^mite nn ' S^^^j^iai^^ nutriens quandoqiic 6;f?M?t'^'^''^''"^ P^""^^ nuti-imcnti,ricut *^^medit ov ^ ' '^"^"^^^^'^ qui cx cis multum ^^^'^^rque ,3^^''^^','^^"^ nutricntis multum rcci ^'^^nspVac'^''' q^^^^ii^^itc.Etquandoquecihui- ^^^' oiia h^^,^'^^ifi-^fis,6c multinutrimenti,fi "^^^^•idoo .1^^^''^^^ tclhcuii . Nobis quoquc ^ ^naJlr '^^^ccaarium qualitatcm minucrc "^^^^Hit ^ '^^^^^ augmcntum faccrc:& hocqui ^^^^iscrln rj-^^ dcfidcriu fucritfupcrans, & in '^^'^•uu,, r, '''''^'^ humorcs:6c voluerimiis de ^^^^is m. ftomachi replctionem,& a
^^"^^smah l prohibcre matcriam : ideovt in vcnis, aut r>~ '''"»rimn eft"",*"'^' '■'^ "^''-Et quaudoquc nc ^S''^' & mim """^'^ '" q"alitatc augmcntum fa «'^'^uum v! '""'''^"^"'''^•itcm : & iioc quidcm '"'iiaclii "'•''■"■""s virtutcm confort.ire : & ^^''^f-Hur^m""* temm^altam digcrcrcnon il"^imiend^"'" ""^''"1 ^"«'■l noslaboramus L^^i^idint^m '?""'' •''"f prohibcndo : cft quCi ;'n„ tquoqu" ^;^'""'^"'' »«'tas.In a-gruudmi^
Part 77
2> macitk I ""^''l"^''^""^i"s-'"c'' '■'"""s m " Plus cl' t """S-^itudinibus naqucchro-
^"^.quod '^"^'f ' '""'""5 ; q"i.'' '"ci-
cu? "«"s eft ri'' """^^ '^'^ longinqua , & ipfa- ^^'^"diatuf 'C'notus.Quapropter nifi viftiis l'''^'ieq«c; i,?;''-"^'' 'i°^i' cnfis ftarc no po- ^^''''^''l-SctS^^^ '" 'ongo 'tiser.tur tcm - V aicbit.In acutis vcrd ?sritudini
biis, crifiscftpropinqua: 8c confidimus,nu6d virtus anrc ftatum non rcfoluctur. qu6d fi hoc timucrimus, nutricns non plurimum minuc mus . Et quanto a.>gritudo plus principio propinqua fucrit, <Sc accidentia inagis quicta • nu tricmus,virtutcm confortantcs.Etquantum c gritudo fccundum augmcntumproccirerit k accidcntia ibi ctiam augmcntata fucrint mi nucmusdictampropterfiduciamcius , quod' 10 lam dcdimusi 6c proptcrca vt virtus allcuictur in hora ludamuiis . hi tcmpore quoque llatus rcgimcn vchcmcntcr iiibtiliamus . Etquanto magis xgritudo fucrit acuta , 6c crifis propin quior^critnortrarcgiminis lubtiliatio maior nifi caul-e accidcrint,qux nos ab co prohibcar' qucmadmodum in libris nominabimus partil cularibus . Nntricns prajtcrca fccundumhoc quidcm cx co ouod lit nutrimetum, duas alias hctopcrarioncs,qua^ (iint vclocitas pcnctratio nis,hcutdifpofitio vini,& tarditaspcnctrationis,ficiitaflatorum diipofitio,& frixorum & ctiam IpnHtudo i ubfhntix cius , quod cx ipfo gcncratur in ianguinc,& ciusrctcntio,ficutcft diipofitio nutrimcnti carnis Dorcin;i: 6c vituli
nc,aut ipfius lubtilitas,6c rcfolutionis cius vcla cuas,hcut cft difpolitio nutrimcnti,ouod fit cx vmo,6c cx hcuous.Etnobis quidcm cft nccclfi-
numnutricns,quodcitopcnetrct^quumcafui virtutis [ ammahs fuccurrcrc voiumiis 6c cius rcfolutioniA nonpotcft ftomachus 6^ virtus tanto tcmporc tolcrarc,]vtnutricns digcratur,quod tardc digcritur. 6c nos quidcm a nntnetc tcrrcmur, quod cito digcritur,quum accidit,vt nutricns pra:ccdat,quod tardc di^eri tur,6c timcmus,nc cmii co mifccatur,6c hat fccundummodum.qucmiam dcclarauimus Et tcrrcmur ctiamanutrimcntogroiro,quLi pro ccrto lcimus,9 accidunt oppilationcs. Scd cligimus cibum fortis nutrimcnti, & tardx di^c, 40 lhonis,proptcrcum,qucm confortarcvoTumus,6c cxcix;ti,sfortib.pra:pararc.Raru quo^^ nutricns chgimus proptcr ilium, cui uclodtc; accidit pororum fpilTitudo ^^^^ocitci
Mcdicatioautcm,qu.i:fitcu mcdicinis, tres habct il-u as,una carum cft rcgula clu,cnd euis quahtatcm.f cligcndiipfam\alidam,aut fH gidam,authumidam,autficcam.6cfecundadt rcgula iphu.s chgcndiquantitatcm:6c ha^cqu dcm rcgula diuiduur m rcgulam mcnfur.^idi
i r'r^ ''-''^'^'^ mcnl urandi iplius
quaitatcmfluccaliditatisgradum,aut tatis,autrchquarumab iais.Ettcrtiacft rc|ula ordinandiiuamhoram.Indcdioncautcqua^ htatis mcdicina. abfolutc n5 habctur co^nTt^fo nifi per cognieionem fpcdci ccgritudinis • q uo niam, quum a^o^ritudinis qualitas fcita fucnt , crit mcdicina digcnda , qu^c ci in iha qualitaJe iit contraria , quoniam xgritudo fuo mcdica^ 60 ^I.^^^^"fi'^.^'^o>6c coferuatur lanitas fuo fimili. v^ntitatis autcm ipfius mcnfura^^f cx duab.co gnolcitur partibusjfceundum modu menfurc artihciahs,ex natura mcmbri ,6c cx quantitate a:gritudinis ,6c cx rcb.qux fup cr illud fua figni ncat couenicntia,6c aptitudincipiaru, que sut gcnus,5c 9tas,& cofuctudo,6c tcmpus,6c rcgio 6c ars,& virtus,6c forma.Natura; vcro mcinbri cognitio quatuor rcrum continct coenitione AVIC, , faiKct
c B.nttal/s fucciiircre uolnm'',^: i^,fjrn ui uificare, & qoa e't tempu.s ant uirtus fulficieg /eu potenstoJe rare.
d B.duoru mo. <loru finiulcoY gnofcitur.
Liber L
f B jpfim fana Tcrbi gratia fi faaf .
fcilicct complcxionis mcmbri, Sz crcationis ciiis:5c cius firus,(Sc iplius virtutis.Etcomplcxio nis quidem mcmbri,quoniam , quum eius naturalis compicxio lcita fucrit:5c ipfius complcxio ^ [ in cegrisjfcictur pcr mcnfuram cxiftima tiuam quantum cius complcxio naturalis clon gata fucrit : fcietur crgo mcnfuraquantitatis , qua ipfa rcduci polHt ad ^ [ tcmpcriem : vcrbi gratia,quoniam ii fanatiua ] complcxio fuerit
frigida,&n!gritudinaliscalida^tunciammulta lo quoniam quum iciucrimus,qu
rc faciamus:verbi gf atia/i fducri i^"^'^^^ in infcriorib.exiftut inteftinis:pcr ciylt^ .j^ttaun,, cicmus:(5c fi fciuerimus,qp fintin ^^^P^^^^oiiS pcr illud quod bibunt,affcrcmus . ^-r ^ ctiam confcrtloci,6c focictatis fimui l dincm habere;& hoc quidem ^^^^^^'liss^^iii^ ccrc dcbemus,quum
fucritniatcnaro^^ i. membro' [ cuacuata-,] & in coquod t ; bcmus , quum matcria adhuc ^ ^ ^"^^
g B. iii creatione fua funtfa cilis pcaecratio ftii«
rit adhuc in dcfccnfu^a ilio loco ^'"^^^"Jmiicf trauemus,poflquam quatuor coditio^ . ra habucrimus^vnaeftpartis diuctijt^ ' j[i admoduma dcxtraad (iniftram ^^'^^^^^^^ fupctiorib.ad infcriora.6c ic^cundacm tatis curam habeamus, ficut mcniltu
rctinemus,quas mammillis (upcrp ^j,^^ ciojatrrahcntes . Ettcrtiarcditudmn jf„i?
nidra. Etquartaquidcm cil: tumroli|^^'j^,3i|.
clongationis,ncad [ quod cxti^^uit '^^^i^^
fit propinquum ci a quo cxtrahitui- ^^^f
accidit vt tota matcria iam fit ^"?^^^'uJei#L
rcs ci coferfit ex partc,quon iani fi •
accipicmus eam ex iplb mcnibro, oi^
mus',rrahcmus ipfim ad membru P^^Jj^cnf quod a(rociatumcll,(Sccamabcocxtij
clongatio erita complexioncfui:6c tunc multa indigcbit infrigidationc:q^ fi ambx fucrintcali dc,futHcicteiparua infrigidatio . Etcrcationis quidcm mcmbn iam diximus , quod crcatura jncmbri in quatiior diuiditur modos:6c tu qui dcm cam ibi cofidcrarc debes.Pod lioc fcirc dc bcs,q7 mcmbrorum qua;dam funt,qux'^[ in fo
raminib.fuis sutfacilia,]6c funtin cisintcrius, ^- ' j . ^^1,-.
aut cxterius loca vacua,per quc cxpcllitur fup- habcrc, qucmadmodum oportct i'^ 'jj,^iiis[' fluitasmcdicinafubtili (Sctcmpcrara.Etcorum ao nib.hcpatis,in dcxtra,miniitioncm j^^^^jj^jlf funt alia,qux' non funt ita : fcd mcdicina indi- filica; 6c in a:gritudinibus ^'pl^^"^*^''/^iicifa<^if' get fortiorc,6c fimiliter eorum c{l,quod cfi: rarimi:& corum e(l:,quod cft ipilfum.Et raro qui dem mcdicina fulTicit fubtilis:(S: fpitlb cfl mcdi cinafortis n'.'cenaria-,quod autcmfbrti mcdicina magis indigctjcft illud,quod in nulla dua rumpartium vcntriculu habcr, ncq; rcccptacu lum. Et pofl: ipfimi cfi illud,quod habct in vna
partc:& pofc ipfum cllillud, quod aduab.parti -j,^.^ . . .
V . bus habct rcccptaculum: fcd cfi foiidum <5c fpif qucmadmodum duas minuimus ^^[^iijblij i"g^''' fum,ficutt rcn,pofica ci\ illud quod ca habct a matricu cgritudinib.(5c ucnam,qu? ^^^^if
duab.partibus,& cft rarum ficut pulmo.Et fitus
quidem mcmbri,quoniam pcr fitum cognofci
tur,quemadmoduiTi tu lcis,aut locus,aut focic
tas.Vtilitas verOjCjuc cx focietatis proucnitco-
gnitionc,cft magis propria, jpptcreaquod par-
tem magis eligis ad quam mcdicinatrahit , &
ad quam cam dcclinare facis:vcrbi gratia , quu
fuerit matcria in gibbo hcpatis: cuacuabis cam . , , n^- 'i
pervrinam,& fi ia lieparisconcauitatc fucrit: aliquidcu fortib.mcdicinis,in quo^^^^J^^^jiuJ
cuacuabiseaniper vcntrcni: quoniam hcpatis ^ " ~' " — '--^*^ "C —
gibbofitas mcmbris vrina: cfl: aifociata , Sc cius concauitas e[\ aflbciata intcdinis. Scd cius vtiii tas,qua: cx parte fcicdi locum proucnit:cil: triil modorunv.vnuseorumefieius longitudo , 6c
ipfiuspropinquitas,quoniam fi fucrit propin- ^ — , — ^^^,,,.. ^
quuni, ficut ftomachus , pcriicnicnt ad ipilim pcrpon<;mus 6c mcdicinis tcfoluci^^^^^iii^V| nicdicinne tcmpcrat? , 6c opcrabuntur in ipib , rclinqucmus quin in co res " C
& fi longinquumfueritficutpulmo-,mcdicina . i
rumtcmpcratariivirtutcscorrumpcntur ante dicndam.Et fimilitcr ineis ,quc P^'^-^iii»' j quam ad ipfum perucniat.Qua proptcr crit nc- bibcndum damus.Quod autinter o i^cO^\
niam fupcr mcmbraprincipali^
gua,quu inedicari uolumus apoftcu^ amygualarum . Quuquc ad diuerluiy^r^^ volucris , membri a cjuo protrahis > pj:iii'; : prius fcda.Et caue tibi,nctranfitus f cJ^fj^^J'- ' palc fiat.Et vtilitas quidcm, qu? fcqui^^ ^^i<^^^S }
tc virtutis mcmbri,cfttrium ^'^^'^'^^^'^l^lcAK^il . dignitatis,6cprincipatuscurani h^i ^^^^c^y ^
dum,quanto magis potucrimus^nc ' nii3Fi tum toti corpori communc facian^ ^^^^i^ ptcr cx ccrcbro, 6c hcpatc non cua<J^|^j^jj ji''^ lud,quod abeiscuacuare debcmu5i^^.^jiiiii'^j neque vllomodo vchcmcnti ^'''^^^'^^(Kii^j,! infrigidationc,& quum hcpati ^^^^^jt-,ii5> V
iqucmus qum in co res " L .(■cn^''^ boni odoris ponamus, proptcrvirti ^fC^
quam ad ipfum pcrucniat.Qua proptcr < ceflarium,vt in carum virtutib.augmcntu fiat. Oportct iraquc,vt,quum mcmbrum cft propin quum cui obuiat mcdicina:fit virtus ipfius me dicina; fccundum mcnfuram,qua: a^gritudini fit oppofita:& fi intcr ca fucrit lbgitudo,& fpatium : & eft £egritudo,cui cft mcciicina ncccfiaxia quam virtus profundans penctrarc faciat : tunc ncccftarium eft in virtute mcdicinx plus kB. difpofitio. addere qua priuseratci ncccffarium,ficut''[acc tumjin cmpiaftro fciatice,& reliquis. Et fecun dus mod us eftjVt fciatur quid medicinis fir adjnifccndum ; vt pcr illud.velociter ad mcmbru perucniat: qucmadmodum mcdicinis mebrojrum vrinc admifccnturdiurctica:& mcdicinis Cordis,crocus.Ettcrtius quidcm moduscft , vt fciamus quap^ttc mcdicinam adipfuiiiitraafi
bra hcc tota cuftodiadignius cxi^^^^J. pK*^^, | poftca ccrebrum,& poftlpfuni bcp^ '^j.^ti^>rf| ^ da quidcm iemita cft cura babcrc ^^KpjK^^^^^ ^ mcmbro aifociataj, licetnon fit i cutftomachus& pulmo.Quapropt^j^iiH,^,^ |,
cumftomachidebilitate aquam^^^^^j^d^''^!!^^ c tu,quc fit vchcmcntis frigiditatis>t^^^^iiW|^ ««i j( & icias qubd dare ca pura,quc
^ 1 u a i c c 4 p Lii <i ,4 ti V 1 cO^^^^J^ii ^
cipalib.mcmbris,& eis qune funt L fcniyjf^u S - - imorofiim in rc vitc-t^ - ,j(ii ;^^b.i p
lis:eitvaiactimorolumin rc vuy^.^icr^fi,^"^^» p tia cft,haberc foiicitudincm acuif?^ . ^^nC^ r ciushcbetudinis.dcbct nanque ^^^^jicii^^/^fu f mebris acuti fenfiis ncruofis dct n'^
Jarum qualitatum,& mordicatiuaS^j^^^iJ'^^ h
uas,ficift funt tithymali,& i^^i^^^^' ;fciJ^jS cinaru verb,a quar um dationc n^*^ {f
dcre fcrnni cleaionem medicinx diuj ... "^cundum membri naturam . Secundum
Fen 4. Do(5trina
1T1« lllC»'
nill' llt
^"^SHituH " , • Secundum
c4rt'''^'"t^°^P°»«caliditasPresrotatiua] «nedic «'^'Pl-^mextinguereaV * "1 >emS-H' '"frigidando fordffima , n^cc&,l^'^F»^'fiiSiditaseftfortts,e(l calefaak,^!. r"'*''*'^""""^ '«'^'''cinifor
''niporeiu ? ' *''"?''""' ''°Ws fufficient.Ex fuoriim?" ?Sntudniis cft,vt fciamus in auo
'uorum t(>,n„X -.■..o^ii,vu n-iainusmauo
*S ^atulf^u^ '^^'^''''«rcpercutiat: &
''o teib uft. S'"'" "l'''''q"0'l folummo. S"c &:fil, j '^**"''^'^ mifcebimusvtra- P'o exife,;,?,' '^'"''' f"erit acuta : ipia in princi.
* fiin ftah f '''?"=.'■»'= '■<-'S''«5 fubtiliabimus :
* fi fiic it n v' '" 'ubtiliando ftudcbimus . 'iiiabimu, '*'"■" '" Principio fub liatione I i'r^^ '" , " "temur fubti ^'^«ter (ArZ^aT!^ prolixarura a:gritudinu Aegritudo !.' ^'''^JE'"""^ '^«''°'"« '■cSimcn .
\f tetis fuctrt '""'^* ' f cbullientis] ma
"=tpeftanric"' ^'"'"'^ipio camcuacuabimus.no Ht;matn ' '■"'■""'•''"°"'='"= * mcdiocris (iic
S' &"''''"---^^&^^^^^^ ridebemco„trar.a.<,u,aoportet,vc7biiratia
"'em.ou t '" '"«''''«1 t>bi facilis;& acr qui- '^"i'« rcm ^ "TT ^'"'*'' '""'""" ' 'lisnior , . '""amcnnn» 'a' opo««:af an fit mcd icin* ■c(frJ,. mus q, in " ^"■r*"' ^n .T:gritadini . Et cHccvii'1' « ?on fin,,,^?'^"'('"'''"5''i qiibns eft £imor,& • A'11 Sed^ui^^^^^^l^f-^^^t-ivirtutis,^] fiquod " 'llcui4S,'^"^'"'-;?auerimus . aut ex co iliqd
^^<r fi '"^"^^ ordincm,ali iSl™^ replctioncA malitia compfcxionis '^''^^uc tii^'''' lufFcccrit cis debilis. Pr;ijtcr hoc
tibi cauc^ne a rcaitiidinc reccdaT,hc6c
^^^^i^is,aii^^ -7.»v. « i ict:caas,ucec ^^qucin "^^^ iplarum tardctur iuuamcntiim , ai3D. ./'''^ morcris,& fi vidcris quod ems i^^^^^^um V ^^^^Pcciimcntum , Et cum hoc fe. ^ ^^i^dum mcdicationem,non cum vna ti ^^^^c medJ ^^^^^c^n^^ immo in vna mcdica
cum mfrigidantibiis,ficut laaucis, Sc cis fimili bus.Scjas pr?terca cxcongruismcdicationi bus,qux conferunt, cft luuamcntum , quod i^t cx cx),quod vi rtutcs confortat animalcs,& vita les,licut Ixtitia^ & obuiarc ci quod fibi rlacct & aHidue fcdcrc cum eo, cum quo gratulatur * quandoquectiam cofert fcdcre cum co,a qu J vcrecundatur,& qucm crubcfcit , quoniam a% grum prohibctarcbus,qucci nocentExcisprc rcrca.quiEhuicmodo mcdicationis funt pVopinquar,cllmutatio dctcrraad tcrrd, 6c dcacrc adaercm,& de formis ad formas, & prajcipcrc cum formas cfiiccrc,6c motus, qui mcmbruni dirjgant.aut complexioncnfmutcnt^qucmadmodumpucrokifcopraxipitury [ utfcintiilas yB-i««j«i6bintucatur,autrcmquie ci apparet.aut ficutprc 'T''"* ^*^»^* cipiturtorturampaticnti,] & utfpcculumintucatur chalybis, quonia hocpcrducitcum ad hocut laborct m rcdificando facicm fuam, <5c jo frontcm,& ocukim, 6c fortafle inuitus rcdibit ad hoc,vt mchorctur.Ex rcgulis pra:tcrca,qua$ obfcruarcdcbcs,eft fortcsdimittcrcmcdicatiQ ncs in tcmporibus fortibus , quanto pkis potcris,ficut vcntrcm vchcmentcr fokicrc,aut pro uocarc vomitum,aut apcrirc,6c adurcrc,in ^fla tc,& hycmc.Ex rcbus quoquc,in quarum mcdi cationc fubtilceftadhibcndu ftudium^cfl: quii in vna coniunguntur a^gritudinc duo, qui£ fic ri debcnt,contraria,quia oportct,vcrbigratia, -t «gritudo infrigidctur,& cius caufa calcfiat ,
f aut econucrfo,quia oportct vt ^gritudo ca- a B.^cutfcWn$ lcnat,(5c ciiis caufa infrigidctur, [ ficut matcria ^reqaititinfrigicolica: indigct calcfadionc,& in cifionc, & fub ,*^""°»^''& °pp« tiliationc,-^ [ & oportct vt tortitudo doloris c- fru^^^ltr" ius]infrigidctur,&ftupefiat,& cconucrfo.Am aicfaftioncm , phusfciredcbcs,9non omnis rcplctio,ncquc f««;«7"roomnis coplcxionis malitia,fuo mcdicatur con i^.di^lrl trariocxeuacuationc&oppofitione, immo nido^alcfiac!^; muitotics lufficjtmulta rcgiminisbonitas in a«idenseias,ue
i'f*nlrfionr* /v- t-M^^l inffi^idetQr.
a B. & indiget fercitcdo dolo. ris eius uc •
I "I^^ic^nusquhdresmedimloni^^c.Morbostnplkl yeluti injlrumento curmM6im rmone.mcdicamentis,^ manuum operatione,non vno loco Galtenatur.fiiaum an tem id eH.rt a trlbus tjs injirnmentu^m tres partes cura-
r^^^^orpori i.'-!.?!! ^tpafllO,&yniciuquc qui ^'difreaafuerit,^iun,riKrty:^^pi^*K^^ Cap.u
.li Tottfdmaautcm intprh
^^orpori • "•^pamo,ocvniciiiqucqui ^-dijjeUa]
!!i''^^ant|};"!.!!l^"'^^^>^^^"^^^«r^>&»onin txoneain;n^pe,c^u^nullonondehL^^^
^^^^1 ab altcr^/?f ^'^^^^'^ ^^'^^ mcdicina pati, & \ f ^^^^^io,rdin ^"^"^ ^''^^^^ ignoras,qu«fit3c^ «ft ^^^^iam nn^^^'' ^^^^ nature,& non propcrcs
^^^Piam fupcrabit xgxitudincm ;
}t i^^-Stei^^ doLons,aut a
mo loco hic agiturSed hM non eafolum, cju^ neceffariooc CHrruntyampkmturM hic author intelligityde quibus lib f-rned.fed&eaquenonneceffarioadueniunt: dequibus m ^'defamt.tuen.approbanteGaL^ans.deyuLmorb.Re Com.9. feruntur enim ad hanc fi-imo,& balnea,& alia id genus . Summi autem precipue momenti cSi nutritio. de qua quidem tria hic conftderandaproponuturyqualitaSy quatitxs.
■Z^' Po?e.a'*P4Pauer a^„l' "°" "anfcendas talc , dmabathnUcapmfhcU.fidkcon^dlfuhHantU, ytm
mcmi^^^^nidoja"^^^^^^^ "'"? ft" dimodumpon-Mem udctucnd.fJ..rdinem„ „
''*}«'i.'it!? f^^lotiM^cm&^^^^^^^^^l^^^^^^^^^ ''^"^pt-QBd''utmadqHat.tem&qmntUatJrc.'*^-'^^ !fi °''«t,fir.,i"''l"oa fangumcmvcJicmentcr
'**^'Ucuf ^ i*inguincm vcncmcntcr l^^^em rea:; '''''^^^^^^"^ ^oaum . ^ [ Et fi cx
'^^imme non aUcuiabitur , nutri
re inftituendam pertinet.-plura ex Hlpp.& Gal. Aph s.4,y ^ ^.aphor.habes.& quamuU non in nutritiene folumjed om «'iccps , ni prorfm medici aClione yiresmorbo ftnt comparanda, *^*P*^8« & a^endi ex tjs ratio defumenda.libr. de co?ifHtu. art. &*
AVIC. N i f,fc
ipS Liber L ^
cepe alibl^n tamen de nutriendi quantltate fcopus , qui plenhri uictu in difmmine fort^e resfit , nc ^^^^^^
duplex enydetrahendi aliqua vel totim , & apponendi augeaturAut uires con.idant , tunc '^''^^^f J^iilk
fotn. 4. wultum vel .aquahter i .aphor, a yiribu^ yel a morho de- trahendum tji potius in imtio & paulo pon ^J^.^^^,^,!
w«»-44. fumaturMdetur efic controuerfia.quum GaL i 'dc rat.Vu^ qud?n coctionis dumtaxat raticne ^^^^'^"^^^^^^^^^^^^ cap,
in ac.folam virtutis cufiodiam nutritioncm indicare afse- mt mcrefcat morhm ^aut uires ^oilahantur.il^y ^^,^^^^^^^
«^"''^ ¥atmod& i.aph.& ii,meth.Idcmtamenlih.dc Lonji. cumpleuritisinflammatio fity& flMXiomijoo ' ^jli-u.Sc^^
tltll' (ir.med.etamorhoeamindicariinnuat.Etfancmultostor lerrirnc & augcripotcfl,& adintcritumpcrcit coa^
^ flt hac duhitatwjicchit tamen.yt ex clarifl.Paterni fente bet Hipp.ca mchoantc/olum potum, nepxio .
na ilii vnofere verho fatkfticicU . Quum nutritionis par- procedcnte autcm morto,uhiiiuxioms ^^/'^^^ A fpf rmt dut.adie6lio,& fuhtaaBio , a yirihws adiemo : ■ a iQ tm,umum gratiaforhitionem admittit , f ,.^f:f^ '
tesfmt du.'Cyadiemo,& fuhtaaBio , a yirihws adiemo : ■ a iQ tmyuinum gratiaforhitionem admittit> rf'^.^ morhofuotraaio indicatur^atquc ita omnia Gai. iocaficil pr.maicant( nempe cum expurgari ^^^^^'^' ''^^^^;, 4,
lime conciliantur.CMera,qu^ denutritionehicfuhiungun fmituictumferrc pauihpicniorcrri.quoipm^^^^^
f ow.i!.«ap.«. cita,aut tarda.petc cx Hip.iih.dc.alimcnt.Cjal : .apii. uarwmorhus uero mijiiumpcjjit aifgerf '/ll^,,tf -
^'P' *• h de diikiutione continuaMiauo methodi.primo ad Glau- mtioor ah. ?. quum in caiida capitis ^f''^^'' ^(t^ '
^dnem . Sed hic adnotanda quadamfe offerunt . Trimim oxymci, dein aqua ijordci cum oxyme itc ,
• iisqtn cihorum defiderio ajfliguntur ^ & Immorum fimid. eremorempmpmat.Gai.ucro 1 i.meti^.
r» -tenU cmditate iaoorant , ciijos rmdtos,fed paru nutricn rcs ejjcnt qui fyncopin facercnt^picnum proy .^^^
tcs exhihet quod Galeno aduerfiri yidetur : qui cruditatc Jcmper exljihct^m morhi tamcn uigore ^^'f ^J^.^^;/)/
wnni^i tenui & modico vi^u curandam pnuepit:fi qui-^ quum non copia , fedfoiofubiianti^ rnoaop ^ .^,
*.p.4. deminycntricnlo fitS.de comp.med.perloca:fimpnmi> lo qu<emorhumfitmhat. ^ • ^c.^^^fP^^'
Jp < ycnis4.de tu.f^ni.Et flinextremofit corporishabitu.eo- 1 Et terrcmUY ctiam ^^^^^'''^^'^j^'^'^^^^^^^^
Part 78
r,p 8 dcmA.de tuen.fin. Ctn & ratio ridctur ajlipuiari , quum s^ructionispericulu mpendcat^crafjOS ^'^^ a;,.;!^»^
extah yieiu cacochymi^pcriculum mpcndeat.& ex 0\t &fl ex Gai.dcjumptum cfi cx i .& 6.U€ i^^^^^ji^v
lc.potm Jcntentia ef^e yideaturjtpinguia & lcnta aiim6 tamcn inteUigendim,quUi attcnuantia al^J ^ •
ia exhiheantur:qu£ & cdcriterimpient,& appetcntiam, precipiantur.qim & hccc iihcraiiusfimptA ^^(fi^
ipfo in ? .de alim.fac.afferentCyeucrtantSciundo in diutur mai.fucci alim.ohfiructiones ncdum aujLrrcj .
nkmorhkyi^umaiteffeminucnduynyryimust.T.mequayrh fueucrunt. -tint^^K
in acutls.OumcontrmumfenJiJic yij^ cH Hipp. i .aph. 3 C^ledicatio autem &c. '^'^^''M''^^^^^^^^
A X, fcrihens yiBum tmuem in diuturnis morhis fcmpcr ejis cisparte,qu^per medicamenta agit,conpa . -
T pcricuiofHm.&ipfequoque<^uic.iib.:\. de nutritionc io^ 30 tem;quantitatem rncdicamcnti,?ir tempus,l ^^^^^ib
^'''l''^''^'^ %,ensfchricit.^ntiummgc'neraii,in diutumis morhis non fcrcndum.ylt Hipp.6.dcuuig.mdrj./ec-^-^
efcjt regjmcftfuhtiiiandum.rertio plcmorcm yiUum in .^in,^^ru'ytM,da.ma morhorum initiopr^cipityex Hipp. defumcns 1 . aph.& ex Aphor.s.& 10. Gal.C6trariHmtamenfcripfJ]eyidctur& Hipp.i.dcrat.
ibidem & coir. yi^ i„^(./i^picmtide,quandonihiicxpuiturjinipfouide , ^u,,.'- - , m
7 tcx.i ». i j. & p^i^^.ipiQ jQi^i^n potum cxlnhens , ac uiios madcf it , dat,qudd non qu^ agendafoihm, fed & o''^'^^^^^^
forhitionem:tanturnj,adpicnioremui5Ium ufque adiudi eompieitatur:R^rJum tamen ex borurn ni'- ^
cationem inciinansy quantum maiorfit cxpurgatio. (Jale- quandoque unmn detrahit , quandoque '^'^^^^^ir/tf^J^-
«p.^. nu^ quomeiffc i x.meth. in curatione fymcpis ex humo- Cjiau.quattuor tantumponitjqualitatcm^l ^f [r-
rum tcnuit.-ilcjprmisdiebu^chodrumjuhiautcmcoaio.ip 4« dum ufus.tcmporis occafumem:ordmeutr^^^^^f
parercincipit,etiam cames exhi>en prxccpit. Quod & ip te.omittit.In lib.ucro
fcmct Aiftcdlb. ? .de caiido capitis apo^icmate ioqucns Jcr titatcm ponitM h£c duo,tcmpus ^^f^'f .^^^^^^^
Fen pj :matrac. ^^^j^\i;^pY'imo oxymeii dcin aquam hordei fuotiiem( ut ait) quens.ita ut defcoporum,qui in agendojjt^ ^^^rr/y
^•"^ ^' cum oxymciiteunoautduohws tranJaaisdiehm,poflcaa^ mero^nondum conslct.Ad ^>;^if'^'''^^^^^^
mam hordci(ut docct)groJUm,ipJum Hideiicct crcmorcm breuious diccmusnos f^^firittarnHS.M ^^^^^^^^ H
proptnat.CAterum ad h^c hreuihm. ^d id quod primo lo liud ejfe quaiitatem,aiiud quatttatcm,au^f^ ^^ fj
decacochyrniJi difcrtmine ohmitur, foiuere hic author uidetur ijs uerbis(& d uenis muitam prohtherc matcriam) quaft dicaiycxcremaita quum .tpta non fmt,ut nutriant , propterea a memhris non recipijed cxpelli.<iAddc, non ah foiutc praua alimenta in hoc cafu ejk exhijenda,Jcdtaiix
qu£ etji uim nutricndi imhecillcm ohtincnt, poteHatcm ta ordmc memimt,qHbd hic m usjolii Ipecy^^ menbahent aut attcnuandiyaut urina.s,fudorcs & excrc- ta agcnda Junt.Jcopus ucrb qucm ^'^''f[fiisf'f menta cmujcunque aiterius gencris promouendi. Quod iie uolutt.qua parte.fagcndumftjn ^^^^'"^^^ j,;,^^^''^^ ; i 0 fccundo ioco dicehatur^ihit efi: quum detrahantur ail- teingitur.Si cmm interroget qui^fi.^m , T icft^ r j ncnta m diuturnU morhis,fliaa adfinos collatwne, no ad fit pituitofus htmor in ucntrc \
morbos aiios. At uero quod tertio ioco propomtur. illud no uornttum aut ciyfierc,qi40 & modum ^^^^ ^^^.^(^ifi ^
bis zeneratim Hatuendum mdctur.quod hic author hoc in qua educendum fufimui not.ts. Tcmpn- . ^o.
I0CO& Hippocratcs ac Cjalenu^ citatis iocis.plcniorifcm a quaUtate,aut quantitatc ^^^dicamenn-^^j^^fj^^^
permctu a prtncipioutendum efie quamposica , tum ui- notumquamprohareoporteaty ^(^«'^^U/^y
qu« eo tempore ualidioresfunt, tum morbi ratione , mcdtcamcntum rogcm, non recte f j?^: ^^. A/
non tantum Hrget,ut in augmento aut ^atu . Atft cx ejfe exkhmdHm.refert t.men Gaidi.^'
Fen 4. Dodrim
Wf^ "M:. yeri, „ L „t '"f^Mm, quim m ynum cmfmdi . At ■
0ff* .0,5. fgentis aZn IT'^'' ^^^'^' ''''^''^ ^^^^ ^^^^ addit.fe.nm,
^^^t.autZrl^^T^^^^^^^^ - eficprmpiat , quantumpro ems natura
cur.rat.per fangu.mifi. De quanayerhpropofita condi tioneMbesi ^..metk^ S.aphorC^ter^ duba^m Inc efi, ap.ii.Aph.e quumfupenores partes e^ iyiteUigantHr , 2.in6. de yul<r morkquafHpra iecur fiinmferlores uerb qux infra .in >t uuljione laborante manufecandum efet crus . id auodfi^ cit Gale.^.meth.ac laborante dextro crurc fecandum p^- com.14. petuofuerit crus alterum.ut ibidem pracwit . ^Atquii ? meth. i.ad Gkuc. in lib.de cur.rat. perfanm.mijn affeao collo,& capitevena, cubitifecat.&libMconH.arL co^ cap*"' o xenaicisajfecluyenapoplmsac malleoU tundit.& J-Jipp - cap.is.t?.».. quoque ipfe i.de rat.yitlm ac. afeao latcre mternam cu '''^''^' bitiyenamfecat,quod & in eodem libro paulo inf^-afhcien dHmprobat.C^teriim,quod ad boc pertmet. rm^m hic ad-^ notandum cenfemus, reuulfionem non uno modo a Gal. cjr caerisfu7m confueuife.Si proprie loquaw-ur ca ejl ad ma^ xime oppofitay & feruand^ln- ipfafunt omnes oppofitioms dijfere?itL^,qu^ recenfiiimus.At extenfo uocis ftgmficato, non idfolHm Jcd medium preterea quoddam inter dermationem& Yeuulfionem ftgnificat . nempc qu£ neq; ad ma^
'^'''P^r-ferredebet.Galycro^ meth"^^.:.}/^ " - ''''^"'T.'^ "'""'^'''''''^JW^^^-nempcquaneq^adma 7^:|?t^-~>. di^2^Bl^^f^^^ '^^^''^^^^^^reuulflo, neq; adprLmc^t Luatio. ::±^lluddif^crat,enLLa^aZ^ ^'^^'^^-^^^^^
Hyh illL77 ^ ^'■^f^t;&iiMeQpt.feCla ad
"""^Mcat ^i""^^^^^"^^^ q^^matemindicarcquodge "^'^dus eoi '''''.''^ ""^'^"^ ^nagnitHdincprimus dcfy ^r^^lmur tJ''' ''''''' ^''^f' ':''^'^ & hM qu.,flio , ^'^^tm oii^dl' ^""'^^"^'f etiamgenerisquan ^Wrnem 7 * ^'''^ ^(^^^'^smagmtudo pr^fidi^
. / tamenfunt ifires, quifco^-
'^^tSi 'r &fcmperym conferuationeindi
r,fj. "^^^^Wtc/ww. aductsyero &partisteperie^
"^'^WrtJ a nin-A ■ ' .-^T--7'7r?'--"''^^ quantitatipra i
i' ''4 anJ7r ^^"^^^^^'^^'^^^«^^i^^f^^. chfentm aut ni. I ^"^^-^vrn de-. ^^^-"f ^^-^^^nus citati^.locis Intelicxerc.NakAj ^'^mrieTT''!^ '^''''^^^^' ^'^^' nmhorm contmeri,
' qH<x. ex Gal.
at^f''^''''^^^'^'''^^^^^^^ uero,quum iHud
ac inducLts pr.^Jkt.qHando.f matcria fiuens & crajjk eji , & pauca,& in hac fernanda eft oppojitio, quod fkcit GaL
lococitato.i^.meth,quandolahorantema7iucrusfccat,k laborante cruread alterum crus auertit . ^t fi materia qH£flmt,aHt tenuior,aut copiofior, aut & tenuitate, & cl piajmul pcccet; tknc quummorbusinJiet,& periculum jtt ncftuxio augeatur , acpartcm quampiam ^rauiter .^fn^ ciatrnon prion,fcd poHeriorircuulfione ytendum fuerit . qH^pMterquam^fiucntem matenam ab affe&a partictc la auertit^euacuandi etiam ab eadem non mediocrem yimt habet.propterea ergo Laborante iugulo non crus^fed cubitf*. Gal.fecat;ajJctlo coxcndice ycnatn malleoli,ac poplitis tmt diPnonbradnj,& offenfo lateir non a cruribusjed a cubi tofwgmnem^ detrahit . ^otat pofimodum hic author duo inreuuifionw.obfermida: ynmn,q> ybi reuellere opus Jit^ fedams antea fit dolor.- aiterum , ut euitemus ne Jupr4 memorumprinc^ps tranftpus fiat. & horumprius ex Gal, :■ fimptnm mdctt.r lan 6.de yuig.morb. alterius yerh ratk
nfert, ■'"'''''^^^^-^cLnon.adi
'''^'^'''^pemiidn^rrrT"" 'F^fr^^r^ ^«^^/^4?/^^^/ fimptim uidcturi.in ^'o»e in^-^^ ^xceaentmi firigidam ait maiori refi^ige-ra^
Wrl *'o»e irii^ -^^'''^^mem frigiuam ait maiori r I/:' '^^'neth foj^^^ calidam. cuius fcntehti^e, & Galfuit ' ^^^s,}ii,fJy'^''''''^mericdtrariHm y.CoU.tuctur Auer
detur ^mmGaU.uph.^,„„,i„ ^uLimisAnh.nulti com.». datm» non e(.<edolorem conH..t . alteri nk refi^Jii^
&c 1 '-r""-^ ^""^-^ V"' fi- Toney^aTllT^f''^"'^^^^^^^ ^ Ap''*^.
''f^^uZ? ^'''"Ptfimatena ,ngibbafitiednorispar. hZ JThTf ^ 'Pfumncnpe cerebrum matenam tra, •'''''C;^'.^r''"^'''''-''''''''''4toc'W»<i«/5 ^^^f^^^*''^;f''^''''':^«ii.''"i^o#r.i;iirfo/«r.;r/.%
■-■ ■- ''''^'^''''^'''^(''''''''t^fluxiomtireaau^^^^
''f '•■^ r'"'T'^''?^'''''^ ''''^'S'»''''"^*^'''»'-. ?«''"^ f'»'-'tem'llumficientisineptmdme,nfi^danno^potefi.
Proionit "'• ^'"'"uorjeruadasMc m re con MtTer^tST,'"' "^''"^ "^"■'"'t.&rmtnia^qu^ . ""ms ln^ ' '^"'f'0 "d pine-m fit oppofitam . yt !"f !r 'T '^"'"^ '«"'^■"'^us^trum horum priori fif
^t4lt'"^'f^tuett^V^ttlmreLIJJ,lC:! '7^«'^^'^'™''«»' «'''««^ </o^«-<^ii««W «cri
f ad diuerfimi trahere 0-c.J Sam- fi auerftonSprius
^ Qlimdn '^^'^ ^^^^endo afiimunturycontuieris '■6. '^'''nl^em R''''''^''^^'' f^^imateriainfluxueshnon^ 'T^-^^fimpT^' ^^•«^//e^rf^w ejfc ait , id quod ex Gai.^.
propoT, ^^' ^^'^1'^^^^^^or fcruadas hac in rc con "'^' ' ^tiun, T''''''^" ^dpartemfitoppofitam.yt J^^jeruetur,yt payUsreclitudo injhiciatur,
^'■nlmLlHuevt-^4..... II . .
,f/ ^t^nAal '""''''''"'-'t ^'('^naitudimfficiMur tW'';''''''''!»' ""'<^tur doce,-e hic author , his uerbis
'4". i"'---::::^"^'''^'"--''-'-
«A. '^^•^iG/I, n-^^ quarepeteGd , j.methodi T^i'^'''^ ^'''''''''"^^^^
fl j r 7 ""'^^'''«.a/- - h ■>'—J'"^'"'i<-<'^ MiLCHvriu.aavosteno ^'4^-0 o''''^^'^rarn '/'"^''''^^^^eth.ac iib.de.hyrud.fcarif.cu
9iauc O ' ' " ^ -eiT r 3 . metbodi
ra J'''^''^ dexl Vr'"n ^PK^^^^^^^^"^^^ esi fi^ ^ontr^,^;. J^^^f djmifiram^ab anteriorib.ad poHerio
- P^^^^Cmyaquails.nx.ii.y,, c uni/nHi i^itiKy «^h<«^<-
dem doiore i^rgente attrahentej^ adfefe magis et cmcitm tur;in difcrimine res eH^ne ex hac quoq; auerfioney qu4m tetaSytj ob nouam uim^quam natura injers , magis agitati, ad ajfe6iamparticula copioftus irruant, nihilq^fiuxionem mminuas j fed augeaspotius, aut ct fi id quodjiuxuru prohibeas.de co tamequod fiuxerat.n doiorm fkcit,nihil detraha^ : fedipfimab attrahmc doiors augeri fin^is .
Cap. ».
55> eap-t^ ^ffi'
cap j. Cap.i.
caT» 8« 4^pK7-8
QmmohYemyqnum hAc ka fe hciheantyuhi & {Ihxio mto-canda eH,& dolori cQnfukndum, a doloris mitigatione choandu efiemdicatuYyquod hic authorprMefit, et Blpp* ^e ratMi^^n ac.in pleuritidls curatloneobftruauit, At re r<) fi uel medicamentis anodyms,uel id genws pr^fidpjs,qu(£ mitigatoria funt fedari dolor ncqueatyyrgeat% isuehemen tiusytuc Agere id oportehityquod agi potesl , peritlitayidiiq^ cumGal.fuerit i.aphor. & feHione renxuteruiumfuerit, ^icdfortc & caufam &fymptoma ipfum educet,non interea tamen a mitigatorijs medicamentis abslinendmny atq; itafolui priorem dubitationemputamu^ . Quod uerbfecun do obvjiituryminimi momenti esiy quum reuulfwyqua apoiicriori fit cerehri parte ad anterioremynon ab una ignobili fit particulaad nobilem : fed ab eodem prorfus membro], ab affecio loco ad fanuM-^ .
4 Etrtilitas quidem&c. Tertium caput cxplicatm curatione fpcBandumy quod in tria rurfum capita dmidit , pro qua re lege j.metk& 1 1:& ^-^d (jlauc. Vnufcribiiy quod ad primum caputpertinet.ex GaUocis citatis dcfum ptum. id quod intcr omnia mcbra cuHodia dignim eUytor effcypofica cerehrum.deindc hepar. Contrarium tamen kgi ridetur y.rneth.rbi in morbis indigcre nos ieiinoris potius^ fncultateaityqua ccrebriyet 1 1 Jrteth. natHralem fntultatr & animaiiyCtpulfatoria potiorem tfie oportcrc ( onfitciur : itayUtin priori quidcm fcnttmtiay ccrebro : in poHeriori aut cordi,& cerehroprfponi iccuruidcatur. Scd mteHigtfh- (ia eH Galeni fententia in morbis , qui materix. co£tiow c- ^cntyin hisnempenaturalis fkcultatls potius^quam anima liSyautuitalis coHantia eH opuSypropter to^lionem: rerior tamenprior eflfententia-.fiabfolutepronuncics.
5 Ex parte autem &c.Quartum caput in curatrice con fideranduproponitytcmpus uidelicet ojfercmdi mcdicamen- Ti.quodtripHciexemplo aperity medkamcnti cxtraadmouendiyeiufdem intro affumendiy& nutritionisy quauis, quti denutritione anteafit dichmynon \taapte fortajkid hoc in loco repetltum mdeatur.Primum explicaty exemplo apo flmiatis , in quo nimirum diuerfi tmporis ratione diuerfis titmurmedicarncntis , a printipio rcpercutientib.in flatu ijs folumyqudi refoluunty in horum aut medio, Hatusuiddi* let &principijy commifiis & repertuticntib,& refducntib.fet fi.u.nouus quidam codex aliterkgitxamiquatam^ ■<& recens Mantini uerfio id fonatyquod nos diximus. ) id^ fere notauit &fuprafen i ^ecnon li. ^^.Huius tamen oppa tum. (ficuti alio/S etiam notauimus) infra kgitur de cura abftefiuum,& ex Gal.'' .de comp.medkam.fecundum kc,
6 i.decomp.m.cdk.pcrgenera. QMmodorero amorbi tempore,alimcnti quantita^ mdicetur,quod hit notaty mdtt 1 .a.d Glauc. - .aph.Dc ternporc medicamenti mtro afjimen
Libcr' I.
nemadohrc ipfo.Contrarkm tamcn uV^^^ f^f. ly^ ^.decuratione putridarum fcbriutn in gcneralh & dokre firnul afjiigcnte.febris curatio.nemfiw JjJ^^^^ °P gniorem.Scd uidcGal.i i.meth.Qiubiis aiitcw^^^^^^^^ tur dokr 5 .dcfimpl.med.fac.fufius explkatur^ '^■^^ jj,^ inchoandum a fcdantibus dokrcmkuihus.qu^^ ^'^np tiitpauk funt obfturiorayUult tamcn imrafiad^^ 0^^^^'^_ guinem fiuxknis cohihend ; gratia,que dokrcs M ^ 1 s-meth.&fxpiffme alibi GaLftriptum rcliqi*^^' ^^^^^jjJ qud^ dc lctitia adijciuntur.uide 5 m c>.dc uulg ^^'^
belk de paruJi piU cxerat . Quod de ^^^^^^^^p^ nc dicitur, habes ex Hippocr. ct Galtno 5-'" morb. Qimdemedkationc '^^'^^"^^" ^^^^^/^^'''^ /^^^^ bus euita?uidy€X Hipp. ^.aph. et iihcUo dc ^''^^ purgantihus. Qj^ de complitatis affeciibus. q,et Lo.et l l, «era,
Dcmedicationibus dcgrltudinummaiiit'' ^ig^. ple..loms. ' Cap.
QVx cx cis quidcni finc matcriac^^^^j^mii plcxiojtantum pcrmiitatur : j^^^jnf^^icatio marcriafucrit, iplacuacu.abitur, ^plcxi^r^te > quidcmci lbla(iiHk'it,cuacuatioli^^^^^^|^^iiOiiF^ nis-* [ infuic,qua;pr;rtcritacll, ^^"^^^^^^^^^^^ ' ibi reliqucrit: J & quandoquc non ^'■*^jjfiaiii'»*gri ] bis ilhid , li complcxionis dimiicritni;^^^p,#J^^^4 i immocrit nobisncccflc complcxio'^^^^^ ipi'« J'^ i tarcquum in cuacuando tinc l't:^>*^'^'^^ j^,cil^^^'|.nn ^ ccmuscrgo, qy malitix complcxioni^ ..jii^ Jisco j tiomultis lltmodis. Complcxionisi ^^^^^^ i litia,autcrit'^ [infula,] &critiprui.s n^^^^-o3j ' j cx contrario abfolutc: & harccil nu'^i'^^^^ijnj Iblutc: autcrit in tcrmino vt ipla g'-'''^^ ,^01" crit cius ianatio , lanatio qux lit cu^'^^ f , fioncfcruationis:
cx contrarioabfolutc: &ha:ccil nU^^^^.lru''-^
crit cius fanatio , fanatio qux lit ^'ii^^^ ^^^jtr^i^' fioncfcruationis:^ [ qucmadmodmi ^^icy^^ , dioncm qua: cit cum tcbrc quartan'^ .^^ ^c^^ mur cum thcriaca:& aquam frigidan ^^,jji 40 nadamiis,utcxtinguat . Ktcxcmplnn j^^ij3»^|JJ fioni? lcruationis cll cuacuatio in
lioni? lcruationis clt cuacuatio in H\-j^ioi'^ittc fir cum clicboro 6c in tcrtiana cum ^^c\& quLi principium intcrpollationis ^^^'j.,j;jiii''^j;| prohibcrcuohimus.Et cxcmpUini ^ nis feruationis fohimmodo,cll: ^'^,^'^^,j.^ri^i^^j^' tanx aptis proptcr mclanchohx ^^^P^.^.rt'l^^j,iL cum cilcboro 6c fcbri tcrtiana: P^^^^jjjiiai' j
tempore,aiimaui iiiiu,uu^.> ... ...^, .re dominium,cum lcammonca.
1 M Glauc. ' .aph. Dc ternpore medicamenti mtro afjimen in aliqua xgritudi iic dubitaucr is,iin ^.^jjiii^j^^Hj. di oppmum kge ex Hipp. 1 ^aph.z.& ^ .tx Gal lih.quosy 50 fa caUditas an frigiditas:6c fi cxpct^^ ^.^j jjcj,
quandoy & quihus purg. opor, Qu^ rerv de aere fuhdun- non cxpcriaris cii fupcrfiuo, &C .^''^^^^^j.^^lis. ' ''j.
tur.peteex ^.meth. cr i x. cipiattcimprcilio,qun:critaccidcn j^,^^^^^^^^^^
6 Et duemus cp m xgritudimh.&c. Quod in uchemen- bcs icirc quod infrigidationis , ^ j^^cl^r
tih.morbis a ualidis fit medicamentis mthoadumykgcs cx tcmpus cft unum: lcd in infrigi^-j^^^^^^^^tUi-^.^il
6 Et duemus f m .<gritudimh.&c. Quod in ucJyementib.morbisa ualidis fitmedicamentis mthoadumykgcs cx Hipp' I -aph.^ns' Gal.^ .meth.Oppofnum tamen fcruare hic uifus csilib..^.m curatione apoplexLV,uhimuitis oicifpeci.e hus prropofitiSyquib.eo in morho utcndum eft,ab oko primu rutaceo inciplty dcindead iiludyquod ex agreHi fittucumc rey.idftilliticumy &alia longe forfwra tr.ifift undum confu
tcmpus cft unum: lcd in infrigi<-i^''*'^fiir.',' moris,quoniamcaliditas cft ami^^/^^ A
humcdando quidcm, & cxliccan^'^^ .
luit. f^crum tametfi oleumrutaccumimoecilliuseficoqi tioncm,& pcnniitatur proptci rur.umere Mratur : utrunQue tamen votens eH . trarii ipiius fortitudinis auiiaT
4A..^x^»x.w..»»x. — — ^**., ,
ivquahs^ icd humcclandi tcinp^i^ Vnaquajquc privtcrcahumiditas^ lcruatur proptcr iuarum cauiarun^^.^^.jji)i
a^refii cucumere paratur ; utrunque tamenpotens eH, ]ta,ut a ualidiffmo mcdicamento intipiat ,
7 ' fYditerhoc quoque &c.Sententiah£c Hipp.eli i.apljor.Ouoduerode immutandis medicamentis fubiun^it , habet^^e tuen.fanit . & pro ratione quam hac dc re aj^ fertypete iibellum Gal.de confuetudme .
8 Cumjf £gritudo &c. rbi compiicatus fuerit affcElus dQkviS CHm morl Qaut ^aujay exordioidam ait curatiQ-
trarii ipiius fortitudinis augaicu|n^^^^j.jji diras quidcm tit fortior i cauii^i j j cxplcuimus icrmoncm: dciiidcp^\^,^,^,s:f^f cantia: j 6c cft iupcriiuitatcs c^P^'^ |j^.in'^?^<i' tioncm,& oppilationcm ^P^^'^^tj. Min^^^''"
quodipiamconlbruat,& hx'C cu^^ ^ pcrata,frigidita3 vcrb fortior cX ^ coafortat caulas:6c quod caiidif^^
Fen 4. Dodtr
«m,'?^„^>-'f--«lKiitatis lupcrfiuitate
cum ^ f onn^ . caiKtitatis lupcrfliiitate ^^^l^ctab ^ff m""'^'''^ mcdicatiir , fibi caucrc
^^^^iat:S Il^r"' /'P^^^^^^ augmcntum ii^cntcrim, i^^^^^P^^^^^^^^**^ malitiam aug
^ntVi S^l^^icfi.tC . ]quod
2 Oi
ut cas ad ipfum fcrat . Et multotics quidcm cft nicdicina uchcmctioris opcrationij in pcrmutando complcxioncm,rcd proptcr llii llibtilita tcm non pcrmanct,doncc lliam pcrficiatopcra tioncm.Eftcrgonobis ncccllarium , ci aliquid admilccrcquodipsa infpiflct, & rctincat^licct cxcafueopcrationisproucniat contrarium ll cutballamo admifccmusccram, & rcliqua- ad hoc ut ipfum tanto tcmporc rctincatur,in ano -
"^'''^fcar.oi^ ph! ^ ''"^ 10 f"ai"pcrficiatopcratiof,cm ,
lit ilhid ,M noi^ ''1'tccc-
„."t'uUun<-,-„..,M ^sc2\cor-^r/o2Vir5.
ilhiH V,r «-"""cnicns^ec 11 non imkccft't.qH6d fiif tcmpcratum cx i
'''Squon ' n?''*'^ calor,ncquc cx hoc fis IbUci ' ''1 1 '.""^'«^f'''" [ diaphorcfis ]
''^«Hum 0,?'',° P'''^ =o"fi--'-t- qui'11 fit nocu- S"»; dumcftS r'**"^'-'' calor,qui3dexting ucn tio quuiinrntl ' P'',^ apcrtioncm. ' [Etcftctiaui difuD^X^^^^^^^^^^^i^^-Lim digeftiocxtint^ue
^^mU '"1'^' protcruiant ad hancdcih ucn ^"^iodci rir^-"^'^^'^' ignorcnt,qu6d fortis cxtin ^•^bus,qul 'u!;''''"'^'^^^ 'l']^!^''' ^^S^^ corpo cct kr W^'''^''^^ dcbilitata fucrunt , li> i;r^ ficeto m^ ^^'^'^^ioi^^^^modomatcriamrciH cit'i^'»ai:: ?giiuleh^ If''^"''"' P^^^ ^P^'^^^^ ^'^^^? proucnu-it ,;tiani'**gti plicis -ini ' ^^'^^^^^nialitiacompicxionisiim- '✓J-^' ^i-ariirl '^^'^ matcn;s tngidis complcxioni coa rcdificauit. Complcxioncm vcl. cai^4^. ^^mkt^^^^^^ ^iilHcilc cft, q
■•- I infula : j 5c multum tacilc in piinci-
c>C ^^ioi^orci ^^/^^.^"^'Calt-f^accrcfrigidum in prin
Pio mfp V^^'^l^^is , quam calidum in princiiicctfiM^'^^^''',^
Part 79
^^u^iin fi "-/r^ ^'^"'"^" facilius quam li-i-i- S^^^itasofV ^ q^i^i^'>ii^^ fupcrflua iTi-
Pii^qui - ^^^^^'^ ^^"^^^^^^ ^'-^^^^'^^ ' ^^^^^i pto- ^^quc fir^f.!?P ^^'^^'^*' ^^.^^''^ infrigidatio quan ;itnr,6c qiiandoquc lui
dSr''''--'''--^'-^-i'-c,q ;;>, n,i'j;'4fi'^5't«'con,un;
r <2^e f.v els quidem &c. Qiad m intemperiei curatwnefme lum materia/me finem.ateriafkciendum fit,ex co muniffima curandi rcgula Ucct cQlligcre.fi quidem intempericsfmplexfityalteratione fmplici/i autcm cum matericiytunc f tcmpcrataeaft ,fola fatiJfzicit cuacuatio : ftn ^ int cmpcrata,& alterationc, & matcrhn euaruationc cura bitur:pro quareuids i.ad GLiuc.& lih.an.med. An aute ap.2: yhi utrunque agendum fit,ah alteratione.an uerb ab cuacuationc inchoandmn fttjjic uideturah cuacuatione exor (iiri , quod & CJaUocis citatis.Sed contrario tamcn ordinc quandoquc opus efle,uidelih.^ .dJ curat.fehr.putrid. in ge Aphor nerah perpendc ctiam qujn i .aphor. fcrihuntur. 2 lyicmus crgo qubd 7naMx &c. Sicuti ynorhi omncs autfuntftm,aur]mnt,autfHturifunt , & fhBis cur.ttio , ijs quifutnn funt pr^cruatioMs autem quifiunt, miHa cxpr4cruatione,& curatione aaiopropric dehetur.^.me- "p.j. tho.& li.&i .de diff:feb.& 2,.tphjta & in intempcrie "P-^«cpiapropter quum uaricnt hor in loco codices , & antiquus 2^"** unumlcgat,aliud Bcnuncnfis,& aliud Mantinusy Belluncnfis le&io probanda prx cxtcnsuidctur.quii tripliccm in temperiem, eam quAfa^ia cfi,quxfit , & qu£ futura ,& triplex quoque exemplum affert . 5 Et dehcs fcire quod infngidationis y &c, Fufms h^icfcripfitqalen.-].meth.co7uparat^ caliditaterny & frl "p.r. giditate hmiditati, &ficcitatifdlasfacilius , has difficiliuscurantefiatur, tametfi ineodcmlihro humidam in- "P'^'
r "'Uitati n, , , , -I ^ . . y i im,^ iman lejiatur , tamet i in eodcnt ihro humidam in
S^'^'"'^^i''Sm,tcacdfi^^^ f°^'~"-'"/j-''«^y;-'^-«/'.;i#n«,,«.^„,,„
'-m on-,,, ^ '''»i*iLLni,quc acciait . rx lamqui maius in retl-i^nrjm-ln ^,.*.; /^. _ ^ • , J K.. .
^^kidh-fr^ ttUiant,(Sc quandoqucctiam omncs ^^^^'aanH •^'^"^^^'^""^'^^ fupcrfluc fucrint^inhu tantiu^ '^^^^ant. Et nuUa quidcm rcsad lioc
'^•■'incirif. '"'■"""''l"-""'"" ociofita,„& affidua
^'^^tcdcb" ^^^^^"^^^^«^ando cfi: fortc. ^ Amplius ^^^^igct' X '1^^^^^^ quum fcncx infrigidationc ^^^^^^ quod ^^.^^^^'^^'^tionc , non fuflicit ad hoc ^^^^ ' ^^uo \ -^^ .^^'"^^^^i a:qualitatcm rcducit, im- ^^i^UVi4V^^^^'^^^^^*^'^^'^^''^ tacitad compicxio- "^^^^uia.n if luimidam, quccidcbctur. l^^^u ci m,.?:'^ ^^^'^'^ accidcntalis , cll taaturali»,. Scirc quoquc d -ucindi ^^'•^>'^^'^^'^^^»^^'» pcrmuta..«v. ^^^coninL.v; ^'^"^^'^tiud huiufmodi confor r^^^f^-ariun, "''^^^''^^^miihimci, quod fibifit ^'^^'iumclaic^^'^^^^^^'^"'^^^^!!!! cllnobis ncccfuicnibixVH ^^"'^^'^^^^^ mcdicinis calidis ali- ' ^ licut ^ ^ ipfarum pcnctrcnt virtu- ^^^^mcdicin- ^^^^^^"^^^<^^'^^arium ^^^'^ ^^^^^^ ^ ii^irigidantibus cor , proptcrc.i
^^'P^ eYlS- '^^^^"^'^^^'^- ^^'^^^ quoquc dcbcs , cp
»^ re/i7,^er^n./o periculum fit.quam m calcfadedo. & m humido quoqueac ficcoparem fecuritatem efie dicit,fed fgrmsficcam curari inteniperi^H quam humidam. Vtrum quoddecaliditatc & fri^iditatc dicitur , duhitationc non caret propter ca qus '^.defimpLmed.fiicult.firi cap 14. buntur , quando uchcmentem caliditatcm non minus noxiam dicitefib Galquamfrigiditatem.ac pr.^tcrea, quonii caliditas efficaciffima fit primarum qualitatum om & magi^^ a^gat quam frigiditas , lih. de conHit. ar. ^^^'&-'dcfnc.nat.ucriusdiaumuidcrcturcaliditatem (itiusquoqucforea&uramfidquodlih.dcTfurefbir habc- "P'^' tur,&proptercafrig:iditatem minori ncrocio & temporc ''^'^' pofib immutan quam caliditatem.Ad h^ tamen licet itx ' rponderc Qmd adpriorem dubitationem attinet;fi caliditcvs & frigm.,4 a hfolutc,ut aaiuc funt qualitates,confi dercntur,ficut im^noderata frigiditas ofendit, ita & calidita4',atqueita ^qutoffcndit calidita4,utfrigiditas.^t/i
ma m calore fit,&- calore tueatur,fi plu^ iuftb calefiicias, ^crefrigercsyid non pari efl difcrimine,quodfrigidit£U,quA naturxopera non fubit longiori a uita differat intcruallo . Quo uerb ad fecundam controuerfiam . Non ite?n ahfoluti far efic frigiditatem & caliditatem curmditcmpusGaL ait,fed quodam modo.agit tamcn celerius caliditasfitaM minori tcm.porc amoueri frigiditatem oporteat .
4 Ft
Liber L
'Bt tAMtAS quym flt fmm &c.CaHfiiscalidmn-pct» i fCap. temptriei ' fnpra (jnoque def. nffit.addit tamtn hic eua '-uit 'tionm-frigidorum humorum , oh?cf\iUmm aferthnem , nempe qimm hmc non femper rejrigeret ,utin putridis fe- . hrihws ; fed etiam calefaciionis occafio fit.dmtl ^mtibui parantur ui^,<ju£ occluf^^refrigeramnis^immb etiamfyde rationis quandoque cauf£ funt . addit & temperatam humiditatem^qua uidelicet ali calor confueuit.His tamen ad duhtur & aiia,& frigldiC admotio , ut 5 .aph.& ftccitas.
pra Bcauthor,& galen.libJemorhorum cauf.rctulcre , ex quibus tamcn omnihus, qukm aCcidetia a fmili tantum gmer.cnturyUt ait Auerr.-j .metaph.fola calidi minia, per fe caloris caufa efi-.cMcrA uerbper accidcns, fi beneaduer teris,quamuis non ignorem alios ailud hac de refcnfific . "5 QidaHtcm caliditatis fuperfluitatcm &c. Si obHru^ hw cxulfcido & crafio humorefiat, infigitur is hufnorte^ naciter;quarc,fi obfiru5iionem cum calidiori intemperie , fripdiori mcdicamcnto mediceris,indurabis,& in lapidosa
acris , rcgionis difporitio , & conruetiH ^^^^j cuandi,& ars:hcec nanqucqi^Lim tiicri . ria fignificationi , proptcr quam euatii • ^ cicnda crmproliibcbunt cuacuationen .
tas itaqiic finc dubio cuacuationcmn . hibct.Et fimiliter.qu^m dcbilitas cii^^^^^^^of trium virtutum fuerit: vcruntamcn q .0 plus cligimusalicuiusvirtutisdcbiUta .^j,^, F;.-ri«r-rlim^nfnml rHinnucndi euacu ^^^^^
ur^aaa,z^jrr^..^.urnvuu,.. ,..yu.^ ' [impcdimcntum] rduiqucndi eua .^.^^^^^^
que lima caloris d\citur.& e& pr^tcrea omnes quas & fu- 10 & hpc quidcm in vn-tutibus en^ ^^^^tc
^ — - ' . ^ . .1 r motiuisAluumhduciamhabuciniiu^
di rci timoroai:,(i accidcrit,& hmiii^^ ,.jai(t.
ai^l^l LllUKJl WliU,lX civv..vi^. x.,^^ ^^ijua
riibus virtutibus.Complcxio quoq^^J-^ . m# ficca ^ [ad] hoc prohibct,6: ^^'^"i^^,^*:^,^ ^.abe^f caliditatcm non habcns, aut <-^^^L)iici^j^^^j^ii(l} caetiamprohibcr.in cahda autcm, ^tei facilc facicmus inud,& fortitcr . H.^^' .^jpro fciUcct Ibpcrfluitas macici,autraritas ^^-^j^,. hibet, proptcr timorcm nc lp^i^i/^ j,ileiii':
n-!viawrimcciniimcfnu /n\,ui't'^i^-')^'>''.^>n».iy>j,'(^ ^►v^ . . 1 ■ ^ ^
cuinc habcntcm,ut ci blandiari:.,^ ^q^p, cuacucs, & vt cum nutrias cx co, q^^^ ^.hiif'-"^^ircncrat anguincm ad frigiditatem, ^^^•^j,^tio R-..*^.,, .i-wM;.^/*,it-/M-i-i . niioniameXi'
clp. i\ \'ih.l . quum de ieqnqris ajje^ibus loqmtur . Ca^f.^f.' 0 yinumprnttcrca tempcratc bihitum &c. AUjlegunt ' 'i>\mmdilutmninhume£iandoforte effc,antiqua tamcnle Bio uinum habet tempcrate bihitum . ex qna,contrQucrfia duci foletjde mi temperamento , an ficcum uelhmidum Texi.^i. jif.^anc AriI},^.metcorMinum aqueanatur^ faccreuide ' t.url. & Gal. quoque humid^m ipfim uifus efi exinimaffe
• • V' rat.uifLinac.&. isdphor.a' jrWeth.Hipp.ucrbnon 1 . ,,^innc
^'"' '"^^i: 'mmnabfi^lutcSdulc^^^ dcaffc- ^^^^^^^^^^^^^ ^^^^^^^^"^^'cdoa^
Ciica finel; ^«^^«^ 2 MM dijmoilu uma,& dulcia nigra hu tcris . Supcrflua quoquc pinguea . Circa cnctlium. p^idip^^i cJlc refirpj& humtditatcm in duccre. l dcm tamen m epii]j..de dixta^i.paulb antea^uimm cal\dum ctfiauni effe dixerat,& in lib.dcajjeBwmb.ltidcm , auHcrnrn umii ad fucitatcm,& adrobur conducerc protuUt.Gal.uero,ab jolhte loqucns ^ .aph, ; .calcfacereet exficcarcH .autcm de fmplmcd.fkL.calcficmftripfit 2. ordine ,&fiad?nqdu iivtus fit;UftiQ.ct eius caliditati proportioneficcitatem.re fpondere.et in y. meth. uino utitnr ad cxficcanda ulcera ,
tij^a principii
ditatcm dcdinantcm: quoniamex^^^^jfor' ^ons complcxio rcaiiicabitur, ^-5^^ taflc ipfum fortcm cificics, 6: c'u^.^^;' ^ua^^^ lcrabit. Ht fimiUta-oportct neiUin ■i-c ris.aufus,quicx confuctudmcpai ep>, ^ dit,quandiuabeius cuacuatione eopf tcri/. Supcrfluaquoquc pingucao|^^3a/ hibet, proptcr timorcm,nc ^*^^' ^ , nctur,<$<: nc caro vcnas tomprun^ii^^ ^^j^rci tinguat] quum vacuas inucnerit ' ^^,^prin|j; fuffocct innatum : aut.liipcrlluitatt .^^ if^i%^ do, adintcriora cxpeliat . mala, ficut aptitudo ^ C cholericxfia # fMfmo , abca prohibcnt . Actasp ? ^^pci^ 'fiondum ad augnKuti compiemcn ^^^ir^
fiicultatisjat cH ex tjs.qu^modo dixim.us,conjirmatum : ut iudicio fioflro Iol um non habeat dnbitatio.pro ijs tam.cn qu^ contrariam fttUire fentcntiam uidentur .quod philofophus aque£natur<£7mnm afferat.deeius fubHantia intcl ligiiur.3 non de pGteftate ad humanum corpus , de qua mcdici . Galcnus tamen humidum ipfnm nonnunquam efiea it,quod fanguinem gtgnit mediocriter eXhibitum,quo
acuitatum coniunO^io tolcrari 1^.^^/ l quon iam vi rtutcs in cis dcbilcs €1 kitx' , 6c quia cxterior calor i^^i^^^^^jt a^^^y
dulceu,nummaofurnfmt,faa...dn,grumcoU.t,o,^ nalis multu fri-idaab caprohUKt.r^^^^^^
abfohai tcmen fumptum umum omneexfucat , ,dq, ma- "7„'^^,^,„d,t-onfuctudo ab ca p'';^
gisaut minus,utftporeiitque ctite difimpntur . i- ^,,, „„,lri (If .-inrnirio, fic"' hC»fr
I 4rnpUusfUdebesL.Trococ^ody.fcr^,tur^ ^^^^^^^^cn^^^
4€ quAinprAcedent} capite adnotaumusdecontrouerjia lu uam». ^ .,ni ... i» Gal.ct ^Auen.QHoduerb dcmedicamcntorum admixfme deinccps fubiungit fufius fcquenti libro,et 5.
Ad fciendum qualiter , & quando oportet euacuan. Cap, S*
I £s que'dcmoh(lrat rcclitudincm iudicij M V in euacuando funt dcccm,rcplctio,& uir
tus &:complexio ? & ^iccidcntiaconuenicntia ^ , ^
- rficiit li r contingcret quod naturam folucrc tur,iicut cxcoriatio,quam vcnn| ^^oii A
Hm>,non fccide j^^^^ vcutrcm fokiere fupcr ventris loUitione
hibcnt , 6c ad vltimum omnis fa'; =-Sciaspretcrcaqu6dintentio uacuationccrt vna quinquereriin * ,5^1 . cuatio illius , quod cftcuacuanaU' .^^5 , /cf,^, ] 60 tur ipOim proculdubio tranq^;;^^^^^ (
timorofum)& fi§ura^& ctas, 6c tcmpus , 6c
quod rcceptaculorum lallitudo ip^^^ i^^^Jkil'^ tur , aut caUditatis cbuUitio , '^^.^cO^^^^% phcmcra, aut aU^i: xgrituciUies , ^V^ltif^ j'',^^^^ tur,Ucut cxcoriatio,quam vcntn^ pr^V"" ''''' - tcllinis facit, aut vlccra,qu.^ vriua^ f in vcUca facit , 6c hoc quidem ^^^-^cii^^ tum cofcratjcms tamen vtiUtas
Fen 4.
quantirasmjn-» ri aduenit (eu p cipitur cx co.t(i «leratione airm tis proprie , Sc ex conij JcT iuo ne fupeifluira-
] Et fcias quod matci ici ciiaciiatio & io-. "•..^^^^^^.^f « fius dc luo loco crad,cat.o; cil iccfuiu.n unl ^^^t^^]
tiis fSl '"^ mordicano in ventrc quxvcit egrcffion '^='^^°"«W-Ettcrti.-, cll mcmbru bafil o H. ' P^'^'^ dechnationis ci«s,ficut Phalica d "'■' '=8»"^'^in'^ hcp«is,& non cc
tali,qu'alc m''^'!""""^'' "''^' proucncrit m fius dc luo loco cradic.uio; cll il>cndinir,rnMm r',"'"? ?^oS%" d-;'u. n>odorunvunus corun,";'j ^,'*
^onisignKs1o rn,;^fil '"'''■'' ''S''-''- tractioncni.qu^E htad longinquani diued ta- ^^^.^'•^"."."".'.""'^qtiofitcuacuanonicnw tem;&altcr proptcr camquc ad prooinm
&luarun.qujdcmhoraru!„d,gn']orPc5;^^^^ incorporc i l nullo modo cltalicuius luatc- nou nci rcplcno. ) Ponanius if.iqucquud ab orc iii • "'iJ
r, liiperius niultus iiuat languis : & ab hemor- n°" rhoidibusm'alicrisrupcrHucliii.atlangui.s.Vnfi « » anrec.-f. iraqucduorri tacicmus.auttrahcmuspcrdccli ''""^ "auiijtinationcm.quc tit ad propinquam diucrfitate • r r ■ &,oportcbittun,c,utnutc. >.»ma l narcs dccli- .alftYiE: 20 ncmu!;,tacicndolaiiguincmcxnaribusflucrc-: «'"s.iJcoacu» & iu altcro ad matriccm prouocando mcftrua '^"^ autliuolucrimus ad longinquam diiicrlitate no»\\'.',"«;.:: attraiierc,cuacu.i!iimus in primo languincma >«'<"'<x, ucnis3clocis,qux',l'uiitin infcriorcpartc cor ""''''■'■■'"oiic poris,,a fccundo a ucnis & locis.quc fiint ii^ fii ^i,"""- * " premapartccorpor,s. Ht. t L ^ ] non opor dt^^r^
i>.i tetpr4 .'c, vfrf ''"•1,''"'''' nobilius.Opor > mffivH, n""r "«■'talis ] licut
^oncSH ':^/ibbofitati Irepatis , & intc^ » quocine l':P^''* Eft ta,aaen,qu,,m ,«embri,m «lacuati^ f ""'^'f 'P'"'" «''^mbrum , pcr qS VeSaTr^'^'^''» ^''^ ipfo a.-sritudo
curmS ^ P'^?''^^ ^-fttinacndum
«'am^"° ,,'"' m'^li'>s.tianlponcndi lunt.Et elt turlW M ''^ fuperationchumorum timc-
qi-andoQ f,?^ Sulam:quoniam timeturncilli k ertSr P '/•""■"^'^ luftoGatio,idco ' t [qiial^t Nau ''^"^'^'^ '"^"i^^-t & molliter ficd dcf"t.5c ci a'* ?"°^'"= plcriinquc t.iliter opera- "l<--o vt me^^f ;"°'^ pcr partcm qua confu'euit. "r/t^ tit,Sc „,".f ™'"nt culVodiat,quum dcbile fuc-
' J'* «crem^,?f> tP^ttisIonginquccScoppofitc,] ?o ' " acapiS'^t,m,ploambisu,t^,.ficut,qumn lon cnin; ^''"'"'^tt '^.'•"^.aut pedem cuacuat : bio iu 1 P''° '"""'° ''''''^t , fi cx toto lit ccrc- «ftlioracui'^,'''!"'"'^'^^"'!""^.»^'"^'--^
Pc-nitisT,?w"°"'^'P''"^"'""'''"f^'"^-"«^ f';^ t'o'|f,.,1 "^"il^tomcisggritudinibus ,mtura-
'l^^m^ua' 'x' ''T'''' ''' 't»turatio:& ant. ''Minis "?^""' ^P^^lt 'n-'tutationem cx fi.bti
^^'•■'tudiniNMV''" •^^^^^'^^'•'^^■aocinacutLs ct ""^^A^T^^lt ^^^'^^'^^^'^^^^"^ cxpcc-larcmcliLis mobiDf ^Li^i^i quict.i: fucrmt.4 Qu(xi Ci ^^'<Unai-o ad euacuandummJEcria
motLis '« f •^'^ ^^^^^li^^-^^i quoniam impcdniictum ^^^s^anto'., ^^''^^^ ^^"'^^^^^' ^^^"^ ^^^^^ cuacuatio- ^^^imor;]^^^'-'^^^ ^I^ maturaA proprjc quuni '^iicau-lHi"''''^ rubtilcs,6c prccipucquum ia ^^^^^nVaricin''"'^^"^^*^^^'^^ ^'-^^'^^^^ > ^ nonm
^^'^^o mof^ ^^^cmbrocuiiipi-aicnnis , nuilo ^'^m ha'y ^^^^^^^' ^*^'^^^ maturc^ur , & cllcn^ ^^^^ ioco ^cmpcratam , quam tu fciuifti hx ^^^^'^quQ i "^^^ ^^^^''^^^^^^"^^ "^^^ fticrimns fc-, J^^idiuxt . ^^"^^^^ vlqucad maturitatishoram '^^^^iunLis\"A^M'^^r.?^^f>^'^^^"^ poitquam nobis
tctquidcm Litm duasdiamctros proiogatione ^«'^«^uiiotur poft
raciav.icd m unatantum , c] litdiamctcr miins •
longiuqua: namli matcriafucrit in fuprcmo T ^ ^^''r^
dcxtr.partis,noncritrrahc.Kiaadn:i^ ^l:^-: ^
nilticcimmo ad inhmum ipluis dcxtrc (6c hoc min irin-
quidcm Cil lilud, quod c.l: magis ncccUanum ) f'' '1""'^
autadiiniltram alliprcmo,liR,crittantum 15 I^^^^^;:
gmquaqLiantumcihib liumcroad humcrum: qua n,e.ur' mos
^ aofucritdifpoiitiocius (icutdripoiitio duo '^" ^^iitimjm'
-rum latcrum capitis . iVlatcnanamquc ii in dex ^aoJ '.In^T""
^acapitis tuerii,camad nUcnora, 6c non.d ii ^^^Z
11 Utram trahcscapitis. QMandoquc matcriam <""«ur"cur, fi.
aa ionginquum.trahcrcuolucris, loci dolorc ^P^'* priLlslcdaoisaUiDliiK min,,.^„,.s r . morepletiona.
quumq. ad locum non ()bcdit,ad qucm iplam ^^Pl«'« ^-P'^'trahis, non uiolcntcr agas : quoniam quindo «"^^
OC llOn ftaactUl 6chctUci0ClUSdcciinaSad do ^«eritrepJecio ,
cntcm locum. Et forliid cibi futficict,ut tri^Jias- "'^"^" licct non cuacLicsj quoniam ipfa attradio cius
im 1c?n£"" P^^^^^'^^^ ' ^^^^ --^^- ^--"^ inv„^ (.-*"5'caientes . Qmm.iutemhumor ^ .','>'*.'" crgo attr.ictioncm ad intcntio- ^"«<i(ti<>.
ti.„:? '^wucatur. donrr n, fr,„..^„. " ' ''^'•^1 lanonc conrcntus fucris:quc fit ^Z^Zr^'
iilnSuWH"'"''-?^?"''"?''^"^-''^^''^'*™^^ aicinis L bi.ticautibus,& ad lummum cum oni '"B- "•"««''^
m,quod dolorc cfficit : Ex matcrns autcm cZ
ad cuacuandun, funt faciliorcs , funt il x q\ x
trih ■' '^^-""''"" q''-"',^*c>']"ceft diflicilceas ex
^zr-^^^^i^^^^t sSer'"^'-'''^''-'"'^*"^''"'^^'^
SE"-"^4''f.'''«po^ii'^ii- aiS:^^-^; ^'!;'!!-5?^^^
.'SiC ^ Y»^aut a b '•"""''""^t prctcritumliam prct^Kl '''''<--ntust>°^''o^'tii-''lol'^t-cxtefiuu^aut "'jS- f-"* '^ia^isV^ ;?"'.''"' i'"crioribus.Quod au ifV^»., ;^'lpofitfo .?'todu-cdcbcmus in hu^modt '[''^lauit^t;?» h.abitudo canahum , neipfi fj "bi Cf it, V , P^f^ hoc qiiidcm totum pofllbilc *"tc maturationcm vctrem Ibluas .
X cuni cis cgrcdi.tntur ."Hua-
, ncccllarium nepropcrctco-
mcdere nutricntia ivulta, & ,iiala : qux natura mdigellatrahat . Qii,fi3liquid exhocfierincccflcfucrit, oportcbitutpauiatim & liiauiter fiat,doncc fitlccudu ordine,& utlit.qdcorpus ingieditur,digelT:um,& conuenicns. Minutio quoc[;cfl:euacuatiohu,noribus xqiialitcrauo^ mcntatis propria . Euacuatio ucrohumon"
Liber I-
qui in quantitatc roluJaiigmcntatur,aut^t[
] corrumpitur propria, cftalia a minutionc» Omnispraetcrcacuacuario, quascftfupcrfluajfccundum plurimuai febrcs gcncrat.QuiV quc vcntris conftridio , qui iiucrc folcbat , aiiquam ajgritudincm poflidcrc fcccrit: illiuscua cuationis rcuerfio fccudum plurimum ipfum mcdicabitur j ficutabco, qucm conftridio ianiei aurium , aut mucorum nari um vcrtigine
ptltudlnem,aut hehetudmm, qu^fupmus ^^^^^^^^ authore funt adnotata. Q^iityyt fl cdfin^^^''^^^^ ^ explicanda fint,qH^ indicant , rel coindicant,^^^''^^ cantyvel correpugnat.vt plura omnino ^^P^^^f^^^^^^^ quam decem.Verum quod hic author ^^^^^'^^^^-^^^/^j dentihus concurrentibus loquiturfiuente alt*o f^^'',^]^ effe aluum folucre,hoc defumptum ex Gal.cH ex quo loco magna huius capitis pars defcript^ ^ ' jj^ en lib.^.de curatione profluuij alui ea exUbet,^^^^^
pofiidcrc fecitjcius rcucrfio ipfam rcmoucbit , | o foluunt.& Hipp,quoque lib.de locin ^^^^•fl^^"!'!]!^0t^°Hi> Et fcito quod rcfiduum matcrici dimittcrc , cp ncccffccratcuacuarcjminus nocumentum cft, quamcxquifitiflimecuacuarc, & pcrucnirc in ipfa ad hoc,vt virtus tcrrcatur:quoniam multo tics natura lioc rcfoluit rcfiduum . Qmmique humor illius fucritgcncris,cuius circ oportct-, & argcr tolcrare potcft;non terrcri dcbes cx fupcriluitatc.quandoquc ctiam contingit,quum tc cuacuarc oportct vfque ad Hpothymiam,
yomitum uomitu curandumpr^cepitiSoluiturt^^^^^^^ fiio hM ex(f Al.lib.de curjat.per fctn.mifl-l^r^^ euacuatio indicatur,fed rohoratio,at fi ^-^^'^^^'^^Vm^i habeant coniun6iam qualitatem '.fumpta non ^ J^i^j'^fed ab eius caufa indicatione, etiampurgatione a^^^^^ijf dendam caufamvtendum ck. ^dde,quod \n '^^^^ Ufiu lute educentibus utimurjed ijs,qu£ educendQ corr u^, & a^rictionis notam relinquunty rhabarbaro nisjtamarindisyatque alijs id genus. Quod de y^r^^ ^^^^i'^
Quiimquc alicuius virtus fortis t [ ] ftic- jo cillitatefubditMbetur ex Oal. i .dph.& • ^'f f/li/^»^^? ^.
.... . ■
^ adharifiw.
rit,& ipforumhumorum matcria multa,& ma laupfam paulatim cuacua . Et fimilitcr, quum matcria vchcmcntcr fucrit^ [ pcnctratiua]aut cum fanguinc multum mifta : non potcris ip-^ fam vnavicccuacuare,ficutcftin fciatica,& ar thrctica longi tcporis,&: cancro,<5c fcabic anti- ,y p.funj|iculj$, qua,& ^ [ carbuncuhs]vcteribus.Et dcbcs ibirc, quod vcntris folutio a fupcrioribus trahit , & ab infcrioribus cradicat.Duabus crgo attradio
y.meth.Sed qubd non omnis tamen uvriu
cuationi contraindicet, coUi^eex '^'^^^^^'^'^^'^jffk^^ uerb de temperamento loquitur, aitj, ' temperamcntum cuacuationi cfie incpt^^MF^ \bidem,notatur.Sed quod fubiungitfCalida & _ ^f' peric praditos euacHationi confcntire,ad^ierf^^^ ^|*P. & tur i,.meth,&dc cur.rat.per fang.mifl.ubi c^''! midam temperiem celerrimi diffipari > atqtf^l Jiiifi
1 B inioffrwrj
tioni obfiflcre tesiatur.Qu^ item de corporis ^^"''^^^^^ ^ ^ nibuscftapta,conucnicnti,&diucrfc: quxc- 50 eadcmcertceoprimoadqiauc.habentur-Sedoff U^^^ tiam poft matcricrum quictcm cft conucnics . uideturJMe cur.r.per fang. mifllquo l^'^^^'^ '^/'^^^: Ouum criro matcriiK fucrint'' Ta fuDcrioribus;! .-^«^^ ^^^^, ^rr.n^x^,.,.^ v^iinuk. BiHinl^ ilf
Quumcrgo matcrix fucrint'' [a fupcrioribus^] ad diucrlum trahctcas; & ipfasctiam cradicabit alocis,vbi funt;vomitu vcro fit attractio, & cradicatio econucrfo.Minutionis prxtcrca di^ fpofitio diucrfificatur fccundum locaaquib. fanguisaccipitunficut fciuiftijminus itaq^ cun dis hominibus cuacuationc dignus cft illc,cuiuscibusbonus fuerit,& digcftio bona. In rcgionibus quoquecalidis morantcs cuacuatiQnc paruni indigent .
l Res qu£ demonHrant &c.Sicut fupra notammusj ex 9. meth. fcopi non in purgatione folum fed ornni curatoru ii6iione duo funt pr£Cipui:alter ab affeUu defurmtur ; alter a vmhws.affeHu^ corre^ionemy vires conferuationem in^ dicant . pn&ter hos duosyvnus tertio loco fe offert confiderandwsyVt caufa fine qua non, acr videlicet ambiens , Sed ad tria hdic capita plura alia rcfcruntur .fub affeUu quidem intcUigitur,& caufafiadftt velabflt, & fymptoma ta,vt I i.meth.habetur,nou quidem omnia ,fed in genere Uf^e a5iionis,& excretorum ac retentorum, qua tameper ticcidens comdicant,aut contra indi(ant,qubd cauf^c ratio nem habent,fine qua yionfleri curatio potesi:aut vrgentis, ftcut dolor,vigili£yimmodica euaiuatio , a quibus indicatio futmtur ob uires,quas poflunt offcndere . ^y^d uires /e- Xus,tcmper.tmentum,Mas,corporis habitus , confuetudo , ritiC ratio,referuntur. adqu<e & ventris habitum reijcere Qport et,additum ah Hipp.^-aph, & eiufdcm promptltudi nem ad euacuandm ex libello Hipp.de purgantibua medi camentis . Adaerem yerb,regio,tcmpus anni,& cceli natm redigitur.Ad h^c,ait Gal.fi cgregius aliquitin vna cor ports parte affecfus fit,alia quoedam offerrique & ipfa indi c mtjp :inls icmperlm,yf!im,figur.rm,fiti:m,fentiendi pr'^-
zaptoseffeftriptumreliquit-D'^^^^f '^iiiP\ ' re eH.7<[anque quod ad prioY^^*^^^^^iA tionem,fi ad temperamentum calidum atqf*^ fgnf^ nuior fub^antia accedat,quod celerrimc ed i^'^ ■ diffipantur,euacuationi repugnat, at cutn ^ '''^^•'1 //<^'' tia,redundant fanguine eiufmodi corpora, ^J^^^o^^^[''^^> mc omnium euacuationempoflunt, Quo ttero ^^iQpr rem cotrouerfiam-.quigraciles a natura fi^n^)^ temperamento^atque hi &latas ucnas ^^^^^^l^ot^"^ propterea uen^ aptiffiml. contra uerb qui ^gnjn^^! ex accidente aliogracHes euafere,ineptifftm[' ^noil^ dine lege & eo 1 .ad Olau,& ^.meth. 6" ^ p do , & quibuspurg-op. De accidcntibus 0K, Glauc.& i 2,meth.7)e ^tate ibidem, & ^^j^^S.^ J tempore,ibidem,& Hipp,^,aph,ac libello de?^^ ^ & (falen.libr.quos quando & quibus pur-Of . regione, ^ ^^i^^^
2 Sciaspr£terea qubd intentio , Q^I^^^^\^0^^i euacuationibus proiter propofitosiam jc*P^^ rirof A da; primum,ut talia purgentur qualia confcr >Y ^^^m ^ primo aphor. alterum, ut per loca ^^^^/'^''^ prlmo aphor,tertium,ut memhrum apturn ^ .^oft^^^iji qua re quinque alia obferuanda admonet,ii^ ^ j jjf J dus ad partcm fera^tur^per quam educi p(^P'l^il ifj ' le,docuit,&'j,meth.& li.&in art.rncd'^ W^^\;^^ < bilius membrum trahatur,ueluti ab ocuH^ ^^^^ ^ r ^ aphor,& j .de comp-medic.per loca, ut *d ^^{crj < excipiendis excrementis conflitutum ^^^^^^^ f^iiliiyi habetur & 6.aphor.& i , ut pras ad <7^^^^^^/ fi^f \ da flt,non autem imbecillaproptermorbtiJ^[^gi^^j Hcl prxteritum.tunc enimalib transferendA ^^^^^^fj^
pars ea afficiatur,quod probathoc author n^ ^j^^fOjA qu<& cauet nc ad imbeciU^ partes trah^^f;^^ ^Jc^JJ ait.Qubd fi obijcias oppofitum pajjlm ^^^l'f^^t'^lp
&Jib^de curjat.perfang.mifl:& i-^^J^^^^^iri^^ hifubi naturm mrementa ad imbeciU^ * f
lU^^, fcrimc afferatuy. n Z' V'' , ''''^pf^Mit.maiHs di Imn fit.ne dum co6lio expectaturjpf? ri^riuvnl,^^,^
ff; ""'ni^mrlTeit^'!^^^^^^^^ <'os..^J''^friufy'<i„.,a^^^^^^^
*"'!"»H'''nifimZn"^^^^^ 2.nph.fcd ,,uumcoc7io aaf<oru,n Im ft ^fui elum iL '
''''"''">'n>nXi^^^^^ 'I^^'i''"'n''-ricr.^[loshumoresuciiL,uecu.cuatio
"HmmZ^j' i'-^'^^"^"- ''"(^■&'-»":th. rmdoendictum.\& ii.i4m6dnLericieua,t,',-n Jrl
Part 80
^".'«««r/ co„;„W«m cJ^^S Z ^ {TuTr" ''^"f 'fif^^Vornodo fcdandus fit aZ
> S'^'^^^«^^9-^'-'?'"7« JTG^u Zu 'r Z^^ "■•''^c.yt,tur:,tnprderiuationem,ciU&Cj.rU.inC-. deuut.
'!m '' "prmUeio tJl.,:L 1......J ? qif.iftana)e morb.reuulftom Prxmittendam r.rilif . A..',;,.™
[/, Com.f,
k''^' c.s:£'Tf'r"'"'^^^ Zcu tZ7X{f'"^''"'^^^^^^^^
M ^^:^if^'^'^''''''<onmucrUqu.JiJnosu^^ ImZTZTr''^''''^^^^^^^
'.'«^ «««[^''''^/"''''^'''^'"^'''"«wi^ormna^^^ •"""'• .
•««^ /"'■*c«v, f • "<'f'"'^-''<rMoniuidcrecflfort,matos l """'"P''^^'^';"' &c.Gd.,.aphor.c.ummo.
) '"'■■'^'mlZ J"' "«''""' fi<"^<ierc, ubi a perito mcdi rr/!!!"'*'""/^* ««mrio«m/Lyite,ei, ^/^-^/«i ;.««i. co„,..j.co..u.».
J '""^^f.^/;— ..V /•..-■. ■ r .... '■"'■j'ph.iTz.fcn!nteti.tmco,mulf,oncmfcpenumcrore- '^'^^■^-
eom. j.
rf/i "Siturus ' ''"""'"""""ojorumcommodocii ^.i. r l i •■"■"■•'•"'''J^>'p,i"n,criuuaejtab H,p.
/i '''''JaXl'„^'fi''^">''^'''^''r''etfico mcd> „„, ;j'°'-'' ''i'"'''-^^ Ap. s co,i..xj,
HVi, ''''''«r.fcrf'*''^^'''''"''-''''^^^^^^^ 7u Tc^r '''' ^'P-»(^^mtum.Hat "^-^
A '''•''^««Wl;T,^''''"''<'«'«--.5^''^'«f''''««f/.re.« ^""^';7-Co//. „ A ^ ^.trT;'f^t.»'i'<ntecoaionem, c.xH,w auh 60 1 ^*'"^^' '^''"««^«"■'«^/''«««c.SiiW.''^ '''>"?«'•
^'''''l^r^'''»''''^-»'.^^'^^ ;;^"'^i-^.~^^^
■<> ^'^''^C?""''''"'''°''«'"''i''f'''-^«''''%«'«i«.p. «;f«''--«»^^««'«A/'«/?nrirfrt«r.Tr^
/j ^'''■'■'b.arLTJ'",^'''^''''''e.xpeaandamefreak ,cuodl I ," f"^""'" ''<'»^'<lfit„dineprauorurnh,„noruim,
4 {^'''''^'.^^'''■''''/''"«•^"''/^«^''''■«wo/M '''f"!'"'''';''!^^^^^^^^^^ c,p.,.c,p.,^
*'i ^^''*'.Ct^''':^^'-''^''-ii'»rJ ^'»^/./«r.^ 9.'««/..e^y>P«//ii/.«.ry; e5-,//..p^y;
^5 ^''''«e*'r^''"''''''''«^^po/Wo<iio.f«e4/iS f'''/':'^/<''''«'''<^'''^!^''f'^-/'^5«''«'»'''.'''''"''''.:^~^'-i'»«
■/^ ^'^''^^'''''^'''«««f^f^^ii^MaV,^ ^«'»«"'''.9'«««rm.r«,,//.pr,«4«,,o-../io«^
-^''*'^«'«''^'»^rL««„,/JS!^ /3'//««po««,«.,«y«.«,;,.,,^^^^^^^^
^ j'irHmmji.m fortitudinemhilcctramdiciefpimaBci!untfis,:eg.'.tiui
legity [Qjmmj^dlktim uiYttis forth non fucrh, ] Manti- Hus verd negatuit: quidem & ipfe ctim Bellunen. legit yfed huic fententm ali^m fr^ponit in hunc modum.[ Etfi quis uires ualidas habeat^materia tamen humorum uitiofornm eiusadrnoduexuperansfueritfuberrimieuacuaripotefi . ]
Veregulis communlbus uomituij& folutioniuentris y & qualiter trah.it id, quod uentremfoluit,& hqmemfatit. Cap. 4.
Portct Lit illius cibus, cuius Iblucndus cft ucntcr,arit uomitu* prouocandus,partia tur: utquod ci in una dic iufticicbat,multis eo medat uicibus,(k ut fint cibi diucrri,«5c potus cti amdiucrli . Ex liacnanqucdirpofitionc accidit ftomacho,-ut cxpellcrc dcfidcrct,quod cll: in co fupcrius,aut infcrius.Ex cibo autcm non diucr Ib, ncquc fupcr alium cibum ingrcdicntc , fto niachus cftauarus,& ipfumtbrti continctrctc tionc,6c propric ii fucrit cius quantitas parua . Moilcm ucro habcns ucntrcni, nihil cx hoc fa cerc dcbct.'' Et fcias quod uomitus,(Sc ucntris fo lutio, 6c que cis alfimilantur^no attincnt ci,qui bono utitur rcgiminc: quonia illc,qui bcnc rc gitur,nonindigctnifico, quod lit iftislcuius : & fortairccxcufabuntca,cxcrcitium,& fricatio &balncum. Amplius fi cius corpus rcplctum fuerit^ plurimum talis rcplctionis,qualis c(t ip {iuSjCrit cx co qui humorum mcliorcft.f cx fa
Liber I.
illc,cui podagra cucnirc folct & ^P^^^P ^|jjik liquaabhis,in hora cognita, <5c prop';^^ rc.Ei crgo ncceflarium cft,ut prceferuatio ,. tur ante fua horam, & euacuct ca , qi-i^ ^0 in ipfius a;gr itudinc funt cuacuanda;n|}^^^^j|j nutio,fiuc uctris folutio: 6c fortafle de" ^^,^^]'' cxtcrius app6ncrc,& mcdicinas jg^pJ . cftcuacuarc^ qucmadmodum jk^kIo. ticntcs faciunt.Quandoquc etiam "^^^ ^cui^i , 10 darcmedicinam,qu.xfit'^ [
di humoris] in qualitatc, ficut quum ji ncacft tibi ncccflaria ad cuacuandum ^^^^jj rubcam.ei crgo admifccdum cft ill"" ' lamin qualitatcdiucrfificct,6:inuaiti^^^^,^^c
documca conucnit, & ipfamab ^"''^''^^.jetii^ non prohibcat,ricut myrobalani. Etcn^^j^^, complcxionis malitia,li poft accidcn^ ^^^^ tium quoqucin intcrioribus ^P^^^^^^^^^^^l'
trcm foluerc cft di fiicilc , & faccrc ut u-'^^ii[
20 Qupdfi tibi ncccflarium fucrir,- dacis^^^jj
flcut uolubilis,ac fcmcn croci ^^'^^■^^'^^^^iJisu zcma polypodij,6c cafliam fiflulam, !^ j-jriii^ lia. ^ Hippocratcs quoquc inqnitWiiV^^j^^ni^'
ccr,6c fucrit natura;,cui uomcrc . ^ 1 i us cri t i n m u n d a n d o i p fu m , u t ad « ^ \
adducatur , 6c ut fit hoc in a^flatcaiir ^^^^aio * i
autumno,6c non in hycmc.ci ucro, q^J^^^^j.islo
cris fucrit figura:,conucnicntior cft ^^^jjj,/ t
lutio. quod li fibi cuacuatio,qua: ut ^^^^ j...-ibip' S
euinc.Minutioio;itureftillud, quodadipfum 30 ccflariafucrit,ufqucad iuflatcmcxpct ^^,j. ^ • • n^.._.. c... fotamcnfibicaucat,quumco nonm^y-^
mundilicundum critncccflarium, 6c non ucn tris folutio. ^ Qiijim autcm minutio ncccflaria fucrit , 6c ucntris iblutio cx aliquo quod fit ut cUeborus , 6c uiolcnta; mcdicina^.a minutionc incipcre dcbes j quoniam hoc cft exprxccptis Hipp-in lib.cpidcmiorum,6c ha:c cft ueritas, 6c fimiUtcr fi humorcs fuerint phlcgmatici cu fan guinc mifli . quod fi uifcofi 6c frigidi ibcrmt fortaflc minutiogroflitudincm , 6c uifcofitate
runtamcn antcquam ucntrisflat ^'^^''Mj^tiO''^'! mitus,pr^mittcndacft humoris ^^^^^ |jjiiii) cftcuacuandus, 6c ampliticatio (iii^^
ipforum apcrtio:quoniam ^'^^^ no ^l^t corpus a pcxna fccurum rcddit . Et 1^.^ ^^o^ faccrc natur^jcon fuctudincm ^^'^'^^^^^^j.is,»^^,^,, dicntix ci,quod uis ex folutione ucn ^ ^jjt^^^ mitu facili,antcquam mcdicina ^^^^^,*;'/^^ _] Ajji
cis augmcntabit. Incipicndum crgo crit a (oUi 40 mitus, eft cx rcgiininibus apcricntiL' ^^^.jcr'
tibus- J Jii
tione uentris . Et ad fummum ,fi humorcs fue rint aequales,prxmittc minutionc,6c fi poftca*^ . ■}- [ ] tupcrabundaucrint-, euacua. quod
fixqualcs non fucrint, in primis fupcrabunda tc cuacua humorcm, doncc equctur:poftca mi nue.6c ci,qui antc minutioncm prxmifcrat mc dicinam , quum minutioncm prxmittcre dcbe bat ; poflponat minutioncm dicbus paucis : 6c cuiparuumintcrccftitfpatiu ex quo minutus
plius ucntris folutio, 6c iiomituscun^^fijii|' ncucntris,cft difiicilius,6c laboriolL^^Y^^^^^^^^^^^^ rofus. Mcdicina quoqiicuonntmi jcii ^ quandoque fit ucntris folutiua,qti^^ . ,.tciti fucrit fortis,autbibita fueritfup^| .^^jlit^^^v mcm,aut,qui cambibit, habucrit' L [jfiiH^i cholcricam,] 6c naturx lcnitatcm? ^ jj^(ii^^ rc non coniiicucrit , aut fi mcdicu'^^ (iniii^ij.
ftantiagrauis fucrit,6c uclocis ^^^^^^^^tc^ .'^^ic i vcntris folutiua facit uomitum, p^'^^ fci^'' ij tatcm ftomachi:aut proptcr ^'^^'-(^^^^^liof^fhii^ citatcm.aut proptcrca q> "^i^^dicin^^^jjijTi .^^^^^ i| aut proptcrea quod bibitur, ^ [.^^'^l.^^.qH*'^ '
bcre* fokt^Omnis prxtcrcamcdici^^^Jjjt^^^^Jjj^^^^
fuiV,6r cuacuationc indigct ; medicinam fumc 5 0 vcntris folutiua facit uomitum, pi'^J fci^t-^i^Ik
rccflciconucnicntius. Multotics prxtcreacx u:...,. ..imi ...-c
hauftu mcdicinx, illc qui niinui dcbebat,pcruc nit ad fcbrcm,6c ad cfluationem.Et fi cx cis,quc quicfccretaciunt,non quicucritjfciasquod mi nutioncmprxmiLtcrc dcbcbat . Non omnes prxtcrca cuacuationcs funt nccclTarix proptcr fupcrfluitatem rcplctionis:immoquando que funt ncceflarix proptcr cgritudiiiis magni tudincm , & proptcr rcplctionemiccundum
tris efl folutiua,quum non ipfum 1 j^iO^l^jjii)^.'^' vi uit,fednoni' ' ' " " '"^ niorcm,qucr
id quod eft maturum ^ ^^tip X vt :m dcbct folucrc, ^^^^^^^.iU^^^ '
in corporc;fupcratcrgo corpus
tur ad ipfum liumorcs alij:quarc ^^^^^ns
qualitatcni,6c nontecundum quantitatcm. t 60 corporcmultiplicatur . ^ Ex Uim* i\0^^ j ] Et mtfltoties quidem quc cft, qui cft uelocioris obcdicn ^^^^
cfleuicuationcceflaria;fcd fuperuenitaliquid, -^-^ r,.^,.i-rho\c^
quod prohibct, 6c non eft ibi ingcnium,nifi in iciunando, 6c doniiicdo, 6c in cmcndando c5 plcxionis malitiam,quv cx rcplctionc proucnit. Amplius cuacuationis,quxdam cfl, qux (ccun dum modum prxferuationis cfl, iicutindigct
ac ni ni
fecundum plurimum , ficut cholci _ ^^.^cKa Hc eft, qui uomitui rebcUis cxiflit , ^^^^ n^ii^^ J ^ lia,6c cx cis cft,qui intcr hoc 6c h^^: i#jf ficutphlcgma.« Et febrem q^^^^^^Lcr^^ ucntrem foluere melius eft,qnan^ ' fii . fe uomat,6c cuius humor dcfcena^-i (,£
/icut ^
Fen 4. Do6h-ina j.
''^'"ris fol1"°^°^"'--''''"s ^''••""^'- . quonu '«iu^t. antcnu.n"!""'''^"'''^ i^'"^-' "■'"•^'^»
''^''tSutd '/P="'^'A'^^P'''^- q'''
fi^ifa Vcnri iQ r^i,,t-;^ .... •^
cin lacua".'
•rit»" cis"'>
''^cAan'anft, '^f ^'^=''^f '^tit mordicatiotn ve '''«urcifm H T""^ ^''^^ expcllerur, e^rc-
'''«Xatio/"?"^''''^''^*^-'^^^"^''"'''!'^"^ *'l''«io ^a^hls"^!^ '1'" "i<^'''C"«m bibcrit, '^"Pwfluum non .Tu"'^"'' ' '^"^'^"atquod ''''ttNaut va t,' . , '"'*'■ P'"'='''*' ^ *"'"nn u aTi f°'"^"'"'^ ^"^^"«"t : quu ad '"" «^orpn, ',i '""r'''''"' ''g'"fi«bit,q«od "lotcqi " '"'^ 'iiundihcatuma fupcrfluo Uu-
'^'^^^tC2T7''''' T^"- QHSHi fi mun- ''wit,& "'^. "itcflinorum raliiram puc-
'"«.crit ,v, h," ";S'''^'" f'^"''"'» habcntc odo '"»'■« foluan' '■^""'i'"^ ' qtiumpoft
'"*'icmo n ■^'" ' *"f voraitum fucrit mul- ^'''irfauitc
'^"^ Poft toS'f ^""tul.t.Et Ifc.as q';,quum ''^C- •„'; ''' '^'""'^"'■™. autvomnr, fuc- ''''«cnifi "ifi "',;T? '''"'"apu'-gationi.s bo-
'.'"11 virtnto i " A"* '^-'P''"'^ iHud,qci cuacuat '•'"'11 hun;,;? '^"'■•1'^tiua, quc attrah it iumc cun-
''^"'i']»r&.^*"'^^^^^^ ?"^i: 'nclin 4, qu'--"ia'1"ioduni ihcit illa ,
'■ qu ' /^'^'•''Scncratiliud^quodattra.
cisac, mfcnora cxpcllat , & non ad fupciiora. Cjuoniam hoc propinquiu.s elt,& tacilius; & qa n ilUid quod clt poll eaS;, " [nonjctiam ipfas c6pr.mit.Etiiocquidemcftcx co ,quod natura oR.c,,,?,.™. mouct, vtcxpropinquioribus cxpellat vijs mhamoicn, Qnpd fi racdicinavirtutcmhaberctattraaiu"i" """^ " [qux humorcm comitarctur; cflct natm-a ndC™"" v.rmt.s cxpulfiuK] raagis digna, vt in fano , & aIu l,xr.,q„torti lupcraict:licct mcdicina non attrahat ni "* """^'e' Im fiad viani fignificatam . Mcdicinx- vcro vo" !r°'''^">."">«r mitum facicntisdifpofitio.cftdiucrfaabhoc" ZZ^ qiton iam,quum in ftomacho fucrit,in co mo- P B- Alij liKra. rabitur, Si humorcm ab inteftinisad fcipfam attrahct,5c fi.avirtutc fupcratl' [ad rcllftcndu """ ".?""»"»• virtiiti nitur.tli.] Etlciasquodphirimumat- «„"„K,SJt trattionishumorum, quos medicin.i; attra- " ■"Mm.jirc hunt . 'I [non cft nifi cx vcnis,& cx co quod cft P"!''"^"'"''»! mmtxpropinquifatisiquoniam atrraaio fit in venis]& m cis qu,T non liint vcn.i:,ficuthumo jo res,qui iunt in pulmonc, qui proptcr vicinita- 'B.E"l'b«fci tem,ad ftomachum, & intcftina traiiuntur , li- Z^j''"'""^- " cct in venis non vadunt.' [Et dcbcs fcirc , quod c.^ZLZ attraiilio, qux ht pcr narcs cx mcdicinis ficcis , «"'«antia e< cftj caufacuacuandihumorc.sacorporc, ficut "'^'^'"''>' &(• titinhydropifi. cis.fum.
I Ofomt yt Hlk-s &c.Corfor.i qmm rK?pbm purzireuolueTk,ofortctflmd.tfkcerc ucfh.froftcrc.xi <:''«'>n Aphor. uom!tu,tum m almfiibdumone, f.trmda m fmt corfora, authornosierdocct,/Iiffocratem fajjimimitatws . tAc frmum quod deuoniini ait,uidctur ex ^.afhorifrn.& llb. dcjaluh.diccta defumftum,ubi eosquimn fkciUferfufe- Aph.S-nph.ix. rma purgantur,ad ueratrum effe admittendos,Jlatuit plel,,b[ir''quodinprimiratTraifinrmw7<^^ 'i™<i^7«im.ter«.a,m«r/,orii«^^^^ ^« 1 oc r°" ^■'^•lliquid.Et Galcnus quTdcm 1 ^"^rmat.uomcndum cjjc a cihis
''ici.Uv.?''''^P^''"^"^t^'iic"dic ,quS^ f":j''*;''«^f7«"-™ii,«,.,,,,,yi.<,y;,^i,,^i. '''•i^;qun""* fol"tiua,in qua non cft vcitno ''"■'»'"^'"l>orum mut.uione ,&rc-
'"!' iivcntrcnvnonfolucriXi™,t^^"
a pr incipio.
fr'^'bit h im V '" "°" ''^'"'•'"t,& digcrctuti t ''"iufin 0 H-'';'^'"' 1"C'» attrahcrc folcbat. ^'.''''ctu o?,f ^'^^ ""'1 fu"t conucnicntia . "'«t. fcn,?n^^''':";1"'^'l Gal.cx hoc quod ccr "^ni. 6c hn„ 1"'^'^ '""^'' attrahentcm mcdici-
Comm. I r.
i" """i^ftatinT ^''"^ attraftum fi7c7nuVnTemY^
ItatiT-!, ""'■"-"ii" 'itconiienientia 'lon ct? P'^''?"^'^^ 'loc attrahit ipfum ; fcd ^""":onue,!f/"'^' l.l"'^"'»"! i" '-ittraaio fieret ?""'ii ipfum n"^'*'^'^''''"'^! attrahcrct fcrrum , "•
l"'ii.qui,n! ■ ^-'^''^'■"^"Scaurumattrahcrctau 50 ■ • -
?'''i'«ci,cer?fi"'''"'P'-'''''''''=t'l"^"''t«'=fua: X?'™-Tv""'''"''''^''"'''^"«/*«^«'f'''». '^'.■^^. ".''^'^"ficarenoneftmedici.Etdcbes -
ctatos H>pf.hhros,tum m nufcr uulgatis commcntar.is m bbelhm thff cufdcm dc humoribus. Scd & h,c cov-
irouerjja efie r,dctur,c,,,um ^.co afh.citato exfoncns Ga- ~
e«.^«,„.»/,«.S,w«i?„niii;eo.#teff„«r..«i «W- Co»».,,; lamjortem ohtmeam qu.xlitatem , neque accrbam , neque acrm,Jalfam,amaram: quodctiamlib. quosquando,^ q">b.furs.ofor.confirm.n. Atin lib.de humoribus. tjs qui uom>tur,funt,caHcndum ait,ne quibus ■vefuntur.Jt acer b.x,aut aadafmf.fed tum dulciora,tum /umdiora,tum de-
;;;"■=. q.iodT,"'"-'"'^"''" cftmedici.Etdebes >i ^"'''ciliXTr"''''"''*^'''' <l"*fi'P'>f' "f :J fac cntfn ""''"'''^^ vcntrcniaut vomi-
vt^'^i-ichum ^^^""^"'^'"^'^^'"^'P^ucniat V 1°' cxpcii™:°',*"<^"aturamouctur] ad hoc
>i ^'"«f^t,''^- Etraro qiudem accid.t ^ vl'' '^°'"='chum ''J'''' folutiuum bibi: 4>"»'ii dcc ^"''*"'- & fi afcedcrint. n r?"^"'!! afccnHi'."-*'^""^-.^^"^ autem ad Aol
nin'^'i'una(';^pn^ ^
n 1 ^'^'^Ptcrd, ,:"^"°n dimittunmr , non eft
Hct^ "icdicini vl "'^•'- ''"'^ 1"»''"'ii <=ft . quo-
://5*n,,'i'^^»dintSr'f '°'"" /, Pcr^i^^^^vcnu'"'].'^-^ ^iltera eft,quaniam, q\,u
-'■'" *^ »dhoc V ''SfJ"tiuabibitur. naturapto
j ex vcnis mclarai-
t!:^'^^'"'"^^^^^-^ ^phor.acriorafi^-t^.an. menta damnat,Heluti qua corpora non htmJcnt, L ex^
{l'.'^r^tpotms;deauihusproftercaycrcndum tricuh corporeficcioriredditcinipfovomcndi conatuue^ nula qucpiam rumpatur , utidc7n eo in lih. de humoribus commmtano notat :eadcin tamcn aaia fecand^ qu., m ^^^ntnculocfi,materu^yfiprefcrtimpituitofa cfi,nec nonir rnandi,atquead ucmitum impellcndi ucntricull gratia ^ conuenientyAdde cjuod non fimpliciterfortc acria in liu.de humonhws confulit-.fed cum dulcihus yinis,& pinguibHS, ac dcmum acria in ipfo cicndo uomitu con jUit , cjuodfcmperficnfolet: aftumptis tamen antea difiionendi ucntricw li gratia ,pinguihus <& hume^miihus cpuditatu omnium fortium expertihus.
a £t fci.ts &c. Qui bcnehabent corporc , difficulter
Liber L
fuYgatmes ferunt i.ipJp-^opteteApurgationemmterdicit Aph iS.et 57. ijs,qiu rc5ia uiBws ratioyie utuntur,^ hi<s pauca excremen tagi<inantur,& fanguinis potus copiaaccum:detur ,qu<t aut excrcitatione aut jriclionibuSi& in edia , yt ^.de rat, com.i^. yi^/iij, acaut fanguini^ mifjlonc toUenda eft .
^ Qmm autem minutio &c. Magna bic intcr medicos eU controiierfia dcpr^rmtcnda aut alui folutione ant ye^ n£ fe^ione,vhi utroque auxilio fit opus.Hac tamcn in re, fi consiantes fint riresfi probi fanguinis copia rcdundet;
Cprsfertimfipltuha multa fnjlnfiintas dt^; ^'^r hi&ctamcn diufortepro Gal.pof<et,pituitamj f ^ ^^^^^ grauior cJ},fiitiHuspelli ad inf€riora,quamfnrf^^J^^^^]^^
rcaii in toto expurgando corpore ejie earnnonf^^ (nifi uomitum natura ipfa tcntaueritjfedperi' ducendanuieque cnimin foloipfouentriculO})^ ^ ^ fcerihusreliquisyatque in foMwribus partibus ^^,^1^ detjita ut aptior fitpro toto purgando corpore ra duci,quam per fuper\ora.Aty fi bilis in totom j
yideturayenjifcUionecfHinchoandmn.^tfiimbecilles jo inuentriculo duntaxat affluxerit, (quod •^^ - • • - ■ h^c natura leuior fkciliimLt quacunquc corpor t
coin. 43-*^ cap.l». et 14.
fuerint uiresyid quod prjofertim euenit fanguinc aut multU ab eiwsnatura rccedentCyaut pauco exiflentey a purgatione curatio yidetur exordienda . Tu pro hac re pctc Gal.^. methodl ^.de rat.M.in ac. 3 an 6.de yulg.morb.nec non li bellodefett.ym.&^-detuen.yalet. 4 2\(o» omnes pr^terea &c. An a morbi magnitudine indicetur euacuatioyqu^liio eH non leui^.Gal. .mcth.indi caritesiatur.&Auichocloco confirmat. & fripfi(ie an-
tphor.i^. tea Hippocrates yidetur ^.de ra.yiB.in ac. In acutismor
la ad uentriculum impellituryUt proptcrea uomi , rideatur.Quicquid tamen de Gal.fcnticnduin quidem ambientis aeris ratione , xslate & .j^locff^^'^'' pia in toto corpore affluitj& partes^qu^ ^^^^^r Hciii^^ JlantiCaliditatisexternx uilaxiores funt, & ^^^^j^^ffi»' ^ioni yiamparantes; hycme uero contra 00 ps qux. circa uentriculum funty anguftiora euadu ^^^^^ tuiac dilatationiineptioraomniayqutt & \^(fif
bisfanguinem mittendurndo.ens,fi morbus uehemcnsfit, j 0 ni magis relu6iantur.propterca y'idctur(noiW^^^^^^!^\ floruerit% dgrotanti £tas,& virium robnr aifncrit.Contra tamen multi morbi magni funt , in qnibus ab cuai uatione omni interdicimur; yt hctlica cft febris . Brcuijus fdui-
ientia) Hippocratcs prxccptumranoni conjen ^^^^ didificyquumper fupcrioraoiflatc,perinferiorA
f^Yiunrii,/,t^ >tt ftprn.aUOJli^^'} Ld\
tur exgaleniloco citato. Moyji magnitudo propne eua^ ' cuationem non indicat,fcd m viii:tud\nc7n py/vfldij , iuxta Hippoc.fententiam i.aph Exircmis mofji<s exrrana rc- ^P^^* media.fumma autem prrfidia funt rcn.ifccuo , & purg.:tio.quare wAmagnws fit moryusjwmn altcru indicatur, non id tamen abfoluti atqne ymm rfm ; frd fi morbus a^
materia dependeat.b£i uuynworbofa materiauel fui qua HU vno rtQn miurix cs autijv,^,n j Q0ir^^>'\ titatemonum fiicityuel qnalitatc.ri qna.mtateycertum cji ann eo Ctlfim , uomitum hyemc ^^^^^^^^^'^ L0[^ - ' ■ '■ ' -'^ mamus.Adde^^T ..s^
tuandum eflepronunciauit.tyit uero^^uoiiiAm cflati conferas;ob ambientis aeris fiigidit^^^ . ^^Jjjif & qux 'in uenis,& qu£ in iecinore oucuntur,^ Jjf mntury<cr ob plumod pratcrea c onffitutioneS) n , iorum copi.vm ac qualitates , qua (yt ^^^^^^^''^I^mH^, mcntarioin \ .de natura hum.)pituitcf^fu^^^>^^^^ $' 'in ycntrKulo pitmtacopia exuberat quarn ^ .^^$ ^ . ^ libridefalu^^'^'^''
Part 81
materia dependeat.b£i uim worbofa materia uel fui qra id/vno non murix & authorcm li Si ona,it'itateycertumcji inmeoCtlfim ,uom'(tum hyemc 1 cmpor'iL'Us cenfuifie exisiimamus. ■,\[t'mie uomitus periculonon uacat,quoac^ giiis ad caput jpirituum copia ferriionfucuiti ^^^^orf & oiiiofi himores tenuesyac leues reapi f^^^^^^^^f Jr. nt : yt hac quoque ratione uomitus hyem^ , ^Kiicte detrimeni i afjerre uideatur . y ^a^^
6 Ex humoribus quoque &c. Si ^^'^^''^^^ f^f^ y fmt educcnui,b'ilis fuapte natura fiic'ilius qf*''^ nesynon per uomitionem dumtaxat,fcd 6 r 00^ .a eius tenuem,leuem,& rnmmhnfidamfu^i '^^''^L folet minus fkdle yera p'itu'ita ob i ^^^S^^^^^^^I^M^j tatem--, ac d^iffialius omnium atra b'ius ]^^^^f.§f. flrcmj^ yquapradita ef} fuL fiantiam ^'^P^^^'\f^t[if'L horum humorumfcdes animaduerterisj ^t^lf ta in ucntficuloybWis in iecinorc fit,fore>^^ t^l^h It per uomitum b'il'is euciaturyUtpituita'.qf^^^ igit^
- w - -j o - - -' "^'^ ucntriculo (cque humoresfint, bili^ /''Q
hanc Galenus quoque aduertit com^ J o Joleat.id quod author noHer uoluit; etfi tnentarijsineurnd€falub.dl^tal'ibrurn.(iitq^ipfcfitoturn furgandum fit corpuSyxftatcperfupcrioray& hyemepcr inferiora purgari oportere.acji ne .iugeantur humores yc^ lis obfiHereyper contraria loca effe retrahendum.H^c Galenus.fortafie quidem id intelligens hyemeperuomitum ef fepituitam educendamy quandoyfi deorfumferatur , in difcriminefit resyneinferioremuentrcmmalo,quop'iam ajfe- Slu Udat:£jiate uero retrahendam b'ilcm ad inferiorayquu ueremur ne,fi furfumyergatjupcriorespartes ojfendat.y
fiiuerftm tamen expurgandi totius corporis gratia pituitO' ._ , 'bp"" r
fa hyeme per infemaybiliofa ^ftate per fupc,iora ejje dedu- fertur( quod in tertianis & pituitofts f^"^\^f(f^ cenda . Sed obijciet hic fortajje quijpiam , (it ut pituita in fertim accejftone yfu yenit) certum ^^^P^^^ ^ i)i<^ yentriculo redundet hyeme,yd dcfiatc,uel quouis alio tem tione regeratur , quam fi alui expurg^^^^^. ifj^ pore,fi quo natura uergitpcr loca confcrcntia eo ducere 0- ({uum id natur^ opus & Hudiumfit-iy^^^^ ^ ^pt^ portct,ex primo aph.nuUo ccrte tanpore non pcr uentricu- humores non fluant:cauendus eft uonutus ApKor.i I . i^^j^ expurganda eft pituita in ipjo ii fjlncns.q:mm alioqui, & totius corporis conturbationem,cuius fi a uentriculo ad inteftina pituitau. hanc rcuellas,pericu. brispoteU multo magis quam antea - . ium immincat quocunque id tpe ?noliris ,nc 'inte^ina ipfa 8 Scito etiam quod medicma &C, ^^r^
de cuacuatione ftatim 'ludican-Jin qnal'itate:huius quoqne ^atia quaiitatis auferenda rnorhnf.i materla ef?,iw qua d teranda dcbitum tempus cxpeeiari ob rnorbi magfutudl' nem yires continui oppugnantem non poteft. incl'uatur tr gofemper in morhis qui a materin jimt,cuacuatio,uhi mu» ffji fuerint.quamuis yircs, & aiia ficqucnttr euacHatioiii omni relufientur .
5 H'ippocrates quoq; inquit &c. Graciles & fhcilc yo' mentesperfuperwrapurgandos eficy & itflatefnedicari f , fuperiora oportsre , hyeme per inferiora ^ . aph. H'ipp. docuit.Jdem tamen fibi ipfi difieniire uidetur,quum lib. dcfa Aphor.i lubri d'i£ta(fi modo is iiber H'ippocraiis eftjfex brunaiu. menfihus per yomitiones purgandum pr£c 'ip'i.it,quta id t fusAWiuo fit pituitofius,& morbi caput tentant,& reglo nemfupra feptum tranfuerfum.Huic & Celfus lih. i .ajictitur,uomitum hyeme viiiiorem efk teHatus quam ceftate, ^ubdtunc plus pituita & capitis grauita^ maior Jiiheft Torro controuerjiam ' " " --^""-'^
mus 'in hunc inuehi , & contendere, fhciff^^^^'^ y
educi pituitamyquam hilem . unw ^
7 Et febreni quidem &c. Qu^fiio ^j^^ict^.J yomitupreftetyquamalui folutione curari- ^^^f. fohitiojiem magis prohat . 'Tajjim tarncn Qi^i^ i infcbrihus fumme laudatyynde & prii^^ (f^j n^s folo ycmitu curatas teftatur. & «^^^ ^ 0fii^^h . Her prima quarti de curatione pituitofaru^ .^tfii
Tomitum comtnendat , & feri c^terisprffi 60 sed foluitur. yhi materia morbum f^^''f/^i^^si^ fj
u Je
' tl 'Ui
/0 k
Fen 4. Dodrina ;
ue^mZ '"''''^'^^''^'^^^^^^^^ qualuatumcon- ^''i dmT'^"^'''''^''''^' ^ddk uerdhlsGaU.de ■ nflI'T^^^ qmbusallts.Sa^ J^rt,^^^^^^ traaio fit , eo ab altjs
^mkl "^''^ ''^^"^'^ ^^^litatum yerb come- ^itur /IT'''' 'f^dpmkulatim hlc autille humor du
' cult nilTf^^^^^^ r^edicamenti,, GaL^.fh^
^^'crr 'aun^ ^ ""^'^' ''^^onio , cui & ^'^nfiet X r ^ ^ff^ntitur , ut errare propterea eos
fufmsrem authornon expncet.quhdexdcprauatorum po^ tius codicum & mterpretum culpu accidifie dlxerim ) etft conuerti quandoque m humorcm,quem nttrahunt medicL memayGalenus confiteturM loco iam citato apcrte yidere eH,nonfcmper tamen id ficri admittit: prxfcnimi > ^uum foluuntyid quod EraftHratxi crediderunt . atquc hoc p t&a nequehacinreaGaLdiJfcntit. <^ddityer6 pr^tcrcanoit ej]cinterattrahens& attra&um humorem fubnann^Ctnnlitudincm: utfentircGale.uidetur.Vcrum paucis ncque 10 hic ab illo planc difcrepat . Ouim enim bifvriam fmilkHdo infubfiantia intelllgi poffitje exacla fimilitudiney ac de non exa6ia,negat GaL^.ftmpL med. attramonem medicamentorumficri ob exaaam fmllitudinem, quam identita- *^''^*^^"
queas appellaredta enim & fcrrmn ferro trahcretur . (ait ipfcquod & Auicennas ) adtnittit tamen non exa&a fmilitudmcm,qu& llcctintcr hanc er iHam fit fubfiantia; yeriustamcn,& re^us fimilitudo qualitatum yocetWyyt tam nuncupat GaL z.fac.nat. quam conuenientia fubfian- «p.r ti.^Q . Refntat ergo author noHer merito , atque enidite admodumJnbHantiiZ conuenientiam traBionis medicame torumcaufim cjfcquumnon fubnantiarum: fed qualita" tum couenientia eaft.yt ex GaLeo i.fac.nat.colligere efi.
Infcrmonepurgationis rcntyls & regulis elus . Cap.
1 Am in prxccdcnti lcrmonc oftcdimiis,quo. 1 modofir corpusprxparandiim ad rccipie
'0"n mcd- '^S> »"ixmeveneror,qui Aner-
fHorcnJP"'"'"' P'"'mt'^i'! traawnemprimigene-
^'res ^^;'^'''''^^"'^» ob qualitatu fimilitudinem bilioft hucdu ^^^'^^^^^^' ^'^^^^^ ^'''^«^» tenues , poUect ^'^mtrJ-^'^^'*^' ^^^f^^^odepurgantium medicamento- "^^^oZT '''^r''"^ yideojhoc in loco Auiccn
.e/T r^^^^''.eorum qui uacui ratio'
^nore, exiW- ' H^^^-^^^tatum fmlUtudintS trahcre hu-
'^^uideJ'^'^^''*^^''^'^^^^'^^ ^^^"^'^' ^'^^^ ^^'^^'^' r sr- — i. ^x^ rctipjc
^^'teftijiyn-jj''''^''^'^^''^^^^^^ clumid,quodvcntrcmfoluir,antcquam purffc
^moreMt T"^" '''^''^ w<?c/ic.tme«/^«m trahens , dr ^'""^ amplificationc pororum , 6c lcnifica-
piorttnY '^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ tioncnatur.x,& proprie in xgritudinibusfriiri
^¥it.Quom^yy,.(^i- 1 n ; ciis,& ad fummum, naturamTnollificarc antc-
Pmetn ''^•/^'^^^'^^^^'^^^'"^«^^«t^w ponunt...uu* 'Wfrj/ "^'^''''"^'^^ (^^'^'^'^"'^0 fi caloris.ycluacuira htim ul ^^^ ' '^^' hf^^ores quofque obuios ^^^fiosrelR^^^^^^^^^^^^^^ ' '^^^^^'^^^^^'^^ nonnunqua ^'^^m at ^^^"'^^"^ expurgariyquad agunt tnedicamen inni^^^^^^ ^'^«<^f'»f/'.^.^e^^/»f/.iw eorum fententianL^, tquelr^-f''^^^^^^' /)«morw arbitrati funt , refu^
ii^l kt n ^ '-^ ^demfenfcY
quam vcntcr loluatur.cfi: compctcns rci^ula, in quacxifiitfccuritasnifiincoqui'^ Ccholcrica; ^HdhtU pafliom ] valdc cft aptus; cx hoc nanquc nihil illicftfacicndii,quoniamcfict ca fupfluitatis q i^t^Z'^^'^!^^.^^^ arbitrati funt , refu^ ci accidct . Soiutorio nanq,- vcntris alicuius tal
''^W nlr confutat . yidetur yerb hac de re GaL hsquahs cll iftc,rcs admiiccdacil, in qua lit vir quL.l ^^//^^Mfirit . Tertiam demum eo impro- ^^is vomitiua,nc propcrct dcfccndcrc dc ftoma '^n fuhnantiay tractionis c^t///^ 40 ^^"^^^^"^^^'^"^'^l^^fiiam pficiat ODationcm: imnK>
0 impn
^aali dir ^^^^cretury& aurum auro . qua in re ^^^hre obnV ^[^^^^^P^^^'^ furgatoria mcdicnmen ^^^^^mh -^""^^^ conuenientiamypronunciante.Hic ^duerr^^-^^^^^^' '^^ ^^"^^^ tfw^feorcm noHro Galenopror f^^^tur P^^fi^^^^tury & hunc etiam maledi^/spcrfe
" -'tur Aj ' '
codicc } ^^^^^^' ^^^'^^ corruptum aliquo pa-
. .. ^ hoc m locofuJpicamur,etfi CremonenfiSyCt
b B.dbri
"^'"^^narn f .^^^ f^^^ f^^f^ conuerterint: reaetamen AodiumT^^'^^^^^ ^ ^^^-^Vcyepare exiHimamus , fi
'n^pn^^i^medicamentd ui attra&ork ^^^"^^qki extl '^^ humores non autem tenues . hxc ex dTr'''''^'^ Auicenn^ fententia infitam l^^^^tis.ex a, ^ '^^ ^'^^»0 facultatem inef^emedi^
A y.
."«■(•a/f. - '^'S"exmeaicamentishimoresdrirrt ^^niLii,ig>.iiuiiiii ,
^<><^ep«;^-^2?' e:. hic gaLpnulaturyqTeodM ^ "^^? K'''''' ^^^'
(i[J^^'^cd.Erar,a......i , . .'^' i"* ^^"^^ "^" Primam balnci rafam \novc^A i fol i ,..r^A^ n/^ ^^,
cqucntur in iplo duarum mcdicinarum virtu tcs,5c pficiatvcntris fohitiua opcrationcm fual & vomitiua 1 uam c conucrfo iUius.Trauh quo quc funtcxcis,quihcholcrica:pafiionij funt apparati:fortcmigirurnon tolcrant mcdicinam iplarum tamcn plurimi ' [cholcricami in j- ■ curruntpafiioncm, cxrhcumatifmisfuorum "''^'''''"^capitum.Ex ca projtcrca timorofa cft,ut mcdici na vcntrisioiutiuafumatur fxcc in inteftinis cxiftcn tc ficca, immo cxpcllcnda cft , faltcm cu c yftcri,autiure;i[moilifia^^^ z Balncum ciB.foW quoquc ingrcdi antcquam vcntris fohitio fiat ahquantis dicbiis,cft cx cis qua: ^ [ 1 be fi»btiliaftc .
nc pr^parant,nifi ahquid prohibuerit: & oportet quidem vt inter balncum,& hauftum mcdi^ cmq paruum intcrucniat tempus,poft mcdicinamquoqacnon ingrcdiatur quisbalneum • quoniam trahit matcriam ad exteriora:& ncq,eltbonumnihaducntrcm conftringcndum ,
Pr ra ly'*'"^^"'^*'*»^'*^, eoaemuoei ^^^cnraitef- ^''^''f"^ ^^^mw^f ^ Omd er T''ydem cumF ra"^'"^^^^^^^ Ob^cerequispotemyga^ a corpore ^^^"''•'^^''/^^^i^^.^^ot/./c.t medicamenf' ^f^erat : ,'''!f^'>'^on yincantygigni tales humo^
fj^l ^'''^'^^madmittendam. nanqucCquhh
i --y ~J --2"-*^.* ilV/ll VIL IXIXIV^VI Hll,
primam balnei cafam ingredi tali modo,nc calorfitvhomodo impcdiensad attralicnduni, fcd fitad moliificaiidum. Etad vltimum oportct vt acr iliius,qui pharmaciam bibit,fit calidi tatispauciE,ncfudorcmfaciat,ncquc ^ [turba- fe tioncm,] quoniahoccftcxpparatorijs. Fricatioquoque,5c olcis inugi,cftfimihter cx prjc^ paratori;$. Quum autcmahquis medicina: nf-
Mli.faiictatcm .
fucms n on cft,ncquc cam bibit , mclius cfi: me mcdat^ucl bibat, doncc mcdieina lua j^^^^
dico, fibi caacat , nc ucutris Iblutiua violcntas rit opcrationcm;ncquc ctiam ^l"^" ' it,ut!'
g B. N.ure.ci. uirtutcs habcntia,ci tribuat. [ 8 Faftidium vcro na oi^atur^dormiat nifi uo untasari ^^^^o^
«m vcrO habe. habcutibus ] & humorcs uifcolbs, & in hypo- ftringatur. Qupd fi iplius Itomacu
cliodrijs tcfioncm, aut qui in ruis intcrionbus raucnt nc comcdat , P.^^^l-^^f J^J„ait]a^J
habct mflammationcm,aut oppilationcs ; non cms cft cholcncus, 6c cito [ cicicu ^^^^^^] ,
cft dandum aliquid , doncc iita rcdificcnt nu- fum cholcra, aut proptcrca quoa ^^,^^,^^1 .
tricntibus molliftcantibus , &bahico , &: rc- ncuciicmcntcrabitmuit,&famcmi (^pi»^
quic , 6c dimiirionc cius quod mouct , & cius dctur ci parum panis intuii P^"^; j^. qaoo^ quod inflammat. lUis ucro qui llantcs bi-- lo mcdicinam , antcquam uetcr louu ^^jyy^^^
biint aquas , & habcntibus fplcncs , fortcs mc- hoc cft cx co,quod mcdicina ^^^'^^^^^^^^ f,,^ ^
dicina; funt ncccifarix.-^^Qmmiquc aliquis mcdi Oportct prxtcrca nc anus aqna .^^j^t/^ntris '
cinam ucntris folutiuam oibcnt: mclius cnt ci, fcd cum calida , Qu^idam ctiam aix . j^ac>lf^^^^^^^^^ '
fi mcdicina fuerit fortis,ut fupcr cam dormiat, pihilc,quc lunt cum apozcmatiOLiJ> '^^^^^,c^^^^^^^ '
antcquamopcrctur,quoniam opcrabitur mcli dandxcumapozcmatibus,qupL ^^^^^^^^^^^^ j
us- <5c fi dcbiUs fucrit,mcUus crit ci , nc fupcr ca mogcnca. Pilula: nanq^ quc ^^^^ 5' alicii^^^^^ J
dormiaf.quoniam natura d igcrct mcdicinam. r ubcam,cum apozcmatc '■'^^;^^^? !
Ouum autcm mcdicina opcrari cocpcrit , mc- quod fit,ucrbi gratia, licut ^'^^^^^^' ,i^iatc%,do
li Lis crit ci, nc fun ca dormiat quociiquc modo mclanchoham cuacuantxum ''^P^^^ypodi^H^ ^
fucnt AmDUus,quumaUquis mcdicinambi ius.quod fificut epithymum.aiii P ,^j^^^\t:C"!lL f
bit,non ilUco iupcr cam ic moucrc dcbct : (cd aut his fimilcA qux P^^^f §^^]?^^'^/' ,,ta^^^^^^^^ '
dcbct fupcr cam quicfccrc , ut ipfam natura cir pozcmatc alicuius,quod iit Iicuf ;
cundct,6c in cam opcrctur:quoniam,nifi natu um autccuacuarc uolucris corpuJ» ^^^^jcl
ra in ipfam opcrata fucnt,non opcrabitur ipfa ncm habcns duram, mcdicina tor y^^^^^ j^^.
in naruram. Odorc:? quoquc naufcam prohibe boro,6chis fimiUbus, uchcmcntcr ^^^^^^ :
tcs oU^ccrc dcbct,ficut cft odor mcntx , <5c ru- mcdando ipfum nutricntil^us unc ^^^^j fuif
imnT ^?' ^ ^pi'' ^ cydoniorum,6c t boli corafccni ultimum,quum fortcs "^^^^^^^f f '|,orii^(; ,
* aqua rofacca,<$c pauco accto afpcrfi:& li cx odo mons^talcs uidclicct,quaUs clt cu .mnA
iX^i::'!:' vomcrctimucrit,cxtrcmitatcsconftringat:6c cutt laurcola&pityufa,& caruni n.^ ^
ut & Mant. quum ipfam bibcrit, dcfupcr rcm ftypticam bi tum,quum lupcrant,rcmouct i V ^^tic5 ^
bat.Mcdici prcetcrca pilulas quas ci daturi funt, t [ ] amplius mcdicina mu q{]C^^^^
quandoquc in mcllc uoluunt , & quandoq^ fu odorcm in ftomacho dimittit : ^'^ |^jfi^ci;^' c
pcr cas proijciunt mcl coclum , aut zuccarum mcdicina ibi rcmancrct:cuius ^^,^.^111% j.
coaum,doncccisinde faciunttunicam.Ex eo [ t aqua hordci, quc ipfumlauat: 1 ^^^jjtP^^ ^
quoquc, quod eft ingcnium utilc , cft ut iupcr mcliorcxiftitcorum^qu.-c in P.^^o rfiallf/ ^
casponatur ceracurn pauco olco molUUcata : 4 mcdicinaopcrarinon coepcrit, ^ ^^jfiL t,
6c cx co.quod cft magis conuenicns ingcnium ficri ] <Sc ut nihil moucatur. fiat^ %cl^^\i ^
cft,ut os aqu3,aut aiia rc implcatur:dcindc pilu fueri timoris,mclius crit uthydroi ^^jtfiiii^. ^
\x ficut funt;bibantur lupcr ipfam. aut qux ali aut cius fyrupum,aut aquam,m ^^^iiiH^' n
^ « . r quo horuminf^eiorumaptatefucrititranfglu folutu fucrit:autfubijciatur ^^^^ L^qA^ t\
h B.imprc.fio. jtaq; omncs ita,qubd mcdicinx ] [ o- fiatciclyftcrc . Ex caufis uero.proP^^^^^^^^^^^^
peratio I non cognolcctur.Etoportct ut apoze . dicina non opcratur cft canaluii ,^^ioii y,
matcpidumbibatur,&piiula;cumaquatcpida tio dc natura, autproptcr !^^^*.^yiiii^^!Jf ^
fumantur.Frigidi pra:tcrcaftomachus& pcdes autproptcrcgritudinis uicinitate ^^^^jici , ^
calcfacicndi 1 unt . Quumqiic ipfms anima fcda bus enim paraly fim.aut apopiexii^' ^^ci . d,
taifuerit,ambulct,& moucatur paulatinr.quoni uic ad fuas matcrias coanguftanf ^^. A^^^^ [c
ammotushiccitkiuatiuus. Et intcrpoUtionc go ut difficilcfit taccrc ^'-^^^^'^^^[^iitr^^V*''^
horarum cx aquacalida tatum bibat, quod mc [ currat.]Duas ptcrca mcdicinas ^^^fui^j^tur ^^"
iB. folaat . dicinam non ' [ liqucfaciat,] & cxpcllat ipfam, tcs in una dic coniungcrc,cft timc> „ m
& cius dcbilitct uirtutcm ; niii fucrit ut hora], extra rcclitudincm.Omnis H^^^^' &i.
quandoneccflccft, utiicntris ftringatur folu quu alicui humoricft propria : 4 5^1,^^^^ ^(
' tio. In potu quoquc aqux caUd?,maliticE mcdi non inucnit, pcrturbat:ct nenti'';^ ^^jiia /ft,
cinccxiftitdcbilitatio.^Quiautcmmcdicinam tatc^l [facit] ctfimilit^r »^iiP^^''^^,fer<^^yf|;;
biberc uolucnt,calidxexiftcs complcxionis, & rio infuium inuencrit.Omnis P^^^irf^y/rcs '
debilis compofitionis, & dcbilisftomachi: crit na humorcm in primiscxtrahit,HJ^^^i)iJ^^«j. «
cimcliusuteambibat,poftquam priusbibcrit prius:dcindeillum,quicftpoftir/,^^^^^^^ !
aliquid,quodfitficutaquahordci, autfuccus tudinc,etfubtilitatc^ctrcliquosK- .^i^ii^j • ^ic
gfanati,'aut,ut uniucrfaliter dicam, quum fto ordincm^pr.xtcr languincm : ^i^^^^,^^cC\f
machus rccepcrit nutricns fubtilc,& lcuc : fcd vfquc ad poftrcmum cum ^^ctin<^^ J^^j-j
quinon itafucrit-,critcimelius, utca iciunus Humore ucrbcxlonginquoattra ^^^jiJ^^;
bibat.Plurimi pr?terca,quibusdatur mcdicina cile.Amplius quum timor aftucr ' ^^^iji^^! ci,
iietris folutiua in cftatc , cx ea pcrucniunt ad fe aut [ fyncopis ] alicui accidat, V^.^^ri^J
brem. Oportet crgo nc JncdicinJB potator co- cinam bibcrit.oportcbit ncri, ur ^ ^^c^
^cn 4.
Part 82
ODn. " raphanum comc
cibis eius P'*^"" '""'f"'" ftlisfitir
* ff<=moS™ordir"^"'^'''"' '^ '"^"^^P""
.V ' ^ vcntris mordicatio- 3(uf!«V rit, auT^^r rL^'^ quum folutioncni non fccci> ^obis neceff^.;?''*'''^' ^ multotics pra:tcrca eft
a"^ci„ t^^tentma ^^^^^ hoc darc ci^
^ 1^^^^^^ «^ma i,?a m"^' vcntcr foluatur, 6c mcdici- P^'C'^^tfrig\df'^^,;^^
libus bcncdidis funt viol^ cum ^uccaro.Etifte cui in hycme ncccflariu fuerit mcdicinam bibcrcivcntumoWeructmcridionalcm Etin cfta tedixcruntquidamcorum,econucrfo, & hoc quidcm diuifioncm habct. Acgcr quum dcbili mdigucrit lolutionc , & non opcrabitur • non magis moucatur,fcd dimittatur . b^gritudo b B.EtmuIro. quoquc multotics cbullire facit ucntris fblu- ^"'""oven vf r • '^^'^ ^^c>ncm,]&acciditfcbris:accft,quumminutio "^"1^"."
Vt CUmfaciamuS VOmc- 10 fuflicit. "lUiiimUUO leu ebulhrefa-
"^'^ ... • cit fanguincm .
fliC caS;t^lP^"^^P^rationcm,naftL^^^^ fi^^^^^^ctur.derne^pU^^^^^^^^ .Oiciuis Aph.7x.
idlil^dh. ^omplcv,^.;. . .. i^^<^aiiactuciit dafhcerefifierealuHm;fiuerainfmMmeaare:ita,ut^
ad aluum folummodo & uuts pr.^faratwnem Imncmdea. tur intclligere.GaLtamen i.aph.nonad uia^ foliimJed ^ humoresreferendum putat^uerioremq; proptereafcntentia eficqua: m 2 .aphor.libro cH.quam qux in q.fcihitur. Exci pitab hacprAparatione hie author eos qui cholere morbo parati funt,ut antiqui codices legunt, 6^ ut Mantinm.eos gcneratm,quifluxuifunt obnoxi^. J^isenim,ubipur^an^ dilmt,non aho apparatu opus eHfmmdfoluentibus pcral mmmcdicamentUuomitorioimmlfcenda eflh ait, cohibe. di uzdehcct humorum ad mteftma fluxus gratia , cu.t fane rc Crxcorum nullus mnmy,)*- n,.^c ...^ -j-
A 7^ 2\^0 T AT 10 I^E s.
I Etad fummum.Quod paranda fmt corporay rbi folue iuus.Hipp. 2 .aph.docet.quomodo autem idazend\
■J^ i*.Et?ire ' zuccarumt albV.,aut iu- U "isXemen^ '^^^'''"''^"Vcratccftcomplcxio > "lucru nit' 1? • autcni.qu, cxcoriationcm ti
• cuipofte°'?'''P''fr3P'iarmaciambibcnti, ''«'•Sy inn: ""'"'' f''^"^ n^clio'- cft aq^a hortardanr"°— °'"''''''^ cxcoriatiuus,& i-
intr^^^^^"V^"lbibif.fccunda dieeft balncun " ''"f'' ^fr"Tf ^■""k-mor.dciuodaJlL
'ntratn:r"';?"J.''""t''ccunda diecft balncuni '■"•-''■" ™";.'-' ™'« ■^■•'Mmor.dequodamlof^c^r to,^' '^^ humor.bus ipfius al.quid ZZZ T^r ''1"' ^°-'P"'»^'"''/^«' ne<iue uo rit.Nam fi "''!''?*'"'^,"'" ipfum mundarc potc TlJZfl^!^'^"!"^""^*: (ft)*"^trumm
'^'f-Namfi r:"'V»"'\"'">pium mundarcpotc * inipfo .y^r^''!"»'' ''='l'ieum fit ei fapidu, "^'Jminfi.tf «"'■'"« Jioc fignum quod bal *«'ipfumT„ °'^"?'' rchaumeft, mundifi ' quod in^7 " • ^"od fi inucnc- *ftiiatiol' 'P'°. "^o'^ dclcftctur , immo in co
tcn,' , Cl.qimpfpn..,, . I f ., . .
immm jiicco bibit,& altcnm lentium fuccum infnper bi b,t quantum poiuit,& poHM uommt, & co.iSafunt , ac ''fi"^''f'^mbo,uormtus.f.&feceffus.Mdautcmellebo If^&Jcnnumfuccusmmhabeant , illcquidemuomitonam,kc fubduaonam,non eH,ut bic fufius a nobis ofim datur Exc^pitrurfum hic author halbutientcs, quodZ H,fp.6.aph funt emm hi fatis fuapte natur^ fulTu „1
■e re"f "''■!^'°'""°fo'-t'-^.&P'-olonga m^rat.onanfact J aluos ubifucfucrL, VJre- "'^^«luea;,?''^"]''^'"'''^*^'''^ '^^=dicinis,dS- ^'»""l^f'"">ra merint,cfie clyfieri mollienTJ pr»
l ^dncumquoque &c.-Sal„ea,inter carecenfet ,aui l"Wnonecortorafarantur.dcciuibusfanJnpZl
50 tfrd>cat,is,quiduumtum nimis fluidam,tum aar c2 "g ha ent . quum & Cjal. eodem ,.dc rat.kcin ac & £ *f~'''^^''«''««co^oni..o„..rf.^^<if;T^
jnperpciem educendos per aluum humores trahitmi ad in f^^'^l^ntreuocandi.unde.&j.decomp ^^'P]ofluuu^mfHereadnotauit.S^^^
(ducns) epotum/^ celer^us purgarcuisMuJre^ut Xm ucn tonrrarius.j Amphus P^^^reoportet.quam fententiamperpendens Galcr mm ^ft facicnda confucmdo bibcndi mm^niodefum)ta fLeptoaffei!"'^^^^^^^
balneum eo nomme probat, quod humores fundat , membra uerd/i qux contenta duraqjuerint.rclaxet. Vn* dejicut Hip.in tjs qmb.fecanda cH uenayfi fanguis craffior fueritym ijs^ prius lotis uenam refcindi alibi iubetjta e^r in ^xpurgandis lotionesprfcipereait , utcelerius fmul ac mmusmokmpurgatwfiat . Quarc, & eam fententiam ^^mplifjcat , qua quartonbroaph. mpora ad ueratrum A V 1 Vrf» ^
"^^^ retin ' !' "^'9'^ mdigebit mcdicinis,do. L. y cx iicuf^^^^r^ ^^^^^^^^5 ^tiam fimihtcr timc^ f"'' ^'^^to nui. , ^ol^tioncipfius nocumcntu . Et
^^tis fo£, P'''.^',^ ^ '''''' ^ n^^dicinas ^^tioncn' p""^' ^^,^^''^^^ perucnitur , & ad ^e- 7 miimti"/ ^^^^^l"tioncmquoqucucntris, '^''^^i',quon '^"^^''^^^^ ^^Patc aducnit r ^l^^dtem.^'^''^^ calid?potusrcmouct.Etfci
^^Qi-afri( J: ^^^P^^ montcs quicfcunt, ^ [ (Sc « in ' J "^^^ tempus fumendi
S^^ibcnd, a^S"^^^^^^-"- inucreautaummno "^".^^ontibn.i^^^^^^^^iidcmcft, quumniucs
n^^^tnnts Ji^^^^ fumcndanifi rcs fubtilis:
^ ^^^^^^namcni^'''^''^^ confuctudo bibendi H ''^^^^ia fi;' fit mollificare ve
m ' ^^^mpedip, '^'''^^^'^tudinaria. achochabcns ^^^^mque '''"^^^"ni mali finis pcruenict.Vnu- • I "^^^icit for^.-: "^'^^'i fucrit ficcie complcxionis ^ dcbiie,;' "'cdicina.Oporrctprxtcrca vtfu '2/ ^^'«svirtus^^-^^^dic.namcx motil minuaturmc '"°^»«ur,Exmedicinisquoq;dcbi
* Aph.ij.
ndmlttendct humt^mia, cum cihls & quiete docuerat.-pu, tatj^ dr balnc.ts adexndem rem conducere.Ex H^pp.ergo author noHcr propofuam fententiam defumpfit . obij^ clesslcLtm fenem de uomitu Loqui.non de alui fubdu^tione. Fatemur id nuidem nos.extendit tamcn eandem Gal. etia ad inferiorem purgationemjcui & ajsendtur ratio: fi etenm(id quod diligentiffimu^s 'Paternus yidi Jid de ueratro in 6.vulg.morb.prMeptumyPit ^aLait, in generalijfima ea lege comple^itHryquam i.apb.tradidit:ample6li uuiuerft
Liber I-
diffbluaturyconcurrentlbusfutpcr fomnumfiO ^ ra cum calore Jpiritibus,perfcrri f/p^^^^^^f-^^rt^Jjjjfi queant.quum item fegregatio eius quod utHc^^ . pcruigiliasfiat nonper fomnum,docente /^^^^^J^00>^ con< oqucre,uigili.ts aut digerere . & coctio ^'^^,.^^ \^^*^ obfttynonauxilietur, eo enim ab alimentis 00^^^^^^^ differunt, Jmc nature actioncs fupcrantJi^^^^^^^^i/^^ci^^ natura & i oquuntur & fupcrantur . itayUt '^^^^^ »«6, abfurdum fit per fomnum uires una cum ^(^^^ ^^J^^^,^!
ri dubitatione Hatuendum eH, quum Gale. balneo/S modo frobet,modo improbetWli^ ilis profeth hic locws cfi,que enodandnm fufipimus'Dui nihilo?nin!is fortaffe poterlt , fi 9,4uic.balneum ante purgatione prxiipit, non abfolu tamenipfim euacuationi omni pr.tpofuifje.quln arbitra dum cH , a'jfolute huic purgationi alias euacuationes effe frdimiffis . naturamj^ lcuihus antea euacuationibus huic m:ign.£ futuriZpurgationi confueuifie , vt fuperiori capite fuciendum cfie author admonuerat,& in vomitione & in alui folutione.non ergoante euacuationem omnem,fedpofi leues euacuationes,iCr ante yalidam purgationem balne.ts authornoHer fuadet.At verh fi balneo purgalionis gratia yti licetyquo nam tempore ipfo utedum efi< Aait enmts ait feraliquot dies ante meaicamenti affumptionemdta tame, ut interbalnects & pharmacmn exiguim interfit interual lu7n.iAt Hipp.de ?/ j ante pharmacuht lotioniuus nihil me minityfed poH affurnptum medicamentum confulit fcntcn Aphor. 1 9' tia a nobis fuperiori loco citata ex '^.uul.morbfe^. ; . cuiws ? ^ tamen totrarium Aui. .Hatuit pofi hi£c Hatim uerba.Afa gn£profcctd & hic dubitationis efi locus. '1^1 iiamen cx Cal.licebit^ eiufdemloci commentarijs,bahiearum yfum ante meiiicamentu per aliquot dies conuenire. fyitpofiaf" fumptum etiampharmacum,licere illico balncas ingredi, ut Hip.intellexifie Gal.putatyantequayn purgatio iam cae" perit,& fincquemoxmceptura fit.Authorvero noflcrne gat ab affum.pto medicamento balneas , yli purgatio aut cceperit, aut prope incosptura fiicrit . Scd contrariam rur
fiunt J ualentius per uigUias obeaturyfju^^^P^^l^^^p Quamourem non iniuria
Taulusefieuigiladii^^' ^
ftis medicamcntis iubet.quum enim exdLluW ? ^^|^^ temporis Fpatium ignorcmus,quo(id H^^^^^^ yMp ti ex fomno aducnirejad actum ( vt dicifo^f^JJ^^-^0i
macumperducaturitutiws cH yigilarCyqu^^^^ -.(^
. • ' - - --- onco^u^^^^'r.k
periculo exponere,ne rnedicamentum yires difioluantur.quamuis multum ^'^^f^^^f'"^^}!^^ ceretjfi tantws fere efietyquantws ad ''^^^^^^^'"^^.g^K ctum perducendum fiijfiieret.ita,ut Auicenn^l filiumoptmumfit , Pauliyero tutius. ^ j^^itf^^
5 Qui autem mcdidnam &c. AicdicA ^^^^^/j^f/
6 coiuoi tione ohita efie exhibenda iuhet .^i^ Noflcr tameauthor corporib.calido tcmper^^'^ Aph.,^^ ciili conHitutione,& ventriculo imbecilli>^'^^^^^j^,^f
alimentum ante medicamentum ^^^"'^'.'^* j;^ niorcm(ut noHra tcmpeHate multi qui ^b ^'^^^^/t/i"'^
atapotia exhihcnt) fed tenuem '^^^ ^cf^^^^ ji^ de qua tamen re Cjr^i^fiod ego uiderinO'^^ ^.^^ ^f^ dem.Subiimgit dci>ueps fumpto tu ad abfohitam ufqke purgationcm effc ^'■J ^liK^^ quod fant&'Paulus libr.-). Excipit ^^^J^''^ J^^^// cruciet.Et fi uero Ga!.afii4rnptisi^s,qu^am J .^^^ dimidiapofthoraypramiium Lonfufit.&P^J^^^-j^f^^^^^^^ • tiamnum mcdicamentaJib.ques,quando
fus obiri actionem dices,quum bahie^ ad fuperficicm hu- gratia. quodtamHiligentiffmu^ Auic-not^^'f:,
HippOL ratis txcmplo i .de rat.uu .in /f^J^^ ' itamenabfierfiontr'"' entiffimm Auic-not ^^^^^^ ^ ^
dem inmria,nenipe fit ut iiliofws ^•^■^!!^(if<''^J!'»fit cy^
dei cremore propiyiatfidtamen ahfierfiont^y^ ^^^^((i^
mores trahant ( id quod priori loco obiectum fucratj aAd hoc fhtemurid non inuiti,fi tunc lotiones fiant quumpurg.ttio iamcapit.non tamen fi antea , quod & Gale.ibidern dcnot.mit,
^ Juis yero qui Hantes &c.Qm Hagnantes , & lacw flres aquas bibunt,magnos femperfplenes & duros ucntres habeant necefie eH,ut & EJipp.lio.de loc.aer. & aqu.no-
tat.fplcnvcro forti egere mcditamentOyUt expurgetur,te- ^t,,^»^,,*^^^.^.^ „.«^.^,v,„.,«.,»»., -^- ■fncW {9^% ^ cap.j.Cap.if. ftaturGal.& 2.ad Giauc.& ^.deufupar.& alibi.crajfiS cunque cibum, & quantumcunque pron^f ^i^^^^^^^^^ enim humoribus hic affluit , qui non leui pharmaco educi ^ £tfi ergo Taulus & ante , & poH mcdi^ ^yjti^ pofiunt . fotufomnoi}^ abHinendum iubet;licehit ^^^^' ^nf^
4 Qmmq^aliquismcdicinam&c.Dormiendum afortl medicamento iubct, uigilandum uerb a leui. At Taulm lu -j.a fomno,quoad aifohitain totum purgatiofucrit, prdici fit abftinendum , EJic non ignoramus quofdam magni nominis uiros femp:r a fumptis mcdicameniis domicndum efie arbitrari^qubd per fomnu expurgandi humores ad uen triculum trahuntur . ^ medicamentum in halitus difioliti-
maLO,aut ob inediam,aut ob biiioforum cXi-f .^ffir^: fluxum ad uentriLulum,linqui animo parat ^ diffimum(noftrafententia)ionfilium ^/^''^^^L^^^^^^^ quijs fieri folct, libi exhibitione autpotusJ)^(^^t(^^^
fotufomnoij^ abHinendumumt;uLvu<""monitu yfymftomatum aliquorura ratio'^ mutare ,
*X>e fuferfluitatc medicinx uentremfoi^'^^^^^^ conftringenndi eam, ^^P'
EX fignificationibus, ^^^^j^^lj^orcn^' ra,qiiac{lcatharticuni co.^''" perfomnumuiileabinutilifegregatur,&coctioquadam - ■ fit.quod demum uires( ut aiuntjcorporis una cum meciica mcnto maiori impetu ad id confurgunt expcllendum.yquod noxium cH. tamen rationes non multi ccrte momcti effe uidentur.quumper fomnum concoquatur potius medi cametum:& innato uifcerum calorcyqui per id tempus am
plificatur,fuperante,eius uircs imminm oporteat.quum eo etiam(quod afierm J concefiojqubd in halitus fharmncfi
firis. Qmun crgo vcntris folutio i?|.j^aii^^jSf,j & fitisnon accidcritfuon crit tin^ fjtisyf^ pcrfluitas perucnerit. Vcruntanicfi jiiiey. ^^^, que accidit , & non proptcr niLilti^^^^ ^^f&^ lutionis ventris , ncquc ptoptci; J:^^^jfioy tatcm-.immoproptcr cauiam !^"^^^tfr-^y maciii,quoniam fi fueric cali^LP;»^^ ^aJ^j^ Ytrunque,autiatalibus , ^uales^^^^pi^
«rmoditnon cft longinquum,quin faciat cito itim..aLit proprcr caufam difpofitionis mcdici J>quum fuerjtcalidapungitiua:aut proptcr a lam materici in rcipfaiquoniam^quri fucrit caS '^^'^^''^^"'^'^^^"^ ^^l^^^^^s, qualcs funt
'en 4. Doctnna ;
V a:;^^^^^^^^^ critlongc, qliinfcftina
^ i^S"^^"^^ fir c.f ^^^^^'"^^^^^^^" c^'^^ longcquinpcnitus 5 i ati. ' ''r'^^''^^ vcniat.Qiuim crgo vidcris ,
non (\f 5 «A. quoa vcnuris loiutio
caiuS'''^^^''"^ • ^ prxcipuc , quum fun-v , .^^^^^^^ioi^is fitis,& vclocitatis ipfius,no deh.c! 'i'^^''^^'^' quoniamin huiufmodinon rucrTr n"^'^ con(triaioncin:quum fitis appaeroHiH ^^;^<^-oqucctiam cxituscius,quod c- 6 eaitLir.eltdcmcnrtratiuus horc confcringcn Vidcp;^^'!^'] ^^^olci-ani cxpcllit rubcam, quum quoH iV^ ^^"^ pei ucnitur ad phlcgma^ fciat tomai
fano,,^^ cholcrampcruenitur nigram?
Peiu: II r^r ^'^^^^'^^ ^^^'^^^^^ ' ^ dcterioris Qtio r * cui,proptcr mcdicinam mordi. '^"'8c Quo.^ ; ^^^^^^"^^'^'^^' confidcrandum critillud Su:,. •^''^^in capit.de mordicationcHc ] dixiniLis.
lcnte . Oportct tamcn vt fint calida, & vt panis cum lucco granati iampra:ccircrit,& fimilitcr [ t gcncra cibariorum cx farina hordci torrefadi confcdorum ] & corticcs papaucris albitriti . Ex co quoquccxpcrtum cft vt grana nafturtij pondcrctrium.^fumantur,& torrctiat; dcindc in t ladc acido coquantur,doncc coagulcntur5& ad bibcndumtribuatur:cft nanouc vltimum in bonitatc. oportct prxtcrca vt cius
i B.rpccics faui cli
t arau^uicha.
t adocii.
'i«-pauca,conftnniic: & DrxciDuc.ciunm nn:iK>r./i- r,n.^H ^^i-^^ r..™?, i ' ,
qualccft,quod htcx fucco vux accrbjc , 6cfibi fmiilibLis^cx co ctiam,quod in rctincndo fohitioncm iuuat,cft,vt vomitus prouocctur cum aqua calida^cSc cius ctiam cxtrcma 111 ca mittan tLir,&noninfrigidcsca.^[Quiim autcm alicui corum fyncopis ftipcrucncrit^da ci uinum ^ •["■^u»'? e'* ad potandum 5 ] & fi hoc totum non contulc- ^^'^'.^«'y-i^^opis rit,tribuc ci in finc rci narcotica,& mcdicame- prohlc' co, * ta tortia nota;quc llint in capitulo dcprchibi- «ino. * 10 tioiic fluxLis vcntris.Mcd ico vcro cft vtilius , vt prcuifor cxiftatin preparado trodiifcos,& pul " ucrcs ponticos , antcquam fit hora,vt etiam prxuifor in cncmatibLis, <Sc ipibrum inftrumentis .
Supcrpurgatioms caufaseafdem Gale. reccnfet z.rmij
/^^«/^fo . f/T^^^^:S{L^^^ demauio ab cxcremcniis pfu.Controuerfia tarnen hlc d. U.lL. JL. f
lrJ^'^^^^^^P^''^''''^ ^^^P^- 1 • de natura hum.pon ue raedfi^ '"'^'''^ i.</^e^/^w.er' i.necnon }.de fmpl.
^«^ST^S^'^'"''^^" "^tfP^-^nterahfolut.^ euacuathms
cap.t4. Cap.7.
^^doficcnncndi diipofitlonl eius^in quo fuperfiuit ^entris purgatio . Cap. 7.
^ ^-m;aut proptcr orificiorum iplarum ueLlam;atque hac
=^fupcrftuitaiit propter venarLidc-
^;^^plitudincmiautpropterca qiiod pharmacia >tcrca qLi
' C auc pCl^^i^l^^ malitia corpori acquifit
^^nim " ^™'autproptcrca qiiod pharmacia coavolf ^ ^^.^^^'^^^^^^-^^^^P^^^P^^i^^aquod cxca ''jr ' [ aL;?''^ '''^^^^'^^ corpon acqui Ata fucrit, trls r>n!!5i5'^l^^ cft ficut ipla.jQuum crgo vcn
:.,i£f' ffis Dn.! ^^'^^^^ ^^^^"^ ipla.jQuum crgo vcn SK ^ infer^f ^^^pcrfluit: liga cxtrcma fupcrius ,
3 cis:'^ t C
fccUis 5r inguinib.dc- " & in potu parum
^ A. ^^i^ria^^'"^ ' -I ^ Po^^ parum
^Kifr'^^. fum (uA^ Phiionij tribuc:(Sc fi potcris: fac ip
MT' Pan nTV^' ^^^"^^ ^ ^^^^ v^POi-c aq^^^ calid^ Kel 4uemuu '^^;^?P^f^^^^^ ^■^"itd ^Umdi pTr ^^^^^'^^* conftricliuaadpotan- ' rebus 1 1 fiantei ' [ cpithemata
rum ^J^crcdolentibus, ( » aquamyrto- Mcmbraf'^ ^^^^''^^^P^'^^^'*^^'^ lucco frucluu
s 1 ^^'^^<^^"^-]Etfiantei ^ [cpithemata J i^cncrcdolentibLis, ( » aquamyrto- ^ucialis,accaphora;5c lucco frucluu . ^'^^'<Sccniif"^^^^'^^ ipfiuscxtrinlcca fricarcdev^., j .r '^taccre vcntolis cum igne fub ^hypo
Qn<)ci(ii'".'"?Pofitis]& iiitcrlpamlas ipaiis. ,rK%, ""-uiiisrn '^"'■'^flcfueritftomaclioipfius,& fj"'- 1- r '"P''"PO"erc cmplaftra ex hordco fra
. cx . ] & aquis ftypticis ; fac fim.liter 60 co.neft.onem tal.um qualia sut
- r...... ? ^ydonijs;& olco dc maftiec HTI^ mae.ana, proptcrcaq, osjlomaeh.
.1"oniam l' rV...!."-'^ feparandus
(C,^^ ^''''^^^«c aliiP'''-''?''^'"^^^^ ip'f"u'^'r^^^^^^
% ' ''iem.Confort''-'''°='l"°'"-'''^^ 'P^"^' '^"^^ ^i'fcdolcntiijlj^^^fariquoqiiedcbctexi-ebHsbenc "3udun^^^' ^ ftypticis ad traijc.cndum ei t tortcUis in vino fuauitcr rcdo
pJU.Controucrjia tamen hic de halneis eHy quum Taulus uhipnrgatio maiorfiat,cutispcrfi'imonem,& lotionem ex aqua caUda prMpiat,quod & hoc loco Qy^uicenm-ts.^t Hipp.^.derat.yitlin ai.halneas & fluentc, & afiriaa s), aluointerdii at.quod & Galibidem confirmat.Ad hanc di rimeyidam litem( quamuisnequt hoc certe contendcrim) dL i fortt pofletyuhi cx\ re?nentis corpm redtmdet , atqne aluH^ fuaptc naturajluatynon cpc halneis cohihendamfln Xioncm,quod hp ad corpus uninerfum ea excrcmenta reuellant;atque hac occafione detrimentum aferant. At ex purgato lamfatis per medicamcntmn corpore , & edu5Iis excremcntisyreuelllturfan^ materia fiue^is ad internna in untuerfHm corpusjedea utills & tuendauitaneceffaria, quam contmeriynon excerm oportct.itayUt Hip. dc fiucnti bm excremcntis-.T^aulus uerb & Auic. dc humoribus aU uitam necefiarijs uerhafhciant.
Deeo, qmhibitmedicinawy&nonfolutus fuc ^^^- Cap. 8.
QVum pharmacia folutioncm no fcccrit, (Sc fcccrit mordicationcm ventris, (Sc an guftiam in iplo,(Sc qui fumplit ipfam,a:ftuaucnt,6c lcotomabitur, (Sc dolebitcaput , 6c patictur halices,6c olcitationcs^fuccuricrc dcbcs cu cncmatc, <Sc collyrijs^rficcisO 6c ipfc quidcm bi , b.h^k. bat mafticis^L^.ij.jin aquatepida.Mcdicina quo b b. trcarma. quc quandoquc opcratur proptcr ftypticorum "^i bibitioncm,6c comeftioncm talium qualia silt cydonia, 6c maciana^ proptcrcaq? os ftomacM comprimunt,6c quod fubco cxiftit, (5c proptcrca quod naulcam fcdant , 6c mcdicinam a fuo motu,qui cft ad fupcriora,violcntcr ad partcni mouent inferiorcm , 6c proptcrca q? ^ [ nature vim inferut. ] Qupd fi cncma no iuucrit,6c ma na"* la fupucncrint accidctia, cxtefiois corporis,6c ^^^^^^' oculi cxierintextra,6c fuerit motus ad fupiora AVIC. O j
Liber I.
ncccnariaeritminntio.Etqiuim mcdicina vctrem non foluerit, Sc mala eam no fcquuta fuc rintaccidentiatmclius etiam erit,vt ipiam con fequatur minutio,faltc po(l:duosdies,auttres; nam ii iioc fadum fuerit: timedum cfl: in ipfo, ne iiumores ad vnum principaiium membrojrummoucantur.
9^ r A T J 0 N E S.
Sunt htRC ex Taulo pMfertim defumpta lih, -j^Dceo au tem quod de maiiicesjZT afirmgentium clhorum ac potio-' num afjimptione confulityhahes pulchram ex Cal. hiftoriet i.de alim /hcuiquam tu ride,
J)e di^ofitionihus medicinarumyentrem folftentium. Cap.
medicinarum fimplicium . Mcdicinapr?^^
foiutionem faciens , pluriinum ^P^^ uli, lud ^ [foluendo] proprictatefui^ficutnir & plerunquc clficit illud exprimcndo iu F prietatc,ficut myrobalani. quandoqu raturillud lcnificando proprictatclui' t manna, 6c quandoque opcratur id l ^ cando]ficut mucillago pfyllij,& F^^"^;^jjncji' ribus quoqucuiolentarum nicdicinai' jj ^ ftit aliqua vcnenofitas , Sc folutioncn^ ^.^^ j eliiciunt fecund um modu, quo nat^^j^'^ i i tia infertur . Ipf^e igitur funt aptanda:» / nis,in quibus^ |exifiitt bcazcarticm^^^-^^^^ ^
runque etiam adiuuant amaritudo,& ^ & poticitasA ftypticitas,& acctofit^^^^^^jj^ifcij/,;
tionibusmcdicinx, quum eius pr^P ^^^,11 prxfensaffuerit,]amaritudo "^^^^^"^ fiypti^!'!, in rcfolucndo iuuant,& ponticitas,& ^^^^^^,[1 ' d
MEdicinarum vcntrcm folucntium qucda tas in prcmendo,& acctofitas in mci funt,quarum malignitas magna cll fi~ cicndam,que ad [ lambendum pi^^K^jiacH'
plius,qiiod lambcrc facit,] non cft ^^^"^iiterjj
diim ei quod^ [ in prcmcndo iuuat,] '.^^^11 fint corum cquales virtutcs , imnio ,11' in huiufmodi,vtvnum poft aliud f^^* fit vci bi gratia,vna duarum mcd ^^^^^^^^q^c^^'- j lenificat^prius fuam pcrficiens ^?'^^^ ^^ii^' quam ea qux [ premit , ] dcindc ^^^^^^n "
^ --j-.,, [premit,]dcindca' ^^^^
prclTiua,& cxpcllat, quod lcnificatnni ^^^- y in reliquis fecundum hanc confidcrat^ wiu,
A '^^7^0 r A T J 0 ^^^'
Part 83
cut ellcborus niger & turblth, quiim no fucrit at B nlbuiii. * t [ ] bonum, immo fueritcx gcncre ip
fius,quod cft:citrinum:6c agaricum,quod non
fucritalbum, &purum, immo nigrcdini atti-
nucrit:5c ficut laurcola.&: quia rcs ift^^ majc sut
tuncfibibitx fucrint, 6c malaindc accidcntia
prouenerint mclius critvtmcdicinaacorpo-
rccxp( llatur,quanto plus poftibilcfucrit,\'omi B.j>fcceflum tu^aut ^ [ purgationc:^5c mcdiccturcum thcria
ca.Multarum prartcrca earum rcmouctur mali
tia,6c conturbatio,quam faciuntanimc: dado
in potu aquam vchcmcnter frigidam,(5c feden
doin ipfa,ficutturbithcitrini putridi. Omnis
quoquc rc>,qu^ acuitatem frangit glutinatio- « , . . jic&lcnirlcarione, 6c vnrtuofitate, inquafit 13. gmtinauo. ^ ^ ciulcedo,jad hoc confcrt.QiUKda ctiam mc-
dicmarum quandoquc aliquibus proportiona
lcs cxilHintcomplexionibus,6c ali)s non coue-
ninnt.fcammoncananqueincos,qui in frigi-
dis moranrur rcgionibus,n6 opcratur,nifi dc- ffied,pcr generapajfimhahes biliter:nifi magna inde dctur quatitas, ficutcft mos cius intcrra Turcorum . & quandoque
ci]; ncccfiarium quibufdam corporibus in ali- icnunm cjt, «-«^- - .
quibus rcgionibus, nemedicinarum corpora ^ . . ^lerJ^^$
dcntur,(cS virtutcscarumtantum.Eteftneccf- " -■r'.- • . ..r^i ....^ ^ .1« fcctiam,vtmcdicinis folucntib.ventrem bene rcdolcntcs mcdicina; mifccantur,propterea vt membrorum virtutcscis confcruentur.Mcdici nc quoquc cordis ad hoc iuuamentum confci s.mtslcm. runt^proptcrca quod fpiritum^' [animalem]in 50 fit ei iliccurrcndum,5c cjuomodx) -^-^^pj vnoquoque mcmbro confortant,plurime quo quc carum fubtilitate fua, & facilitatc iuuant . Duccprxtcrca mcdicinxquandoquc coniunguntur , quarum vna lUum humorcm cito cxpcllit,6c aitera tarde , vna ergo fuam opcrationcm eflicict,poftquam ipfa lam altcram in fiio ctiam humore comprclIit,6c opcrabitur in ipfam,6c eius debilitabit virtutcm.Quiim fccun-
da poft operari coepcrit, crit dcbilis virtutis, Deuomitu, Cap.
iBOUcns,6c non perficiens,quare crit aliquid ci
Quodpraui ex prauis medicamentis ^f^^'^J^^/;Acu ^ tur,'Diof orides lih.6.teHatur. Scopu^ ^^^^^''^L.A^l o affumptionem, idcmeH qui inyenenatisff^^ i^^^^^^ ^ fe offertAit idem Dlof .loco citato. At uero f .^^^^^' randa medicamenta fmt;qua corporum & I^Y^^^/fi^y^tc benda fit ratio:qu^ in c omponendis rcBc med^^^ ohferuandajquodhuohiternotat:exGaU^^
2)e eo,quod ex hoc capitulo in alijs loc^^^ rendum efl, Cap'
MEdicinx ventris folutiua:, 6c ^ M . qux bibuturA cpithcmantuj^^^^^jeii^J. ab eis,in noftro antidotario i unt ^^'.^^^K ' 6c fecundum ctatcs vniufcuiufqnc^^ ^uaH^^^^ j.^ dicinarum fimplicium mclioratio» jj^f^ |-
tribuenda , in mcdicinis requiratuf ^ Pilul^ pra:terea ad bibendum ^^^^^J^.f^xli^^^]
poftquam d , kcatce funt , 6c f^^^^^^^Jjcs , ^ J,
. Pta
pidcs , nequc ctiam quum funt Mfqii^i^^^' lc, nctrcnt, 6c retineantur , fed i^^^^^^^fycO^^ dn
ficcari coeperint,5c a digitis cedant; mantur .
admifccndum,quod ipfam facilcm rcddat , 6c TTT Omines, quisut remotiorcs ^itef' v
Jrl dicus cos uomerc faciat f^^.^c^li^j
♦pigrC cfle,
feftinare faciat ficutzingiber turbith,quoniam ipfum t [ ftupeficri] nonpcrmittit,6c fimilitcr fict,fi eas benc fcmeris permifcere.Ampliiis c6 fidcrarc dcbes principia,qua; in virtutibus mcdicinarumvcntiisfolutiuarum,dcclarauimus, quumlocutifuimus depnncipijs uaiuerfalib.
propter naturam, funt homincs bent ftridum , 6c qui male ^^nhclai^ '|j,cf*j|r
fanguincm fpuendu sut apti,6c
^ ^ ^ q[\C
habentesgracilia,6c apoftematibns^^|^(jii' forum nafcuntur gulis,apti A ito^
bitu'* urb*
Fen 4. Dodrina
«o'"'enie„thi?r W P'"^"." ' quoniam irtis Pfoptcr iifi n, ' " '^'^°'"a= ipforum aptus, aut
"'•T^i fi iftis^oml ^o«^"«udinem,quo "°'"itiburnonTn?P7"°^^^"^f"'--"^fo^ ''imcmbri; anLT^ 'r^^'';'!"''^ ipforum ucnc ^''Phtlii.im "fc '^''^''«"^. & Perucniant "''igJiorabitur^.n^ff rcs.qualis f "'^'>dus; qu fiV, V '^«ibusprius crit ex i mcr^ ^,fo«es darc fi. .f"«"«fidlcs,crimi.s ci au , 1 fibi fimilcs b' r ^i^"'^'""'". 1"' fit ex cllcboro, & >K' uomanr af, Vf °" °P°«"«" "t fiatqualof^i '^'fdarcvom C/^n"''''"''."''' «^'^^««lum •,ecitf*v» t,a & f,, ^'^|m & niolhhca ipfius nutricnlyA. ^'''rfcefeabSeS^ f'^'"''"»'J& f^ccu
fomcdcn,j„ 1: ''"'» ' ^ olca cum uino , & ad
ritjno fof titer mafticarc dcbet
?''oniam fo^Ln- "°"'''"^ fuwit difticilis: "'■» tpfum rcfl I 'i ipfum,imm6 na
^^«qu™^"''^*'^. & mcliuscft,vtbonumre r^'«comcdkc^,r: • Q!i'»^>3"<=Poftcibum . H'''^omcftfo,emdn 'r'''''!i°™
'"^; :iusar±:f„^?™=ii^f°«'?--&'t
anoi oac Mcn
STqufacci^r-rJ """Poitiplum. Etillcqui- .P"lfS"'!]r"""^i*'',-?^6'"-
nicrcficut.qmlit cxelkbofo , ipfum bibcrc debcneiunus, mfi fucritquod p/ohfeca t , & poft duas horas dic.,& poilquanl ftcrcus abi,?
tcftimscx,cr,t. Et ii cumpcnna vomucrit,bc c cr.t,& fi non, moucatur parumpcr , & fi non
m balncum m.ttatur.Pcnna quoquc.qua fit vo
m.tus .nu..gcndacftcx aliquoVod f?tfici.t o
[0 leumt fifa.ii.num : quod fi" f inccnfiol w .
calidaci [aut] t olciim, quoniam aut uomini facict,aut ucntrcm foluct.Ex co prctcrca nnr.H ^J«^™oliua. adhoc iuuat, cft ftomachi 6c cxLmouS 0"^.^^ lctadtio, quoniamhocnaurcamfacit.QLuimquc mcdicina uomcre facicns propcrauoui & luam ;nccpcrit opcrationcm , vomitor quiclccrc dcbct,(Sc odorcs bonos olfaccrcj&i ciiis cx trcma comprimcndo funt fricanda : 6z parum
aCCtlCltCUnpotU tribucndnm ^n^r^.Ji^^
'^^edend i'''^^ ' ^ ^^^^ cum uino , c.
Suon?';?P'^P^"^^^i ^omitusS *° ^ccticftciinpotu tribucndum,6c comcdatma
^i. «uiam fort.n^ rucnt ditncihs. ciana,& cydonia cum pauco mafticis Et fcito
quodmotus facit macis vomf.v- ^.^,,;^.
quodmotus facitmagisvomcrc, & quicsmi nus.Et xftas eft tepus,in quo magis cft di-nius . utm .pfofiatvomitus: quodfialicui n^eenh-^
,''''5 atttcm „ ''■]'"'"'"'" "°mcre fi.ciunt Ci rft ftnm..h r > "'°<'"m purgationis pr mc .ior quo;™:^
gnofces Homimm confcrcntcm abco.qui non
fcc.t,uuamc,Kun. cxcoquodipfum liquitur a i ema ,on,s,& defider.j boni , & a„hcH?us , & pulfusbon.tas: & finiilitcrexd.fpof.tionibus aharum u.rtutum.Eius autem .nccptio cft ,,ai, fca. Et detenus quidem malum,quod effic eft mordicat.o fortisin ftomacho &iHMrt;^ r dicina fuerit fortis . firn.ll^i"'?^''"'^ '>''' mc
^ 'n Pulftt ai ° "omucnt, & non coluc Psl '"^*oncm n?"^'' '^S""m fcbris habucrit, co^ JC^^ 'pS S"''Ti''"'" d'<=m«tdct ; & >fb F„r'"«^macdH " "''f''!' '^«'■^^«m bibat .
f .''^'loi^iacho r"''"' '^°'"^"' uomatnigra. Sii/C ''oiiiftir, r. ° 'Pongtaaceto =t [ i cali ri"^?^'Gtci&«P°n^^^^^
• m' oun ='.""2.'^'"';'"^''''?"
4 ^^^^^^^^^^^^^
nPil " li ZOttetuto" ,,?,'.^-^"i^°"prctereauomen Mak.maur<-ni7ft'"'^'"- f " '"I"icm ciecl.nat 'V^uabus H°5"'; 1'genturt fupcrpofitis >> [pi 50 & mnTnlfi' "'^'^'''^ "«mitusnon proueniat , Jfi ^'^'"^^^«^^^'"'''«^'^"^«leuikfeiatempc^^^^ frScufn ^''"^"'^'^'^^«''^'''ttcn
tf^l^^f^ori^ff q"°q"c. qu=e uomitus Yunt fne^SuiTr'*/"'"'""'*^^'-^^^'" ^do 0^C«^n:'.^«^calan;5i!:!!""«.&"phanus,&-[tea uoc^fsS^oal^.f''''"'^. "^".'"'^?^^
tur , pe,ucn?c?iH "''^' ?''' " '""''ucnia. n,,-.^ • • mortcminde . Illudautcm
cr/aVSdr^^'*^"^"'^^ ^dotS uuiaquacalida,& inpotuei darcolea in nn.
Ette^""^'^^^''''' fi-'toleumTir:
fufftaMtS"^"'^?^^^^ ' a«nH?. adh.bcct.am cnxma, quodfit
apucl tCDr.Tnniifnm t:.. . .
....r V ^^^^'^'^ UOmitUS multl nhlc^ ^»^ipi'P"mocf
inatismultotics,poftauem r^r,M;i ^i^erc rcihquidctcnacir.MoTc^cS^^ ^
lorcruntmanfiui ^riMn/^i^^r^"^^^^- "P^^ ^*" uiiL iiKuuiui, [itaquodadahaaccidenni ux.
nonmut^ntur^nifiinn^fcam&angXTl ^ ^^-^^^.'^? Et quandoquclohhturctiam ucntcrrpoS rr"^4' hora incipit quiefccre & ad rf^onir^r^. 5 1 «adc. di.
Mahimanrf^ni^a ' . ^'■^^^^^^^<^^^i'Jat. uerlum » naa- &m.Tn1^^^^^ proucniat, ^".&aba«.«,
& magnificctur anguftia,& accidat tenfln l ' i^'*.
i voiiicre uoiuc*
Vomituspra:tcrcacumfuis iuuamctis plcrun ^ B Ali,i,w queaffcTt^gritudincs; ficutquandoquc-genc- ^««geht.oncm rant LiiH-ditatem.] Amphus niinutiononcft <:um eo continpanda^fcd tardanda trib|is d.ict £!'
AVIC o
Liber I.
t B. Alialitera grolfities. t Mant.fumen tio farinam gra norum mali ou nicicotti. u B. ndufeaciua facieratem . t Mant. figtuficac ex alm acci dcntiba«i>id fieri.Ec comodius repus ad uomieft arfti!» pro ^iereius raticatem.
f Al.in meridic \ Al,cjk>ris . >f in aliquib.co dicibus n-jnlegiiur .
X B.menftrui. pcr cum.
thos tres hihcndos confulit . ^At de uomitu tx nc:excreta hilemagis certc ahHincrmmf^'^^^ p tur, quum ecimpriori loco fuadeat ^'^'^^^^^^.f^f^i^ ' Ycdho debetyucl paulurn aliquid affumere i (j'''^^'^ etiam admittivAaudat autem c\hum ^^'^'^^^^'^''■^ifi/^ quam hilc.oh id fortafieyqifdd exireta hile.antf^ ; crudus alms fuccus in uentriculo adhuc n^^^^^^^^^^^Lf. h potefi: at educpa pituita, nihil alimcnti m quo fit,ut cihi aliquid adijcere confultius fih f , culum alimcnti inopem dcrelinquerc^ .
2>f iuuamentis, qu£ affert Homltns . ^'^^'
Ipp ocratcs preccpit iiomitiim qiioqucmcnfc duobiis dicbusco .^^^^jji
«ap.3. Aphot.^ Sc 7-
Text.i7.&^i*» «eps.
Cap.i4- ^ap. ioo.
JL JL " - I • n
vtin fccundo cmcndct id , quod in p fliitdifficilc, & vtcxpcUatur id , ^"%f# Itomacho. Hippoc.nanquc lccurit^jt ^^jtc"' quod cum co conlcruatur fanitas ; ^ ■^0'^ plus clt malum.Et vomitus qiii^-^^^""''^^^^^^^!)!" iurmodi^cuacuatphlcgma,&: choKf3^^'|^(,f dilicat llomachum. Ipfcnanqucnon iplum mundct : ficut intcdina habci ^^^^^^^^ r ubcam,qux ad ca dclcendit , 1^^"". jj. ^ K^^^ rcmouct grau itatcm,quai accid it cap ^^^fi:^ rificat viiumA aufcrf^ [faftidium: J ci,ad cuius aomachumdcfccnditui ^^^^pff'
ipfuis corrumpit cibimr q^i?'^^^^'/ 'iun^'^'^ W
t vino m^Ioru.
bus-,& pr^eipue fl in orc flomachi fucrit'^ [ hu^ mor,] Vomivus quoque multotics fit difficihs proptcr humoris lubtiUtatcm: Ipfc igitur cft in grolfandus [ t potu fauich, <5c granis granati. ] Ht fdt y quod cxitus malj^ rci pcrinfcriora,poft iiomitui-r;,cli: fignum quod iUud , quod facicr bat [ faiHdium., ] dcfccuditinfcrius.Etuomi^ tuspoft afccllationen;> t cft fignum,qu6d c(t cx accidcntibusa^lccllandi. Hora pra;tcrcavomc^ di in t efiatc mclioi", caula t doloris in ^ mcri dic eft.] Et uomitus corpori confcrt , fcd vifui iiocun>cntumfacit, Amplius fiacicndumnon eft,ut prxgnanf uomat \ quoniam fuperfluita--. tes [ corporis ] ipfuis in ca, non cgrcdicntur : t 5c vomitus , & labor eam ad apftuationem perduccnt : fijcicndum cll igituu vtquicfcat , Alij uci'6.,quibus accidit vomitus:funt iuuadi .
Om apti^qui i?iepti ai uomitumfnH GalMb.quoStquan do eir quiou^ purg^op,.& com^in !ihc'lum I Jipp dc humo-r rih. i .fcrihit,ex quo Auicfcd hk unum not<U , macris uoraitim condiiccre . At contrarium fcntireCclfusuidetuy* . lib, « .inunlem effe diccns Horoitum^^racillhus . $ed non eH CQntroucr(h,j^!ithor noftcr /-iipp.miulatur ^.aphor. vbi gradlesperfuperiora, medioiriteruero carnofospcr infe^ riora expur^andos docet . Celfus veropergra. ilesnon macrosi^ ficcos de quih.U^pp.fupnhfcdtabidos intelHgitydequihus idem quoq; Hipp>cauendu ait ne per fupcriora pur 5 ^ ge:mr eodc -1 ..aph.^xcipit uero & eos a uow\tu fu mhQ cilloHcntrlculo funtyquod et Cclfus hco citatQ.& Gal.com. m \ . llh.de humonh.Oiiomodo autem uomitiiripr^parandi ftntyHipp.liiJ'dc fahii\diita,et ^dib.de difta doietyCt Gal. 1 .(id Glauc.ac fufius comncntar^sincitatum HippdibeU lum explicauit- Vide et Taulm- lih. i ,et 7,
'J^e eo,qtiod agere dehct \llcy.qui umit^ Ctp. 1 1 .
OVum ille, g uomucrit, a fuo uomitu cua ^.^ fcrif, os fuum,t3c facicm pofl vomiti^m ablucredcbct, cx accto aqua tenipGrato,utgra-. uitas,qu9quandoquccapiti accidit, rcmouca^ tur, ^ parum mafricis cum t aqua macianoru bibat,5c caucat fibi a comcftionc,& potu aqua;; & diu quiefcat,& ipfuis inungautut hypocho-, dria,& ingrcdiatur balneum,& abluat fc vclo- > citcr, &:cgrcdiatur. Et fi ncccflaiiumci fucrit darcaliquid ad comedendum,fit rcsboni fapo poris A bona; fubftantic,6c uclocis ciigeftioui^,
Hahes ct h^c ex 'Vatih libro prtmoyet tertio.Celfus.qHa ' qtic de hac re aglt lihro i , Difircpare tamen is ah authore noHro uidetur . Hic a uomitu cihum. et aqux potum inter
aicit : Celfii/s concedit, Vhi et aHud ohferuatione dig'nim nO(^^^' ff tf '
videtur nempe de ijs agens , quihus ob namgatiQnem clta- QVpcrfluus vomitus ftomacho i» ^ (^^^'^1»'?%, m esl uomituh ft mtdtam hilem euomuerlntyvel ciho ab- J dcbilitat: [ <5c refoluit ip^^^^\'., ,^{1^' • I
Binere,uel paulum aliquid iuhet apumerc: eos tierh qui aci 4ampiti{it^'fn effuderuntyfumere utiqucait cihum dehere» fed afiueto leuiorem . Cur autem pQji hilem abHinentiam probaty pofl pitultam non probat ^ certum cH profectopi-^ iuitofuM uentruulim inediampromptiHsferrey qudm hilio fum . ^d hcc tamenypaucis . aA uomitu ex medicamcn to Celfus ahfiinentiam non damnat : fed fi infirmusflomar fbm fitfmhm Idortci cihl ^ufimdum^ct Aftif^i^idi
ccflcritvomitus, eiuscibus fempct-^ nict,6c rcmouet abhominationcm > ^^^^^^ itjj proptcrvnduofitatcm , & eafum^i ^^,^^,]^ iius t mcri, quod facit '-icftderarc ac acctofum,(5c ponticam,& confctt^^ ^^^^ poris,& vlccribus,qux funt in rcni jitji , ca:& cft lcprc fortc mcdicametu ^f^^^ loris:&cpilcpfia:ftomaticc,&iaeriti^^^j,.^^^^^
niati, & tremori , & paralyfn & ^4^^^x^ nibus,qux^confcrunthabcntibiis jjiir.
gramagna.] Ipfequoquc ficri .^0^^^^^^^ fcmcl,aut bis poft replctionem : l-^c^"^^ obfcructur rcuolutio fcita,ncque n .^^^jnij^ rum notus. Et ille quidem,cui "^^^^.j^jaf tum aftcrt vomitus, cft cuius comp^ ' cft choicrica,& cft maccr , \ J*
ANNOr AT 10^^ f
• , ■ Vornitum fanitatis gratia bis flngulo Vft^i
licet continuis dlch.repctitum Hippoc-f^^ ^^^j/'" .
dicta . ^yit qui particulares morhof -^F co^^^^^
ucrtaniury habes ex T^aulo lib, i .contra. id^^^^
mitu mala eueniantylege ex Gal.^.dei^'^^
morhi curmur.ex Taulo lib.i.
JOe malittjsy qim proucnlunt exfup^^fi'*^ Cap. 14-
> aptumut matWiiEadcumperucni jsC^jJ^ pcdori,5c vifui:5c dcntibus ; & ^"^^ {qC^^ J. aoloribus,nifi eis, qui funt pr^P^^ jlep^^' ftomachi,(Sc facit nocumentumcP^^^y/^,fr tis,qucE n5 eft caufa inferiorum ^ ny Superfluitas quoque , quas eft i^^ ^Lti^^/' pati,(5c pulmoni,& oculo: & ^^\^\.pr?V ^uando^ueicindit.Ex hominii?^^'^ v
iff "'"' a:gritudincs eft & tuTnr"^ rcpletionc prohibcndus
«t-*tmpfiuscjbum& potunmcnfura.
-H. coJo^r^Xt''''""""-™''''»*'»^ quumlib.u
Part 84
fi partcm pcftoris,& ftomachi a fans^iiine cuni b « qui .Frum hoc mundificare volucris,ne cx co alKiuid coa «■^^■■'gi'"*- • gulcmr, da ei ad bibedum fyrupum acctolum, X." '
i1uef,teKmel.e,f,uc<:x ^^^T^u.eX -^L^t" gidatum^paiiLuim^ cum hoc quoquc quando- & qu.Jo cmu . qucconfcrtbibcrc luccumportulacx cumbc- ^e^"P-'ri ,.rarlo armcno. [ Quum crgo tcrrcfaaus fucris j? '"'^'"'^-^' '^^ aiiquo,m quolupcrflmrmcd.cina. ^acju^ [j^^Sll;^;: vomcrc.]EroportctquidcmtcquiErcrcmcdi- ^iia i.c.ra. vx o cmas vomitiuas iccundum iiios gradus 6c ouo
modo quequecarum ad bibcndumfint dan- tTua djc&pra-cijpuecllcborum, in antidotario , & M.int.At fr m».
medlCUlis UmplicibuS. dicamen , quoi
'^^Mcurratur d^ofitlonlbHs,qu^ accidunt uommi . Cap. I
J)Eprohibitioneaatcm uomendi diximus ^olor n?-^?!''^'''^^^'^^- Tenfioniuero &
iiSfl^^ ^"^^'r''' raperpofiti,& oleis
'cmoi?>f M ''^'''''^ ftomacho remanctem ^antur^l^'^"'" ^?'^ vnauofa, quce cito dii^e-
larum w '''^^^^^^^^^ «^^^^»^1 ^u m oleo t uioro fi ^'^'^^^^"^'^f P^^i^ca ccra . Smgultum ue^ bit ftcrm,'''.^'^i^^?^^' ^ permanfcrit, retinc-
excrenit t.u v.criculi perroaii tum cuacuiuit, modii exceffi/r« n^«uis, alio lo,
Siliendx uomitioni fomnus prefcrtim co?nmendatury petcnd a funi ab Hippocrate 4. rtp/jo/-. er a Galcno ibidcm , eir 'Paulo '^l^f^'' ' «Sc 20 librofcptimo , wewp^, quumpcr fomnum excrctiones fere *^^- "Pomnesjretra&o ad intcrnas partes fpirituutn concurfu , tohibeantwr . 'Kamlftones prMcrea uarij ^^cncnsjconferunt,
fricliones «iwrtt/^i e.vrrfw/j t orpoW^ partib.pro qua cap.14. jJfre (/^/, I (j/.i«c.
De enemaic^ ,
Cap. 17.
Ncmacft mcdicamen nobile in exnHlrnr^rt l>^tte7u,THr^^^^ ^^^^"^" ^ %crfluitates,qu?funtiniVtSs^^^
^cmiam Sl; • [ langumc] qui^ Xaiplorum,& cgritudiniscolic?,6c inTttrahcn
uiamdiximusincapitulo de imnrHimm,_ r.,.....fl.,;i..^..c ..>,««.u..:. _ • rV'^'\^"
f.t tis iioTw capituio de impcdimcn-
ftiS"bl;+^«»"«""0' & ^egritudinibus cis aul', i • n . 1 ^ intcrfeaioni uo-
dioDa;'^/^""^^ ? "'^ fupcrponerc Itoma- ^^(.^'"''"'«'"fufumoko. inquocoda fue-
do luperfluitatesa membris principahbus fuperioribus.Qux verocx cisfuntacuta,debilitat » ^ - .\ hepar,& perducunt ad fcbrcm . Ex cncmatibus m duaSus ?r!S pi-$tercaht luuamcn in cxpcllcndo rchquias dionbus, m ui» quas inanicntia rcIinquuat.Formam vcro cly- anguHu, ^it rita "rrT * 1" q^io cocta fuc ftcris,6c quomodo cJyflcrizctur,iam rctulimu^ ? ' *
^^^^i^ 4 I ^^^^^^^^ i-,^P-'odecoIica^idcturquTqu? S
^uidcm t foDorcm h^rL t clyftcnzai fitus melior fit,vt fupimis iaceat,dc- "^ancur .
ioporcm hat hoc , 6c m aurcm cius 40 lude reuoluat fc ad latus dolcns Et clvftcrizan ^ '^'^-^^''«t^^'-
.dihorameliorcrt, q.uum cftaeris fri-iditas> neri\tiX"^
^KK^or AT joj^E s.
L'?'4- tih^^^^^^fy^^ptomatibusoccurrendum ftt, queuomen
{H tih.a^:, '''J.r'y''*''''^''''^''^<^<^^^''^^aumpt, que uomcH pirj^ ''^^^'^'ptifanamexhibet.. ' '
iiitas,&do or,6c a:ftuatio,6c naufea.] J3ahaeum ' ^P^^t^^'"prcrerea lolct faccrc^ [ ut cbulliant ] luimorcsL ? f . Sc iparg^antur. Qyftcris quoquc conditio crt,ut Le'?.^ aercnv(N: liumores rctetos attrahat. Etproptcr '"cutarc dc^-c noc lccundum plurimum non cft boiuim . ^-t ^ -ife^e
^^p\r.IfiS^^M^^^^^' ^ingcnietur quanto ^ ^^^^i^ ' quomodo dormiat :
lur.n.. " extrenia talitcr, quahter lisan-
vmbilicu fijup', & quat funt m xircuicu .
'•J^^. r'P%smedSft'"''^'V '''-''=''° "'l ^"'-P^»'«S't,un.^»ho.
l^Pontici^jf'^*'^""'^'^ uomacnus cu cmplaltris* ^^mitiic r, ^"^^^^^i*^em facicntibus. ] Quod (i ^umor ^^^^ ^^^^'^^ ' ^ iuccflantcregrcdian, ^^^i^ laai» ^anguis cxcat, daei ad bibe
*^^^m medi^-'^^ admifti quatuor cotylas : quo- ^^^neuih ^^^^ uomitiue malitiam rcprimit , ■ ^^^^^P^*ol^ilK%6cnatufamlcnit.Qup
Clyjlere quibufdam etiam ufquc ad ticntriculum fubMf-" fe ex Gdeno legitur ? .defymptom. cauf id tamenaffeais "l '" Holuulo intdhnis eucnit , alioqui enim craffa tantum intc cap. [ 7.
f?;r7^y,.v.^;«^;* ... \ ac fi admodum uitarisy utait "P- »-
:> -.'""V j^>i^ujjeinteflinum cotingere poterit .
Expurgandis crgoprimum intc^Vmis aptum cjly acfmali^ diusfuerityCtiam tjs partibus,qu£ circa uentrcm, funt y^ mcfardUi<iT circa hcpatisfima hairenty ut i.de co?np.med, per loca.^ capiti quoquc ipfi rcuellendoyqux ad ipfnm^ confluuntyauxillatur. iuuat prAterea , c^r in renum afje&i^ husyut in libillo dc ajfe5l.renum dign- & cur.&. in colicif^
i8 Liber I.
ac dy-fenterijs , ut i i.meth. & in fehnhusyUt l .xdCjLxuc. phlcbotomatur proptcr fangiunis ni^ii^
eap.r.fic 3. ^^- ^iyf^f^fi^ uehemeiuiora fint , Author noHer ledl ' ncm, ^ t [ ] aiit proptcr ipfius ^^^'^^^^'Jjjjjlj
lecur , & febrem accendi , ob calidiorum uidclicet.quapA'' propter utr unqiic.& his quidcm ^i^!.*^? J
cap.'44*. rantur medicamentorum uim. Gd.uero i .ad GUucetiam prcparatus,cfl ficut qui c(l cxpolitn^i/c^J .jjjs
animi deliquium fequi teHatur.& Taulus prxterea lib. i . podagr? [ fortibus,] 6c arthrcticx ^*^"^^^
eo mmine huius frcquentem vfum detefiatur, quod irrita- aut ilic,cui accidit iputum fanguincum ^^.^^
eomm.ii. tabocnatura yfpontanecc excretionis obliuif itur . C^etera ra ucna;, qiix in puimone ciuscxiftit tc^
^P'^^' declyHeris vfupete ex GaUom. in lib, Hipp. i . dc humor- confolidata : quoniam quum ipfi^J-^ '^l ^j.
rib. & Taulo lib. i . cabitur fanguis,findctur,6c apti cpilcp"' j^^^jjjj
B Dc linime. poplcxie,6c mclanciiolic cum ^^'"'S"^'^LcriO'
fis'& fic infra "De^lepitheinatibm.] Cap. i8. tudinc,& {quinantix,6c apoilcmatibu^i
pro linimcnris rum,(5c ophtlialmix calidc, & cx cis ^l^i .j}
intclligc epithc T^Pithcmata funt ex medicinis bonis, qua; ad morrhoidarum finguis,qui flucre ^^^^^l^-, ,
i"Mant. corian. -L' ipfam pcrucniunt xgritudincm. & mcdi- rctcntus,& mulicribus , quibus mcnftfi^ j. ^
t(rum,quum fic cina fortaflc duas habct virtutcs: vnam fubtilia guis cft rcflridus horum tamcn *^ t [ ^1$- j
exeo & polen- tiuam,6c altcram ingroflatiuam, 6c erit maior colorcs non demonftrant,qu6d P^!^ ^^ai'^**''^ s
ta emplaufttu ncccflitas fubtiliatiua:,quam inipiflatiux.Quu- ri dcbcant,proptcr ipforum obfcuritate .'^^^, ^
qucciusinfpiiratio fucrit tcmpcrans fubtilia- albcdincm,autuiriditatcm: & illi>^^^^ ^njjdf ^
tioncm-, quum cx ca fict cmplaftrum, penctra- rioribiis mcmbris cum complcxionc ca ^^.^ ^ bit fubtilitas,(Sc rcmancbit fpiflitudo , 6c illa q- lo bilitatcm patiuntur; Nam iftis mclius ^^^^ ^
^ ^ famfch*^*^** ^*^^'^' ^^^^^ pcnctrat, confcrt, ficut facit ^ [ f co~ vcrc minuantur , licct in has nonduijj.^ ^^'^ ^
Alia litera . co- ria'.idu m cum hordeo frado J quum cx cis fit rint xgritudincs. Et illis quibus pct^" . ydtiif p
rianarumin era cmplaftrum fupcr fcrophulas, Emplaftra prartc dit,aut cafus: quoniam, quandoquc [^V^poft^rius,
plaftro fii^ icro rca fuut taUa,qualia cpitlicmata : fcd cmpbftra timcdo,nccisaccidat apoftcma,6cq -ji-ijr, " !<
falas. ^^j^f dura,& cpithcmata currentia.Eft quoquc, nia minuedus eft:quonia timctur ncap
quum cpithcmata fiunt cum pannis.quumquc antcqua maturctur: licet no indignc^^^
mcmbris principalibus fupcrponLitur,ficut hc- fucrit ibi multitudo . ^ Et dcbcs fcirc , ^^^jje q
pati,6c cordi,«5c non fuerit ibi,quod prohibcat: ;rgritudincs timctur, <5c nondum in c^ ^^nii p
confcruntpanni fufFumigaticx xyloaloc ci u- rint,plusfccurccis conccditurminun'^' n
«^tB.mcdicma do, 5c virtutibus ^ [ cpithcmatum] 6c bonum in cis cccidcrint : incarum u. ^
rMant. prout tribuuntodorcm, tqucmptincipalia diligut, tusphlcbotomiadimittatur qnliun^ jjflflp u
te$ expofccu tiliat,6c cos pcr corpus flucrc facit , oc .j^jicH^ f
ANNOTATJONES. fanguiniadmifcct,6ccftctiam,quu]^^"^j^aii^'.
cuaturexco,quodoportct,6c facit
Epithematis nomine hic, & proprii di&a epithemata y ccflaria fint mcdicamenta atlcuianti^-J jj^ci' • ti
eJr linimenta etiam intelligit . pro qua re, uide 'Paulum que maturatio apparucrit, 6c cgritud Y ^^^f q;
librofeptimo . pium/ [aut] ftatum praiterierit,tunc i^ ^j^jjjcJG ^
rit vt minutio fiat,fin5 fucrit,quodpr jiio p
'Deemhrocis. Cap. ip. • fiat . Phlcbotomia quoquc ncqu^^^.^^jjiiii^' JP
40 ucntris eft facienda in dic motus ^p^^ j^i W
EMbrocx funt medicamcnta congruaei , qS quia cft dics rcquicfccndi, 6c inqu^^'^. js . ^
cx capitc,6c alijs membris oportct rcfoluij num, 6c dics ^ [ cbuUitionis ] a:grit""'^jiis#|
6c illi cui complcxioncm neccflarium cft pcr- quum a:gritudo cft habcns crifinijii'^ ^'siii^^'?, '
mutarc . In mcmbris autem j qux cmbrocarc porc cft longitudo:nullo modo ^^^^^^^^^nicS'^'
oportct,cx calido, 6c frigido , fi non in cis fue- cft minucndus : fcd, fi poflibilc
iB,eflPuiiautar. rint fupcrfluitatcs,qug [dcfccdunt,] fiat prius cicnda: cp fi non fucrit poflibilc,ut 'K^Lui?^ ^
cmbroca cx calcfado , dcinde fiat cx aqua fri- co parum minuatur : 6c in corporc ^^^^iC^'
gida,ut conftringantur.quod fi rcs diucrfa fue faurus rccondatur ad phlcbotomi^^^^,fi]i'
ritja frigidaincipiatur. dam,fi S [apparuerit;] 6c virtus ^^^^ ci
5 0 rcfiftcndum in crifibus,qu6d fi ^^^^ fncri^' J ^
ANNOTATIONES. ricrittcmporis^cxquoquisminutusf ^^^F^ {^^
in hycmc fucrit conqucftus,q7 fe q^^^ [^^0
Smhrocationis tioce capitis , uelparticuU altermir- fcntiat;minuatur,5cfanguispro^b^'^*'^^.^^qi'[||; pj."
rorationcm,atque irrigationem ex alto inteUigit; paraturq^ datur . A mplius phlcbotomia,prOP^^^^jjii f h.iic , modo quide-m ex thremarum aquis,modo quidcm ex ad diucrfum trah it, t naturam ^c^^^^^^^^j^uri^ • tio fhctitijs, prjifertmq^ herbarum decoctis . rimum rctinct . Quumq; cx mult^ [?,]itii^ ni;
debilitabitur uirtus,' multi .[^^^l^ fuc
J)e fhlehotonim^ . Caj^. %o. mores.Syncopis pra^terca accidit ii^ l ^^^ii^y [^^
nuti6nc,quum fubito cucncritei,q'-^|^ («o^ J,^^ tet Hlebotomia cft euacuatio vniuerfalis , q 60 fucuit, fcduomitumpra:mittcreclt^ .u^^U feb multirudincmeuacuat* Multitudoautcni eamprohibct:6c fimilitcrvomcrchtj^^''^^^^^^^^^^^ ' p^^ cft augmcntum humoruni fupcr ^qualitatcm cidit.Et dcbcs fcirc,qu6d minutio ctt ru^ ipforum in ucnis.Et nemo quidcm eft phlcbo^ doncc q uiefcat . Phlcbotomia ^^^%^t^^\y tomandus nifi unus duorum , unus corum cft cararo fimul eucniunt. Prcgnans P^^ptci'''J,. ' ;Egritudmibus pra;paratus,qui quumipfius fan menftruatanon minuatur , ^^^^]^ guis multiplicatusfuerit, cadctm cas . Etalter gnamnccefl]tatcm,ficut eft ncccfli^^^ jsf" eft cadcns in cas. Vnufquiiquc autcmeoru, aut di fortc fanguinis fputum, quum if
iin? nuitff
intc ida^^ vtin tia^ acci;
Fen 4. Dodtrina
vt minua? i '^P^^"°"'^ apparucnnt: opor
«"lf"mimDc.^i ^^'tt'inc phlebotomu "'«LirabisS "''1,"°'"^™ minueris:non ,^0« autc ^e • ^Scr pcrdamr .
dicina f ^^'^•^''"'idatirainuatur: poftea me-
cx difnTr '■"■"^"ctur. 5,cd Ib
fuerit grofra,&: rubcdini attincns,5c pulfus ctia
fucrit magnus, 6c " [facics tuniida , & fcbris in fuo motu non propcrct, j phicbotoma m hora,qua llomachus a cibo cft vacuus . Et fi vrina fucnt iubtdis , aut ignca, aut facics a principio jcgntudinis fucrit t tornatilis:cauctibia phlcbothomia Q^pdfiintcrpollatioinca fucrit, tMat.cxc«« &quics tcbns:mipfafiatminutio.DifpcHrio ncin quoquctrcmoris confidcra: quoniam
o B. factr» uel figura rumi:lci, & Tebris no ,p peret in fjcicn do cornahuce.
^^^^^*erit min '''^^^^ ^^'^^ alcndus:de
ipoil«*i., ^srcnauTcn l ^.^^^ cxtrahatur,6c bo
m ^^rici in co : iii^^li humorcs cho<
l''^^eatu,^!Y^^'^^e^^^-'&in fuisminiltcrijs : '^^Qm-am /T . ^ bibendum antc phlc ' ?^'t^utio iv P"^'^ ^P^am,antcquamahafierct
ucndum crit.Ampiius fanguinis qui ct^rcditur colorem attcndc,(5c fi fucrit fubtilis albidini at tincns : ipfum. iUico rctinc. Et fummopcrc tibi cauc nc ^Egrum ad vnam duarum pcrducas rc rumiiciiicct humorum cholcricoru cbullitionem,& frigidorum cruditatcm.Qmimq^ in fcbrcteoportebitphlcbotomarc, non attendas quodquidcmdicunt,rcilicet,qu6d non cft bo-
imnpH;^ ^"^^^^''-^tpoftquartumdicmfiat^quoniamcft
.SL' n"?r r ^'''^^«.^««'P^ft quadrasint'adics,& hJc
'°ncm, onnn "'""'-"V'' • ^ conlidcrarcten-
PllkbotomareT;" "'^ ^«'^«^'^^' ^1"^"! "'i"3 Ckbci^ Quum vcro fanguil aU-
""aboiC', ""li humorcs; phicboto. ' *"»u ma i^f '"^''''^^ '-^'"'quw- quu '•'''aucr tad n, ^"^■'■if Paucus, ^ &] ir-
^''«io uet ^"f '•■^'»«l'3"od, quodoiL dc '""n.vtipfr n ' " 'mpcdit,& fucntneccila-
"idceri. .«.""'"^'f^ -^'''o bono cr.t alcn^ us:de
L:',^<^P'=mntvtbahicctuT,&7n;b;s'm;n;S^^ Pt^acpcam cHic>tpauca,&-hocqu,dcm
&-daba„tctadbibenrra,nco^,^^^^ l'!!!^:'?::;:^''!?^* ^'''•"''>^ '^-''^''«aHa, vt
Part 85
fccundum lcntentiam Gal.licet prxmitterc, & propcrarc lit mdius,quum figniticationcs ccr txvfucrmt.Qupd fi in hoccrratum fucrit: quacunquchora inucncrisxgrum, 5c ooortucrif phlebotoma ipiumpoftquam deccm t rcrum tprxdia^nim. lohcitudinc habucns. iVlultotics pn\'terca phlc botomia in fcbribus, hcetnecefTarianonfif cfticit utnatura fortisfiatfupcr materianrpro pterea 9 cam cMicit pauca,<Sc hoc quidcm, quii
^■^4^um '^^<^to'rum~ aibtil'i7t7uun^'
pcrmittant. In fcbreautem fanguincancccflc cft,ut cuacuatio fiat minutionct non fupcrflua inprincipio:6c fupcrflua,quum aftVicrit matu- ^ 'l^'"':^"»
ratio fcbris. nna» mulmfi^-c ,-/-r.-.^M, i pnnapio
:,:^^'^ici nihvf^bpor^^ in principio:6c fupcrflua,quum aftVicrit n atu ^
£&--Snffi^S -tiofcbris,qu^ulto^^^ ^
..''^,uirtuti.......r.r_,. . '^'^^^^ ^^^^^ ^^^^i- phlcbotomi? . Tibi quoq^ caucrcdcbcsa mi- poretameo C
nnfinnr" i ,1 rr^i-k-^^-sh-kvw^...^» .^,.1 • . .. ftinn»» r,\n't,,C.
' ^i^taliorum humo
iius phicbotomia ilricla,inai>is
^clarn,. • ^^*^ ^'^'tutis: fcdtamcn fnhrih-,"^ n ''.t "--wm iviwiuuiiui
nutionc 1,1 complexionc uchemcntis frigiditat,s,& in rcgionib.fortis frigiditatis, & m hora tortis dolori.s& poftbahicu,n lelblutimim &
/"'"m,6c turkiH '•^'^Sumcm nucrcfacit, &
d'l-''t »Son '"'r'"-^'"P'» ''"° ''^l°<^i- ^'^'ndo^ '^' ' ^ 'i"S'5 opei-atiua in mfi S"'. eft di„„ ■^'^"'°'^ '^o" folidandu,ii , (td «If ^ '°'>«m p&^^ quifecundum praMe^ua- H^. ^PlsmVu.d ° 'S'""^ ' ^ '" "' Et
>■ ^°4elc ur' r '^'"'V" ^'''"''^' '^'l 'liS'""s :"^'« '^f dig,i,,/'r Suis,& angultara cfficerc in
ftione copiolH fiat. S.ti>tirirne aiitrecedit ipfa ftbns poltGa guinis dccudii onem.
?'nand,K^ "^''''^^«'^•"^'"mftierit.Piiiebo- i„ . -i
'' .'''PerucnilfjP^^^^^coirferiicturvirtus , & ne -^" "°' fi;''''0'ic c"l",?.P'i; I", .f^^iibus autcm a
n!^' ^ lUom,. 1 — "'■"^^*^^ ' iiuiammatio- ?^^^^ciDio nonacutis febribus infui
"^<=ntis funf '?''-"^ '^'^ fcilicct in ijs.qux ve. ^ iu om" '-''-'''^'^"'^' &i"fl^'«n'atio. Y^ib, t"^='Pio.&?^"j''"' nonacutis fcbribus in fui W li'''^^ quib,?,'l'f P^*^'°4ica.In fcb'-ibuspr^tc
i;um:extrahccu,;i:& i^. ipft^™ vid^rali '''^^'•S,,^''''"^^^"^ ^'-■cidit . VI gUa?c fa'ck & ^"''^'!™^^'^"m 'il'co conftringe,quoni..
<^Potte ^'"^"scftcliiTiittcndiis & fin,ili: tibicaucrcdcbcs lupercibi rcplctio
tcr f '"is thefaun,"'-"'^''" ^'"■"•te'"-q"aproptcr feL^P^^ttet.vt' " "'«'^''''^^ittcndus . &*^firaili-
' Pca?'>ocltcx n,,^''Ti°'^'^^'^^''"'^'«"f'S'':"'"S t^^'?''^ vt ad^^r J"';'^'^^'^"'^- '"'"'>"ti'> fiat ;
,'"'"luatu, [='?'''<=nd"'n fcbrcm, thefaufct t^crtt frl '' ^°'^'" inflammationis no *''^ pofttfJ' P'"'-'''a ; attcnde deccm •f '^««"itucrcinurinaliAfivrina
nis.quanto plus potcris:& m etate fcnii, quant "'•1?',''^°"'"" '" «Sura confifus fucris & in iohd.tatc mu(culorum,& uenarum aiii-' plitndiiic,& carum rcpletione, &colorum rubcduichos nanqueex adolcfccntibus,& fcnib phlcbotomarc audcbis . Adolefccnt^s tamen fecundumordinemad phlcbotomandf, pauatim prouchere debcs cum pauca min utione In corpor.busquoquc fortis maciei , & forti tM«tAt a„!. groirit.c.,& rar.s,& albis,& lall,-s,& citrinis,sa- V;?" guincm noa habcntibus,a miiiutionc tibi oui- '"'"'"^ '^" tumpluspoteris caucredebcs.Ampliusincor f
ncs,caiictibiaphlebotomia, nififani^uinis af- "^"^«>«^ p'^«* fucritcorruptioqua:tcadhocpcrdu1:afquo- '"''^ 1"" ' ^-
guincm. 6c hipium uidcrisnigrum, 6c fpif- nisexpsrte.^his lum:extrahccum:ac fiipfumvidcrjsaibnni &r '" '^^^- 5^,quon lam in ip ftbde cft, cmc minutioncpraiitc
niatcriamnonP[maturam]aducnastrahaslo- p B.di^eft^in. co cius,quod ab ciscuacuarti:Et oportct ctiam, tviantac ince. vt tibi caucas ab ca in rcplctione ftomachi,t 6c lutcilinorum fada cx fecc iam confcquuta , & S fi.?e7o ' propinqua:immo in cam cuacuando ftude , & «oao abunj!» illud quidcm quod cft in ftomacho ^ [ aut co- "^"^ •
xameo;]vomitu, (Scquodin inteftinis infc- "1.^.^'"^«^^
Liber I.
rB. fatiftatftn naufcaciuam pa ticnccm . i B. fatiecas nau
t B.ab.
I Mant.a rerum riordicaitium <icuorat:6e mO' leUatur .
lidationis vclocltatem , 6c xninuct^^ jutKCno hocquidcm cdjVt fupcr iplnm>oK'Ui ' ^^1^?^:^,',,, limilclcuitcr inungatur:aut iplc ^j.phiel>ii"'''^*tur podca cum panno cxficcctur.Ii"'^^^ tomiamquoqiic, 6c lcxundationcni^^^^^jjj^
phlcbotoniia: conColidationcm t Ilccordarc prxtcrca cius^quod dixi' cuationc in hycmc cum mcdicinij.' .^^^^^.
ci\ cliiicda autlrinaiquoniam Hmii'^ ^j^jt
riorib.quo potcris,5c, non alio ifaltcm clyiicri.Caucprxtcrca tibi nc^ [ faftiditum] phlcbothomcs-.lcd proionga ipfumab hoc,ut cis ^ [fa~ ftidiumjdigcratur. Httibictiamcauc,nc fubtili tatem fcnfus oris flomachi habctcm, autipfius debiUtatcm , phlcbotomes: 6c infcUccm cx gcncrationc choicra; rubcxin ipfo : huiufmodi nanq^ fibi caucrc dcbet"^ [a nimiaquoquc] au-
daciainminucndo, 6cpropricquumc(]:iciu~ ^iiu'-
nus.Senfusverohibtihtatcmorisftomachiha lo botomia.Et icircdcbcs, quod quuj ^.jjj^uc bcntcm dignofccs:'proptcrca quod t mordica- tur mclanchohci , & ^ [cpilcpnci? J^^^^^^jeiii tiua traijccre ci nocet. Et habcntem oris floma chi dcbihtatcm cognofccs cx dclidcrij ipdus dc bihtatc&doloribus oris ftomachi, 6c habcntc os ftomachi aptumrcccptioni cholerx rubcc , & in quo ipfa ctiam multimi gcneratur, dignofccs cx pcrfcucratia naufca; ipfius, 5c proptcrca quod cholcram quaquc hora uomit, <Sc cx oris ipfiusamaritudinc.Iitis nanqucquum phlcbo
minucrc oportct in nbdVe m hora jjjdt' oportct vt fit ^ [ anguftus plijc^'^^^ jnoni'" nc languis cxitus aecidat. Bt iii^^^^^^^^^^ciif^f' bus,qui lccundationc non ii^^^^^S^^Kjj^idel'''^ que dcbcs , quod fccundatio lecun .
tatis mcnfuram eft tardanda:& h - .^^^^
dcm non affucrit : ftt vkima ci^i^ ^^^^^js if Jiora.(^i voiucritcam faccrc,utiajbj^^^^^^
tliomatifucrint, ori> ftomachi confcruationc ao trahatur, litdicsvnus.Amphusi^^ ^{iii"
- • ■ ■'-dani'* .„•
tranfucrfa mcHor cft ci, qui iecu
in dic cadcm.Et illa,qua: cft iccuuctu
nem , ci qiii vult fccu.ndationcm
f Matir.debes fu jnere fruihpanispuriilimi mu Itocodoacctofoodojato per fiifa .
•j- arjiia mufcata euni aromatib. ex Manr, *Mant.Illeue o in f|Uo b Usgf rer;»:ut,d'jbetvo xv. innv at]ua ra lidi libcrali fime epota prouocare cx (yiu po aectofo, deinJj ;.h<.iuid de « uOare, patiiqi ciUicfccre, mox ucum fecaie . V B.cum alchebab cuin fcce iua,uel Pcundii totim fabltantiam fuyn) . X B. uulnetibus uel pl«g'S vB.roram |hie botomix fituflieaiecer Itadu.
ra . Et illa,quc cft fccundum lon^'^|Jj,a3ti^^ qui vuLt non vna cftc contentus lcc ^^^pi^^ immo in corde tcnct, quod cani P*Jl^j^of^'! ciet dies,quaquc dic . Qu3imqucp*^^^j^(bli^' dolor maior fucrit : tanto crit cui^^ ^^^jatic^ tiotardior . Multapra:tcrca in !S^^-^eritP;; cuacuatio (ynco^im aftcrt, [^^T.,tcrp'^^' quamaflatura;aquam fumpfci*i^'| ^dofi^^'^' tomiam quoquc, 6c fecundationcn -^^j^ prohibct [ne liipcrfluitatcs, qu^c c^ ^ cum languinc inccdant: ] pi^^P^^.^^^r^ni fluitates in fomno ad corporis P^-^.fi^'''^^ huntur.Ex iuuamentis vcro fccun ^^,.fc5i|^
non prxmifla: accidct indc timor magnus , 6c , quandoquc moriuntur inde. Subtilitarcm vcro fenfus habenti , 6c dcbilitatcm , tbucccllaj mundi panis in rob acetofo bonum habcnre odorcm infuilt , funt dandx . Et fi fucrit dcbilitas complcxionisfrigidajjfint intincla: in aliquo, quodfitficut t aquacum zuccaro cum alcfaniati , aut in fyrupo mcntc mufcato , aut in miua mufchata:poftca minuatur. -J^ Aptitu
dincmucro gcncrationischolcrchabcns, cft jo cuacuatio fyncoj.->im aftcrt mundandus , dando in potu ci multitiLdincm aquxcalida: cum fyrupo acctofo : poftca dctur ci bucccllx panis ad maducandum, dcindc flat utparumpcr quicfcat, poftea minuatur. ] Prxparandum prctcrca cft,vt quod cx bono fangui nc rcfolutum fucrit:,rcflaurctur,fi fucrit fortis, " cum aflatura carnis , qua; fltlupcr prunas :] quoniam il digcritur,nutrit multum <5c bcnc ; vcruntamcn oportct vt flt pauca,quoniam fto-
machus proptcr phlcbotomiam cft dcbilis . 4^ vtduobus,auttri,^L..^ ^.^1.^^ ^^^-
Amplius vcnx quandoquc phlcbotomantur tione vcrophicbotomixpropii'!^! ^^^^^ifi^^ypiiie propterca vt fluxus ianguinis cx naribus, 6c ma accidit in mcmbris confradio- ^f,.,(^uc^^j^' j^'^ tricc,6c anOj& pedorcprohibcantur , aut cx ahjs^ [cxituris:jidcovtfanguis ad id,quodapar tc illa cftdiucrfum , protrahatur: 6c hocquide mcdicamcn cft fortc in iuuando.Oportctucro vt^ [phlcbotomus fit vchcmcnter ilridus , ]&c fmt viccs multx,qux non flnt in vna dic, nili
magna; ncceilitatis caufafucrit: fcd indiepoft ,^ .... ^ - tctn^ ^/vfj'-
dicm,& quacunqucviceminoratio fiat quan- tcroportetnc poft ipfamcxcrcu^-^p^jity tumpollibilc fuerit,5c ad fummum mciiuscft, " - • . ..^m _ .,tis
vtphlcbotomix viccs fintmultx , quam ut ipfius quantitas fit multa. Et phlcbotomia quide quumnoneftncccflaria, choleram rubeamcbuUire facit , 6c poflxa aducnit lingux ficcitas , 6c qux fibi funt fimflia.Eft igitur ci fuccurrcndum cum aqua hordci,(5c zuccharo. Qui aute fccundarc volucrit /- [dc non accidcritcx prima minutionc malitia paralyfis , aut quod fit
quod phlebotomati virtutenicui^^ P ^nl^'^^ (ua: cuacuationis,quas cft ncccfl"!^^ .Niii^" Et mcliorquidcmfecundationist'; u^S- p • • ^ ^ustardcmrdicbii^;>2:^n
accidit in mcmbris confra^u.- . jr,
qucantcquam minutio iri^xty^^^^^lo^^^ ^ uatminutioncm,] proptercaq^i^.^jiiC-for,'^ groflat,& cam lenificat,6c ad ^^^^^^^^^^^ ^
d. ft
clflcitinifi phlcbotomandus nHil^^^ ^^^^ habucritgrolTiticm.Et oportct nc r^-^ja^^J. .^11 iercplcndofitaudax:lcai^j,^M^^^^
nct ad hocvt fupinus iaccat:ncq|J^^j21^iijH
tus m
nutfiatur,*6c cibum primitus i
neo vtatur rcfolutioncm ^^^^ , tcm aliquis phlebotomatur,<5c P^'^]^!^
.1- Jf
lein aiiquib pnicuotomauiu?'-^ r .^^^Iii^ i' > chuniiapoftcmatur: cxaltcrobta^.^jcr^^^^^^^^^^^ tur,fecudum quod tolcraucrit '^^^ fof['jp>jJ^
cmplaftrum de ccru fa ponaturjO-^ ^^^^p , ^ frigidantibus incircuituciusn^ j^iai,^^^^^ Quumquc aliquis corum ph^^ ...^tfS^V:r^'
, -r--^ -X . . acorporibusiUpcrabim?^^i,tir^^^^^^^
fibi fimfle:! vcuvam manus in longitudinephie humores;phlebotomia fitcauia ^^^^SK^y^r^^ ^ botomare dcbet , proptcrca vt uuKturx mo- illorum humorum, & corum j^sp^ ^^^^^ > rc
i-um pcrmiftionis : fit ergo frcq^^ . jJU^^^^^
Quumquc aliquis corum p quorum
tio ipfiusprohibcat confolidationcm,6c utam pliflcctur.Qupcl ficLi hoctimor alfucrit, qu6d cito confplidctur,iupcrponarur ipfi pannus olco cum pauco fale inthfus,5c dcluper ligetur. Et fi phlebotomus ctiam olco munclas fucrit,quum fict phlebotomia : prohibcbit confo^
■ mia eis neccflaria. Sanguis q^i^^^VitD^^rt^ti- fil licus facit , vt frcquens minuti(> ij, qux in pra:fcnti quidcm allcui^f ^-^ci^y cl pcrucmtur indc ad malas cgi*^^^^' ^3// eft apoplexia. AmpUus phlcbot^^/^ C
'■■'«■■s . Artlr '""t , qus funt tantil
Propter tcrroi^Pn, ™ "'"''l' Phlebotomantur ■"Ofecurf s A? """.''q"°'' '" '^'s exiftit dc ti-
ina y.
inf illilf
4 .„iii^
Et nos lam locuti fumus dc ipfo in libro quar to . Caue tibi pra:terca nc rcs infrigidans ad ipfumpcrueniar,quod fit, vcrbi -ratia, ficutfoL trum,& landalum.lcd ipfum, 6c totani corpus olco calcfado frica . Funis autcm brachij me
r""' -i'r^'^'r'''^''^"'^"''^^"^ , nifiLitrinque fucrit 1 flexuofa:] quomam tunc in longitudi- *I B. labilis ucl nc phicbotomatur . Bafilica quoquc m^^ni cft ' timoris,proptcrca quod artcria cadit fub ca- Sr
'«vdicmciitP .nV'','^'?!^ '-''l-.qimm fixiira fuc '"'«tiua hi ^ '^°'> ; n««me
'"^•»4 qui m r.'°r<^ arter,xproucnit; no ^^gritudin^ ™, """-"'^"■'^ mals sut
* «IMu o;,?n, -'"^ <=tt '"«"Suis fubtilis, ■5"? cft ci vi?r ^ *'■'"'=' Phl^botomab.tu r: nwin aiT-rcr , ',, ' '" 1''^ "O" ^rit timor : ,iiaxi- ''''^.qusDh r ,i?"'''"""'- ''''•■'^*!P"-a^f"cama-
'"^''rach ^^'^'''"'"'S'-'-'' &i'^a(]Iica, & fu- '«'''eafcci;H/''-'''='"'&'''--'q"«proprionof""'^ bafil ct.w. * 'P'"* q^-dcm cft ra-
^fa. ODorfcM„y"'' *"'°'^ °'""'l^us cftccplia ^"famapcri nf''"^" «'""'^strcs il,pra,mi- '^r^.^SfrtSl'.":'^'''^ ^^"^<f - '" .
attcria Pjlcbotcn
'"'i"! , 5i<' confoiiT ' fii^/ccundum longitudine, '"i ftT f"nf[conin 'n""' '^'■^'°' ^ q^oniam ipf." '*»s]uc°'^' '"^f "t'--i"non co,iiuntliona-
^«mlioc^n ' ^'^"'^'"'^■"Pli^cbotomcntur ' Et 'f^L l'','',mouPr'!i\?P'i^'!
^ xx,.*.v..x.v..a XI iuu tacaaunt. Iji
iplam crgo plilcbotomando tibi caue:quonia h percuiliofucrit in artcria.fanguis no rcftrin gctur , aut rcftringetur difticulter . Hominum quoque funt quidam quorum bafilica: dua: affbciantur arteri.T , quarum vna , quum fignata fuerit: cxiftimabitur quod iam fiticcuntas , Sc fortaffc pcrcutictur altcra: hoc cnimfciredcbcs . Quumquehgaucrisjfccundumplurimum rei accidet ibiinflatio , quandoque ex artcria , 20 quandoque cx bafilica:fcd qualitcrcuncue fueritiigaturam foluerc dcbes, 6c inflatione niolliterj [inungcre;] dcindc ad hgandujn redi , & r B. friarc; fi mflatio rcucria fuerit;reitera.qu6d fi non iu ucrit.quid crit in hocfibafilicam dimifcris, & ad ramum qui alccUaris vocatur.rcdibis * qu^ quidcmcft,que fupcrdomefticum t cubiti cxi " ftitadmtcriora. Et inflatio nanquc crrorem multoticscflicit: &ligatura frpcartcrixpuk lumquicfcerctacit,ac ipfamclciiat, 6cponit infam (nnrrmnm /i^ cxiftimatur quod fit vcna
' talcid.
? ""'^^^tc^^^^^^ ^^'^^ ^^^^^^^ '^^^ ^^^'''^> -"^ q-cicerc tacit,
' ^uiivSi?,^^r?"r'"^ ipfanifuprcmam,6c
^tSfltS^!;^^^!^^^ ^ phlcbStomati^^ (iuimquequamlibc^hg;
^ft- ^'^^l^boto;;'^'^ locumlencm, 5c5ilatctur < ' cnT^' ' C& phlcbotomus phlcbotomn
j^"^ "l^^iAiijnjci 111^3«
ucris vcnam, 6c ex ligatura fuper camproucnc nt, quod fit fimilcknti, aut ciccri; fac in ipfa , quod in bafilica diximus. In bafilica quoquc phlcbotomanda quantoplus adbrachium dciccnderit:critfanius. Phlcbotomusprcterea in vcnam proccderc dcbct ad diuerfitatcm partis arterix.In bafilicaquoque non folum contin- \ '^'^ '''^^^^^ ".ufculus
^•-^s ^ [6c phlcbotomus pirboS 40 ^TcZaV"''" "''"''^ ' ^'"^ ''''''''' '''^^^'^'^^' -uu^crLis,quicucnirS?e r^^^^ff^T^^J^
5 phlebotomia plus tardatur ' c^^> cuiM. ^ • j if^ ^^^^ ^i^i? iongitu- '^^^^^^volun?"^^^^ Cphlcbotomi dilatandi '^^^'m ean^ ''^'^'^^^^^•'^^'"f iecundatio fiat.Qmi lOn i,Tn*.n,->,.;.. .i. ^ —
. . { '"Ji uiximus.signu
vcro crrons ,n bauj.ca, & quod arteria iam fit pcrcufl-a:eft quod fimguis cgrcditur fubtilis, if'^'^ 1"' 'a''V'iilo manat : & lcnificatur cum co taaus,& ipla ht infcrior : tunc eigo fuccurrec,,& in vulncris orificio parum de pilislepo r,s ponc cum pauco pulueris thuris, & fanguican";";^^""""'""^^'""'^,^ fiat.Quii ckldir& nwt.^lT'* mfrrh^,8c paucofchal ,^^""|"'« • & morm^ l '^^" "'ueneris, quxre aliaueniTS' ? n f ' ^ ' ^ '"P^'' 'P'^'» ex aqua frigida * ' '•^Co!."';'!"' '■''■itairy ueftd"rTcK & ^ P°'"'' '"ora ; & fi.perioeum IpC
>.q«& "'S.'-^ cft\,morpi;p:cr ni taodTfcZZ !^^^^^^^
uas..& poft et,am tres dics , quanto plus potcris t,b, caueredcbcs,& loco eniplaftrum ex ftyptl
"V> w .'■"^ fiauchf ? ^T' e'-'t neruu7fu'odiIs" riam ilhnW-^J^'''" l'''^'"" '^«'"'""'^i arte-
""^" r ''°<^ ^^^^'■^"""^^"'''^'«oportcbit, ,r&S^ rr '^''"'P'"''"*'^^.'P'*^o"tta'ia-
i>' T '° cada?^''''"'^' & caucatur,nc perculTio Amni „1 ''''■,'-''"'-*'°°P"'-''f"t'& teneat.
:^'''Saufe^;°"';"'f "''•^'^'iPorperfei.c. mre&l^^^ll^Ill^^^.^^!"."™ P-P-^^^^^^^^
CT- ,;■ '^na qnj.j ' •jiu<--iu-i -LTCUDiti,j£Sc
*1 ^^^^-^ifflK "'^'■'^ timorproptcr ncr.
" '"^■" in?o' '°/- '8't»t cauere debcs , vt
J^l^^-JEt^ftli^^fT^^^^P^^I^^^otomes^&adinfc- '-nfiK "Ttalie luper ca crit ncruus fu'otilis
'"^o^cadaf"?!'^^"^. & cauJatur,ncpVrcuiTio
"^^ns. 1,1 ' '^ Pioucniat inde ftupor oerfcuc. "'"f".'"^ p'erique nom,num proptcr fa,-,gui-
^fc '^^' ■•««,, >''"-^"'''» ''[neru.fu^ntSrS^^^^ "' .^'"'"'«'«oruintur.Etquida^ai^orumfSnt,
^'1'dcn" " i!^^ rft'i«gis maniiiftus.l tcr or ^'' f """"'^ proptcrfortitudincmdoloris
fn'^""mctror , *.'i"«'0'-is nocumcnti:qua. £;''■■ "oncoS'-^ ncruusilleperctifl-us !r^Mil5^»'n Bc^''° '''?.P'^'*otomiam,
4^'Uir,' pon;"^:;''? .^"'«''otomiam , immo W cft r °"«'ii EtT 'P*^"* prohibeatconfor. «^'t ficut nicdic;? "' ''""'<^'" '^cdicamcntum.
Part 86
ligatura:, quam volucruntproptcr fortitudinem prohibitionis fluxus fanguinis artcrix,do ncc membrum fadbumcftfccudum viam mor tis.Et fcias quod curfus languinis quandoquc prouenit ctiam ex vcnis . Pra^terea fcirc dcbes quod languis,qui plurimumdc cephalica euacuatur , cft qui ex collo , 6c co quod cft fupra
Liber I.
f fB.Sf non mu difitat hypocho dtia.
t B. capacirat's «enrris , & infe riori uentfc.
«t»' AlJa litC' ra.d[4rxcr£.
X B non 1: Soret
inltwindcj cam fortKcr cum in uolartone,& tre fatc/nt* pondio nis , leu percur. rtoiiis cu phlebotumo. y fjfjat ea fupra ])rima p cu(nonem.& r;6 infia ipfam .
t Mant.Valida p etea dfJigacto in corpo ib.fKaci'etis cii ca ina nitioirs venaru, acfangmnis re rencionis, fed tn pinguiorib leta ^of» permittftap pa. ere uena*, ni fi ua I;da frat.
b B runc copri ir.jfor manu ramus fjcicndo fu per ipfum fnca iionem poit fri cacione , fp fangai.s apud remo lionem fncario ni» fffunditur uel.
c !i applicetur, qui meliorcd , quum jotuodac leu rphericdEfifraraefueric. d tunc ru.iui icruel mo'liter
iprum,(5c paru dc co,q cfl fub ipfo,cgreditur,& terminu partis iiepatis noptrailt,& hypochou drioru,^ t [ ] & inferiora non talitcr mfi dificat, vt indc fit curandu. NigriE vcro iudiciil intcr cephalicam,& baijiicacft mcdiu;n,& bafilica quidcm cuacuatqd cll apartc ^ [ lliminis & ventris infcrius . ] Funis vero bracliij (imihs ert: ccphahcc.Dc fccilem vcro dicunt,quod que dcxtraedjdolo; ibus hcpatis confcrt; & que finin.ra,doloribus fplcnis.& quod fanguis flucrc dimittatur,donec per fc ftringatur.Manus quo que illius,qui phlcbotomatur, m caHdam aquJ cil poncnda,ne fanguis cito rcftringatur : & uc facilccgrcdiatur,fi ciuscgrciTio dcbihs fucrit^ ficut c(i: in pUuibus corum, qui ex fccilcm minuuntur . Et fccilem quidem phlcbotomia mclior cllca, quxfit m longitudinc.AfccUaris au tcm iudiciumcrt: ficut iudicium bafilica:.Arte- Tia vero manus, " t [ Iqua: phlcbotoma
tur,crt:artcria,quxintcr polliccmcxiftit,& indi ccm , & cius quidcm iuuamjutum in antiquis doloribus hcpatis, & diaphragmatis clt mirabi lc.Et Gal.quidcm iam vidit hoc in lbmnis,prccipiebat cnim homini hanc faccrcphlcboto^ niiam caufadoloris,qucm in hcpate habcbat,q cam fccit,& ihnuscrt-cduscll.I^lcrunqucctiani phlcbotomatur alia ai tcrii,qux ad intcriorcm partcm palm u dcciiuior hac cxin:it:cuius iuuajiicntum crt propinquum iuuamcnto iltius. Qiii autcm vcnam manus phlcbotomarc voluc rir,& non potucrit , ^ [non crrct in ligando ca fortitcr cum inuolutionc,& iterationcm facic do;]fcd vna dic,autduabus dimittat.Vcr untamcn fi pcrcufiioncm iterarc ncccHarium fucrit, a prima pcrcullionc fc rcmoueat [ & non abca dcfccndat.j Ligatura vcro prxtcrca fortis aportcmaaffcrt; & infrigidatio [panni,]&ipfius humcdatioexaquarof autaqua infrigidar ta,crt:bona& conucnicns. Oportctctiam,ncli gaturacutcmdcfuo loco antcphlcbotoiniam, aut poilcam, rcmoucat .t Etcorporibusquidcm macris ligatur.Tj fortitudo crt: caufacuacuandi vcnas,& rctincndi fanguincm ' [cxj eis. In cra^fis autcni corporibus proptcr laxirudi-^ ncm ucn.'E non apparcnt,nifi conllringantur . Minutorum pretcrcafunt quidam,qui ingeniantur , qualiter dolor tcgatur ftupefacicndo manum con'lrid:i5nebrachij , & dimiilione hor.c vnius.Et iiintquidam,qui phicbotomum olco inungunt . fcd hoc totum,ficut iam diximiis dolorcm lcnit, & conlblidationcm rctardat.Et fj vcna: quidcm, quas in manu nomina- : uimus,non -apparucrint-,fed apparucrint ipfa- -rum rarni , ^ j prcqiatur ramus digito protralicndo inferius. Et fi fanguis j cito ad iplum rcuerfus fucrit, quum digitus rcmouctur , & intumucrit:phlcbotomctur:& fi non,non minua rur.Qiij-imquc lauandi affucrit uoluntas ; cutis traharur,idco ut pcrcuilio coopcriatur , & hat 5^ ablutio, dcinde ipfa ad fuum fitum rcducatur , Pannusquoquc cmincntiamhabcnsc [rcctilicctur,qui ert mclior quum pilam habctj & dcfuper ligctur . Qiilini autcm in orilicio pcrcuffionisadepscgrcditur, [moUitcrintcrius reducenda crit , ] & non crit incidcnda.Et in horum quidem fccundationc non cltfiducia habcndg finc ^cicuiEoaC; ^ hoc ^juidgminf^
ituli vehcmcnter pcrfcrutabh^^^lJ
nCCapx..^in ywixvixxv.xx.v..
fcrmo ifte accidcntalitcr hic ingrcluis tttre plius fciredebcs , quod fanguinis percurtionis ligatio , tcrminatam n .^,(,.4,!^ ram , licct fit diucrfa : nam q^»^'^^", ^tesd';, '
qui tolcrare poflunt , etiam fi fel^^'^^^?:^!^^
fcnt , vt quinque, aut icx i^^i^y^^^.^^ierarf-i^vidtii; : fcrantur. Sunt& alij,qui no poflLint ^ ipfis etiam fanis, vt vna langinn»^^'^^^^^^^^^ . ratur ; vcruntamcn trcs in hoc con ^^^^ funt difpofitioncs , quarum vna ^l, jorfaii'. fanguinis,& ipfius laxitas:] & aiiacn ^^^jjitf[ guinis : nam in hoc ctiam ^iultotics Jj-|[,ti.. ror,quoniam in principio fui cgr'^"^- ' -j, jbi at-ijp^^ lis , & albus, quarc,quumrcplctioi ^j^[^Qto.i4j.^p fucrit fignificatio , & oportucrit te p^^ ^^^. niiam faccrc: non dccipiaris P^'.^^ jeti^''''! [namcolor fanguinis incis, ^^^^ l l^ic-J^ figna habcnt , permifcctur q^^^^^^^jfg^qu'^ ^ncftcurandum.jl",^. / •
tamcn indcnon quc,] quiapoft nis crrorcm facit quoniam ap
quc,] quiapoftcmata habcnt; ^f^^^.faiif
^i-pmfnriri nnon inni apOltcm '
ncm ad fc ipfum trahit . Et tcrtiac^^Tljpcf
quo rcccdcrcnondcbes. Qil^^^^^^^^^^^^jiiiW^lJilcft
tranficrit pulchritudo coloris , ] ^^^^^^^^ tur color lani2 «-n
gumis,aiitmutabitiirP^^^^^^^^^^^ propricaddcbilitatcm-, rctine. -tt ^^^^i^^ aducncrit ofcitationis accidcns.aut '^^^^^^3!)^ aut fingultus , aut nau icx , aut n ^.^ ^^piil!'" ■ turcolor; 'rautpulchritudo:]in|yf ytS' Qui vcrb magis pra^parati iuntadn ^^jcaj,
copis cis vclocitcr accidat; I^^^^^ darum cxiftunt complcxionunijt^i^ ^3 habcntcs corpora;& qui funt E^'f^ofJ hoc , vt iftudciscueniattarde : ^ f liabcntcs tcmperata , & carncs ^^^^^5 jii tct prxtcrca, vt minutor pblt^botonj^^jiJ multos,quorum quidam funt fp^ ^cfii tcs,& quidam pilo carcntcs . Et pn^^^|jbl habcntcs ] funt conucnicnttorcs ^'l^l^^^W bus,ficutt vcn? iugularcs.Et vt rem cx ''^ [ cuciilo , aut ferico : ] ^ tum vomitiuum ex ligno,aut ^^''^^^^'cx- ■ tcncat pilos lcporis,& medicamci\^^^i;;liaj thuri,& folliculum mufchi,& ^^j^pj^cfp' & trochifcos dc mufcOjidc\) vt,fiO .^^jtii dcrit,qua;cft vna cx rcbiis,qu? cx n jjjH^. mctur:& fortarte habcns ho c^l^^^ ' jttaj'! fuccurrat,& glomorcm in osci^i^^^^i fum cum inftrumcnto vomcrc ^^^JijcV lum ci ad olfacicndumtribuat , ^ ^fcl^fl traijccrc aliquid cx clecfuaiio 'i^^^^^^jftuS^I ex trocifcis cius, proptcrea vt eii}-'' \{is^n cctur. Et fi accidat vt cx artcria i^^^p ^^^o^ tur:fuccurrat,& replcat vulnus P'^Jj,jjjc3f;j cum mcdicaminc ex aloe ipfun^i
cuui incuicammeex aioc ipiui*' grfCO'>, copis vcro raroaccidit fanguii^^^^Jifn^!!'
tusilicetin fcbribus fynochis non^ ^ai vfquc adfyncopim pcrucniant» ^ Uce
nio fccundum plurimum n*^'"^.^^ r^fai^ii^^^t' .rctentione: nifi fuperfluus fi^^n^^^^litC^J
<^Ui ni( far
pioapoplcxiaj ,"& infynantijs
apoftcmatibus pcrnitiofis , & j^ijti bus : hoc tamcn faccre non ^^^'^^ia^'^ ^u quum uirtus fucrit fortis. Et iam q^jny dit nobis,utin ucnis manus ^'^/^^^^ti^^^^^ caiem^s iccundi^ ""[aligrumji^ci^^^ r
libr?** S ''f.aHtinft J.^S^' inuoliiitur ftfcia forti-
oletaK'W,i,. ncentur in a i,,. f-T 'l"''*'-'"^ ante bal
""^f 'niai,L2 rr '""i P'>lebotomctur, qut ?'"«• Et kZ^l!^ ftcu^^diim digitum ab co e- '^^'«ic* cft '^?'""^ >l""''='n in phlcbotom.a
fccm ^if - '" i'iclepha.itia;fcd
caput ftomach. recipjt ' rfumimi . ] Etpropter hocco.itcru.it vkcribus aurium,& colli,& na ft.-r.orum cap.ns. Et Galc.iusquidcra .icJ^a*^^ quod quidamd.ciiiit,qu6ddu.x^ vciKE au -tr,r poft aurcs,Fh)cbotomati,r,utquifilios J.^.aT iplos .lon signaiit . Etcx vc.iis iftis funrriu" arcs,quK iuntd„e.& minuunturin pri, cipto kprx.,& fo.-t.,s iqu.nat.cE, & coanguftationein '^l^'"'^'' t ^'^'^^^' i & tauccdinc vo
t B. yapores .
t goidei.
u B.aliia,
1* "" '«und ifi.^ .li i'-. "'^'cpnant.a;k'i
- ^ i!in^^^T"' Jomcfticamt cal ,^''*oto.iia '^"'«'«^ & ipfa quidc
* 'l»=aiSrir ''+'Hicrca uteuacu ^''■'«ibus ft,;?,"* '>"?»«,& vt faniui:
[''■'n''arc,iXa';^ ''^'■^,*'' ""^-"ores declfncr'»3rtho,dirfi ' , ^^'■''^'^'"'^'«Mprouocat, & ftc.t '^«'i onnca aperit. Et ratio quidc
' " ti ' I .^''''''■''■''"•-'""'«fac't''to-
itll ^rjt.o fcy.j , . r UUO-
'^'«''^'''riicutii h^'''';;^^';'^ '^onucniat dolori T'^''-^^ Piikboro '^'^"^,'^'''"!'!!- J Et laphcn.. .'"■^^>l«^Ud ni^.T" '^=''°^'^t, qu.c fittranf
cfV r+"r-'^ "V-^orrno.a.D.is.ttcx cis quai^ ^ PO^'-'^'iia P»rte cakanei , ] "^^'Pfa Et a^f 'aphenx,&operatur quln
tudinibus Iplcnis 5c larcruni. Et oportctA-tdi^ musantcut phlAotomo^^ ft pilimi J habcntc t ac.ci.d^. muiuantur ModusvcroligandicasA9opor ^ B.caVidivel te trahcre caput ad contrarium partis phlcbo tomix,vt vcna cxtcndcndo fiat ficut chorda- 6r confida-crur qua: pars fit magis / [ dcdinans , i &hatphlcbotomia cx contrariopartis iUius Oportctpnrtcrcavtcius^Cphlcbotomial fiat ^ ' ao jn laritudmc,<5c non in lon-itudinc:& licutfit in lapncua 6c rciarica.Et cu m hoc toto oportct '"^ ut iphus phlcbotomia cadat in longitudinc Et cx cis cH: vcna,q cft in f lcporc nafi, cuius plilc-
botomLe ocuscltipiiuscxtrcmitas,aucdi-ito prdla m duo partitur [vbi J quidcn; ht phle-
botomiadcdianguis,qindccgrcditur,dlpau^ cus. Et iphus quidc phlcbotomia confcrt ^ rtlc tigmi facici, ] & turbarioni oculorum , & hit
cucam .
y B. mobilis.
B-Alij lite'r.i. vc dcclina'10 t e.\teiiua .
tcxtremi parte
a B. &ibi.
b B.alchalef. t calips . t bochor.
''olor.b \ '"Z?"°^-'"?"'^ '"'^'1'truoru, q clv+ r • '^?'«orrhoidib.is.Etcx eis
1 r : vcruntamcn
pkrunqueacc.ditcxco coloris rubcdo pcrfe ucrans,qux.fimilarur^[t lcrpigini, &corrum pittac.cm,] & clt ipfius i.npcdimcntum m^iZ luo .uuamento Et vena quidem qua: funt t polt [aurcs lubofiibus cmincntibus ] a partc
^splilw; '^'''^''"«■mquidciii venirnnVn^ ^ , '"^o»>Dus cmincntibus ]apartc d F
''«^t t'f°'"'^ ^oafe.^^eSi'X X ""[.'^^«''l"^["'»P'*botomiaconk-rt'- [Sgri- t .fcr:
c B. alfafnfati, & cxpiJicur ia facie. t fah.if. d R. alhafura.
7^mibu. :, '^^* '-'*PLitacciinantibus,6c c"-ri ne fni.rii; .^t- .^mV" •''."•^i":" j 4"-*»^' '^iicx langui- - :anr, i5f '_^"^,' P^^^P" t iugulari^mclius ■ i,hr s^ c , ;i'.'";:''^'^'^'''"-^ o'-"' ' « t a- t .lcoU .
^''''iPartcct^v''"'''"?^'^''^''"^^^»»^^^; d^^^fail-uersfnf ,' f^^^P" i"S»lari,mcli
tl'^'"'''!^ a«e,t\/'''''= '""r»^^^ &qucd.i.i
>*imcr. f" '■''',?'-'!;?°'^"^'^"'f^'^^^^^ n >sLi ."-rauoexiftittnnprrilio Xr :„r. :
^ Phlebot;; "P'='^'^'''«''^ ip''"s qui
^Pfi^i li an "a™"'^'^'^^^"'"" "-pitis °Sc Sf^^iitfc f '" ^«''"'orc partc capi is , - ■ mo't°''""''^ doloricapitis pcrk:
t;i''*'^t' autianrc":!'"'"'"' "o.oricap.tis pcrfc-
S^'»^' Pro,;f \""''l"f '"''P'=^"P'^''P'"e
c "''""""'■^"^^'" & ^'c"^«-
^^^'''".•«c '^ tcniporum,qu.'E flcxuosc in-
is- M ly '«'^hrvm^,^"^ ^"? 'unt i" anguhs oculo A tc "^PPaKr '' ^ '■'■•cundum plurimum M Eti„7-'^"'''P"conftria.onemii,ffocaf1 S'""^»"^^,"!'^'.'" ^''-'«'^«tomus noneft i?J nr^^eoffis I^"'>fortaneficnt fiftuls cx g- „iC« ?an,P'"cus. uuL^^ ^'^'lon cgrcditur fanguis', '''^amni ev .'^'"."'^""^^'''^''''toniiaip i,Tre hen ■'"' '^''"^'t m dolore capitis • & iii ; ti'>, t^ymi'?&,'f"=°^& ophthalmiaan qua,&
• f""'- vnl! faiiait ",7"Poftillum vbi cxtrcmitas <iu' ^""'eni h ' ^,""'^^ Pcrucnit ad capillos . ] Et ^ ^^"^''^Cn ^'■'"'^1 niag>s 'nianifefta, n«ura)prmdpiotaquc,&qufi
tore inciiiicLir. h B.alh4nfachc.
kmatibus,ct,plarum_la.xitati, ctuker.bu.s'^' t « tn.&h5.,r
L J^^thftuhs^erhxuris^qusfuntineis Et
cx e,s cft vcna,qux. eft fi.b li„i,.a fupcr occu" umi mc.it.,q.ti: m..iuitur in fquina.itijs , er a- Poftcmat.busdi,arumamygd.lrum.Etexcis unt vcnx qug luntfub lin|ua,etcxiftcnt« f. pcr .plam hnguam: ct minuuntur proptcr li.i- + m,„. na ilbS»"?^'"^'^ fa.isu.,i?:quP. quMe oeTl^™ 1.1 long.tud.nc funt m.nucnd.-B, quia ihncuini: P^"-" '^'"i' conftnngcrcqu, fl„it ^x phkbotomia ..v la t udme acti,elt difficik: t ct ex cis eft vcna' alanfuta]q„c mter nicntum, ct Lib.um elt infc-
ESv^T^r^P^"'''^'-""^^»^^^^^^ f t ex e.s cit vena fLirculx , qua; phkboromatur
roa,^^.'r'''°'''''''^^°'''^'"~'"^^hi.Exarter^^^^^^ ro,qna.lunt,i, cap.tc,cit artcria temporis,que 60 ^.'""''oque phlcboromatur, ct qua.idoque ciditur,ct quandoquc cxtrahitur , et qua.ido- . que [aduntur.jEthoc fitproptcrca, vtacuti •"'■"nwriat. rlieumat.fmi.et fubtilcs conftringantur,qui ad <)culosdefcendunt,ctproptcr aiiiplificationis pr.ncipiuni.Et dua;artcrie,qua: iiintpoftaures quajphlebotomanturpro^ptcr fpccies opiithal- Jiiia,ctprincipiumt aqi.;t,ctpa'nnum,ct nyfti lopasjctantiquum dolorc.ii capitis. In eaimn
' t Ciffiifionis.
tamcn phlcbotomla Tcmpcf cxiftit timor,& cil hoc tardctur confolidatio.Galcnus quoquedi xit, quod cuiufdam hi gula vulncrati artcriam pcr cuiTio Darumpcr tctigit, cx qua magna fan^ guinis pars manauit : fcd Galcnus ci lubucnit cum mcdicamcnto thuris,& alocs,(5c fanguinis dracohis & myrrha:,& rcftridus fuit (anguis: 6c dolor antiquus , qucm incxtcriorc partc co XX poftcrius conftieucrathabcrc:rcccftit . Etcx
Liber L
fir ionis cutis i dimtic ful,& S^^^^^^^lLtct^ titudinccarnis,& abiidantia. ^^^P"^ . ^^nf iigaturafitpropinqua . QlL">'^;.^"Ve?m:^'^ nam occultaucrit: fac hgnum i^^P^'^ ....qi^ uc tibi nc a figni reditudinc rcmoucai lii2;aturam facics, & cum hoc toto plilcbotomum.Qmmi autcm ^^^"?^i,^t.fiiia£!« & ipfius clcuatio tibi rcbcllcs cxtita i ^^^jjpij cum,qui cft fupcr ca in corporibu ^^^,^1
Yx poftcrius aonaieucrathabcrc:rcccftit . ht cx cum,qui cu 1^^.... 77 Y^f^s pr^^^" L S qux in corporcphlcbotomantur , funt 10 pnc,& cum ^^^^^^^^^an^^^^^ ' ^ux uS.. rupcr jcnt^m: C^^.^^^
hcpar confiftit, & altcra fupcr/plcncm eft pofi ta & phlcbotomatur dcxtra in hydropifi , & n niftra in xgritudinibus fplcnis . Scito prctcrca quod phlcbotomiaduas habcthoras , horaclc dam &horamncccflariam hora ucroclcda cftcius,quxcftin ^ [ Uimine ] dici,& poftdigc l\ioniscomplcmcntum,& fupcrfiuitatcm,^ cx t>ulfioncm,& hora ncccftaria cft hora,qua hcri
bct ucnarum implctioncm . lauarc,dii^ito tuo tcndc cutcm.ut ai rcmoucatur foraminisidcindc c^K & ponc pannumcmincntiamhaDu ^^^jjit^
mittccutcm , ut ad locum ^^^;"^^ ,,jioni5-t to-,qu6d,qui multfi fudat caula ''^'^1^3111«
mLiH.ll lliv.iai 1 . j
phkbotoAiia indigcns . E^/^^^^^^^^l' pitis,f^ l cnti fcbrcm,& habcnti ciolorcm tay ^^^^.(iif^^
ia cft hora,qua ticri i cnri reuic'in,>^ .......... ,,,pdicaiHl"V I»
J NNO r AT
I Tie uem femone Gciltres i ntegrosh ^^^^^^ ^ n € fecime aduerfus erafiftratim. de eadcm ^.^^^ Hrams , & de curandi ratlone fer f^nguin- .^^^ ^ ■\oridemncgoc0^lljli^fif>
I B. Prxterea Co
prohibitoria non attenditur.Sciasctiamquod phlcbotomus obtufus cft m<u>;no impcdimeto , quoniamcrrat,&noncon(cquitur id , o/dc bet,&anoftc:marcfacit , & doicrc.Quumcrgo phlcboromo opcrabcris,non manu prcmcndo jmpellas,fcd fuauitcrbhndicndo,& ctiamfur tim aL^aSjUt phlcbotcmi cxtrcmitas ad intcriora ucnc pcrucn i Atiquoniam fnilud duritcr fcccris
fepccaputphlcbotomi intusin ucna occulta "-^.yp^.^^i^,^^^^ rumpciur fraaura,& facir,utucna rcfugia , & 50 J 2,r,2.Jnerroes„uei>lHr^^.^^^^^ no vulncrabit ucnam. Et fi pcrl idiosc i nftitcris ri^P^^ ^^^^ ^^^^ ^^^^^ • j^^^, cop4^^ iitcum co phlcbotomcs: augmcntabis malitia ^ quaproptcr cxpcriri dcbcs, qualitcr phlcbota mus li^rcdiatur cutcm , antcquam cum co phlc botomcs,& quum pcrcuftioncm fccundarcua lucris,fi tibincccftarium fucrit.^ [Tibi prxtcrca caucrc ]dcbcs utucnam implcas,& fanguinc iu fles,quonia tunc lapfus,& remotio minus crut. Qmimquc ucna tibi rcbclhucrit, ucl occultauc
4 n i
% 4
Hi k
■ k H
nmo Coll. qu^ loca fetet qui uolet '^-^^^ /'^' ai % debes fcire quhd dum i^^ &c.Jy'^ £^ morbis. efle initio m\ttendum fanguinM<^ V^m efie coaionem . At Bipp. i .de '^^^^•«^'^•^^ •J^id^ffjj^; ^e^j uoucnxm fecat. & i-ciphor.principiolif^^^f. uendum,monet,ut moueamm.cjuod O^l-^^ jff^'^]) ' ^ uen^fMione confirmatyimmb ipfemet '^'^ ^^^fj 3 ti de curatione fehrium in unimfili ^l^^^'.. .
n B. c6pti(nen.ci
o B. ira ut cu a\tero Ojnte feu firmo txiftence. p B. qui uerfos dfgitu ftantem vel firmQm im-
q B. Ecipfaqci vcna inagis <icbct iiDpleri.
hoc quidcm cxpcrieris cum duobus digitis unumqucmquc locorum" [ tangcns] inqui bus fcis ucnam cxtcndi & quandoq^ tangcns utrifquc:&quandoquc uno ipforum, &cum altcro faciesfanguincm inccdcrc,^ [doncc altc ro cadcnte] ipfiusfcntias fanguinis accciuoncnV rquumadipfum pcrducitur fanguis:] & eius rcceftioncm,quum dimittitur . Et lcito quod caput phlcbotomi habct fpatium,inquo pcnctrat,quod tamcn non cft longum,nc ad ar tcriam,aut ncruum pcnctrct,'! [Et ipfum quidS plurimum impclleredcbcs,] quumucnatucrit magis iubtilis , Oportet autcm ut phlebotomi apprchcnfio fiatpollicc& impudico, & dimit tatur index ad palpandum,& ut in medio fcr ri fiat apprchcnfio , & non apprchendatur fupcri
nmsqwdfcntiamus. Non efl huius fcnte>^^^,^ di,, adeoabfurda.ytauqmexifiimant . i2^'r^^-#^
a^ituYynon de omni morbo yerha fiunt>p ■ ^
ne.Vhi crio inflammatio nondum f'^^^''^^^ ^a^im -11 ^^'^ 50 flt,utfiatMmittityen^fcaionem..atpoM.^^^^
&ahfolm en^negateflbmittendmP''^^^^^^
facto morhiprincipioy & uhi coctio ^^PP'^'^yi^ H
non mdet ^uicennam Hippocratem P^^^ipA
nus illefenex ^.de rat.yict, in ( Hflf^fj) terl
lius lihri authore ambi^itur,ca tamenp-^ u.(J5j r>. . . . . • _ i.aryC'
ticulanibil .tdimunt.non enim cedit oi^J^n joitrj^ tL-..:
crate dignareiipitur) ait,incfuam,in h^c ea, ' camento
[^qupnfiammantuY ,flatim morbori0{^'^^^^^^^^^ mento foluere conanturjji ab intcntU^r.^^^m
t B. tunctnge- «i^fe, &: Ctt dex tcriucc.
tiir:' [non ] debebis cam in longitudine phlcbo tomare Et fcito,quod oportct ut conftriaio,& compicfTio, fmtfccundum ciuautitiitem difpo
inflammationeinterinitia prohibet ear^-i ^^^^m ab inflammataparte adimitur,fed ^^'f'^ litC^^J muntur,&contabefeunt. Siergo ^JPP^ }c}.fj fr€terfan^uinmhHmorHm€i4(imtior0" '
Fen 4, Do<5lrjna/.
Part 87
^ ^^''/dm meScam^tis fingnh cducitur ) quod
w trrTi '""J' oporteat.qua Janafiintmanto ma tJTTT'^-''^' ^^^^^' ^ pr4crtmfemi
27^''^"'"' ^''^^^oribm r:,io,j} .juls.qnv de . • ^^0''^tende?it hic alij Hlppocratcm ^Lf'^'''' ^^^'^ffimonc loqul Nos id non ambi
^HrrnluTT^f ^«#J>«c,^ji^ /^y.r^^r.-o^zc ef? . ^/>.«. ^re ^r/ a natura non obeai ^^nafeqin ^ ^^i^^^^^^^^fl^^rrmatioyncnpoterit certe tHrfferendum auxiHum. ^^inKn, "^P"^^^' fanguls,& iUi ccmmifli humores ^morTr^'' P^^^^^tw/^e^wa (qui emmnondumfrmati i^P^ai i^"^^^!^"'^ ^^''^^'^^ pofium,& qui firmati iam &
quodJ'^ ■ V^^^ '^-^^^ inflammatam particularnfe
"^^mrnatT , T'^'^'''^ '''P'' ^ tnim m inmhly^''^'''^''^'^ ' /'T.i/mw; quum putrcf it iam h^nu. '^''^^'^''^J'' ^nternamflammam fityfchrescnim ^'nuariTV^^^l '^'''^^''^'^'^0 ^luodfmguinisfupercn,at' ^'^m J^7^^^'^-^^«OKii/omt//e fiuxionemrurfimcon dHa.'J;J' '^fi^tMcrafimfdtcm quod fluxerat.entuum copia & calore naturali refligeratOyatque
11 f
t.E>' .
'"5 -^'
^^fimmif- '"r-^^ ^^•'^^ii^ /Mimaii rcp-igerarojatque
ent h'^ ^ "^""^^' ^^^■'^-/7^' '^^^^^^'^^
. ki maR ^'-^foluta iam inflammutione, fmnatis iam
rli^ "^mion ^^''^''^^«^'"O" incftefortaf^e author nojlcr
^K' ^ ^ 7/ • "^"'"'^''^'^^"'■^ ^"^'^ '^^^^'^ cipparucr.t. Qu [ijj/fl^^j ' ' ^^^fPocratetnupii,ifninit\n4^}r,.v-,^-,.r,r r., 2^
uacuationeyqu£ medicifit confilio,die femperpari.hoc eH quietiorieuacuandumfitM excretion£uerd,qux naturao^ fera fit.dic imparhfi quum jntea futuram uacuationem natura ipfa mdicant , expc&ata tamcnpoHtaiuaicu dic , aut non moueat.aut inertius aduerfus morhum infurgat ll lud fanc monuijfe Hipp. uifus efl^qium lik 1 ^aph.quA iudi AP*»«fcantur & ludicatafuntlntegrd neque nomre,neque moue re medicamentis ucl aliter irritando fuafit.quafi, ubi integre id a natura non obeaturieuacuandum confulat, Cir- n<t
JO)c ucntofis.
<0' ,0
^ ^^'Vi ias N' ' ' * ^*'"- ^ (ipytirucr. t. Quod
^'^^^irf ijo ^^P^^'^'^^^^ t*^nam initio plcuritidis fc.arcy fa ^^>fed qu "^T^'*^ ^Pfi^^^-^^ nondum ahfoluta inflammatio ^^^d ^ ^^i^nmumficret & in ipfo fut aiunt J fieri PnnCipill^^^^^^^^^^riprohihet. Confdit & idcrninaph.
Ham ^^''^^.^'^"^ 4^ nondum confirmato morbo, ac, fi ^^■^uthT^''^^'' ^^^^«^/W , nondum fluxione abfoluta. '^^f-v us IT^T^ ^""^^^ ^"""^^ ^?''^''^^ uenxfeclionem non ^'«M^^rlT/ expcaetur , ajferit, de jcbrib. a -
^^^^^"^quat)' ^ ^^^^one humorum (crminatur, quino
aj^ ■ ' ' '^"t^ immvrmn i crrmnatur» qui n
^^^^Jjot / ^^^^ ^orporeputruerant .
^ ^hltbif^^^"^'^' P^^P^f'^"^ fentcntia intellexit. ■ ^''^^rnrieJt^^P'''''^''' &c.Ven<^fe5iionem & purga- .^if. di ^j^^^^^^ ' w die accejjionum tcntari,quum id quiefcen-
cofj ^'Piirufion!!''^'''^^^^^^ f'^ ^'"^?^' • ^j^f^ntitur huic lO^y f'^ krccl'- ^^PP-nMb.de mor.fcribens,quicun f^LA ^^[^nt.hos t'^'^ ^orrepti pharmaco ufi in dicbus pari- ^^^'^^us Inc ^"^"^^ nunquam purgatos efk . Sed qui im
^"''^^ ration ^^^^^^'^t'''ijje p^rgatos, aut etia mortuos , ^^'^^^■^nied'i^ ^''^^^'^oj anri<^«ior«iwpro^rt^,^«i imparibus ^^^'^^miH-m^^^^^^ i'A-^i/?ei;^nf, quo tempore humores in ^'''^^tum 'y"^"'^^' magistnrbantnr. unde fi qui con-^ /V /'^'"^«/^^««^i W«, medicamentoetiam
Jj ykuisf,!^^^^^^^^^^
\tM T^^^cirnil P'n^-^^''oncm die quietiori fuadere uide-
: ? A' ^^f^bribus ^^'^T '^^ "^^'^^ ^"^^^^^ ^'^^'-^^ intermittcnti-
"A y'"^ qui.tTd-'^ ^^tuat.utauihcr nofler ,qui in uni
A TJ^^^Z^inisyjT^'^ ^orbiseuacuatlonesperpharmacum
A inJi^T"'' 'ffeamcdico hora motus eius . ut
A ''''''^'Muafolctmaiorefiemorbo^ m 12)"^ ''^"^«'^ '^«^^"'^^ • Exdlmant do^
f i reT^^^^-^^hinu f^^^^
'^--'r^''^^PP^crater. dicenty qui dics impa ^H, au^'f': f''^" 'if' affliclionis dies cer^ ^^*^ ^^nc locum frcit, anfortc m
VFntofa: cuds partcm magis muiidificaHt , quam phlcbotomia:&: plus cxtrahuntsa* gumcm lubtilcm, qudm grofllim . Et ipfarum quidcmiuuamcntum in corporibusgro(Iis,3c cfaflis,groflum habcntibus fanguincm,cft par- 20 iuim:quoniamcx iftis noncxtrahunt fanguincm,nequc cxtrahunt flcut oportct, immo qui cx co vchcmcnter cft fubtihs,& cum ditficultatc,<5c in mcmbro vcntofato dcbilitatc cfticiut . QLudam autcm prxcipiunt vt vcntola in prin cipio mcnhs non apponantur, quonia humorcs nondum f. moti fucrunt, ncq,- cbuHicrut ] ncquc in finc mcnfis; quoniam humorcs,tunc lunt mmutMcd in medio mcnfis,quum humo rcs lunts [ cbuUicntcsj & in fui augmcnto,h], 30 mmis mcorporclun.x augmcntum fcquctcc & augmcratur ccrcbrum i n crancis,6c aqua in tlummibus acccflionem 5c rcccllioncm habcn tibus.Ex (Uis vcrohoris in dic, mdiorcft hora lccunda 6c tcrtu,ac oportct quidcm vt a vcnto lishbi quilibctcaucatpoft balneum , nifi cuius languis fucnr groflus,quonia ipfc lcprius balncari dcbet,<Sc unahora morari, <5cpoftcavcntolas apponcrc . Plurimi autcm hominum abhorrcntvcntofas in anterioribus capitis appo- 40 na-c,& rcpcriunt in hoc fcnfum , <Sc intcUcau
qu, cft m collo,pohta,',nigrx vicaria^ cxiftu nt ^ contcruntfupcrciliorum grauitati , ficallc uiant Falpcbras,^ contcruntYcabici oculorD tcT'' r''^V''^^' t fcapulas viccm tcn" t bafil c.r, & contcrunt dolonbus humcrorum &guLuEt upcrct [ j altcram duariimuc' narumcolhpoftcnorum. Ihntvicari.^ ccphali ca.,6cconfcrunttrcmoricapitis, & mcmbris, qua^ funt in capitc,ficut tacicsA dcntcs , & mola. 3c aurcs,& oculi,6c gul.,& nafus.] Ven
ncmS;?"^' T'^^'^ ^'^Pcrponuntur,obluHo nemhajrcditatctaciuntucracitcr,ficutquidam dixcrunt,quoniam poftcrior pars capitis cft lo cus confcruationis,qucm vcntot^ dcbihtant t Wricapulas vcro dcbilitantos ftomachi e ^tproptcrt ucnas colli potlcriorcsquidcm
runt, neque excicati .
b B. commoti.
c t B.<fuo. t alchaJii pofle riut«
, ^""nziiinisy^ifr " <^uacuar:onesperpmrmacum
A X ''''^nuTt''''^ confuluit.^t uerb quid de alt^sprp
/) ^^^^risj^ J^^^PP^rentem contradiaionem in^uic^ , itaniu» rr^ut,^, — j pdrumpcr
parumper afccndamus.j nifi quumtucrintnc^ cc Hanx proptcr ^ [fiuxum ] fan-uinisSrcx tut u>J quoniamtunccumciscft dcicendcndum , <^ non atccndendum. Et h^quidcm vcntola-squx t fcapulis fupcrponuntur, & intcr du:.^ ipatulas,conferuntaegritudinibuspc*5loris (an guhicis, ct fpafmo fanguineo , ct afthmati tanguinco , lcd ftomachum debilitant , ct cordis ttemorem gcncrant. Et vcntofx quidcm, quiK AVIC, P \ruribus
<1 B. tn«Iarc$. t Mant. Vcru , mquic Mulianiad.dcauira u ocCipttr) tmponantur,obIiuiune inducuc* t A.lchaelie . c B.Etproptec uenco&s Tupet alchada qntjue accidit ticmor capicis; qu^rc liocra pariiper de/cendatur ui.
t alcnadum, t »I».hecI .
4 »rum .
t akhaef.
2 2
pcrc» [ laxirarcm partiscxtcrioris coXjK^ fir in rciacicaj& quum timctiirolli^ifj^j^j^^jA.fa diira:& intcr dua^^anclias, proUnit "i ^^^^ j chis,5c duabus partibus intcrioribiis ^ .J j 6c hcmorrhoidibus, 6c habcii ruptLf"^^* nis,6c podagricis. Vcntofc q^^^^^\^^]^^Lff i tcs ] pofitc ,1 toto corpore trahMnf'^'^^^^^,j5i ^''^ ^ 6c confcruntintcftinis , & mcnftruoi^ ; corruptioncm,& allcuiatur P^^*^.^^^^,^^
h •.almuricgi, ideft.
t bothor,& al-
t (fiffalioacm.
i c.raperakha tim .
f bothor.
k B. exuuris.
1 B.antiquis.
iti B.duo alcahib.
f daas alcabi <
• B. ia chila •
cruribus rupcrponuntar, funt minutioni propinqux,& munciificant fanguincm,& prouocant mcnfirua.Etci quidcm, qua: cx mulicrib. alba cxillitj^ laxa^fanguincm habcns flibtilcm, vcntollr in cruribus poiita; funt mcliorcs qua phlcb(>tomia,qu.^ fic in faphcna. Qrudam pr.c tcrca dixcrunt,qu6d vcntofa; fupcr occipur po (]tc,6c (Uminitatcm capitis, confcru nt ai^ictic ,
& fcotomic,5c tardantcanos,qucmadmoduai ^v.x ^ ^,,^......... i^-- .
dixcrunt. In hoc vcro confidcratio c(l habcn- ^'-^ diccmus quidcm,.qu6d in vcntofiscu da: nam idud in his opcrantur corporibus , & cationc tria cxiftunt iuuamcnta.Pfi"^^^„jt(l non in alijs-, quoniam plurimis corporum fc- cPc cuacuationis cx ipfo;mcmbro,t5c ^^j^^ ftinarcficiuntcanos,6c impcdiuntinrLHcdii : &confcrunta:gritudinibusoculi:5c hcc quide cft maior carum vtilitas; qtioniamconfcnint corum fcabici,6c t tubcrculis,& ''^ [cgrclTionxj corncxSc uucx, fcd intcllc£lumimpcdiunt,6c faciunt hxreditare (lupiditatcm,(5c obiiuionc , 6c malitiam cogitationum;6: ajgritudincspcr-
mancntcs:6c noccnt,t aquamin oculo habcn- ^'^ ipfam rcmoucndam.Pannuscrg- . jj^,
tibus,fcdfortaircfthora lc prcicntaucrit, qua • :.w:.,r,, ^.i.viinirj a ,
illud hcri dcbct,non impcdiunt. Vcnto(a: autc fub mento pofitx prolunt dcntibus , 6c facici, 6c gutturi,6c mundant caput, 6c mandi' ulas . Etucntofui [ rcnibus fupcrpolit(^ j conicrunt apoftcmat ibuscoxarum,6c carum fcabici t pullulis,6c podagra;,6ciicmorrhoidibus,6c clc phantie,6: ucntolitatibus vcfic^^c matricis,6c clcphantic,6c vetofitatibus vcficx, 6c matricis,
cft '1 [ rcpofitionis ] fub(lantie lpi|"^f.';^;^^^^ cuationem humoris, qu i cd ucirur,l^'M^^j|t cuacuctur,6c tcrtiumc(l,quoni^tnii'^^^jfjj tur,ntcx principalib. mcmbris fi^^^Vfol^' Scariiicatio vcrocdproftindruia ut ^Jjalf^p^ do trahatur.Locus prartcrcavbi vcn ^^jjj^e,^. rct,quandoquc apodcmatur , ^ [^J,t Ip^"'^'
in aqua tcpida intufa,quc calidic-if^ floc^'^^'^ niatur:6c cum ca in circintu fiat hoc quidcm frequcntcr cotingif? ^ ^jj^vd^ maminillarum partcs vcntofas P^"^ -[jijsaf^ guinis mcndruorum fluxus,& ^^^^-pcpi tur.quamobrcm fupcr ip(as iiiamii^' ,^,ito* n c rc n o n d cbc m us . Q u u m q^^ ^ ^ ?^ n^^".? inungctur, propcrcipfam <^^i^P^"v-^'^iiepf'v icd ad (cariticandum fcdina. (1^4
6c pruritui dorli.Quumcjue vetofa: idc fucrint pcn'tio lcuis, & cito rcmoucatur ip
lccundum ordincm tardctur ip^ii^^^^l-^tj
cum ignc,(iuc flnt cum lcalpcilatione, liue abf quc ca,iuuabuntctiam in hoc : lcd illa; quidcm qua; funtcum fcaipcllationc,(hntfortiorcs pre tcrquam in vcntofitate.Nam quc linc lcalpclla tione funt,in rcmoucndo verolitatcs frigidas , 6c ut radicitus eucUantur hic6c ubiquc , funt fortiores. Ventofxpr.-ctcrca in antcriori parte coxarum, tcfliculorumapoikmatibus confc-
runt,& ^ [ vulncribus] coxarum, 6c crurum.Et po(l vcntofas comcdcre dcbctgrai'*^^ | vcntora:poflcriori parti coxarum fuperpolirc: 40 nati,6c ipforumfuccum,6c ^ Ch^^^ ^^c* prolunt apo(fcmatibus,5c cxituris,quai in naii rumj cum zuccaro.autladlucascui^ bus fiunt . Et ucntof^ pofitc fub poplicc confc runtpulfationipoplitis,quxcx calidis gcncratur humoribus, 6c cxituris malis,6c vlccribus* [putridisj in crucc, 6c pcde. Et ucntof? fupcr '^^ [mallcolosj confcruntprohibitioni mcnllruo rum,6: fciaticc,6c podagrg. Vctof^ autcm fine fcarillcatione c]uadoque ponuntur, proptcrca vt matcria aparte fui motus trahatur^licutquii
mammillisfupcrponuntur,idco utcurlusian- 50 fmlih-i.fcnbkMipf.quoque diqt^^^^^^^Mi
tolcrantia. Et oportct quide vt vcn vnain horam cibctur.' [ Infanspr^^^jj, tio anno vcntofctur, 6c pofl rrania ^ annis,quoniam prorfus nondcbct quumefc unius anni. ] In ucn^^^^^ J^^a [ ] fit lecuritas, nc matcrif^ ^ ^^Jj^
dcfccndant. Etcholcricusqindcn^ ^
A N N OT AT J 0^^^'
De cucurhitdYum rfu paruus adhuc y^^^iJ^ tatfde hyudimhu^ycucurbitulis & i^"^! n^i^A ptus.Scd paulo proitxhi^ rcs hM Coli.ex Gallihris dejcripta e^i.Ept /^iA nojlris yerb Celfas clegantijjimc & de ^ ,,^|
guinismcnftrui rctincatur.Et quandoquc quc runtur, vtapollema protundum ad cxtcriora trahatur, ideo ut mcdicametum ad ipfum pcrucniat. Et quandoquc rcquiruntur propterca, vt apodemaad aliud mutctur mcbrum ,quod ignobilius in nicinitatccxiftit. 6c quandoquc requiruntur proptcrca vf.mcmbrum calefiat,6c fanguisad ipfumtraliatur,6c ipfuis rcfoluatur Vcntofitatcs,6c quadoque requuunturproptcreautmcmbrum ad iuum naturalcm locum reducarur a quo rcmotum fuit,ilcut fit m [ru pturainguinis . ] Etquandoquc rcquiruntur ideovt cTolor fcdctur, ficut quum fupcrponuntur umbilico in dolore coiic<^ uchenietcr cogcnrc,6c in vcntoutaribus vcntris,6: in dolo ribus matricis, qui accidunt apud motum me ftruorum,6c proprie in adoicfcentibus.Et fu-
?ut,pr£ftnimj. ^.aph. quummamrnii^^f ^^^cn copiojiori ajfm iubet. id quod tamcn yt l^aulus notat loco citato.
*De fanguifugis.
hit <iaj
garu natura cxifti ucncnofif'^^;^^^^^!
Ndi dixcrunt,qu6d inquar
caucndum cft,quai funtcxgcn^.^ ^jitjPJ tiu capita , 6c quarum colorcs i^^^ lcs,6c nigra^: aut quarum c^^^^'r^{p-' qux funt lanugine habcntesA " , {is ^
mcizj6c fuper quas cxirtut fila ^^^f^ quarum color iimilatur^t[ali^|'i ^jcH^^Jjji ncri:] in omnib. cnim iftis cxi(l^^-,rtC^0i1 6c proueniutcx cis apoftemata A ^ saguinis fluxus,& fcbrisA 1^^^^^^ '
Fen. 4. Do<5inna /.
iicl iual)''
'"■^fta i 1' :'" ^^"^"'Scr, & cet,of«sA mo waauk^ r^^''''"'''^ fetct.rcdUlas cHgc, '^'"pc,^l"nw"'S"'""'^ ' [ lcnticu-
1"od fi' quidam dicunt
nwlc Sir^ 1 '"^ rao wntu r rana; , llint
colorea !; ' f ,'''"''>"™t fupcrca.s fila duo '■"ntcobfl if t-"f? . rotund.xquc
locX ^ ''•■'"'•^' fimilantur parl ^'■amntt^ ^."f caudc muris fimilcscxidut,
bcntcs rr,'" „ "''»!™-''S'=.cliSas, quam ha.
cuationcautproptcreaquod ipfamct cuacuatio iuuatur,aut mcdicinis infrigidantibus, aut ftypticis:autuifcoiis,a [ autadurcntibus :]aut a B.ftuglutinl ftridura Etrctcntio quidcmeuacuationi.s pro "'"'"•■"«"i"» ptcr attradioncm finealia euacuationc , cllficutappolitio ventofarura fupcr mammillasfa fta.ad lioc utfanguinis fluxus ex matrice prohibcatur.Scd mcliorattraaio cft,cum qua cxi-
- - ftitfcdatio doloris ilhus a guo trahitur . Et ca
rotund.xquc 10 quidtm.que fitproptcrattfaaioneni, quxeft iTiilantiir cumcuacuationc,cft ficutphlcbotomia bafilicx fadla proptcr hoc,aut rctcntio uomitus flii xu ucntri.s;aut fluxus ventris vomitn,aututrorumqucrctentioprouocationcfudoris. [Et bB.iiiaacro cuacuationis quidcmiuuamcntum] cft ficut 'l fitcuauxiii.' ftomachi,& intcftinoruni mundificatioabhu '"«"«'oms. monbusvifcofismalisillabifacientibuslcum „ ,• ■ , H. 'l'''^1cma;;teq:u;;i:;on4';';r?'"^ ?'"'''^ ficutftudium , quodadhibcturados ^.biSf ''''^iiKoll,,,™ ' ?° -'^''^ flomachimundificandumvomitu,proptcrin bus o>-»iuc .unt ((.cconarAclionCj facie 20 cifio^"--- ' - - • •• ■
^Pfispara ^^^'^^^>^^ P^^^^^^f^ &
^^^^^^^c I /,^'^,^;y''';;^^'^^-^^^Viurcq«aiii ponatur, ^'^^scum llit, ^ ^'^^ ^^'-iium vjIbulitasA-rordi- '^''••i-ocusZ?''^'''''^ ii^uLlpongia, inundcu- ^■^^'f^-olaucr UHitapponcndc , cum
"^'^^^^^ UolunMf ^'^'•'^^^1^'^ mbificctur,po(lca i-itin n.!!:^,^'^^ apponcndi langui rugasafiuc-
cuiuncm matci-ic \ omitus manfiuc. Etmcdici nequidcminfrigidantes'^ { liquidum con^c- congeU lant & orificia conftringunt,] 6c coanguftant. ^0^™ ht aypticajquidcmmcdicinxmatcriam coar «rm^unc onridant, & canalcsconftringunt. Etuircofcquidcm mcdicinne oppilaiioncsin canaliumorificijs cfficiunt,que fi fucrint [acut^j cxiccati- r ^ ^f^^' uc,plus opcrabuntur illud.Etadurcntcsquide*' " [corticcsj cfiiciunt ^utfupcr canalisoriflcium ,mancant,& ipfum claudant confirmcnr,fcd
'^^'^ aquain Z.^' \ »^|nguuugasafiuc- ,mancant,& ipfum claudant <5c confirmcnr Ccd
l^^^^ol^^m!"^^^ '^''^i''^ ^^-^^^^ P^^^i^il^ ut cortcx rumpatJ^'
, — uolnn^ .'^'^'Y : -T'" ^Lir^m quo^ cas ^^^^'s luto flT''"^''^^^" iiUpcndcndum,cftut S^nnc.OmjnL I ' . Jliniatur,autlan ^'^■cuoi^T^^'? lia:lucrintplcn?,6c cas proij ^"^^"ineri !'^''^'''^''^^^"P^'''^^'^^ P^^'"^" ialis, '^''^iit (bn,;t'^ nitri,aut ict^E combulK^^aut li ^ ^adcnr fe'^'' combuaa: , autlane combuftiE, f^^^ntw''^^^''''!'',^''^ ^'It, utpollquam Pa umn '''^'''''^ ^"^'^'^'^' ' ^ ^^^^' ranguine
^ j i.ini>.illl . X-.L il
eii-, quoniam pofiibilc cli: ut cortcx rumpatur & eradicctur,<Sc amplificatio foraminis auLniig tctur.Et cx adurcntibus quidcm/untquedlim, in quibus cxiltit ftypticitas,ficut atramcntum : & qucdam,inquibus non,ficutcalxnon extin <aa , & adurentcs quidcm ftypticg funt neccfiari? „ vbi voluntas cft , ut cortcx fit fixus . Et ahx lunt ncccllarie,ubi uoluntas eft, ut cortcx citocadat.6c cius quidcm,que fit^ftridura-
r ^^^appon ''^"'^ cuprieparata, quiiangui- N ^'^^^Pietc .0 r^'''"" ipicleiuipcndunt ]Appo r ^ibusiliu '^^^ ?gritudi ' ^'^^ij ^ cis fi '^y^;^''^''^ ' t iJ^'^^^Ti§ini & impeti-
N E S.
' ^ r r^"-''**^ ciuuuij conaucaii
tur,ficut conltringitur iIlud,quod cft fupra cu bitum,quum plilcbotomator in bafilica crrans pcrcutitartcriam,6c aliacfr,qu.^fit oppilationeorihci) uulneris,6c clauiureuia: cuacuati fi cutpiloslcporis in uulnusponimus.Dicemus crgo,quod fi languinis curfus cx apcrtione ori ficiorum uenarumfucrit», ftvpticis medicabitur,utorificia uenarumconfcringantur^, 6cfi cxS [ruptura] fuerit,ftypticisglutinofis ficut terra ligillata.6c fi cx corrofione fuerit,eo,quo
A NNO T A r lON ES,
f^^rifj' ' ^^'ik^Mo dehmidinlbmycucur lio. ■ '1^^^"!; OnbafiHS ex Gdlferi'
^''^^oda in curf" '^'■^"''P^^'^ ' ^^^^^ori noHro harum '''^ '^'^^pliirar r^"^^ ^^'-^^^^i^rplmmHm innotuijie, ''''^«^•^^1«,«;'''^^'^''^^ ^'^''fi'^' tempeficite mn fub^
''''''^■'^^JmTrZi^^^^^^^^ ''''^^^^-^ ^ e.pultncempcr^
Sicut Immodlc^ euacuationes uel fluentis materi^ , uel ■tinent . Mdtcri.t
^^'^^^^''^''^m.qii^euacuantur. Cap. 2?.
c A
mateH^^i^.f P^^^^ui^^i-etiucntur^aut proptcr '^^^^aut p',on^ ''-'^^^'^^-^ ^i^-i cuacua pccr lucJUnationeiu cum aiia eua
promptljjimeflm ob tnultitudinem ytenuitatcm , fubftan' fluiditatemfua enlm appellcmu^ qualitatem t:ifiidita ti contr ariamj Adcatws euacuationi paratiores fimtyquod ^'jl^tati^aut ex totorcclufi ob fcdionemyruptionem aut aliud quidpiam cmgeneris. Retcntrix fhcultas ficdtatc roboratnry C: Jhperflua hi;miditate mhecillior redditur . Expultrix ob 'mati ru: prcrfertim acredincm condtatur . AVIC. P i co-
Cap tP»
Part 88
cep$ .
Cohihahitur ergo euacuattd fluenth humoris, p materia fit copiofior^macuationey uelpcreandem regioncm ad quam fluityuel per alteram.fi tenuiory mcraffatione admotis tum frigiJis.tum craffa fuofiaruiaprxditis , qualia afiringentia funt .Sifluuidiorjentis vifldisj^ fifiitur item meatih.aHri £lis fi latiores fmt,quod fit afirmgentihus extra uel intra ap foftisji re(lHf,L0rroJiyapertij.^,opcriuloadhihito occlw duntur.Retentricis autem uitium aufertur laxiorcm particulam dmfantihuSy& dcficcantibtfs cum .isiri5lione.Exfultrix uero adnaturalcm (tdtum redit jfublatairritantc i caujayacrcdme uidclicet ipfa^ ucl acrem materiam educen tih. uci aiterantib.ac fuhiato dcmu eo omtii quod moiestat, fiue quuiitate^feu etiam quantitate.HM omnia author fc ptem ferc capitihus amplcciitur,que fmgula fuis excmpiis patefiicit. yide quod de reuuifionc ait fluentium menfium fer Lucurbitnlns mammis appofttcts Hipp. 5 .aph^ Quod dcfinxu aiuiyper uomitum cohiuito.Gai.6 .aph.De euacua tione inuomitu pcruomitfim, & fiuxionis pcr fluxioncm HiypMh.dc ioc.in hom.& Cjai.i.in f-.de uuig. morh.Qm deinrcps de urentihws fuhditypctc Ga.i.de fimpi.med fac. ^ yidc & quod ait dc fiuxionc jangutnis 5 . mcth,
Defanationihusoppilationum. Cap. 24.
dinem reticuerit.quod & i.defymp.cAuf^i^^^^^ tamen in iibris mcthodi,curationis gratia,& f^j^ ^^^,^,^rr hrit ergo ohnruaionum pr4jdium,multitt'M^^ j. crajfitudinis attenuatio & ientorisahfterfio^f'^ de Cjai.iih.ar.med.Quod autem de crafii hnwon^ i ne monet, hahes ex (jai. i . ad Giauc. Qj^^'[^^^^0 loco de ajlrmgentihtis cum feca?itihu^ admip cx Galeno i^.meth.& fapijfime alihi»
De medicationihus apoHematim .
funt frigida ^ [fluxal & q"^/^UJ, gida dura,(5c ca iam diximus.Et 'F^^^j^^tcJ'
caufe aut funt primitiux, autantc<:f^^.^,jf:
antcccdcnrcs qiiidcm funt ficut f^F^^^^^it^ mitiu^ funt ficutcafus,aut pi
fus. Quscdam vcr6,qux funtcx ^YnoA * uis quandoquc cum corporis rcpl^^^^^jf prc(entanr,6c quandoquecueniuiy^ d
iitatc humorum.& ca quidc, quaJ ^,rf
caufasantcccdcntcs,aut primitiij?^ ^.^j^ftf^ tionc corporis rcprcrcntata,'aut iii^ ^^ii^ br i s , q u a; p r 1 n ci pal i bu s fu n t u i cin 3 > ^^p)^
cuanria,aut non funt,& fi non ^^^'^^' lic'^'^^''
doaliquid cx rcfolucntibus cft ci-^ ''^^L cn
1 principio,immo mcmbrunK^Pj orandum,fi ibi fucrit membruni J
3^ torum corpiis mcliorctur,fi "^f^^^pVri'^'^^"*'^'''
- - j.arf''^'^ J
brum (mgulare ,b [ quatcnus ffah'^',. quicquid rcfrcnat, ] & ad diuerun^ / nvpricumcfficit. Efttamcnquum jill^'; diucrfitatcm illius mcbri fit •^^'^^/ L,prf quod in alio latcrc diucrfo cp<^^^^ 5^';' cxcrcirium ipfms aut proptcr ^^^'^.[^^^^'i^^' fupcr ipfumdclatam,nam muItoti^^^^^,iii'^ poftcmofa traiiitur matcria , q"^^^,^/irc'^''"j rcs dcfcrtur pondcrofa , & horav'^
■rautvtftypticaconariaiu^;^^ ua irii^id.T coplcxionispure cxiu^^^' fucfJ' i ta fucTit acura . Quod fi apodcni^f^ .^^^f^o '» da,oportctqu6d alicui fintadmj' ' ffqj tus litcalidacum [ rctcntionc ^itf tum & blatra; bizantix. <^ [ Qil}'^ ^afl turarc uolucris,minues rcteriuun^J^jM bisci,quod fit rcfolutiuum,doncC^^^uffl ucniatituncci ipfa admifcedacrun^^^.jjji Quum aute declinatio fucrir,non ^^J rcfoiuat,(5c laxum cfriciat.Et opot r^jM illudquod'^ [frigidafluxa rcfoUi^^' juiiCj & cxficcans,(5c hoc quide plurinii^|^^ul3| in Calidis J ^ Ea aute , qua: prop^^^^ dunt primitmas,ubi no cft ii"*^^?'^,!!!^^'^ mcdicari debcnt in principio r^^, cii^^l ■ fluxal laciat & rcfoluant, & fi ^^^^^^ii.
Ppilationcs autcm funtex humorib. groffis, aut Lu^cofis,aut multis . & multorum
quidcm humorum , quando cuni cis alianon
iucrit cauia . maliiia rcmoucbitur cxrradionc
ipforum,phlcbotomia,autvcntris fluxu facla,
6c fi grofii fucrint , indigcbuntcis^quxucfol-. * t B. 3:abfi« uant ' t [ ' ] Et fi fucrint vi-
gaau fcofi,& maximc fi fucrint fubtilcs,crunt cis nc
cclfaria ca,qu9 incidant. Et tu quidcm iam fci-
uifti diftl-rcutiam intcr grolfum,6c vifcofum,
6i quod cft ficutdiftcrcnria intcrglutcnliqui-
dum,5c lutum,&: grofto quidcm rcfolutiuum
cft ncccflarium,idco ut iplum attcnuct, <Sc cius
cxpuUio tiatfacilis,& vilcolb incifiuumcft ne-
ccliarium,idco vt inter ipliim,6c id cui adhaifit ^ ,
pcncti ct,5c intcr ca fcparationcm faciat , 6c ut 4^ Opo t :t aut vt ftyptica conftri(^'"^^^poi'-j; ipfum in paruafccct fruihi quoniam vilcofum r.:,r;.^^ /.viftat» „ ,A[n
oppilat,proptcrca quia adiirerct,& proptcr ilia rumparrium cotinuationcni. Oportctaurcm vt in rcfolutioncgrofii,aduabus contrarijsca ucatur rcbus: quarum vnacli: rcfolutio dcbilis, quc in raritatc matcrici augmentum ciHcit, 6c b i.qaantitatl. ipfius ^ [locum] augmcntat, ita quod ad rclblu tioncm non pcrucnict,quarc oppilationc augnicntat,6c alteraclt rcfolurio forrifiima,quacius fubtile fit uapofjvSc fpiftum iplius fit lapis Quumcrgo rcfolurio fortiscft ncccftaria,'- [iu uetur icuUicanre fubrilij cii matcria,in quan5 fit groiriticsjlcd fit in ca calor icmpcrarus , qui iuuet in refoiuedo totum illud, quod cft oppi latiuum.Etcx oppiiatiombusquidcm, pciorcs funt oppilationcs \ cnaru,6c dcrcriorcs cis fiint ille,quce funt in artcrijs , 6l adhucpciorcs funt illx,quc m nicmbris cxiilunt principalibus: crgoquum in apcritiuis llypticitas 6cfubtiliras coniungcntur,critmelius,quoniam ftypticitas lo
C «. fuccecJaTei
Cap %.
rcmoucbit a memuro lubtiliatiui grauamen .
OhHru&iones ex triplidfere canfa proueniuntmultitu dine,uifiiditate Zfr irajjitudmcmaterix.-,ut(jai. 9. met]% & 1 1.& f^peMtbi,& ^iuamuis lib. de morb.diff.inultitU'
fir ficut illud,quo primu mcdicatL! pi-in< romcbrum apoftcmofum m^br cuacuatoriumfucrit,ficutlocag^ .j^w- ) s t [ ] qux funt in circuitn ^"-j^iiiJN 'p, L Litafccll^cordis.&inguinahcjP^Sf^^^^ critciapplicandumalqd,quod ^ ^^o^a r^j io 9 hoc non fit mcdicamcntum ^^^\C j corum,quoniam hoccft ipiorni^.|^3ri^(.rf
tum,fcd quia noiumus ipforu ^f^^^^
mata.immo ftudiu ad hoc imp jiicatcmus,& matcm ad iplati'^^
Fen 4. Do6trjna
P-iKMnaies ?'■"'"'''•' ■■«'fibitad mcmbrum '^"icndarcn^ P""^'»'^'^"'^ >"dcad iUud.quod «nwlitia n ,r '""'"•Q^-''P''0Pt'^"'0l"mus.
''«Pcndan,?, ''"".'^''^'^^'''■o-- vt (ludiuui
hora rcfolucndi affuerit,non debcs dimittcre, qu.n nypt,casmcdicinas bonum habcntcsodorem admiia;as (,cutin pra-ccdcntibus tibi narrauimus . Et hcpar qu.dcm & ftomachus plus mdigcnt hocquam puhiio. Oportct prxtcrcautymolhficant.a<'ubtiiia,]q!;:x,ftil^;i h.bcntur,fint mcd.cni.in quibusc.xi(Ht matu rat.o ,■ & fintapoilcmatibus confcrentcs , ficut
'"pcndamus i,, attrah ,Vh; '"'a,um rat.o ,■ Imtapoitcmatibus confcrentcs {icnt
, h'" '8''ol>n '"^- fo'^t"''Ti.&cafiiafi(k,)a.Solatru.rn5quc Sro
'^^"on cun, aU?s X^."' 'P""" «POllonctur prictatcm habct rcfolucndi .-.po(Vc,mta «Hda'
f f^'''''^attracli^is;/'-^["^ q"^-l"'«occulta.Etcaquidc.'.ihabcnt."on^^^^
I «ioncm tacutis. ] Quumq; ad co lc dandn? rihi^ (-„i^,ii;c s '
q Il.moIlificint'a, fcu leiiietii "Morjm.aut »«
*>i»ii a
l'onem dc,Z ^^?''"- 1 Q""mq; ad collc ■ f^liqu 'ab^h' i + 'r '^"'"'"'^^«'^ ' apoftcmata , "» «Pcrientnr n-.r ^ ^ 1 quandoquc
' * qiiadonn. ■ "r " •"^'"'■ationis adiutorio : "^finiul '"•^'a='"'»aturationc,& feaio ^"ociimciwy complcturcxco, in
''P«'pliin calo" ■'''''f''''""'* Slutinatio,-
dandus cibus nifi liibtilis, & non in hora paro xylmi, fi ibi fiicrit,ncque in principio fui nifi proptcr multam dcbilitatcm fiat.Qiuim autcm lymptoma fupcrucncritproptcr coilcdionem apoltcmatis intcrioris,cum cafu uirtutis,in iti ncrcmortiscxiftit, quoniam virtus non fub-
^^ntcalorln attcndcrc debct,vt fi ui ^^•^ni iam d?cl ^ ^"^^ "^^'^^^ ^^^•^^catab 1 ^^^- ^^^'^'^ corrumpatur, re '^^titiua cV //".^''''''*^'^^ oppilatiua:& ponar ^^^^clc adhiK '^"^'^V'''''^"'^ faciatprofundam: ^"^^^tio 5r H >r ^ ^"^^c^icinas,in quibus cxiftit re li'^n DnrH "^?^'?' ^'^'^^ iucftigabi mus 'P^ftcinr^^p pra^tcrca crit t..i- , '^^.^profundum ^..,v..„ii:
fanfiii ."■°.'1"od'"[ftatusl tcrniinurii dc.
"■'nfiuitr, >°,'1"°'' "'[ftatus] tcrminuriipcic'", ■# '''^qiiccun, ■ '^'^'■'■t mollificctur quan- '«''ii '^^arn-;. V° "^^l"o cxifiit caliditas& ficci- ''fS P'^'^muiM„,?!?'',1""^'^^ cofpiflumc(t,pro- ■ ^"n ad rcl^], ^ '"'"°"'^'^^ fi^t lapis.immo to- ' rcfo?, " °f"'"' pi-a:parctur,poaca fupcr
? tcfoiut^' "o tortror ' deinde fi ti mcrur
turcnt cum (•xctatc : poftca i.i finc rci non adiibcantiirnificxliccatiua, &tu quidcmfcics
1 i^it r'rl ? ' '^",' Pf'^'^"'"« =nsritudincscol hgitlccundumdeclarat.ohcm, cft pi-a:tcrca quum ,n apoftcniatibus occulti^ ^ t f i qua: iub vcitrc exKlunt, contingitcrror- quo n,am,quando non lunt apoftemaia, fed ruptu rs,cr,t .npcrtorandocat,mor . Etplcr, nquc apoftcTia occu rum non exiftit in panniculo l^d in iplo intca,no,& cft in apericudo ipfum
^'^^fcenXi » '''",""" ''*'"°""'C«''d'''»iP ^^''^'lH''^-Ouomo^Z:^^^^^
,'!^<^to,u';;;t!l':"'^-«Ta.ucrfiathoc,dS ^-ti^«4 -«^i^yTSrr;;^^^^^^
uerbrepdlcnthmedknmmuJ, li-^^^^ qui tnanu mcdcntur fnnh-/;^ y,..^ . ,( •
rnmoncs,qu^ occaf,oni cu>dam fcrumur acccptc a ptoZ tcmimne caucnda me
y^'^ Uice. T ^^^crmollificandi&rdol- ^'^^co 0,,; j ?'*V^''^^"' apoacmatacurcn- ^^'Pi-on^el'^'^ calctacitfubtilitatc fua^ fublUn .'?P^i'^cct n ; . rcfoluar,5c poros ^^'^ntorJlH^'^^^^^»':^^'^ apoOcmatibus inrtatis r^^^Hin, '^^^^^^iofluics.6c poLorumclaufura. 1 ^^^«Ciian'''^"''''*^ adliibcndum in proliibcn , ^•^^^^^^^^.^^''''^'^^^'^^"^^''^^^'Pfo^icnitvapon y ^''^''^^CLit Fon P*"-^^^^"^'^ ^^^^'t quc fant vlcc- .i^'^ ^r'P'^l^'^mr^'V' infrigidanda, ^^^^^ J^^-^pii: l ^^^" ''''^' " [mollmcanda, H ^'''^^^^ia in^^^'^/^ ttnu apoftcma; funt molh ap"' n [ ^ ^^^^^^1^^ funt ficcanda,quoniam acci - #ft J a."l^^^^scnimoa , ^^^^^^ fupcauiit caufam: ❖ : ^:^''^^^^''''^''^'^'' qnatimctur,cp •1*e^ • ^^^^icaia|,H ^^'^^^ccidcrit. Etulcerofira-
i#J»'o, ^iajicp /^"^^^'canictum cadcficcatio vnc ■ • , — j-v^^".*^ fa#'' >.wr'^='"4clh.a..oll,1^cS^^^^^
Cap. 17.
P ) fj^^^icbotom^^T'''^^''^'^'"'^^^ ^^^"^^'^^
' 'atp, "^""irci n„ , --- [-"'^^•"■■ptincipio
^ ''t ficutfto' "P,''^ '" '»^'iib,-o fucrit, '^'"^«'^us.authcpar.Quumque
I' C mollificatio. ] Occul- *
. humulcs,ex GaUc pk
tlniyiif- iii- (-1 .... . -.^
i^.^bi ri;^i^,;'^^^^^^^^^Ubus fuperfluis, fi
matione mfi parti prmcipi uklna fit , rcpeUcndimcf. jeoale,s.de comp. wed. pcr loia & & fcpiffime alibi ^^'^l^tt^rexcipittamenis.fimaiignumfjtquod mulpum^aup corpm humoribm exfquo rediidet ^,de chp. perloc.mhis enim.licct inflam.atio lon^e aprincipe fit me broyrepeUctibiis innuit utendu a principio non efk.funt m ro mflamationesprincipih.pariib.propinquf,qu.t in 'iladib, colliiaxlUarmnyinguimiypr^fertim uerd,qHf m coUq\t cere
^^P-i.Cap.r. Cap.z.
230 Libcrprimus .
hrouicmtefunt , nc quiit Juh axtUis cwdi adh<ercnt re" deAipcr iniponat fpongiam in liino n)F" &c6fo;
pellcntia renuunt. non <c<jueuero quaadingmna icdnoris infufam . xn^if^^^ txcremcnta fufcipiunt . Hic author de parotidihus,iiiflam
matione.f.qujtadaureSiUerbafaLit,proh}hetqjepercutien A N N O T A T l 0 "H^^
tia.immo attrahentia & tumorem ampllficantia confulit , , _
C«P-*' quod & GaLs.de comp.per loca. Fatetur tamen Gal. cg^ Qtwd fecundumfihrarum reBitudincm in j i(;i''«nins,
dem in loco,nfum fe quandoque etiam in parotidibus, ijs , una txccpta fi-onte.fc^io a mcaic 0 adminisiran •' ^^'"ff'
qua repulforia conHant facultatc,quamuis raro . atque id A^adminisir.anatom.tefiatur^Qucd dcinccpsde]^
ubi citra uehementem dolorcm parotidcs irrnunt . adfnifta fluxum fi^entibus mcdlcamentis fubiungit , W ^^^^i^^^^ etiam pauc^ afiringenthmi moli multa difiuticntium cc- i o dem CJa Uib.de cur.rat.pcr fang.mifi.& ) ,^^0 ' ■
pia.Celfus quoque ii'j. <^ .fi fine morbo h£ fi.intyprimum ait oleum ab omni ulcere fit auertendim.qt^od 'j p
experimentum cffc reprimentium, fin ex aducrfa ualctudi- prohibe.UyJdipp.lih, de ylceribus docet t &^
ne contingantjiUa inimiia efie,maturari j^, & quam primH affirmat .
primHmapcriricommodiusfore. ^ ^ ^.fdcW
5 Et quandoque indigent maturatione &c. Parotidas 1>e sgritudinibm corruptionis rncmhrh
adhuc crudas maturatione ait & fcctione quandoque indi fione . Cap'
Op-»- gere.AtGal.contra i.ad Cjlauc, &jxpealibi magjnum ex mcOl'^?''
fcctioneintcr Imtiainfiammationis mahm affcrri tcflatur. Yum mcmbriim proptcr "Jr j^^ater'^'
Breuihus. Sequiturhic amhor. Archigenis fcntentiam , xioiicm cum matcria , aiU ^^'^.^-^^tio^^^fci ^*^'^' quamCjal.^.de comp.per loc.affert ,neque alioquiimpro' 20 rumpitur:& non profccciitci ^^^^\ .^co^^^'
bat.Js enimfi permuita,quf propofueratmcdicamenta,pa cjuccpithcmaticx co , quod conrcii^^.^^[iiiil^(j^;*
rotides n6difiutiantur,aciiuuandum,aiiMfi'Ppitratione-m Uit, dcci.squa:jn libiisparticularu''-^^.^jpf3ig.ai:
frequentibuscataplnfr^atis ,dehincrurfiis digerendumlar ncccftc cll ut carocorrupta, ^l^^^^.^^crifl^^xl/
ga quadam & fi-eqHentipcrfufioneaclmisio nitro uel co- lum , rcmoucafur , Sc mclius quK^^^^^.^j^itcl'!^,^^^; ]
Ijmiino ftercoreyautetiamciictirbitam cimfcanficatione lit linc fcrro , (i pofTibilc fucrit , nin''^'^'!,* . *
efjeaffigendar^.deinrcpsq^adcJnrurgiamet rum plcrunquc .< [inucnit tuiiicas J ^^^, qiiO|^'^^^^^ ]
d^fceJfusfLrtioncmeftperuenicndu7n,nrmhisoptiimim rumek: vciiarum pulfantuimpericu. ^^^ijjt^i,^^^!^ i
fiiyHt quam celcrrime foras flnxic cueAatur. Connat e^go li iioc non contu !cr it 6c corrupf 10 ^^^^£11^'! ' J
non fmeinao^miimtcflimonio Anicennam hxc pronumlif nc proccHcrit, ncccficcrit ut ipia '^.^^jj.ati]f . ^
fc.De qua tamcn rc non fi.nc fumma pramcditatione deli- 5^ ut locus incifioni.- olco fcrucntc c
herandum erit. Vbi enim difcuti aut concoqui aliis prffi- hoc cnim .piicnit lccuriras ^^/^^^^' [jjj^^-H^'^ )
dijsinflammatio ncqucat,atquc(utnosinteiligimus) ind ip^ius: 6c rcitriugitur ^-^i^g"'"!^^^' ^ds^?!^ \
firimine res fit , nc fluxioretroccdat : atquem cerebrum tur lupcr incidonis locum caro, <X J
mali quidpiam portendat, tunc omni conatu & fectlone r»ca non proporrionalis, lcd ^^^^^l^ ' i.®^
crudjiquantHmuismflammationisyidciHodrefluit, cflre- iimilisexillit proptcrfui '^^^^^\^nisC^{^
UQcandum. incidcndi uoluntas aftucrit, tcntaf .^^do
mittcnda in cuxuitu olTis [ ^^^^ \,ido^^ f !
Defectione. Cap. 26, quod fane tcncatur , ixpcriat . -5^ ^^^^j^jaii^^^^^ j
fortior,quum rcnta ibi in nititur, 4 j^cii^ ^ ^
i B.ftfiioncm Via[plagamfccarc]uoluerit,oportebit4otcrminusfanitatis:J(!^ubicunq-,;^i^^^^^^^ ^
fea apcitura fa ^^^^-^^ inccdat fccundum rugarum ^ tateA rctentionis dcbilitate,totue ^^i^^. ^
"tB «ruaro, t [ 3collcaioncm,quajiuntc[in lcaionc] cius,quod cft incidcndu .'^^ja^^^^^^^ ^
& magnar.im, terius] in illo mcmbro , nifi fucrittalc, qualjs qucautcmperforatur illud^qi^';'^ ■j.curjio, ^
C B. cftfronsquoniamfiincifioinccdctncut pro- quod uisincidcrc, ita q? foraniiii ^
ccdunt rugarum ipfius collcclioncs, iucidctur ipfunijcrgo rumpctur pcr '>'^"^^\\^c^^^fV C
Part 89
mufculus frontis>6c cadct fupcrcilium. Et flmi & quandoquc fcrratur.Quimiq; ^^^^^^^^ u
litcr in mcmbris rugarum, quarum inccflusdi lucris.fcpara intcr incidcntcni ^XfgoJP.] Ij
iicrfificatur ab inccfili uillcrum fuorum mu- & inter carnem ut no a Lfcdcat.J^ ^^(^nni f,
fculorum, oportct ergo ut fcdor cx anatomia os q3 eft ncccflc incidcrc , fucrit S^(jct;i^ l- l
fciatanatomiamneruorum,6cvenarum,(Scar- 5» nens,quod non poftitaptari itaut^.^^^^jtj^ (|
teriarum,ne errore incidat aliquid ex cis. 6c o- fit in cius rcdificationc ^(-^^^^^^'7^ no^' f J ^
portct ctiam, vt fecum dcfcrat multas cx mcdi- corrumpatur,<Sc corrumpat ilUi^ jDfi^jijif p,
cinisfanguincmconftringetibus,& cmplaftris raipfo, fubleuabimus carncnial^^ p^ftii!^^^^^^ ^
dolorem fedantibus,(5c inftrumcntis, quce ad do,deindeligado. 6c ad diucrfitat r ^p^^y jj
hoc pertineant;habcatcrgo fccum quod fit fi- cxtendendo,autalijs ingcnij5,qu?
cut mcdicinaGalcni,6c ficut pili lcporis, (5c te- ftrat,6c feparabimusintcr ipfuui^^^jjipl'^ ,1^%^^^ ci
. la arane«,5c albumen oui J [& ferramcnta qui nobilc,fi ibi aftucrit,cum P^tiniSj 1 ^ ji ^
^ 'y^mc- ^'^^ aduritur . Omnia cnim ha^cfanguinis flu eo clongabunt,<S: poftcaincidcm"^' jj^/^^^^^^^^^^^ ti
h^Dcatur flaxus xum prohibcutj fiuc cx crrorc ipfuis proucniat . rittale,qualc e os coxx,<5c fticrit J^^^^etyt,,j^|' rr
langninis . fm^ ncccflario, 6c ut mcdicinas dcfcrat,'^ [ qua; uis,& artcriis,<Sc vcms propinquu, ^^fp? icoi^^ ^i
c u. moUifican ^^^^^ faciunt . ] Quumque cxituram perfora- corruptio multa , dcbct mcdicus a Sj
ucrit , 6c quod in ca continctur,cxtra.\'crit,non f,
debcbit ci adhibcrc olcum , neque aquam , ANNOTtATJO^ ^,^ jj;
jicquccmplaftrnm,inquofitolcum,ncqucfc- . -atir^^tJ j'
pum fupcrabundans , ficutbafihcon,immoaU Quomodo m gangrena & fy<^^^^^^y ^^lnP^
i B.colcotar. quid,quoa fit ficut cmplaftrum cx * [calchan- dumfitMgeexqal.i.adqiaiicFide&f f
to, ] quod appoaat , qumiico indigebit, 6c nonCelfumlib.j,
^^mcmlu^ folutmis continukaus .
primus. 231
multiimgradum prjmum tranfcenclif, vcruntamcn hicconditioncsatrcnduntur, dcquibus cura en habcnda,(Sc cx eis cil confidcratio dilpo fitioniscomplcxionismcmbri principalis Sr complcxionis vlccris , quoniam 11 m^mbrum in fm compl^<ionc hicrit mult.r humiditatis,
&uicusnonfucritmuJtaihuniiditaris,fufficict ficcitas paucainprimogradu, quoniam ceri- -.nv, A 4 , . • -c^— tudo non multum fuitclonj^araanatMm mp,.-.
O ^i.ca^, ^ '"«S"is rncmbris mc-
^"«lii dorf '"'"";r^''^ conucnicntc.
tk ^^nc^!^^'^''^' conglutinantUn quoha
uQidhts,^ ^^^^ircarri^.n ^ '''' ^P^'' nutrimcntum ^cne
"^livioi": ^ *""nalium.] Irapoffibilc.n. <^"nfiftcnt * Propric in corporibus
*i"«»iam ' '«""J"'»h""c moduni ;
'«m. «c n , n rcdibitad continuita-
«quifitun ^^. '■^■'^^"'■ationc fcrmone
'ntfnti 0 r, ; '^'''•'''''^^ '''^'■'^ particul.iribus . «tiuita; , ' '«'•"^'«ndo lolutioncm co- «fttriun - ^"■"'''^'''■''"'' *'^'^''''f 'noUibus
"^"^•^'inj <.x. vicus nu
miditatis multc,entneccflarinm illud quod cxhccct m (ccundo gradu,6c tcrtio , vt reducac iphi m ad fuam naturalcm complexioncm Et in temperatis quidem difpofirio crit cquanda Etexeiseft confideratio complexionis totius corporis: nam,quum corpus fucrit mult.x ficcitatis,& membrum augmcntatum in humidi tate,fucntinhumiditatctempcratum,fccimdri corpuscequalch[cx]tempcramcnto,eritexfic U B.cu„.
.rfiS" 'nillljy f,,„ »JU<JU »,15« LX CIS
A ^uod cx i.fc .' f-''»f"'« cxficcctur & in illud z,i^t>. corrof,,,; Pui-riaum fucrit , mcdicin? acutx
fi . '"- mittantur.firiir e r r^l^^fN.-.n X
^'"^.'^«incatnr • f^7 ?■ 7 r^'' - ""i"* '5"'"* •'' q"ali* i:i <,qua; prohibc mnr;
"^^^^aiido vf''''^'"?-^^^'^^^^ '1''^'^ ^^^^^^^^ i''' »«c ^^mdiin-. 1^^*^^ cxficcatio,quod ergo cx cis
t '^■^^tfeT,^^ f "'"[.«^"'^^.c^lcatbu] & tmy tia,]
" nor«n\ .'^'-'^'nij6c Ca X, aUC fi nnn rr.nM,l^.-.„r e_ _
^^^'^cflaVint^^^^ ^i^^on contulcrint,
P^^itaev fll ^^'^'^^^ "■'^^^^c^^aq-i^^eft.com' , ;^^oi-ca:ris,&cera,&olco,quoniamip
ratio vu-tutis liccantium,quoniam licetcx ficcantibuscarncm na(ci tacicnribus , cxfccario fortis non qu.rratur, [ fcd cxf ccatio, qu.r fit a hs quah.cil i;h,qua>prohibcr matcriam,qux dclccndit ad mcbrum, quod fir aprum ad i oc vt carnis gcncrario fitex ca/" [nKiltum tamcn ca qu^ritur m cxficcantibus , quc non funt ad hoc,vtcaro pcr iplagcncretur, fed utcicatriza tio hat pcr ca,cx cis naque qucr itui ut fiut olus abftcrgcntia,& magis lauantia plu Iquam ficcatia,] ex quibus non queritur nifi cicatrizatio , & confolidatio,6c continuatio. Ht omnc9 qui^ dem medici nc , qu? fiuc mordicationc dcficcant, funtingrcdientes ingcnus caru,quc cai ncmna c fnrinni- r^..,.,^? ^^^it/.qu^ cax
^^^nia uV ^^'^^^crata , & diccmus quod
^^^«^Xcofn 1'^,^^^^^^'" ^^^'-^*"^^ iiicriiu parua,(Sc ^^muna '^? Lhumiditarcjcorrodcrur ,tunc ^^ftodien , '^'^'■'''^'^ ipiorum labia,& liganda , Upi-io . \"^»Oncintcr infi nlinnirl ,^l^i 0,,^,..,«
'"^odicnH 'h^^^i^^tii iiiLJia,ociiganda ,
cad ir ^^'^ ^^^^^' 'P^'^ aliquid olci, aut pul- 1'^^ '^r, quomam confolidabuntur.Et fimi
^'^^ '^^' '^'^*'"' ^'"^^'^^^^'^^ nil perditum c^§''h vcr ^^ -^'^^^ parsalij applicari potcfi: . ^^^c lir i:;,,.!^ ^ijius partcs applicari no polfunt.
litj^y.. , X f^r^ ^^^..v.i,i,
^^^^^^nici l^'^.'^'^^^^c^"cauitas,vcirpatium,plc^ ^''^'^^^itumoP^^'^^^^^^^^^^'^^^''^ fubOautia mcmbri '^^'^'^ pcrdir''"''''''^^^^^^^^^^^"^^"-^^^-'^*^^ illud A^^^^^^ni p V ^^^^>tantum ihcrir curis^nccdfa ^UUKHr .^^"cati-iccm inducit. : t hoc qui.
^^^^ ^UnuHr '^'^^^f ^"'ccm inducit. : t hoc qii ^ I cal i'^ -'^^' ^ ^'^^'^^ llypticisA pcr accidc u ^^^^^UiP,e '^^^^ q^od fit
hoc utcitomedK;ctur,&fimihtcrrotundum Mcdicimsautcmhccannbus , cSc livpric s n e n ulccriDus occultis adhibcnrur , funtad I lceiKh. medicina. Lniundificantcs,]ficutmcl, 6c mcdicine loco propricSficur diurcrica mc d cinis ulo^ra inarumcntorum urimr curai ! nV^n^^^r '^"'^ cicarrizarc uolucnmus , po- 50 f "V '''''^'^'!}^' cum rtvpticitatc fuauiiL las , ficut tcrra figiiiara . & kito quod qua-dam nrnt ulccrislianitarcm prohibcntia ,\TotU-
fttideicdcbes,ut iplum rcdificcs , 6c mahtia complexionisfanguinis, qui adipfL adie- Di , quareluccurrcre dcte cum scncm I nebonichymi, & multitudofangumis,qui ad ipOim fluit,& humcaatipfum, cui fucctS dcocs cum euacuationc,& fubtiliatione cibi,&
m B. flcut f]nr
riiur in ex/icci- "bus, c}ux tioa ^dminilhannir
Cjtnis, Ccd pio. P^cr cic.-jrjtz.i- Knncm ranieex eis qujeritur, ut fifu ipfa abitergenajex lauati^ ramrm, m-g:t qui exfifcaacia
" B penetraa-
caro, feili-
n ^^^mili.iT ^'^c^^iibusaui^mcntum f 7 q^jod pcrditum fuit,fucrit ftj^.^^^m in ci^^'^^."H^»-ofundus ,non crit H ^^^^diui^ 'f-^^^^jzando ca: immo primo crit ^^"^ non 4n/^^"^ "^^^ nafcatur.<3c caro qui ^ tici ^iui- ex co.cuius ficcitas hq
catio,fi fricatio totam ipfius corruprioncm rc moucrc potcritA accipcrc ipfum,<5c incjdcrc, Multotics pra;tcicac(i ncccllarium mcdicanti ulccra, ut fccum dcfcrat cmplaftra aitractiua , ut cis fni a ra olTium . & rcs cxtranca: carr i AVIC. p ^ i^.-^
1 \z
« 1. Alitliterx.
ejuoniam vii-tus <lebilicacur,t{ua re c6forcare ne ceflb e(t,& mul tipl'caturfiinics. p iB.&augme
infixae ciicllantilir:&: non 5 ptohibebunt nlcus mciiorari.Vlccraquoqiie nutrimcto indiget , proptcrcavtconfortationat ; 6c minorationc nutrimenti, proptcrca vt fanici materia rcftriii gatur: & intcr hxc duo contraria cxiftit diucrfi tas,"" [quoniam fanics dcbilitat.-quareconfortarc ncccireeft: (5c mu]tiplicatur,]quarcncccflc cft nutrimcntum prohibere . Mcdicus crgo de hoc folicitus cflc dcbct.QiiLuiiq-, ulcus in prin
cmiis rei medio coalefcunt,qu<£ dnra ^'^'^'^^/^Lk' carnes fimt,du)\t uerb tfja.f r opitreaq.yyhi /^'^y ^ j^l,. rlnt.lurc hic cx GaLu.fumcns & lil>.art.mcd. & ^ '^^^ & alibi fapCyoffa nonjinc callo coniungi 4^^^^'^'^!
ic callm,atque hoc glutcn non nifi ^^^^^^^^^ ^tfcd , Hod ipft ojfa perferrifolet:proptem, '^'■'Tcorp^ ' lusgignitur,nutriendi4m bonifuccialimenti^ e J^^^^ ^,,,^^^ ex quibws proueniat non folim honmjed etiArn eodem 6.meth.Gal.nQtat. re&eergoauthornoiter ^ ^ ^ 1^%^^
cipio P t [ ] f ucritjnorTdcbct a:gcr balncu m 1 o ^is,ammaliim extrcma,qu£ neruofa & ^^'^'^^'^/ftffrf ^''tl*''^^^
I) B. tonc llliii vcft propter dlg^ftioncm. Lotjijainur aucem , niic de cuMtiO' ne alfarcli,& di
proptcred (juoJ
t alfare. t alfafe .
f b: foiditics , uel fu^fluitas.
f B. Alfafch . t alfafe.
i B.alfafe.
u B.quod fi al fafch fuerjt cii alfadach mcdicetur pnus alfa dach medicami nibus aptis alla dichjita ut fjc podibilc medt- «an alfaih , & alfakh. t alfjfe . t contulSonf Mant. t alfafe. > ii.corrumpcs.
ingrcdi: ncquc ipfum aquatangcrccalida,quo niam attrahct ad ipfu m , quod in apofLcmate augmcntii facict, fcdquum ulcus quicucrit, 5c fanicm fcccrir,fortaflc tunc facilchct ci . Omnc pra:tcrca ulcus, quod cito rcucrtitur , poftquam carnc rcplctumcft,&: confolidari dcbct, cft i n fcmita pcr ucnicndi ad fiftuiam : dcbcs cr go fempcr intucri colorcm fanici, & colorcm
labiorum viccris: & fipus multiplicabitur hnc .....>^.,.c,^.w....u..r,....«w.,».^...w .
multiplicationc nutrimcnti, [ cft ibi f matu- m interuentu a natura coniunguntur, ut Gdem; ratio . Loqucmur crgo nunc dc curationc t ru pturx. Etdicamusquoniam proptcrca quod t ruptura] cft continuitatis folutio infra cutc profunda , 6c manifcftum cft quod oportcr vt cius mcdicaminafintfortiora, qud ciusquod difcoopcrtum cft : ^ propterca quod multum fanguinis ad ipfum ftuir, citneccftarium illud , quodillum rcfoluit: vcruntamcn oportetnc cius rcfolutio fit cum multa licciiatc,ut non rc
fuluit. Jjcct ucro Bipp-lih.de fra6iurk f^i' . deatur, a ulno & carnium cfii efie abfiincndurn- ^^^^^^^^^ decem primis diebus mteiligcndum ^^^ ''^^^'f^ f.^^ heti^ yi^u & obf mijs moliibus,atque (utait ^^yl^^Jfip maba, atriplicc,& pifibmmolli P^'^ A utendum cH.hoc uerb tranfitlo t cmporefidejn focratesmonct ex additione ^gros effc rcjincn -^^^g^, 2 Intcntio aut em qtc. MoUcs corpor^s P'^^^^!'^ ^ HA.pofiquam addutia utrinque "^^^''^^'^ fi^^^J^/^^^^^^
med.nifi quidi7npcdiat.iMpcdit autem qui^^i"*l ^Uir - "^- ■ ^ <.idhur:'ior ,c intemp[
fiffim€fexprwril:usmcthodi lihris tratiiit. pf^)
inter laora ulccris intcrpcniturjcu id ^^'^''^'^^^^^/^ uic^^ fla7nmatio,callusyfdm,olcumjatqHcintempc^^^^
pxrticuU.hM author no^lcr prolixe profeqii^^^^^^^ ^-^^ lifimcfex prioritus incthodi II 3 .e^" 4.<JH^c hic adnotantur .
^ £t Jcito qubd intemio &c. Vlceri6,iit ^^^^^yj^^^ttt'-
qum critur indicatio,cfi yr.itaS'
Sedh^canff '.
, , , fisetiarriyulgarilmnota,artifi(iofauerdexji^ (^^^^
ioluacquod ibi lubtiicclt(5c faciat]apidcm,r]5 fiuit enim ad ornnc -vlcu^ fmplex 6^ ^oi^rL nid^^^
ibi fpilTum cft^ quumqucex rcfolutionc pcrtcccrimus iilud,quod nobis ncccHc cft. dcbcmus apponcrc coiolidatiuum,quod fitdcficcariuu, nc iit L fanicsj in concauitatc, qua: cxirc nio va lcat,&: fiat lapis: <Sc poftca quaJibctcaufaputrcfiat,aut eradicctur, 6c rcdeat continuitatis folu tio. Quum autcm ' [ t ruptura J i ucrit profun dior, lcarificabitur locus,vt mcdicamcn maL^^is pcnctrct.hi mcdicando autcm ^ & contufionem lcucm^fortalfc futficictphlcbo tomia-'' [quodfit ruptura fucrit in primiscu t pcrcuftjonc; mcdicctur priuspcrcufllo mcdicaminibu$pcrcuffioniaptis,donccfitpofiibi lc mcdicari t ruptura: 6c contufio J quidcm fi magna fucrit,mcdicabiturcum ficcantibus, & fi fucrit parua,vtpunc^uraacusidimittatur cife cius ipfi naturae , fi non fucrit vcncnofa ^ [ pcrdens,]aut fucritfortis doloris,- aut fitcti«'ciic ncruum,6c timcaturindcapoftematis «^cifcra^ tio,6c pullatio. In contorlionc autcm^iiuhcit mollis ligatura,no dolorofa, 6c ut fupcr iplam ponantur mcdicamina c5torfioni apta. lu his autcm,qvia; funtficut caibs 6c pcrcufiio, nccclfaria eft phicbotomia ex partc diucria,6c fiibti liandumcft nutricns,6c dimittcndacftcaro,6c que funt ficut ipfa.l t rcgcndus cft ex apozcnia tibus, 6c potionibus.Scrmoncmautcm in iblu tionibus continuiratis faclis in ncruis, 6c oilib. jrcfcruabimus pofterius ad iibros particularcs. *
'fi^pifjime in libris mcthodi gaiemis nvtAt) ^ . cxcrcmcntnm,aiterMm tcnuiiMy i^'tc'rurncnp .jfiro, deficcationc aufcrtur,crajfius ahslerflone (^^h j^^ ^^fcd ' ' qu£ ficca funt. atque ita uUerum "'^'^^^^^ '''^/'/^'^^i/j^i^f^ tionem recidit, Quamuis crgoprimJ in uU^^^ pcr^^^^'^^lJ unitivs ipfa fit.deficcatio ucrb fecuridolocOyOy rettetamen ct authoryiosicr iwclocG,^^'^^'^' ■■■^'i^
fiip€alin^,ulcus,ratione qua ulcusycxfn^y'^^^^ .^^^oj^^^ t rupturam J prcnutiantM indiiationc uideiicct a.tip^i^y ?'
*Dc cauttoi^xaticne, - - .^,-^
^ Autcrizatiocft medicamcn v^l';' ^jolp K:j uans ad prohibcndum.nc ! [i^cpif .,'1 gatur^^cad confortandum '^^^^^|?'^,i.c,J^^ r^t
lcomplcxioncm volumus i'^<^^^^l^^\^,em^'^'^ii.E^ Iblucndum matcrias corrupftis ■^i\i\if>^\ .'^' tcntas:6c ad rcftringcndum i^anSif/' ^u^.
llcsvcro qua cautcriu
6c locusquidcm quicautcnzattn^-^ .-jj^iic :| fcftus,6c poniti:r cautcrium lnp^'^ ^ in^^^V' bilitcr: aut cft profundus nM^^^'^'^' jiui^''
ficut in nafo, aut orcaut m ^l^^^^^.^^uai^S i di quidcmb Lformajindigct,iup^^^^^^toii^^^^^
turodfitficut talch:aut n^-\^^'^^^\^iii aq^'^ poftca ponantur iiipcr ipi^^^^^ P^V.icci-^^' , iacca uchcmcntcr infrigidati, au ^ ipcii*^<
I Vbi confracla offa funtydocet Gal, \ .in primu de fra&u.. rlx,quatuor,yt curentur,expeti,extenfionem,conformatio^ ncw,deHgationcm,& depofitionem-i^quictefn.Rurfumyqu^ folutionem contimu patiuntur , alia ahfque alterim rei rn~ tmcntu (i'iilHtinutur)qu.i moUi^ funt; alia non nifiati-^
bus,c [6^ niittatur in cannalcm Jci^i^^^iiiif' tcnzandus cius bucccllafiat, dcu ^ ^,,1^ tur cautcriLi,proptcrca vtad io^ ^.op''^^ ^jCi'' 6c in circuiru non impcdiat ,- 6c p roriH^^.^tO^Jf' cautcrmm ilibtilius fucrit q^^^^.^Qut^f^^^^^^^^^^ tas , nc latcribus formxobuict. K^^io^^K^^ii pra:tcrcafibi caucrcdcbct,nc tou^ ^^c(^^f zationisipfius ad ncruos p^^^^i^f^V/iprOp^c^^^' chordas,ncq-, ad ligamcnta,quoa J r ^bif guiac,qui iiuit,^autcrizauerit,op ^^^^fi
•0 I
Pfop cf cair'' "'>t-Q;'"«q; cautcrizax," ^c* 5 ■°"alTc ncrenl volucris.cri t ubi dolct.
n'": <cC^fi"^?J.'^'''P'--P'"- -«o
Dodtrina /.
m" JSr^^^^'npiamon.M »w^uin,iuL»
If ^^^nec^e^^P^^^e ita,vtccrcbrum non cbul ^^ct^ C ^l^oofli abTo b r^"^''^^^ corrugcntur , & in fe- ^"^'^^^ pcrquircrc .
crocus,& ladanu,5c althca,ac amomumA cau lcs,& napi,& apozcma corii,6c adipcs,6c tiiyf- + «^^P"'fopus^^^ccratus^l&olcaficurdiccmuslantido ' ^'^'^""'^^' tario:& ucntrc (olucntia,5c cuacuaiitia quocil qucmodofucrint,funtirtiufmodi,6c'i[fluxa1 d B.laxa. quidcm ^acjcnt]a,luntdanda,pofl:cuacuatia,fi ncccflarium fucritcuacuarc.donccmatcria rc ftringas,quae ad mcmbrum dcfcedit.(5c ct illud totLi,quod apofl^cma maturat:aiu qnod ca apc-
K^?^^,gofuen;™ '0 rit. Omnib.cutcm flupcfacicntibus fortiusV^ft
T^^^^-ioJ^'!!^^^^^^ opium.Etcx cis funtpcma madrao;orrc, & cius
•it „ ■■"" '«"•««"■,7,/,' , ■7;*"'°" cmterh, & fon
1 ^ "-"^*» "^'^' 1 »v, V. i
lcmcn,(5c corticcs radicis iprius,(S: papaucr, & tcicuta,<Sc ^ [iurquiamum,6c folatrum flupcfa cicns,& fcmcn Iac1:ucarum56c cx cis funt nix .& aqua frigida.In doloribuspr.xtcrcamultotics acciditcrror, quoniam coru caufgcrutcxtrin fccx',ficutcalor:ai!tfrigus:autccruicaliscmine tia:aut t [lcdi corruptio,"!autcarus,S t
t bfngt . c B.alfucharaa.
L'^^'^ '^^'^ aiii. Liuu>,° 1 i ] f BautiartnJi
qui fitin cbrictatc: aut alia ab his, 5c qua:rutur
P^zy^ir,?"^"?'?^^^^)^^^^^^ w«„ "• / 7 ■^'^: ^J"* »^--..".^.^^1.11^. am ana aD nis, oc qua:rutur
' < ^"^^iUr, "'^^^Uium;^ ^^K»^''Moniscaiia?, aui a ''^matc ^'^^'^^^^^iccgabiq matcria, ''^M^nl^^l'^^^^^^^^ '-^^ vctofitatc.
Part 90
proptcr fcircdcbcs hoc & cognofccrcfi cfl ibi rcplctio,autnon,6c fisut ibi caiifc rcplctionis not.r.quandoq; ctc^ui:\. aduenitcxtcrius,dcin d^intcru5sfitmanllua-,ficutquumaliquisbi- ' bit aquam tf igidam 6c aceiditci fortis dolor ' * in pai-tcflomachi,<^hcp=ti,s.<ScmnItoticsqui- •• dcm non cfi: mnltum ncccflaria cuaciiatio, & fibi fimilia:quonia fa;pc (uilicitfibi balncum , 6c fortis fomnus in co.Etficut qui comcdit le calida,<5f,infcrtci fortecapitis dolorcm,<Sc fuf ficit ci aqua intVigidata bibcrc . Et quandoque rcs,in qua fiducia cfl , q^dolor ca rcmoucatur:M'[ ]aut tardeopcrans,itaq>doloriIle htB.fecieft.
vfqucad horam illam tolcrari non pot ficut cuacuatio mitcrici dolorcm facicntis colicerc tcntaiin villis intcflinorum ;autcito opcrans cfl:fcd cx ca timctur finis vchemcntcr malus:ficut flupcfadio mcmbridolcrisin colicacum ''^ifo>6c"fo7;;t? ''''' mcdicini.s,qua: hcc cpcrari foIcnt,<S: fit mcdi.
'^i^IitianS "^''''^T.'' fortitudinehabcrcvt fcat quod duorfi
aiu., ^''^Uthun,j/J'l^^^^pjcxionis calid?, aut tcmporum fit longius, auttcmpus fixionis uir
tutis.auttcmnus dnlrkfJc i
l^'''«Ui(li , Cap. ^^'""-'"'iicli nr'''','" in duaru com- Vr°"'^''"bif" , !''^'- ''-■'li«tmw«ion^
lite? '''^''■'nncn "'■''^'■S'3 '"'•'Jatio cx contraaift ^'^'"'ciiiurn,, '■''•"• ^'•t '-i'" '■'-■i"i'^' '^"a- «cvl^'"^ 'iialiHi • '■"■"■"'11 cotrarium fit.& l'ci
tas^"° -
ftca,.,/^iuis Da^r;, ^'^ipons oc trcmur pj ^at a^^i^ur.^' ^^^^^'^^indc deitruitur, & pa ^'i\u^''^ ''^ qu<r^ ^''''^•^^"•^i.id qCTdoIorcs, lc-
complcxionis ,& apoflcma, ^ccntur.<Sc omnis quidcm do
tutis,auttcmpus doloris. Etct qux duarum rc rumfitcidctcrionan dolor,an malusfinis,qui cxftupcfacl:ionctimctur,utcligat'|fludiumci . „ impcndercquod magis cflimpcdicns:]fortaf- l^^Zi, fc.n.fi dolorrcmanIcrit:fortitudincfui.6cma- Muodeftmas.; gnitudmcintcrficit.<5cftupcfadioforfitan no conueniens. hiterficict,licctcx alia partc impediat , cuius
^'■^^MsAr^ • .^^ior.infpr*-' mni:. - . -7-— ^ "--v^^ P'iiL*-^i"pcuja[ , cuius
'^fitm^ni^^itfrio d '"^''-^"^ cx co in 50 impcdimcntum fortaflc corrigcrc potcris ^[6c
fttUirr^^i^dcm '"^^^^^^cid flupcfacit.ac flupc ^'^^' ^^^''-11 mir?''-'''' ^'Jolorcm^quonia dc- Ptcr V ^^'^^'^^^^^■o ^cnfum no au P?mduarumcaufarum: aut
mcnte.<Scprctcrhoctorum,flupefacicntis^ [co cularc plcxioncmjconfidcrarc dcbcs,6c ipfius qualita- l; li compoima tem,ut quod cx co cfl facilius, dones: & vt tri- ' buas id,quod cft cujfuis thcriacis compofitum, nifi rcsfucritmaxima^qucfortiindigcatftupc fadionc.Sunt prctcrca mcmbra dc quib.nd cu
tiT^iofif,?^^^ ^i^fii'>iH'.f, ramus,(5c fi cis fupcrponas narcotica.quoniam
f '^^'^s n '^^Muic fiU^ r'' < ''''^ '"^^ vchcmcntcr malum fincm pcruc. ^!^X(i|^?^*^-EiquonII J;?.f^b^ iii"nt,ficut dcntcs,quum cis apponitur (hipc-
fa^^iuum, <Sc forraflcquidcmbibcrcctiam crit nielius in hmoi,ficut bibcrc , quod flupcfaciat proptcr dolorcm oculi , quoniam cx hoc minormalitiaproucnitocuIo,quamut'"[intc- b ciieofiac rius ponatur.] Etfortaflc facilc crit corrigcre cohol. " malitiam,qua; cx potu alijs accidit mcmbris:iQ, co autem, quod cft ficut coiica , magiiificatur
%lia[^maiacn?''''^"^^^? Lfluxa] iaciut, rr^^taucrK ^^^'^'^'^a: mollitcr rcfoluut,
%r> ,^^^'av 11 ^ fcmcnlini,<Sc mclilo- C ?s r^s • ^^^^^^'-1 & amygdalx
V>^o a ' ' P"«^o gradu calida A pro ^^^^Mi ^'^m ca glutinandi potetia, i^^^noruA amylumA ccruikA
2 34 Liber primus. .
malus finisjquonlam matfcpiam augmcntat fri accidit oppilatio,<5c ^^^^^r',^*'^''*"^^'^^!^]"^^^^^^^
gus,& congelationem, 6c clauiuram. Amplius la ioncm prius , dcindcfcbrcm, oc i ^^^^
Ihipctacicntia picrunque ledant dolorcm, pro ccflarium fucrit oppiladone '^^'-'^'''^^^.^'[jiflius
ptcrca 9 dormirc faciiit, quoniam fomnus cft in quo aliqua exiftit ^ jj^onis^' *
vna ex caulis ipfius fcdationis doloris , & pro- dc fcbic,6c mcdicamu r quidcm LP ,^|^j^^^ust!^
prie quando cum co facta fuerit famcs , & in poftcmajcu dcficcatiu is^, & non ^^^\^^-^^ ^^^o-^
dolore matcriali. Et ftupefacicntia quidem co ftbrc,quoniam impoilToilc cft ivt ^^^^^j^^quid^
poftta.quorum foaiaidincs alie debilitat mc- ucatur caula ipfius rcmancntc: & c j^qcu^^
clicinje,ficut ti-icriaca,runc magis (ccura,qucm cius fanatio cft cxficcatio, qu:e ^^iwii] , admodum pliilonium,& trochifci quib.nomc lo tum facit.Tcrtia vcro quum tucri '"^^^,^^11^^^
t dumton. pQj^,^^^- itcrnarijircdcorumftupcfartiocft dc cadequamaior folicitudo "^|}^
bilioi-.quod autcx eis cft rcccns,maioris cft ftu coniugatur fynochus & paralyhs • ^^^^-^-^idOi
pcfactionis: 6c in antiquo fcrc nuUacft ftupcfa .n.fynochum cxtingucndo,6c phic ^^^^^^^ad
n F. mmedio <^^o.6c ''fquod cft mcdium^mcdiu.] 6c ex dolo & dcparalyfi non curabimus. Quu ^.^^^^^ionc
c.i ert medio, vib.quidcAlui funt multa: fortaudinis, 6c llint tudo , & accidcns coniunguntur : .^^^^.juc
cnwy, ad mcdicandum facilcs in quibuidam horis , cgritudinis incipiemus,6: U acciac^^^ ^ ^^^-0
funt licut dolorcsvcntofi.quoniam quandoq-, rit:tunc accidcntis curam ^''•^^■''S ^^^'-j^ coli^^'^.^
fcdatur,6c futlicit vtfuper cos aqua calidaeua dincm non confidcrabimu.s:licut
cuctur:vcruntamcn in hoc timor cxiftit; unde mus ftupcfacicntia propterca ut a ^^^^jiiiieft ab co tibi caucrc dcbcs, quonia plcrunq^ caufa 10 tudo rcmoucatur,licct ipli colica; |^^^^j.jaitjus
erit apoftcma,(Sc cxiftimabitur,q7 fit vcntolitas. tum faciat.Et cum hoc q^^i^^^i^^^^l.^j. jiomach^ V,
& fi fortalfe fada fucrit ci cmbrocha cx aqua b [quod facerc dcbcbamus ] pi^<^>P ^^^^^^qui pif jf*
calida,6c prccipue in fui principio,ci aftcrt ma dcbiiitatCjaut proptcr ycntris ^^^^^^^^l^j^^.Hf-l^'^'
gnum malum Ht pr ctcr hoc quandoq^ impc,di ccftit.-aut proptcr pra:fcntcm "*^.""^^'^^^jj/](5c ii^'^
rncntum vcntoloctficit,quum vctofitatcm re- doquc non tardanuis,fcd c[opcrriUi J ^di' ^
folucrc non potcrit, <5c in quantitate ipfius fpa totam rcmoucmus caulam , ^^^^^^,!^|jii)iuiil^^''
tii augmctum facict.&: vaporationcs ct funt cx nc ipafmi non cnim totu ni '■J,.j j^^^s, ^^^^^
niedicationib.vcntofitatum . & cx cis quidcm rnorcm,immo cx co aliquid auiu ^^^^^j^^oiC^^
o B. eft Um . riiclior cft,cu qua eft id quod " [cxficcat,]ficut fum fpafmofus rcmoucat motus,a^ iniliumrnifi in mcbro fucritquod illud tolcra 5^ rcfoluatnaturalcm .
rc non valct,ficut oculus.Fiat crgo tuc vapora- aj eS'
tio cum pannis . Ex vaporationib.ctiam lunt, /4 NNOTATJOJy
' quxcum olcocalcfadoftut, <3ccxvaporationi -j.metl- - ,
bus quidem fortib.cft,ut oroborum farina cu Jn compHcntis affe&ibus docct
aceto coquatur, 3c poftca (lccctur,6c fiat cx co mnm quidan fpetiandum efe,a quo ^^^""'-^' ^0Of^^''^
vaporatio.6c minor caufa ea c,ut furfur coqua gro impcndere uidcatur.fecundo quid W ^iifinoi^' f-t
tur iicut lioc.Salis aut vapo r cft pungit iuus:fcd neat,terno f4£ fanari ante alia pofmti ^ i^luriif^^!, '
milij cft mcUor,& dcbuior. 6c pieruqjetfit va- que uhi aquopiamaffeBunon ^^'^^^"^'^^^S •.^^^jj;/^'^^''^
p B. vfcfiei poratiocx aqua in ^ D^afc]po(ita,qu^^ eft incolu quod urget primum curantis confdum t^^^^^r^^^^
inis&leuis:redopcrationecfticict, quanomi-^ Fbialiudefficiens efl.aliudquod ab ^ncet,^'^^^
iiauimus,fi illud non fucrit obteruatum.Veto fafpeaanda.Atubi curari hoc antcillud ^.^ ^^.,iidef^_\
licetcumigncfunt iftiusmodi, 6c funtforrcs qHodordodiBatye!irefpicicndum.<iA^^^^^^^^^^^^
in fcd ando dolorem vcntoftim , 6c fi cas itcrfi rationis confilio, quod ab urgente inmM
adhibucris,dolor pcnitus dcftructur. V crunta do perpendcnda eH. Eatriplex eH:^^^^^ ^^'^ Acc0^ %
nicn plcrunquc ex cis accidit illud,quod proue nispr^flantiafpeaaturyalia qu^ ^■'^^'■f'^\ iMf^''(ji
nitcxco,quod diximus.Ex fcdantibusprctcrca tia.& tertia prfJer has, qu^ (^^^ ft-^'-^^^!!^^
dolorem ,eft mollitcr longotcmpore inccdc- pus gubemat.ccftimatur.Jn eouero '^^^^^
rc:proptcr illud, quod in ipto cxiftit ex uirtu- ratione imtur.animaducrtendnm cft,q'i^^ .elif^^ %
« B.Uxa. tefacicndi^[fluxa.]6cfimilitcradipcsfubtilcs hiter fe conmmta funt.augereautgW'^^'^^ ^^^iccf^^
nori,6colca,quxnominauimus,6c dulciscan- qu^rurfusabeouclgignantur.ud '^'^^^''^
tilcna,6c propric quum ex ca prouocatur fom ^o uero^Guod ordo pr^cribit, quid ^^^J ' ^^^.f^'
nus,.^ occupari 1 n co , quod gaudium cl^cit; ^um auoM quid pofl quidjMripop-^'
doloris uchcmcntiam icdat . ^^^^^^^^^ j-^ .
Qli quantitas huius noftri ^^]^^]], ac^p''!jrC
OVum multx coniunguntur «gritudincs, O diofi dc principijs uniucrlaii^ ^^^^^ )aP abcaincipcredebcmus, inquavnaharu mcdicinalis fufficicns.Dcinccpsa ji,iC
triumproprictatum cxiftit;. Vnaearumeft,^p nius, utdefimplicibus mcdiciu|Si ^^jjcn\U
aliafanarinon potcft, antcquamipfaianctur^ ponamus,fi dcus uolucrit.6c ipi^ i . jnUJ^^ ficut apoftcma.6c v lc us quum coniunguntur iuuabit,cui fint gratcs fccun^i^^*^ ^
medicamur cnim apoftcma,donec complexio biles mifericordias . nis malitia,qux cu co ucnit,rcmoueatur:abfq;
cuiusianationculcuslanarinonpoteft:poftca . . j^^c^ici^
mcdicamur vlcus.6c fccundacarum eft , quum finis Ubriprimi Canonis m una egritudo caufa fucrit altcrius^-ficut ^uum principis Auiccnn*-
5 K.Mnafd 34 »^/ocj d<$ A. Mfefani 1 y
54 68
^^^EX SECVNDI IIB.
CAN. PRINCIPIS AVIC.
.j^j,^„, ^ j
Alfciha 66 { Alfecha66s ^lshathar Althea
2 ^lthamaraet 2 } 3i sAlumen 70 A/«/ir» ip K.^l^s^crfeth II ip A. Aw/,/e.^^i 128 Ambra6i ^ P »x£meay 61/ mygdala 5
19 W3///I W d O A f«^.7//6* I $
29 A.^mgnilam
3 ^mirberis 54 A.,^mrharis 77 amomum
^ 9 amimdi 1 3 * anacardus 4^ anagalis
19 A.andachuchi 7^1 A.. andrucharum 19 A. andrufulutn ^3 methum \6 ^'^nfhac
<J''^i^haib ^^'V ^'''fl^'' <11yf^r A.angiara
'iJS-m"""''^^^ A.mf.n ^Ja^^^^^A^c ^*'^ antimonium
' 80
15 1
I c
5i 8
38 38 71 119 119
A. angiedan p anifum i 9 19
V 599 ^rpi/^^w 56 aphodilus y6
alh^ratan aranea cLrhor maria arbor crmicum ^ ^ A. arbutilon A.ardachiafi 7^1 A.ardafic.
^ ^ ardifrigi ^54 A.ardubrid
11 597 I20
'^O'^ ^'"^^^cbaahari
'^/^/».;? ^ ^'^romaticu
vf/p '^^'^rf 5 1 arCenicum
'^//oc/T A.arsfmear^j^i
-"^^^^^ *79 ^r««./a
A. afaba hermes 74 A.ajabafafia A.afcanchur '32 A.^/,/,i/
64 69
73 29
28 18
• argentmn uiuim argentum argialefus Ip 4r(/i«(/ j6» ^'drendbrend ^6 aribut^f A.aridbuid ^6 armach 2 1 A.armach 2 397 395 80
50 575
4/?^ 533 209 208
5^7 602
A. asfknach 604 A.asfidegi 12J A»affach 8 affarum /rye/f»; 2f ^//««1 afius A.afne 720 afjfaragus 611 a^hoddus yj A.afiuan 722 A. afiarach Soo A.aHachudes 60l A. afiergar i o
aUerga^xi \o afiirgar afieratticus 2y ata A. athamaraet 2 }
atarathic . id A. atemed atramentum atratifus a
A.athie6Sj A.atrugi 120 A.atrungi 12O
Part 91
<f/i«»t^ :j9 athiuth A.athmaih A. athmuth 5
A. ^irwif 3
A.auachfus A.aucchifus AuclUna A.aumali auncula muris 1
4«r«w 78 ^«/^i^ A. a%adarache 1
axadaraeth 1
45;«/«m 5
A. l*A//e/« 108 A. O Babunegi 122 A. Bachaie 245 A . Bachele alhanicha 542 A. Bachele alicmanie 525 A.T^acheleiudie 535 A. Badauard A.^Badarengiue A.Badarugi 105 A. Badarumbe ' A.Baid ^za Baheke 102 'Balaufiia 1 1 ^
Balfamum A. J54//^» 84 A. :24« 8 'Barafican 110 tS4r/;<t /;irt:i«4 115 A.Bafial 123 A. ^^iyJ^/ 45;ir 125 'Batheca A.^Bathiech A.Bath 42 A.^Baul 725 Baurach 'Baurach kebuli g6 Bdelium i\6 'Beblegi^^ 'Bebilifi 108 A. Bcdaru?jgi 105 A.Bedarmgme A.Bedasfan. ilo Bedeoard 8 j
A.Bedeniian 455
Bederenxegum A.j5c/V 52« ^ff» 8y A.^Bcheremigi ^7 A.Beladur A.^Bclbus 88 A.-Se/ 9^ A.^BcHlege 94 Bclirui A.Bdha 90 A.^Bdmu 107 A.Bduth 286 A.Btngi ^57 A.Bengekcfl 263 ^f» A.Bcnatuardan jop A.^BengiecheH Beneeguaridem 1 op 'Benefefegi 724 A. Berangiafef Berengefif S6 A. Berengefef "Berehemigi A.Berfaufen lo^ Bcrtamkj 106 A. Befd 1 24 A.Bcsbafe 456 A.^Shemen 8j A.Bharhaiuan 508 A.Cheramegi
A.Bhehar loO A. to^/i J44 'Beficguafem loj A."Besf^igi ud%esbaigi J4| A. ISf/Tfr A. 'Bcthbatth j 1
Beusderbendium 1 1 A.Be^xach 607 A.'^i?r;(cr c/^er^» 6 otf A. J?eq;<ir chatune uel chatuna 541 ^i/;4r 100 Bilomon 1O7 A.Bichie i02 'SifW 1 1 A. 5w 5
A.bifmushuha 501 bitumen iud.ucum 118 />/4ffe biT^ntie 8 A.branch chebuU ^6 A. buard chabuU 9 bugetis 8,9 A. ^«/ 9^ ^»«/^«5 88 ^«/^ huchida A.huchifa A.buianes A.bunch 5)1 hunchum A.bunduch hufderbendi 1 1 i
huffurum butyrum I14 butyrumrecens I17 hutyrum non recens 1 1 4«//ri lOi A^buffir loi huTSiden A.hu%aidan A-buxjdan A./^^begi 186 \^ C<xi/«r 1
C4/.t/» I89
Ca!amus aromaticusi6 1.
Calt i8p CalcAnd
Calx 148 C<imhll
* /
1 2,2
C/iYn/il iu.n
Chatn fplthcos
I ^ S
^.Cdnab 1 74 Canahs
Canccr flHutalis
Canccr 'fnXYinus
canis 1^5 cantaris
A'Capillus ueneris
capdlus afgul
caro 146 carui
I A,
Itilf ittlfffUf/lllfitr
* ^
CUYYLHtJ VHf flftvv
cafia Hi^neA
cafia fifiula
cataf 178 catalul
cathimum kurcis
cauda equi
cepe U5 c^pe a%ir
cera 19? cerufa
A.chaiar fandar
A.chaiiduniun 100
A.cbalef 6^^
A-caledfiun 200
A.cham^dryus 1:^6
A.chamafitus 1
A.cbamir 285
A.chanaberi 172
A.chanbil 167
A.canthi j6 A> cbanach aldib
A.chanatb alnemer 68 J
A.chanafes 685
A.cbane ^ip
cbaratin 20^
A.charbcch afued 241
A.charha 17^
A.charcfs ^6
A.charbech abiad 24?
A.charnub 198
A.cborchumhama 106
cbarta 177
A.charthan 16$
A.cbarthas 277 A.cb^u 449 A.cbafab 6j Achafus
A.chorchumani 166
A. charc albayn 5
A.cbas alhomar 450
A.chafcas 571
A. f /^^ /? <w altaleh 7 5
A.cbaft alcheb 7 1
A-chafihe 717
A-chuxef 7 1
Acba^i 165
A'Chnferudar j p6
A'Chafurudar 196
A.chayrbua, 2^14
A.cbat.ts 3 5 di
A-catbmi j)
A.cbauch 571
A.catbran 164
A.cbaulcngian 321
A.cheferaliheud \ 1
A.cbefluth IJ9
A.chetha j
c/?i^r4» 1
chimolia . 175
A.chimulia, 17^
A.chityra 2
A.chimiaaldhab 16H
A-chimi alfhda 169
A.chobr^ 57 j
Af chonder 53 j
A.choron i%i
A.cholchotar \j i A.chotaf
AfChryfomiU j^y
A-chryfolochana 1 5
A.chuanas 7^7
A.chubabe 138
A^mchi ^85
A.chundes fin
h.cburdel 681
A. cbufipare albir 103 aVcr 1 52 cidonium 1^6
cinis j 9
cmnamomum 1
cim^w no
climiaauri 168
c/iww argenti 169
coagulum 1 1
cob%baguc 1
cokium 1 8 co/iZ 207 colcotar 171
coloquintida 1 3 [
columba i ^ j
cordumeni 160
coriandrum 144
f orw« I S
co^wj i<j5 cor 191
coturnix 154
c;oc/<5 150 crocus bortulanus 157
cro^row^t 16^
cubebc i ,^ c«c«/?i 18^ cuber^ 199
Part 92
cucurbita 179
cucumer 180 cucumcr afininus 181
A.cw//» 189
colcafia .ij6
cundes 157
cupreffus 1 5 o
c«mt /5 185
curdumeni i^'0
cwjfTa/» aldarira 1 6 cufcute I J9 c«j?«J 1
cydonium 156
cyminum 1
cyperus 146
A. I 227
A. U Dd^ 225
A. I>^(/i 2 1 ^
A.Dafda 596
A. ^rtwe/' rf/c/><ii/ 2 o
A. Darariba 206
A.Darchfie 225
A. Darcfene 222
'Darirhe 21*
A. Azrire
A.Darfeni 128
"Darfcifcahan 2 1
A.T)arfi]haan 212 A^Daxfulful 59S-^M5B A.Tiaru 45 I ^.X)c^i 550
A.Debach 72^
A. 'Z)c/;e^
Dciw</<ir A. Demag
Dedikifa A. Dcmiran
218 78 217 Ji9
219 219 225
A. Pc>» albachum 6 0$
j.DhanU^^-^^^^^ll^ j Dheme^i
Dig ti hcrmetis
Dinaruie yi. qyiudar j.Dcrdar yi, Dochan
Draganturrt J.Dud
J.Duchu aiS^^ D//r^^
A.Durdi Durungf ^
A' ^^''^'''^\,n, j,Dmrn^'^^'^^^^
JD ^^^^^'^^
^//'«^ . y Elkborusnif
A. £ndabA
£riciiiS A.Erugof^r^ A.Es
facailrf'^ A. Fada Eagaie fagam^ ^.EagM^^ Eagara Eaol
A./sr ^,Farbiurri
Earfa^ ^
A.Earff Fafeoli A.Eaf^^^ A.Eaferfi^
2:0 jir
iJ4 ^1
j»i j4^
cap. ij^
561 A.ganthUna 1^4 gentum 260 gepfin
27 z A. giaw^methel 2 8 I A. ^wtt:;^; aharfe
237 A. giau-]^ alhend
a?7 A, giciu^i feru
285 A . kanden
252 A. giaw^Q ban
277 A. ^i<i«c(i
MreCin^^'^'^'''^^9 A. gia:^i adiuch
270 A.giade 275 A.^i.i«r« a5« A.giarfluuialis ^^^•&2Ho A.giargir 264 A.giaufiy 246 A.giehen 27*5 A.^it'/(/ 249 A.gielenar 254 gielbehcnech ^57 gitlbhenech 248 A.gicduar 279 A^giemar 2jp A.gicnfefram »50 A.genaha ^« 1^1 A. giendedcfiar 581 A. gicndioideilar »79 A.giebfin 158 A.^icf 557 A.giefiafiid 559 A.gierad A.giefus 262 A.^ic^^izy 256 gilhenec »^7 ^'giuben 267 A.giumeiri 267 • 247
J T 2 ^//^-W
gufume 288 A.guffune $2$ gyps 288 i-l^afce
511 A. jri //^wy&^
2pi K.Haafis 294 A.Habiran 509 K Habitran 508 A.Habaljan 507 A.Habalgar 50 > A.Habalrelem 505 ^'Habalfenne 50 f A.Hababiil 50^ A.//d^ alfenubar J02 K-Hxbalthadcra 296 K.Hat hanhara 545 K.Harcharah A.Hedad A.Hadcs A.Hadam A.Hadid A.Hafiis ^^6 A. Hagiar aUheud n 3 A./Jagiaralmeicne 289 A .Hagiar alfefengi 289 ^'Hagiar lebenieuellcbeni
^ j p j4.Hagiar alchaa
a p ^ ^.Hagiar almefen
45 ^yf.Hagiaralagi
126 ^.Hagiar alhafali
1x6 «^. Hagiar aUhumar
290 -^'Hagiar alhaheft 596
5<^2 5'
541 250
handac0cha ^.hand chuchi A. hantha harba.um ^40 -^'W^r^^S.y^.W/^^^jo 3 51 ^-harbe harbe 3^0 ^.harachuelharc ^55 ^02 ^'hardum 40« 50 3 hareoman 504 ^<?rw2<r / j 5 8 A. 5 lo
J29 127
507 harfafum
^06 A.harfef
^08 hartanita
310 A.haruch fahagm
j s 5 ^ .harthanithi
654 ^.hartanitha
5 99 ^.haffa alrhai
^6 Dafeck,
|j6 j4.hafech
340 540 62 726
<^2 62
754 ^37
^4j ^.;?tf/f<f 34 j 348 497 157
407 408 409 4io
/:/<z^i<ir yaic/;<Zi «f/ jAei.
. //ii^i^ir ^i/rwc/ji «f/ 4/rk 4W
286 127
3 1 S hafafum 402 ^h.ijfel 40^ y^.hasfor 404 j^.hafiar
^.hafis al^^egidgi
haurum romanum A.haurum rumi
haurum A. haur haufur haufegi A.harcvzi 161 /74^^ 347: 412 hearfclus hejren heiren 4 ' 4 heiufkrichum
B5% 355 ?44 54^ 54i 549 549 555 554
294 A.Hagiar alhaie
^.Hagiariethfu bal^aitucl A. heiufifi'idas bali^air
560 A.Hagiariesb 4,5 186 ^/«^ffn J14 A.Haguiralhafechefe 417 gr.%men A.Hagiararmcni 41 g
^''^•^•«r/i/v o '^•^^'^««"^^^'^^^^'^^f^ 509 ^.Haialhakm 615 ^vf/ej / f-zsS granumalkilkil 309 A.Haie6i6 ^.Heliiegi^K^ M4 A.granumalmenfem 305 ^.Hilxun 2oi granum almifiem ^.Halch alanbat 6b8
305 A.Halch
SO7 A.Haleich jgo 104 ^.H^/ri/ A.heufifiides \Z\ ^'^;^{^l^^^9A.halbe2Si A.heufilus
i4^ hc%eriafcen
5 »5 granum anefcen 5^4 granumafymne 524 A. gY^num axclem granum ban granumhen granum lauri granum nil granum phii graxum uiride granatum guadai gu.^refcen guanl
henfifiides herba iudaica herba uitri herbum hcrmoda&ylus hernue^ A. herthaman
heUdeen A.heHehdehen
519 515 ' 527
524 296 45r 207 80
5 290
28-; ^«7
302 505
508 510 520 301
Halihihm ^.Halebi A.Haltit A.Haltit ^.Haman ^.Hamana A.Hamad
3^6 A.he^argiefan
339 hirundo
53 Folusiamena 133 hoc caufam repetitum in
52 cap. $16
54 A.holbe
25S 353 555 55» 611
3i^ 3^9 344 551 55» 333 551 555 555 35i 554 550 550 556 255
Part 93
299 A.hamesi^z A.hana 51 A.homar
5«fJ ^.harnhar
guafmcton hoc capituUm A.hambed
c H rcpctitum in capitu yi.hand
^^7 ^.hanab
guafmcim 197 A.haneb alphalcb
guhcKi 311 ^,/,^„^/,
giirnmi 317 A.hanchebut
545 ^tyirfinminis
742 i /.i(!;ro/
569 A./abruba
6$^ yl.Jentum
7^5 A.fcmhut 6^ fefiis
35^ 55 528 3O1 S66 366 311 312 36z tAJethuhi,
KAethuhct ^ . 4^9 Jd quo aum adhmt 567
A.Jnfkrathdh 364
A.Jnfatabes 5<»5
JnterfeBor adeib ^70
Interfecior aldib 370
JnterfeBor tanis 3 7
Jperlcon 5^5
/reo5 9 5
Jfopus humida $6^
Jfopus fnca 3 ^ ^
Jimbe 36)
fumar 3
K.Jumir fiuuidis 361
Jimcini 3^^
Jimiperus . 3^^
Jufqiiiamiim 3
h.^Xr ^har 142
h.lS^JCabd 234
kiaraha ^^o-A.Lhab K imolea de hoc i« 1 7 5 A .Lhabeharharie
■ Kdi A.JCarauia JCarabe AKarm
Kar,ne7^i\ A.Karmeteuh- A.Karmedanex • Karon ,;• Karui AKarumb A.Kafcm A.Kaxiiam A.Keba be Kebikcfigi Kehcnxkefenx, Keifm A.Keiken
Keikhen , Kekcngi A.Kckenegi A.Kelb A.Kamafithus A.Kema A.Kemadryus A.Kemalium Kemefir . A.Kernafcir Kemclium A.Kemetri A.JCemun A.Ken}{erx^d . Kenkei^red A.Kers A.JCerfane
Kerfearomaticum A.KerfealcarHnfcl^ Kcrfe iinnamoyra A.kcrfedarfmi A.KcHberkeB A.Keflengi A. Kefuth A.ketad keted
keufeiigncn hjeru
393 140
37i $7i
3H »41 14?
3^^ 138
376 587 3^5 390 390 3 377 »45 i?5
581 581 374 549 140
■378 378 73^
3S8 388 389 389 379 387 139
383 6io
JCottum A.JCothen A.ku^ie A.Kundes A.Kurat Ak^rktthen K.k^irket
J)e hoc in capitulo
knfcle A-kifl^
kjinberkufli K.kl^xbara. K.kuzibara . K.hsxjhcnden kji^xkscnden Ac Lacca J^accrtus La&imiupt La&uca
Laclucaafmi 450 K.Lahaie,
Lampas alcutruh ^ JL,ana
Lapkiudaicus ■ . Lffpis ueftce r I^apis fpongie Lapislafleus Lapi{ molaris
382 391 39« 577 *n 54« 378 378 378 374 374 379 144 .i4'4
V 400 4.30 449 1:9 433 44? 447 ^oi
405 40^
i« qnoacuitur 407
Lapisalagi 408
. ^z//;iz/i 40S)
K.Lapis alhafaU 409
Z^pi; //iwe 410
Lupis femeitus 411
nigrorum 4 1 Iy.i/?i5 afrogion
Lapis ferpentis 4 1
A--^/ww K-Lhjie altis Licium Liimm Liminium Limacia K.Limunium Lingua Lingua arietis Linguaauis Jjmgua bouis Liquiritia Locuflji longumpiper K'lubia . ^^lubue Kf.kch
lucharides A hdchardis : luf
lufaha ( liihabat harharica , lupinus
lutum figdlaturit lutum
lutum armemm lutuyn farnium l^itu quod coyneditur 42? lutummuHicis 424 lutumcreiuum 425 lutum chimolea 416 lutumuitis 427 lutummagra 418 K.lutum almagara 428
^'W^ A. iVl 1 1<5
Macis 456
3(?7 61
4H 146
15 399 444 441
40 c 441 438 437 4?5 436
398 253
439 439
4iO ^60 454
4'9 410
41 i
medulla K.medad A.mcha
K.mchexeheregi rnehembethene
rncifce 4^^ A.rnelha
meiilotum , meiif^a
mclguach ^^^^'
46'4 481
41? K.rJMagnathis
i^api^ ^/<i extinguitur in
oleo 415
Z.aj:ij anefeh 5 1 <5
K'Lapisiesb 416
Z^apii alefekjfa 417
A • L^t//ij alhafcchcfe 4 1
armcnus 4 1
Laudanum 430
K.Ledan 450
Laurus 452
K.LauTi 5
K.LaTiuard J57 A.Z>e//e» A.Z.eWa&
Lehibach K.Lehui 43 l
Zep«5 fylueMs
Lepu^ marinus K.Lcfan ALefm alafafir K.J^cfm ahhaur A.LcJlinalhamd
Magncs (J^f.igncfia CMagra Mahaleb A.Mahendane A. MaheiT^hera CMaiorana Malua Maluchia MammilU A.Marniran K.Mamithe CM.mdragora
471 473
479 481 4S8 474 199
7;o 487 478 460
K.meUiha K-meiiha
mcnta K.nicrara K.rneran K-rnerxamd K.mcrdafcngi
merdefcn^ mefcatramcfi^
Amcfih K.mcfmes
mcxcrion' K.mhapit . . A.mibatthtegi A.miha mitus A.mifmis ^ A.miuhe%^^Sf A. moch A-mor
mochel A.morgiA^ morum mH 4^? mulu*^^^^ mun muim^
mHri mus
muf^ mufiur^ mufihus
48i j54 4^^4
733 433
KMan 490 ^-^««^490 A.w^«'^f
Marchafita 47 *
A.marmahaus . 466
Part 94
-^" 44^> A.morfangius 474.
454 w.irof/j 481 395 maru
397 maruth 465 4? 8 20 w.i/t/ 49
43 5 maBx^ 4^^
4?6 K.m:fioche ^62
437 A.mawzi 49^
^^^^^ j!^. jSJachal
K.ISlcLch^^^ j^aham
511 5'7 518 5i8 5io
514 31? 51$ 515 5r<5 51»
5*7 520 J20 60 625 60 514
55S 51? 516 555 519 5«9 525
^«^502 505 504 505 50J 5op 507 508 559 535 526
550 551 5^2
5^7 5^9 554 558 556
528 551
550 546
Teonit Pcrfua Petrolcum Tetroftlmum
Pes conmnus Plnus Piper
Plper aqua Piper Longu 5^8 Pira
Pyrethrum ^ifces Pix
Polypodium Polium Poma Porrum l^ortulaca Prafnim Pvuna PfyUium "Pulrno *Pupilla oculi
Qujnque folium
RAchamat %^i:hamc Rahadat A.Rahade A.T^ithane
Ramech A.Ramcr Rana R^iphanus A.%afen Rafas A.T^the
Ratienegi A.l^tinegi . A:I(athiaha A.Ruthbe Ratuba A.%cijtend Rehithe A.%egiel algierad A.Regicl algerab %:j)an
%fj)an falamonica %nhen Rencs
l^ubarbaruin A.Rhai alhamax^ ^'"Rhai alaiel
RiUes A.T^lhe A.T^mn A.^R^jcnfuliman
Rob 578 A.Rcman Rofa
Rubca tin5Ioi-um Ruhus %iiiien
J62 %uta 572 A^Abun 5 2 A.\^ Sabar 560 Sachmunin
567 Sacundulion
568 A.Sada alhadid 5ft5 A-Sadaf 5 5 7 Sadar 5 59 A.Sadencgi
.^^558 A.Sadegi 549 A.Sadusan 5 55 A.Safargel 5 54 Safid 5 47 ASafidasfeni 545 A.Safhrahum 545 Safurruhun 564 A Sdfsas 548 A.Saham 542 Sahane 5^1 A.Sahetcregi 540 ^.i^L^i/^ ; 54^ A.Sulihacha 569 ^u/iwtf 564 Sal
Sul ammoniacHt 574 A.i-^f/c/;
Sulix 589 A.Samag 5,^9 Sambucus 591 A.Samahras
591 A.Sambactis iafmin
594 Sandaraca
586 A.Sandarus 192 Sandahis 1^6 A.Sandali 582 A.Sananich 2 Sanguis draconis 5 90 Sanguis
584 ^y^i/^o
587 Sarathan bhari 587 A.Sarthannheri
592 A.Sarathan nheri
595 «y^WAT 5P5 Sarchanuchari
585 Sarcocolla 594 A.Sarmach
567 ^4r/2ir
568 i^^z/^/ 5 8 j iy^iwic 585 Scammonea 592 A,sahanchur 577 Scarabeus 585 565
565 Sceilem 588 Scebram
569 Scenefchic 585 iS^t rr//i» 585 .Jt i^i^r 572 Ascihx 584 A.SchMiun 520 ^tori^i
579 A.Scuhifendrium 60^,677 <557 A.JfA '^'^
<56 A.Sceb€C
6 i 5 Sebeslen <>49 A.SehcHan
258 .yer^f;// 557 A.^c<:/? ^5 1 A.Sechbinegi 241 ASecudes
259 A-Sedah 6^1 Sedar 1 5 6 Sedeguaram 65O A.fegiar albach 650 A.fcgiar mariem 6 $9 A.Jegiel ^59 fchemenigi 661 fehcdengi
7 2 fcifzron ^ 5 8 fcitaragi aS2 A.fclgemuel feUicm 66 X A.Jilach alhaie^ 1)5 A.felhafe
60J.&61I A.fcman <5i4 A fcmani
626 A.femha 6^3 A.Semech 684 A.femen S 1 7 jewcn /ini 6 1 9 /fw/?cr «iff4 646 fcmabras 119 A.femfem
627 femurion
627 A.fcnhel
656 A.fenubATf 6)6 fenchar 6-^6 fcngiar
609 A*fi^^(^f^^
610 A'fcragi alcutrub
657 A-fcrangi alcutrub 152 fcrapinum 151 ferratura 151 A.fcrbin
628 A.ferengi 1 5 1 A./r« 599 ferpens 1 5 j A.fefalius
660 A.feuche alheida
661 A .feuche althendie A.fcuchemaparie
6^5 A.shad 644 A'shar
685 A.5/;<tt/ 668 A.sbali uelshaali
666 A.firalgul 66) A.shathar 6ji A.shedanegi 6j6 A.shemanegi 675 /t/rf
667 A.j?r 666 finapis 649 //rew^i
686 //ff/eo5 654 A-fifarun
576 Scorpiones
581 ^6 olopendria So^.et^^j fifamum
580 Scordeon A.fitharegi
J^i A.Scordem 6^0 yl.fiun
71 64 y
64 j
677 57P
6or 66^
659 664 674 651 698
646 64«
65i.c^ 646
ip.^6^^7 628 441 44J
656 62 j
150 616
<55? 67«
^79 680 149
'95 558 658 194
5.H 665 671
64J 640
681 654
659 648 664
SoUtrum forditlcs
fpina albtk ^inu iuduica Ipina cgyptia. fpinaccbia fplen
fpollum firfentlf fpodium fpongia maris fpuma mm$
6 12 A,
6yS 66q
A. ^HahafiY 1 '
Tbaleb A, Thaal Talk ' Talifafkr Tamayifi(4S Tamarindi Temhul A. Tenmhahari A. Tarmus 6ii A.T^rcon 6oi h-Tarchun 6 1 j T^raxacon
fquilla ^9^.&6sx A.Tarafacun fquinantum 5 98 Tarathit
fiaphifagri^ 6z2 fiercHS 6 1
fiercus animalium 60H flachados 60
fiincHs 605.^644 fiorax 6k)0 ftorax 62^ flranguUtor adib 682 flrangulator leopardi <5S
fuchaha /i.fuchar /ijucharalhufler A.fuchahii
fucaran ^.fucharam
fuchutum Ji.fuchutum
fudor J^.fuich h^fulan fulcn
fumium /i.fumurion
jA.funixi fi.furengian
Tarifilon Tafmarach Tenub Terehinthina Tereniahin Tefifie TeHudo
Tefliculus uulpis Tesiiculus canis Ss^ TesliLulus 67 i Tesia 7^5 A.Thaleb 756 A'Tharathit 6t% A'Thalk 66^ A.Thalifkr 669 A.Tharfe 6 77 A.Tharihaan 6\i A.Thafiifia 641 Thalium 655 A.Thefal 647 A.Thefmirach 629 Thcil 6% 9 A.Thelgi 62Q A.Thil 6^2 A.Thincar 640 A'Thum 5^.^651 A.Thimfa 521- Thymum 5*4 A.Thumnn iJi A.Tin 4r5 Tinca
6ij 45P ^18
69^ 691 (><j9 707
225 448 6%9 6S9 690 690 69^ 69 S
701 7^9 702 70J 698
7X9 7^8 691 69J 694 6^1 695 714 719 204 7OJ 7»J
7^3 704
74 706 711 7ii 285 704
T/V; machtum
Thin armenl Thin famns Thin almacul
Part 95
42O 421 422 4^3
Thinachrites 415
Thin chimulid 4*^
Thinalcharin 4^7
Thinalmagara 4*^
Tri 683
A.Trungihin 7O1
A. Trungian 9^
Tuhel 7» ^
TuherA 696
Tuderi 7OO
A.Tufiiha 570
r«r/;ir 709
r«r/?e 710
A.r«r// 7»°
A.Tuthia 7^3
Tutia 7^^
A. \re>/ra 57^
V 740
A.Vdua ZOi
Vehuen 721
Vene tinflorum 736 Fcntcr 731 Ventrel 7 iS
Vermls 727
Vefpertilio 719
A.Fgi 46 l^io/d 724
Virgapcifioris 734 726 l^im 732
444 TinUur^ 697 Tinfa 706
A. Z;rM rriw4
A. rre/d»
A. rrf / rrrif4
Vfnee Vfnen Vua
Vua pafa
729 735
74i.cJr7i7 298
7^5 299 ^oo
297 72O 712 755
Vxifur Xyloaloes
A. ^^^^ j^.Zaibach
A. X^^^"^» ^d/;4r/« ^^ic^^/^'^^'
A. Zaraucnd Zamahuv»
A. Zarneb .
Zatar A.Zebel
Zebddrori^^ A. Zehd
Zeduar A. Zheralnr}^
A. Zeng^'\,
Zerider^'\ ^,Zcnnd<^'^'
Zihib A.Zhere
Ztn^^<0 ,Zin'U^'^ Zin%^^^ Ziid^ , Zuf^^^
, Zuri*J^^l
7'' 7"!
4^ 4ti
4^ %
4nti %
\ %
7(1 !»
"5 »4»
^NrJEX MEDICAM; S/MPL. ALIVS HECENS ADDITVS.
^^P'Z Butymm cap.l i^.cJr 115
^'^/'•77 Crfrfwz^t cap. t68.& 1 cap. I
^^'ip.t^ Calamu^ aromatkus ca.i6i
c^p.72 Calcanthtm ^^P-iQ^ Calx
ChamcUon ^^/^•248 CamphoYA '^P'2SS Cancerfluuidis ^^P- M 5 C ^«6 er maritlmns
<^<^P'Ho Cannabis
^^P-J^ cannabisfemen
^'^P-H cantharides
^^/^•'^6 cardamomim
^"^P-l^ carduus
^^P'70 caro
^"^P- i^ canhamus
cap.i.^ canhamuslndus
"^^^474 (arui
'^^P-^i caf(us
'^«/'•58 cafu
'^P'(>^ cafiafiHuU
'^'^p.S caHoreum
^^P- 5 z cauda eaui
^^P-^J caulis
^'^P-4i cednis
'^''^42 centaurea
''^- '9 cepeefculentum
'^^P'56 chahms
^^'P' 59 chatnmdrys
^^p.d^. chamAmdi
^P'^^ chamjepuhy
cati^'^ ^^^^^^(^o«.'//W2W.iwx cap.\oo
cap <^^^n'/oWw«4 cap.i^ii
5 5 choLla cap. xOy
cap. 170 cap. 148 cap. xoz cap. i jij.
cap. i 5 cap. 174
frtp. 206 cap. 19^-
cap. i 5 3
cap..\6^ cap. ?o6 ra/J. I4r f ^p. i 2 155 r^p. 197 cap. I : >
cap. ■; ; f^/^. l »64
f^/?.675 r^j/;. L62 cap.ii^ ip.Sa
cap. I 2 cap. 177 ff^/?. (71 c-<T/7. r _j6
C^l/7. l 2
croaniolei f^x
cucumcr afminus
i yperus
cap.i^y cap. 165 cap.i^o cap.3'^7 cap. 1^8 cap. 180 cap. I ^ I cap. 1 cap. 140 cap. 278 cap. 1 5 rti/7. [40 cap. 149 f <T/'. 1 1 i
Doronicus Draganthum ^Drai 0 marinus E
Eh^rum cap. } 4 9. (jJ^ 5 7 Ei'chorusalhus cap. 24 j Ellc orusniger Endiiiia
cap. 2 iS cap. zio cap. 224 cap. z 2 )
cap. 2 ?o
Faba Eel
Fermentum Ferrum Ferrum F£X olei Fax uini Fuus ~ Fifiula
cap. 242 cap. 2?^ cap. 11 c) cap. 2?7 cap. 141 cap. 2 ]
f^/>.24 +
r^p. 256
r^/>.i45 f ^p. 2 5 cap. 285 f^i/7. 660 cap. 1^2 cap. 284. r^i/>. 246 'cap. 28 ? c^/7. 257
Fifiulapa^ioris 2 49 .ef 1 5
'^fi-^^H cimex
^'^P-y^ cimoliaterra
^'''P'^ cinis
[^^78 citrnm
S 'r-7o coaguhm
''^^cus L ^ ^olumi
c. 1^2 dcuta c. 66 s
cordumeni corallus
f 0^/<5 .
Part 96
coturnix tmoUilus
cap. 277 cap. 175 f^p. 192 r^/?. I cap. 17S cap. X cap. cap. 1 r^/7. 1:^/7. 1 S
ca/7. 1 C4/7. 14 /Cd/>. 183 c<z/7. 165 cap.\$^ cap. 226
F£nugr<£cum Fanicuhm Foliurn fndurn Frumentum Futigo Furfur Fumus Fumuflerr^
cap. 2 5 cap.2Sl cap. 2 5 cap. 250 f <z/7. 1 5 f rt/7. 2 5 c^/7. 147 f 4/7.282
9<j/4w^^ rrf/7. ^21
Calbanum . ca/7. jip
* C4/7. J24
^^^//4 r<i/7. j 1 6. (jr 5 2 ^^//'« Cizp. 305
Gallina cap.296 (fariophylbim cap. :i 1 Gentiana cap. i88
^^ans cap.z%6 GUnsunguentaria <^/«^e« cap. j 1
Giyarrhyxa cap. A^^i Cramen cap. ? i i
Gummi Gypfum
Harundo Hxmatites Japis Hclcnium FJepar
Hcrmoda^lylus H.ippuris Hirundo Homo Hordcum Hominum Hydropiper Hyperuon Hyofiamus Hyjfopus
Intcflina terrjt Juniperus Jris Jtria Juiubx
iMdanum Lac Lacca LaUuca LaUuca afm LaBuca afini Ldilma afini Lana Lapathum Lapis artnenus Lupis arrncnus Lapisgagates Lapis gJi'Mtes Lapis hocmatites Lapis iudaiius Lapis molaris J^apis morocbtus Lapis fpongijs LapisueficA . Lafer
Lepus marinus
Lini femen
Loi ufia ■
Eutwm armenum Lutum Samium Lutum figillatum
Up.-^iy cap, ipt
cap. 6j cap. 24 c cap. 140 cap.2s^ cap. ^ s cap. 0$ cap. ^^6 cap. ^xS cap. 5^8 cap.yoo cap. 5 cap.^o^ cap.^^j cap.sds
cap.zOf cap. s6S cap.s^S tap.oSy cap. s6(}
cap. 4^0 cap.^^z
cap.^S^ cap. .^49 cap.
cap. 450 cap. 66y cap.^^j lap. )4 cap. 418 cap.sy cap. ^23 cap..^O% lap.t^i cap. 402 40(^
cap.^^9 cap.^o^ cap.^OS cap. 5 j cap. cap.so; Cfl/7.452 cap. 214 €ap'^^6 cap.^^l
cap.S9S c.tp.s9y cap. cap 4^8 cap.^^4. cap. 406 cap.bo^ cap. $<)6 ' cap.1^% cap. J48 cap. 420
J,ycijarb<ir cap^iyz M
Magnes cap, ^ji
iM4ua cap.-^Qi
Jldalii^fpecks cap.199
Miindragora 460 Jld^^ndragor^ radix ^66
J\danna 490
Ji4anna 702
iJiialmnpuiiiicHm 430
J^afiichc 462
Medulia 4 y i
Mel 497
MdilQtui 45
Melongia 445
Menta 4^5
Mumia 47 j
Muria 494
^«yi 492
Mufchui 459
Mufcus arhorum 710
Mufcus odoratus cMyrica
—j , i7J
Myrobakm bellici p,|
(Jlkyrobalani kebuli
UMyrQhalani ^ 5 CHyrohalanus ^blichus 128
Myrrha 476
iW^r^wj 4 5 iV
iv^pwj 554
jSiarciffus j 1
XQafiurtium 5 1 ^
7\(tT/o» 464 5
JNitrum 5 1
iViAT 502
iV«;t 502
T^xcupreffi 505
JSluxmethel 509
Jsluxmufcata 505
jNuxromana 507
JSlymphea 5 1
0^y/p«^ 5<54 0cymumfluuiale Ocymumgariophyllatu 2^0
0/e«w 53 ^
0/i«; 53 i
Opopanacum 529
Origanum 534
Talma ralma Panh papaner
T^apauer Jpumcum
"Pedes animalium
Tcponis cara
l^erlarmi arbor uocata
"Pes coruinus
Tini granum Tinus Pinus fnda Piper
Piper nigrum Piper longum Piperis radix Tipcr Ipngum Tifces Tix
Plumhum ufium
Pupilla ocuH
57^ ^ . ^
556 Quinque folium
528 R
Rana 90 Ranunculus
551 Raphanus 575 'Reries
571 Reuharharum loS R}m
544 Rihes
7 2 1 Rnhus
550 Ruhea tin£lorum
5 4(5 ^«^«i-
556 T^f^
5 5 j i2«f i€ agreHis gummi 107 »y
92 ^y^/
1 7 Saluia
a 2 5iz/ ammoniacHS
572 ^a/lv
568 ^^i/iA:
552 «S^ii/iA:
560 iyj/i^i^ 89 Samhucus
253 Sandali
2y6 Sunguis
2 61 Sanguis draconis
308 Siindaraca
287 ^.Tpo
5 6 j Scolopendria
2 1 7 Sarcocolla
5 ^ 7 Scarnmonium
^04 Scaraheus
598 Scolopcndria
267 Scordion
5^8 ^'coriii
554 Scorpio
547 Securidaca
4^7 Serapinum
214 Serpens
12 Scrpentis ^olium
468 Scfamum
5<52 ^'e/e/i
Part 97
567 Siliqua
351 Sinapis
511 Sisymhrium
5 2 1 Sinapis
52^ Solanum
561 Spica
470 spinaarahica
540 Spinaalha
569 Spinachia 5^4 .Sp/m »^^o spodium
541 Spongiamarii 47 2 i^pwm^i mam
5 3 5 ^^«i//4 5$>7 549 Squinanth^m
Stannum ^ ^,5 574 Staphifigria
^7(5 ^ri»c«^ ^o' 582 St(scha4 Storax
585 Strigm^nta ^ ' - Struthium
588 5^3/^4;:
576 lywi/or
580 ^;<//7/?«r
579 Tamarindi
708 Tamarix
^24 Terracimoli^
62 1 TcrracrcticA
661 TemculHS0f' f
6S4 TefiiculuscAn^
526 reH/<^^'> ^jj
607 r/7«^ l;
619 r/?.yw«^ rorpf^o
^io rriri./.^^^^'
<^o9 r^/^^^^^
627 r^r/^if/^ . .A^f/i
657 Turhithnipr
605 r«^i^ ^
d?5 1^/^^^^ . ^
685 Wfr^^^^^''^
6j7 w/;^/'^^^
<$^o Vermsg^f^^^
6U Fefpertilio
654 rio/^
38 Wf^''
(5^6 t^ir^^f
6id l^i/t»^
(531 /^/^i^
648 Vitisall^^
6^^ yitlsnigr^ 198
681 ^ri»^
515 Wi^'^
20 Vua
618 ^<r^/o^'^^^
617 Zin^^^^
^oz Zit^^^ 613
598 •
,0 . k
LIBER SECVNDVS
C A N O N I S
^RINCIPIS AVICENNAE.
ORVM librorum,quos tic medicina rpccificauimus, prinms cftdc iudicijs vniucrfalibus in mc- <^icina : (5c lccudus coruin cil: hic libcr aggrcgatus dc , -t^— ^ ^^ctiicinisfingularibus.Et ^^diuiirr"^ ^^^^ quidcm,hiinclibruni
. ^n^^^ t^'«^^^^^*^^alibV, quos^tc lcirc ,o
;>eft dj'i^^^^\mmcdicina. Et fccundus virtutum mcdicina^
^'S?!!!^^'^^ ^'^^^^^'^^a^iim invj. diuifii>ius
tl°''''"iniS!!^'" cognitionc complc- 4ul^ ""'""^ fiiiulatium pct ra.
^ Ctn^im" ''1''= ^«Snitionc opcratio- ""'.^^^ft dciudicijs^ [ accidcn- % ■""'^ruauc? ^*' ^""'•■aionc iiicdicinaru,
'"'"mtraaatu in arcolis.
.ci^^doar^^iplimra. S.5>8u?a ;sr'''^*f^ P°''""^^'^^ fcn[^^'^im\^^^'^f ola pofuimus nomina mc ^ O^P^^rui^^^^^^^^im^Sc cognitionem cf-
^5 ^^nl^^feo[^^^^^ ipfaru. ^\ '^^Uart^^"^m ipfai^^J^^^^^^^^oncm qualitatum,
ifi,^^^^*^P^ictates*^ [opcrationum ^ ftu^ ^^liitioT?^^^^ ipfarum vniuerfalcs] . • ^^tio;?^^"^io *^'S<-^ftio,& conglutinatio , ^ Dr ^^^s,n,' ^ .411^^ illis funt fimilia ex opc ^^icti^lr' ^'^^^^^ primo diximus :
carum dcfcriptioncm cum colorc, vt fit faci lc ipfam colligcrc . In arcola quintaopcrationcs carum ,quc pcndcnt cx dccorationc , aut in cutc ficut rcmotiolcnriginum,t vitiliginis,& porrorum,5c vcrrucarum^ aut in capillis , ficut confcruatio ipforu,& prolongatio,& coloratio,quae in dccorationcm ingrcdiuntur , & fignaui* mus id totum fignis dcpidis,ut pcr illud facilisciusinquifitiofiat in tabulis,doncccolligantur omncs mcdicing fingularcs, quc tn cis cadunt vclociter . In arcola fcxta opcrationcs carum in apoflcma tibus &bothor.i. in paruiscmincntijs , quc fiunt ficutpuftulx: 6c tcrminauimus ctiani omnem fpccicm didam in ciscum colorc^ prio vnicuiquc carum . In areola feptima fimilitcr ulccra,& vulncra,&
fraduras depidascoloribus fuis. Inarcolaodaua egritudincs iundurarum, &
ncruorum dcpidas fimilitcr . In arcola nonaxgritudincs membrorum capi
tis omncs dcpidas iuis coloribus . In arcoladecimaxgritudincs mcmbrorumo-
culi dcpidas fimiliter. Inarcola vndccima xgritudincs membroru ^
[fpiritus ] dcpidas coloribus fuis . In areoladuodccima xgritudincs mcmbroru
nutrimcnti dcpidas fuis coloribus. In arcoladecimatcrtiaegritudincs membroru
cxpulfionis dcpidas ctiam . In arcola decimaquarta fcbres, 6c qux eis con-
ucniuntjdcpidas fimilitcr . In areola decimaquinta proportioncm mcdi-
cinarum ad ucnena. In arcola dccimafcxtapermutationcm carurn, (Scquandoq; ^ [communicant] in mcd^icina una omnes arcolx,6c quandoquc no [co municant,ac forfitan non repcriuntur qu^dam,nifi in quibufdam areolis . ]
\ albarat.
4 B.aphcliittt.
e B.aggregarar,^ fB. tejr.tfriunrur in aUi.|u.iearum nifi quac j^fn aroolj.
brum,proccdcndo ab eo ad tcrtium librum. AVIC. TRA.
PR IM VS.
f>e complexionibus medicinnrum fmguUnum , Cap, i
rum rublcuationcm,& ut tcrrcc IuDh^ .^^^^ potcsillius limilc uidcrc ia liS^^'^^r.jo,cui»«'
bo,6c llanno . Quum crgo cft ^'^^^^P; q cftlo? firmitucio cft ha:c tirmitudo : tuui: u gcquin (it complcxio,a reparation ^^^^^^^(c cuiuscalor innatus,quicft innoD ■ -
1 H.animaUum prindpia, ffu tnatcriaf sficcle inenta quaruor. V) B.ipfa. Erqn c6ftiteric fcfun aliq.d il!i s tuc eftcomple jciovcrj,& tpco plexioquu |)ii(r nitin compofi ppjrat ip»u ad rccipiedum virtu!es& q'ialitates qna: debent elVc in ipio poft comple icioncn»» f t B. n6 c6uer
I A M dcclarauimus in libro prinio in tcntioncrn fcrmonis n<^<l:ri,l. hcc me dicina cH: caUda, 3c Uxc mcdicina cd frigida , & hxc mcdicinacll humi--
da, 6c ha:cmcdicinac(l ficca. Etollcndimus ^..^^^^j^^v. ^ - , niuni;^^"
iUic, quod iilLrd cll pcr (;omparationcm ad 10 pat^ Ec(i fucrit dccliuisad domin ^^.^^1^^^^ ■ corpora nolira . Et prxmifimus quod om- ncbitin corporcfccundum ^^}^^^ Etvniii^,^' k j niumcompofitorummineiclium,<5c vcgctabi- ufc|ucquo corrumpatur cius roni^^;^^^^^,j^^^^^ lium,(Sc^ [ viucntiummatcria^clcmcntafunt " quatuor . ] <?c quod ipfacommifccntur adinui ccnij&agunt in fc,donccco(illant fccundum jEqualitatcm : aut fccundum dominium in co, quod cft intcr^ [ cas . Htquum conlidunt fccii dum ilUid,cft: complcxio vera : oc quqd complr
qua:cunquc ita cft:eil complcxio .^(fl^^^y f ucrit ajquahs , rcmancbit in corp" jjj, vfqucquo* [ refoUiatciusformam^ .^^ia-f^ pat, ] Ec fi fucrit dccliuis ad ^lomuii ■ ncbitin corporcfccundum luum ^^^.^^^p^ ufqucquo corrumpatur cius f^^^^^^^VioP^^r^^^" falitcr quidcm no proucnit ab ca, u ^^^^y, vna. Quumautcmcomplcxio non ^^^^^^^^1. fcd dcbiiis faciUs ad dilgrcgationcni. ^^^^^n^^ fibilc cft,vtcius fmipUcia fcparcntur, 1^^^^^^^^, ftrx naturaj opcratio cxiUit m ca , •j.futuflj tur vnum ab aUo:<5c fmt ^i^ic^'^.^'''^^ vnan^'/
xio,quum ci\ contcnta in compolito,prcparat & faciat unum corum opcratioj ^^^^^-^i di*
ipfumrcceptionuurtutum qualitatum, quaru 20 aUud contrarium ipiUis , ^^.^^^^^.^^.(^conip /j proprictas cH: , ut fmt in ipfo . ] Et ollcndimus cunt,qu6d mcdicine iUius ^^^^^^^^^^j-tetVt^P,^ unmcrlaUtcr, fccundum quot diuilioncs cU c5 p-icxio: 6c quidquxriturpcr complcxioncm qualem in homin!bus,& quid pcr compicxioncmrcqualcm in mcdicinis.Et olicndimus , ner hoc non intcUigitur, nili quod corpus hominis, quum obuiv\t ci , cV agit in ipfim calore innato, *^ t [ ] r^on pryualct^ira ut in cor porchominis imprimat infrigidationcm , aut
quod mcdicme nnu^ uy- — ^^^^^ tacxuirtutibuscontrarijs, non , fitpar?^";
intcUi^ant a fcipUs 5c tu ^ "^I^mii runnl f; na fcrcns frigiditatcm,(5c caUditat-^ ^,^^^^ rans unaquc^.iuccanun rmgularitct ^ quxfunt diuifi:: namiUudnonc ciu^.^ lid^t[ Jfuntinduabuspaitit^,^^^^^^^^^
ucrfis,cx quibus ipfa cltcomporit^^^^^^^^
calcfa6l:ioncm: aut humo(^ationcm:autdcficca nics, quod aliud gcnus mcdicinai -
tioncmvltracam,qux clt m hominc.
Nostamcn pcr iliud non fignificauimus, rp complcxiocius fit fimiUs complcxioni hominis. Complcxio nanquc hominis non cft nifi in hominc.Et fcias q> complcxio cll fccundum
ofitum cx virtutibus contran)^»-^ i
fin-ularirarc .] Etctiam nonopot^^^^^^.^^^^^
^,^^^ ^ ,utut^^^^1
ncs mcdicinaj funt compoUi:^. c^ v^^^ j^qc^j trarijsjimmooportctutintcllig^^ r^^i
ipfifignilicantpcr ilUid ^''^J^^^^^^^^^ virtutcscontrarias, autpotcnu ^^^^1.1^, aui:quoniam in iplafuntpartcs ^ .j^fcgi rum una non cfUcit in aUam actu facicntcm totum fimilium virtu ^ ^^^^1^1 dinc complcta, ac non aclha:rcnt jj^ p .►ita^t^ 3 utquiuTieani^^j^^fanT^^^^^^^
tia,complcxio mcdicinarum compofitarum vt mcmbri continctur,confcqu?^ti ^jjrf
' ■ ■ z»-^ r^Af-inr-rJ. nn/^ni^ fi irr» fUCrittni ^^.p^r^
no diucrfificabii ur cius opcrati^ ^ , . nitus.Etficftadhxrcntiunipaf^' ^uiKt^
^ B. eomplexio ^UJ? cft complc 4H«ff6ttnd3.
] & diuerfarunuurtutum. .^.^^,
ut non diucrfificctur ^ [ ^'^^^'^^ 'plicis^il V porc^immo fit, ut quum pars ^n* r d ^ faro continctur [conucniat J ^ per^^,ui rct cx fimplici alio: " t C « f
duos modos fcilicct complcxio prima, 5c com plcxio fccunda.Cbmplcxio itaquc prima,cft co plcxio proucnicns ab clcmcntis . 6c complcxio fccunda,cft complcxio,qux proucnit a icbus q in fcipfis iiabcntcomplcxioncm: ficutverbi gra 40 ita^ t [
tia,complcxio mcdicinarum compofitarum vt mcmbri continctur,conlcq''':^^:; ^roniplcxio thcriacx: unaqua:quc cnim mcdici- ca cdtincri: quonia fi ita tucrit 1 ^ ^qi-^o^^'^ narum fingularium thcriaca; complcxioncm - •• • • • - -^.^^-iu w
habct fibi pr.opriam : dcindc commUccntur & co mp on u ntu r i ta, ut vn i an t u r 6c ad uc n i a t cis [ commiftio, 6c aducnit complcxio fccunda . ] Et hxc quidcm complcxio iCcunda, non cft ita quod no fittota nifi ab artc:imm6 cft quando-
quectiam a natura:lac cnim commiftum in vc- ca 11111^.-11^1 au^/. . ^ - 1 - ..
ritatccft cx aqucitatc 6c carcitatc,& bury rofita- 50 cx cis opcratioA imprcftio,qn^ oU^'^ tc.Et unumquodquc horum trium cft non fim ducunt] amborum opcrationc ^qyaU^^ plcxinnatura;imm6cftcommiftum,&habct tibus illius mcmbri iccunaum^^^^^^^ius^,^^^^^ complcxioncm fibi propriam . Et h.xc quidcm quum fit cum unaquaquc P^)^i^i^isci^^,^qD''i complcxiofccunda cftcx opcrationcnaturaj, non cx operationc artis. Complcxio autcm fecundacftfccundumduos modos-, autcomple xio fortis, aut complcxio dcbib> . Compicxio vcro fortiscft ucrbi gratia.ut ununiquodq^ fim plicium alij fit unitum taU unitioiic,ut cius fe-
paratiocalorinoftroinna.to,non foUimfitdif 60 imprcftionisproptcr rcniin ^^^^^,,, ficiUs:immdUtaUqua, cuiuskparatiocaloriu ptcrixminalia.EtiUaquidcm ^^^^j^iiis gnis fit dUhcilis,ficut corpus.^ [ olci.j Commi- fimplicium cius commiftio 5'j ^iusip ftio cmminter humiditatcm, & ficcitatcm ip.. picns difcrctioncm, <5c ^^^'^'^?^^ ■^nnt ij.^.^ . fius ad hoc pcrucnit, ut igncitas dchciat in Ibpa mifccntia funt dcbilia ubi r^'^f^j.is.] l^\M
rando intcr cas: immo, quum igncitas aqucita- ' • - - ^■'^'
tcm foluit, ut cam iliblcuct : tcncntur cum om nibuspartes tq;i-QX^ciuare uoa valct cthcctc ca-
dimcntum a compicmcnto ac^ ^^^^^^o in ca,nifi fit pars mebri ^^^^f]^^^ a^i^' t que] duorumnmpliciumai:>i4 tcn^^^\^\u\ rautaturunocormn& ^'"^tif^p^ quidem cft multoties : noftcr ^eft^^pt^ cft in hoc:imm6 eft in ^P^^^^A:^ fa , </
rimplicium cius commiftio,5'{ ''^^iti^^P^n^^^^^ picns difcrctioncm, & fimpli^^^. ^^.t n^Ul mifccntia funt dcbilia ubi rcc P j li^Cj^^ ncm ab imprcftionc noftn ^fLas^^t mcdicinx limpUccs,quibus c ^^ci^Uo •tutcs;ioutraciasfunt,mciUibusri
•atio poflue^i'
tc^ lon^
itio iW
»,iftv,„,, Traclatus pi-imus. 24;
Part 98
^^«tforr;...:"^''*^^!^-] Dc cis crgo alin: runt^qii? cundum naturam abfquc/pcrmiftione omni.
no.Et cx eis itaquc 1 Uiit,qua; (unt knfui appare tcs, (jcut partcs citri . Et cx cis (ijnt,quc lunt inagis occuitc:vidctur cnim quod coricx pi} lii , <Sc quod cft llipcr cius corticcm , lit fortis iiin-igidationis . &c farina mcduilcC, quce cfc in ipfo , lit fortiscalcfadionis:itaut forfitan iit mcdicina rLibificans,aut vlccrans,& cortcx cius fit ficut ve lamen diftmgucns intcr ca. Si crgo bibii ur non 10 tritum,nondimittitduritics fui corticis, vt pe- It,, pti ""'*^"^aoca"in '^A'-^'^ nctrct virtus mcdullxcius,&quodcllintraip-
J ca fctnaaet &r i ^^^^^' (ubflatia tcrrca Wy- fum ad fuum cxtcriusummo opcratur cum co, fli!^.^"^%PticmJ^'^?!:^'^.,^^^^^^^^^^ quodcxipfoapparct & fuamuciiiaginc. ^ f [
] Quod fi contcratur , foriitan illud, quod dicitur dcipfo quod cfl: ucncnum^cfl: pro ptcrapcrtioncm mcdulla:cius 6c fui intcrioris. Et vidctur quod illud,quod cx co cli: cotritum , difrumpatcxituras. & illud,quod cltintcgruni
. _ cx co faciat cas crudas , 6c rcfrcnct cas proptei*
cfti,;^^^' ^^^d cuni il\a^^^^ ^"'^^ omnibus parti- 10 hanc cauiam . Sulficiat quantitas hxc in dando 4^P^'^-^uim i?^^^''"','^ ^'''^''^'^ tantum,qux hancradiccm.
<iit., r^^^^^^iiinufm^^^^ inobcdiens uir- ANNOTATIONE S.
to 5^ofitat.n r^'- ^F^^ '1^^ luba-antiaaliainci
^^^^Ct^r'^'^^^-^ Dceisergo ^^'^^'o>6caN ,?^'?^^^^'^^^nis: 6c non poflunt de-
'r>^^^^Z T'' ^^^'^^^^^^ intcr vir '^'^^i^uia & n "^^'^'^^^^miila, m quacfl virtus ^^^lalW !'^"V^>'P^^^^'^ • ^ q^iu^^ coquitur l^^^'^ ali> It^^'^ i^*parantur ab ca vtrcequc vir ^^'«tcrca?r ' ^"i^usdccoclio fcparare po '^'^^oni ' '^,^^^1^'^ : llibfhntia cnim iplo-
'^^^fterfu,. '''''^''^ rcloluitur fubllantia nitro
d>=^ftvfrt,K ,?'^^l"'''f"'-'lli"m: i'i ipfo !"?.^Stauis aduaiua,& hunii
yt B Alialite ra frigijiucni.
;';'lcolP''^^™*"l«"m:du.scnim Cubcj-J%idaX 'ii«criatcrrca 't r
rif %tii«-> ^-^^faO Dron^"!- N
£r fciits qmd complexio eH fecmdum duos modos &c, Res non c.n folim, cjuxartificiopanvituryfed ctiam qu£ na^ turales , multiplici fxpc facultate pr^cditiS!, funt . Hac de caufa licebit ^ ut fhqucnter ex Gal atque alip lcgas hrajft" tit cuijj • jjly ^ matcr la 1 ubti 1 i pau cam afirmgcnte,& laxante facultate efepraditam . atque ^{'^isni^^i^^fioniiin ^^^^^'^^ cum matcria pri- 3^ id.quumauthore Gal. amoncs merito diuerforum temperar^iiis ^^^^ cuin niit-?'!-;!,^ ^'^'^ pcnctratio mentorum diuerfcprouetiiant; non nifi uarijsjquibus braffim
ca tcmperiehm conflat , af rihi potefl . non icrtc quod demprorJiijparticuU contrarijsyaut fiicultatibus^aut temperiebus conjlcnt: fed eademprorfu^ resy ob yarias, qu:cilli infmt partesjcontrarijs vmbus pollet . Jd in ijs y qu£ arti'
•^^■i^Uiu ""''"^•crtj-o nr 1"'« V** ficiofiuntjfncileuidere eHyqucefxpenumeroqunmdiuer-
^^'^^ini FH^^^^iuatSr ^^.^^'^^^^'^"^^^^-^^^'^"l^^uipr.-e fisrcbusconHent,pu<^nantihusfkcultatibusexccllunt. Jd '^t hac de cauia^ni'' ' icgcm,(Sc mcdi in Theriacafm compofitis dtmum meaicamentis omnihus , ^^mit cas i n f ^"^^? "^^'"^ icmarum prdfertimj, tjs qu^^qma multi vfus funt.polychrefta nuncu ;!.^^^isfitf.„,^,:'^'^^^^^i^l^ntvclicmetcr: pantur, confpicuum eH . Neque hoc m ijs dumtaxat , qux
abarte , fed & frequenter in natur^ opcrihus yfu vcnit. LaBi triplexineUfuhflantia, triplex temperamentum , & triplex atlio.id quod Gal.tcrtio de dm.fkc. &f£pcalibi Gap.iy. tefiatur, prMcrquas tamenpartuularestemperies tres, vnam demum hahet,cuius gratia la&isnaturam feruat ,id & in rchus cH , qu£ mifcenturomnihus . £t fi enim homo ex multiplicis temperamenti cfi partihus,quando alix frigi' dxy alm calidA funt,aliji hurmds,alix ficcc,€ft tamen vnct iiii"."^^^ti,r;'^^i^>5c non"r'fT V'"/'''' ^'"^ , temperies€Xijsparticularibusforteprofdims,cuius
V?' ^efcv^^^plexiQnc i n^ '^^''"^ quantita- 5« ^,,,;, j,^,^, ^^^^^^^^^ ^^^^ ^^^. j^^^^^ ^^^^ kS^r^' ^ ^-cuianct n?^?f ^-'"''^'''/^'''''^' P''^''^ ( Uadixerim) fomiam vs.au/artif.io taran
1,*^"' tS'^'*^'Sidation:s,& cx fub '•'t.ill!^''^'ilcm,)^"i"^^'& '^cColuit ab co fub
^■illtu 'Sidatio fvJ ' ™'9""'n enim l'umitur ,
^Ptoprii^^^^-l^^^luitjucrbi gratia.fcro "^''«'liam ^Ji.'"'^"™ '^"'" iauich : & il-
ri •^-m,. '^^M^oric ^ ^^o^^ lubftantia tcrrea .^Jpenr^^^ii^i.7^^^'ecfficit in cis impref-
t>«c ,i '"''lUiu * ^^!Scnt . Si crgo atrociatur
^'«^""'Jl-^ilci 'f '""«"'«:&iwc quidc C'?.^d'''"tio,i;^"°'' ofl«dimus inlibro ;SuZ'^'''sn.co&'^^««'^''--'"P!^-
> r.n ^^os ^^.^itatcquum comedi-
^%vL^^^.Et,x '""^'^"^'bitvtlithxcinten ^^^tuj- cfl' ^"^^'^^^cinis quidcm funt,in <^^ua; fubilantix diucri» fe
( vt itadixerimj fomiain ijs,qu£ artifiiio paran tur,nGnfiatim poH mifiionem inducitur. fcd poHea . Jdcir^ co Gal. 5 . meth. in Romana muliere theriacam exhihct non- Cap. i^, dum fermentatam , qubd in ea opij parum adhuc imminwt^ eficnt fiicultates,neq; plane ex multiplicihus ftmpruium qualitatibus una ea qualit.ts communis theriaca comparata. Jiuius rei gratia Author noficr lih.de uirih.cordis tra. 2. Cap.*. theriacam initio fecundum fomas partium: pofi vcrb fccun dum Pj>€cificam formam agerc adnotauit . Vide pro hac re, Cap.vIciM; &Auer.^ .CoU.& in libello de T heriaca^ . Cap. x . *
^ecognitione virtutum ccmplexionummedicinarum fingularium pcr experimentutTL^ . Cap. 2.
MEdicinarum cognofcutur virtutcs ex duabus vijsjvna carum eft femita cxperimeti.
a 4 <5 Tra(51:atus primus, ^^^^^^
Et altera cft ratiocinationis femita . Nos vero tisrforfita cnim cfficit ^^^^^i 9^^^^^^^^^^^
|n cxpcrmicnto fcrmoncm pr^mittamas.Dici iTius crgo,qu6d cxpcrimentum ad cognitione virtutis mcdicine cu fiducia no pcrducit fcpte, nifipoftobfcruatione lcpte coditionu. Vnaea lum ertjVtfit mcdicina uacua a quaUtatc acqui fita ex caliditatc accidentali^aut a frigiditatc ac cidcntali,aut quaUtatc,qux accidatci cum altc i-atione in fua fubftantia , autuicinitate altc-
ecidcns,quando clBcit in pti^^^^.^P^' u^coP« occultam,quam fcquitur pc^\^f.^^f 5"J,iVtaselt
ratio aUa apparcns.& hxc quidem ^^^i. 6c ambjguitas,& hcfitatio in uittutcn ^^^^^5,^ Exiftimatio vcro quod cius opcratio . fipcraccidcns, quandoque ^^j.^^^^l^^'^^^^^ cius operatio non apparct, ^^y^^ rj^cc^cu ncm obuiationis mebri : nam 11 pct ^ • ^^eftvt
ratione m lua tuDuanna , auuuiciimaic ai^.- ^,^^^^^^^.^..^...^^^^ ^r^athikcnni'
rius. Aqua cnim quamuis frigida fit natura,ta- 10 opcraretiir du obmaret : impo ^^j,o^ ^ - . . . dcficiat dumobuiat,&opcrctui tuui
& lioc quidcm cft iudicium ?^ ^
nicn quum calefit,calefacit,dum pcrmanct calida. Etcuphorbium quamuis fit naturacalidum,tame quum infrigidatur infrigidat, dum permanet frigidu . Etamygdalaquamuis fitet fuUft^nti*' qualis t fubtilis,tamen quum fit rancida,calefa cit pbtcntia. Et caro pifcium quamuis fit frigi <ia,tamcn quum falitur,calcfacit potcntia.Et fe cunda eft ut illud,in quo experitur,xgritudinc habcat fingularcm,nam fi jegritudocft compo fita & incafuntduc rcs fignificantcs duas ciiyationes contrarias,5c cxperiatur in ambab.mc dicina,&confcrat,ncfcimuscaufam in illouercjucrbi gratia,quum homo habct febre phlcg maticam,& datur ei in potu agaricus,& rcmo uctur febris eius,non oportct,ut iudiccmus agaricumcflc frigidum,quoniam confertegri-. tudini eaUdjK,que cft fcbris-, immo forfitan no cofcrt; nifiproptcrcaquod rcfoluitmatcriam phlegmaticam,& cuacuat candem,& quum dc
uiat .
phle<^maticam,&cuacuatcandem,(^cquumac •i piiiici^upiui,.,auL i.,iiijv.. ncit materia,rcmouctur febris phlcgmatica. Et jo rimum . Et fcptima quidcm cu
Hani 11*
9 n.xgvuu<l.i«i.-
hoc quidcm ucre cft iuuamcntum pcr le , pcrjiiiftumiuuamentopcr accidcs,pcr fequidcm cum comparatione ad materiam,fed pcr accidenscum'comparatione ad fcbrcm . Ettertia cft ut mcdicina fit cxpcrta iam in [ duobiis ] contrarijs, itautquum utritiuc corum fimul conferat,non iudicetur quod fitcontraria coplcxioni alicuius eorum,& fortafle confcrt vni corum pcr (e,& akeri pcr accidcns,ficut icam-
fufticicns. Quandoquc vcro conucii ^^^^^. in quibufdam corporibus cfticiat lu- ^^^^^, tioncm,qua) cft pcr fcpoft opei;atioiu qux eft per accidcns , & illuti 'tci^ quifierit uirtutcm cxtrancam pj.^fenti^' tem naturalcm,ficut aqua calida: in P ^oti^ nim calcfacit, in dic vcro fccundo,ai ^^^.^^^. 10 in qua rcmouetur ab ca cius iniptcin .^^^i. talis,facitpcrucnirc in corpoic ^^^^ '^Hf'^ dubiopropter conucrfionem P^y' frigor'^; uiarum] ad dilpofitioncm "^^^^^'7' bfcruft^^ qiiod dcbcthabcrc . Et fcxta cft, ut ^^i-^ procefllisoperationis cius icctmdun fjpo tioncm: autfecundumpUirimuni- ^^^aei t\ieritita, tunc proccfiio operatiO" pcraccidcns : Qupniam rcs naturaic ^|^^^^piii a principijs fuis,aut fcmpcr autlc^ ^^pcfii^^'^.^'
tura fit incorporc hbminis . ^^irjfccft"' tiir iii corporc non
hominis; poii^- oni
latduobusmodis. Vnuscorumcft^^^ pofiibiic cft ut fit mcdicina compai ^^^^^^ic^ pus hominis caUda,& comparata a^.^.^^^eftca nis & cqui frigida,quum hxc ^'^'^^ Mcon^\^ lidior hominc,-& frigidior cquo , ^^^^^jfit f^^
l cxiitimu.^i^-^^iiufl»'^
^ ^ barbarumfrigidumcomparatumj^^^^^ j;tie^
nionea,fi experiamur ipfam in xgritudine fri- 4o fit comparatum ad homincm,ca 1 j ,111
uidetur iecundum quod cxiftinio;q[^f^^jiiiti' - - - • ratum
, '''''''^'ata3^^^'a^»
dus,quoniam quandoque compai qu A,.^^,.... ....... K^K^f nropricta^ ,„ltl''
cut cicu
duorum corporum habct P^^opric^- juiti^. — habet comparata ad corpuj icc ^o^ :icuta , comparata cnim quaJ^.;^^
nis habct proprietatem ucncnoian j m
habetcomparata ad corpus l ' _ port^^^.pC' go funt canoncs,quos obferuart r gnitionc uirtutum medicinaru rimcnti.
gida,non cft longinquum quin conferat, & ca iefaciat.Etquumexperimur iplam in^gritiidi ne calida,ficut cft febris tcrtiana , non elongaturquin confcrat in cuacuando cholcram. Qnu ergo ita fit,non acquirit nobis expcrimcn tum fiduciam caliditatis , aut frigiditatis , nifi poftquam fcimus,qu6d unam duarum rerum cfficit per fe , &.cfficit altcram pcr accidcns . Et quarta cft ut lit uirtiis,qua: eft in mcdicina op pofitaci,quod aiquaturcidc potentia xgritu- 5° dinis.Sunt cnim medicinac quxdam , quarum caliditas minoratur a frtgiditatccgritudinis a- Jicuius,quare pcnitus in cam non agit.Et quan doqucquum adminiftratur in infrigidatione aliqua leuiore illa,facitcalcfacl:ionem. Oportet ergo ut experiatur prius in debiliori,& fccii dumgradusfiatproccfllo paulatim,doncc fcia tur uirtiis medicin^,& non dubitctur.Etquin
ta eft ut obfeructur tcmpus,in quo apparet eius non juffiagatur.Suntuerd utraqm ''''''^'^jfji^^-TJ^f^ jmpreirio,&: opcratio.nam fi m primis quum tim licet, & qu£ rationeinuenmu^s i^^^^ov M adminiftratur,apparer,confideretacit,qu6d ef funtprobandayutq-, eoquidcmafientien ^^^^^^^^^ ficit illud pcr fc-Et fi fueri t operatio,qux- in pri fentiete uerb remienda.Contra.eorurn %^^^^^^0it; ^^^f niis apparet cx ca, contraria ci , qua: apparet in iinc,autinprincipiorci non apparctcx caope ratio , deindc infinerci apparct cxea opera* tio;tunceritlocus ambiguuatrs , &dubicu-
experimentmn & ratio. & dupiid^^ ^ ^ ,
Duo artis medic^fundamenta funt ^^^^f rDerimentmn (/r ratio. & duphd h^f^ J '/'i jJ
i i
I i I \
\ i
1: 0
torumnotitiaufurp^^^^.j'" - ^Xf. fertim tamen non fine experimento eoru , eji. Frequcnter illud di^at ratio . cui ^^^J^^iit J mentum :fApe etiam id experime7itum ^0-^^^^^ non fuffragatur.Suntuero utraque /aiJ^^/^^^ ^-^^^j/.
fentiete uerd reijcienda.tontraycu,^''^ qc0^'^ ■ ' iiru inuenta , qua^renda eji ratio, quamjt ap l ^fic^ J mum nuilo interieao fcrupulo ^-^^^^^^^^^ r^r/»^
' eji; fin autem ratlofuhterfugiat , "^^^ ^^^.0C$%^r ^e^lmfaneidYedditur,nQnfcmpertAm
^ Tradlatus primus. 247
^''i^^^^iimnTnJ^^^^^ ^"^^ "Tcolunt.con iftadcmonftrationc odcnfa funt, ficut oportct
'^f'^ma,i n ^''''"^'/^^ inexpertifunt. Galcn .empiricos ^^mtHYYtlTT^^^^'^'^'^^^ & ficnim,qmfoli
^"^^'mh j!"^'^'^^^^om funt.ut pbilofopbM primo me ^"^nt ^^}''^^'^imen,quA circa ftngukria verfatur, ^^'PcrientiJ.f^^'^'^^^^^^ ^Hque experientia , quamqui ^"^"^ml ^'''''^'^'''P^^fi^^^icimbahent. ^t uero ex Qtdn rir,] ^^f^'^ ex unofucccfiu iudicanda
in fcicntia naturali . Quluii autcm diix rcs diucrfificantur in raritatc& i'pilluudinc,dcindc inucnitur fpiflior cx cis inflammationis uchcnicntioris, & tardioris congclationis , & tunc iudica procuidubio, quod cft calidioris fubllatiaj .Etfimilitcrquum inucnisraram tardioris inflammationis: tunc fcias quod cflfortioris "^^'^^nGbfer r/ ^-^ i-^ii^jnf-t-vpnmananaa frigoris.Si autcm iuucuis raramcx cis uclocio
^^^niniacii^^^r^^^''^^"^^^^^^^ *° risinflammationis, nonconucnit tibi utiudi-
^mJ.l fffi''^pi'^ed.facHlt.Sed uide pro hoc loco
ciu des & ponas ipfam proprcr hanc caulhm fortioris caliditatis.Fortaflc .n.raritas cfl: cauia in vclocitatc inflammationis cius.Sicut ii tu in ucnis raram cx cis vclocioris congclation is,n5 conucnittibi omnino,utdcsiudicium, & ponas cam proptcr iianc cauiam vclicmcntioris frigoris. Forlitan cnim raritas cft caufa in uclo citatccongclationis cius , proptcr dcbilitatcm corporis ip(ius,& vclocitatcpaflibilitatis cius, ficut uinum , quamuis cnim ipfum fit calidioris complcxionis,quam oicum dc cucurbita^ta nicn uclocius congclatur , quam illud olcum j immo illud olcum dcnlatur 6c non cogclaturj fed uinum congclatur . llcrum cnim qua:dani funt,qux congclantur ablquccondcnlationc , &:funtqua:dam carum,qua: condcniantur abf quc cogclationc. Huius autcm cognitio in fcie tia cxiltitnaturali.llcrum autcm rccipicntium D . -'^'iifcfl,-^ fi 7 "^H^-iin-uur ngnmcationcs condcnlationcm,quum a:qu3ntur in conftitu tiir^^^^ftjQUon -^^^^^^^^"^^'^ ^SJ^ioratas.Viaaut 5° tionc fubllantia:, qua; magis rccipitcondcnfa-
^tion«,.A "lam rrn.M, r.,..A: : rL.- tioncm cx frigorc,cfc frigidior carum.Etpluri-
Yf\x quidcm rcs non congclantur nifi in calorc . Et rcs^qua rum proprium cfl: in calorc con gclari, omncs rclbluuntur pcr frigus;flcut rcs, .c]Uie congclantur cx frigorc, omncs rcfoluuntur calorc . Calor autcm congclat ficcitatc, <Sc frigus ^ [ congclat (piflitudinc ] fecundum fen. tcntiamGaicni . Vcruntamcn icntcntia philofophi primi diucrfa cft ab ca in rc modica fcd caUdainnata,quc 40 iliiuspcrfcrutatio in aliacontinctur fcicntia .
• Cap. 5.
IP^in^ul^H!^ ^^^^^^^ virtutum mcdicirtarri ^^liiCm ?'''P^' ratiocmationcm cano- > knoT'^ cx vclocitatc conucrfionis ca ?^^Wioi • ' ^alcfadlioncm:6c cx tarditate S,'^^^ ^ari m cx vclocitatc coni^cla-
h^^ndo ' 'r '"^^«^-ibusi&alij cx laporib. K>rum1 ni''^^^^"^^^'^ colonbus:& qun
i!*'"»»!^^ " ^''^^"'fiitur fignificationcs
rcrt,m fimiliuni in confti-
^ft 4 S^"T''P" '"*^iS'dationcm ve tjlff "'^cxiiicn^t 1"' «l^fitvclacius a.
^"''^cra • qu«^iam in liipracft
«fti^'?^^onS,r 'r'1''"'*''^''!''"'''^''^' cx.
l>«5.quS^ '^?'^ cognol-cc, dil-pofitioqUo?''»'idaci"^"S''"«urvcloc,us.Et'poftil-
'■*'''^Us'^r^i ..' '1'" }oqu'W in Pnnci-
* »<f''''di,,i '^ "'^'^.«'^itatis:^ afeamaiolidit*itiUis f;;^"^'"^''^'!»: cft maioris rari- ^iis* '^Pi^Hstta.*™'!'.'.^''' "1 fngiditatc & ca-
. -^^ iui corporis . Rcs au- '§riiah7^'^^ Dror*'^^^^ vt congclentur
^fioni..^3^^cunquc cftuclocioris in-
...vx - ■„.,,-„ ^ft^tadinuiccm compa. ftis^/'"5 cfirnr"''';? '^ft ^'•■locio'^is congcU Si^'^^ s I o"::i=ft fi'^''^ -^.ft-ti.. altcrtus,
Etquumfint quardam mcdicinarum calidiorcs,fed lluit grofliorcs , posfibilc cfl: ut iplx iiifcipiant congciationcm , ficut fufcipiunt illa; , quse funt frigidiorcs cis , proptcr groHitudine fuam . Et quum fint quxdam frigidiorcs , fed funtfubtiliores,pofliibilecfi: ut fufcipiantinflamationcm,{]cut rccipiutilla:,que funt calidiorcs cis , proptcr fubtilitatcm liii . Condcnfatio autcm& ^ [congclatiojnon fignificant augmc a 50 tum in caliditatc,ncque augmcntum in frigidi e B,
tatc^' [plcriiq; cnim condcnfatur tcrrcitas, qua: ^"'"^ conJirja ert in cis;& res proptcr multitudincm aqueita- f<^rrciir« tis & acrcitatis rarificantur.JEt muitoties accidit acritati ut infrigidetur , & coucrtatur in aqueitate^ [ 6c rarificetur compofitu]& fiatfriei ''^"'^'"^ ^'^"''^ dum.Et multoticst>[rcfoluitur]aqucitas frigida proptcr ignciratcm fcrucntcm in cis,'^t C ]
aut propcer rer rcfireiracc, cjuj eftin cis,&^ul
^ Us >a^^^Hdio,! ^fi^^ntia cfl: ficut eflentia al
^nim n P^^^P^cr illud quod diximuf < ^^^Pi-er ^^gidior ^icimus,qu6d res fit cali- !^nok:^^i^em .^ihcum comoarationc ad
tatis,&3ereiratis \n eis,qwitn rarificanrur . f B.& penetrer, feuimmircejtur cum copofirc
^^^'^"'CaliH''''^^^^^^ comparationc ad ; ^«np r^quu^, - 5^^isinnatcinipfa,queeft: ^ical^ MocT.^P^^ longinquior a congc %to>S'qur\^ ^^"^ inflammationcm ; tunc ■ ""^^^inn '^^''^ ^mprcflloncacali- "^^^ lUo modo. Principia vcro
<Sc conucrtitca in acreitatem , & condcnfatip fam,qucmadmodum accidit fpcrmati ex' t [
] con dcnfatione . Quiim crgo fcparatur ab ^"B.raiifJcirar. eo calor igncus,fubtiliatur,6c non proliibct ter t B.quje Udt reitas,quando fit cu ca igncitas fupcrflua,quare ^/"^. ^h^Wn^. poflibileeft,ut fit diuifioprima uclicmcntis ca ^^-'P^»»^liditatis.Etno prohibctaqueitas, quinca ingre diatur acrcitas,no fuperas uirtiite cius,&: fit diuifio fccudavchcmetis frigiditatis,autigncitas uincat,&: fit vchcnietis caliditatis valdc.Ex alijs AVIC. 0^4 autcm
k B.falfus.
I B.coagolatis. m B frangibilt-
fiB. quauis fint ji confradi feu rerniiri proprcr peiinixiioncm parciii, m':C pt iu^iaj non ha beiue> paitesc6 trariantes,& in fccudo non ell impredio color's peuiius: qm humfmodi etia fianguncur.
o t B.tribueda. p B. uehetnecer
qt B redeft. ttS'«inc
s B.
aut canonib.ncccflc cfl: mcdicos rcm vna fcirc, quoniam no cft poflibiic vt faporcs ^ [ diilcis ] & amarus,<5c aciitus lint,nili in fubftantia calidaincquc ponticus ftypticus,& acctofus^nifi in fubftantia frigida.Et fimilitcr odorcs boni acu ti non fmt,nifi in fubftatia calida:(5c colorcs albi incorporibus* [congclatis]in quibus cfthumiditas,non fmt, nifi in fubftantia frigida : 6c in corporibus,in quibus cft ficcitas <Sc^^* [ pulue rizatio]non ftnt nifi in fubftantiacali«la:5c nigri in vtrifquc rebus funt econtrario.Friguseninialbificat Jiumidam fubftantiam, <5c denigratficcam:<Sc calor dcnigrat humidam,<5c albi ■ficat ficcam. Ethocquidcmvcrum cft 6c ncccf farium:vcruntamcn hic cft caufaalia : proptcr quam fignificationcs ift^ quandoque diucrfifi cantur : 6c proprie in odorc,5c calorc j & pro~ prie in colorc fuo.Et iUud cft,quod nos iam oftcndimus,qu6d corporamcdicinalia commi fccntur cx clcmcntis contrarijs quandoqucc5 miftioncprima:<Sc quandoquc commiftionc no prima:imm6 magis digi|a,vt vocctur complcxio fecunda.poftibilceftcrgo in haccomplc :xione fecunda,vt vni duorum clcmcntorum ia aducnerit complcxio, qua mcrcatur colorcm , aut odorcm,aut faporcm j6c aducncrit ci iilud, quod iam mcrctur : 6c ut ahj clcmcnto iamaducncrit complcxio diucrfa illi complcxioni:6c fit pofTibiic ut in ca mcrcatur colorcm contrarium illi coIori:aut cdorcm:aut faporc con trarios pnmis:<5c ftt poft^ibilcvt ca non mcreatur contrarium primo . Qupd fi iam mcrctur colorcm contrarium illi dcindc fmtxqualis quantitatis.j5eruenitin commifto fccundoco lor compontus cx duobus coloribus, & (i funt diucrfa , continctur in fecundo commifto color magis dccliuisad vnumduorumcolorum. Si autcm fccundum non merctur colorcm om nino,<Sc fimilitcr odorcmjaut faporcmj<5c fint cqualia ,• qui in cis repcritur color: cft primus, 6c odor cft primus . " [ Et fi fint iam fra^Sba pro ptcr comniiftionem partium mmutarum alijs contrarijs,6c colori fccundo non fit imprcftio penitus,;quoniam hocctiamfrangitur] fradio ne peruij pcrmifti colorato : 6c quafi illud corpus vidctur,verbi gratia,album : 5c cftpollibilc, vtfit virtus cius non virtus albi pcr hoc qu6<i cft album-,fed cft ci uirtus alia oppofita primoe. Namquum cftcorpus pcrmifccndum priuatum colorc, ita ut ficut cft a^qualis quantitatis, fit xqualis in potcntia-, cft uirtus comprchcnfa intcr duas virtutcs xqualcs.Siautcm cft fortius piurimum colorato,cft impreftio^t [ ] uirtuticohtrarix uirtuticorporis aflbciati albcdini,-(5c cft albedo,ucrbi gratia,facicns necef. farium, utfitfrigidum, <5cipium eftcalidum P [ fubito,] hoccft quando cft a:qualis quantita tis.Quum autem cft,uerbi gratia,hoc, quod n5 habct colorem,aut habct colorcm contrarium paucx quantitatis cum comparationc ad aliud 4 1 [ ] plurimx qualitatis, 5c uirtutis,
r-t [ ] non imprimitpcnitusimpref-
fionem in colorc illius altcrms , 6c umcit illud uirtutc niCtonz uchenientijta ut fit' [ color eiu5]quafi non habcat uirtutcm innatam omni no. Confideraambas difpofitiones inlibrala^ dis,cui fipcrmifccas duos aurcos cuphorbij,ita
pcrmifccndo,ut fmt quafi rcs una, ^^^^P^^g^^t cx cis calcfacics in ultimo, 6c fcnl"S g nit cuphorbium cx cis utrifquc , ^^^"^^g|^pricius ncquc priuatione ipfius a ^^f^^ ^ .^incn' uatum colorc , 6c ncquc "i^^f ""^ ^...iquo^l' puram,6c nos quidcm » [ ucraccs eri» " -^^^{3,(1 hcc albcdo cft fiibftanti? mcntiepofucrimus qu6d lac cft frigidum : ^ ^^^^fn^ mur,fi dixcrimus quodhaec i^i'^"'^" ^ albC'
10 fa cft frigida . Et illud ideo quoniam 1 i do non cft color huius corporis coni'-' C ^ fti cx parte undc cft confufum 6c pcn ^^^, eftcolor unius fimpliciumeiusuincci ^^^j, titatc,6c uid-i uirtutcqux ^^^'^^f^^ J'^. jnalbo ta oportet ut tu formcs difpohtiona jjji,, " [ natura,qua: cft.commiftionil qn^ ^^^ji^/i- ' mocaliditatis,6cuidcturqu6d fit ^^^P^^i^qc^^ cutpipcralbu . Qucmadmodumcn ^^^^^[^ pcrmiftum artc,fimiliter quandoq" ^^^j^a-
20 fcctur natura,6c cft forma cxiftcns
[ Harum quidcm qualitatu icni^^' ^ ^0^1 ^
dam funt digniorcs,uty t [ ' ... ] q^o^ ^ in cas imprcfiioncm manifcftani y ^^j-^^,crant|y cis pcrmifcetur cx contrario,6c P /•j,^itiur''^ qualitatcs carum uctc fcnfatx, 6c nu j (unj tur in cis contraria:carum/ C ■ArvA^^ ^^ vinccntiumuirtutum,6choc qji^^^ ' jfari^ii^^' poribus,non fccimdum quod fitnc .(^f j fcd fccundum quod cft plunn^^^"\^A in co^^\ ^ 30 rcs cft in odoribus , 6c poft nti-^^^^l; ^fmcfif ^ ribus,6c in coloribus quidcm cft n^ ^^^^s Ij^ ciacumco . Et cx caufisquidcm,in^t^,,(t a«';j porcs uincunt odorcs in ^'^^^^^^u^i^no^l'J ucntus corum ad fcnfuni cuni j,iniP? i
40 fubtili partium cius , 6c ino
' [ fpifliis]partium cius,6c non uap . ibilc cft ut pcrucniat ad ipfuni
Part 99
Sunt crgo digniorcs pc^'^"^^"LorcsA partibus mcdicini uirtutcm>fed ^.•y^ruiii f lorcs imprimuntfinc obuiationei ^.^^1^^ porum,quarcpofribile cft,utperuci ^por^* fum cxpartibushabcntibus odor^ ^^^f ... y . . . . bcdicnsH^^po
fibric cft ut pcrucniat ad ip^'""^^^ nccu^^ r'nO' fcfti, 6c eft] uinccns finc ^^^^^^i^cant^a quoniam odorcs quandoqUC ^^(j,^ » rcs,ficutodor dulcis,6c acctoii.^^^^s . 5jL, ri,tunc funt odorcs fequcntcs lap ^^^.i d^^. rcs crgo in fignificationc ^u^^^H! „ fiin^^^Ji' dc odorcs, poftcolorcs . ^^^^[ '^^^^ bus non cadcrct etiam ha:c ^^"^Ljnef^^ 50 da, noneflctopiuniin aniaritu quy frigiditatc fupcrflua , hic ^^^^^^^ fi.igori^5jci' ciditin faporibuscaditin P^^^^..-^^i\tn'^^^^^ quam in latcrc caloris , fcilicct u ^^^^ iit ncfapor fignificans caliditatcm,q ^^cin^j^, gida, ha3C cnim pluscft,q«am ut J^ cal |l fit fapor fiunificans frigus q^^^^^ioni>) quoniam calor in pluribiis ^^^^Rraioris fortioris imprcflrionis,6cmanit^i^ ^^i^ tionis , 6c magis penctrans . Si ci^ , j ^^11^ .^j. pcrmiftumin complexioncnatiu j^gjcii , fumma uirtutis cuius , fit i^^^^^^^^^s ut gus,quod ci opponitur,cft digm ,uni%c' ci faporfrangcnsfaporcmipii^;;^ m^gjlv'^' dum in omnibus difpofitioaibus ^ ^^^^r^^^^
trans , 6c magis uinccns , Sc digi cfi^ pores,6codorcs.Et propt^^Vi Roninucnisacctofum, autpoi* p
d li
1 t
ia,fi itieifii-
rpii fcd
«one^ , . Traclatus primus . 249
fl^P^SSwfn:^^^^ tcmparumpcrnocumponticltatcdcindcpcr. 5^«i3:ui>,T ^^^^^^picxionis, ficLitiniic " ........^ ^..i..^^: - . .
?>^^ciscan ^'^^fibiiiT'
^''^ocio u^rd'''''^ "^'^'"^^ ^^^^^ci dc fapori
7^«i3:ufT. . - — ^^iiipicxiunis , iicutmuc k^^^Plurimn.^^^^^^^^^i^^u^^ frigidum fccun *ocef>ni., " i"«complexionis: ucruntame ^m;<5c. multo pluris plurimitatis — '^"^''^cftncccllarium. Et poft i^^^ tibi il inT'^^^^ iftum.oportct nunc ut nar ^''^ocio u^ll"^^^ clicuntmcdici d
poi' ipO' ciU'
'"''Pidus ' [ •'^ ^'^"s pnuatus faporc , & cll
' ""'iciofqa eft ' '""^''1"°'* 8'"tu iudicatur non 'udieio, quod cft po
d '''''bctfji' '''«0'™"i". -5ccrt ,ilud,qu6d ""'fciliccf Z"''^'??' & cft focundum uuos mo
.11«' 5"'
''cilicct 1 . '"' «^* ^'''"«UcrinV" '^''''"'" Pfuatum raporcfc- ^^'^'■^«&"';^"^''>"P'''"'"P'-i''«'''«co >Jft,cui ;" .fll^T.^ut^nlccuudum ucri
^^if)Cui nr^ . A ^ "'•^"^^^^•^iJ^^umucn
^'"Pfo habct r l ''•''^'"'» clHllud,quod I"""^ft'cfD ffl, 'T™! """'» P'"Ptcr uchc h ^■^''odlin^;,'''^''?''''^.^'! '•^'oluiturcxco ff^^ipfum 'jfua^admiiccatur, & comprc
t'"'''' p ««c "''^' 'l'"-"^' ingcniatur utrc
^^iurfSr ^ '^''^''''^"''^'«"^''■«^■'tit n u^'"'»''on conr? *'?"'*"'" ' &''"'» • «^.''«n refolnf 1""'"^ " faporcm:quo
'A^^^inpaS-'" ''^'^'"S"tos.& fi ,ngc Ito '"J.^ '"'Por fo,.?"^"'^*^ conucrtatur, appa fi,d;P'^dic^°^^°'''^,Sapo
fil-S-Etfun" '; "^"^t-icrcfaporcs, poil in C^''^«ofitlnn''*°'.''""""'^°>ac"ita^^ C "''•'^f d c^nfn "".''"''"yPtic^f^. & «'1- !i, «ms 11 1 " i'^' rca.aut cft fuhri l u
ji^-oceiuc,,- ^''*^tcrrca,a
^it caUcla,tunccft ama niouentiDfiusarDcri
ulfM '^tftint Hn, j laporcs, polt in-
C^''^«ofitL^,«'*°'.''""""'^°>='™'« ^o''tas.F..!'.f»«'PontK,tas,ftyptic,tas, & un-
9: & r" 'gitur tcrr« r n'*'" f''Sida.a"t xqua
cn^^^dtte F^r'':^''^^'-^'^^'^ •'=q"a-
«cftcn '■■^ (5 cft fn' N^''''* '' =ftcalida,tu„c 'St>"«. tu„c cft^l'^!' '""C cft acctofa : &
*«ncdi^''8'''a,t,n?'a^^'^«''da,tunccftfalfa: "«rb, a""' qu6H^a^'^XP""'&fi'-'ft?qualis : '«m d^.^''t»?naut^'^ '«fipida, & inlipida funt '«wT^dcfaUbl'"'''*"''^^'"^. dcindcama ^'^nd, „ '"cndu.v^ i^J"?"'»"! acutum cftforti l ="haC"l"a aman,, "i* ^nc'''cdum.& abftcr-
V ^''odfi^.°''ftaftnn?''''''l'''= ^*""'" «'^'fi<^"t "«Jta^i ^'"'icat iii,,?' """1 humiditatc frigida:
V '^C";' «'"s r .5 r°'^ '*«"""« '"Odo gc ^■'i'C^'-:'autij-n'^.^'^i''"«] qu"m falfum
'■ftili, "'^'^tis vir, • icparationc aqucita-
^indc fl i^cditul pi^! amarum calidi '^i ' %Pticu^^'-!^^ticum uero eft fr
%r!^'^ao ixou!!?'^^^mi dulcefcu nt ir
^^^a&rn ^igcf}'i;;'^7 ^^1»^ aercitatc, & caicfa
— ^ '**jt^«-'ii«.ji.itan., ucniucpcr-
mutantur ad dulccdincm, quum a^it in cis cali ditas digcftjua. Et quandocjue pcrmutantur cx ponticitatc ad dulccdincm abfquc e [ acctofita- «^- ^^"^^ fi^nc tc ] ficut oliuae. Acctolum vcro quamuis fit mi- * nus frigidum quam flypticum: tamcn in pluri- bus cft pluris jnfrigidationis co,proptcr fui fub tilitarcm & pcnctrationcm fuam: pojiticujn au tcjTi <5c llypticum funt in laporc propinc ua, fcd 10 in llypiicum noncontraliit, nifi quod\iclin^ gua Jiiajiifcfhmi cfl: ponticujii ucro contrahit , & cxalpcrar,quod Jiianifcikimcll- & occultum! Et cx cisquidcm,qu^ * [ ualcjit] ad cxafpcratio' ncmcius, cftquodipfum non diuiditurproptcrfuifpifiitudincjn in partcs jiiinimas uclociter, nequc continuantur adinuiccm uclocitcr.Etproptcr has duas cauias ipfarujn cafus ia lingua fcparatur fcnfibilitcr : quarc diucrfificaturproptcr fiypticitatcm fuam in parrib. cius, & diucrfificatur fitus carujii & cxalpcrantur:Et ad illam diucrfitatcju iuuat diuerfitas partiuai mcjiibri in poris fuis,& fuis continuationibus . Etpojiticumquidcmcafubtilius,& magis intrans . Acutumvero 6c amaruju ilint linguam radcn tja rafiojic^icd amarujij non radit , nifi cic lingua apparct. Acuti autcjn abrafio , & cius lcparatiocllprofunda.quoniamcft fubtilisfub llantja;profundans lcd arnarumeftgrauis fubfiantiac ficcc.Et proptcr illud ipfiuspurujii,noli rccjpjt putrcfadiontm , cx qua an ijiial gcncrctur : ncquc purum ipfiusnutritanijiial , 6c propter ficcjtatcjii iuajTiajnarutn,quod abradit:abraditcujn cxafpcrationc aliqua. Ex cis autcm, a calidjtatcmacutiamari calidjtatcm fortior-.i^ cfficiunt,cft ipfiuspcjictratio: quarc 'ichcmc-ter incidjt,& uchcjncntcr foh.ir,- ia ut.corrodat, & putrctacjat,5cpcrucniat ad hoc vtintcrfiaat . Dulcc vcro & unduoilim ambo dilatant lingua & lcnjujitcam facjcndocurrcrc illud, quod fri
^in^o^^^^cdrthr^^i^? aniarum calidius^eil fa ;^^cin'ilyptic,^,^l-PotJcum
^ ^ ' --o — "--'^^iu^^iciuiutjoncjoc rc mouent.pfiusalpcntatcm: ucrum unduofum fac,t iUud ablque ca!cfaft,o„c ma.iifcfta, & dul cc tac-,t, ludcum calcfoclionc. Quapropter digcntdulccplus . D.cunt^ncdicaiilccnon fadum cft iuaiicvcl dclcftabilc:nifi quia talitcr ab fterg,tgroffitudincm,qu6d cam S faptatl&lcn,t cam,& currcrc facit iplam,& remouct impc d„iicntumcongdationis ciusablquc indficic 50 & lcparationc continuitatis,& obuiationc labo r.o,a,& ncquc calefact cum calcfaclionc nociuaummo dclctlabili ficutcft dcicaatio aqu.x tcpciatx calida.- quum effund,tur fuper corpus . ^ 1 . • , . J i>ermo HcioTdiffcren-
tix] mhocapud ,11,-. cft , qui cftaltiori gradus .
quammcdici. Etnonoportctquidemutfiti lud,quod cft dulciljs nurril-,iliMc i ' '''«'"8"fn<
nnnH,.n.H„,l. M , ''"^- ncqilClllud, feamifiuos.
21 nr,?, '■'.''.''■'''''"'^' •'^'l"'^ 'll"d. 3"od eftfuamus,nutr,b,l.us;quamuisfitimpoft?bilc.
h t B. alchafler ideft faper cor • put uaUe infri
^Pc^en^^tin c ran^''' infrigidationislQua Hioh. 5ntiir aqucjtas /V arrrirac itaut
- ~—i — L vwi.LiHLciiucjij nutrjjncnrumaij;s incligctconditionjbus prartcr dulcedine hanc.
^^Pcr cum aercitatc, & calcfa '^^Vf^iinantad acctofitatem ^^criUudtrahuntadftyptjcita
1 B. proportionum.
Wunctuoiujn^ [ cojnparatujn J eftdulci . Spif lum uerd,quodad vtrujiiquc eorujn coniicrti*. tur operationccaliditatis proportionalis con.uertitur ad dulccdincm- [quumeft in initio n,B.,u5dopiu luasiubtihtatjsj cumaqucitatc,6cpaucaacrei
rimam opnioeis eius cit [ah tiiiiitio.
k B.qaando plu
rimu operacionis eius eft fub tilucjo cfi aqufli fitatcdulci, (cu^
'•• % Aypticitas . q B.ftypticafidi
T B.maturatio |
f B. in locis adu Hii feu in terre- Xiis aduftisj in qtjibo.s aqua gregarar .
tatc: 5c conucrtimr ad un(!\uofitatem" [quum cft intentio lux fubtiiiationis cum aqucitatc dcledabilil & pcrmilcctur ci acrcitas plurima, cu ius introitus ad aqucitntem fit uchcmcns. Ama rum autcm & falfum hnguam abradunt; vcrun tamcn lalfum abraditlcuitcr;6: lauatj(5c non cxafpcrat : & iuuat ipfum ad illud aducntus obuiationis fux mcmbro ad omncs partcs cius cum ojqualitate proptcr fui fubtilitatcm: fcd tamcn ipfum lccdit osftomachi^ amarum vcro abradit vchcmcntcr itavt cxafpcrct,& iuuatipfum ad illud diuerfitas locorum fuorum fccuti dum quod diximus. Acutum ucro 6c acetofum mordicant linguam: fcd acutum mordicat cam uchementcr cu calcfadionc. Et acctofum mordicatcam mcdiocritcr abfquc calcfadionc. Ef falfumquidcm prouenit cx rcfolutionc amari in infipido aquofo ; quum crgo " [ congclatur ] ficut aqua cineris.fit falfum. Et acctofum proue nitcx conucrfioncdulccdiniscum diminutionc caliditatis: autdigcftionc ponticitatis ciim augmcnto humiditatis & caliditatis: & cius fnb ftantiafccundum fummam rci,c{l fubftatiahumida.& funilitcr dulcc, fubdantiacnim ciusad humiditatcm pcrtinct: fcd fubftantia amari 6c pontici ad ficcitatcm. Opcrationes autem dulcis funt digeftio,6c lcnificatio, <?: muitiplicatio niitrimenti,<5c natura diligit ipfum,& virtus attracliua attrahit ipfum. Et operationes amaritu dinis sut abflcrfuia & cxafpcratiua . Et operatio ponticitatis cft ? [contradio, ] fi cfl dcbilis;&cx prcfTiOjfifit fortis.Etopcrariones ftypticitatis funt'l [ contradio ] & infpinatio,& niduratio, & fctcntio.Etooerationcs unduofitatis funtlcnificatio , &:iubrificatio,6c'[coaio] parua.Et opcrationcsacuitatis funtrcfoiiitiO; 6: incifio » & putrefadio.Et operationcs falicdinis funt ab ftcrfio,ablutio,5c cxficcatio,(5c prohibctputrcfa ^lioncm.Etopcrationes acctofitatis funt intrigidatio,6c incifio . Etquandoquc aggrcgantur duo faporcs in fubdantia una, ficutdl aggrcga tio amaritudinis, & ftypticitatis in licio:"<Sc nominatur horribilitas,6c ficut aggrcgatio amaritudinis & faUcdinis ^ [in lacubus :6c nominatiir turpitudo; 6c ficut aggrcgatio acuitatis 6c dulce dinis in melle codo : 6c ficut aggrcgatio amaritudinis,6c acuitatis, 6c flypticitatisin mclcnge na-,5c ficut aggregatio amaritudinis,5c infipiditatis in endiuia . Er quandoq^ue adiuuant fc ca , que proucniuntex duobus laporibus ad confortandum illud, quod prouenirc dcbct cx uno faporc; Acuitascnim 6c mordicatio rcmancntcs in accto ex uino,faciunt ipfum vchcmcntiorisinfrigidationis:quoniamacuitas 6c rnordicatio apcriunt tranfitus,6c adiuuant ad penctra dum.6c nonperueniuntin acetoad hoc ut ip-^ fum calcfaciant,itaqu6d inde fit curandum: er go fit infrigidatio accti magis profundans . Et quandoqj iuuant (e ca, qux proucniunt ex duo bus faporibus ad (ronfringendumillud, quod proucnitexuno fapore,ficutacctofitas 6cpoiu ticitas int ^gteli^: ponticitas enim agreftse pro.- Jiibct cius acetofitcitem ab infrigidatione ultima.Et quandoquc cflcntia iuuat qualitatcm , 6c quandoquecfteontraria.iuuans quidemell: fi^ cut fubtUit4s,cju^ ^ogimy acetofitatr. 6c pouit
Liber fecundus.
vion fpatio.Et quandoquc ac^'^>" ^ iccu? faporesnon puri,& «icindcpunfi^enlniia dum tcmpusficut aqua agfcft»' ficaturc"? pcr ipiam prolongatur tcmp"S'P" .„0^4' J^rrtofitas moDter multitudmeni 1 jcci-
Scetofitas propter m"!"'"'*'""'" " doq"^^* dctcxpontico,& rcl.qu.s. Etqu^n^ JfcctcoS 10 ditvtfintquidamfaporcspuri,«f ^^.j^^ipfr tcmpus cum aliis,ficut mcl: tempu amarum cliicit,& acuit.augrocntata. ^^^,j„, amaritudine: " [ & ficut u.gorat aii ar^^^^.^^,_c poris:idcft quam facit tcmpus,& -^.j j jtan)?
profrionemvua;.namtempusinp ' ijiiupl ritudincmpcrmiftatcrra: ^V.rlQll""!, puritatcm,& clarificationcm «'-^ .':;J,,,|ital*' ^o pcrmifccntur ponticum & ann^ con'"': iiocum ltypticitatc,& cft ^'>":f'"%x\t^f' 20 dationi^ |-cxrturarum]in q"'^' ^;;' ]^ ca:&conncnit omni lolutiom^ 1 L ,„,^£1»«
^is.Eto nfcr'1"
ius caufa cft oppi!atio,& ^0'^^'-^ ,'|i is.Ero"'; ! tcr,fi amaritudo non cft m co .d'^^'' ft.,unt quidcm, qucfunt)n,iufmodi, c^^ ,yt„0»
rnacho &hcpati. Amarum cm.t' ctfif" acutum abfolutum,noccnt '"'c"»';; f""' ciatur cis ftypticum,ccnfcrunt: "*^^jjScllyf ' inaritudinc/adunt^ quod cft '"^';,j„do1 citate iirruat uirtutcm vilccruffl; LpticO; . 50 cft inftypticoamaritudo;immo 1 ^ i cliu ^ quo no apparct multitudo ani''"'^"^'i„ofit^'2. tus foluens choleram citrinamA J^.jftns " cum cxprcffione , & non cft m 'P. , nypti' ucns phlcgmauilcofum '^'PJ?Lc(lfi'^' tar.cftfortioramaritudinc, &n ctyptiC^j; finthium . omnc autem dulcccu ^^^^^c , vifccribus cft atriicum , q"0"'*hrt a^^f. ^ confortansctiam.^ tEtprohil^^J ■
illJLlllUiil . tll.l»-'-*** — • -11 C
vifccribus cft aniicum ,quomai confortans ctiam . ^ [ Et P^,^^^^^^^^^^^^ nem ]. t gul^,quoniam cfl ^^'^^'^^ 40 omnccxficcatiuumproptcrpoi nw^'"^ ,J autftvpticitatcm, quum cft iucrl'^''^^ aut mlipiditas, aut dulccdo ;. ^ ' crati^i^^?.V prohibctmordicationcm,clti,u .f^tc<^ c3 nis.Si autcm cft ftypticunicum a ritudine: 6c eft compofituni cx i ^ ^^^^ j 6c tcrrca,cftconucnicns ^^^^'''fr^^^^^^^ in quibus cft humiditas ^iaU^oc ^^^it i r dcldconfolidandum, E^^J^^^^^aum ^^^lcH^ pofitio cx uirtutibus litis, lcciiu ^ c>rc^^\ 5.^ 50 tionem matcricrum earum -^onaUiJi^ .;t,ii5, du ratiocinatione,quamconmt ^^(^fl A.^
te. Hcccrt^ofunt, q^^^^^V^^ rnfart^^^u^^,^^ 6c"qui fcquuntur fccundum P ^c^^^^^^^^^^ pia . Scrmo autcm ucrihcans^i|^;^,ifasl^^ fapienti naturali,fed licit aifumpta cx cis .
muerui^^--' ^tit»''- iuP; fapienti naturali , fed mcciico qu ^^^^ci^^ icitairumpta cxcis. C)dorcs v a caUditatc,6c proucn iunt a f r W c^\id^^lof,
:oru (ternurau^ --^ m'.^^v
dii piurimumiquonia caiiia P^, ^oran^^' ^c^!'
^ quitateodorum ad uirtutem ^ ..^iti^ii^^crf
ftantia fubtilis uaporofa,quam^^^^^^^/ion
fum , cp fitfccundum fcmit^i^^^^^ u^bcnf^^jV' pter rciblutioncm ^licuiusci cx i .
veruntameneft primum .^^^^'^^^^^^^
Omnes crgo odores,ex q^^^^i^.ami^'^^^ illi licautgdcclinautadlatusdulcc^^ P
Liber rccundus.
bre idJ :utt ifa
fcfi >^ cci-
cos iin^ c,&
tC0 «'
ipia ncn;
iiii» (tc-
laJ' pti^
•uif tcni fol'
tiC' alr [af^'
iiai^ cai"
"^id^ & n?^ r ^^^^^^^^' acetoritas,& ^ t [rei hii benc redni ^^^^'^ ^^^^^^^ omnes sutfrigidi.Et ^'^a,nifi ^^^^"^iV'^'*^^^"^^^^ piuriiiiiim funtcaf^^l^usid' r! • "^.^'^'^^ aabciatur roritas ^ [vt mu P^0i-a,6c ^PiJ^itus, & aniiclit us; ut cam- ^^^cuacn ^^^^^*^"' C^cpoi^acnim amborum ^^^fa odor- f "^* ^^^^^'^ti^ infrigidantc aOb ^^fedolcr- -3^^-'^^ cercbrum. Omnccr^o be
mcmbris proprijs, 5c cum inflirumcntis proprijsjtamcn luntlimilcs vniucrfalibus , quonia funt opcrationcs rcrum , quarum iuuamcnta , &nocumeta funtcommunia cumhoc, qnbd patitur abcis corpus totum t C ] non p
accidcns.Nos vcrb non rcmcmoramur hic, ni fi opcrationum carum vniucrlalium , & fimiiium vniucrfalibus. Vniuerlalium itaq^ opcrationum alix llint,quai funtprimaj.Et alie funt.
^ t B. non per lefed.
^^^iCLinvQ ^ ^^^^^^^^^'«^ fimilitcr omnetaro ..^ ^
^°^"cm ca^it-^^^rf^^P^^^ ^^^^^ ^^^"^ facicntia do i o qua: funt iccundx.Et primx quidcm funt opc- ^fccim.Jl.^AT^ coloribusiaiocuti fuimus , rationes quatuor,qua; funt infrigidatio,calc-
facl:io,humcdatio,6c cxficcatio. Sccfidarum ve rb alix funt,qux funt iftxexdcm opcrationes, fed funt menfurate, aut comparatx- cum tcrmi no additionis:aut diminutionis, ficutaduftio, 6c putrcfaftio,& llcutcongclatio. nam ifta; ecdcm funtcalcfacietcs, & infrigidantcs,fcd funt menfurata; , 6c comparatit . Et alix* iUnt , qua; funt opcrationcs aliiie : fcd funt proccdcntcs ' ' 6c attra-
*^"^^um nr ^''^^^^^'^ ^P^^ diuerfificantur fc- ^^^^ndum 1 ^ nonfuntficutodorcs
^'^ntionp, ' ^''"^ ^P^'^ dcmonftrant ia
^^^ftquidr^ ' ^^*mon(h-ationcm pkirimam. ^niodi l ^T^^ ^P^'^^''^^ ""^^^s diucrfifican n*cm'&. ^^^^^^"^eoi'Lim funtdcdiucs ad al ^^'"^m rilv. ^^^\xi\\ funt decliucs ad tinr^linantc.^'?'^"^ nigram:tuncad albedincm
Hidiorcs'fiLH '^^"^P^^^^^^^^X^i^ ab iftis:ficut ftupefa6lio,& figillatio,6
^^^'^igidi F ^^^^'^''^ntcs ad alia duo funt mi- a:io,6c lubrificatio , 6c apcrtio , 6v conglutinatunc « k "
^^^^cft i^uT ^"^^^^^^- iieruntamcn illud ,
1 natura trahit ad caliditatcm :
arium .
T I O N E S.
tio , 6c qux funt fimilia ilUs vniucrfalibus vcrb fimilcs funt, ficut vcntris folutio,6c prouo-
• catio,6c fudoris cduclio.Etantcquidcmquam
J?^^ • LoqtiajY, I^^^P^^^^^^^^^^^m ' ^ qnod dixi loquamur de opcrarionibus carum,loquamur ^^j^cinn.-.,.,. ^^^^ ^"^^^i^c de operationibus de proprictatibus, quvis in fcipiis habcnt . Dici-
mus crgo qubd proprietatcs,quas medicina; in fcipfis habcnt: alix funtipfi: qualitatcs quatuor nota:,6c alia: funt odorcs, 6c colorcs : 6c a- 30 lic funtproprietates famofe, quarum funtiftcc fubtilitas,6c fpifiitudo,6c pulucrizandipropric tas,6c vifcofitas,6c congciatio,6c ^ [curliis;] & mucillaginofitas , 6c olcaginofitas , 6c [fpongiofitas : ] 6c lcuitas , 6c grauitas . Mcdicina autcm fubtilis cft cuius proprictas cft , ut quum a virtutc patitur naturali,qux in nobis cft , diuidatur in corporibus noltris in partcs minimas ficut crocus , 6c cinnamomum: 6c h^c quidcm mcdicina magis confcrt in omnibus fuisim-
b B.fluxibilttas. cs.cxucucio.
concifimit \ pro-
Jr'^,«fiH..,,.^'^^°^'^f^^7«orf citoinflammatur.Hartc 40 prcllionibus , quam omnes mcdicinc'^ [ita ut ^'^^con^^tf '''^''^'^' docet copiosi.^t ' ' '
lCi° "^^"^ '^^ uid^'^ ^ '^o^denfiitione quoquc uerba fti- % , ^'^'^doaiir ^j^' "^" & f,4uerrocm
t«fe ''^. '^'ff'^''^^quomodo ex congelationc^ ,
citn ' '''^'^ntur J ^^^' qualitatihus,rerum facul
%y^nhus tf^'''^^^^^''^^ colonhus.faporihmy
""^''^'4^^ >. Co^. atquephilo-
iicct ineius deficcationc non fitmordicatio , tamen confequatur dcficcationem rci fortis mordicantis.] Et intcUigo pcripiflam, cuius non eft iftud de fuis proprictatibus,ficut cucur bita , 6c ^ [ gypfum : ] Pcr uifcofam uerb fignifi camus omnemmcdicinam, cuiusproprictas cft artu, aut potcntia,quaeft eius opcratio,quu caliditas innata in cam imprcftioncmcfticit, utrccipiat cxtcnfionemfuipcndcndo, 6c non 50 abfcindatur,quando extenditur . Et cft illa, cuius duabus cxtrcmitatibusquumduoadha:ret 1>. "^r- corpora,6c mouenturadclongationcm, polli-
Xj ^^i^ius qM j bilc eft , ut cum cis moucatur prsetcr quam iU
od.'k-.«j;_. " habent lud,quodcftintcreasabfcindatur,ficutmcl.Et
opcrationcs pulucrizabilis quidcm eft , qu.^ in partcs diuiditur paruas,propter comprcfiioncm paruam,
Part 100
, . . ficut cum nccitatc, aut congclationc , ficut alocs bo
ntr '•^^'lccr^-^^^'"^^ ' ^ cxpulfio , 6c at- num.Etcongelatiuaeft illa, cuius proprictas ^t ^^^^^^^ illis^^T? ' ^ confolidatio , 6c qua: eft,vt pcrueniat , talitcr quod moucantur par-
d B.itaut v\ exiccatioe, qii.i «is in ea nor» fic mordicatio , q confetjuatur, feu jpacniat a<l exiccationem . e 8. la^uci.
^ ^^dictnarum fmgularium^ . 4.
Pirti ^Pei-ation ^^"^^^iciniE fimpliccs h ^Us ^Jj^^^-es tT ''"^'^^^■i^ics : 6c opcratiuncs %f^Pei-ation^^'^^^^^^^^^s fimilcs vniucrfali- Vl- > infr "1^^ vniueriales funt ficut O' ^vlcor^.^'^^^^^ 3 & cxpulfio , 6c at- Wt iliis ' ^ confolidatio , 6c qua: _
^cn[ ^^^'t * ■'^^ operationes particulares ^q^^s eiusaddilatationema quocunque loco po
i.;:.^%inr^^^i^^^^ntum in CancrO 6C iUUa- iT^t-.i.-- nr^rnnt-i.nfMT rjAn ffV fivn (crnndlini lUa
^ii^fif ^^'^ > &- ^^^^'^^^oidibus^^c iuuamcntum ^imiip ^^^^^^^ . Et operationes , ^r^^' ^ foi ,?.^^^^it^rfiilibus, funt ficut pro^ ^^^ainuis ' ^ ^^^'^ ^^nt fimilia illis:hc partKulares : quia funt in '
natur : ueruntamcn adu eft fixa fccundum fua figuram 6c llium fitum,proptcr caufam trigidam ualde,ficutccra^6c uniucrfalitcrcftcuius proprietas e{t,ut fluat.no tame adu fluit.Et me dicinaquidcm^[dccurrcns] cft mcdicina , qua; f B.fluida, aon firnutur fccundum fuam figuram, 6c litu
h B f^lutinofa. I B.unduofa .
fuLim , quum fiftitur fupcr corptis durum : fcd moLientur partcs cius fupcriores ad infcriorcs ia partibLis,adquas caru proccflus cfl: polfibilis, ficut flLixibilia omnia . Et mcdicina mucillaginofacil illa,cuius proprictas di vt quum intun ditur in aqua,aut in corporcaquolb , fcparcntur cx ca partes pcrmiilx illi liumiditati, & pcr ueniat fubilantia aggrcgata cx cis ad ^ j lubricig B.uircontatc. tatcmjficut plyllium & altiica,5c fcmina mucil laginofa foluunt cum lubricitatc niii aflcntur , .&:fiatcorum mucillaginofiLas ^YconglLitinoli tas & rctincat . Et ^ [olcaginajcfl: mcdicina , in cuius fLibfl:antia cftaliquid vnduofitatis , llcut ks.exuccatiua. grana. (5c ^ [fpongiofi] eft mcdicina, quajcft ficca in aclu,tcrrca: cuius proprictas cft, Lit quumobuiatci aqua, authumiditas liquida, profundctur aqua in ipra,& penetrctaqua in meatibtis cius occultis , ita ut non uidcatur , licut calx non cxtinda.In lcui autcni 3c graui rcs cft manifcfta. Mcdicinarum autcm opcrationcs famofas oportct nosnumcrarciccundum conditioncs pr,\;didas: dcindccontincntcr po naniLis dcfcriptioncs , &c cxpofttioncs nominCi carum fccundum ordinem vnum. Dicitur crgo mcdicina calcfadliua, fubtiliatiua,rclblutiua,abftcrfiua, ^ | carminatiuavclcxficcatiuajcxa(pcratiua,apcritiua,mollificatiua,maturatiua, digcfliua,incifiuajfrangitiua vcntofitatis, attra £liua, mord!catiLia,rLibificatiua, pruritumfap nclcnmi- ciens,vlccratiua,corrofiua,adu;liua:frangcns nuensinpatuus [difrumpcnSjputrcfacliua,cautcrizatiLia,cxcopartcs. riatiua.Iilx crgo funt. xxij. opcrationcs . Et cft ordo alius,infrigidatiua , confortatiua, rcperculliua,ingroflatiua,crLidumfacicns,ftupcfadi ua . Etiftx funt fcx opcrationcs . Et cft ordo alius,humcclatiua,innatiua,lauatiua , fordidatiua " t C ] hibrificatiua.planatiua.llLX
' jtaque funt fcx opcrationcs. Et ordo alius , dc- , ficcatiua.cxprefl^ua [contradiLia] oppilatiua,
Liber recundus .
fiuum. Exafpcratiuaverocft nicdicina>q«|^jj, nit fuperficicm membri diuerlarump ^^^,. in latitudinc & profunditate: a^^P^^^LudiflC titudinem contradionis fu? cum ^P. j^faiil fubftantixfux , lccundum quod ■jcuin cfl: : aut proptcr vchcmctiam in^ ^^^^ ' ^^f^d fubtiliationcfLibftantia:& lccat ^'^!^||^.f]oneiii turaiqualitas: autproptcr fuam radi^^c a fupcrficicafpcra in principio , « ^^^^icifti
plana per accidens , quoniam cum i^j. mcmbro grofl'a:elfcntic,cuiuS fpcra: &partium fittis diucrfus ^^^^' ientei» vilcofam currcntem fupcr ^^^^^ ' ^ proLienirc fupcrficiem cxtrancam P| ' ^^)^$c ; ditur [afpcritas plurima & P^^%f;^iaisn-i^: mcdicinacft,ficLitcoronarcgja. ii^ '^^^dl nifcfta opcratio ipfuisin cxhccanao, ^^^^i nifi in omnibus offiDus,& cartilagm ji,e^ nus manifcfta in cutc. Aperitiua aut«^ ^^^cdicina: cuiLis proprictascft , "^. ..^eatui^i^ riam cxiftcntcm intra concauitatcm^^^^.^^jein ad cxtcrioi a , vt rcmancrc taciat c ^^^{^ot mcatum apertam: & hxc 4^^'^^ '^^^
fiLiaficutpctrofchnum . P \tc((y
abftcrliLiaficutpctroieunujii: — • ^ noncfticithoc , nihquiacft 1"!^^^^,/
lutiua^ autquiacft iubthis,^ &i|^^^^ ^ut q|^^^
ntcntioncm incihuo; eft fubtilis, &iaLiatiua: & lcics m apelatiatiuxpoft. Omnc autcm ^fl ^.{inn^^: ritiuum.Et oc amarum fubtilc c^^j^/^mii, q^^
omnc fubtiic liquidumcitapcu ^^.^oHi caliditatcm,aut itqualitatcm ticu jjft. nc fubtiic acctoihmcft apcrituuim..^^^^ ^IO
n t B. ukcrum.
o B.ftypticaiiaa ^^.j-^^j.^^^ carnis, fcmine lini ', Maturatiua cft hgillatiua . Iftc crgo funt odo opcrationcs . Et ' ' '--^ '^'^
catiuavcrb mcdicinacft, cani^V^^^^^^^c^^ti^i^^ vt ponat cflcntiam mcmbrorum fpiflbsporos icniorcm, cahditatc .^^^jorc / tatc lua : 6c accidit cx hoc ut pori n ^.^ ^g^n ...... wt^ ^'.^pcrfluitatum, ^^^'^\\.nctl-^0'^,
clt aiiud genus proprictatLim fccundum opcrationcs carum , pcrnitioia , vcncnofa , thcriaca, tbcrahar. t antidotus. Et etiamcft folutiua, protiocatiua, fudoriseductiua. Omnes ergo iflc funt.xlix. opcrationcs, quascliginiLis dc fummaopcrationumproportionatarum velpertinentium: & nos quidcm narrabiiULis vnamquamqueharLi opcrationum fua dcfcriptionc. Calcfacliua cft nota. Subtiliatiuaergo cft mcdicina, cuiLis pro prietas cft,vt ponat cflcntiam humoris fubtilio rem cum caliditatc tcmpcrata , ficut hyflfopus , alhafcc,6c chamaemilla . Rcibhitiua verb eft medicina, cuius proprictascft,vt icparethumo xem facicndo ipfum vaporcm : 6c extrahendo ipfum a loco , in quo fuit dctcntus fcilicet partcm poft {)artcm , doncc afliduationc iUius opcrationis finiat illud, quod cxeo remanct fortitudine fua* cahditatis , ficut caftorcum . Etabftcrfiuaquidcmcftmcdicina, cuiuspro- 6o prictascft vt moucat humiditatcs vifcofas,& congclatas ab orificijs poror um in fupcrficie membri ita,vt elongct cas aloco,ficut aqua mcl cum fuaab . Omnis autcm mcdicina [abftcrfiua cfiionc. fentialitcr J lcnitnaturam : licet ineanon fit virtus folutiua . Et omnc amarum eftabfter-
pVoprictas^cftVu acquirat humori ^^l^ j^^^
quoniam calcfacitcum ^^^^^^^l^^^oi''^^'^^^ virtus ' [contradiua]retincns ^'^^\\^oiiO^^''(t quo digcratur, 6c non reloluatur ^^^o,^^ . fcparetur humidum ip^i^i^^^^e^'^'ctur.^ aduftio : quia facit aduftio, vt icip^'^^ ^cq^n^ gcftiua eft , cuius proprietas ^-aill^^fj cibo digcftioncm : 6c tuiam ^^'^^nc^^^^ his,qux praitcricrunt.Frangens ^^^^c^c^-i^^K .otatcscftiUa, cuius propnctascu, p^oP efficiat vcntofitatis fubtilcm ..^yqu^i^'^'.. caliditatcm , & dcficcationem uu^^ ^^tcn^^ foluitur, & fugatur ^^^^^ ^i^\VtiUC^^7aii rat, ficut femcn rut^e . Et inciULi ^^.^tiiitat^ U cuius propi-ictas efttit pei^^^^^-^^i^j^sicili^^^^ in id, quod cft inter duasfupcrhcic -^u^^ moris uifcofi,6c fuperficiem, ui 4 f^rl^^^ ' tus,5c remouct ipfum ab ca, & J^.(aj 'Pyt ' ucniunt partib.cius i^Lipe;^^'^^^',.^' eas] <> tionis proptcr quod , ipla ^^^^^''.^o \,o? f icilis expulfto carum a 10^0,111^1^-^,1^^1^ ficut fynapis,& oxymcl. Et ii^^^^')^^^e ric^^^-^ja^
pofitacft uifcofajfacicntiadha:i^^-j|^t3 lutiua cft oppofita ihgroifatuia;.- ^03^} oppofitaeftinfpifl-atiua^.Etnumcu^^^^^ qiic carum, & dcftniunt cx ea^ qti*
llltt br- Idc iifll uifl rui cct licc
f (ta-
Tractatusprimus. 2f^
tein tior lciti ^fo- ^ta
lifi' efr, un^ idi' rc5» nii'
iia« nc;
ii? tofJ
ua» faa
^op (<r ia^
^'onisincifi^^''^^^^*^ ' ^ quidcm condi- tiir in rctcntionc langiiinis cx artcrijs flucntis ,
^^^^i'id:(ccl "^^'^^ ^^^^i^t in cflcntiam hiimoris & his fimihbus : ficut d ragantum , 6c t calcan- t colcortr.
P^^itipf^j,^^ ^^^^^^""^'■^^^^^* cius,& forraflc fc tum.Excoriatiua autcm cll mcdicina,cuiu9 pro
^•^^^ndumfi.^^P"" ' ^ vnaqucqucipfaru cft prictas cfl proptcr nimictatcm iux abftcrlio-
^iuavero cfl^Mi ^^^*^ cflcntix primc. Attra nis,vt abftcrgat partcs cutis corruptas, ficut co-
^^miditjf ^^^^>^uius j?prictascft , ut moucat ftus,& ariftolochia,& omncquod confcrtt lc ^"i«fP^^"'«
P^^^Pter fubtT obuiat , & ilkid cft pr^ , & panno, & fimiUbus.hifrigidatiuavcro
^^^^^caftorei ^^^^^^ • ^ c^^i^i^^^^cm fuam nota cft , Sc confortatiua cft mcdicina , cuius
^^ioniscftea^" ^i^^^dicina vchcmcntis attra- proprictas cft , vt tcmpcrct cflcntiam mcmbri , ?^^itatcs 5!.'^^^^^[P^opi'ictas cft,vt moiicathu lo Sc compicxioncm cius,donccprohibeatur ac-
valde p^^^^^^ ^^K^^ profundo,& eft c6 cipcrc fupcrfluitatcs ad ipfum cflFufas , & ' [ini- * ***°'""''
^^^raruiti prof ^^^^'^ paflioni,& doloribus iun pcdimcnta] aut proptcr proprictatcm , quc cft
^'^^^^«cnv ''^'^^^^^''i^ emplaftrata poft pur- in ca,ficut tcrra hgillata,& thcriaca,aut proptcr
^^^^iocisincf^M^^"^^^^'^^^^"^^*^^?^^^^^^ ^^gi^ ajqualitatcm complcxionis fua; : quarc infri-
^^iliedicina^n^ ^^^'*^^^'^<^fii^*-Mordicatiuavc- gidat iilud,quod cft calidius, & calcfacit,quod
pp^ , ^^^^ ^ubtilis '^^^^ qualitas pcnctratiua eft frigidius , fccundum quod vifum cft Galc-
?%arationcn ^T^^-^'^^^^'^*^^ continuita- no dc olco roficco . Rcpcrcufliua vcro mcdi-
^'^^^'Parua;q^"^P '■^^'^.^■^'^^^"'«-ii^^^^ cft contraria attradiux, <Sc cft mcdi-
5°^ientitur\i ^^^^^''^^!'^'^^',^^"^ vnaqux-quc earii cina,cuius proprictas cft proptcr frigiditatcm
Y^olorvn^5/^S"^^^'^^^»":''cdfcntiturtotuqua- fuam,vtin mcmbro faciatproucnircfrigus,<Sc
^'^ acctim^ irM^^ ^J^iplaftrum fy napis cu acc- in Ipiflctur ca,& conftringantur pori iphus, 6c
:^:^uius proDK ^*^^' tubificatiua cft mcdici frangatur caliditas ci us attradiua , & congclc-
3 obuiat^ ioiT^^ ^-^^'^^ calcfaciat mcmbrum tur illud,quod ad ipfiim currit , & infpilfct ip-
^'^^'^^ionc fanc ^^^' ipfum uchcmcnti fum , & prohibcat ipliim nc ad mcmbrum cur
K ii^^ '^■'^f^^riora-l^^^^^Y ^^^^"'^^^'■^^'P^^^^i^nicntcin rat , & prohibcat mcmbrum a rcccptionc ip-
hj^^fynapi ^xf^ '^i^^^"taciatiplum,6c hoccft fius,ficut folatrum in apoftcmatibus.Etingrof
C3 ^cin^: rubifi '-"^^^^^'^^^J ^ calamcntum . Et fatiua cft contraria kibtiliatiuc , & cft mcdici-
jg^^^iizationi d .^'^"^^^ cfficiunt opcrationcm na, cuius proprictas cft , vt laciat cflcntiam hii-
J**^i^s cft n^^.^4 i ^^^l^^^^^':^*^"^ • Pruritum autcm niiditatis grofliorcm : aut congclando ipfam ,
^/'^^'^uitatcm 6^^'^^ ' ^^'^^^'^ pi'oprictas cft pro- aut in('pinando,aut pcrmilccndo.Crudum uc-
P^^^os hunio "^^^^*"'^'*"^^ ^^^'^*^ attrahat ro facicns,contraria cft digcftiuit, & maturati-
"^'cntcn^ (Sr n^^^^^ ^"^"lotdicatiuum , pruritum ux, 6c cft mcdicina, cuius proprictas cft vt fua
n '^^^rorun, ^^^^
c,?'^^^ius . Ft , ?^^PQ^'um non fcnlatx,(icuttra rcmancat indigcftus & non ^ [codus.j Et ftupc d l.maturattis.
1 • loT^'^ '^^iando^ P<^rucuicntcm ad hoc vt cxul frigiditatc dcftruat opcrationcm caloris inna-
n-i^ ^^^^"^tunir ^^^^ ^^i^iuant ipilim Ipinic pi- ti,6c ctiam cxtranci in cibo , 6c humorc , ita vt
cif ^^^^s . Et ^j^^"POi'uin non fcnlatx,(icuttra rcmancat indigcftus 6c non ^ [codus.j Et ftupc
niiT^^^Pi^ictas^^ff^^^^^^^^^--^^^^^ faaiuacftmcdicinafrigida, cxinfrigidatione
^ttn^^ y [conr^ ^'^^confumat 6c rcfoluat hii cuius, ,quam in mcmbro facit , proucnit vt po-
i\iar , ^^^ateri-im ^^^^^^^^ ^^'^^^^' ^^^^^^ ^ «at fiibltantiam fpiritus dcfcrctis ad ipfum vir
ftiat I ^^^^'iteriam 1 ^^^^^^' ^^^^^^ ^^^^^, 6c «at fiibltantiam fpiritus dcfcrctis ad ipfum vir '
dici, ^^^^>ficut ar adcam,ita ut pcruc- tutcm motus 6c fcnfus,frigidam in complcxio
<^Un i ^^ius nrr -^^^ ^^'^ ^duftiua cft mc nc fua,6c groflam in 1 ubftantia fui : quarc non
refoluat fubtile , vtuntur co virtutcs animaics, 6c ' [ rcfohiitur] ' B.pwmacatw
k ^^^^ ^'i^creitat'^'^^^ ^ mcmbris,6c faciat re complcxio mcmbri proptcr illud 6c non rcci-
Vtren^^^Uaeft mo^r^^^^"^^^ ficutcuphorbiu . pit imprclfioncm virtutum animalium, ficut
k k vi H<Sc conf ''^^^' ^^"^^^ proprictas cft , opium,6c iulquiamum , 6c laduca , 6c papaucr
S! ^inn ^^^^onc . ' , ^^^^^^ir cx eius rclolutionc nigruiii,6c iiiandragora, 6c fiiiiiha cis . Humc-
\ -^^^r ^icutflo ^^^^^^1 fubftantia carnis datiua autcni cft nota . Et inflatiua cft mcdici-
Vni(^^^^ cft ^ ^ ^^^^' ^ [Runipitiua]autcm ^a, in cuius fubftantia cft humiditascxtranca
*^,5r ^^^^^ muenit P^^P^*^^^^^ > ^^'■^^^^ grofla,in qua cum calor innatus opcratur,noni
Waip^^^^erateas /fP^^i^^n"» iiiinorctpartcs c- vclocitcr rcfoluitur: fcd cducrtitur in vetofita-
^^iiusn ^ ' i-eliqin p^^^^^^^^Sia, ^ ^'^^"^ ^^^^^ tcm,ficut funt fafcoli . Et omnia,in quibuscft
^cn^ p"Qprictase(i ^ ^^^'^^^^'^i^^^ vcrocftilla, inflatio,iunt facicntia fodam:noccntiaocuhs.
^oii^.jf^^f itus pef., ' ^.^^orrumpat complcxio- gx nicdicinis vcro,6c cibis funt,quorum hunii
^^^olu^^^^^^ niembrum, 6c ditatcmprima Vefoluit] digcftioadvcntofita fB.pefmw*c,
% Pa, ' ita Qu s ^ "^^^^ nicmbri cius cum tcnr.quarc fit inflatio coruni in ftomacho,6c re
\ ^^Mii, ^^^^Us meml -^^^^^ conucnicns , ut folutio inflationis corum in ipfo, 6c in intcfti-
\ ^idita.^^ ^f^^^^m & ^'^^^^ per ucnit ad hoc nis. 6c cx cis 1 unt, quoru humiditas fupcrflua ,
eius • ^^^^'^^^t > 6c rcfoluat hu- qux cft in cis-,6c cft matcria inflationis,non pa-
?^^^QrruDt?^^^ "^^"^^ ^P'^ ^^^^^^ ftomacho aliquid , doncc ad vcnas va-
^^^Mi ^ Putrefi?^'^c ^^^^^^^^' [noncalor dat^autnonpatiuntur in ftomacho totalitcr,
i-! ^^"^an^ '^^arllM.j ^^^^^iulniodiquidcm. fcdparscoruni: 6c rcmaiictc:: cis , qujcpatitur
l^^ co, ^■''^^itiua ' ^ Sunmia rutai agre in vcnis,5c cx eis funt , qux patiuntiir totalitcr
5 y^i, l^^^^^t , &: ^ .'^^ mcdicina, quc car in ftomacho,6c conucrtuntur in vetofitatem ;
rkr^ ?^i^catei, ^^^"^ ^'^^^'^^ * ^"^"^ ^^o^ rcfohiitur fua vcntofitas in ftomacho:
' ' f V.*^ ^tfui^af ^ ^ Ponit ipfam quaii a- i^-^-^^-y^Q pcnctrat ad vcnas : 6c vcntofitas cius rc-
■^^iciprj^^i^s hum ' , . ^^^ius cutis [obitacii- nianct in ipfo. 6c uniucrfalitcr quidcm cu om-
^ nom ^^^^'^^^^is ' autcicdio m ^i medicina,in quacfthuniiditas fuperfluacx-
^«tiatur cfcara,6c adminiftra tianca, proptcr iliud^q^ ci pcr mifcetur , eft in-
2/4 Libcr fecuncius. ^ ^^^^^
fiatio, ficut 2ingi'bcr,5c fcmcn crucjc.Et omn is tum-^fcd cum proprictatc, ^^^S^l^J^c^ funi ♦
liiedicinacuiuscftinflationcmfaccrcinucnis, napcllus. t Antidotus autcm eftvtc^
cft uirilis mcmbri inflatiua . Lauatiua ucro cft omncs mcdicuix, quarum P^^P'. -^jtu:
omnismedicina,cuiusproprictascftutabftcr- fcrucnt ianiratcm, ^^^'^^'^"^"^^^"^
gat non uirtutc agcntc in ipfa , fcd uirtutc pati cis cxpcliat nocumcntum ^^^-^5 conuf' ^
cntc,quam iuuat motus , & figniiico pcr uirtu nomcn thcriacx ^'^^'^'^"^^^.''^.l^^ , , a^^cr^Z U
tcm paticntcm,iiumiditatcm,& pcr motum fi nit,& nomcn t antidoti unyua ^ .^^^^^.quc
cnificocurfum,currcnscnimfubtilc quumua buslccundumnaturamclignis. j^^^
S^.r. .-c,..- r.,. ,w.o-,^f..Niii^'" r^^mincraliacxaitiuu* .
dit fupcr orificia ucnaru , lcnit humiditatc fua ucgctabilia [ 6c mincraiia c^x ai .^^^^^11^^? !;. fupcrfluiratcs,6crcmouctca3fuocurfu,ficuta- 10 gniusnomcntlicriacciumant,^ ^^iit^^
quahordci,6caquacucurbit?^. Sordidasucro nicnt antidotus.Et vidctur ctiaii
vlccra,cft mcdicina humeaatiua,qux pcrmilcc intcr ca magna diftcrentia . ^oi ^^^^^.O^
tur humiditatibus vlcerum, 6c ficitcas plurcs : prouocatiua,& ^ii^oriseduu ma. ^^^^-.^ri^^ »i
& prohibct dcficcationcm 6c cofolidationcm . nis vcro mcdicina, in
Part 101
Lubrificatiuaautcm cft, cuius proprictas cft ut cum [ contractionc ] ^^.^,^^ „j
humcdct fupcrficicm corporis obuiantis mca- confcrens in doloribus i,it m^^^^'^. p».
lui,6c rct^iti m ipfo,ita ut rcmoucat ipfum ab uirtus folutiua [ mcipit ] cc au ^ ^^^^^^.2111 ^
ca, 6c faciat partcs cius fufccptibiliorcs curllis 6c uirtus P [ contraama "^c^P;;.^! ipfiimi^ f
propter lcnitatcmcarum acquifitam pcr admi mcatum matcri?:quarc non icu ^^^^aic{|^; , llioncmcius: dcindc moucantur a loco iuo 20 tcria, ncquc lucccdit ei aUa. .^^^uaU^^^^^
grauitatc fua naturali , 6c uirtutc cxpulfiua, fi- rcfolutiua,in qua cft [ '^lum, ^7,5 rJ
cutprunainfolutioncilia. Applanatiua iic- 6c confcrtmollihcationi lunam
ro cft mcdicina uifcofa,cuius prcprictas cft , ut mo carum,6c apoftcmatiD. P^^B an\^W ^
dilatctur fupcr fupcrficicm mcmbri afpcri,dila tradio] 6c rclolutio in unaquaq ^cs^^ni^l
tationc plana: fupcrficici,6c fiat manifcftum il- fcrt in cxficcando : Quiin'^ Stior f
gTi.habwafp- huscorporispcrcam planunig [ rcdxafpcri- [contraaio]5c i'^^^c>lutio,tit toi ^^eun
tiwtecoopcru. tatis . ] autcutrat ad ipfumhumiditas dilatata dicinxvcr6iolutiux,6c prQu" opcratio^^L \
haccxtenfionc.Et dcficcaiiua quidcm mcdici- plurimum lunt pi-«i^i^^*"^^^^^^V finium '
^ ^ . na,eftquxconfumithumiditatcsfuarcfolimo namprouocatiuxkcundum p agg^^^a h ..Strptica. ^^^^^ fiibtiliationc. [ Contraaiua ] vcro mc- 30 cant fxccm.Et r^^^^^^f ^^^^^,;^' ' a-igidatii^^
dicinacft, qucfacitcucnircin mcmbri parti- turuirtuscalcfaaiua6c uiitus
bus fupcrfluum motum currcntcm ad aggrc- iuuatiux ualdc in apollcmat u ^^^ita \ ^
«Bftrlngatur. gationcm ut infpiflcutur in fuo fitii: 6c ' [op- ^oad ftamm luumpcrucnu n^-
' pilcntur]mcatus.Sedcxprcfliuacftmedicina, proptcrcaq> ^ [ contrahunt, c^^^^
k».flyptic-t. ex qua pcrucnitur,proptcrca, quod [ contra- proptcrca cp calcfaciunt,loiuu • ^^^^^
hit] 6c aggregatpartcsad hoc,utncccflariofa- quibus aggrcgatLir^^rtListlicm^^^^^^
ciatpcrLicnirchumiditatcs fubtilcs ftantcs in tc,funt iuuatiux hcaiic? ucncu ^^iiu
uacuitatibus carum, ad comprcflioncm 6c fcpa quibus aggrcgatur uirtus thcr /^^^iiani
rationcm . Oppilatiuaautcm cft mcdicina fic- tc,confcrunt frigiditati ^^^;^\;.^ituna^^^^^^^^ ca, quc rctincturproptcrlui fpiflitudincm 6c 40 Virtus autcm,qux diuidit,6c p ^ier^t^^*,!!
ficcitatenr.autproptcr fuam glutinationcm in quecomplcxionem adpartciB; 1 ^^-j^pai
tranfitu,5c facitcucnirc in iplo oppilationcm . vt non ponat virtutcm ^*^^ .^^^^^^brun^' ^ , >
ConglLitinatiuacftmcdicinaficca.inquaefthu materiei,qua;cfFunditur ad ^^^^^^ ^
niiditas pauca uifcofa,qu.x adhairct fupcr orifi infrigidatiuam, in latcre ^'^^^^]^^^-^ fubli*^^'
cia,5c oppilat ca,6c tcnct materiam currcntem . cft natura doda obedire crea
1 1. oircoiufiu! OmncaLitcm ^ [currcns] lubricum,quum in ip gloriofo.
dam. fo,opcratur igniSjfitconglutinatiuum, oppila- r I 0 ^ ^
tiuum,rctcntiuum. Conlblidatiuacft mcdici- N N 0 T A T ^ . /•
na, qucs cxficcat 6c infpiflat humiditatcm ftan- , .. pyimf/^^fi^ jj^
tem intcr duas fupficics vulncris propinquas : Medicamentorum qHalitates aU p ita ut conucrtantLir ad conglutinationcm,6c vi ali£ tertif dicutttnr.prima^ caliditate w ^ derff^^ jjii fcofitatem, 6c adhcrcat una carum altcri , ficut ditateficcitate,uocak, qu£ ^•^/'^'!^^-^^^i„;jr/^»''^^y^>'' fanguis dracon is 6c alocs. Car nis ucro gcncra- miflione confurgunifecund^ ^^^^^^l:taterr^ &f^%fp^ tiua,cft mcdicina,cuius proprictas cft ut pcrmu foH caliditatem;fti^jditatemMi^^'^^ tn^ ^^(ft
tct ianguincm fupcruCnicntcm vulncri in car.- medicamenta ipfa in humanu ^^9^^,^ ^i\^idf^f'Mi^f ncm,propterca quod cxquat complcxioncm c- apertio,anrifHoyCoBio,attenuatio, ^ .J^^ f-.ti$^ ius,6c coagulat ipfum cum cxficcationc.Et figil & he,& quas primas diximus,tiniue j^^^j^ef^l^J^^ latiua cft medicina cxficcatiua , qua: cxficcat 1 u- fellantur^qudd toti corpori communes,!^^,^ ^^^-d 1 ^^^i pcrficic vulneris , ita ut fiat cortcx fuper ipfam magis^aut alteramparticulam agunt- -^^,0''^ cuftodiais ipfam cx nocumcntis,\ Ique quo gc tesdicuntur,quihus,medicame}ttadtc( jf (^rimc^ ncrctur cutis naturalis: 6c cft omnis mcdicina darumopeagantjnproprium ^^^^^^^^ifii^/^'"^!^' cqLialisinduabusaaiuis,cxficcansabfquemor propriuhurnoreagh.&hfparticular^^^^^^^^^^ dicationc. Mcdicina vcro pcrnitiofa cii mcdi- talesfunt,facult.u,ciendiurmas,meje^^^^^^^ cina,quie conucrtit complcxioncm ad corru- pulmone,capite,renib.aq; taha ems g q^^u f ptioncm fupcrfluam,ficut cuphorbium , 6c o- ^nmas & fecundas,fapores '^^^f ^;,^/? pium. Et venenu m eft mcdicina, qux corrum- Cal.fententiafapores agendi & ^^^7^r^'^f^s f V^' |>it complcxioncm non cum contrarietate tan rjsn habeant,iconslat nonfatis rea^ /
i i
\ c
i; i
^^«'«W/ry ^''^^'''^ noJierfi6ia hoc loco qua
Ui% ^^t^toturn\T'^ qmdemparticulam Jbe-
)^Ut^^ Y^^^f^^P^rauiT 'ZT ''''' '"''^^^^^^^^^dunt . quamdi ."""^''"w CauHT'' quditatibus ant hic au
;?2f^'^^^%.J;S^^ - a^itical.,,
^otmt, '^"'"^''^"ideyqu^ magnus Aucrrhoes yCoL
ur »iJ
eft iiti ia: »'■'
co'' iir
jifl itr ia5'
;ita coi
'^' medicinarim extrim fecis.
fencs on'" fccundumdi-
fiusfacercpermiitatione. ] Immopoflibilccn:, ut llifcipicns pcrmutarione non patiatur a me dictate virtutis pcnitus,quum iplumcll [ cum « ««uf»«el fingularitatcid quod c(t cum totalitatej 6c«me ^^S^^p^^aiuo dictas ciusnon clfrccipicns a mcdictateillius quod rccipit m fingularitaris diipolitidc: quo ' niamen: continuacum m.>dictaicalrcra, noii prcparataad iioc vt n^oucatur ab canngularitcr:<Scproptcr iioc no quoticfcunquc muiora- 10 turcorpus mcdicinx,6c minoratur virtws,inuc nitpatientcm m minorc libi fimili:ncquectia oportet, ut hoccumquantitate proportionis lux minorationis cf/iciat in paricntc a ^ [ toro] /B.maiori. omnino opcrationcm,licct quibufdam uidca- *
tur,qu6d proptcr minorationcm s [non ] dc- S
Ih iiarur forma & virtus,fcd corum verba in c5 pofitis funt uiciniora ad hoc ur [ corum ucr- [j '^- jP^* "« borum mcrcdulitas vircs non fumat.] Et mcdi uj^^^ud^d ^0« cinaj quidem, quum aliquam opcrarioncm ha uc vchemes 6«
ipfbru negatio .
$ mcd^" mcdicinarum. l )icimus
^ ^ m" "'^^ '»«"tcs ui dccodio
capparis,&: ariftol.&
«cl-^^^lolucm?,; •'^•'' '" uiolentcr labo
«triK,v''''na ur L "'""tc.s,& rcccdenr, Er rv P-fouocatia.& ftcchados, icinccji
:,m quaru
?S!^^^o^o!l^:^!:i:f. dec^iSncm
^^^«itul .Ip^'^'^^ ^''^^'^'^^ dccodio : tiitrn ^'^'crolun.'. ^^^i^i^iorcm primumcbul
loi ^'^'•'^"f^'s,<Sc icpara
vmn '^^^^'■^'^^^^"etcis ■
^'^cd^;^^.'^elhS'^ •""'^^ ^^^^^^^ ^^^"^ ^i^^^co'^'^^^^ ^unr ^''^^'^is omnino . Hr c^
>^^Wd?a'^'''^^ quaru
y . -i^aiu virtus proptcr no„ /^^^t ult^i. r^^*^ ^icutlcammonca:qua ^■^C *^^one c.r ] • ^'^'^''^'^^^^^ contcrat u r , nc ^^^rh,r ^'Us ui,-t ^^'^^ confcquatur cor- K^^'''-^^ h ' ^•^^''^^•l^lurima.pi^tcrca gu^
ficiunt abhoc,6c hunt cuacuatcs aquolitarcm , propicrcalum virtutiscarum:& quoniam ipfc proptcr paruitarcm fuam fiunr mag is pcncaaii tcs, quarevclocitcrpcrucniunt ad' mcnibium ahud a mcmbro,in quo (iant , quum luntma- ,y gii?><Sc proccdit opcrario abcis,& in ipio.hcut ^ n a r r a t G a 1 . li b i acc 1 d i ffc. I n q u i t c n i m 1 u p cr fl u e
continuii[cyminumjquarcpcrmutatumclh ^ g ncrmt«.» & faclum ci{ vrinc prouocatiuum,quumprius maLymmi. ' fucrit in natura fui,folutiuum natur;r. Oportct crgo nc ad lummum pcrucniatur in contcrcndo mcdicinasfubtilis fubliantiaj : immo non oportct utadfummum pcrucniarur,nifi inco tercndo mcdicinas fpilf.i; i'ub(lantic.6c proprie quum ertuoluntas, ut carum pcnctratio peruc icpara niat adk [tincmclongationis]& lunt fpiffi; dif ^ ^ oI"mKatf, imprcf ficiiis motus ficut mcdicin.x pulmonis , quum 'iorl.onT^' suttadecxcoralio,<5cmargaririsA lapidcth.i; ticcdcnigi. ' matife:&qua3 ilhs iuntfimilia. hidicia ucro adultionis funt hb.nam cx nudicinis funtqug dam,qux aduruntur vt virtus carum minorctur : & qucdam funt, qua; aduruntur.vt virtus
Hu^^^ iunc .fl '^^^^^^^aiarum, m quarii C>fur, P^ fl^^clabor, "
^^^iiti!?i^ ^^^is^fcnl"^^*""^ proportioncm mi-
carum augmcntctur. Et omncs quidc^m mcdicin-x acuta:,iubtilis fub{lantia:.aut .uqualis.quu aduruntur,minuiturcarum calidita.s,^ iplaiu
SHK^-£foui^J[j^j^^!;^^^^^^^^ qua 50 acaitas: proptcr illud,quodcx fubllantiaignca
atur^ opcrationcs quoticfcunquc quanti
t colcotar.
--i tcrmuiu:
r' '^tiurl^^Pi^iadV^^ aliquid fux- opcrationis, ^^^udo f?"^^ ' quoniam non cft nc
rcfoiuitur infixa in cis^iicut arramcnta,5c f calcathum. Mcdicinis vcr6,quarum fubllantiacft fpilla^oc ipiarum uirtus cfi non acuta.ncque ca lida,adu(lio acquirit virtutcm cahdam , flcut calx. Ifta enim fuit lapis , in quo non fuit acuitas,quum crgo aduritur,conucrtitur inacuita tcm,Mcdicinavcr6proptcr 1 rnnumquinquc jB.uniqafnq; n, -lun. , virf, -1- accidcntiumjaduriiunaututh-angarurdccius :ntenuoncai.
fir ^^tiir^^^^luem '^^s^licuiuscorporis ta- acuitarc:aut vt acquiratacuitatcm: aut vt fubti <li ^^^iodcfV ^ ^^'^^^^^^^^^^^^■f'^^'^^ heturfubilantia cius fpifla : autvt preparctur
^^r^^^^Uom;.,.. ^'^^otumabcoomnmoj ad contcrcndum , autut dcftruarur mahria ,
quce cft in cius fubftantia , cxcmpium primi cft attranicntum & calcathum . Excmplum fccua di cft calx.Excmphim tcrtij cft canccr,t5: cornu ' t ceruinum, quod aduritur. Excmpium quarti cftfcricum. nam ipium adminiftrarur in confortando cor : 6c h adminiftrctur inciium cft ctiamcoucnicntius quaui li adiuiniftrctur adii
^'^^^''^'iiiiiia?^^'"^'^'^'!'^»'!'!'^'''!"^^ "«-Ju^tqui, "'.*'<= vnum; non ergo eft nccer
-^''^'*"'''prun"'°'"^*'" '"'"-^ aUquantulu per mcdictatcin
•l^medictas illius oncris ita cf
\, -1 . —^«^0.3 111.1113 yji
^^Wem ^^^^^ fingularis, vt qum- ^JnaaUmaat& uaicaut ip
tanto rpatio.qao coplcatur in ^P^.^^patelUP" intcnditunquoniaiplaJ qnuni ^ itera»' litatc fua pcaetrant,pcrtran(eunt vci^^^ ^^^^ tc cdplcmcntu opcrationis:lcmcn t^^^^^ ^| ni comouct ad vomitCbquarc ^S\'\,| j^Cit^q"? ad vcnas mouctur pcr contrarium.iu. j^ut
m B.qaac infrigidatut cum ea.
as mouctur pcr cunLiaL-.-- ^^^^^ ,j dcarufitur proptcr commiftioncm, jo. fi fint dux mcdicinx unam cllicitrt r
n & purificandt ipiiis . o tS.intentuni. p B.conmcio.
ftum: fcd quoniam incifum non confcquitur liatiuis,& P^nctratiuis. ut rctm^^^^^ minorationempartium fufftcicntcm nifi cum labore,aduritur . Exemplum quinti cfi adidho fcorpionis in intetionc adminiftrationis cius ad lapidcm.Ablutionis aute iudicia funt, quoniam rcmouct ab omni medicina illud , quod ci pcrmiltum eft de fubftantiaacuta fubtili ; & fcdat illud in ea & tcmpcrat ipfam , Et funt cx cis,"' [quasinfrigidat] pod caliditatcm fupcr fluam.btproptcr liocabluti'^ -^'^ ..^^.r.^-,
natcrrca,rcmouct igncitate, ^
nc acquifuiit , ficut calx abluta. rcmanct cnim temperata A aufcrtur eius adullio . Et funt ex cis,in quibus non cft intcntio cius in infrigida tionc tantum,imm6 intcntio cius, cft poflibiii tas mi norand i parics earu m, " t C ] ita ut ad'' [ ultimumj finem pcrueniantficut.^ [ablutiojtutiaj in aqua.Et cx cis funt,qua: abluu
tur,vt rcmoucatur abcjs virtus,qua: no placct: ic».cuuML,v.v.i.v. — ontccctlii^"-
ficutfummum ftudium inablucndo lapidcm »o licui iplorum opcratio:ctn an j^j^iett^^ armcnum,& lazuli,ita,ut fcparctur ab cis uirtus lcniat: dcinde (upcrucniant ^^^)^^^.^-^ ^q^o naufcatiua.Congclationis autcm iudiciafunt, • «..^fr^mor. -.mh •
:)lt cal iditatcm lupcr li Unt aux mcaicuuc unaix. 3^^« itioab omnimcdici 10 ncm,fcd duab.potcntijs contrarip>,.-^^^^^|naat ite, quam ab adudio- trarijs,tunc quando aggtcgaiitui, 1-^3111,
' — co unacarumantcccdacad opcration .^^jna
caru ad alia.prohibcnt fclicut ^^^^';'^q\^^\ lani.-uiola.n.foluit lcnicndo,ct J^-r j^nncrg" luuntcxprimcndo,ctinfpifia^i^^^' fupcrucniunt matcrici,ambonnB^K j^^^ dcWuuntur,vcldcft-ruutlc:ctiimy^^^^.^,,U' tcccdunt.dciiKlcfupcrucni^tuioin,!^^^
primant,cr plum funt
crit opcratio tortior. ^^ '^^^^^^ it,alocs,ct bdcllinm,ct di^^^j
•a B.c6gelatiua. quoniam in oinni mcdicina q [ congclata ] uir tus fubtilis dcftruitur,6c additur frigu$,fi cft fri gida: fubftanti.x. Vicinitatis ucro iudiciafunt, quoniam mcdicina^ aliquando acquirunt pcr vicinitatcm qualitatcs cxtrancas,ita ut rciolua tur carum opcrationcs: nam multce mcdicina-
rum frigidarum ftunt calida: imprcftlonis pro caiiuiic-s cL^Auyi.i 1«"- Urwni
prcrcaqii6dacquiruntcxuicinitatc''t [ ] turasmedicinarLi,etcarumaai aft's f^tidx,^: cuphorbii,& caftorci,& mufchi
coriat,ctapcnt vcnarii m ciatur ci dracracathLi,ct bdcllunco^i^ j.nui gacanthLi,qd' abraftt aloc,ct cofoi r^t ^,,t
rf 8. CcuL
- Kli 11^^
vcnaru orincia,ct cft incolumc -
canones etcxcpla iuuantia '^^y^^^^t^no"^^^
f f «.aciaitatts . t \ B. ueheittcn ter.
qualitatcmcalidam.EtpUuimxmcdicinarum calidarum tad? funt trigidx imprcftionis,pro ptcreaquiaadcptcfuntcxuicinitatc camphora:,ac fandaU,quaiitarcm fr igidamjoportct ergo ut fcias hoc decftc mcdicinarum, 6: alicna genera diucrfaquarundam a uicinitate aliaru. liidicia uero pmiftionis funt,quoniammcdicinarum opcrationcsquandoquc fiunt fortcs proptcr pcrmifti.oncm,(Sc quandoqucdcftruii tur ipfarum uperationcs proptcr admiftione,- & quandoquc rediftcantur,& rcmouctur ipj'a r u m m al i t i a . Exc m p 1 u m , p r i m i c ft , q u o n i a m, quxdam mcdicinx funt,in quibuscft uirtus io iLitiua: fcd ramcn indigcnf uirtutcadiuuatiua : quum in ipfarum natura non ftradiutorium forte,quumcrgocis adiutoriumalTociatur, operantur fortitcr ficut tuibit.incft cnim uirtus folutiua-,fcdipfaeftdcbilis"'t [ n rcfoluere^t [ ] no^^ potc.. .
go quod pracfenseft cx fubtili phlegmatc. Quli ergo ei aftbciatur zingibcr,foluitcum adiutorio fux acuitatis humorcm uilcofum plurimfi uitreum:6c fttvclocior eius folutio.Et ftmilitcr epithymum tardx foUitionis cfl: quu cigo aftb ciatur ci pipcr,(Sc mcdicine fubtilesdbUiit uclo citcr,quoniaipfaj adiuuant ipfum in refolucn
De medkaynentorum fYdipmtione,qf<^V^Jp^^^^^^^^ abluendo,pli4ra ex Gallcics fr^^rtmy r^^^^^^^ ftic.De pcrmif endl uerb rationeyfOL m Y ^^^^^^cr!> parte notat.egit Gaipaffim in libris deco nera .
Q B.ftyptica.
y B. medicinaj-unn uehiculum ad mebru fiat . Alia licera.& di
"De colleBione medicinarum &
feruatione . ^^^' ^.J
MEdicinarumalixftintdci:^^^^^^^^^^ demmeris,alixdcanimah^^^^^^^ ,quc funt dc mincris, mclioK'^ ficiitt jiii z mineris,quibus cognoicutLU'. ^^jj, , Cyprij: ct atramcntum -^^^ni^ nuiiLu^ iiiunda:apcrmiftionccxtranca. ^^^^^.5^^ i,,
] quare 50 quod collcaum cft in ip^^ ^'[''^oiorc ' ,|5i)f non potcft': cuacuat cr- fuo gcncrcnon fradum in 1^1 ^ qi]^ a ftLi,qui funt ci pi-opric.Earum u -j^a a dc plantis : ahx ftmt folia.a ha.^^^^^us/ /ol diccs,alic uirgx,alia: tlorcs^aUcU .^^ut^i^^i,} mcalixtota planta ftcutclt. j^icipiy ligcre oportct, poftquam intc^J berequantitatcm,quam dcbem (otfjh
— fecundum formam antcquam dc^^^^^
do:& ftmilitcr in rhcubarbaro cft uirtus " [con lor alterctur, ct ^rangatur^ncm ^^^.^^jija tradionisj fortis:fcd tamcn cu eaeft uirtus apc ct attrita ftnt. Scd fcmina lum . ^^c^^{yic^\
^ fi
Part 102
A foi
■i, ll
nir Pri,
Lra'wLiv/m-'j ^
ritiuaniinuenseiLis opanoncm Si ergo pcrnii fccatur cum bolo armcno aut cum acacia^ [co trahit] uchemcntcr,&: quandoque permifccn turut penctrarefaciant.&y [ rcpellant] ficut crocus pcr milcctur cum rola,& camphora , 6c corallo: aut faciat ca pcnctrarc ad cor . Et qua doquc pcrmilccnt cas proptcr contrariumil- Uus.ftcut femcn raphani peniiifcctur cu iubti
quam ipforum ^ [terminus fiSi|^ f''^^/ tur] ab ciscruditas et aqnoiitf' ' .^11^ jjfumcnd? funt , quum caitis ^^^^^..rctp^t puscft. Flores ucro colhgcte ^^^^^^^ pertionemintegram, antccxtc ,0 cafum . Scd virga^ funt colhS^^ ad integritate perucnerint J cxtcnuari,ct cotrahi.£t fructus
Tracflatus fecundus,
^^'^•<5c anfr ^^^"^ complemcntLim co- ^^^^^vcro on fi»^tpr.^parati ad cadediim . '^atiir b r A],^^Yiimitiir totum,oportct vt fii- ^^^^mina t ' " luumj&quu ip-
. ^^Wni,. ^^^^""""^^'■^^^"^^ ^"i^i^ confcquuta ^^'^vir. ' ''^.''^ ^^^^iccs fuerint minus cotra
^''^W!^ ^ '"^ ^ ^'''^^'^ folidiorcs,& po f '^"<locum 0 !^^^^^'^^"cs;(5c non cxcufat ma-
ctiamvolumus hicafFcrreillud , quod fignifi-. cant rcs cadcntcs m omni arcola <Sc tindluras , qua^funtcispropric.Arcolarumautcm-^rtriu a B. qmmot primarumircsapparetcs funt.In illis vcr6,quai pr>f"»r"in & uJ lunt poll cas.f qux- indigcnt diftinaionc capitulorum,& tinduraruni,non cxiftimcs nos vo luiffc ftudcrc in inucftigatione numcri cius,q5 numcrauimusuios.n.non fccimus illud; fcd ac
^ocunicxt ""'""^'^^'^ ^^on cxculat ma- tulimus,quod inucnimus in capitulis mcdici- >^'^^'^mpondf!'"^^a^^^^'^ arcfadionc: icd lo narumnngularium,quasnarrauimus,deiuua j ' ^^«t in claro "'^ ^^'^^^' mclior.Illie pr^tc- mcntis Sc iudicijs fibi propri;s: & arcola prima .^^collc^r^l^ ii-j .\^r^^'^ colliguntur funt mclio- huius fumma:,quam ingrcdiuntur rinaurc,ell ..^'"^miratis ^ ^^?'"^^" humiditatfs aeris , arcola operationum & proprietatum .
domea"'^°r" P'""if -Sylucftrcs quoq,- '"'"fo«iorcs, & m.noris
n """s loca n *""'°'-«. tt .11? quirii col-
^'"'"•im ''*''it-& totu hoc fccu
^"'WSist^T^ q^oticfcunquc fucritcaru ^^''«^^■'''•'^"^'^«S-sapparc •"^i dcS ""'"'■^•^ .ngcnca-luo.Ani C,"/' '«cd ci ^■"''f Po" Juos aut trcs an-
Arcola opcrationum & proprictatum.
rVbtih"sfpina,vifcofa,cxficcatiun,fubtiliatiua inli ''^' ■ ■
t ^^n^^clarin ^^^'^''^ ^'^^'"^ colligcndx siit P^^^^ ^'^'^ cxfKxationcm
ft?!''^?m ^^i^ni,6c vu-tus plurima
.••^q^o,..: •'^^^'^^untamcn fortiorum cuiuf
''^^Un^m£[;^;"^'^urationisprol5i;atur for ^^^^^tatem.C^um autc re^ ^"^i-slocn?''''^'^^^^^^^'^^ i^at duplum ve
' ■lio.tcii oportct cx anuiia
;:olo ^^'"icvf.rA "^tiK-clicinarum finiiula-
_ ^ i_ -^,^ — •«■«•-'niiaj.iLioi
Ipiilatiua,^ [inuiicatiua,] 6c rcibkitiua,ab aR mgroflTatiiia ftcriiua,congkit!nariun,cxa(pcraiiua,appjanati ^"^rica""** ua,apcritiuaoriticiorum vcna!u,laxum facies, incilnia,difrupaisucniofiratcs,attrartiua,mor d 1 ca r i u a r cpcr cu iTi u a , m u n d i cat i u a , fcd a t i u a dolorum.'' [ 6c cftprohibcns cftuhoncm mate r icru m | rubificat i ua,n r u ri tn m f acicns,^'lccrati ua,corroilua,adu(liua,rca:ihcatiuaputrcdinis, p u trcfad i ua,cau rcr izar i u a, roborar i u .i , d i 2;cftiua,crudum facicni„(Uipcladiua, f oppiHadua]
laxi & rari infiariiia,lauatuia, f lubrificatiua, ] u d.
cxprcsfiua,'-' [contradiua, j cxtintliua.clarifica eiS-%p«M:m«. tiua fanguinis,fudoris prouocatiua, rctcntiua languinis,rctcniiua fudoris,laudabilis\chymi , vitupcrabilischymi:cxpul(iua nocumctiYcibi] ^ «-«q^"»»»» multi nutrimcnti,pauci nutrimcnti,confortas mcmbra.confortans uifccra,mali humoris, c6 ucrtitur ad omncm humorcm,confcrt .xgritu dinib.mclanchoiie.gcncrat mdancholiam,gcncrat cholcra citrinam,gcncrat phlcgma cxpcl
d B.
c vcris,&cliganturani
opon.::^^'''^'''^^''^^^''^^^^^^^^ o r"-s-a.AHc.
v?^^"* ticcoii -.^ cis toilitiir 40 hr nocumcntump hlcgmatis,confcrt lcnib.opc
^ fationcscxtrancxropcratiocius inaercfacitpe nctrare folutiua .'^ t [ ]
^ri^ ' '^'^imitu r? ""^''^ caucatur nc il- C ^^^^inib ci7. f ^"^malibus mortuis ^atr. .^;piucr(i^3 ^''''''^^^^l^^is. Ifti crgo funtca
30 j '^cvcro i"n r "'^'^ii^^uiarum unguia- Vl^.''^^^amu, JI^^^^^^o tradatu incipcrc
^^rUnf-^^^^Q noUu^ ^"l^nitarum ^4]^^^Prci^. P^^ibiliscrit
^0^*^^is,r, n ''''''^^^^^i^i"as,dcquibus prcHi^a ^'^^^'^^tantum: & ordina
^^rgodcnaturis mcdicinaril ^^nitarum:& carum,qua .confcqucmur
Areola decorationis. Jl^ Vndat,eonturbat,rcmouct t vlcera eapi-
g + B. & aJiauac ea.
t rahafar. t morphf.K. a t B.albT& ni
tis manantia;confcrrl- uitiligini a t [ a ^ xj.ait,* ] & fordibus,(5c t lcprx. facit proucnirc al grx, & aiudha;
^"^aras^impetigini^panno^lcntiginibusjfacitcuc- t ''Ibar.s.
fignaincisue yo nirc pannum,&:lcntigincs:vcftigijs ulccrum: in:i« Hf-onibn«j vcftigijs variolatum : jfiiruris labTj: fiflurisfacici,&: capiilorum . rubificatcolorcm confert hirunspcdum.I-radicatb[tnigraucftigiacu- . , . ti artificio imprcfla . ] ucrrucas .'Odori aibclla> t bardl''"* rum,& corporis,lcpra:,fiicitposfidcrclcpram, cxtrahit lurculos, & fagiitas , & fpinas , abluit dcntcs ,cradicatdcntcs, 6c odori narium , foetori oris^facitpoflidcre foetorcm anhditus, de/^^^^^^^mcnll.fj- . ^»iphiguatiua,facitmacrcfcerc,pcdiculis, fa-
^"^/'^ao»,„;. ' '^^<^^l&con^emx^^^^^^ 60 citpcdiculos^confbrtpanaritio , dcntibus mu-
^>cur,^us i.^^ .^^^. ciim fuis coloribus. Et ^fciin^^; t^hX}'?'^ numcrum ;ri^ritudit5i'iti
c!l?C^^' ^^ibX'^';:' n^imerum ;rgritudi ^^fi>C ^g^-it d^l^ ^^^cundum tindura cu-
I O N E S.
SEC VNDVS,
e V N D I.
^^^^Ci^o''''^'^^^^^ primo ordiordinauimus . Et nos
1'is , unguibus tortis , unguibus corrofis , pun- <^is albis in cis, cuftodit mammillani ^ tefticii him , facitbonumcolorcm : anhelirum cfficit honum:dcnigrat capillos,dcalbarcapillos,prolongat^ [ magnificat ] rubificat , confortat,incrilpat, applanat , findir , prohibct fiflliram , tyrix, alopccicE, proftrationi , prohibctcal- AVIC. K, uitium,
Early European Books, CopyrigKl © 201 1 ProQuest UC. Imoges reproduced by courlesy of The Wellcome Trusl, London.
2 5-8
vitium/aclt cadcrCjfacit caluitiimi,abradit, facit nafci capiilos .
Liber fccundus
cofert fonitLii,& tinnitui,confcrt ^^^^^^^^ ti,& dcbili,cofcrt catarriio, & coryz? ' =
a B laxts. h afludh,aMubellet.
c B.formicj mil liari.
d B.alrluhnaz, •fcu alihoizam bulatiuis. € B.alfahiifati.
t boihor.
f tB.apoftetra
lib.diioifi femo rui«,apGllcmalibux rcnum.
a B. Alia licera, putridis. b B.aldesbet. t colubrcle .
Areoia apoftematum & t puftularum.
APoftcmatibus calidis,apoftematibus frigidis,apoftematibus intriniccis , fluxioni, apoftematibus''Lfluxis]inflationi,cancro apofte matib.duris,fcropulisb[t mcliccridibus,tcxitu
fluxui fanguinis cx naribus:tacitnuu .^^.^^ ^ ncm cx naribus,facit ftcrnutare, rcn >i nutationcm,cofcrtt puftulis ^^/^^f^^J^iMi fc^ ^ confcrt a3gritudinib.oris,contcrtn .^jjj^^a . confortat dcntcs,confcrt dolori fcrtfl» lcm cfticit cradicationcm ^^fl^^^^^ctc^c^^' matib.auris,icropuiisbL 1 luoicciiuiuuo,,^-.^^ tiuitati dcntiuminfantium/acit ^^^^^^^^^ re fanicmcontincd]intcrioribus,crifypile for lo confcrtftupori, confert apoitc ^.^^^^^t^^ micx,t epinvctidib. " [ defudatiohib.j vclicis, confcrt ranul^ , confcrt "/^^^^^^ ibus. io-ni pdco^^Cpcftiletia: ambulatiux[apoftcmatib, cOnfert gingiuis fanguinei$,turr
OPhthalmi naiocul
Ateola mcmbrorum oculi'
uacalida,ophthalmiaJ^^^^^^^ iidilatata:&ianguincPj^^,
vlccrofis'^ [ttubcrculis capitis] tpuftuhs,&la* dco^apoftcmatib.ncruorum, apoftcinatibus la ccrtorum,apoftcmatibus quarfunt fubauribus apoftcmatibus fub afccUis,ramici aquofe,rami ci cx intcftinis,ramicivcntofaj,apol.]cmatib.hc patis,apoftcmatib.fplcnis,apoftcmatibusftoma
chi,apoftcmatibus vcrctri,apoftcmatib.matri- cxtrinfccus,ucitigia uiriaiii,"^-^-^^jj^is,aii^ cis,apoftcmatibus,vcficc,apoftcmatib.mammil lo Exiturc,groffitudini corncac,ia - ^i^ibet^^ larum,apoftcmatibus tcfticulorum, ^ j l tmcx ] hit lachry mas , confortat u^i^^" j apoftcmatibusfidcris:gcncratapoilcmata cali- forrN,,^^ ^t^ftrrioni. conltnctio ^ .^^^^ da.gcncrat apoftcmata fluxajgcncrat apoftcma ta dura,gcncrat cancruin .
tarrhum,aportioni, conftriaiom 1.^^^^^^^^ l^,ungulx,lippitudini,con(cn^^^^^ culi, lcabici , & pruritui,t ^}*^^^^^^^^
Arcola vulncrum & vlccrum.
VLccribus ambulatiuisiulceribus malignis, ulccribus,'^ [ vctuftis]ulccrib.fordidis,for didatvlccra,fiftulisconfcrt,'^i f carnofitati cal jo lofx ] confolidat,gcncrat carncm,dcftruit carncm,augmcntat, ftgillat confcrt fcabici & pru ritui,fcabici ulccrofc,lcabici mclacholicc,aduftioni ii2;nis,efthiomcno , ulccrib.ladcis,pu^ulisorisrputrcfatlioni mcmbrorum, ignj pcrfico,oftribus,lcnit efcaras,inflxis in mcmbris.
-rum , pilis impcdicntibus ^ j
bus oculi . ]
Arcola mcmbrorum pcdoris &
r Onfortat mcmbra anhclitus, n^^^^^^^^ bris anhclitiis,confcrtapoltci^.j^,i,tif'' runqucamvgdalarum,6cuulu^;J^J^^jhii,at!^^
runqucamygaaiai um,^ r iitns^lt^^ j.ifrii' guiluga:,impcdimcntis anhclit"^'^^.5,ael^^i, latationi anhclitus, alpcritatiptci ^^c^^^^^^^^
aioniuocisaic ^^l^'7.nn^^^^^^^^ bonam uoccm,tuffi flcc^L^tusfi ^^^j ^xx^
fi,pcripncumonix h [ ^^"i^;?^^ ^' nis,
t ulccra vclaminis,fputo i^^^^nO •is,languini congclato ii^^P^^^^.iitie
BB.a!fach,&aI heiefh.
t alfafcalheiK. i B. neruoruni.
Areola inftrumcntorum iunaurarum. cat
tcris,languini congc
DOlori iundurarum , duritici laccrtorum 4° tatcor, rcdificatintcllcclum? '^a [ t contritioni fccundum locujcontor xionis cordis calide,malitic comi-. lioni:contufioni,laxitati,dolori ncruorum, du ritici iundurarum.Acgritudnii^ iunduraru] frigidc,dcficcatncruos,confortat ncruos, apo ftemati ncruorum,vlccribus ncruorum,nocct ncruis,doloribus dorfi,fciatica;, cafui ,pcrcuf- \ alcuicz fioni,ipaymo,t tctao, paralyfi,trcmori,difloca tioni,ramicibus,rupturis,doloridiflocationis, dolori pcdis , podagra; , facit cgrcdi corticcs osfium .
dis frigida;,fyncopi,trcmori ^'^Lgn^^ niori cordis calido,apoftemati^ facit abundare lac.
Areola membrorum nuti'^^' ^ ^^^^^ Onfortat ftomachum Abilit^t^^^^ j^^^^^^^
Arcola membrorum capitis.
SOda calide,foda frigidc,hcmicranca;.galc^ , nocct ccrcbro dcbili,facit foda, cofortat caputaugmcntLi facit in ccrcbro,purgatccrcbru: rcfoluitucntofitatcs in capitc: apcrit oppilationes ccrebri,torturc,apoplexic%grauat caput, facit fubet:facit fomnum;facit fcotomiani,tar-
1 • . _- -/-_ ^ ^.r^:.^'. c- r • I
. rtat itomacnuiii.^-"-- • neP^JcF
digcrit,malam efficit digein^^ . 5^ pitdcfidcrium,dciicit aeficlcr ^!;^ corr upto,malo ftomacho,cotci^^.^ ^-^^gui
fecB,facit naufcam,^ t [ Lnliiti^^^n/ eruauationi,facitcruauarc,mc>i^^^|toni
chum,apcrit oppilationes i^^P^^ .rfoni^W . prxparat ftomachum,mordicat i,o,t ■ • zitati ftomachi,cancro in t^n , i,fcdatfitim,inflatftomach^^^^^jai^^^^^^^^
bricitati ftomachi,cancro in Ito ^_^,tin tim,fcdatfitim,inflat ftoma; ncm ftomachi,c5fertdolorJ mati ftomachi,c5fortat j^cp^^f^'£^cit
tcomati uigilr.
conrcri mdnn^^^^iiL^t^f-^t^^^^t^^^'"'^'^'^*- *-^ncp flam:timori pucrorum infomno,& aliorum. confcrttrcniori^confcrtphrencfl calidx, t fubct afahari,congclationi, confortat « [ cofcrua tionem]facitpoffldercobliuionc,cofcrtebrie-, tati,prohibetebrictatemiConfertdolori auris j
apoftcrnad hcpatis ftigido^u^^^-^-jjajC^^^jfi durat hcpar,dcbilitat bcpar,!^^ -ti^^^vff teiti? nigrc,facit poffiacre^^^.oFy fi afcliti,hydropifi hypofarcC^l^K^ior^; ^ niti,facit pofflderc bydropilff^J, jjipl U apoftematifplcniSpinflatioJJi^F* A^'
ztmftcundus. 2/9
I T E R A. A.
^feolaScmbrorumcxpiilfi, ^^io^^^^^^^^^^ humiditatcm:(5chu. rDc^nifo, Cap, i.
^^"SUinis^rr.,.? ^^!^^"^^^^^'^^^^^^ fi^^^^ii ^ maiii,6c cftminorisaciiitatis aunNnh:»ri
;i^"^'^i^^rcuml^^^^^ fi^i^ui y\ maiii,6c cftminorisaciiitatis quaNabati ^^icnc$pai]j ' ^ \?^^^^^"cCa^^ '^^^ ipiocftdulccdo,& cft acutiusguamNa a B
C ^^^^dyrentcriJ t y A^^^^r^.InquitGal.cftcalidumin fccundo-ficca «-•^•«'^i^noua
^"lodolorif intcrtinorum:pugi lo in tcrtio dixitDiof] cft vtrunquc in tcrtio "^T*
kf^^^^^^i^^ ^P-^-"c^^f-/^-.JEaapcri
1 ^^^^^<- apoflr.w ^^^^ ^ calidx,colica: veto pticitatc p.nica,& c(l fcdatiuum dolorum,5c rc comcesfimi
rr'^'-^i-mibus intcltinoru , Iblutiuum vcntofitatum , 6c proprie fi airctur; ^^^**" '.^
.fV^I Soc''^'^^^^ CVc rem^^^ ^^^.^^i ^ /P^'^^ ^^"^^^-^ acuitas,qua nicdicinis adu^ 'Tlhc t
1 VrT^^^^nani^^^^^^^^^^^^^ vrma:pro- rcntibus f,t uicinum. ^ r;^././.m 6^ ulcera.]C6fcrt melfuf eft .u"
• Vr ^'^'^'^^^on vrin r.^?(vn ^^/"^^'^^^^- > rctctioni [ inflationi ] facici,5c apoftcmatibus cxtrcmi- ^gyp^un,.
• ' Jen^^^^^^^ui famn? ilc cl'''.''' vrinx,lcnitati tatum. o^icmLra caphisSi cx co fiat cuaporatio , ' ^
&'^^trcn& &natibusuaporciusattrahatur,- fcdat\ir foda, fAl':':^
bul ^olori rrn f 1 ^ ^'^n^ini^lapi 6c ucrtigo:5c fi tcratur, 6c mifccatur cum olco <^ B. aUhcbe^r.
fivVr^^^^^^^^bbici^^^ ^'^^-^ diflillctur m aurcmitanat^rquod accidit ^ B-c""tafione
> P^-cnionc:aut,pcrcuiIIonc;6cdolorcsctiacius. r/odr ' Cofi!;^^^^«^iificat m,?,? ''^^^''■'^^^"^'^ ^^^^^^'^ •^cgrln^dmes ort^liX^onfcrtt ucnx diiarata: in ccu t febcJ.
co i^P^f^cmatibmu^ loA'rcplctxlanguincantiqux.cJJ/m/.r..;zM.
Part 103
iric^^^^-^^^calcfacu ^^^^^^^^^^ P «^^^^^ «^^^- Abfcindit fitim fada cx humiditatibust nitro-
4?cf ^^^^tt vcntoE''''f ''''^^'^ ^''-^ "'''^f ^PPi^^tiom hcpatis, 6c IpMcnis gc
§nZ'''^mincntii^^^^^^^^^^ ncratx cxhnmiditatib.c^/.;./,r.np./y?'.;..Pr^^^
O'^^^ ^^cit hc cd ''''^r ''''a''' 'V''^''''^^ mcn(lrua.6c mundit matncc
^ in^ ?'^'^^^m educir w ^H^-^^^^^^^tcm^cotor 30 a fluxu humiditatum albarum . 1 1 cft motiuu
'^^■^d^^^^^^ '»''1^^'"' ^^^'^'-^' quandoquc condrmgit ucntrcm . Lt
^^y^^^^iKlialn, ^^^^Pi'^'^5'^^^^^»ni, tacit adiuuatipiumad iUudcius prouocatio.lt apc
^<^tm /^'■turiciuein n '^'^^^'^^'^^ ritoppilationcsrcnum,<Sc ucficx , <Sc matricis.
^iplic.5^^'i>incitarl "^^''^ mcnftrua, rcti- -Ff/;r«.Confcrtantiqux. p^aiena . f xpcliit nocu-
l^'^'^»^>niinoi^f r'^"''' cocundi, mul- mctumucncnorum,<Sc ucncnoforu.Perm«r^«(i.
^io r^'Pollutioni , f M^crma,minorat pol- Loco cius carui quantum cfiipfum . C '''^^^-igit ''/^^^^^'^^^'nuiltiplicat pol- ^ W,f ^'^^flioni 11 i ''5^'''^^'» apolkmatib. ^ T^T^o T ATIOTiES.
^^ih,?^'^^^^is anVniout^' ' '^^'^'!'^' Funplantarum ct mctaincx matcrm hlJloriapaHcisah ^OUs am ^ 'nioiimcatiom ani,hcmor hlnc amm nudioforum homim Leoniccm,Manardi, Hct
molaiBarbari;Brafaiioli,Ruelltj , gcor^t^ AgncoUopera V. -^tcola foh,.- fxdenftifimisjcnebrismluccmrcuocaui'. EadcmponcA
PHbril^,, ^^num, laudatijjimom uirorum Fuc hfii,Gefncri,Cordi,pr^ftrttmA
^Och^/^^liS pcrm ' tcmporaUb.frigi- ./2,er .m/./i^V.r..A;/;.. quoquc Andrca, Ctfllpl-
V^^ti^'l^^tanc,nn^ r ' uir&phUoJopbi^&mcdicinx ficntiaivfigni, inT>i
H cphc^ieH. r f ''"'i^''^^'^'^"^'''^'^^'^ -^^^' '^'^^^^^ ^'^ra & dtligcntia,& m
'^^Pcrn^^cniofi; f '^'^'^ oppilatiux, dicio profitctur.Acmulantur horum fiudia C^arSimone
> cDu lyncopaU . tus,& lacobm ^ntonius Cortufius Tatauinusyuiri gene
Arcola v^n^ rc,monbus,& ftudio nobiliffimi:ac ionqtdfitis magnofum
f Mcri ^^"cnorum. ptu & Uborc uartis undecunque rebus.dumfcicndi cuptdi
\ liarP^llit?^^^tidoti|c h,^^ (■ . r ta^emfequuntt^r, hortos parant Imperatorum acRe<i^u7n,
' r^''^aDen'''^^^0(a vcn;. ' ''^'^'^ vcncnofa^cx glorta^quaturos.Eo dcmum plantarum ac mctallicx mat,
tlh ^'^U^ ^''''^trcmiMH^'''"; mcdicina pcrni rix redacta hifioria en^utpon tantorum homintim diitgc-
^ P^^''^ in'"'''^ l^i2;ro ^ ^^1"^.'^^^^^ ^"P^ '''''^>^'^ '''''^''^ dmpr^tcrca laborarc fit fortafie fupcr^
i^KiSc\7^is,cathari*^ ^''''^^J «^c^«^/^;^/.Ao«fm crgo^ut expcctct anobisquiiliamhic ^ >^-sui > ] lcpori i^^^^^^ 6a deplantarum uel mctailonm lAHoria qtudquamrcpcti .
^Jn3?'^0rf^.^'^,^ti>intcrfe.T!^^' T'^'"'* ^"^^^^"^' ^''^^tcmpcris anguftiatractaridcbcat.AcqucHcrd
^^J i fis1>>ch, ; ^ominis c;^'' i|iilturi$,morlui etiaCquod ad nos magts fertinerctjm commcndandaAui '^^■'■^^ hll^ ^ia^^'^ niuri arl '"i ^ '^"^'^ hiftoriaMfhttgabimur, in oftcndcndoqt.c quamum
^^•3 ^'^^Q 1 fagittV T^^^^^S^tt^s ucnchca h^c ordine.copia,&
comptndio corum omnikm operam cx V -^^inicna: , tcUl [ lco- fuperet.qui ante hunc fcripfcrHntyquando , & hoc irfti?»
( quamnis clifficile forti non cfiet,tit dc7twnUrareturJmaiks Qciurequirat.cr a noi is maturiusfit conjulendum.p^e- AVIC a rum
t^o Lil^erfecundus.
rumCmod f.en nunc pofcnj loca tmtum qu<cdam coftVs oculo,& pano. Ft fi ex co fiat cmp jpoftem»»,
^J,quihu^difircp.rchk,&aD>oJ:oride,&aG.ia,o, carcno fcdat puUatK^ncm ocu ^^^^
&a cmrisde,nLfcriptoHhu^uidetur.ConfuUoi4^^^^^^ cius.ltconfcrt ^ pci-c""!»"' .j,nferttcB pkem rem & pendentem lltem dimittcmm :ul: Hudiofudti his dirimendis quxUiQnihus Ulforabuntjegend^ }mus,& deguflandx hiflom anfim hahcant , Scd iam cid rm ag- ^rediamur ,
Ani fum,dit Galcno calidum ejje fecundo ordine &fic
tHmtertio:DiofcorMeroutrunqucintertio,^AtGaL6Je f/^'^T^>:^^^"- '^VV^"^:"
Cap.H. nmpl.mcd.fJ& PaulM.^, &in defccando&incalfa ^^^'^'"'^^^^]'''^^^^^^^
iieLter/.effeordlmsfiripfi^ "^^'^^^^^Z^^^
fummaquidem excal/kcere a4notauit,m certo t amen gr^t 'i-^H^^l' dictics vncic,oc^ rocum"i,,,
fiu non repofuit .
ciiis. 1 1 confcrt ^ [ pcrcuffioni in ^'"'^'^^fe^ttc»" ncs membrorumanheiitus.Sy rupus eius c ^^^^^ no,qui eft fubhypochodrijs.^^^n^^^ ^^^j^ rum niitrimenti. Rcducit iippetitii"^-^^ ^ioniS na mirabilis ad illud , quu bibitur tius,aut fucci ipfius dccem d^^j'^^^' 'ftUac^i^^'^ Lcst cyathi. ht ly rupus cius cotoi rai .{3., aii:i«;.FtconrerLi-..
J)e ahfinthio.
coius folu
Efthcrba fimilis
A Bfmthium quid cft?^ ,
).ntnrfoi,r al' J\ folijs origani.]Et iu ip(b dl nmaritydo ,
f luKfni,
,c,lu,udalfcc- 6cftypticitas,6cacuitas.hiquitIli:mau-i.Abhn
J'»' thium cfl phirium fpccicrum . Ex co cnini c(l ^« mcntum facnint or
Cprarccnum.Etcx co cft oricntalc, & allatu dc montet Tauro & Sufi,& Nabathi,& Tarfcnfc. Et dixerut ahj antiquorum, fpccics eius quinqj funt,Tarfcnfc,6c Sufi,& NabarhiACoraiccni, ' Sc Romanum . Et in Nabathi quiJc cft bonus odor,& ad vltimum in ipfo cft lubfiatia tcrrca, ^B.ftypticat. qua ^ [ contrahitj& fubftantia (ubtilis,qna lol- . ^^^,^3^ uit6c apcrit:ac cftctiamcx fpccicbust abiinthij "jiccha.' ^proptcrhoc vocaucruntipfum quidam la-
picntcstabfinthiumRomanum.Etciusfuccus ^° c cft fortior foiijs ipfius , & cft in comparatione fucci praftij . Ele5lio, Qiiod cx co mciius cft ,cft r B c'.!oris cine Tarfenfc:(Sc cft mirabiUs coloris, 1 &
fimilitcr cmplaftrum faaumc-^c e° „fple- & nitro,& farmaloli; , & cft cjnpla " nis ctiam;& quandoq; fit cmp ^ " „jtroS cx co cum ficubus,& farina l ^°]!'JZ,aitat^i intcrficit vermcs proprie quum „'50»'' I lcntibus,autt rizi,& comcditur.su'- ^^^^„oc»;;
mahis ftomacho^"' [ rcminacius j optei, mcntum faciunt ori ^^<>niachi pi-opr^^^^r^gflii' cius iahcdincm.pra:tcr Ni»'^^f^''^^inach^^ ! fcctur cum ipica,utilccft dolori ^^^^^^^ cmplailru fiatcx co hcpati,6c ^^'^^^^^^^^ confcitdolorib.corumTIepatiq"'^^^^^,j,i^^^^^
cii olco dct liguftro faao ^'^•^^^/^^^Vmi^^^^^^r quidcmcumolco rofacco,autp^ ioiis:& confcrt durinjs ^T^^^^^^^njj^ mcmbrorimexfulfoms. hlt PJ^^^^^^J^ifippO^*
cum hydromdlc;& foluiteholcia, ^^^^,t,ain
ipium ht iuuametum in pi'»^^?"^^ s'itq^^5'5(i y ... . - ■ -■-ucftiniS'^^\^^yfq;2'^
rirjcum vindt- o^loris alocs cum contcritur . &qu6dcx ipfo Sr^^mcM^ cftrecens& filucftrc. Bcdificatio potionis fit ti., lanugine ucl cum Coraiccni. . .lij. Natura. Eftcalidum in pri , loiirac . mo:ficcum in lccundo^ [ 5c eius Uiccuscit cali
d 3- dior,] Et dicunt quidam cft ficcum in tcrtio.&:
cft qua^i \xn\\s,Opcramnes & proprictates.lc.{\ apc-
in illo,quod eft ftans in in , , u.-j. ,
tiocius mfufi,autdecoaiaquinq" ja.iii fcptC^ltpulucrisciusalnma.5-2,^^,^^^^^^^^^^
potus lyrupi ems ctiam '^°^^^\"a\\\^ai '.f ',£(-
& ragadiis in ano,-& quando co^^^^^^^cit aut ch rizi,& bibitur cum mclic. ^^^^^iiitcrL mcs cum folutione "ctnslcub^^^^^.jcn^ ) ^
do coquitur cumlctibus. i ^ ^^"^^cati^^'^^^-^
ritiuum,& ftypticum:& cius ftvpticitas cft ioiv ^ pus cofcrt omnib.illis , & n-v^' nrouo^^^ ,^1^115^1 J tior ipfius amaritudinc:lcd Nabathium cft for- humorecholcrico& aqiiolo,oc h,^^ ciu^^ >
tior ipfius amaritudinc:lcd Nabathium cft fortioris ftypticitatis , & minoris caliditatis : quaproptcr ndn foiuit phlcgma ctiam cx ftomacho:ncquc per ipfum ht iuuamcntum in hoc : c B Alia lirera. & ^^^^ opcratio'^ [ in phlcgmatc & mclanchoeftinmelancho lia.JEtiu ipfo ctiam cft rciolutio.& cx propriclia ^ cholera. tatibus cius cft,vt prohibcat pannos a tincis , & corruptioncvermium:& prohibctencauftrum ab altcration«, & chartas a corrofionc .In decora ^iowe^.Facitbonum colorcm.Cofcrt tyria: & alo f I B viplacfa. pccicc: & remouet ucftigia ^t [ ] fub oculo,& in alijs locis . Et confertgroftitici g*- ^po^ema- palpcbrarum. ^ [ Vulncra & uUera.] Confcrt duri " ^ p®^*^®'"' j-ijs intrinfccis in cmplaftro pofitum aut bibitum . Aegfitddines memhrorum capitis . txficcat caput,& ipfius fuccus facitfodala:&cxiftimo op il lud eft proptcr fuum nocumetum>quod in fto jiiacho tacit:& vapor dccoctionis cius confcrt
Febres. Confcrt antiqua;,& P^^^P^^n^^^^ # ^ [ ficut fuccusjeupatorij.n^^^:^: "^-^ , & nfd fuidraconismarini, & t^c^'^?^ ^11^1^%^^^ t muris aranei,& ^ [ iuiquiamoJS^ bi^'K(\^^ focationi fungorri,& pi*oP^'i%^.i,iiicil^' accto,q [ & eius oleum confcnt ^^^|t^.ijnOi infunditur proprie in aquacn j^^co^W;; rodunt mures Vibmm.-Permutatf^- ^ ^ jj^cu 5^ nitur polium aut fccha arme'^^^'^^^^^^
tando Itomachum, & cx ana^^^janoi'^^ t cftcum mediopondcrcmyJ^o
A N NO T A
Ahfinthium calidum e^e not^TA^^^^^ fecundo:fuccum uero calidum terno-^j . ^"r^/^
. necnmPM^y^alidum in pnrno ^^^i^^fti
dolori auris.l-t quando bibitur antc vinum, co tertio,eiusuero fuccumetiarn calidio
liquere .
%HJiyji.i «1^1. iw». ■ -~
fcrtcbrictati.& quado cx co ht cniplaftrum iii h t>-ctinKro. teriusinpalato,^^ t [ ]
Al.Uuera. confert prx focationi intrinfcca;.&; cofcrtapo \ Cacia quid eft? tltiuc^u-^ j^^^ n^-^-f^
«luado ex co fit n ..J fmit poft ambas .iul cs^ & contcrt J\ ficcatus, dcinde in ^^^^^^^.luti^^iV-^ k
Hte!Z-iauS ] &mipfaeftmord.catio,qj;b.u_^^jt^,j^
F ffocationi ac ^ confcrt apoplcxix bibitum cum mcllc, Aegri uctur,quoniam elt compoxi .ji^eX 4 -
c=^ca, .X f,„. ^^^^.^^^ ,,^ii,(^oL't ophthalmix antiqiui^ & pro- rca ityptica,& cxjubltanm ^^^^^tiC
, [ B.aurium. prie NabathicCipquum cx CQ fit cmp]aftrum,i ub jus anordicatio,q deltruuui
101 V
liiit<^ ub.
Hpt,,. . Tra^latus fecundus.
' r^l^l^^flr^l^ ^ ^ ^ mordicat dr inodoris vi rT^ 5 cft mclio-
^«^5or,Cnr '"^^ nigredincm,po
%itla cft * ^^^^ rccundo A non abluta "^'•^ofecundrT' &ciusficcitascftin tcr.
[Permutath, Locoipfius|)onitlir podus ipfius, & mediu acori;&: icxta pondcris cius amomij
f^^n7g;;tSn'r^"? ranguinis . In decoraf^o^
Abhclquidcfl: JEftfrudusa [ f iunipcrifi- • ••^a^^^^rarfi.
miliszarur.jfcd tamcncflvchcmcntius aigcr: & cft boni odori5, ct acuti . Arboris vcro cius , ,\hZ:,Li ducE funt fpccics,una lpccics,cuius folia funt fi lis aUa-ur .
terl r^.^^^^^BaQHaiv^?- f^^^ dicationc:ctin iplb
rtii' C tl- ^^^"^^nviUT^r^.-:i ^-^^'^^^ ophthalmia, nitur in olci* calctaaiuis,*et in olcis aromati- fr
ilijj: ilijJ
idi''' iuH^'
!*''*ci^tp»flw/r''^S"'''''"''^^^'^'S^ 10 cutfoliacuprc/li multashabcnsfpinas.qu^di •
"UiJrto Ef;^""*^-" dixi latatur,ct non clongatur: ct alia cVb cuiuTfolh ""1 ^"'ff t?'».fc''"^ouic6tete*"''";^'™l"='l- 3utficuttamatirci,c^raporciuscft,ficutcuprc^^
fi:icd cft nccior,ct minus calida, ct qfuum dcca t Subin*, ^uae aaumitur , duplu cinnamomi ponitur loco cius. Natura . Dixcrut quidam 9 eft calidus ct fic creJima!"rc'n* cus in tcrtio. Opcratlones proprietates. V clicmcn iclluncnfis notis cftrcfolutionis,ct incftci dcficcatiocu mor ^"^^'
rl^^^^^liclis int' ^^^^^^oai ignis,6c apoftcma ^'^^^^^catio^^^^^^^^^^ ' [ ^'^'ohibct
^^^eftconu^^i.'''"^""^^ ^ fubtilir^— - ^^%r.vw"'^"^ensoculo c
3 cft ftypticitas ° [lcuisjct po ahhd
^kTSfr- Conftrinsitiiat;; wcmm ordme coUoarum .
1 gcna-. f ctiis Oina-
^ onitur in olco,*^ [quod fit cx ^<=' ' i''^ primcndo. J Jn vulncrijus & ylceribm. Confcrte- " 'jjt^s 4'!'^ ius pulucrizatio in hcrpctccfthioracno,ct ulce mS^-*^cjds< ribusputridis cum mcUcctprohibct ambula- .v.bci B.i:ua5 tioncm ambulatiax',ctuIccradcnis^rata>(Sc qua 1 g'i>?.a'l^*doquc fit cx co cmplaftruin ^ f quaix ] non con '^^tl^ t^, folidatproptcr fui mordicationcm, ctproptcr rur ,* lej n hiia vciicmctiam caliditatis ct iiccitatis fucjimmo*^ efTet tlurCi , [cx^\ccat.]yicgritudines mernbrorum capltis!Qm\ bul ^ ^*'""''" , liturnuxabhclinolco lcfamino in cochicari ^ b aihlfar, ftrrco,donccnux nigra iiat,ctdcftillatur in au rcm, confcrt furd itati ualdc . UMcmbra expulfio^ nus. ^ C Prouocat vrinam ct mcnftrua,ctcijcit fa; b^aI"'?- * tum,ct cducit fanguincm. ] S [ Permutatio. Loco cQ b.bitur S cius ponitur callia lignca: ct dicitur qiiod pon- cic ffcum, & d« dus cius dcnucccuprcl]i,ctdidturqu6dpondus cius dc fohjs cuprcffi.]
f jcic pnt
2)f a [ ^drimia. ] Cap, 6»
-...ttr'^'laMH,.^'*;,^''^""i':"ms nodusefttorr f'^ c:"8,''am odoris , mordi-
!P"( 'C^^'''d«mcftI^;'f''^*''''"°'-'5 0'lo'^is- • %l""^ficcitas '^«"ni in tcrtio:& dici-
fcencJere inen* ftrua facit , ac mingereGngui ne,& qn fupp» nitur,& ficlutfumigjtij cu:a
Adnmizacydamen. ) Natura . Eft calidumct (^^ ^^P^^^^"^'^-
ficcum in tcrtio. 'Deioratio. Confcrt alopccictri g *
tum cum accto. Inflrumenta iunUurarum . Cinis c- a B. AJnuoe ius cu accto fupcrpofitus cofcrt iciatica:. Mem- «ci ^^^^» bra expuifwnis . InquitDiof Quiim mulicrragit montanum,5c fibifupponit, ilhcotacit abortum.Vcnen.t. Confcrt vcncnis omnibus , etpr^ pric morfui.
**itrit,r "'*^P>"o6n-* . "-;"*"^^j^F""*'-iiAi"natc.
« B. Atemeii
"»t.&V'i."'«s in c,^ P^°'^'''« <='"* 'nfufio, qua 'C ^luit.fr 'Vdropifis , & ftibti-
c*xf ;/«i)Cj*'.''f=''^'f niembra frigida, & <f>'i anchf,r^''^'»-'"«- Confcrtfci«i-
'^'H °""' • Con f ^^P''"'" hydropifis.^» r'- " grollitud ini corncK.
^PifUnf ^""4 conf °PP''""°'" '^<=P^fi^.
>fti,l'.''f''fion reiu?/"'''"'a"ifi*.& l^- "i fcbrik?' colctur . & iuua-
Part 104
X>€ ^ [ ttAntimomo } Cap, 7.
Antimonium quid cft ? Eft fubftantia phimbi mortui,ct eius virtus cft fimiHs uirtuti plum bi adufti. ElcRio. Quod cx co bonum cft,cft ^ [la b S.f^vMotft.
valdr ^^^^^^ ^ confcrt du-
.Vt ^^^quc] iJ^jyraexpulfionis. Prouo- '^. t^!'- ^'^^f ^f^^^ ucficam &rcnes:
^^iUa!l^' ^uidem '""'^^ purgationc uc
ipermate augmetu cfticit.^
minofum] fruftisconfradis,cui incft fplcdor, et cui non admifcctur ahquid cxtrancum ctnc quc cft fordidum,ct vaidc vclocitcr frangitur. iV^^ttr^i-Eft frigidum in primo,ficcumin fccun do,cteft vclicmcntiorisdcficcationis qua arra- 5q mcntum rubcu,et cft c [ fyrum . ] Operationesy & proprictates,covi{!inv\^it ct cxficcatfinc mordicationc,ct ablcindit fluxum fanguinis. Vulnera& ■plcera . Confcrt ulccribus,ct dcftruit carncs additas,et confolidat.Et ponitur cum adipc rcccn tc fupcr adu(tione,quarc non vlccrat: ct fi \ Iccrat,confolidat ipfam,quum pcrmiicctur cum d [adipc] ctcerula. Memhra capitis . Prohibct fluxumfan^uinis cx naribuSp^cftcx uchminibus AVIC JR. i cc^
c B.faii.
2^ ^2
ccrcbri . ^em5moc«n.Confcruat fanitatcm ocu fcetur ipfa,et radix CLim cniplaftris,cof^^^^
tur cum olco irino; aut olco dc t I^S^) /
li,&rcmouctfordcsvicciu fuorum . CMcmhrx expulficnis. Quum fuperponitur , confcrt fluxui fanguinis matricis. Permimtio . Loco eius ponitur ftannum aduftum.
t i.affacH*
I» B. altharthat. t atorthut .
c B.fecondi.
f" bothor.
d 8. alfelha»
t Alia glando ^s, qux dc loco ad locn tao- «entur .
e B.exituris .
|B. Alia !it«ra cum n)elle rj ce refoluicia^i do(itacem.
S— B.
Ii B.& prapparationi anhclitus, qtian Jo ip-^ fum cum raelle fuinicur in modutn luch.
De T [Ammoniaco.] Cap.
Ammoniacum quid-cft?Efl:gummai> [ fcrula!,j& nomuiatur quandoque id, quo auru adha;ret: quoniam pergamcna 6c mcmbrana, 5c li bri co deaurantur. Namra . Eft calidum in fine ^ [tertijj & ficcum in primo . Operationcs &proprie t^fw.Eius refolutio & cxficcatio eft fortis,& n5 cft mordicatio eius fortis . & cx ipfius quidcm apcrtionc pcruenitur ad lioc, vt faciat currcre fanfruincm ex orificijs vcnarum;& ingreditur in rcdificatione folutiuorum , 6c in ipfo eft lcnificatio 6c attradio. Aposlrmata & t puHulf . Li nitur & fit cx co cmplartrum , & confcrt fcro-
^iunaurarum.Qmm^^f^^^^ :um oico irmo; aut oleo dc T l!^" W^^^. fert doloribus iudurarum proprie. -^^^ trimenti. Radix ems faciteruduarc,ct itn ^r^^^^^ trem,et cft tardxdigcftionis,ctdigcr ^.^^^^ facit ftomachum,ct confortat cuni, c^^^ pit appetitum. Memhra expulpoms.^' ^^^^^Ja quitur cum corticibus granatorum in ^^^.^^^ nathcmorrhoidas ani,ctprouocat. ^ ^^^^j^jg^j, tcrcodorem Itercorisiet uentoUtatcu per anum,eteftnociuauehca;. VeneMtidotus vcncnis.
"JDe^lJfiirgar.li Cap-
Aftirgar quid cft? Rcftius ^^^f^^H^.o in i^? adminiftretur,eteftpropinquat V^jiaacft turafua,fedcft Hcalidior] ca.A^^^^^^' . jiusactficcainfinctertij .cjlto^^^'^'^^^'^^^^^
rodit carnem malam, & facitnafci carnebo na. Jnjlf irnent.i iunf.turarHm. Confcrt dolori fciati cx '5c iliorumvSc iundurarumbibitum cu mcl 1 c,6c ^ i oleo refokiit duritiemj iunfturarum.(5c quando pcrmifcctur cum aceto ett nitroS [ct rofis ] 6c olco dcalcanna confcrt laflitudini. Memara eculi. Lcnit afperitate palpebraru, 6c lca bicm,6c abftergir aibugincm, 6c confcrt humiditatib. oculi. Memhra anhelitus & pecloris.Cbfcrt difpniic 6c diflicultatianhcHtus'' [6c cius dilatationi cu traniglutitur cii mcllcj autaqua hor dci,6c mundat ulcera uelaminis,et confcrt pr^e focationi, qux eft ex phlcgmate 6c cholcra nigra. Meniiranutrimenti.Qiiu bibitur ex co aurcus, confertduritieifplcnis,ct duriticihcpatis,ct (i miiiter quum linitur cum accto, et confert hy
et tardatur mora ipfiu^s in ^j}^f ^-^s cfi i^^^'
gcftio in [pio. Febres. Proprictas mentumfcbris quartanx.
*Z>e'^lJmirberis.'] Cap-
Amirbcris (ideH.fpina aeuta.) qi'^^ rafch.Et cx co cft rotundum ^
num,ct clt fortius. Natura .
ftrc] et nigrum iongum^aicnoftmi;^^^^^^
cum in finctertij . Operationes & P / ^ ^:/ vinccns choleram ualdc. o^/^^-f^^^^^^enti^f Ex proprictatibus ciu.s ficutcnjfjl^f
cp confcrt apoftcmatibus calidis , '"^^^-^Co^' itm m fuperpofitum.yl/^w/ ni ^«{'^^Tj fitini u^'' tat ftomachum,cthcpar, ctablcin j^fcrt
di-opiCi.iMembraexpulfionis. Prouocat, urinani, 4^ dc. Membra expulficnis. ConitnUc» ita ut fanguinem mingere faciat, ct intcrficit al fura^ ctiam fiuxui fanguinis infc^^
fcarides,ct folutione cdueit , ct iacit cxire embryoncm,fiue viuum,fiue mortuumjct prouocat niJnftrua.ct linitur fupcr duriticm tcfticU' cuiorumcum accto,ctlcnitcos. Permutatio. Loco eius ponitur fordities aluearij apum .
• ft.Angiedan: De'[Jmuden.} Cap.
h B.nigredines. f bothor. t dubcliec.
pori akftirgar, ct eius natura e acrca,fed alaftri gar cft tardaj digcftionis ,et non cft hoc in ordi nc eius, quamuis fit ctiam digcftionis ualdetar d^e.A-Tx ucr6,quai eft eius gumma , capitulum fingulare faciam aliud ; et mclius quidcm cft , vt adminiibrctur cius dccoclio: autipfius acctu quamcorpuseius. Natura. Calida cftctficca in tertio. Opcrationes & proprietates . Elt ftibtiliatiua valdCjCtraciixeius inflat: ctquumcorpusexea fricatur ct proprie cum lacle eius,trahit matcrias ad cxtcriora virtuose. "DeLoratio. Altcrat vctofitatcm corporis . ctficxeafiat.cmplaftrum cu oleo,fanat - [ aggrcgationcs j fanguinis iub oculo.Apoftcmata ett puftulaj. Confertt aapoftcmatib. faiiiofis intrinfccis. ct quu pcrmi
"De a [Alaunoch & <i^lababar.l ^^^'
Alaunoch ct alahabar, {.i-p^i , Vtrunqueeft plumbum nigi'"^^;|^^iauif ftantia aquofa mu]ta,quam cong ^^oi^^^^ip ct in ipfo funt acreitas et terrcitas . cntis multitudinis.
raritatis cius, et quod ipfum ^^^^^finS^^^' v \ mittitur in humorofitatcterra? cft uchcmentcr infrigidans ^pc .^^ ^^^^jo - ^ xa. Eft frigid um ct humidum ^nini' ^iemata f 6" pufiuU. Fiant cx co V^^^^^^^^y^ cUUi la,et fricetur vnum eorum f^P^^^j^ ip^^^Iisi^^^'!
Aniudcn (.Ua/fy/>z^wm)quideft?Excaeftalba, tiseius,ficutexiftimatGal.cltvei ^^^j^en^^^j ctnigra,quecftfortior,et ha:cnigranoningre dioniseius , ct aereitatis ipfius i-*!, ^^un\ diturin cibis ct ipfius radixcft propinqua fa- ' ' ' ' j -r.,... rrcic ^.Mir»
quo ex oleis,ct tunc illud, q^^^.f et in^f , tur, confert apoftematib. caU':ii^ ; i ci\ 6) ca ^ [ faniofa cx ipfis,ita 9 curanfui,^^dul^ / cx co lamina fupcr fcrophulas, J^Jnl^'' ^tl' \v vlcera iunaurarum,et ipfarum ^j,^cati^;/M Iv* ftruuntur. Vulnera & nlccra. ^P."^ .^tun^ dida^et cius aduftum proprie aD ^^c^^ ^ \^ c [vulneribus] malignis,et ^^^^ ' ,,f^.' V ctulceribusiunaurarum . .^"^^[[ .iuKl ^ rm, Confcrunt ipfms fricatiO;.ct
d llil'
^-^^turamum!?''.^^"^'''^ floreciiis:] 6cnuiiu
> mclinc 1 ^l^^^n^ mcllis . £/e<^i(, . Ex co
• ''^^iquiu clarumA fpill]iis,.5c
'f^^^^s caliHif C^^i^^^inicft& iuimidum,6c N cft liumidiratccius .
^JilHnitin. ^ uuliicribus vlccro.
♦I- ^^^'^^\x^iur!Jl "^^^^^^ confcrt do
^^^'^^•tusfac '^^*!,^'^^^''^ • c^mWr^piriV.Inipfo [^^^'^^aoo./r "^" ^opoi'<^m,&: facit pigritia ^°fUm,OM„ "^"^^^^^i^^nscft tcncbrofitati oci
di- .(t
TravSlatus recundus.
fup '^^^^^5 uindurarum : fi ftride ligctur non bibitur proptcr fuam acuitatcm,fcd in cpi e «'^a?"^
^^Miqu f -^^^^ iunaurarum, & fuasglandu* thcmatibus adminiftratur poft fradioncm fuc ^^^^.''^■.'''J'^'' *
^duftfi ci> a.^^^ ' ^^^^^^ o<:«/i. Qupd cx ipfo acuitatis. Natura. Eft calida & licca vakic. Opt r.? ^ "^;,a luera. <luiini ' ^^^^^^"^^ui in ulccribus propric, 1 abiuit^,. 5c fimilitcr oplitiialmix ficc^e
(^iiinuy^^^^^^^^^^pe^om . Quodcxco aduftu ■ rr;n.r^^"^^^vlceribusmammilla::& fimi-
^l^: ifc ^^f""^^ ad^ftio pra;diax.G^/^im L^Stfiioidibu iS- JConfcrthxmor-
^Prohiu ^^p^^ii^ lamina fuper locum rcnu: bici ulccrofx, & impctigin
^^rtulcpr ?^^^"^^* <^vtrumquc corum con-
^^'VaTdS ^'H''"^'^''^ q^i^ eft?Eft olcLi dul- ^Mur2i.?,'i^^-ii^carboris
tiones & proprietates.^ [ Pcrmutat compicxioncm t^erra.itat c"^^malamfrigidamadcomplcxioncm malam ca- pi«»one fn '-^ lidam.] Htncquc fitaudaxaliquisfupcr ipfum xfonenl c.ua! nificpithimando. /«f/fromfio?j(r. Confc rt panO, ^lialucra.tVr- In apoHematihus & t puflulis. Confcrt t puftulis ^ mucat comv>\^' llcnibus.l Inuulneribus & uUeribHs . Contcn fca- '^'^*"^
Inftrumcnta lunUu- piJ^.^aeH» «li mr«w . Emplaftrum fadum cx ca confcrt fcia- da,n .
ticx . t bothor.
'Z)(Ta[-^:C^rfrfWC^A.] Cap. 17. a B. AziJura-
t Azcdaracth,quid cft ? Arbornotahabcns t Arbo^rtiper frudum fimilcm nabach . Etnominantcam in
fn fl' ' ^iuiucii.-cuuieu uui- llcchi b [ myrobalanum ] <5c inTabraftcn , (Sc ,obaUaofa(n .
ipuium ficut mcl:6c fpilTius eo : & cx- kicn, <5c Thahich : & cft arbor magna : & cft cx
crurcarboris, t]ux cftintcrra mai^nisarboribus . Natura. c [ Qi^od cft lupra c B Flos pfa<!
.^^is, &:fitcxcooleumficumcoad^ ipfam, cft calidum inprimo : ficcum in finc cft »'er
cio biccus m ttne prim Ope- - .iciones, Sc pro pnecuces > cius
t iiiccus
Trcs coUy rium. c.rp«/
^^^UcunVT'? ^^^"^ ix.unc.aqua; folutio '^^t Pigril ^ ^^'^^^^ ^ humorcs crudos,6c fa
^^'quod \ll ^^^^enda: ncquc timcndum cft
?^eo,Q^'T ^^^^if>quoniam eft iuuatiuum
tetM J^'4U0a CX infX ^,.. . ; ,
^^^^Wcnner^^ ^P.^'^ apparct incQlumcioporlupcnpfum dormiamromaino.
primi .Operationesy & proprietatcs . liust focha ] apcrit oppilationcs . In de< oratione . Aqua foliorumcius mtcrficif pcdiculos, & prolongat capillos : 6c propric ' [ radiccs cius quum admi- ^ niftrantur cum uino . Alemira tapitis . i ius ftos ^ ^ ' t,, \\.^^^, apcritoppilationcsccrcLxi.cJWmc^r^ ^t;i^ti>«jdr :]an\ tse< rit pe£foris . t ius fruausnociuus cft pcdori valdc : adailQ quu d- <5ccftpcrnitiofus. 0\^lembra nutrimenti. 1 ius fru- ^"^^^ dus cft malus ftomacho ^ [ conturbans.] f ct;r«. ^ i. ocu Diciturquod dccodio corticumcius cum fu- eo anguaiai» . motcrrx,6c myrobalanis ^ [ dcfarcata] ccnfcrt Mjmbii expd fcbribus phlcgmaticis. Fencna . Suceus cxtrcmi^ °° ^'^
tatumcius cum mcllc rcfiftit vcncnis omnib, tt eius friidus intcrficitfortaflc. Tcrmutatio. Lo cociusin elongationc capillorum ponuatur jfoliacanabis.
Cap. 14.
^"^^^^^aut AC^f?''^^'^''^'^^ ^^^i^ ^ Lignum "^^Pcftami i ^^^^ ^^*^^ , habcs cutc
' S^^^utur i '^^^'^"s in numcro foecicru, qux A^^incpa;,^^^^^^P^o cftftypticitis cumama- ^/^■'^^PfiusH: '^''»^'''^ ^^/^f'^- Coilutio oris ta ^''•^c^t ^""^i^^^G odorcmoris cfficit bo-
C^^^^^^is ff^^^^^^^^^&peaoris. Confcrtdo- ...^.^ ^-«....««^
^^^^^'i^.li^^^^^^^^i^trme^iti ^ confcrt dolori 50 fa fupcr facicin tcrrx: paruos habcns ftypitcs ^^Uiacit, ^^^/ ^^^^is cx co confcrt vifcofi- '^' ' ' " ' ' - ^
• hf •'^^^^^^f^ti ipCms.Membraexpul- ^^in$lti..^^bitUrcUm nnn.. rnnfrrf vl
jDe 3 [^«rirft/^z muris.} Cap. 1 « alfai;
Auricula niuris, (iden.alfme) quid cft?Eft licr ba^cuius uirtus fccundum Galcnum cft propin quavirtuti hcrbc, qua uitrumabftcrgitur . Et hoc nomcn abfolutum cft duabiis hcrbis , quarum vna cft quam nominat Galcnus, <Sc odoratur cx ca odor malus,6c non habct duriticm,- 6c aLtcra,quam nominauitDiofcoridcs , 6c cxiftimauit, q? fit fimilis uolubili , nifi quia minora . hct folia comparata ad ipiam: 6c cft iicrba cxr a
cum aqua, confcrt vlccri^
^^^f um,6c dolori pungitiuo caiido .
bot??Mcm ^ , •:-.r-^, ....
fii^ii.^^corui(^';^^t^^^ ^^^-t^'^^^^) quid cft ? Eft_ar
' ' Ptic. «Scrwi^^^fticorum] nota . Natura. Eft ^e^/^^^hibcm 6-proprietates.m fty- Euir!'''''^^^^/^^, ,^"g^iincm , 6c ipccics fluxus .
'g] "'^^'^^^^«?//o»«.Prohibct^uxumma
^"^i ^*5ch^:^^^^^^^^^^ Cap. 16.
to,^(/mc.;quidcft?H[ LHjkc eft medicina acuta.quse
[domcftica bona ] fine odorc : 6c non habct faporem fortcm,azulinos habens florcs,cuius fc mcn fcmini coriadri fimilatur . 6c hirundincs cx ipib comcdut,6c cft calida , 6c propric cuiusorigo n5 cft iuxta aqua . Inqt Mufaihach iuuamcntumcius, cft iuuamcntum abfinthij , 6c cft rcs,qu;E non cft inucnta in diiab. plantis fimul. Natura . Qiuc cx cis nota cft fccundum Galcnu , cftfrigida 6chumidain gradu primo.l taltcra 60 cft cxfumma mcdicinarumcaUdaru.Opfr.tr/o;2« & propmtates. In prima non cft ftypticitas.Etal tera eft dcficcatiua rubificatiua.^^/«<:^^ Wtcm. llla,quam nominauit Diofcorides cxtrahit ipi nas & furculos,6c facit adhcrcrc plagas . u^fmhracapifis. Confcrtcpilcpfi? bibita, 6ctortura? ftcrnutationc fada cx ca,vchcmctcr:6cxius ftcr nutatio mund ificat ccr cbrum .
b B.librtulaiw r.ibroi^.
2^4 Liber fecundus \
a KAhugilen., IDe^iAhugilife.l Cap. ip. [pofitum cft ad allquod mcmbrmii J ^^^^L
vd.bugiiiW cithancopcrationcm: propriequumtcnj
cTaiXveUcha Abugilirc,ri^cH ; quid cft? Eilladu, fupraipfumprolongatum fucrit,^^^^^^^^^^
f,, feu achufa. ca afnii,6c nominatur ctiam ^ [ fimarcm & fin //cwij. Dicunt cp quum ex ipfa adherct g . j
b B. fcngiar & carcm.Et cft pilofa fpinolaj afpcra, nigra pluri vnum in cxtrcmitatc firinga: anncxum g
Wi^em^VVl ^^'^^ ^^^^^^^^ ^^^^^ ^^P^^ radiccm anncxa ci. Etc- Romano,& intromittitur in veficam ,
pilornatcm'ha. ^^i^ radix in groflitudinc cft digiti coloris ru^ Japidcni; fcd hoc cfl: cx cis,qu? a mccmo
bes & fpinofa . bci ualdc,qu:B tingit quum tangitur in «ftatc . Venena. Eft vcncnum mortalc . ^
& cx ca crt fpccics alia,citrina folia habcnSjCO- '^' ^
faanfadiuMf- ^^^/^ ^ubci:6c cius fpccics fuut quatuor, [ abu- lo De^lAmech.] Cap- ^i' ^
g1a1cfus'"acha- gilifc>intifanius,amclcnius,aniubcfin. ] nboflii fimas . Z/tf/^io. Fortiorcs omnibus funt duic primcc Armcch quid cft? Eft ^ [hcrba [^^'^^^l^tio'
fpccics. Natura. Dixit Gal.quod cx abugihfccft, odoris,fimilis cinnamonio groflb . ^^^^^^
qUcX cft calida & ficca . Operationes & proprietates. ne. Efticit odorcm oris b©nuni. -^P^ | jjs prO' ^
Qunj cx ca nominatur abugilife,cft lubtiliatiua t puftuli-. Confcrt apoftematibus ^^^^^
cum ftypticitatc , & proptcr hoc cft pontica a- prie ficutcmplaftrum fuperpofita . y^^-.^
i i.ftypticitaj. mara,fed [ ponticitas] cft in rcliquis magis ap & ulceribus. Prohibct dilatationcm "^^^^j^^eiii »
parcns. Rcliqux uexo due fpccics funt acutio- confolidat ca ficcado proptcr dcficca ^.^^jpu
rcs priniis: & fortioris caliditatis, & radix cius quo: cft in ca finc mordicatione,&: P^'^ -^j^, Qo t mor h fortioris cft caliditatis quam folia . In decoratio- jo trcfadionem mcmbrorum. ^^^^^^^t^^L^wt^'^^
Part 105
orp ear. Qoando lcnitur cum accto,confert t uitili- fortat ccrcbrri,& ftringitgingiuas, oc c
f bothor. gii^i- ^ ipfacxcoriatcutim.&-ciusfoliafunt cgritudinibus oris . Membraocull'^^^^ ^^^^^,^^
dcbiliora radice eius. Jn aponematihus, & t tuber- ftum confcrt ophthalmix . Memhr^ ^
culis. Prohibet radix abugilife,qux eft cx eis, cu peMs, Confortat cor & omnia uifccf^ •
c B.argtalefus . farina hordei fradi erifypila,& fimiliter [ ra- bra exfulfionis, Stringit naturaiTi. dix amelenius] & ipfa refoluit fcrophulas,quri
fupcrponitur cis cum adipc . fn uulneribus & ul De^ [Allabuch.} Cap- '
B. icfipe. ceribus. Ponitur cfi ^ [ccra j fupcr vlccra omnia , . untfF
& aduftione ignis proprie . Memhra nutrimenti . Allabuch Odefi,perfea ) quid cft ?
g t alkaratin. ^^^^^ abiigilile aptat ftomachum.& cius dcco afadar.Dico autcm cp fiuc non ^^.^^^^5 '^^ ^^'
aio cum aqua chartami>' t [ ] ualct iac aut fit dc ucritatc, pcrtinet ci ut dica(^^^^.^ f^r
ritia; & dolori fplcnis. Membra expulfionis . Deco pitulo dc fcm.& cft cx magnis a^^^^^i.cratii^^*^'
ctio cius cu aqua alkaratin*, aut aqua chartami fitan permutatur ad Acgyptum? & ^ Co^ct'^
confcrt dolori rcnum 6c lapidi in rcnib.Quu- lic natura ciiis. Operationes & pT^^^P^^^^^X^m^f
h B.bolica . qiic mulier fibi fupponit radiccmcius , abortu fluxui fangumis ctiam fi fupcr m^^^
facit. & cius folia^ [frixa ] cum vino ftrinffunt natur,(5c abfcindit curfum. j -
vcntrem:fedabugilifercfoluit humorcs cholc , 'j ^
ricos,6c radix habentis citrina folia cx co cum rOe a [^thatnaraet.l Cap-
hyflbpo , & finapi intcrficit vcrmcs, & cducit x^dt^^ i B.alfeigiar. cos.& fimiliter ' [ alfimarcn ] abfolute , qiiaj cx 4© Athamaract quid cft? Eft mcdicii^^^ . b ^ ^
ca citrina cft & rchqua : fcd citrina cft fortior cicns pieonia^ opcratione. Memb^^
k ^ alk.raran ^'''k V Febres.pccoaio radicum abugilifc cu folijs cius fiat epithcma ] illi , ad cunis
.ut ^qua char* ^'^'''^^X ^^^'^^^^^^^ i^oi^fcrtfcbribus antiquis. leuatur vapor,&prohibetUrepilep^^^-
tami. Quando mafticatur^ t [ ]exci . ^ \\
t alicvatin . triua habcutc folia citrina t [ ] rubci De a \Alblaze 1 Cap.
1 tB.frudDs . coloris,&:proijciturfupervcncnofa,intcrficit u ,
■■ c{\ ' r""^'*'^"""'*- *"r^^ ^'-^i^-iiuiajinicrncit u rttiaf^^sr
AlbIagc,quidcft?Eftmcdicina Ig^ais ,
& approxima- bibitx,& linitx [ & fputatx . ] fimilis alcot,qua; oritur in vcrc. Sc ^jus l^ ^
Aim.. . r . ^ audacochx^plurimos habcus Itipitf '
aB.Almas. DenAlmefu.^ Cap. ,0. mcn cftficut fcmcn t bauci?. ^^^^.^^^^
A, r /isTv. ^^Confertfplcniualdc.^^^wi^'-^^^/'''-'
Almcfu, ( iden/myris.) quid cft ? Dicitur cp rc uocat vrinam.
ftius cfict vt de ca loqueremur in capitulb dc
mincralibus.vcruntamcn nos attulimus narra- a r^refenl 1 Cap-
tionem cius in hoc capitulo vt fit magis nota . /- pa^f^
& magis famofa. iVatura . Dixcrunt quidamc^ Afcfeniquid cft? Exiftimoquodci^Ltr^;
cft frigida & ficca . & dixcrunt ali; 9 cft calida camelorum. Membra expulfionis. Mun^V^^^tU^^'
& ficca cum virtute.0/7mtftow« & proprietates. Eft ncs . Venena . Plurimum coiifert i^^^'
vehcmcntis abftcrfionis.6c apud Diofcoridcm morfurx canis rabiofi .
cft aduftiua & putrcfadiua. /« decoratione. Abftcr /
gitdcntcsfricando.c5^m/>mc^/7?m. Dixcrunt 'De zMhuafen.] Cap* .
quidam, quod quando tcnctur in orc , frangit ..^(1 b^^ ,1 '/
dcntes:& dixcrunt aut proprictatc fua,aut pr o Alguafcn (iden,AlyPum) quiil clt- ^.^a l^. !*.^
ptcr vcncnum vipcraj,que multiphcatur in lo- [fimilis lilio. Et nominatur V^^^^^Lo-Of, , ^T'^'
cis,in quibus ipfa cft.& hxc quidcm vcrba funt lis . ] Natura. Eft calida & ficca in P^^ ^ali^^^^^
b B. expulfutn cius,qui multa fabulose narrat: 6c non cogno- tiones,& proprietates . Deficcat cum H^^^^o '
fucrii ad excra . fcit dc opcrationc vcncili uipcraj , quod quii • ^ abftagit . In dccormnc . Cofti^'^^ ^ i^"
M^ia &r ^^^^^^^^ c^^nis
Tra(5iatus fecundus .
*De AnAgallidel Cap. j^.
ipfa eft
propriell^^\r - P''''' '° '^^P''' purgium cum cis: prouocat phlcirma piii
lt,\^^^^«^'o«fjv^";^^*'."'^ non citmeattyptici ' ^'^^f^3cfu^',';^^^^ morc cmplaftri iU
Anagallis quid cft? Eft duobus niodis: unus co rum cft cuuis floscft citrinus.& alius cuius flos eftcclcftis.//r yulnenbus& yUenbm.QonwQmimt ambo vulneribus, & prohibct ipforum [ apcrtionem . ] & cxtrahuntfurculos, & fimiba, & prohibcnt vlccrum ampliationcm.^ew/.m capi w. Si cx aquis amborum fiatgargarifmus:(Sc fiac
a B.apoftcm»' tioneni.
riinum a capitc,& fcdant dolorcm ^[molc quc b B.denciu mo clt J in parte i{h.Ol^embra expulfionus .Quando bi- ^*"""» bitur cum vino , confert dolor i rcnum. Et cxi ftimaucrunt quidam quod "[varia dcclinans ad f ^ colorcm cincris ] reducit anum promincntcm dSancer.d cxterius, oc rubcum habens florcm augmcntat cincrcicaw, ud ci cmincntiam-/^cwfw^. Quando bibitur cum ui pi»l«erulcnno confer t ucncno uipa-ie. '
'l>e ziAbrich.]
Cap. 54.
a B. Abrcch.
^'S'*||'StSt=.'^-'EftpIaatafimiliscucur «tcc^^ulacribM; <=ft f« ""'?'«
Abrich quid cft?EftmedidnaPcrfica.^««ir^ ttifuit. Eft bona b [ fcruationi & rationi.
k B.monatiza
Cap. jj.
Aufid quid cft?Eftfpccies nenupharislndi l^atura.Dixit filius ■* [Mafiriohc.] cftcalida ' ^ ^'^«'oA
Sc ficca . maCrjiue .
Ardiud quid cft?Eftmcdicina ficut cc»»
feu aridbuid.
rum.btC 1 bfB.Membr,
cxpulfionis c6fcrtiifmorrhoi dibus .
'De^l^iyiribmh.l Cap. 57.
Aributh.quidcft?Eftnicdicinacaprufia qucc * ^'Auachifiis aftlmipta cft ex rcquc-c aflimilatur oftraco ''Natu "'^*"*'^^"'
Siusli'''^ eftSEft j . 40 • D/xit GaLeft?ngrdum"hi7cam^^^^^
>Rcn. ' ^omi i n^^ ' r^'''' ^"^^'^ "^^^^'^"«^ pnmo.& cius frudus cft caiidus & contr-Si f$ '^^^^^^^ uusmprincipio primncxficcatiu^s
•cumn... . ^^^fis , & imbrcqui ca- do . Operationes & proprietates . Confcruatfcrnur
pueroruni , vt non oriantur pili in ipfo fpatio longo. CHembra nutrimenti. Fr uaus cius confert ictcritia: .
2>e a lAdrumilon. ] Cap. 5 8.
^ins^.^cumo.r'.'' ^^^ris , & imbrcqui c
0^'PutrefaA:^"^ eft apcritiua: carnis gc- >4?^^^cfa(fS ' 'r^^"^" ^^im liqucfadionc %i f^. ' llpf ?"^ mordicationc ApoHe
''^^w P^fitaVp, T^^^^^^cxiturasmorccmpla -w.,^„™,o„ , ,x
^^^^'^«^Va^^^^^^^^ — ™«.J C/T. 3«. a..Andruralfi
i:<^^magn J^^^^^^^^^^ y« .Adrumilon.ri./w....Jquidcft?Eftmcdi
acies ncut bipcnnis.A^^r«r4. Eft calida . 6c in ipfa funt amaritudo & ponticitas . Operationes, &pro pr^e^^^«..Aperitoppilationcsvifccrum./«)?r«^e» ^4 mn6lurarum. Confcrt doloribus i uncfcurarum.
rs.c^. -um aL- ^prorunais mtrumenta ^ind?^'*>«Scn' ^j^ahordei fuperpofita ua ^eC^rf Ponuntur cxtrcma ipQ
!:Pe;ifo,.''<^noncf.:,:, Ponuntur cxtrcma i
NaL^^^monfrii''^^ ^^«1 nicUc confert ^ ^^icc ^^'-^^^ra nutrimcnti. Quum li ^ ^CCtO fi]n<-.. r«l«.,^ T^r......
a B. Athmatk.
f \
^t^^^^^h A7 ^""^* ^ ^^^"^^ ^"'^ • mcdicina Inda in virtu
in iv;^^'''"^- Calidiim .a- r a u ^^^f^^ tclticulorum vulpis.] Et oportct vt confi a B.albu«daa, fH?Ho^7'^^-Oper.l^^ rccundo:hu dcretunita vtnonfit<^[ atiut,] Natura.CMti ^eu buzidaa/
Ineft cft6chumida. Membra expulfionis . Augmcntat ' coitum.
Ataquidcft?£ftarboralgarab,di^laincap. ^*" ***** flcgaim.
^^anirj^^itima f^'J'''^^"&propri€tates. Inclt ^^nitcj. ^^^" ^«'^or^rio^e . Abftcrgit mor
> B. tamtrjnda rum .
e B.amygdalae d B.perfora:us, uel Iwbens tor^
Liter fecundus.
<,™/i .Exiftimauenintquidam, q"oy fupci- vcrticcm puerorum va"»' iosdclctvarictatcm.^mte'^"''^'^^^^^^^ Comeditur cum aqua mcllis, £^ « tiqua.,& adiuuatad ip"^'!"'";^'^ inlAf ri . Eft tardc discftiGnis,& "^;^^X«f»/ii«« ' tardioris digcttiouis q nux^ _^'«;;^„ic.t''« Eius cortcx cft ftypticus,& ftun=« ^«£1^ „.Xonfcrtvcncuis,&morf.bus,c^^^^^^^^
Anacardus quid cft?Eft frudus fimijs ofli [ dadyli.]Et mcdullacft fmiilis mcduli<T ^ [ nu cis ]dulcis,in qua non cft nocumcntum.Et cor tex ipfuis cft rarus,'^ [ frangibilis,] in cuius rari tate cft mcl uifcofum habcns odorcm . Et funt homines,qui ipfum mafticant,6c non nocct cis 6c propric cum nucc. ^^(^^«m.Calidus cft & fic
& propric cum nucc. 2\(.^«m.Calidus cft & fic na. Contcrt vcncms "'^^,^ fcorp: cus in quarto. Operationes,& prcprletates. Eius mel lo cum ficubus,6c ruta, pun cftulceratiuum,apoftcmatiuum,&aduftiuum ^
f baralos , t boih.Qro
f TJ.machidvac cinum*
g B.auellanarti.
Cft ulceratiuum, apoftcmatiuum, & aduftiuum fani^uinis,<5c humorum. 'Dnoratio. Eradicat vcr rucas,& aufcrt albaras , & cradicat « [ t ftigmata nigra artificio cuti imprcfla. ] & fanat alopcciam phlcgmaticam. Apofie-mata & t pusiuU. C6 mouctcalida apoftcmatain ihtcrioribus. InHra mentaiunBtmnm. Confcrt frigori ncruorum , & corum molUticationi , & paralyfi , 6c tortu- IX . Mcmhnt capitis. Confert corruptioni mcmo f icquum ciusconfcdio nota,anacardinum,fu minir:fcd tamcn commouetalicnationem , 6c melancholiam. rJMcmhraexpulfienis. Suftumigaia lur cum co hzemorrhoides , 6c cxficcantur . nena.^E^i cx fummaucncnorum-,6c adurit humo rcs,6c intcrficit.6cciusquidcm thcriacacft' [lac vaccinum butyro indccxtraclo . ] 6c olcum nu ciscius frangit uirtutcm. Vcrmntatio. Loco cius ponitur quiiituplum pondcris cius dc 5 [ bondacha: ] 6c quarta ponderis ipiius dc olco balfami:6c tcrtia pondcris ipfius dc naphta alba.
Agnufcaftusquid cft! cft_plant^'| ^^^^^4 fe proptcr llii magnitud.ne arbo'' fj.ni in locis propinquis aquis,& "^^iia oi'"'; funt duri,& folia ipfius funf, f cut j fed funt lcniora.& cius h^'^ IX /^c«.i'MMW«.'..ourertcorrupi.on. .uc.k, in mcdiciiiam:lcdflos e."S „1;,^ ifc ^umeiufconfcaio nota,a..Lardinun.,fu .o &.n fruau qu.demcni^ & n „ ,^
, f.nv-n rommouctalicuat.onem ,& coadm.n.ftrautur, cft ,,ni.iV<,,j
ponticitas,& cft infra rutam iicU lidus in primo, ficcus in '^--f "r/iliati»"^' profTiCtattsMik rcfolutiuus & W»' L fgregatiuus ucntofitatum >„fe.prt«r-<'* ., irUprocftapcrtiocumftypt-c"^^ mu,idificatiuuscolons. '"^^^ to< Fitcxco cmplaftrum c"n}.Sincnv,<bi ncruorum, & rcmouet laft.tul'' ^ o,of . ,0 „;i«..F.icit t do;orem^caj^.^s,& ^^^^onfr^^^^
clitur,mmusc.nicu il..»— • ^.^t l^c ,j *6^?om.Hftcx cis.qux multipUcan .^^^^ do fpcrma:fitq^ cius potio.^ [ ^:!'-±
tus . 6c quando fit cx co cmpiai ^^^^^^ da. 6c quum illud quod cx co cu ditur,minuscfficitfodam.c^5;^^
Anas . !Z\(.t^«r.-rXalidiorcftomnibus auibus domcfticis. 6fdicuntquidam ,qu6d ipfacalefa citinfngidatum,5cfacitcalcfaftum pollidcrc fcbrcm . OperatvMer. & prolmctates. Eius pingucdo cft maxima in fcdando:dolorem,6c in fcdarHio
mordicationem in profundo corporis , 6c cft 5.i;.,.vjiii^^ca*; v».v,j. fcru—
meUorpingucdinibu> auium.Etcius caro ucn 40 tur incius decodioncproprc ^^^^^^^ic h B.frangit. Ec tofitatcm ^i, diflbluit ipfius ftomachi,6c cft plu ^ ^nr..{>f'mn-ruis,5c bibitu
/tomachus cius ,-,nf*.nnpnf'i ^ Tn dpr/\Y.^f'iMit> r'tH<; ninffucdo
cft plurimi nutrimcaci.
^ ,uspot.o.c[..nj5;^i
c5WeMiTOK«m)»f«fi.ApcntopPJ, imiai'-'''^ & oppilatioes fplenis,& vaWc 4 c,^»^ & quum bibitur cx co cum f,4ie*><.^ ^ij.confcrthydropifi.c>rt'»t':''5Xrcnif^^^^^^ tur in cius dccoftionc proptcr " j„c.i^^ „iil cis,& apc.ftcmacius,& bib.tus cu aW^ & uaporatusdcficcat fpcrma.y.fo , pfftVi"' cx ftipitibus cius ftcrnitur fub ^cJuH „
M B. BonJacL
rimi nutrimenti. ] Jn decordtione . Eius pingucdo clarificaL colorcm, 6c caro ipfius impinguat . Memhra anhelitti^ & pcBoris , Clariticat uoccm . Memhrs tmtrimnti . Eius caro tardatur in ftoma cho,6c cft grauis,6c ^pric caro anfcris. fcd lcuius cpod cft in ipfa,6c mclius iunt alx,quum au tcmdigcritur caro harum auium ; eft nutribili
or omnibus carnibus auium.^<fcw^m expulfionis, mmc ciu5,^c/<c«a . v^v^^v--^ - ^i-iUi Augmchtum cfticic iii coitu, 6c multiplkat 5«> bibitur cxeo,^i.6c rimihtcr r ^^^^^^jga fpcrma. pi/upcrf^ofitocmplaftro [ ^ oi^.,
^ - .^aexco,6G,ciusfoUafugant\cn
De^ [AuellancL.] Cap. 4j
cxltipitiDuscius itcrnuui ^-7 ^^,c^:. pollutionem , 6c virgx ^^'^^s^dc^c^l gantur muiicres, quum ^^^" iifcrtPU";: adcft.6c cftprouQcatiuiis,^co ^^^^ia
fcmen cius liftliris ani , & ^f.^-^r^ecip^^ltjsC cum butyro duritici tcfticuU , F ^,rpci' minc cms,Venena . Cofcrt nioil;^^:^ ^ coi ' ct^;
Part 106
Auellana quid cft J Eft nota , 5c cius quidcm tcrrcitas maior eft terrcitatcnucis, 6c cft nutribilior nuce:quoma e magis foUda,6c minus vn d:uofa,6c tardioris digcftionis.A^^rwrii.Dccliuis cft ad caliditatcm quandam> 6c ficcitatem par-
A N N
Vlticcm ait calidum ejje pnrni ordi^^'
; ■ Vtticcm ait calidnm ejje p ,.,^^0 c/ ^
'unt tmio ordine. tAit item '^'^^^^^^^^Z^^^^^^^^^ qux Uc augent, & femcn imminHU ^^^^c -
Cft ad caliairarcm quuuuaiu> iicciiaLwui pai- r^f, lai au^cmy KJ i^in-'--
uam. Operationcs & proprietates . Generatur cx ca omnequod fernen adauget,ipfj<*^ ^f grc^'^^
choicra , 6c in ipfa cft fty pticitas maior quam cunqHC femen imminuit , UcimmmU'
■ c, ;.-. «nrn t-ft inflario,6c sencratvcntofi
t fo<ja .
in nucc,6c iu ipUcft inflatio,6c gencratvcntoft tates in ucntrc infcriori . Decoratio . Qupd cx ca aduftum cft: tingit capillos. CMmhracapms. Fa-. cit t dolorem capitis^aflatur , 6c comcditur cii pauco piperc,6c maturatcoryzam. Hip. inquit aucUaua la ccrcbro facit au§mentum.0^ew6r4
AL:.,£/r^io.Meliorcsearam l^l^aiij^^^^ na;-um,6cal.anfcr^^^^^^^
t0 ccft >'
Tra(51:atus fccundus .
"^'«umCt n*i; ^u""'" ^"odquando pen ,ftoli,,t,,- tPal'imborum] mirccnrur.cum f "'"f.&nonn "^'1"'='™0'& 2duruntur.& te
; ^^em^mew^l ' ^\P5^: P^ncm , & comc rumiquoniam ciVcxtiaaum cum ii^nc • ct cuo ""''^^^^^^^^^^^^ ^oniamrub(l.nriaciuscftlimn.srub(la^n^^^^^^^^^
Ctp. 4^. lantx, quascft fi
morph- '''f'^^^^^^ 3oauminilcon.F^'«i'«.t. Argcntum viuum fubli
ifert {\^^r''^?^^"^^'^^--^nrrrumentaiun&H matum cft intcrficicns oroDtcr nrhpmr-f^«, j«
cu L "-''^^^ cotntioni laccrtoru , tati f'^^- Conf, '^^? <^mbrocara,5c bibita. ATrm.
malbugmict .l!^lolorilarcris,&pccloris.
jgncficut fit aurum 5c argcntum . lapis uer6 mmcrx ipfius quum cft purus 5 & non pcrmifccnturci tcrra,<5clcipidcs:habctcolore • [.tvzi b « alzeozefcs fur, immo uzi/ur ] habct colorcm cius , & noa '^'^^««Ucnz?conlcquitur cum.ct Gal . quide ctali; cxiftima ' ucrunt quod iplum fitartc fadlum^ficutlithar gy rum:quoniam dl cxrraaum cum ignc-opor tct crgo vt aurum fit artc fadum/icut lithar<>y runiiquoniam ciVcxtra^lum cum ignc : ctquo niamfubfianriaciuscfilimiiisfubdanti cxiltimauititaqucq; ipfum no fit,nifi ^ uzifur. cB.exalzencu m valc linito luto , & acccnditur igms fupc r ip 'n vafe i»c,i fum ] ct fublimatur : fcd non cfi ita : immo uzi ^** ^"P" ^«««i furfitcxcocumfulphurc: dei n d q poiTibiiccft ^^j* '8«"« ^«^««'J: vtcxtrahaturcxco ficut cxtrahitur cx uzifur * * mincrali . quod cftdc fubfiantiaai;gcnti viui . Natura . Eft frigidum ct humidum in lccundo . Operationes et proprietatesSnbVi matum cit ftypticii. "Decoratio. Qupd cx co cxtin<fVum cit,cft medica. mcn pcdiculorum,ct lcndinum cum olco rof. Vulnera & ylcera . Extindum valct fcabici cum olco rofaceo,autcum mcdicinis fcabici,& vlcc ribus nuUs.Mtriimcntal/m^urarum. Eius uapor fa cit accidcrc paralyfim , & trcmore. Sc J ( rcclat] ^ « Cf^a^mat fen membra J/tfmir.tc^ipim.Fumus eius dcftruitau ditum5& fumus cius facitaccidcrc foetore oris quumtranfit pcripfum. Me/nhraocuM. lumiis eius dcftruitvifum. A^embra cxpulfwms.Dixit Pau lus. cxhominibusfucrunt.qui bibcruntcxtin
>™Srk '^"'^''^ P"'"^-^' ^"==«» ac^^''«.& panr* ^'^'^'"«•«cs.in qua cft odor
i.iS«="enus d °'i^' °'''""'' ' .^?"^"' '^'">''''"- QlL"^ cx co cxtmaum ci t.cft medica. 'l ta.^^eitis: cuiM^v !:^"°o"'^'"'"''^''^f'''^ 'wn pcdicuiorum.ct Icndinum cum olco rof. ill, 'f'lbloc|,,> r" ''^ •■''^ P''°P''iq"''' vir ' " ■ >' <^ft fp ii^. ''•cos.£fcffi».McliSr e.x co cft l^^'flS,°''i^ «^'Si^ folidus , b[ & dul-
«u '""'^^p™.^/ "r''''^^'!""'' 'n^J'""' • 5^1V«'«ofSZT,- ^'^ tcfolutiuus inflatio ^««''^tioS ' "^■'^'''^''i^''"'"'^-. ^'^'^"Sit finc
'"011 bon '5 ''-■'^""diim quod nos morn r'""'""'''-*^'^''''''-"^^ color
'^'"^ . ■^^'■■ra anhditi^ & pcc/ms. Eius
H?I''"« ipfu~''' d?'o'-' Iwpatis frigi '«ttlt;'^'JHtic,S.* .«^""tcrt ftomaclio;& H^^ri^mZ^l' : 'm^wocxtcnuat fplcne
e B. aniRialia fcncnofa.
Pt^r> "V^i^fert dni^ ^<^niachum./..'m/^r4 ex ?^cis ^^^^^s dccoA'' P'^"Si^i"o vcntris,<Sc ru
rcm ma-
«XciJ.^idani.a^ in . ^ 1^'cundum quoddixe IS^inl^^^^^^^^tiu^^ augmentun-; cfficit:<Sc Sf?>«c rafu f • ^ confcrtdolori in
^/r'Qr^^^Oc?u ucncnoforum .
' Ki 6c iuu,''' P''''^^^^^' depclledis uen ^ Pon^f qtiale pon^\^"^^« quod facit hcpati, &
t^H. "^'^^^^^^ cunitcrtio '^'-^nitolochia.]
matum cft intcrficicnsproptcr iichcmetcmin cifioncm. Et cius curafortiscft biberclac<Sc uomcrc.ct Gal. quidcm dixit.qiiod non cxpcrtus eft illud in ipfo . ct dicunt quidam , quod extindum intcrficit grauitatcfua. Iplumcnim corrodit,qiiod fibi obuiatgrauitatcfua:hocau tcm vcrbum non cftcomprchcnllim.Et ipfum intcrficit mures,et ex fumo cius fugiunt'| ucrmes uenenofi](5c fcrpcntcs.
A N N Or AT 10 N ES.
Argentum uiuum fi-igidum , & humidum fecundo efie gradu exijiimat . Sujpic ari tamcn pofet qui?j>i.im calidum id cfcpotius quam fi-igidum .cpfki iliime igne abf^matur ,
qubd aerem in eo naturam fupcrare Ari. ^ . meteor.fcri Tett.4j. bat. hoc item Gal. lih. ^. fmpl. notauit ex ijs non effe , j. qua jhonte nafcantur. id tamen, ut multa alia^m terra ui^ fccrihusyexfuofonte ac perpetua uomica prodirejatis con o Jlat,quod & T>linius 6.nat.hiH.adnotauit .
Z>e a [Atramente.] Cap. 4S.
•^^ lONES,
a B.ztgr.
b B.alcalcatte»
A & alfuri eft
rramcntum quid cft ? DifFcrentia intcr atramcnta fanc
atramcnta alba,ct rubea,et citrina , ct uiri ^^^^rt^ Ja'
clia ctitercolcotar,ctchalcadis,etb[chalcathii ^/0^« Peti?." ct allurice, elt quod atramcnta lun^ fubftantije verd lapi*.
rccipicntes folutionem permifte lapidibus no ^^l"^ '"'P'"'^
'^%r''>- ^«fmin;:;-;r fPf^^Pcntibus folutioncm , et ifta funt ipl^mct 1 'Sct"
P^^unt, ^^'0 ^^l^m^s, &ficcimisordi 60 rubftantia^ rccipientcs folutionem,quc laii fue r"ip,':
t^r ^unt liquidoj , etcoagulaucrunt fc:alcoIcotar tes diflolutione
''^^iOT?w. 1 vero cft citrinum,et alcalcadis cft album , ct al '^^J^f^runt li-
chalcathumcftuiridc,etaIfuri«cftrubeum.Et rB.^kpidofita
omnia hxc foluuntur in aqua, ct dccodionc , tis, & congeU-
prajter aUbriai,ipfu cnim clt vehcmcntis [cor "onis.uei coa-
porcitatis ct congelationis. ] Et viridc cft uehc Su^ationis.
mctiiisconselatuin,^uamciti:inU;Ct ^uchcmc tk,d^co^m.
Cap, 47.
Ss-r , -
^%Ur f ^^^g^^umex mincra fua:ac
tiorcshabct tahicaj. ] Stomnc quidcmatramcnttimiii naturacft riniilc vni corumcolo ri cuius allimilatur.Gakno vcro iam premifsii cft ad intcllcdum, quod atramcntum rubeuni gcneratur cxcoicotar.<Sc vidit lupcr colcotar « 1. afwmentfi unauicc ^ [ coopcrtum atramcnro rubco pul- ,obfMm P"J»«- ucrizatojfediniioccft cofiderario.f/ci^io.Viri r deAcgVDtiumcftfortiusquamtCypriutrediu iliiUm^' ajgritudinibus oculi t Cvprmm cft fbrtius.& nonaduitumcft fortius. & aduftiim cft^fubtilius. & fubtilioracis funtalchalcadis ^ uiridc. & xquaUus eoru cft alcolcotar,6c groftius coru cft alfuric, <Sc propter liocnorcfokiiturl aqua. & virtus quidem atramcnti,in quo funt fplen^ dores aurei.propinqua eft virtuti alcoicotar.& mciiusalcOlcotarcft ilhKi,quod velociter fran gitur,a;rcum,mundum,non antiquum.Ex atra mcnto vcro qd in cncauftro ponitur , quod no minatur fahira:mclius cft durum habens quafi
Liber fecund-ul ^ ^
co mlxumeft:mcliuseft'ff 7„V'P^
conucnicns alopccix . rHlnm «^?'" J*;!» i.a ^„i« orlinr fuDcr vulnerJ' f ^-1, «
cmpla(h.um cum ad.pc (^P^^^V^^I^ u & t pufiuU . Cum ad.pc & olco coi ci,&t viccribuscapitis manant^«^^J;|-^
ei.a T vlccriDus cauiLw ^ pcr»"':":
ni,& abl1:crgit,& arf^u-it "«^"^:,Lia sSg"'" i cum myrrlia ad pcdiculos.&vUU^
& cumpice ucft.gijs vngms • jnit^ ^•amrcumolcoadpcd.culo^_^pj
capkis . Ccratum fatlum cx cocoiu .^^^^^^j
pr.ccx rubco, herpcti clt luorncno '
& aduftum cft,fubti- lo miniltratur cum olco ad pc
priccx ruDco, ncipcn^i iy^fflto «""- „,£
[ aurc ] & V lceribus corum .Memb f.aorK.Datur ad potadum' [.1'"»«^* ,gu#'^ fi, & i,ydro,ncllc, & ^''^'■f ,,^ft.*'l* K pini,ad tuflim antiquam,& «P;^ ' ^Jilulis-l^ langum.s.l& quadoquc P«'^';; ' ^bn^ funt ad afthma . Mcr,Am ^ff^'^bc0O'<^-, tur cu olco roiacco ad tpultula. A ■ ju^d»
minatur lalina:mcims cn ciurum naocTi-s qua.i .^. c ^ : n„od cx co U
aurcum fplcndorcm, & vutus cms cft^^^^^^^^^^^ .o f^^-l^^^Z^^^^inKr^
jLntcrticit,6calbumcxcomtcrne .
caquxdamcft rotunda,^: 'f ' ^nHi^'^^' dam cft funilis palmiti uiris b [ w ^ ^on' . citur foemina.6c cft ctiani ex lonr &cftfoemina,cuiuslbliaiuntf^^^^^^^^^^
col cotar. <5c mciius ahuric cft,quod aftcrtur dc fB. eoncauita jegypto , & fraugitur a nigrcdine & cft habcns tes ne l aufrad' [ ^ cuas plurimas rancidi gultus ] itypticum ; oc jjurinnos. fii-nilitcr cius odoratus. ^{atura , Eii cahdum & ^e" ^""urimas hccum iu tcrtio . Operationes,& proprietates. Om m^i gSCT* nia funt adurentia,facientia proucnirccrufta , ftyptica.Atramentumvcro rubcum minuscft mordicatiuumquam alcolcotar, & atramcn--
tum ad coria , ftypticius cft omnium , 6c alcol- - - ,
t bothor. cotar cft «qualis ftypticitatis.yy/>o.f?www,eir t pu 50 tate dcchnans.tenera : naxi gi.aiialitera. Alcolcoiai- | prohibct eryiipilam,5c apo, cx"---^
ftemata ambulatiua. ] P^idncm &ukera . OmnbaribuS niaconferuntfcabieihumida^,6c t tine?^& ex^ t Cah-f^t . colcotar quidcm,&:cx ahjs quandoquc huntii hB duritiemip cin'.a,<Scponunturin fiftulis,6c extirpant ^[ucn ^^erinoaficTl toiitatem . ] Jnflrumenta luntlurarum . Allurie cly Iprrru^»*" ^'^"^ fterizatur cum vmo,6c confertfciaticc,7l/67w/?r^
capitii. Sufdatur in naribus proptcr fluxum fai\
guinis nariii, proprie alcolcotar. & confcrunt
cc cit roemma,cuiu.> i^'^^^ — ^..^j-icrK tx,qucdicitur fufos] qnxelt m^ ^^^. iis,& elt boni odoris cu ^^ciuta^^; ate dcchnans.tenera : M^'"^^^^^^ X una radice longos.6c intc^; fl^^ ^,^t^ ., la rubeum foctidi odoris, V'^fl[u^ lunt^^^,,! n:T.longc ver6,& cft ^^^^^^''ft^^^^ ra, 6c vnulquifque thyrlu^^i^f^'^^^^^^ vniuspalmi:purpurcu , ^(^ri^P
fuper qucm apparct fimdc qu ctradix ciusinlogitudmcuniu r ^^iti-sP,|j,iC fitiidinemdi^iti habens,cteiusq ' ^^0^ ti fimihs cft 15g9,thyrfi funt J
iB.flomtnacQni «Ifuri .
dicmarumutunturin^ t'^lSS^^5 mura. Omiies fpccies cius ui . ^^^i,tium pcrucnicntes, ficcoj m .nerit'fiy ... & proprletates . Eft ^^^^J^^^ iiatiua,attcnuatiua,attrattuia'^ ^aifl/
furculos,ct ionga cfte [^ig^^^^^^i^ftcr^ifj/ fcrt ranule,6c ceratum raccum ex eo,ec proprie ulceribus ] quon iam clt ^^'''^^^' j'pus,i'^^.^\iol'''' cxrubco,confertherpcii efthiomcnoin ore,6c dior: fedinrchquisopcratioi ^.^ ^^btil^^.^jn^ narc,6c ^ lceribus comm.Mndra o(uli. Aleolco niam cft fortioris apertioniSj ^^jit jiii
ribus auris 6c faniei in ipfa,6: Omiiiterquando cum fuffiatorioi ca infufflatur,6c prohibetcor rofioncm dcntium : rubcum vcro ^ [cognitum aftiuix] connrmat dentes, 6c molaresmotos, 6c atramentum aduftum quando coniungitur cumhermodaCi;yiis,6c poniiur fub lingua: con fcrt ranule,6c ceratum fa6^:um ex eo,6c proprie
i-v rn!^i-n rr^nfrrf hcrDCli efthitnmrno in orc^
a 1. ^arnich.
narc,6c ^ lceribus corum.Af<T;^/ir.i oiuli. Aleolco tar proprie,6c rcliqua: communitcr conferunt duritici palpcbraruni,6c afpcritaricarum. Mcm bra anhclitws & pe6lor':s . Deiiccat pulmonem , ita quod fortadc interticit . Ftncn.i. . hi ipfo eft vir tus vencnofa dcficeans pulmonem . De C Arfcnii o. ] Cap, 49. Arfcnicum ('i.aurum pigmentum) quid eft? Ahud cft album,6: aliud citrinum,6c aliud eft ru bB.illudquod beum.£/f^^'^'o.Mcliusex rubcocft^[ rubcumim habetfortemru bibitu rubcdinc habcus albaras] quodeitaptu tcri,6c fuo odorc ftmilatur odon fulphuris 6c cutnaliqSaaibc mchus cxcitrino cltquod ctt puhierizabile . dinc. Armenum , aurcum , lanrnofum iubnlc quaft ipfum cflct taLk crif inu.Calidum eft in tertio , ficcum in ^Q:cundo.Operationes& proprietates.Om
nia funt putrefaaiua:mordicatiua Et quod cx
ct uirtus longe fimilis cft ^^J-^'^!;^.rj-lijit^'^lrrf' lcfaaionc: immo forfitan iuP^..^r,<^tp ^ fubtiliationc. Rotnda.n.eitiuu .^5,1 hoc led at dolores uetofitatcm 1 ^^^rtT cft debiiiorex eis. Decoratio - . j.^fortl^: i)f gini,et abftergit dentcs, ct coni
gini,et aDitergitdciuco, - <yrco^^ AO^ ■ ctproprie rotunda , ct ^"^^''^^^^^^^^^^ nera.&ulcera. Eft numdiftcatiua ^^cof^^^jji^ rubeum im ^° doru,et malignorum^ et cont
et generat carnem,ct proprie
fraudcm ulcerum putridorumF ^^rf^e.^^^^^^^ ct quando eft cum ireos, rcpic^ ^^^^ j^c^ , mela iunaurarum. Confert cotriti ui^ et eft conueniens epithema IX^^^ proprie rotunda,ctipfam ^^^'"^jy^^r^uaJW podagram , et iuuatur ab ca .
^^^m^ ili ' ^^^'-^^1111,. mcllcac prohibet
^^^^'^^i^^inr.^ mundificat liipcrfluitatcs ^.S^^^am.^' cpiicpriic,& condringit Wi p7^^^^' '^»/:'^/^^^^ &pe6loris . FJl bona
Tra6):atus fecundus .
<lum,imm6 [vucalis] & cius odor cxubcrat fupcr tranfitum vix . Elecho. Mcluis eftprimum , aurcum,rcccns,Armcnum,amarum,boni odo ris,& lccundum quod liabct vnidc lignum, cfl: malum , dcbilis odoris,nafccns in locis humcfadiuis <5c pctrofls,6c iiio mclms cft tertium il- Jud quodcflrcccnsdcclinans adalbcdincm 6c rubcdincm,(5c fpiflum planum.cxtcnfumabfqi tortuofltatc, folidum,mordicatiuum,acutum:
c B.ra«emo vag
PUlm^.n^ 5°'""'^^'& mundilicat pcf ''Of-^4X «"i^ibiis illiscfl:
"niilitcrfpi^.i^j'""'"'"»'«'- rmgultLii,& 10 pulucrizabilc vcio alicnctur, & cligatur illud
J'Jiriiipei. fpie ""ymcllc:& quandoque li cuius viigulta funt cx radicc vna, ncc fit adultc . '''^' rotnn j ^*^^"^^ *'^<-''^''' & confcrtctia ratum.lnquit Dioic.cx co cft mdius albunvaut ""'*»"iomnibusiiliseftfortior. • • • ■ - ■
k irf&Tt-S^i!'^"^"'"''"'-'^'''-^»''^^^''^
^^'^^^«""''^■^'^"SaH&lrotunda >^ispartui^'f P'"-ea'« fupcrfluitatcs *l«fahltfi"'J,"'i",'«'& prouocai mcnftrua.
liisP '"'1
k >
ad rubcdincm dcclinans,plcnumTcminc, ficut botrus:grauis odoris,abiquc foetorc, unius co loris,noii diucrfum, mordicans linguam ,iii quo non cft ''[contradio.]2\^ii^/^m.Calidu cfl & ficcu in ]^c^o.Operauoncs & proprietates .Svihiili^^t ik. maturat,(5c i ipfo cfl fl:ypricitas,6c virtus q cfl: ficutuirtus acori.-imocfl vclicmcntiorisdigcjv pT^^crt pimxi . ^ — " -v^iiu i 15U11 . flionis «5c maturationis: fcd acoru.-? cfl vchcme
1q' Nlidaui^im., ^^'^.^corpionis,&: propric 15- tius cxiiccatiuusqua ipsii.j0ostemat.t & t fw^lw- ^^^^ t)ibiin'tLij.^^^ ^^'■^^'^^ ' quod quando ex /^e.Maturat apoflemata caliaa./«//niW2£'«f4 mn&urA ^^jcofcrt pc'/^^^'"'^^ vino,aut cmplaflruni rufn. Fius dccodio bibitur ad podagram,5c fcde pQ^!!^^^^^ • 'Perm^^^- ^ vcrmium vcncnoforu, tur in ca ctiam ad iilud . Membra (apitis. Grauat nu • ^^Lialc t T' ^-^^^ lotundx- ponitur caput,6c facit lbda,6c facit fomnum. Et quida Cf^ ^.^^'^ rncdif^.^^*?^^^^'^*'.^ ^^^'^^-^Podcrisdc dixcrunt,quod quandocx co linitur frons,rc-
mouct ibda,<Sc cfl cx incbriantibus, dormirc fa cientibus . Memhra oculi. Fitcmbrochacx dcco-
"'■^^''^«^^'""^•^■'■^'•Eiibo ngon . Vcnc
i B putre^^, <f dicitur techrregi,reaalcechctc
t botkor.
i^cdict^rrr^"''''''.'^ tcrtiapodcriscK ^^i^iui aepipcrc.
In^^,:r '^? lccundo .<Vr<«i.««
r. ''':c«ion ' r^^'^''^f>'i'''io,& flypticitas,
'iil''?^'"-->tiua i;"'-'"'"'^"^""^^ '-■'t rclbluriua. ^kl^. --'i"^ ol^u^. f "■'^'"* °''"ciorui„ vcnaftio '"""11 1„« uirtutcm calcfaftiua
•ici, "fw-t aooft ■'" /"'/'«''« • Eius dcco- re valet punaura: fcorp
Part 107
•i&°P'='- lu2 "''^''^' & P''1^'S'"»
C "8"'niim • , '"*''«"^«'ii'& .ipoftcma- ' [^/«. ]
Hd'V''*"ft'on/i! "''■'' *'^'r«.Eius dccoaio "'sd,.'''^'^i' iii V, I °'"f «'nbi'ochata; & d icitur «:tai^''°"'s:ac f "■i.''"-'' opcrationcm fangui '^%t,:'''^runient ■ "■^^turamoffium folacu '^mDl,l^'>'oribi,c"' "'■'"■'"''- • Eius ^' Lluprcmuj k f'l^Paralvfi'*?''°'-"'ii. & mgreaitur in <^'^'"dStf"''^*^^'P'^'"^ «'«"'"'■'= - „
^cctn r^^^ium • , n? }^^^ neruos , 6c confcrt Eft calida in principio quarti,(icca in fccundo,
^'^eof^^ccS^^^^^^ roda,6c fimilitcr ctiam ' J^^^lfti-ic r^^^iens 'cC'^''^^'^^lrra anhelM &pe5io- ^Oi^inant c^,?^'f ingrcditur in cm "^^ioribn ' expulfionk . Conue-
niatricis .
dionccius ophthalmia; cahdaj . Alcmbra anheli^ tus & pefloris. Confert plcurcii frigidc . Afembra, nutrimenti.Apcrit oppilatidcs hcpatis, & bibitur cius dccodio ad cegritudines hcpatis,6c cft plii risdigcflionisquam acorus. Mc?nbraexpulfioms. Facitcis prouocationcm: 6c confcrtdoloribus matricis,6c intratin pcflarijsmatricis: 6c fcdctur in decodionc ciusad dolorem rcnum , 6c bibitur ex co ad dolorcs matricis omncs,l/'e«f?- Emplaflrum fadumcx eocutocymo iatioionis.
Cap. 55.
Afla (idejlMfer) quid cft ) Duarum cftfpccicrum-,quarum una eft foetida, 6c alia eft odorife ra non fortem habens odorem:fed calidior eft foetida : b [6c eftlicrba vchcmentis igncitatis in fc tota.jEt pkirimum quidem huius Ipcciei cft ^ [Carmcnle,6c cft gumma t ah-naroth.] A^.ifwr^. Icalida in principio quarti,(icca in lccundo. ^erationes & proprietates. Frangit vcntofitatcs , 5c cffugatcas propter fuam rcloiutioncm, 6ccft cumlioc inflatiua,6c incidit,6crefoluitfangui nem congclatum in vcntrc , 'Decoratio , Confert alopcciie illinita cum accto 6c pipcrc. Et quado adminirtraturin cibarijs facitbonumcolore, 6c abicindit vcrrucas,qux 1 lintvt claui.ii^po/?!?mata & t puHuU. Quum ^ [inciduntur rcclcjapo ftcmatafraudulenta mortiflcantia mcmbrum-,
^*^^ni.;-^'^^^muoln^^'?^.^^^^^*^ 6cponitur afla fuper ea,confert, 6ccftbonain
'^ior ^'^^^iquot?'''^ ^ ^i^s folia funt ficut fo fis.HtePi cius /ft r ^^^^^' a^inim , 5c
i%hn ^^sfpcc ^'^^thiacynthi, boniodocft f^^^^i^isfsc^^^ ^^'^i^iis ^ nalccns in '^^^lar.^^^^'^ ^ijvt!^-^ ^'^'^^ ^ft ^icut odor rutx . ' ^^^^^lUc Xi ■ r^^'^^^ "on cft longa, ne ^^iiis,ncqucgrauU ad fragen
curadubelletapparcntium 6c occultarum.t^w/nera & ulcera. Confertimpctigini./»f?r«wf«/'^ itiri cturarum. Quando bibitur cumaquagranatoru confcrt contritioni laccrtoruni, 6c confert do ribus ^ t [ ]neruorum,flcut tctano,5c
paralyfi ; fi accipiatur ex ca ^ [ cumulus J 6c mifccatur cum cera fecudum qudd dicitur, 6c dcglutiatur:aut fi bibatur cCi vino,5c pipcrc,5c ru^
« B.hAtcit.
b B.& eft vche^
mencior duarfi fpccierum,8£ cft ignca.
c B. chiraani.i. ex regione chir uan, & eft guas mialaiharuc t fcrulx cuiiiA iain.
f bothor. d B.fcarificACiar
« t B.i. pasfioai bus.
i B.obolus.
g B. ^'r^ f3 Jstr^ lijDi^fei corroh
li B aleohol. f ^cofol.
f B.Alialitera .
rfjlhafech in spo
m B.
i B.Kamad.
t ficla.
ta . Mcmhr.1. capkis. Implcntur S [ca molx motc] & pcrmKcctur cum thurc,5c ponitur fupcr detcm,5c clHcit opcrationem peonic in cpilcpfia. Et cum cx ca fitgargarilmus,cradicat languiiu» gam gurturi 2nncx'C\.A<ftmhrd oluII YA\ bona initio aqux ^ [ t collyrio] facto cx ca cum mcllc. Memhra anhditKs & pectoris. Quiun diflbUutur in aqua>(5c fit cx cagargariimus& iorbctur.clarin cat voccm ftatim. Kt confcrtafpcritati gutturis antiquc,& li forbcatur cum ouis , confcrttulH antiqux,&: picurcfi frigidx, & cfficit opcrationcm^ [tocnugri^ci in apoftcmatcvulua:.] Alem^ bra nutrimenti. Si adminirtratur cum ticubus ficcis, confcrt idcritia: : & ipfa quidcm cft cx cis , qua: noccnt ftomacho & hcpati.^l/fm/^m expulfto pls. Confcrt hxmorrhoidibus, &c in coitu fortitudincm prcbct,& prouocat mcnftrua,6c vri nam,& confcrt doiori vcntris pungitiuo, 6c vl ccribus intcdinorum.Et ^ [Gal.Jquidcm cxillimauitm ipfa c(fc virtutcm roJutiuampariipcr uamcntum cum ftzpticitatc fua.- fcd fcitu c(t apud omncs , " " ' (V ipla confcrt folutioni antiquc t\-i2,idx.febrts. til bona ' t C 3 f<-"^^*i quartana: . f^cncna.
Ponitur fupcr morfuram canis rabiofi,6c vcrminm vcncnoforum:& propric fcorpionis, 6c rutcU^:,6c confcrt omnibus iUis bibita , & Unita cum oieo,6c cxpcUit nociimcntu lagitra: vcncnofe.™ [^Penimtatlo . Loco foetido; irqualc podus ipfiiis de odorifcra ponitur,& pondus fcmis dc ferapinoiiSc taniundcm dc marotli:6c mcdictas pondcris cius dc gumma ruta:. ]
in fcmincacctofc nonfrixo niUcatio, 6c radixcius trita contert " .^^^0^1 tricis:6c frangitlapidcm in rcn^^"^^ .-^^con' bitur m vino,ct vii'colitas,qux clt f^^ficcii^^ii fcrt rafunr intcftinorum, qua: ^^^^? ^j^^enW' te Liiipcrfluitatisjipfacnmi cum u ^.^^ft quod eonfertrafur.i>Jubrincat . /J^ .5 ^ " ' • propriciylu^'^'^
pundurj: fcorpionis,6c propric ^^''^^^^icoi' adminiUretur fcmcn cius ante pun^ pionis,non noccbitciuspunctura.
T>e [i^fino . ] ^'^P'
Afinus. Dccoratio. Cinis carnis ato ^j^^^^^^^
tis cius cumoleo ualctfupcrpo.-- . ^^-j goris . ApoHemata-t & pujluU' Cmis J ^,*'cum olco valct fuper fcrophuias,^/^J^ b^conr.^. Sanat Icpram. y«Mmc«w ^««'•^«^^^'^^^ tr actijcx Uccitatc fcdcant in uire car ^^^^.^^^ uamcntum , 6c ctiam caro euis ci .^jmio Membra capitis . Hcpar cius anatum > ^^^msvn comcUum confcrt epilcpfic,<5c ^^""^^l r^^^i\o^\ gulaadulta: 6c Uteiiispotio omm ..^svrin* cniiid.UA.Mernbraexpulfionis.X)''^^^^^,^^^^^ confcrt dolori rcnum, 6c ^'^'^^}^} r^^i^^^
git lapidcm in vclica , fccundum q
Dc ^ [apto.]
"-De^ [AcetofA.']
Cap. 54.
Apium anud c([ montanuni Arc,6c aUud dom tur in aqua , t [
Acctofa fif/A lapathum) quid cft? AUa cft do mcftica:6c aUa cll fylucftris . Et fylucftris quide diciturt bcta fyUicftris : 6c non cft in fylucftri ctiam ficut dicuntacetoUtas: immo forlita cft in quadam cx ca acctofitas:6c fyUicftris cft for-
re^ioniDtis.:iLis^'JJ^'J(t';';. ,itiHUud:&^;^5lKf
tior in omni orc . Natura. . b [ Frigida cft in prib s.Eft fiigiila» j^^j j-^^^ • fccundo . Et eius fcmcn frigidii cft ^ in primOjficcum in fccii ndo . Operationes & prcpnctates.ln ipfa cft ftypticitas:6c in infipida cx ca cft rcfoUitio parua:6c acctofum eft magis ftypti cum, 6c illa, qnx non cft vchcmcntis rubcdinis,] pUis nuLi'it:6c hccquidcmcft iimiiis endi^ iiic:6c omnis fupcratcholcram, 6c cius hUmor cft laudabiUs.Detora^io.Radix eius cum accto c6 fert fcabici vlccrofx^6c cxcoriationi vnguis, 6c quando coquitur cum vino,confertcmplaftru eiustlcpre,6c impQti^ini. Aposicmata6"\ puHuU. Ex ea fit cmplaftrumicrophulis,itaciu6d dicitur, quod fi cius radix fulpcndatur in collo ha bcntis fcrophulas , iuuctu r ca . Vulnera & ulccra. Eius radix cum accto confcrt fcabici vlcerofe , & impctigini . 6c eius dccoclio cum aquacalida,pruritui.6c iimilitcr ipfamct in balnco eft vl tima . CAimhra capitis . ColUiitur oscum lucco
^ albaras. j bochor.
J maius domcitico.cu*"- ■ ^^1,3 . virtus douu^ftici.Et cius fpccics e ^ ' ^ ^ minatur fumurion maiusdomc^ ^^ (,td'S crus concaunni.ad alocdincm ^t-^^ ..jniaU^ filicantur ctiam in rcgionii^us cft Romanu, ct aliud nc montanum pctrofclinumj pctr tan
infccundo . Kutusvcroaixn ? y . cum conuenicntia. Operationes ej^^^^
cft humidum , vcruntamcn
cum conuenicntia. Operatio>
rcfolutiuum inftationis: ap^^^^^V^^nrun^' ^'ui - ■ ' •atiuumaoioi^^^iio^
ueftrc eft impcdiens vlccratiuuu ' § c^i « eonutritumcft, eftmagis conutn _^,ial^F,}
nis,facicns fudare,fcdatiuum/io^^^";nU^>. ueftrc eft impcdiens vlcerati eonutritumcft, eft magis ^f^^''u^bent^TsV' ais. 'Decoratio . Sylucftrc contcrt 1 , ^ ciam,etfinuris vnguis,etvertuci^^^cirP j^./ goris,et domcfticum oris <^ ^ ^ Vcl^>^^^ nr^^^ valdc.Apoftemata ct t pu^t^^^^^V^^iidap^ ^ \ smatica in principo , ct dura, c 'ct ^
quod nominatur lumurio.^/^/^^^^^JlftrUj^^^^^ ucftrevlcerat quando ex c^."^_^t.H2iiii'^j^lii'
fimilitcr confcrt icabici,ctimp^^^ rop^^^oU ncribus vfque ad figillationeni ^^J^^^i\O^0^
Tiuia . KyvL.n.u,.. . ..^ - — murion. Jnflrumenta iunHurarutn • 0^l^^^'^jC'
cius ad dcntcm doloroiiim, 6c fimilitcr cu dc- ucnicntcs funt omncs f,^ci^^fJf^ codione eius in vino , 6c confcrt apoftematib. hra capitis. Eft malum epilepu^ » ^^d vL/'
ouefuntfLibauribiis.A^r/w/^r.i^/wmme^^^ ' .-lirtfurq ...ta. .1,1
iaeritia^nigrx cum vino,6c fcdatnaufcam: 6c comcditur proptcr dcfidcnum luti. A4embraex pulfwms. Ipia 6c fcmcn cius ih-ingunt,5c proprie eius qux cx ea magna cft : & dicitur quidcm q, in eius folijs cft lcnitas qucdam,6c in lcmme ip fius eft conftridio . Et ducnint qiudam , quod
, .^^^, — ,
murion. In^rumenta iunBurarutn • j uenicntcs funtomncspartcs citi bra capitis . Eft malum epilepu^ » .^^(^ i^ j^ti>; pfiam epilcpticorum.Et ^i^^^^^3oli>^\ Af^l! ditur radix eius in collo,conter ^^''^ jnl^^f veruntamen frangit ipiLnii.c/^^^^^|tri^,^^tt^' domefticum ingreditur in cniip ^on/y oculi . Oiiembraanhelitus & Fr^''ti,ct^y fi,ct propric fumurion.ct ^^^^''J^^^^^ anhelitus,ct diflicultati cius . tt
^^^iini"^^^^^/.^^ apoftcmatum mammillc cali-
TradTratus fecundus .
Dci iamygdalis. '
a B. lauzi.
^^°"cmrM„^|^^'^^^^"^fiC)ncm, proptcr rcloliw '^^^^euiion '7^^^^^ uciocisdii^dtionis ,6c WquoH ^c^^^inc quidcm apii cil ali-
^"'^quod fi tjuiut-m apii cu aii-
^"•"•Qyiciim . naulcam,& vomitum,nifi alle ^^^s^^us cnnP ^^"'^^ ^ixcrunt,qu6d omncs ibc- ^°"'immo n ftomacho. Et Ruf us dixit , •^^smalas!^M". i^^^^ traliitad ipilmihumi
itiii ijii<>
rin* raii'
)Cll5 lOU'
Amygdalxquid funt^Notc funt.Eorumvn- <n:uoritas miiior cCt vn<ftuofitatc nucis:quum ta mcn in cis fit vnctuofitasplurima, cuius cauia rancidantur. Nux vcro vclocioris clt digcltionis quam ipfx ,6c vclocioris conucrlionis ad cholcram, & gumma quidcm cius , que dulcis
>.ui4iasa- - r— eft, fccundumquodquidamcxiltimat^cftpro
^^prolonaat^^^^J'*?^ ^^'udum dc co in lloma 10 ximadirpofitionib.gummiarabici.A^^ir«m.Qu^^ j;^!^3(mn^^l^^^^'^^, ^^^^^ nautcam, ucruntaine dulcis cft , cqualis cft ad humiditatcm parum
dcclinans.Et amara cft ficca in fccundo. Opera^ tiones & proprieutes . Gummi amygdala:amarc con(tringit,(5c calcfacit,6c in omnibus Ipccicb" amygdala; cft mundificatio,6c abftcrfio,& apcr tio:icd dulcis cft pUirimum dcbilior qua amarain apcrtionc fua: quoniam cftfubtiliatiua , abftcrfiua. !k cftpcr accidcns inflatiua - 6c dicitur quod in ipfa omnino non cft ltypticitas,6c
J^^fcicrc r, I^^n tn^,qua: conucnicns c(t rS^^itatcm u , ^"^^- ^P^^ni cnimtcmpcrat rfPtiofit nnjf^^';^' ^ conucnicns cl^ut cius
t^^^Z "^^^^^ ^ calcfacitip.
^^■■'^Parrpc niatuccm , 6c omncs Ipccics 20 eius nutrimcntiun cft paruum d [fcdj propric- !^liannV.?f^P^^^isconfcrunt.Hticnuuiaiis6c " " ^ ' ' A • ^ r .
r '^^mannm^r'^^"^^'^^ udicc cius cft folutio, '^^^rfdiffi''fi*^^?§^'^j''^Pi^^^"m apiumquidc
tas amarc cft c [ quod ipla non (tringit omnino , J 6c q"'od ipfa intcrticit vulpem , 6c amara
b B c—
tJf^^^inc OMiH comclrio cius cii in c6- ?fatcni..:^^ii^ain aurcm dixcrunt, apium cx-
h^cv^oiturji , , ,
. ^^Prol . ^'^''''''^ dixcrunt,oportct vt
ab non
co/^^^i^^is Ft R ^^''^^'P^'^^P'^^''^^^''^^^^''^^^^<^^^'i^ ?^^'U' nicdicina fo ^ Ucfic^ il^^^""^^ quidcm cll bonum dulccs impingua 11. • ^Um ''*^"'^'bus. Eius dcco- ra cum vino cft l
rcs?.^^ P^i^git coaaedcnte ipfum , '^sptopterid. ^
cis magis conucnicns.
T A r I
O N E S.
7^ieutc'..ui, •
i,?i '.^^^^itmclancholiam , 6c eft^S^Scco^^^^^^ commifmm inquocft i).c[g.^^Ucad i ^'^/^olori rcnum,6c ciuspo
cft mcdicina abfqucnutrimcnto. Dulcisvcro bonum prcbct nutrimcntum,licct paruum . Et olcumquidcm amygdalarumlcuius cftcorpo rc iplius.De^ or.tr/o. Amara confcrtpofita fupcr paniuim,^ lcntigincs, & cicatriccs, 6c pcrcufuoncs , 6c applanat cotradioncm tacici.Etquu radix amarc coquitur,6c linitur lupcr pannu. ' ■ a fortis: 6c comcdcrc amygdalas
iguat. zApoflemata <^ pufiuU. Amn- fbothor. ra cum vino cft bona ad t cpinydidas . Vulncra, & ulcera . Liniuntur cum mclle fupcr ambula- t eflcra. tiua, 6c formicam , ctcum acctoct vino fupcr impctigincm.Et amara eft magis ultima in oni nibus illis . Menihra capitis . Sunt bonc valde doloriauriSjCt fonituiin ca, 6c proprie olcum amaic , ct contrita cum fua difpofitionc , ct quum caput abluitur cum cis, et cum vi- 4^ no purgat humiditatcm ct furfurcs , ct taciunC Ibmnum . Etquum amygdalc amar^ bibuntur antc uinum.prohibcnt cbrictatcm , et propric 50.numcro.J [Etarbor]q[uidcmamygdalarum amararum, quando optimc tcritur , ct pcrmifcctur cum accto et olco rof ct fit indc cmplaftrum fronti: confcrtfoda , ctfimilitcr olcum amygdalarum amararum confcrt ci . Adenilrci of«//.Confortat uifum. Memhra anhelitws & peHom. Amygdal(^ amar^ cum amylotritici fuiit ] Natura. Eft cali- $0 bona: fputo fanguinis , ct confcrunt tulTi antim in tcrtio . Operationes quc,et afthmati , ct plcurcfi , ct proprie olcum
amygdalarumdulcium.Ett fuccus dcamygda t^auicfc. lis confcrt tufii,ct fputo fanguinis.7T/cmir.t mitrl »we«ri. Apcriunt oppilationcs hcpatis, ct fplcnis, ct propric amar^.Ipfc nanqucapcriunt oppila tioncs accidcntcs in cxtrcmitatibus vcnarum , ctquum comcduntur rcccntcs cum corticib. mundificat humcctationcm itomachi,ct funt difticilis digcftionis,ct boni humoris , ct pauci
'"Qcutti^f"'"'-^ quidcft! Virtuscius
d 1. Alfa ffcera. Btraduarboris
Cap. 57.
Min^ . ^i^s quo adhxrct aurum .
^«S'°-t>«ic'iVP'~° adullio ,& ulccratio
i uirtHs eradicatiua.putrcfa
cuis cumacuuatc,& Itvptici- ^ttic;---ueijrt P'oeltaduilio,& ' ' "
'Pfii,,, "^.qilC eft " m illo proptcr pro
'iti ?''»cl,,,r/"^'Pfo.Et diciturprxtcrcacp
^^^ficiitfii J^ui)c^^'^iu?cfti,
[^nJ^I^^Cc.^^^^ ,
itn,. -^,'?ati^ //^-^^^ mhclitus & pectons.Co- 9o nutrimcnti.Et quando comcduntur cunizuc- ''^7^c^p/,//?o;zkProuocatme- ■ - ' ' • --.r....,,.
caro , dcfccndunt uclocitcr , ct carum t luccus jfjajcj,, cftgrauis commoucns cholcramfuadulccdinc.AIembra expulfioms. Qucaniar^ lunt,apcriunt oppilationcs rcnum,etoIcum amararum munditicatrcncs ctueficam,ct frangitlapide, ct propric cum ircos bibitum, ctquandoque confcrtfacto emplaftro cum co , & olco rofa-
cco.Et confcrt doloribiis matrlcis,5c apoftcma tibus cius cali 4is,& duriticbus cius, & prxfocationi iplius, &c dillicultati urin^e , & doiori rc' num,& rupponitur,(Sc prouocatmcn(trua,duiccs confcrunt coiicc proptcr Uiam abftcrfiopcm, & amarxfunt magis iuuatuix , 6c carum oleum c(l: leuius corporc cd.nim.Vencna, Confc lUqt morfui canis rabioli .
ncruorum, & propric quando baliica . cis,ficuttrcmor,<5c paralylis,& ft"P^^ '^onfelcs,& aquc f ^hurca: ctiam ^^^'^^^^^^^'^^i^ct' runtomnll '^ioloribus i^-^^^^^^^^T "I-cHuii^ uorum frigK. A<fcmhm capitis. ^l^^^^P . calit''»' tur ab aqua tcpida,6c ia^duntur ao agua j Vapor autcm marina; , contcrt [.ep ^ J^^-j^qua aqua crca cofcrt ori & auri.y^^^w^''^
A N N O r AT I O N E S. lo m. Aquafrigida vakle cll mala
a B. ma.
'^mygddas amaras In ftcundo ftccltatis ordinereponit, nihil dcprimi^ qualitatibm agens.<»ylt <iAuer. 5 . coli. fic- €04 easfert' inprimOi& calidas in fcamdo ordine facit .
q)e^lAqua.] Cap. 59.
afpliaiti cft maia oculo.iMembra anheu ris. Aqua frigida vakle cll mala pcc n^^^^ uis aqua cft nociua cannc pLiii^^^^^ '/^iain'^ humcdationem,qu? clUn ¥'^>^^^\^^J^f^^ gcat cxficcationc. Aqua tcpida,at 0 ^ ^^^^^i matibusgutturis,(bv vucc, & P^^^^^^|^ niam^^t
marinatit cmbroca apollematLDii 'jj^oni' l«,\Aqua nitrofa quandoquccontci F.^.^ j^- Aquaaiuminofaconfertiputo ^^qiia - • - fertfpicni,& ftomaciio. ^ ieftiiii.^^^^^V;m«/^^^^^^^^^^^ ^propricnoccthabcntbu J^^^^
AQua. EleBio . Aquasbonas5c laudabiics i^Tndixiin primo lib. lliic igitur lcian- erca proxima t . Kabcntiu— Uo-
tur. Maix autem aquc funt ftantcs : 6c quc lunt tngida valdcpropnc n^^J^^^^^^^^^^^^ funtft^, in lacunis : & fupcr quas dominatur fapor cx; tiones . Aqua '''^''''l^J^^^^^^^^ trancus,5c odor cxtranciis,6c conturbatc , fpil- mf ^o. Vapor aquc "^«^^^^^^^'^^" ,fcrt p^f P^i, fc,grauis pondcris,&' qux cito in iapidcm con H ^ [Aqua nitrolaj quandoq; cu ^ ^^^^ jjiuifl h B udair? ma ucrruntiu:& fupcr quas natat ^[ipuma aiba ma )0, feurts mala la.jEt iu quai um fuprcmo^^icongclatur lrescx-irt modupanni trauca mala.Et fcias quod nitrofitatis nocume cuh tfgenas jp .^^^ ^^^^^^ fuccurritur cum iade, & vino grof t B.Alia litcra. fo , 6c aiiiyio , [ (Sc mclius eft cum uino ilibtiii
.icfmur . odorifcro , iSc antiquo crudo , & cucumcribus a^ua iuawiia iiL > .l ; , -K.-tur, <x '7 jj.
. ii.Et alumino ^„,^,,^^^^^^5 & oicribus folutiuis„6c cum prouo tiuuin vcntris,6c qii;^"^^^^i'^^,^^ ,.iiinc , ti
11. - [Aqua nitrolaj qiiandoq; conr J^i^mi nitroiitatcm ftomacho humido. ^. h^^^,^^' nofaconfertvomitui,6cprohibct F ,^jlpiiii;
miiiter aquetiiermaru ftypt^cf, > ^j^doi^f^' rccconferunt apoftcmatibus ^P^*^^^^^' W/zo^^^.' bus cius,6c iimiiitcr hcpatis. ^^ff\.,^{'yf^f' Exaqua marina titcivftcrcaddoioi ^^j-^mjt.
Part 108
nocumelo fuc catiuis . aquasvcro groftasconturbatasrcdbh curriturcGin ai cant fubtiiiatiua,ficut aiiium, ccpc, porri,6c bipo fubnhodori j^j.^-^. vinum poft cas rcmouct malitiam carum , ^ero,& cumal- ^ ^^1^ pcrmixtum cis.Et aquaquidcm afpc f ™!.; ranoncftnifi autgrofla:autacuta ablkrftua 6c tradis, & ol-.ti- dicitur quandoquc aqua afpcra iiia, quc vclictus fubiiiianti- lYicntcr mundificat iilum.quica abluitur.ama- ' ram autcni rcdificant dulcia,6c aquarn laifam
feemi. rctliificant xvlocaracta: '•'[Syrc,] 6c granamyrti,
riuum vciuii^joc quvuiuw^jw^^ — n;nC5^^"i^t dcindc poft ipiambibitur i^sga^i^ ,.olii^^ tur mordicatio cius.Aqua al^mi^;^^^^^^^^^ ^qii abortum,6cfluxumlan^uinismcni ... —
aDortum,(X nuxum lan^iiuii^ .^-j^ fulpiiurc.i: cdferunt doiuriiHis nia ^^^.^ ^^^. frigida valde mala cftcoitui,6c ^^^^"^^rfan^:^ 6c icdat motum ipcrmatis y ^^'^^r^^tio^^^^^^, qua falfa foluit: dcinde iti'i^\S^^.'-'^ '^i-jne ^^j^, Ktomnes aquc mincraics ^•^*-'^^- • ^i-uiiij^^L cultatcm,6c parturicndi,6c mcfti;!^^ jani^.%
cnfeemi. rcccincant xyiocamcia: " [^yrc,j oc i^raiuiiii y 1 u, v.L.4L^.^txi,v^ ^...1...^^-.*...,^,- 'jfnUV'- .... fB.aihor. ficpomaquxdicuntur zaror,^6c iutum ^[caii- ^ rimumearum {oiuit 6c cxlieuu. ^^^i^^^qu
dumj6c fauich,6c aquas malas uniucriaiitcr rc g 8.3cuta. aificat acctum. A'j.'7ir^i. Aqua maris cft | acris] . calida:ac]uanitrofacft calcfadiua,cxficcatiua: aqua(^nca 6c fcrrca confcrunt viiccribus. Opera tioncs & proprietates. Aqua frigida, nocct habcntibus oppiiationcs : vcrum ipfa confert habcntibus raritatcm, 6c curfum ^quicunquc curfus fuerit,6c ex quocunquc membro fucrit, 6c cis quiliabcnt egritudincscaufacius,6c confortat omncsvirtutcs inopcrationibus fuis,quando ** B. fttctK. h i;i\|Eit]cum jEqualitate fciiicet digcftiua,attradiuam,retentiuam,6c cxpuiftuam.'Z)i'tor.tfio. Aqua raarina confcrt ftfturis accidentibus cx fri gore a nequam vicercntur, 6c nccat pediculos, & rclb t langu incm congeiatum fub cute. Et aqu^ i mrcxfunt boni-jtvitiligmi 6c leprx . Jposle. t & t putluU . Aqux fulphurce confc-. runt ap cmatibus iuncl:urarum,6c duritijs,6c
rum ficut aluminoia,ftringit. i t^l^'^,^^.oi^'^^^^^^^ ciunt cucnirc colicam ctiam.Aqi-i ^^^qn^ 6c crce iiint bon? rcnibus,6c ^.^^ ^^^.^^ibus?'^^)^^!, batcfaciuntcucnirclapidem *" ca.Et aqua quidem in qua e>
confcrt fputo finguinis . Febres . ^^^^^^11^^^^ rce,6c liitofc * [6c turbide,6c f^^^7,iircq'-.,,a' cidcre fcbrcs,6c groflx faciunt ^^^'^^'^actui^^jji nas . Venena . Ad morfum ^^^P^^ rj^^^ilite^^ qua marina , 6c iuuatur ab ca : oc
^ — . ^
rcliquis vcrmibus pcrniciolis .
\ tnorphca?. t boibor.
Amylum. ?{^^tura. Frigidum eft ^.!rn
\aiiHLi|.5,cv VL uiia ]jai5 amy u - .noi^^''^**!l'ir^^
vcrruci^ ^ ndetibus . rulneru uUera. Aqua dui aqua.Daomfio. Cum croco ^^^P^^ron^*'^ fiiJ^^ cis ad bil^endum cft mala vlccribus , proprcrea no dclct infti m. 7Julnera & vlcera- , .^^f
fluod humcctat, 5c cft diuerfa ei,quod c6uenit rcffimini vlccrum . Aquc marine vfus confert pruritui, 6c fcabici, 6c impctigini, 6c aqux ful^ phurcx ctiam ilmt bon? impctigini, 6c lcabici, t fahafati. {[ cx cis tiat balncatio , 6c imiiliter t uiccribus canitis manantibus . Inslrumenta iumturarutn. A-^ qua marina U rmiiles, confcrimt a^gritudimb.
primo . Operationes & propnetates • Qitc^j -jc [mundificatib] 6c lenificatio. ^^^.|pio 1%. vtuna pars amyiicoquaturcun ^^j^^niP ii aqua.Detomfio. Cum croco ^^^P^^^^^n no dcletipfum. t;A'/»eritc^'''P^^^''^' * ccra 6c fanat cxCMembra oculi Pt matericrum ad oculum. M^-^^^-f^
- . •p^aacx^^V
Bork. Lcnitpeausct forbitio tat .jionii''^, bet c [fluxum]apeaorc.>/f»«^^'^ ^ .ritU^^^ lum ibium , ct cum lcntibus ftn^^o ct prohibct fluxum claolcrf
iter iidi
^SSl^/ '^•I'^ ^'P^^ amaritudo panca, 'PMfcnir^n '^^^'^^ iLiuatiLuim,quod c(l iii
*atio ^ '^^^^^.iP^o cft cum cxficcatione lcn c^r. el . ''^^'^^^0 . Euis potus & linimcutum
Tradatus fecundus.
m conucitunt colorcm ad citrini
<Sc conficitiu-cum mcile :
^'i^i^jfanl? ^^^Pl^^'ti-iim (iipcr ^ [ occulta-
r ^0'^fei-t nv-.H r Pccloris.oT//?y>2i,^ w«m'mcK~
^""^^^mi^p^rl^^^ & eft
corc annnalis mari5 , longinquumcft. Elemo . Mclior dtb [griliafortisj Afdclicti^dcinde varia,poft cam citrinaict dctcrior cft nigra mala, & adultcratur cum gypfo,^c ccra,5: iadano,& c [ almcndcliJ(Sc cius Ipccics nigra maia multoticsalfumiturcx vcntrcpilcis", qui cam comcdit& moritur.A'^ir/<rit.Eft ealida 6c ficca.Ht vidctur cp lit caliditas cius in fccundo, & ficcitas ip fms inprimo.O/?£Ya//o«£'j &proprictates . Confcrt o dccrcpitis fubtilitarc furc calcfa:l:ionis . T>e(oratioA [Dc almedi clt Ipccies^quo; lituris dcnigrat corpus,& conucnitad conicqucndum princi pia delinitionis. ] Membra c^r/^im. Confert cerebro 6c fcnlibus.c^-f^w/^m anhelitus & pectoris.Con fcrtcordi.
bB. alsheb.for tis ddmle.
- ^,:. «'"hitlapidcm" [fraauni. ] Et vni
A^cmbra ex ctpro-
'jDe a [ayiranea. ]
Cdp. . 6^.
r^"^'^fo S^^^ vcticam & con-
5^^^ft^imisrVrnr'^'^^ ^^olorivcntris pnngitiuo,
^'l^iis ; !,7^^^^'^«;i-/'>^r^^^ Confcrtfebribus VVr mo r^ -.I^ccoclK) amcoscffundi^ d rcorpionis,ct fedat.
-/'^.P}^^^^iii-am, vcrmium vcncnc-
:tf ini'
n^' rin
'''l^<-(^etlF!^!.^^^^^^^^ ex cofhciHm colere
A rancaS [ ayipoflcmata & t puUuU . Tcla ciits flringitfiuxum fanguinisjquando ponitur fuper vulncra.'c:^.<//«mre^r <?/-.i.QLia;idoponi.rur tc ia eius fupcr vlccra, prohibccc [ ca apotlcmari', «SCLiiiper vulncra.y^/ttwim c^zj(;ifi5.quando coquitur aranca grolfc tclc alba cum olco rofato , 6c diltillarur in aurem,YcdatdoIorcm c'ms,.Fcbres. I)ixeruntquidam,quod tciaaranca;,quum milcctur quibutdam cmplaftris, ct ponitur fupcr frotem 6: tcmpora,lanat febrcm ^'[tcrtianam,] &exiltimaucrunt quidam quod tcia fpccici., ^ J t [ ] cuius tcla clt fpilla aiba,quandO
[ ftringitur ] in cutecius , & llupcnditur fupcr coilum, aut adiutorium , lanat fcbrcm tcrtianam .
'De'^[(i^rgento.'] Cap. 6^.
nta. ]
Cap. 6i.
CE anibr bona uel ffcuncfj .»liam literjm, .Sc
ferafj^aex .ini bra. & mufco , que "lixcurasp pelbtur.n!nftf. d B. Etalmecfi; li eft fpeci. s <j C\ tangdtur digt tis denigra' eos & cftconuenic? ad nig\ facieti dum Tc^ihces pi lorum fucc^ifd, ue ex-euntes. a B.lunfhcbiy, b B. Opetatio* nes,& iropi iet.i ccs.Tel.i cius a'> fcindic Huiuni (angtiinis fauer fluuai.Ec lltnili tcr.
t borhor. c B ab eis fluxii fanguinis.Ec (imilitcr.
d B.quartan.un
etBilliu?, fe.Iis^tur.
a B.faJa .
Argcntimi.M^f.vr^ . Eft infrigidatiuum,cxfic Qmmim.Opcrationcs& proprictates.Scorn cius eli: it} ptica valde , ct in ipfa cftattractio et exli*a- '"^'■'^^'^^ • EVnnrnn'"'f -^'"'^ : "^^^ 4o ^^^' ' ^ q^iando pcrmifcctur b ( confricatio jcius b B.Iitnatura, '^^^•^^ium vcrh.Tv ''\'?^'' ^'''^''^' mcdicinis ali)s,contertiiumiditatibus uncofis. ^Pita ciccris rr f.!i •'^''^ ^^^^^ ^^^^ ^"''^*''''' ^ ^dcera.Eit bonum ualdc Ibabici, ctpru
i'itiii. (JlU-mbra capitls. c ] Confricatio[cius coii fert foctori oris,quum pcrmiicctur pcrmixtionibus :i\\)S,.McmhraanhclitHs& pcaori^.d [Confri cacio] ciuscum conimiitionibus confcrttrcmori cordis.
%ci,. •^^^Pitaciro. •^"■'^^^Jol.quocl habctcap
>>^citur cfV r ' nunc arta
n ^^^m QiVn i P^'"^? ^P'^^^^^ brcues,que ha Wr'^'a^im 1 r l'^iiatur.Et oroprictate ^^^^lUin''^^^^^;^"^ Uidctur quod fi.
^'^^^^''^^^^Wi^^^^^^ in iunctHrarnfn.Eft '"^^f'/26ra,,.-^^"*^^^i*^rum , ct vtriufquc ^pcrit rtcrnutationem, ct
mcolaf^^^'^-^^^'^^^^'^^^"^"! narium , ct
c B.limatura. d B.Iinjatura.
Vj^^^.ltUi.^.'^^,^'^^)- cJPfc^i/,m ««/nme/zn . C5 ^"^■^ cicco!^'" ^'^'/'«^AomV . Eiicit foctum . ■i>r fyrupL 7^^^^^ puduris vcncnofis: f. ^^}-^^-Pcmutatio.Loco cius
"Dc^Aloe.-j Cap. 66. aB.fabar.
Alocs quid cft ) Eft fuccus congelatus intcr rubcdincm,ctcitrinitate cxifrcns Et cius aliud cit luccotrinu,aIiud Aral -icu^ct aliud eft fcme.genuim.ct dixcruntquidam,q? planta cius cft cut planta cnulx>,fed non cft ira Ela tlo . lliud qcE mclms cft,cit liiccotrinum.cuius aqua clt ficut aqua crocict odor cius cfr licut odor myrrhe , lpIcndidus,fragibilis,mundusa;[gypfo:et.Ara bicu cIl minus co in citrmitatc,ct^pondeiofita
^^^i-i^c^t^lion^.T^;!"^^''^''^^^ 6o ^^'Ct^i^ Iplcndore. c [ Et viicofum cius elt illud
quod durcfcit.Et aircmcgcnij cft fcrtidi odoris coopcrtu Iparui^ citriaitatis,cui non incit fple dor.Qiuuiiq. aIocsantiquatur,fit nigrior. Aatu ra.E(t calidum ;[ufquc ad tcrtiii] ficcu in ipfo ,
Cap. 6^.
I^mhra fccu n d u m quod c-
^WcT f ^^^^V" m^^'^ • ^^^^^^^ ^^^'^ ^it dc fpuma mai-is,aut itcr
ct dicitur cp cft calidum ct liccum in tcrtio, icd non eft it3,.Opcrationes et proprictatcs . V n a\s cius cft ftyptica,cxficcatiua corp oris t C ] AVIC. S facicns
b B.fapidlbas. c B .&dt magis uifcofuff. cc niagis diirii alfemegeiKum malucll foetidi odoris. Alia lirera malu cx eo e{l illud c^uod ett duruni & alfe- '"fSenifi cftfce ridi odors. <1 B .ir. lecuuJo ct B.Aiialireraimpinga.iu^
2 74 Liber fecundus.
facicns romniim.Etlndus quidem.plurimi cfi: iuiiamenti;cft cnim cxficcatiuus {]ne mordicationc:6c iii iplo c(l (iypticitas paiua.Et dc pauci tatcmordicationis ciuscrt, q? iplcnon mordi-
f B.recentla. cat vlccra * [ maia j Deroratio . Cum mellc tupcr
apoftcmata aai.,et vi rge linitus ^^"^^^l^oiar ^
tur ad potandum in dicbus fngoris v cuod faciat lolutionccxiix^aagum^ • j^jf
/:ij?io . Loco cius ponitur lycio .
vcftigia prrculllonis confcrt,& conlbiidat panaritium vlccratum.Et quum in vino ponitur fupcr capillos cadcntc^jproiiibctcafum cord . I bothor. Apofiematci f & pujluU.Conkn apoftematibaai,
& tefticulorum:& proprie apoftcmatibus lacer lo Aloen torum,qui lunt ab vtroque latcrc linguc quum GaL6.fmi eft cum mcilc,autcum vino.^w/«cm etuUera . Eft conueaicns vlccribus ditiicilis confolidationis-,& proprie in ano:& virga,<Sc na(b,6c orc,(Sc fi{iu\is.Mtrumenta iHn6iurarmn . Confcrt dolorib. iundurarum.cJl^e^^''^ aipim.Mundificat llipcr fluitatcs ciiolericas,quu funtin capite: & quan do linitur fuper frontem cum olco rofacco,c5
4.r u fertt doloricapitis6c fanateam,&: confcrtvl - , , n.^^.j
^ ccribus nafi & oris:& eft cx mcdicmis confcre fnetates . In radicc cius dUbftcij
calldameffedk\t,€tftccm ^'''f^,:^o i/if^ L j ^.......,.„ipl.tertio gradu f>ribit exftccarc 'jK^nfi^U ^
fo uelfecundo rcmiffe calefkcere.JneuiCToy^^^i^^i^ ordinc accedente ad fecundum ct calfncer > adnotauitj
Tfe^larundine,] ^^P*
tibus contufioni nafi & auris & apoftcmarjbus laccrtorum,qui funt in vtroq-, laccrtorum lingux Unitus cum uino & mcUc . Et in mcdicina antiquaalocs folutionccducit cholcram nigra & confcrt mciancliolic. Ht alocs quidcm pcrficus acuit rationcm,6c acuitos ftomachi , Mem- B. & (cabiei y^^ q^-^^h Confcrt ulccribus oculi ^ t
tionis,& cinis cius cft caUdus . 0?«^ ^^^jin prktatcs. Inradicc cius elUbftc';''" Ljo.W' acuitatc:& in folijs ipfi"s ctiam^ ;,opec.«;* ticcs i pruis,& radix cius conftru" . jcs;* cortkcs ipfius,& radix abfterg" °,arni"; dixciuscumccparylucftw exfrai ^^^^ci
xa. ^poHcm.uct tp.^«/<e • Ton^Snt. ^'S humida fupcr crifypilam,& con' „eru<«
Ii B.aduftioni > Alia litcra. pm ricui.
,^'(5c apoftcmatibus cius, 6c doloribus ip~
cat fupcrf luitatcs cholcricas,&: phlcgmaticas,q
,fius,et^' [curiui]lachrymalisanguli,ctcxficcat
menta iunaurarum . Scd at torfionen ^ ^.^^^ ^uj^ Aiembra capitis, Lanugo,qux clt , -^^tcn^ ' ' caditinaurcm,facitcucna-ciui
liumiditatcmcius.^e^/'r4 nntnmcntL'Mundi\\- P niam iniufcatur & non ^'^^'^^}...ua.t^^'^^'^'
<miaticas,q /iowi^.Prouocatvrniam <x m^i^
fuat in ftomacho.Et quandobibutur cx co duo cochlcariacum aqua frigida,aut tcpidajnfrin pjfj-j- f ] appctitumtallumct
ir^lcSir corruptum.Eteftconucnicnsaduftionict in-> flammationifaaisinvucacx caliditatccholcv vx in ftomacho ; ct quando alVumuntur dc co iri%nanc,ctfcro pilulxpcrmixta; cum rcdifica-
tert mordicationi fcorpionis
De^ labrotano.] ^^^'
Kh^ot7inum.1Slatura. Bftcal .^opn^ficcum in fccundo . Op^ratmcsuj^^^-^^s^^ fubtile amarum:6c in ip lo tuu^
pertio . ^etomt/o. lUud quod ^ ' ^ia, fcrt alopecix propric,&: ^''^'^^c^co^ de raphano. Kt abrotanum qLii% , laati^;' pf( hoc vtnafcatur barba,qux ^%liiun\f^^^^^ quaado dccoquitur cua^q^^ . j^^git pterfuaaiapcrtioncm,^ coi pdr m
tibus iplum, foluunt vcntrcm^ct non corrum tiliatio.lnquit Gal.flos cius c ^ ^^^jp] ^ punt cibum.Et quandoquc confcrtdoloribus 40 dcucnicns J q^^'^^^Vn'!!l n.iod cft . Tut'''j ftbmachi in dicvna. Etapcritoppilationcshc- " ^'^ "^" patis-, icd ipfe Ixdithepar . Et autcrt ideritiam folucndo ipfam. Afemi^m expuifionis. Aureus et.s, de co cu aqua calida foluunt:ct trcs aurci mun dificant complcte,cttcmperatc,duo aurei cum aqua mcUis cducunt phlcgmata , ct cholcram folutionc.Et,quuaiponiturin mcdicinis folu tiuis,exncllit nocumeatuni earum a ftomacho. Et ipVc cft coaucaicatior folutiuis alijs ftomacho.Et illc,qui cft ablutus,debilioris eft tblutio jo nis:lcd cft magis coafcreas ftoaiacho . Et per^ mixtio ipfius cuai mcUc miauit uirtutcai cius adco vt forfitaa non foluat attrahcndo:ied extrahat quod ei obuiat,quum tamcn virtus cius quod puru cft,non pcnctrct ad illa, qux ia cor porc fuat loagiaqua , iaiaionoa pcrtraafcat hcpar.Etquaado Arabicus ia potu fuaiitur,co turbat,ct facit dolorcai vcatrispuagitiuum, ct foluit,ctrcaiaactvirtuseius uituaicis ftoma-
nem giagiua:. ] .^fo/rr/;^^^^^ ' ^uanS^^' uit apofteaiata phlcgmatica ' ^ ofteni^^c" quitur cuai cydoai)S,coatcrt F ^ j^tpji^^y
ficilis rcfolutioais.z;///«f^''*
ucniens vlccribus rcccatibus, |J^^^^iio^^j,
C3..Jn^rumenta iunLlurarum.^^^}^,
coatufioai ncruorum;
difticili.yi^mWwpim-QiL*"" tVigi olco,calcfacitcaput,& rcmouct .
ius. Me-mhra mhditm & P«^*f . aatati^d^C
fcrtdifficultatianliclitus J [ f ' •usq»y dcconKlmscMHcco^^^^^^^^^
r hi in dic uao,ct duobus dicbus.Dare autem a- 60 coquitur cuai olcO;
. ..n..: . mouct frigiditatcm cuis.^^^^^^^^^^
uocat menftrua& cxtrahirt^-^^^^^iii'^
locm in potu in dicb.frigoris, cft timorofuai . Ouandoquccaiaicducit faaguiacm folution^ualifcunqucfiralocs.ctquicunqucaloes. Etquandoqueponitur cumyiao dulciluper hcmorrhoidas emincntcs,ct ailuras m aao , et abfcindit faaguiacm currcntcm cx eis, ct fanat
iplb fiiperius . ] U^cmbranum^^^ olco,calcfacitft^ :atcmcius.^J;> uocat mcnltr ua & cxtrahit t^- ^^^^^ni c . pidcm vcfic?, 6c rcnum , ^ ail^lfyv fertcoardationis matricis, ^ jo L
no; . Febres. Confertrigori q^|^%i%y mendo ex co cum oleo nt ui^ e
■t i
;isf ■<
feftl^"?''*""' vino,coiifcrtvcncnis.Et
^'''^''■Q°l'eTr"''i'''''" P"''^P"'"' ordmis, & ficcum H, '^'^'("^it ql"y ' &ficcum ejji in tmiogr.i
J cdidum,^ in tertio ficctm fiuit.
Tra6latus feaindus.
'rmarti.] Cap. 6g iamdi!??'*'^'!"^^ eft?Eftbuchormaric
Part 109
^P^dcsl^""'i^ ca:& Vft u-ium"l>c^^^^^ " io«. . ^^^^.^ f^"»'^"^ tlux cum fru-
"•OMtfio . ^ ^
^^^^•^fej? '^/'^''/^^'^«^^ei.Confcrtcoryza: fri ^cuium . "'^''^ o^«/i.Confcrt dcfccnfui aqux in
I,'' ^'5^"^ ^^^^Jnquit Diof fpccics alu
c(} a K ^'''''•^^^^^'^^^^^ v^ro cft alumcn fl Wcuni ;i^^^^''^^^citnnitatcmdcclinans, o7 ^^^min k Vv"^.'^^ acctofitasA cft cuafi fit ? inucni^''''!f ^^^^^^^ ^Pccics pctrofa , in ..0 ; apudVum. Et ,0
^>^Prr . ^ ^,'^^"™ b [ ad tcrtium. ] Ope-
?'*^"m ' 'li^"'" '"Pwfluitatum & ?ffufiol S^^^t-cdoar v'"' "ypticitas maior cft fty- C fimihWHvP/°P"^ corticis , & radicis *>»qua r . '^fo"i«s omni rc. T Z)«»r,«io.
tatem zmis.Mcmhra oculi Aftiduatio comcftionis cius dcbilitat vii\\m.yHt:mhy.x anhelitus & pc&o m.Ancthum & fcmcn cius lac abundarc facit ;
& proprie in forbitionibus'i_lcnibus,]quemui e
tipUcant lac.oT/m/;^ nutrimcnti . Confcrt fin gul tui rcpictionis fadocx natatione cibi in ftomacho.hiquitCal.Et nocctftoniacho,(Sc in lcminc cius cft vomitatio.v^mZ>m expnlfwnis. Con fcrt dolori vcntris pungitiuo,& intcrfccat fper 10 ma.quando fit clyftcrc cx coraut fcdcrc in ipfo,
&cius fcmcnablcindit hxmorrhoidas^' [or- d B.cmincn:» . tas,]5c cius cinis cft bonus ano,<Sc virg^, & tcfti cuhs .
ANNOTATIONE S.
Anethum fcrihit cdfkccre inter fecundam grcidum & tcrtium:deftcc(ire ucro intcr prmmm & fccundum, cui & Cjd.ct PaHUHlpulantur lib. 7. Aucr.^.Coll.calidum *^^P'4i» 40 cffe primi ordinis putat,& fcium in principio fecundi , et finc terttj.
T>e'ladipe.] Cup. 72. ,5.^,1,,^'
ADcps. Natura . Adcps anatis cft calidior , dc ficcior^dcindc adcps caftrati , 6c adcps caftrati dccrcpiti cft lcnior . Operationcs , &propriLtatcs . Adcps anatis cft fubtilis valdc ,& cft calidior adipc gaUin^:,& adcps gaUi ^ t C
& adcps cerui funt vchcmentis calcfadionis^ci "etS''; t adcps vaccx cft mcdia intcr adipcm lconinam, adeps uaccx'. & caprinam.Et adcps [ t kipi]cft fubtiUs.Et a- cB.aiJub. deps mafcuU in omnibus cis cft fortior. Et adc ^ ps dccrcpiti cft lcuior . Et adcps caprina cft ma gis ftypticaomnibus.} t adcps hircina cftvchc mentioris rcfoUitionis.7)eiomrio. Adcps vrfi,6c
n Alia liceu . ell ueheaientis, ca
l^^tl^fcx^^^^^^Cintcrfici^^^^^^ adcpsanfcrisconfcrun^alo^ccii,^!^^^^^^ S ^i ?>Qns.]t;,,/„' "^^^ pcdiculos , valct ad vcftigia cutis , & adcps anfcris ualct ad
ni?.^^'^^ cuS t^.^'}^''' ' ^ hcrpctcm cfthio- ,^1^ ^mfunaipondcrcltn dc falgcm- ?C'i.^8nis.^^^^ l^orrofiuo:&
^racapitis. Eiusdccodio
co coUuitur os,doion dcn
^C^^Shr"' ^^'^^'^al^f^^^^iocft intcr fe Jxfic.^^eciind^ J^^l.^ ^i^is cxficcatio intcr pri m fccn quandoaduritur,fitcius
Cap. 7 f
^3tivi,, ^^^^^iuum ^ 'pP<^Atio?ies & proprictates.
^^^Uv^^^olo,!'' ^^^^ 6c (c-
b'. ^^^10 VI -^^^^itcr o . ^^^■""'inatiuum vcntofita \t %rat • «Sc eius "^^^''"^'^ iP^'^ ^^^^^^ ■iuobt^[
r-r.r ]ct nn^j'"r ^ ✓ "O CamCll lUt
^:^^^^^^^:^^ bus,ct on,ncsad.pSla,.^utadIp^;gai.]n.
ct \a!oij.ApoHcmata &tpujiulc. Adc + bothor' ps porci \ alct ad apoftcmata-, & adcps lconis re ioUiit duritics ^poi\cmmm\. Vulnera, & ukcra . Adcps [ porcina] ualctad aduftioncm ignis . dB.afinorum« Membra capitis. Adcps anfcris fcdat dolorcm au ris,5c fimilitcr adeps uulpisiipfa.n. eft iuuatiua ad iUud valde. AdcpsgaUine confcrt afpcritatx .Imgux.Memhra oc«/i.Adcps pifcis confcrt aqua; ocuU,ct acuit uifum cum meUe , ctadcps uipcrc rccens confcrtpanno,etaqua;, ct vtnon na 5^ fcanturpUicuulficx palpcbris . /?i/?r;,m«r.z eiurarum. Adcps cerui confcrtfpafmo. Memhra, .expulfionis. Adcps caprinaconfcrt mordicationi intcftinorum quando adminiftratur,ct con fcrtulceribus corum.Etadcps quidcm caprina fortior cftin cura ulcerum intcftinorum, qua adcps porcina. Et iUud cft proptcr uclociratcni congciationis cius,fcd adcps porcina uchcmctius icdat mordicatione. Adcps,qua: cfr in gibbocamcU fuffumigataconfcrt hcmorrlioidi-
if""'^^ ^"'''fcrfx;! ■".7""»- uiuncra,zir uicera ^X^^...'^''^ txcmuViUnnnmcn- ?"^Dr. ^^^ilin ^'"^ dolorib.ncr- %Uif cius '•/^«^'^^•r^ ■ "^^^^^^ ^'«^^^- ^"is tix^u P^'^^ ' <Sc cius fuccus cofcrt *i^choU^o,6c cxficcat huniidi-^
''''^''^'lan^^^^^ . Vulncra, & ulcera.
&c aliorum,confcrutdoloribus matricis,ct antiquo; luntcis male , ct fi m'Utcr adcps anCcris confcrt matrici.I^twfTj^. Adcps'porcina confcrt pundure vcrmium ucncnoforum:<Sc adcps clc phantis,ct ccrui,quando fitcx cisUnimcntum, fugant ucnenofaict adcps ca prina confcrt can thaxidibus.
AVIC S a Dc
De^[arhore dmlcum.'] Cap, jj.
Arbor cimicimf XulmHsjNat/ira. Fftfrigida in primoA llcca in ipfo . Dccoratio.Linitui- fu^ pcr excoriationcm cum accto . Fnlnera & ulccra. ^ B,vlce«, Confolidat''^ [ vuinera ] rccentia".& linitur iwpercxcoriationem cum aceto 6c (anat eam, & inuoluiturcortex cius fuper yulnera, & confo Jidat ea ,
titur invcntofitatcs; non ^^^^'^^^^^x^k^f uetad defidcriumeoitus.t^e»^»^- ^"^orfuifc^' fturx vermium vcncnoforum,ct ^^^^jqui^
pcntum,quando bibitur ^^^^^'^^'^{^^'mtcr i»^^' dem iam cxperti fumus iUud.Et i^^^^^^^^ fuicanis rabiofi.ctquando "t^"^^ allio ct folijs ficus , ct cy mmo , lUP^*
4 thunw
fui canis rabiofi . ct quando nt^"'^r allio ct folijs ficL" - — ' ™" mugali confert
ANNor Ariont^- ^
Mmm calfhccre etftccare alt tcni'^;7^^ tum.Galuero iLfmpLmedlcam-dejucarej r
fcre quarto gradu.quod & TauUio-T'
Allium quid cft ) AUium aliud cft domcfti- Cum,<5c eft notum:aliudeft allium porrinum : & aliud fylucftrc:&: in fylucftri quidem iunt amaritudoA ftypticitas;& cft illud quod nominatur allium fcrpcniis : porrinum autemcft
compoficc virtutis ex allio & porro,!:A(.f/.m.Eft vrnmen cius in ^^^^^^^.^-
calcfadiuum, cxaccatiuum m tertio vlquc ad Alth^a quid ^^^.^/^S quartum,6c fylucftrcplusiUo.Op.r.rio«..dr pro- %o viatum eft cx nominc p riun
iflationcmvalde-,6ccftvlccratiuum, aduftiuum .^^^^e^rF^P'^^^'^^^^,^ cutis,(5c confert ad mutationem aquarum. De-coratio . Bibitur dccoaio montani, & intcrficit lcndcs,& pcdiculos,<5c inungitur fupcr cos , 6c cius cinis, quado linitur cum mcUc fuper mor phcam,& [ occultationcm oculi ] confert, & confert alopcciar ex matcrijs putridis . ^pofte* mata & t vuftnl^ . Apcnt t apoftemata intrinfc
pigrediHis fanguinis , t bdihor.
ca:& cinis eius eft conucniens
Vulncra & ylcera . Exulccrat cute , cummelle fuper impctigmcm:6c fcabiemvlce rofam:& allium quidem lyiucftre facit cohxre rcvulnerafraudulcnta, quando popitur lupcr ipfa recens. Jnftrumenta iunCturarum . Quando cx co fit clYftcrc,confert fciaticx, quoniam (olutione cducitfanguincm 6c humorcm cholericum . Membra cafitis . AlUum facit t dolorem capitis,5c dccoquiturallium& aftatur,6c lcdat dolores dentium: & coUutioorisex decoctioneciusconfcrt etiam doloribus dentumi: & proprie quando permifcetur ei olibanum . CMemhra 06«/i.DcbUitat vifum, 6c attrahitpuftu las in oculum . A4emhra anhclitus & pettor^^.Clari ficat voccm,& guttur decoaum,6c confert tuf fi antiqua:,6c doloribus ped.oris ex frigore , 6c cxtrahit fanguifugas cx gutturc . CA4embra nutrid B.CGnfcrt »1 y^^ti d |- Confcrt timori ] 6c propric decodio, »„K..;]w,s,n. ^^^Q^^jftianivtuntur,qucefitcumoliuis, 6c
tumtio,et mollificatio,ct rcfoluti^^ -^^^^1 etradix ipfiusfuntin virtntceiu>^^,^ phu-imum,etcxficcatiualubtiha'^^^^ Linimr fuper morpheam cum a^^ .no./f tur infole,etfcmeneiuseftfortm^^^^^^^^ )Utridis . ^pofte. ftcmata & t ^/^«/pjMollificatapu ^^^^.^^^^^^^ ftemata intrinfc hibet ca,ct refoluit , r ini^f;>
fupert puftulas. ?o nera] ct confert ^P^!^^'^^^^ f^^um^ em , 6c ciniscius fcrophulis,et lupponitur cum b ^^^, c^^\^
haben.i hydio pifi.Aha hwra
^r^^..^ r -v . 3 tibusani,ct nmnitcrruua j^s»--- Mi''
tioni. decoaionTfoUoruma^ ' ^^^^'^\'^'^^'^^^^'^^ ^^""P^^^^^
iLTophulis,etlupponitur - • - .-cun'^" ad duritiem matricis , ct P^^^^^^^^^tr/^^' fupcr fcrophulas. c^'^ doloremiun6\urarum,ctpt^^^^^^^^^ anfcris,et confert fciaticc,et ticn. ^ or ni mcdij laccrtorum,etcxtcnlioi ^^^^pjailru Mcmhra capiti^ . Quando fit ex e^ . gUn^ confert apoftematibus , qu? ' V
aurium . ^jMemhra oculi . R^'^^^^[J;.is,//<ali'
octio- 40 inflationem^quaifiuntmpalP^ ciust^l . tuiH " hcUtus 6- pcctoris . Confcrt iP '
de,ctfacileefficit fputum, f P,icitatiS'^V fanguinis cum virtute fua; ^^y^^^.^oi^c^^^^^^ inipfo,etconfcruntfolia-ns ^P. ^i.ur^
mammiUas, ct ponitur in ' ct pcripneumonix . (Jl^lcm ma fcdat fitim . Mcmbra exj dicis eius confert quando biDii-^ a^^^^^^ etd [ ardori]inteftinorum,et eL ^^^ilit^ .1 y o tibus ani,et fimiliter folia eius,e ^^^cuy tioni malc,et fupponitur lemcij ^^f j ma albotin ad duriticm matr '.^^ ioW J
languinis cum virtuuc luu. »v r ^noH-''* in ipfo, ct conferunt foUa ^^^^^.Irisp^ls^^ V mammiUiCCtponitur in ^^^'^'^^^^^^^ ctpcripneumonix. ^^/^n^i^r^/^^^^ pcc^^ vri"' ma fcdat fitim . Mcmbra expulPll' ^t^oi^..f
"^^i^rtlxrayxl ' [ nuce.] Memhra cxpulfionis. Qm^ndo ledetur in decoctione foliorum alli), 6c crurium eius,pro
uocat vrinam 5c menftrua:5c extrahit fccundi- ma aiuuLiu au uulilicjh r« ci^^ '~ hanvet fimiUter quado fupponitur et bibitur , ncm eius. Et fimiliter dccoc ^^tafij^ eUi ct fimiliter cibus Chriftianorum prxdidus fa — "-'J^--'" ^nnrrHuitaL ,^ ..i
^us ex co confert valdc,ct quado tcritur de eo quantitas aurei cum aqua meUis,extrahit phlegma^etipfumextrahituermes,ct in ipib cftfo Jiitio naturx.tius autem operatio in coitu cft,
auoniam ipfum propter vchcmcntiam fu.x' ex- hibet nocumentum ticut"-- j.^ c^-.^i iiccationis,et refolutionis quandoque nocet; 60 ct confcrtdecoaioeiuscun ^^^^.icj) n? fi dccoquatur in aqua doncc eius acuitas re* aut vino pundurx apis , et foluaturnonelongatur,quin fitiUudquod de ^nfrYiftimn. f B. con««ar co rcmanct inclixatma au^^uc^cal^^^^
ncmeiub. xll iliiuiilci. do,et mundificat fupc'-fl"''^f;u'r iP ^tp^ coaio radicis eius quando dai lapi*' / vino,confcrt difi5cultati vrin* ti„ct » pric remcn cius,et gumma ciu^ inf'' Vcncna. Quando linitur cu»?^;,^ ve » « hibet nocumcntum ^enenol" co''^»
quod non cxficcat ,ct gcncratur ex eo materU inancas in com fpcrmatis-ita vt* [ ponat matcrias phlegmaticas plexiooib.phie- > comDlexionib.phlcgmaticis cincrcm] ecno
cut cxiftimo
'De^Afphodclo .]
ArphodekisquidcftJFohacis^a^R^ .-^[defccnix-tnonbeteiusP'* "
^Jcutirhnc r ' . ^^^^^ ^^'^iccs longas rotiindas
f "'^' t ^"^'^^-1 ^^^«'''^- ^^^^ c^^^i^^ & <Sc hiii^^'r? dixcrunt quod eft frigid us ^''^"■Efhh^ r ^''^^^ runt.O/7er4^iow« &propriC' ^jxciu,./^ ^^'^^H^^^^^^^^^^^^^u^-^ propric ra- I ^^xficcafi'^^^'^^^ [tcritur,] fitcalcfaaiuus, S ^^scft fi, " Pl^is^-^o radix cius,& virtus c- ^onfcrtT^''^^' dracontcT crifpx . Decoratio.
Tradatus fecandus.
ri,ct confcrt ulccribus ambuiatuus,ct fcabici,cc impctigini,ct confcrtadudioni ignis uclocius omni 1'C.JnItrumenta iun6luraruin. } {\ nociuu ncruis. Et quando cmbrochatur fupcr podagra cu c [ fulphurc,] confcrt . Memhra capitis. Quando c Alia Uten. mifcctur cum [ undoolcijautolco rofacco, et conqualTatur , ct ctfunditur in co lana non ^ abluta,ct ponitur fupcr caput;' [ confcrt t do- e b. fedat fodi loricapitiscaUdoct fortitudini ci.us] ctfimiH- calidm.
^^^"^HiDer^^^^ apoftemata glanduiofaom- ^^¥aftrum • Et quandocx ca fit
^^P^ioneanr^a^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^confcrtinin- ^■''^^^ra ^^^^^^^^ ]Vulnem ^'^ifuDf.^ ponitur radix eius cum fbcce
i ^«^''t'^ ' ^ rcrpigini]6c propric ci- ^^^'^tvitilia^ qiiandohnitur^Cadaugmc- lo tcrcmbrocatio cx co , ct oris colhitioi ctpro- Aiuiucra.redac "^f^^^^^ata t ^^^•KJ^ fcdctur in folc,c5fcrt. pric cum ahmiinc confcrt motu i dcntium , ct rt,'!^^^*'"^-^' f ponirii Jr-l^^-^^^^'* . Radix cius cum foecc vi uaporatio accti cahdi confcrt d ithcuhati audi uaT^" ^*"^'"
tus,ctacuiLipfum,ctapcritoppilationcm cola f rodj. torii fortitcr,ct rclbhiit fonitu m. Memhra oculi. Linitur cum mcHc fupcr^ [ occuhationcm]fan ^up<?ra^f^'guinis,quc cft lub oculo , fcd cius a(fiduatio dc "'Sr^^^mu. bilitat m(v\m.CMchra anbclitHs& pcfloris. MinorsLt vucam,ct abfcindit gargarifmus cx co fluxum humoris ad guttur;ct lanat uuam,que cccidit, apitis.Qim 20 ct forbctur ad fanguifugas,ad tuiiimantiquam
S [ aut diilicuhatcm dirarationis ] calcfadum . gB ad aohelui (Jl/fanhra nutfmenti. l ft conucn icns (lomacho ca przparationis . lido,ct humido [ difrumpcns ] appctitum, ct B.forafieaaj. adiuuans ad digcrcndum \ ct totum ilhid clt, quia prcparat ftomachum,ct vaporatio accti rc foluithydropifim:fcd cius ailiduatio quando quc adducitad hydropifim. Afemhra expulfwnis» Infrigidat matricem,ct fit cly (lcrc cx co calcfa- Cto, ctfalcad ulccra intcftinorum ambulatiua
'"lUupp ^ r^iiiiui raaix euiscu]
traudulcnta ibrdida , confcrt r^nonZT Confcrt contritioni
^^c(liiu,,,V^i^t«i-fioni. ^67/;im ^ '^^^llcct ^'''^ rolus,aut cum thure , >-Etqu.?^ ^5'^^"^' confcrt lanici in ^^nnS -^^ did iliatin- in aurcm diucrfam .'''«^'.lii nr'"'^^^^^^!-^ dolori molaris.c^f67/2-
S^^^-tdoW;'^^ P^i^^^^^s aurci cuin vino ,
ill^^^mfer ''^''•'^''^^^^^^^^^^'^^^ J^^ilt.^J^l^^iimichbc.n^
adicis cius ch iuuatiuum ad Potu ^'''''^'^^ P^^on^ . Quu m fu-
bra- ^^^.^^^^^^^^^^^Poftcmatibus ma .......wx^..»*
^^'«mmtmConfcrti6tcritic.v]^m 3^ portclyilcrelcniriuum. I^mcw.t. flfunditur fu. ^ vrinam ct mcnftrua, 6c pcr morfus uencnoforum,ct confcrt ci, qui in
«^'^^luuiu^'''' "l^^^^^^o potudantur cu
'n^^^ftmm t^w/^'*''^'' ^^'^^' ^^^^*
II ; ^^i^tiir H . P^^^^"^^^ati tcrticulorum.z;.«<f-
t>^ifenio,l' fl^^ ^'ius in vino ^ confcrt 'faa;int. ^^^^^^^^^ lcorpionis : & habcn- ^ ^^^a^iuatuor pcdcs cum hocqubd
pcr morius uencnoiorum,ctconrcrt ci, qui m potu iumpfit opiumct iufquiamum,ct acctum afllimptum dc vua agrcfti cum lalc cofcrt mor fui canis rabiofi,et rcliquis.Et quandoquc bibi tur calcfadum poft mcdicinas mortalcs , et confcrt.
A N N OT AT J O N ES.
40 De aceti temper.imento Diojlor.li. ^ .refrigerare ahfolu cap.i i, t^jCt aHringere pronunciauit.fed plura Gal. 1 .de firnp.mc, fiic.hac de re egit.et S.lib, miflum illud effe ex frigida , et calida fuhfiantia,prteualente tamcn frigiditate conftituit . k^' r\^iditate"X'^^^i'^*^P^^^^^'^'^^^^^^^^^^^^" J'erum quod adpaffiu.is qualitates magnamilli deficcandi ^ ^ ill %iciitas ^^^^^^^^"'ti? funt fubti- fkcultatc afcnhit,et in fine terttjgradus ponit, cui et J\tu.
11 1 lib.j.afiipulatur.AMthortamennofier ipfumhumidumfh'
Cap. 77. compofitum cx calidita-
i'o ^ ^ Ui Qx.r. "^''-"1 cit maffis dominai
'..^^^nuitV^;? ^dumck humidum, & dcc
^ilin^^^oncs iC^ fortiscxficcationis,&prohi , tUr r ^ mcidir^?^*^^''^^'^»^ intcriora:& fubu kl^P^^^fluxi n r^l^^^^o bii^itur autcffundi- > 'P^^im ct n ^l".§uinis,fi cft cxterius, pro-
^^cj- ^ Phlc- • ^"'^^ ^*^^ di.i;cftioncm,ct
De l Auro.] Cap. 78.
ht\ '^^^^ r' ^^^^lancholicis.©.cor^fio.Li.
-gmati; ct ipfumcftconferens
• ^ 6 ''^Xs^?^'f ""'^^^^ fanguinis ct co-
'^^r^^^^^ citrinat.^/.o^m.- ^ _ ^ ^
fiW ^^^^ioncm ^ ^^^^^^tnmapoftematum, Confcrt dolonbus cordis,cttrcmori iplius,et *^ibet , ^^^eftu ^^^crenarum , ct fmat ery fi- ^ • "
^^^rtnr^^^Uation ^ ^ii^itum,ct linitum,ct pro- ^ .P^na,;.;. ""''^rnapoftcmatisomnis.Htco
Aumm. Natura.V.ii asquale fubtilc. Operatlones & proprietates .Lim3tm-a eius ingrcditur in mcdicinis mclancholic,ct mclius cauterium,et uc locius fanabile eft,quod fit cum cauicrio auri . Decoratio . Rctcntio ipfius in orc rcmouetfoeta rem oris,et ingrcditur limaturaciusin mcdicinisalopccht,etti[ ferpiginis] hnicndis, ctin b B.iyti«. eis,que bibuntur.y^/fjw/^ra oc«/i.Confortat oculu int coUyrio ipodmm. Memhra anhelitus &pe5loris.
^Xci7'^^"itiocrf ™
Wly^^ir ct '^^^.^^^c^ ^^tyfipilx, quando ■ ' '..7 P^^"^^ct ut non eucniat apo
^^i^fult'''^^ ponitur fupcr vul
accto,prohibet ea apoftcm^
malitic anime,ct ei qui folus ioquitur
De^ [ ^yiromaiico ] Caf. jg-
Aromaticumquidcft?Diccmus in capitii- bB.iacew. lo calami aromatici. b [ CMcmhra nutrimenti.] Di citm qubd non eft rcs niclior eo ad aduftionc
V B.Mefue. «li.rolida.
ctB acaitas.
Jud q'aod cll le ueralbuin>uelo crerfrigibile j <tcual.Jekue.Ie ueshibcns exticmirares. fB.uilJolain lo co fraftionis.
t bothor.
ignis cLim oleo roracco,^ jjccto *^ f [ j ^ confcrtapoilcmaabu^ (lGmachi,& hcpatis, &hydropiri .
Cap, 80,
Part 110
^.CoU.TfhUfraterea author ^^^f '^^^ "•^T'j^f/»fJ»l monk ulceri cor,fcrre.Dlofior.Herb ^^^'^^ r.^^ (Otif teria^yq.^£ m pidmone funt infcidds etfutref cn . furgm-qul uuthores an ionuema?it,ui uide^
Agaricum quid cfl ? Inquit filius'^ [ Mcfauguc] ci\ mafculus & focmina . Ft clt agaricum, quod cft firt^ilc radici aniudc: fcd cxtcrior pars cius n5 ^ft [rarajficut cxtcrior pars radicis a-» niudcn : & dixcruntquidam , quodgcncratur in arborecorrofa fccundum fcmitam putrcfa dionis 6c corruptionis , & in faporccius funt "^l acrcdo]& f\ypticitas:& cius fuhHantia cft acrca,tcrrca,fubtilis. Elc8'io, " [ Iliud quod cll mclius, cft album , vciocitcr frangibilc,porrofum valdcplcnas habcn^ cxtrcmitatcsiincuiusama ritudinc inucniturdulccdo,& fraa:um,habcns frufta * [ fupcrporita]&: cft foemina . lllud vcro
L I T E R A.
De * [ Blatta bixantia,] ^^P*
cft Ipica.Et funt cx cis,qux luni: ''^^^i^ Et aliLC funtBabylonicc nigriorcs^p^^ .^^^ qu? bx funt boni odoris:&cxiftimo funt dc mari rubro, funt illc q^y^ "cr^ah^jr^f
quod cft mafculum,non cft bonum;6c durum, 20 Curafcic:& dicitur quod ipl^ic luiit^ ^^.^^jj & nisrum ambo funt mala valdc . A^^^wm.Cali- carnis 5c cutis . Et quandoquc
Et quanaoquc j^i$:o
&c plurim? carum iun M ^^jcaiv
tur & purgantur,& fiunt boncc • |cclin^^^ mclioics iTmt illa^,quc ad albcdincm^^^^ ^,(y
albcdinc trahuntur cx
& nigrum
dum in primo,ficcum in lccundo . Opcrationes , ^proprictates. Eft rcfolutiuum,inciliuumgrofforumhumorumjapcritiuum omnium oppilationum,fubtiliatiuum. Et dixcrunt quidam , in ipfo cft virtus ftyptica,& in principio guftus fui cftquafidulccdOjdcindcamaritudo. j4pofic mata & t puHuU , Confcrt apoftcmatibus omnibus ,Insirurnenta iun&urarum . Datur in potu cfi
fvrupo acctofo ad fciaticam ; 6c cft cx cis , qua: 30 dcMcchic,dcindc J [ aigcuuiix . - ^^^^^.
- - ■ ■ - - . - ■ . . j ^ -.^
mcliorcs limt illx,quc av. . ^n^ot in ucnt^- in mari rubro.6c ^^^{^^. '[a^xf^^ bus maribus^bd Babylonica; ^^^^^^^^j^^ di^f^' valdc.Vcnditorcs vcro nicdicina^ ^^^^^.
niucnt^ m ma
quod bona: cx
mundificant fupcrfluitatcs ncruorum proprie r B. totfioni. tatc,qucc cft in ipfo,& confcrt ^ [ argritudinib.j laccrtorum Sc cafui:& potio cx illo fit trcs kira tcs.Et quum adcft fcbris:tunc datur cum mclli crato,aut iulcb. (JHembra capit'is. Confcrt paticntibuscpilcpfiam , & mundificat fupcrftuitatcs ccrcbri proprictatc qux cft in ipfo . rj\umbra an helitws & pelJoris . Confcrt afthmati,<5c ulccri pul monis,quado in potu dai^u' cum rob, 6c fitpo tio cius viquc' ad aur.j.Et quando cx co in potu dantur trcs anulufat cum aqua , confcrt fputo ^ [ languinis.cx pcdiorc.OlieYnbranutrmienti. Cofcrt ictcritins , 6: datur ad bibcndum cum oxymcUcad apoftcma fplcnis. I tquando folum mafticatur & dcglutitur,confcrt dolori ftoma chi : & cruduationi acctofc : & datur in potu de eo ad dolorcm hcpatis aurcus . Membra ex-piilfionis . Solutionc cducithumorcs groftbs diucrfos,mclancholix <5c phlcgmatis, 6c cholcra;
orcsvcromcdicinaru ac^^^ .dsfuntduorumniai^U^^^^ , indcn.algcddin:^^^^^^^ quidcaditcxcis ad albcdmcni. J ^^.^^itasi^ da funt & ficca in fccudo,& carum taftc uicina cft tcrtio . Operationes^ vt^ [uPi» Sunt fubtiliatiux .c^to/^r^ '"^''^' fti migatio confcrtcpilcpfia:. c^I^f;?;^^' t^l^^^ Iplarum fuffumigatio cxcitat ^^^^ibiint^^ .3 prxfocationcm matricis.Et q|^^" ^cg^^i^^ accto,moucnt vcntrcni, quodcui rumfucrit.
)i 1 . fatiiei.
Bcn quidcft? ^ [ Eft fcnicn ^^''^^.'Jj^n^^^^^^^ ciccre dcclinans ad albcdincm^i y^r;<r^^^ habctmcduUamlcnem unftuoia^ - ^^^^ lidum in tertio,{iccum in
i B. Jarchami.
vnti.L ufque auteuni unum. Alia litera.ante puoxyfiTtfjjleu a-.ttcperiodum, & prohibet ri-
& proprietates -, Eft mundiftcatiuum|^^^^j^i2 ipfms mcdulla,6c incifiuumhunii^ ■latio 1 arunii & apcrit cum accto & qna ^ j^^^rit rubcc,quumlumiturcxco abaur.j.vfquead.ij. 50 uiiccrum,& inc [arborcj jp^^^^i^dcft pi-opriccum mcllicrato. Pt quandoqucadiu- ^-'^— «.«.-^nrcrn
uat mcdicinas folutiuas : Sc facit cas pcrucnire vfque ad cxtrcma corporis: 6c prouocvit vrina 6c mcnftrua:& fcdat dolorcm rcnu: 6c cius potio ad illud eft aurcus, 6c confcrt prxfocationi matricis.Fe^rej.Confcrt trcmori,a<. febribus an tiquis groftis,quado bibitur cx eo aurcus cum uino:& ufquc ad ^ [ gluticcm drachmx. ] Venc" ;2i!.Quimicx eo in potu datur cum uino ufquc -inf.cft masni iuuamenti ad iliud.&: fit cy r*n
plus , & ftypticitas ; 6c proptcr i uirtus cautcrizatiua ; 6c eius ^n^tli^ p> cus plLis , 6c olcum ipfius no^ ^ jny pticitate;& in ipfo toto cft ahu^^ .^inib^LijJ 'Decoratio . Scmcn eius confert eni acl^^^^, gnis&paruis,i5cpanno,&t icp ulcerum , 6c fmiilitcr eius olcnn • ^^ti^^j. cirtp/^/?/^/^'.Confcrtapoftcmatit5^^ .^nct^
ad aur.cft magni iuuamenti cmplai frigidi
■ ^gavicHmait calidutn efJe primo ord'me,(^ ficcum fe £mdo.OaL& Paulm riihil de hac re. Sei idprobat Auex.
, _ bus,"quum ponitur in emplafti'^^^^ uK^^/M liud.&fitexco Viilncra&ykera. Confert cuniac ...
cmplaftrum ad punduram vcrmium vencni ni,& fcabici ulccratx, & cxcotiat ^^^^^^ - - fcrt t puftulis laclcis,6c t tineaJ '.^^ J^tfp^V"
Burarum, Calcfacit neruos,<5c lcni * ^i^uii^^^f & duriticmncruorum,& pi'9PJ ^n-uit^^^j/ Mem^ora c^/^iri^.Abfcindit fluxu l^^^^^eni^?/ \ l^ypticitatciuaA cog^ipR
«onfcrt d^^'f ^*^-' • decoaio radicis cius '"lafm"' ''''':""""™'q""mosex cacoUuife.«tfput"'''™?" • tonfci-tdiu-iticihcpa- « co nnn^ Z^','"''"''*^ bibi tui- cum acci o mixtu
Tradatiis fecundus .
clinant ad albcdincm j & ciiis ilatura cfl ftatura arboris4cuilci,]cius quidcm olcum cfr mclius b P.Iycij. femine iplius , & fcmen fortius ligno ipfius in omujbus modis cius.Eius \ cro olcum lumitur
cum ^ --fk. ^^''^^^'^"^•^•Etquandoconiun'ji- ita ut incidatur cum fcrro poll ortum - \ alcc-
. LlLrmrnrm-in^ t„i::fro ^..^ ..o^. j y. • r. 1.. .
autlupmi]& fitcx ^^^^^ ftomac n ipfumquidcm cft ma
'^^ftomadln A^- ^^ir'^t^^"4
'^coaureus.p^^^ •• bibitur
^i^^^r,,^^^ rmiilit
= ^ fm «^.^..•/^^"^^^riicinin
ituf iibi iro-
K^^^^^irl ^P"^^ ^iba,& cft fimilis
^ ''^ ^^^l^ct i;,;y':'"^^^^famcn cft N'chcn)cntius aU ti?''^^^ folijs .,f' rpinas:6c rimiiantur^Cfpi t^^^^kv^^^^^^ lunt. [lub
>^^nai .^v!'""''- ^ ^'^^^^^^^^ ip^i^^s crt,ficut
'^"^rupDn,;!!!!l'^'^'.^!^^olcum: <Sc fimiiitcr
aum, quum bibiturcum
■'«^^r/o.Xocn"^ *'*^^ni*'-inimfulum in ipfo.Per - • ^^^^^^?ims(uidcc;orticccafia^ligncv'
Pondqriscius de mace
Cap. Z^.
c B- alHiHari. i,
raiicj(5c aggrcgatur quod dc cis rcfudat cfi cot- i^i^calx""'" to j ncquc pcrtranfir in anno quod clt intcr quinquaginta viquc ad fcxaginta lib. Eleruo . Ex pericntia olci ipfius cd congclatio laclis fiatini 10 ciuum fupcripiiim diftillatur , 6c pcrmiliioc* iuscumaqua,6c inlpiflatio ipfiusA confcrua»tiofux foliditatis in aqua ,<Sc "ablurio ipfiusa cotto,(5c fubtilitas odoris cius. Aduitcraturau* tcm cum oico dc pino,6c olco dc mallicc, <5c cc radiflblutis in olcodct ligufiro. Htquodcx talKanna. co mclius ciiycfl: rcccns,grolfumautcm 6c vctus non iiabct virtutcm.7\(.if//r.t. Eius lignum cii ca Jidum <5c ficcum in fccundo,6c ipfius fcmcn cft calidius co parum,6c olcum cius cficalidius v^ 20 trifquc,'.'^: c(i in principio tcrtij calidum , 6c no cli in ipfo dc calciaciionc quod cxiliimant.Opp r.itiones et proprietates.Ap^^rit oppi)ationcs,6c coii fcrt vifccril^us p-odls.r/dnerujCt uUcra. Mundifi=. catvlccra propric cum ircos,6c cxtrahit fraciii ras ojliium. InjinimentaiunLturarum. Confcrtlcia ticc bibitum> 6c proptcr fpalmum bibitur cius dccociio . Adcmhra capitis. Conicrt \ iccribus capitis,6c mundificat caput ipium, 6c confcrtcpi «iiuveru * ' lcpfic,6c vcrtigini.,/I/mi/-r.tOt«/i. Abficrgitpan-
^^.^"'^'^^^^■NatuY vchcmcntioris 30 jium cius ipfum,6c cius oicum • A^embra anheli-
■ ^^^i^x\itiorMM!*yr ^ citinfrigida ^^/^-eirpec/om. Lignumcius-,6c ipfius fcmcncon
fcrunt dolori vtrorunquc iatcrum , 6c confcrt allhmati grolfo,6c firiifiura: anhclitus, 6c doloxi puimonis ,6c confcrt fcmcn cius pcripncu-, moni<: frigida;,6c lufi^i, 6c fimihtcr ipfius oicii 6c ad iiimmum cfi luuatiuum vifccrum , quas funt fupcr t abdomcn . Afcmbra mtrimenti. Con t mtich. fertdcl^iiitati digcii:ionis,6c ipfius dccortiodif foluit malitiam digcfiionis , 6c mundificat liomachum-6c d [ confortat hcpar. ] Mcmbra expnl ^ B-AHaljrera. fioms . Prouocat vrinam,6c confcrt doiori pun jtpa?,^c pro^iS gitiuo , 6c confcrt doloribus marricis,6c cxfic- cac . ' cathumidjtatcs cius vaporatum 6c bibitum>ct contcrt ipfius frigori,etcxtrahitcmbryoncm , et fccundinam,ct confcrt^quum cx co fit fiifiijmigatio omnibus doloribus matricis,ctipfius dccociio apcrit os matricis, ctceratuin cx iplo ciim olco rofaceOjCt ccra , confcrt frigori ma- ^*^'^tiOn "^^*^ clcbilir f ix" '"-^^'^»'^-'"'"-'— triciSjCt cft iuuatiuum dilficultati vrinx. Feires. ^^^ntin ^^c%/ ' l^i^^achi,6c apcrit op- 50 ^:^^ ^icum aufcrt rigores . mena . RcfijHt uc-
^'^iiccifir. ^ --v'"^i5-*^ <^uib ciuinrrmiua ck l e.i quadan^ Se-
^.''^^^^^^quod frll^^^^^^ ^ ^'i^btile. l-.t dixerfit Operationes ,
^^10 tlnvV .^^^^^i^uiccius: ^cinipfaeft
ct cius rctcntio & t pufiuU . Con-
PJ^ODHA . ^'^'^cmplaiirm^i:^ ^^^x radice
iiZ'.^mreroh,1 .^^^^^1 Cft de contradione'^ x-
^ol^r^^lutio csv\c^ lacertorum.yJ/m^y^crtlo f^, ^cntiun ^ [ ^'^cco eius] fedat
''^^tatif^^^k ac 'f'^'^!^'^^^ra /p^^?ow.Confcrt Ipu
■pdlionis . Confcrt folutio
^C^t c(tn?'P"*^ ftomaticx , & proprie
^noi^;j j . ^^i^^gis; 6c cuiuscaufacii ^ '''^«•ConP ^^^^^^"^i^^iisfcbribus anti-
^'^t m'''''iuin . 1 icorpionis , attrahit e- ^'^io ?^iurevl. ^^^^^^^i^'lcmencius, coii
ncnis, ct confert morfurc uipcrc, ctcius olcum confert'^ [ iufquiamo,] quum bibitur cum ia<iie,et ucnenofis , ct propric fcorpioni- «••*'f«hara«. bus.^tL
^"^^^ ciuTT^^^r rcptilium. Tcrmum tcbnbus ponitur fumus
De^ [Been.]
ft »• Ali2 Iltera Pcrmucatio . Loco eius ponfitur rafnidar /ishaan,5cIoco olci ipfiiis poni tur dupla vi-js jde oleoanrn ,0
•3 Cap.
1: ^ ^^'^Uo luas tantum , cuius * "«^Uantiir,fcd tamca ipfa dc
TtEcn quid cft ? Frufta b [ alrcra ] qua: Oint ^^^r^
* " ^^icitur ^^^^^ Acgvpti nafces ^^^t ruf^lv^^^^^^s ^ohs tantum , cuius
radices ex ficcitatc contradit ^ [carnolc ] _ funt duarum Ipccicru m,quarum vna cft, al- a B.bh^iTien. ba , ct altcra cft rubca . mtura . Calidum clt, c- ^-'«g^^a. ficcum inlccundo.i^e^or^rio .Eft impinguati- "^^^r. uum . Me-mbra anhel}tm6^ pc^oris . Conturtat ^^^^^^ cor iialdC; ct confcrt trcmori cordis, Mernbra AVIC S ^ ex-
280 Liberfecundm.
gxpulfionis , Manifefle augmcntat fpcr ma . Per- & eft cx gcncrc vir tutls cias,fcd ^yPj r oftracol J
nmtatio. Loco ciiis ponitur quantum cfiip- incfc ci,6c quandoquc aduritiir ni^ ^flctur-^^'^
ium tudcri , &medietas ponderis cius lin* fuper carboncsinflammatos,donec •jjo.
gu^- auis. ctio. Ex eo mclius eft Armcnum^icLi^' ' ^^^,1
fum,frangibiic/pongiofum,albiim, jit
ANNOTATIONES. rcum>autrofeum,mordicatiuam,et t . ^(t
tio quidcm Apliricani ad reliqua "^^^^^^0
Tmerire hic non potmrms,qimy& [IprMcr injlltutf^, comparat io bauracla ad falcni>^ ^ ifam>^^ P'^'
h£c de heen anwtmmy& dijs impartiamur.efuai nos ex comeditur,nili proptcr magna ^'^^^^^j^^etin^' Georgio O^^elichio AHgHshno,nnetm ad Hruthiocame 10 mabauracheft fubtilior quam baur^^j^^jfj
liinjigmaphiirmacopx^ofjicinx diligentijjimopr^ideha- ius virtute,etexea mclior cft ipuma^
huimu^s . De hecn alho & rnhro aliqui mcminifie Actua- facile frangibilis. A^^f^m . Calidum ^^,^|jiiat3'i
rimn putant quum de diamoji ho uerha facerct:& hcrmo- fine fecundi,ct eius liccitas .^^^^' j^ftcrgi^^^
dactylos alhos & pumceos appelhJJe.Alij daucum ejjc Ga tcrrium . Operationcsy et proprietates. ^ j^nifl,'^''^^
lenl & Jatiuam agrcjicm arhitrantnr , quos Actuarius in titer^lauat^ct proprie Aphricanumj^^ ato^oh^
diajatirionc ponit . pkrique ncro uulgatam polcmc.mam , cat c [ et cxcoriatj et incidit '^^a
& limonium nJurpant.C^terum cx his.qui hcrmodaBylos ct in baurach quideni eft ^JP^^f^r.jiiicnijii^^^^!
ej^e <f.Acluarij Jcrihuntynihil docent.quum de vjs.quid ftnt abfterfione bona proptcr f ui n^.pticitaS' ^
ignorctur.Qiudaucos Galcni cfieputant, non explicant , Aphricano.In co enim non iV||.pticit<^^'^ji
quodalbum fithecn,quod ruhrum,&,quumdaucorum plu abftcrfio pura multa,et in ialccU ^^^^^/j)ecof'^'
res nojcantur Jpecics,non affignant quihus utendum fit.Po non c{\ in ipfo nifi [ rc IblutioJ p'^^ ^^^^^^ ^oh^
Hremi ucro qui &■ limonium , & uulgaycm polctnoniura ti 0 . Attenuat capillos P^'!"^'-'^^'^[J.j.ahit
ufurpant,qna raiionc ijsinJuauih.inmloris,& pLmcignotis ct quado cx eo titcmplafrrum,a ^ ,^,c,ctti|!;^'
raditihus corrohorandi cordisgratia utantur.non uidco.Ar nem ad illud quod apparct dc co \ ] [i
bitratur ergo Gcorgiusfid quod tcrtcnohis quoq--, arridct) \t color fit bonus,ct confcrt,^ T L n^^Q co'^
qua^s ?ios carotas uulgo appelLimHs,alhum & ruhum hccn fortafte dcnigrat cius plurima co^^^. pj-opf^''^^^
ffjc.duorum nempcgcnerum hx, Junt-.extant alhdn, , cxtant xcm.Fuhicra ct uU fra.Confcrt priU . j^tjcan^^, ^
et ruhrAiutrc^q; & odoris & Japoris gratitudinenon mc- quod rcfoluit virus, ct propn^^ j-^ftrii^^^^f'^
diocri.ut ucl horum ratione rncrito Intcr cardiacarmcdica- cu m accto,ct cofert etiani ^^abic^, p^.^piie P^^
meta ucniant.Sunt hai homini JuhHantia famiHaresfquib. ^urmim. Fit cx co ccratum ^'^^^.^^.jj^at , ^^ii,
certc quotidie ucfcunturjnm minim um alunt, &fiatuum ftrcmc,ct praxipue cum iani t-K ■ _ t
copiu mcdioi rem giinunt, ut proptcrca augcndo ctiam Je- fert torfioni ncruorum . M'rn ^^,1^1 iH^^^
nnmaptiijlm-cfut^Fitergouthreuis ca dcjiriptio quade fert furfuribus,ctquum ^P"J^^ aper^^^'^ iiiH
heenAuic.attulit,}nsmultoucriuscoh€reat,quamuclpole diftillatur in aurcm,mundilica ;^^r.^,^.^jpo<'^(^
moni£,uel limonio.^4uthor nofler cxficcatas has tantum fert lurditati,ct cum vino aut c ^^^^^itnti-^
uidit.<iy^n ucrh CjrAci ilLu nomt,nos modo no P.atuimiis. hy ftbpo confert Ibn Uui. ^l'^^ .-^jm, ct {^i^^^i
Scd illud pmHareexiHimamus,ft pro heen alho & ruhro, malum ftomacho,corrumpeS |, ^^^^-^ {'^^ .
YcliUis tandem uilihus tjs uulgatis radicih.carotis tatifpcr canum commouct vomitiim, ^ ^^^j-uin
ufi Juerimus,quoad,aut ueraA(fi h^ ucr£ no funtjaut aiias vomcre,eisct plus incifuuinT hj^ qui^^^y
■pLintas inucnerimusyquih.hccn aefcriptio aptiusconueimt. chi,quam rcliqua baurach . Et cX^^\,n,
^ ficubusMtemplaftrumhydropilij^^^l-up^^^^,,.
. , V.ensiar.f. 'Denhercngeff.] Cap. 86. Q^m . Mcmhra cxpulfionis.Sohni^^^^^^
^tubcrcngefcf. nitur.Et quaudo comcditur cuu ^^^atd^'^;^
Ij Ercngcfifeft abrotanum^ & cft planta fimi- no,aut decodionc ruta:,ct ancti j^uiil^ jj^i-
Part 111
> lis abfinthio, cui incft humiditas vifcofa , vcntris pungiriuum,ct cum ^^^^^Vdai^^ ^^^^f'
& cius quidcm cft Vna fpccics : thyrfos habcns cit falcm, et bibitum cuni ^l"! ,jtcosA'^ yt^^
brcuiorcs,&: maiora foliaA funtci folia minu nis interficicntibus ^icrmcs,cduc ^^^^^^ ct J
ta,parua,fubtilia,alba,& citrina,& apparct in q- ter quumlinitur cxcoventcr ct^^.^^os» ^^g,
ftate.lnquit Gal.func duxhcrba^ vicini lapons quilinituseft iuxta igucni,intci .^^^-^j^^^,ct b B. ficca. nominatx hoc nominc.AV«?/<ra . Calida ct^ [hu ^° hxc et fimilia diftinguitur pri»^^'^C/^'
midaj eft in primo. Operationcs & proprictates. Eft ^^^wtTz^.Confcrt omn e bauracn, r^^^ i^^L^r^'
fubtiliatiua aperitiua valde , cuius cmplaftrum phricanum prcfocationi f uugC) ^niil^^jjiij
proliibct attradioncm matcricrum ad mcm- ue fit aduftum,aut non aduituui' ^u^^.^j
hx^i.Mcmhra capitis . Confcrt foda fr igida: loco ius fpuma,ct ponitur cum .^"*f ^^j^i ^^^o^^^''i \
cmplaftri fupcrpofita, & embrocata : 6c <^ [ in a- fuper morfum canis,ct bibitur c^ ^ '
xaturr ipGus e. qua coclafit ] magis fccura, & confcrf oppila- daproptcr potum catharidarui^^^^^^^ \^fi
Alialitcra . & tioni narium& coryzai.y^tw6r^ieap/i//;o?]i5Fra- co nominatur baurachium i^^^^^^j-ui^* /
naporario elixa lapidcm iu rcuibus , & prouocat mcnftrua cum aniundem propter] nocuiu
icdcndo in cius clecoctionc; oc confcrt vlccrib. nis taun .
cius,& eijcit fccundinam & foctum, & confcrt gg. coadunationi oris matricis,& apcrir ipfum, De^[bulbo.] Cap- M\t
& duritici cius bibua morc emplaftri fu- nnod<^^^i Jt pcrpofita,6cpotaturcxca viqucad drachims Bulbus quid eft ? Eftccpe jast^^jj/
quinquc. paruum,fimile ccpa: narcifci , |: - ii,^V.y
rr 11 rro J?T Imiiliafoliisporri^ctipfiusiol-i .^,,^^^^^^
^[baurach.] Cap. Bj. l^^,ctcftqu?dameius lpccicS,qi ? ^^^^^
Baurach ( Initrum . ) quid cft? Eft fortius lalc , mitum. Quidam vero dixerunt
0 fctl
:or ciii;
< rp^^
4 f
Tra(5latus fecundus.
^^fc porri I ^•^^^''^^»^ ^lii non : fcd cft dc ^c- ^^•^us c.4n r "i"^^ anai^allis.pcrmii
Pnmo cn n ''^^'''^ ^'^'P?''^ ^oi-f^^^^^ ficcus ?^«/'ne^.r„ S lupcrflua. Opcratlones
TOlin,^M". iudatiuus , 6c cxa-
^ '^^«r-... c, nilitcr confcrt, anspalatuni, 6c
V '■^A cuin ovv„, 11 °"' '"P" '° 1''^ digcltionis.ct luitrimcncuin ipforu eft car-
confcruationc caloris innnti , ct plurimus ufus aniborum gcncrat in corporchumorcsgror- Ibs . Mcmhra capitis. Albuiurum tacitibda, <Sc incbriatplurimum, & ambo funt bona carni, qux cit intcr dcntcs ctgingiuas. Mcmhra ankclitm & pe&oris . Ambo linit mala pedori , ct pulmoni. Alcmhra nutrmcnti. Praiparant Itomachu ctfaciuntcotingcrc oppilationcs hcpatis,ct ipforum digclHo cft tarda, ct frangibilc cft mino
-:'^^-ulcera n .rf ^"Pcrvlccrab [icuia.J rid-
'^^^^•^•S. f ' ^'l'^''' ''''^'^' > e^^^^iicat ^'^'^^mii ni r ^''"^^^wum.Qmim cx co iit cm
^ ^ clolnHK::^';:^^^^^ cmplaftrum poda
''^ipU(h-nm f ''^^^^ii-ai-um, & lit cx iplb fo- ■ ^^^mtorfionincruoramAcacmpla
"III m ^'^ii^^i fiuich.yl./cm-
num,ct [aigcfagucrui ] cft minoris tarditaris . ^ B-algiraartf Afcmhra expuifwnis. V numquodquccorum Itrin gitvcntrcm propric,quum mifcctur cum vino ponti co,aut cum accto,ct albala ficit abundarc lac, ct quando bibitur cum accto pontico prohibct fluxum fanguinis hcmorrhoidarum . Fcbres. Vfus corum plurimus facitcadcrcintrcmorcm,ct horripilationcm.
\ r.'P''^''-TH\ m.H P '''^''^''^^ ^'^^^^^ fiuich.yl./cm- ^ ' y^''^ lii inn r''^'' furfuribus,& ulccrib. .^cir* i^t^^^^^Z^^V^^^'-''' capitis,qu.r no -^f-Wrl^';^'?^^ ^itcllooui& ^•>llooui^f.^"'^^-^olus adminiftrctur CLi H 1. ^^^^urii^cft i,. , . quiim adiungitur
r^^^a&^''^^^^» ^^onum ad t hllulam
it^^^. ^olS ' ^ cmpiaflrum cd
^ [ huncho. ] 5^0 .
a B.banch.
Eunchum quid cft? Eft rcs dclata dclamcm. Qmdam autcm dixcrunt,qu od cit cx radicibus b B.aiitiquatur. aiiigailcn,quum t- [moucturjct cadit.£Mio.Mc liuscft citrinum , ct lcucboni odoris. Album vcrb ct grauc cft malum. Natura. Elt calidum ct ficcum in primo,fccundum quoldam cft frigi^ duininprimo. Opcrationes & proprictates . Confortat mcnibra. Dccoratio . Mundificat cutcni
- ^'<-' . iviiijiuniLiiL cmciu
tihir^^'^'^i'itcibunrr''^',*^ amams dtmc- 30 ctcxliccathumiditatcs,qux funtfubca, ctfacit r.... '"'^^Jm iii i,3|;.. , ^ ii^ultiplicatur cius nu odorcm corporis bonum,ct abfcinditodorcm r ucctnon fitnutrimcntum nf^^l^^fln-J .1^/.^*.,/.^^ «../v;«,.«.,*; rr* i
la^ ^^iando ,^ P^-^-^^cipuc ciiis quod cft cru- ^^/'«/y?o«^x.Excitatcoitum.
a B.bathiedu
■itfo \ c ^itur
Cap. 88.
V ini
'^"c i>rr,ni, *' F-i^ico vmOjCc concu- "^'^^aluati: '''' ha^<:^ibcundum quantiin^^^^^i^as.iA^^,^'^^^^ habctingroflTitic, cft ^ • era^ * ^^^''^^ tcrtio , ficca
^cat , , ^'^^^Hniion? • [ A ^i'^^^ itj ofla corrupta ''^a.te;^^^^-^^^ clcficcationis,& mundi-
_ ^ ii.u'iviiii.iiL »jt.iuicm
phlothri . Mcmhra nutrimenti.ECt bonum ftomacho .
Dc a [ batecha.'] Cap. p f .
Batcchapt/fy? caropepom.)q\ud cft? Notum cft. AV/.r.t . Frigidacit in principio lccundi,ct humida in finc eius . 1 1 quum cius icmen dcficcatur, noncfthumcdatiuum, immbdcficcatin primo, ctciusradix cfidcficcatiua.Opcrur.w^ & proprictates . Qtic matura cft fiibtilis, ct imma tura cit fpiflIi.Batccha b rprx>tcrca cincritia ma- b B. non matatura in naturacxiitit cucumcris, J ctin ipfo cft " nawra apcrtio quocunquc modo fit.Mclo autcm mc- "'"^^^" lioriscft humorisquamrcliqua, ctciuscaro cft digcftiua, abftcrfiua, ct proprie cius icmcn , matura vcro , ct immatura amba: funtabftcrfiiie,ct fcmcn cius eft fortioris abftcrfionis.Et ip-
-^^^^Z^"'^^ ^^^Sis quod ^
frtfo' >^^Umni-,^\'f i^i^lixcius,& iplaqui 40 tur, noncfthumcdatiuum, immbdcficcatin Ihh „ ili^ . ' ^ luccum , & ciiis irumma Drimo , ctciu.s raH \\ rfr Aour-n^^t:,^^
''^^^''''fliiitaHf " • Con-
;f'lmo,n»-^,S'-ofli..inpcaorc;& fi*'' ■ ^'7'''=«ibiiseiusbibita, Pltnis. ««Wme«ti . Gonfert duri
• Conucmcns fiiquidcmconucrtitur ad qucmcunquchumo
con- &fut-
j^^nt A ^^oalunr»/- r, , «-ur^quuacicciusmtcnu!
f?'^aiKf^>^. Eh^V"^^'^^''-) ^"'^ ^^"^- ftumcnto, ctcxficcatur
^S l^^'''''^^ ml r r^''^ ^^^^^^ ^^^^^'^' ^^^^ ^'^ ^«ttcx cius fronti
pr^t ' ^^Pticum quam caf fluxum ad oculum ficri .
nuiitv, '"■'<^nes,ou. >, ' icypticum quam cal
Ho ^^r. oppii5;;Situm plurimum , 6c fa- ^^iuri^.j ^ti uifccribus.Etdciaflammationcm cum
rcm,qucm in ftomachoinucnit, ctcft ad piilcgma vchcmcntius dccliuis, quam fit cholcram , quahtcr crgo admelancholiam,mclo non cou ucrtitur uclocitcr . 'Decoratio. MundiHcat cute , ct proprie fcmen eius , ct illud quod cit in intc riori partcipfius,etiam confcrtpanno,ct morphea^.ctfurfuribus, ctproprie,quandoconficitur,quod cfi cius intcrius,ficut cit cum olco de . -^^ ^^^^ ^ c^uwhra ocnU . adhxrcat, ct prohibct -iUxum ad oculum fieri . Memhra nutrimenti . Eft vomitiua , ct proprie radix cius . Nam duce drac.cius cu vino mouent vomitum finc laborc, ctquumbibitur cx cis oboUis. Qniimque bathcca no digcritur bcnc, gcncrat cholcricam paflionem , mclo autcm clt tard^ digcftionis,
282 Liberfecundus .
t\ ifi quando comcdidir cum co quod cft iiitc- *2)e ^ [baurach kebuli . ] ^^P' ^
riuscius,(Sc ipfiusquidcmnutrimcntum ciln:- n. s f ft fcmei^ ^'^'^'
£this,6c cius humor cR conucnicnrior.Op<Ktct Baurach kcbuh quid clt . . g^icJ »
£ s.dbfl* alius pra;tcrcavt ^ [cibumfcquatur aHum ] bathcca dium , aut Indium , & j}^^^^ ^ ^Wi^
feqoaiur. ^^-^[.^^ i^o^ (cquitur aliquid ahud ,facitnau- quarum una eftparuaablquenun ^ /«•
fcam6c uomirum.PoUautcm iphimcalctadus gnacumrugis, & ^*^^'"^^^"' f^^^^.^u^^^^
bibat oxymcl,& b un.cdatus ohbanum, aut zin Hrumcnta iimcUimrmn , ^'^'^'^^^^, v pi^ic^^ma^
giber nutritum,& vinu.yJ/m^r^ £^A7;/»//io^7^.Pro- duris.yl/c/?///;-^ expHlfwnis . ^^^^^^^^ .^^ h^^^
uocat vrinam qd cx co maturum c(l,& crudum tcftinis & ucrmcs,& alcaridcs^oc jprius,6cconfcrtlapidiinrcnib.6cvchca,quum 10 dcbona. , c(l:paruus,&prccipuclapidircnum.Et mclo . ^7.
quidcm cft minoris [pcnctrationis] & cft ma De » Ibeheremt^u} ^
d B proooca- ^^(^^.fjy^,^^ vclocioris dcfccnfionis, priE- _ .aiP(VrxaromaticiS'^^,iti
cipuc qui cft moUis. rcnena . Qmnii corrumpi- Bchcrcmigi '^'^'i''^^^^^^^^^^
tur in ftomacho.conucrtitur ad naturam ucnc Uones & propnctates. 1^^^^^^^^^^'' " aftls .
nofam.Oportctergo,vtquumgrauat,cxtraha- ni lococmsembrocatio . ^^^^^^
tur vclocitcr . «os cft bonus ventofitat b y o ^ ^,,^r^
quumciusfoha odorantur uuiu
\ I
a B.bd fcu bol pe ^ [/'«/e. ] C^p- 9 3 • expulfwnk, Soluit ucntrcm •
bB.citrulasin- gulcquidcft? Dixit Alkanzi quod cft ^ [CLi- JDenibuxeUem.] ^ ?' ' K
^"""'^^^tl cumcrlndus,&cft nmiliscucumcricapparis] .Hiriiialig^^i II
:r.:;"^:Jl! & nm\hs zingibcri. Natura . Cahd um c/t k fic^ Buzcidcm quid cft ? ^ft mcdicm ^^^^^
cum in fccundo , & apud quoldam in tcrtio , da,m qua cft virtus lunihs \ ir ^^^^,^
Operationes.&proprletatcs . Eft ftypticus contortas la, qu? cx cabonacft. cft ♦'^^^^^^^^^is
\iicc]:xMtrumenta \untluraru7n . Confcrt duntici hncara^afpcra: lcnis vcro 6i ^^^^^ cam^^^^^^,
ncruorum,-& humiditati corum , & ^gritudi- ce albcdinis cft mala , & adiUt ^ (ec
nibusipforum frigidis ,hcutparalyfi 6c tortu- [hiabatibarbarica.jiV.t/-^^^^^-.^^^ /rpr^P^^f^t^^'
Xx.rJMcmbra nutrimenti . Acccndit igncm ftoma- do , ficca in prmio . Opcranones ^ j ^^^^fci^
ai^iuarefat chi,6c cojifcrt vomitui, 6c iutrat Hi c [algcguat fubtiliatiua. /«f?r«w^«^^ ci^^^^r #
idcii io confe fct.] Mcmbra expulfionis. ConftringU uentrcm,& lori iundurarum 5c podagia. •
^iio.iib. lohdis. ficcatucntofitatcm, ftmi^ • Augmcntat coituni. ^
uenenis ,
,,.beU!c§-.. De.ibelhicis.] Cap. cj^. Pe^lbuckida.-} C^f'
Bclhrici quidfunt?Suntpropinquinatura; ^ • niT- Op^^^^f
cmbhcorum, 6c corum mcdulla cft d ulcis pro^ Buckida^iV.f.m.Frigida cu . /p^:, (lyp^,^^
tBauellanis. pinqua [albundacha .] A.f/.r. . Frigidi funt in 9^'''^/^^^^^^^^^
primo, ficci in fccundo . Operaliones ct proprieta- 6c m [tcchis: ] & m ^^'"^t^!,^' ^ etul^^'^'^ c B.ftypuca. Lln iplls cft virtus iubtiliaiiuaA uirtus ^[con 4o 'Z)e:omtio Abftcrgit ^^2'!^-^^'^^ not^^*
traaiua.]>y.^mlTu^//^^rime«fi. Confortant ftoma- pomtur iupcr vlccra & lcamt i ^^oP .Bcualdeb.,. duuncum^[aptationc]&aggrcgationc, 6c^ 2^ Tfl^J^rTi^^^^^
^l^rrcmoi- [prohibcntmollihcationcmcms,&humidita- pticitatcmacabftcrfioncm
imcrioni e.us , ^,^^,^1 ipf^s , & nihil cft quod ita prxparct fto- tcx arboris cius , & P^'i'^i'';^,.e ✓
^hunuduati. ficutipfi.^^.m6ma-p////;o.^ Fortaflc &fit cmbroca cum dccomoi^^^.^
ftrini^unt vcntrcm , & apud quofdam leniunt & foliorum ctiam ipfms ^ff'^^^ foJu^^y
vtnti-cm tantum,& cft manifcftum . & ipfi qui- bra expulfiom-s Cortcx cius^ ^^^^^ c^x
dcm confcrunt intcftino rcfto & ano , gma , quando bibitur ex eo
frigida 6c vino.
5° lOO-
aB.bedarurgi. J)e-[bederenxego.1 Cap, pj. <J)e^[bihar.-\ Cap. .^^'
^'""V»'^ & ^l>o Bedcrenzc£;um(i^eff mem) quid cft ? Natura, Bihar quid eft ? Eft illa , qu^^^^s c^^^^Jf
iom.ne trungii £ft calida & ficca iu fccundo . Operationesy & pro fem] fcilicct oculus vacca::rola ^ii^iai^^ -piO'
<)uod latin:E in 'pyictates . Confcrt omnibus segritudinibus phle risjrubca in mcdioigrollior toi jn p jjt).
terprctaturrae- ^^^aticis , & mclancholicis . Decoratio. Efticit Natura . Calida eftin fccuiido, ^^^jitOJ
Part 112
^^*' cdorcm oris bonum . Vulnera & nlccra . Con- CMembra capitis . Eius odor cont«-
fcrt fcabici mclancholicx . CMembra capitis . groflis in capitc , '
Confert opphationibus ccrcbri , & rcmouct i®^' a i
fxtorcm oris . Mernbraanhelltus& pe&oris.Lx.-^^ De^[bufm^'] ' ^dp- /v/^ V k .
tifiratiuaeft,<5cconfortatiuacordis, 6c aufcrt . ^..^^f^^^IapP^l'! Si '
tremorcai cordis . c;}f^r././.nt nutrimenti . luuat Bufiri (;ideH,uerbafcus) Opcranon'^ bc^^^ '^' '
dio-eftioncm , & confcrt fingultui . ^ermutatio . Rcfoluit proprie', cuius fl^s ei q)ecof^.f[
Loco cius ponitur in Ixtificando pondus ip, rens ] & abftcrgit cum ^q^^^^^^^^^parcf
fius dc fcta 6c duiB terti? pondcris ipfius dc ucftris habcns florem [ bcnc a^r
corticc citri ^^^^^^ capillos . t^poftemata , > j;^'
iiui' val'
Tra6i:atiis fecundus .
^^^^"^ confcrt apoftcmatib.
'^''furlupc/v'!;:!!^"^ "^^^^^^ ^^^^^*^' cmplalh-i po
^^^^^'Mmll ^^^^^^^^'^ attritioni laccrto-
^-^oc^/i. Ei,;, dolorcm dcntium . cMerrt- ^'^^•oife^l ^^^^^^^ confcrt ophthalmia: ca- ^^"^mtiiffi ^/^^^"^om.Dccoclio ipfi^s
^^^^aalba^ac h T''^"'^'' ^^^^^ expuifwnis. Habes ^'^«iuctuii^^^^^^^^^c>hanigra contcrmu folu
^^^[Ueb.] cap, 102.
^^'^ScS^ ^ft virtuti lcntium ,.
h^-4Sl?^'^i^ ^''^'^ ^.^^ncrat mdacho. '^'xpulfioms. Strmgit vcntrcm .
c B. Etjpfani qiiideai ftypcicac.
t bothor.
• --m pu!^H^f'(J''^^''^«f«w^ quid cft ? Fft co- Pi ^'^^'^S Ik ^''^^'^^^^ bcfccgualtcn s &c ^^Sul4^5 P;^^'^^^'^^^s : & AraLncccil ca^ ^^^'K&r ...'.7 *^<^^ba parua,cuius ortus ciHn
aquarum, <Sc fiuminum : <5c ^ iimilis coriandro humi-
aiifo V^^;tAPitccxi(lensb[ tJ^ ^'co,a,iw cRxquahs.Ego C''^^^"PaJlu.f I^^^^^^'^ dccHnatad caHdha-
[co?'^^^»ado n^^^ prohibcns cur-
h danrl^^^^im uvv '^^^^^'^^* ^^^0 gallorum, 6c c cin ' ^ J r 5^^^ foi-tcs , 6c ad dmiicanoratio. Eius
' *'^^v/.^l-> ^^l^^t corum cafum.^fof^f-
binaj5: cft ahich,<5: cfl notum,&: olcum cius in potcnria crt olcum allccin:j vcruntamcn cll dcbilius co, 6c in ipfo quidcm funt uirtutcs contraria:./V^r«m. Calidacd in primo dcchnans ad fccundum,iiccum in primo,6c in ipfo c(i humi ditas fupcrfiua, cmu^ fortaliis humiditatis lum maad iccundum dcclinat non in fubihntia . Operatwnes & proprictatcs . In ipib el]; hypticitas, 6c folutio^Ccontrahit cnimjnih inucniat fupcr fluitatcm pra-paiatam. Si autcm inucnithumo rcm , ibluit, 6c iniplb funt rcfolutio , <Sc digcflio,6^ infiatio,«5c uclocitas ad putrclaclioncm, <5c gcncrat hiunorcm malum mclaricholicum, 6c cius fcmcn confcrtci in quo gcncrntur mclanchoha. oyifpcfiemata , &'t puhuLe . Confcrt quando cum accto , <5c olco rof hnitur lupcr apoltcmata calida. 0]4ctnbra capitis. Eius luccusdiilillarus confcrt fluxui fanguinis cx naribus , prxcipuccum acciovini «Sc camphora: fa- ^olicinio,<3c intindb in ipfo , 6c rcmouct iUiporem dentium,6c cll cx eis, qu.r leciant (krnu tationem in complcxionc vna , 6c mouct cani in complexionc alia. Mcrnbra oculi. Ck)nfert pul fatioui oculi moreemplallri fuppchtum, 6c fa cit pfoucnire tenebrohtatem viluscomclUim : prc^ptcrca quiacommouct humiditatem cius , 6c conturbatcam, <Sc cius fuccus confortatiiifum faclo collyriocx ca.cJMcmLra anhelitm & pe Boris . Confortatcor valdc , <5c dcficcat pulmoncm 6c peAus , 6c [ iacraiati cx ac]ua cius confcrt ffriclunx anlielitus] , ctcius aquacft bona exa«|ua fputo languinis , ct facit abundarc lac . Alembra m^'»"» annutrimcnti. Dilhciliscd digcftionis ,ctputrcfa- (Jlionis uclocis,ct cft malum ilomacho propri<i folia cius.Alcmbra op/////o?2ij.Conllringit,« t [
] qubd fi inucncrithumorcmprarpa ratum,fo]uit,ct prouocat,ct nocct ano, ct cius fcmcn confcrt dilHcultari urinx . Fcncna. Ponitur fupcr puncluram vcijpx, ct lcorpionum, ct draconis marini .
e t B. uentretn.
^US f
lEiu; nfcrt
De a \hcrtanichi.'\
a B.berunikt.
''^^iti, . tiaiuiuiei^fi3^5^ humidis. ^m-
t apoftcmatibus , 6c ^iikera & uhera . Contcrt fiftu
Coi^lf ^^^is]conft:rt'tUrfiirib: ~Mcn,
J^gylopis. Adcmbra, anhelitus & purgando ipfuiuval
b B.budeabra
XI, dc dicitur ijp fc>lia eius Hmtlantur.
^^'^C^^^^^'ar(^^ Confcrt cum viho fluxux
cntrcm, 6c ftomachum , 6c j^Ficms,5c confert iacritic.y^^»? -u R -vatm?^?i^^'^^^'^"^i'^^> frangitlapi. V ;^^u-,;Vu, nl^t^'"^ > ^ extrahit itcunL
Bcrtaniki fideH ibritamca) quid cft ? Dicitur , qucxi cftb [acror, ct dicitur quodcft folium quod aftimilatur ] foHjS acctofo: fylucftris : vcruntamen cft uicinior nigrcdini , ct [groffior . ] Opcrationes & proprictatcs . Eins folia^iunt cB.magisafpe ftyptica. Fulnera & ulcera. Confolidat vulncra, ct vlccra . Mcmbra capitis . Eius fuccus cft mclior rcs vlccribus antiquis, quc funt in orc, ^ j^j^^j^^ ct t aphthis. Et oportct ut hat cx co rob, ct con t ai<^ia! fcrtt apluhis.
, 6c abfcindit
.Or.r. V'^^- OCnnii,^ ..1
^ciu':'iofi.6cTe!f morhbus fcrpcntum,6c " ' ^^liiri''"''^^' ^^i^s. ^Pcrmutatio . Lo- Ponitur po^idcris ipfius de
^ ^Um n, ^V^^^itur po^idcris iphus de "^^Uiitig, ^^^'i^ctatc pondcris ipfms dc
ft B.babel».
Cap. 104.
''''^C^^t^^-^ftocimumb[fluuialc, ^^idam,^u6dcftbcuaram
De ilhilomon.'] Cap. 106. a B.bclia»».
Bilomon {i. pepHs) quid cft? f ft alfarfac fylucftris,ct cft cx tithymalis,ct cius icmcn cft igncii ficut funt titymala.cJ^m^r*te.r/?/J//i)»ij. Soiuit.
Denljebilifi.] Cap. 107.
BcbiHfi quid cft? Eft illud quod dicitur papa uer cordoium ,ct Ipumolumi ct ipUim cflicU opcrationcm tithvmali in iblutionc iua . Natu, ra. Calidufn cft muUum. Mcmom cxpuifmis.So\uaikuttituymali. _
'i B.benat nv"
J)c ^ [bmec guarUen, ] Cap> 1 08.
Confert iilccribus ncriiorumA imF ^^^^^ 6c piirgat ea . Mcmbra capitis . ^^^^^^L.MinUiH mcdicmae,qiix ruat ad ' [cxiturasLuc^^'^
b B.ammalittm,
Bcnccguaridcn. Alemhra expulflcws . Confcrt doioribus matricum ,& rcnum, poftquameius frangitur rcfolutio cum olco 6c cera,(Sc vitcUo oui:quarc non induratur,& prouocat uri Kam,& mcnn:rua,& facit abortum, Sc cum cor
dumcni valct iicmorriioidibus.f e^rr^., Confcrt vwv,^.. ^^x.^.. ^ ^ - ^^i^, a ^r.
Tigon.Venena,Confcn\cncms,b [qux funtex lo militcr in plcureii,ct peripneum ^^. ^^^j^ olc vcncnofis minoribusj Termutatio, Locociuspo facit facilc, & maturat : 6c ".^^^iV^^^ niturchoflbre .
cercbri <5c ad apoflcmata radicumaun ^^^^ [narium,] 6c oris,& ad apoltcmata^i b ^^^^^^ ad t aplrtlias, & linitur ex co cato gino infantium,acfitfacilis ortus braanhelmsetpeams. Confert tuili "^^^^^^.Q^etH; diT;,et proprie cum amygdalis & zu ^ r...,tii
amygdali 110 eft eius maturatio pluri^^^jl' ^ • .uiiticatioei
Vc^^[baraftcan.1 Cap, lOp.
Bcrafican quid eft? bcdclkefcr cx cuius fcmi nc nigri armiUas faciunt,& cft hcrba Gal. caUda in principio primi,iicca in kcundo,
De^lbithar.] Cap. iiO.
Bithar quid cft?Eft uirga paftoiris, & nos qui dcm narrabimus proprictatcs uirgc paftons m cap.dc hain .
tB.bufdetWdi. <X)e^lBeufderbendio,] Cap, in.
autcm , quum eft cius mun<
% B-bedasfan.
k B.bethbath.
maturationc cnis,ct cum Ib ,etprohibctfputum fanguun-^' ^^^iaifl' [uomitui fanguinis,ct] fa>T^^^^^'^l|l^^V.^Mf^r bitur quantitas.unc.j.s.cum m^*lf^'^ ^fus fionis. Lcnificatiuum elt , & P^^^'f .^aticali'!^; foluit,et fit ex co cl vftcrc ad ap«i^^^-jiculis.? , 20 ct dura in inteftinis, ct matricc, tt ■^^^so'^' ponitur in mcdicinis ^ [ vulncrumy ^^^is cx. rc«e'«.t. Rcfiftit ucncnis , pr^cipi^
Bcufdcrbcndium quideft?EftiCoUyrium alt bum aUatu m dc Armcn ia. ApoHcmata et t
/^. Adminiftraturin apoftcmatibus caUdis, & 50 ditatis^immofrfgiditas crucnicii^"7ciic
tpuftuliscaUdis. /«/^ry^y/2er;?a?;<»a«m)7<m.Fitcm- ficcitas cius ^'^^"^^^^^^^^'"^^'^^gftftypti'^*^^^^^^^^^^^ piaftrumcxeofupcrpodagtamcalidam. — - .-«...v.,..^^/»?. -.mp
•J boihor.
De^^lbaUunia.:! Cap. Ii2.
Balauftiaquidcft? Eft flos granati fyUicftris Pcrlici ,aut /iigyptii;6c ipfa quidcm,quandoquc cft rubca,& qiiandoquc cft alba,(Sc quandoquc rofca . Ht fucci cius naiuia cft ficut iucci batba:
co Unitur morfus uipcra;. De ^ [barba hircina.l
Barba hiixina quid cft ? In 'cfacir, caliditatis & frigiditatis:ita q^^^^.' ^ntis t'^'? t ditatcm cius,ct quafi non iit ^^^^^^^.^^ nrii^^'' •■• Lsciuscftmtin:;t,at^r
tium.Operationes ct proprietates . Ejt ityp^ ^jypu ad tcrminum, ct radix cius cft ^^? -[^^nge^^^S tatis,ct ponitur in thcriaca ad co .^^^^-^^is bra,ct fuccus cius cft in ftypticitai ^xi farum . Vdnera et ulcera . Folia '^'^^'yl^cril^^^'!-. cantur,confolidant, ct confcrun». ^^- ^•Qrti tiquis,eteius flos in omnibusin ^i^jnis
Aicmbra capitis . Radix cius cft eX
hirci . Inquit Paidus: virtus cius cft ilcut virtus 40 ftcrgcntibus forditiem auris , c .^^.^tui-^^j^j
pulpx granati. Natura. Frigida cft in fine primr ficca in fecundo.Opmtriowe^ et proprietatcs . Glutinatuiacft,6c retinct fluxum, 6cgcncratmclan-" cho\i2im . Decoraiio . Bona cft gingi''e ianguiiiee. '/ulriera & ulcera. Confolidat plagas,& ulccraantiqua alhocor , & pcrcuftioncm puluerizata . J Aposlem.ita & t pujiuU- i'it cx ea cmplaftrum ^ [quod adha^rct rupturc.Jc^Jto/^m ca ptis^oncs clhcit dcntcs moto^.OHembra anhelitus pectons.^^ [Prohibet fluxum] fanguinis. c B.aa lacici.uu CMombra expulfwms . Stringit 6c confcut ulccrib. adhWre ruptu intcftinorum,5c fluxui matricis ,^6c fluxui fan- ^mms:Permutatio. Loco cius ponitur cortcx gla disA caputgranati.
:bd. De^ibutyro.] Cap. ii^.
Butyrum . Natnra . Calidum cft 6c humidii inprimo, 6c cius gradusin humiditatecft al-
& CJtcoriationi-
in quibas eit li tu peUi» ablciv a,feu vemota.
botbor. ; B.ad faciet^du
d B. abrcindit
vlcelacius,et confcrcntibus L|^""^,^j.atii^ /;r4 & peaoris . Flos ct tOll*||^^^ ^^^3
quodcunque fucrit quCi bibitur [-^cci-i^^ri dci,vlccribus pulmonis contert , ^ |-(;on fputo fanguinis . Mcmbranutnmen .^^crf ftomacho ] ct prohibet cftuUo^^^; ^,0\i-<
adipiuin, ct propric i^l^^^i^^l^^iccrai;;^!:
fWM«.EttfoVtiJrmcdicinaa" — prop,,,, norum,
quandobibitur.-auru- ^^^.ni. ^ aut fuccuseiuscum vinoaariu^ (Upc^^P ex matrice in modum cnipl^^^^^ aut bibitus .
BdeUiumludaicum , etbdcUuti aci|^^^ quidcft ?bdcUium Iticiaicum , L ^ud^^p3l|;\:( clum,ctaUud Arabicum^quodclt an,i^M''
io p7lmarum iylucftriuni,ct am^^^^jc^^^^^^^^^^ lioY.Operationes 6-^ proprietates . Eft maturatiuum, 9o mis fylucftribus. Mcchiuni autc ^0)'^ rcfoiutiuuni,moUificatiuum ,6cciusrcfolutio arborispalmarumiylucftrmni.r^^^yaf^ l
cft in corporib.medijs no duris,6c in corporib. tencriscft cu facilitatc: 5c eius fmnuscxficca^ b B. fiyptlcans tiuuscftb ftrmgit facftc,6c cft lcdatmus docum JfiuL , lorum intcriorum j Sc matcncrum clFuiarum rcdatiaus maie- nicnibra. Dccoratio. Linitur cx cocorpus , 6c IdTm^."^' ucntcrAmuntAuBpmS^a^- r^lnera et HUcra .
duarum gummarum eft lUa^q^J^ USi^^^/,/, (' ra,ctamari faporis,etdt mLn^^^.^.^^^iuS / facilis rcLoIutionis ,bom odou^habet odorcmc Cpicis, ]ct q^i^^^^^^iiii^^^^^^^^ bdcUium ludaicum , ^S^-*^^^^^^^^^ ad cxficcationcm . Natm . -
TradatLis fecundus .
»npus. Opemtiones & proprmates^ t [
lida» vcli'
Shulas 1. bddliumludaicum, autcr
' ^'upcr t .^-^^^ • ^''^»^^^ «^^•«•^'^ • Linitur cil luncturarHm .
, ^itieincmnn citorum, & Ipalmo ,6c
iii,^^ ter-
it ptici
✓ ji eiii5
cii^ cfti'
ini^ [a5>
??g^Ianim & i u ^i^"^ '''^''^'^'^ ningumcm ^^iimmnifn ^^^"^'^^^"^^^^'^^^•'^'^"'^^'^iuum ^''^^nifican-o^^''^'^''^^^^-^^ ^i^^iLim cft vchcmc ■"^^^^^ns. 7 ^ Arabicum cll: liccius co,ni-
iiatadun'"V'^'^^'^ ^ /'^^f?/^/.^ . Rcloluit apo^ ■ i A'^ P^"^P^'ic diflblutum cum lali-
montibuSj&aliud cft,quodnat;itin quibufdam ^ [mcatibus aqua:. ] Et nigrumquidcm cft malum fimilc pici,^ cft fruftum nigrui)i lcuc , px quo , quum mafticatur , cgrcd jtur lapor [ picis] fcd ipfumcit frangibilc. Elc&io, lUud qupd mclius clt,cft purpurcum clarun^ cum fplcndp rc,fortc,pondcroium.Nigrum upro forviidum cft nnlwnv Natura, Calidum cfpin tcrtio, il^XLi ad i}p(\.m\ . Operationes & proprietates . Virtuscius
b B. fontib. fctt in quibardamla cunis fontium aqux .
c B.alchar , (ett f^lchir .
J^icuiui : yy ?^^^ aulolutum cum lalir- ad ipium . Operatwnes & proprietates . Virtus cius ^^Mcciiim^ Q^^^^li^^'^ tcfoluit rcliqua frigida . lo clt propinqua uirtuti picis,& ipfum confortat {)'Mriun;i ^^n. ? f-^ frudu palmarum mcmbra , 6c liqucfacit fanguinpm congclatum ' ' • • - j. in vcntrequando bibitur.'Z)cton'irio. Confcrtal-
bcduii \'nguis iinitum. ^tyipoHen^nta et t pnHuU . d [Contcrt fcrophuiis. ] Vulnera & rlcera . Li niturfupcr impctigincm,6c fupcr apoltcmation^ vuhTicrum, 6c nofi pcrmittit ca apoftcmarj , /^r ^rumenta iuncturarum. Eft cmpiaftrum podagrx , & bibitur,& linitur ad fciaticam.yl/m/^r^^iw/je/i^ pM&pectoris. Confcrt tuili,<5c vlccribus puhiio-
Mirumenta iuncturarum .
f Uothor.
Part 113
d R Maturat
(crophulas •
f^^^^^Pulmoi^s^/'^^'^^ ' ^^^^^'^'i^t.^loloribus
^'■^^tllJi anti ' ^^^^''^'''^^ib^^l^^cius, 6ccon- f m a' ycnuni. K^uiyn^ii Luiiijvx vjictiiim^i^iiiiuw-r
^^'niconferr doloribus latcris.Et Arabi ^'?*nis,& iuuat ad fpucndum,6c cxtrahit fanicmcx
W.tw^''^''^^^^^ """^-^ " ""^
'ibitum X Confert hxmorrhoidi
S^^Qtiu^f ^^^P^^Tofitum , 6c fuifumigair^^m -Sj^^^^^^^carum , 6c conicrtla abraiinn^^^^^ ponitur in folutuus, pro hL i>^^^^mcn(>'- "^^^ft^norum, 6c prouocat ^J>MuS^^^ Mcchioctiamcxi-
"^- dNi ^■^nL6chiU- ''^'^"^^^^ co quantitasduoru
^bdT "^'^^^' [ "^^""'^
< ? ■ '^^^.6c al vtrunque rcfohiit rami-
^Poif ''^^'^ mun^l? '''^''^^^^ clauium,& cdu
C^^^^^^taam i''^^^''^^ matriccm,6c rcfohiit
, ^^^^us vcnen!^/^''^^^^^^^^'^^^!- ^''«'^«^- Cofcrt
pcdorc, 6c confcrt apoftcmatibus ambarum a m ygd alar u n);6: fq u i nan ti c.yl/tw '.ra cxpulfionis , Confcrt duritici matricis,6: quando fupponitur fumusciusjconfcrtcxitui matricis,6c dolor ibus ci us,6: quando fit cly itcrc ex eo , cum aqua iiordci.confcrt dy lcntcric .
L I T E R A C,
^e ^ [coagulo. ]
Jreccns quiclcft? M
dicV,, "-^^^^^ ^ra r'^'^^
*iiaiii>. .a*^. ^ aamngamus adhoc.A^tf^
Oaguhmi quid cft ) Coagiila funtplutima 6c nos diduri fumus vnuquod-» jSjwij quc coagulum in capitulo rcmcmorationis animalis,cuips eft. Ele6iio , Ex, cis mchus cft in lpccic,coagulum icpoxis.Natura, Omnialuntcalida,6c ficca ignca.C>/?er.irioww, & proprictates . Rctoluit omne coagulatum lan^ guinis,6c LKl:is cafcati,6c humoris groili,& coa 4^ gulatomnchquidum , 6comnccft incifiuum ,
a B. anfhac ffsu
\L "^^^^^im ' ^^''^^^^itcmus crgo dc ipfo
llli>^ ^a*' ^ ^diUnsamiK: .^rl hor.Altf^-
6c prohibctomncm fluxum fanguinis , 6c curfum fanguinis mulicrum, 6c omne cft fubtiliatiuum:6c non cftd^biumquin ctim hoc fitdcrficcatiuum . Inquit Galcn. non admini.ftrctur quod cx coagulis acufumcft in loco ubi ncccl laria cft conitridio.y?/m/;m capitis. Conferunt omnia quum bibuntur , epilcpfix, 6c propric ^ ^^^^ , [camclinum.C Memhra anhelitws & pe5bris. Refol
^ , ..... uit fanguinem coagulatum in puimonc,cJ]/f»z
^^^^"^^^ijs^noninduris.ex^/jo bra nutnmenti . Rcfoluitlac cafcatum inftoma-
cho , quando bibitur cum ] nino : 6c rcfoluit c B.acetp . fanguincm coagulatum in ftomacho: 6c cft mjv lum itonyiQho. Mernhraexpulfionis. Quiim fuppQ nitur poft purgationcm mcnftruorum , iuuat ad impra;gnandum , 6c ii bibatur poft purg4» tioncm^' [iuuat ad impra:gnandum,:j5ccon^ fert praifocationi matricis , 6c proprie coagu* lum [camclinum:] & confert vlccri intcftipo
<^^/, L P^''''^^ > humidum in ipfo , S or'^'^ ij^^f ^^-^ftmaturatiuum,r^ V C P^^^ibu^ .^''^ ^pi^icm non opcratur , nifi
K- '^^Poribi, ? ' ^ nequcpotcfttalcah.
tibiis7^itcniat7"^ ""'^5^^ • ^^mh?a capitts . Ma- ^^u .J^;.^^'' ^''^^^ Poft aurcs in corpo
^ ^^uc aL^"l^^^^ in fpfo,proprie
\ f[J'^M)/o«ri r ' ^mygdahs amaris .
^!^^*^ipr^^'^Vcntr P ^^^^^^^m amygdalisquan runiA proprie coagulum pullicquini. Fenena, **^Cavc ^'^ ^^and Pi"opter ftypticitate, quas Omnia funt t antidotus , 6c coafcruntt [ iufiiciiic;. ^oqucinlMi^7,^.„. quiamo nigroj 6c magis iuiiatiuaad iliud funt
coagula h<^di ^ [6c muli6c ccruorum, 6c vituli, 6c agni ] 6c fanant a vcnenis , 6c morfibus omnibus,trcs anulofctSitqi potio ipforum. x.Kirat cum ^'[linimcntojet coagulum hedi efttan tidotus euphorbij .
^B.prohibet irti prJEgnationem ,
'''^^^^m nnl^^r'^ ioluit.b«z.«a, Eft thc- Cap,
»ituJ^cnin . .
■ cft ^^^^ cft?Dixcrunt qu6d
S^iod manat dc quibuldam
e B.alchufi. t bezihar. f B.alfucharan.
camelorum, dc
h B.uino anri-
quo , autvin»
t be^ahar.
Liter fecunduj.
a'». alatrangi , fcu atrugi,
Citrum quid efl?Eil: notum , & olcum ipfius faclum cx co,& cx corticccius cit fortc,(5c lacbil cx florc ipfuis eft dcbilius in omni capitulo. Na tura, Cortcx citri cllcalidus in primo : iiccus in finc fccundi,& cius caro cft calidain primo,& humida in ipfo.Quidam autcm dixcrunt,qu6d
cft frigida& iiumida in primo , & cius frigidi ^ , ^
tas maior cft . Et ipfius acctofiras frigida c(l , & i o his fert lib.y .Author tarncn iih.dc uirio-cor\
Citrij cum. quatnorfartes fintydc qinhiv- ^ ^^^^ ^ fac.c ortcx,carOyCt acida pars.ac pr^terea ^ bifce in quo fint tcmpcrcimentorcpcntndUO .^^^^^^ fummum corticcrnputat author calidHJn ep ^ V^-^/f^f etfecundo ficcum.at qai 2 'defimpirned.hu-
'^thorcalidH7neficpn0P^ •ftmpi
fecundo ordinc,non tamcn aut frignn*"" l
auttemperatum, aut paulb infra ^«^^f ^^^^^Jjj,
ficca ni tcrtio.Etcius fcmcn clt calidum in primo,& ilccum in fccundo. Operatwnes y & proprie ^<ifw.Caro cius inflat,<Sc folia ipfms fcdant infla tioncm,& cius flos cft fubtilior cis:ctcius accto fitas e(l ftyptica frangcns cholcram rubcam. Et cius fcmcn,5c cortcx ipfius fuut rcfolutiua . ft cum ponitur cius cortcx in pannis, prohibct ti ncas,& cius odor rcdificatcorruptioncm acris & pcflilcntiani. Decoratio . Eius acctolltas abller
codicibus qui lcguntur pajjim.i lidum efe inprmoet jiccumi
dammodoordlne in hisa temperamcnto '^^'^^^^^^^^^^^^ gitcolorcm,<5c aufcrtpannum . Et quod cx cor lo ^uerr.^i.Colicalidttm cfk ^"^ f t
f albaras. ^^^^ ^^^^^ aduftum cfl,bonum cflt vitiUgini lini tum.Et dccodio cius bonum cflicit odorc oris. Etcll impinguatiua corporis , tSc cortcx cius rc
tcntus odorcm oris bonum cificit ^ [ ct cius dc
codioctiam (imilitcr,quutcnctur inorc. ['.^o fbothor . ftemata & t pusiuU . Acctofitas cius valct inipcti gini iliinita.7;;/^rMwe«^<;ii//«/7«r4mw.Eius olcum va lct moUiflcationi ncruorum, &: non fiat nifi cx corticecius,&: confcrtparalyfi,& ipfius acctoii tas cftmala ncruis.yi/<rw2^mf^?/7i?/4-. Confcrttor turo; oris. Mcmbra oculi . Fit colly rium cum acc tofitatc cius,6c rcmouctur idcritia oculi. Mern bra anhelitus & pectoris^iws acctofitas fcdat trcmo rcm cordis calidum,& ^[nutritum ] cft boiumi gutturi, ;6c pulmoni:& cius acctolitas e mala pe dori.Et mcdullacitri quiuncoquitur cumacc to,6c potatur cxca mcdictas alfacraiati, intcrfi cit fanguifugas tranlglutitas,(5c cas cducit.yT/wi bra nutrimenti. Caro ipiius cft mala ftomaciio , in
c B .conditum.
flatiua,'tardcdigcftionis , quarc oportct utco"^*^ «^Bnmntajfeu nicdatur cum almuri,6c fimilitcr ^ [ miftajcu condita , jncllc cft fanior,ct magis rccipicns digcftioncm nififitplurima . Eteius quidcm folia confor* tant ftom^Ghum,6c uifccra,6c poftcaflos ipfius 6c cortcx ipfiusquum ponitur in cibarijs,ficut fcmina, quc pro condimento ponuntur adni uantdigcftionem.Ipfc tamcn cortcxnon dige ritur proptcr duriticm fui.Et ipfius dccodio fc dat voniitum;Et rob cius.6c cft rob acctofitatis , priBparatftomachum, 6c aqua acctofitatiscius valct ideriticK,6c fcdat vomitum cholcricum,ct facit appctitiim . f t oportct quidcm vt citrum comcdatur fingularc,qu6d non commifccatur cibo antc fc,ncquc po(\. ic.(J[{e}nbra expulfionis.E ius caro facit vtentcm fc poftldcrccolicam, 6c ipfius acctofitas rctinet vcntrcm , 6c confcrt fo lutioni cholericc,5c cius fcmcn confcrt hcmor thoidibuSj^c in cius fcminccft virtus folutiua , f B."«^lenie,rcu 6c fuccus acctofita is cius fcdat ^ [ ihfirmitatc] galme molieris xnuVicns.Venena. Scminis cius pondus. ?.ij.cum ideftappetitam ^-^^^ f j" ^ rncUc ] 6c aqua calida iUinitum refi fB & W'^'' ftit vcncnis omnibus, 6c propr ic vcncno fcorp-i onis bibitum,aut linitum,6c cius cortcx eft uici nus iUi ,6cfiiccuscorticis confcrtmorfioni vi pcrx bil3itus;ctcortcx ciuspro cmplaftro fupcr pofituscftvicinusilli.
et ficcum facit tertio ordine.Carnem ^'^[ '^^^^^fiet: et humidam inprimo.Gaiyero P^^^^^^f^^^' ^l^^^fis \ froptercayUt frigida dicenda fit.ncn ^'^^^^'^'^^^jj^^f/j/f frigidam ejje et kmuhm exisiimatyfed j j^ jj^f^^/jff rarc.Tartcm uero acidam jrigidam cpedui ^ tloordincGaiet Taulusnihil de hac ui^^''''^'" . ,^ti
hor tandcm in lib.de uirib. cord . ^^^^^!^]^ ^ r^^nyik repofuit,aliqui codicesuariant.et ffigidHm j
fecundo ordine,
De^[cerufa.-] ,
CErufa quid cft^Eft cinis pl^,"^^^'*;iiunoch/ ch,6c cum in ca qua: ^J^/V ^ialrc'! r multum claboratur ui adurcdo,n 6c acquiritfupcrfluam (nbtm^^^'^^^^^^ quc vcro fiunt omnes ccrulo: cum ^^^,^tpl doquccumfalibus, 6c quandoqu':^^ ^is^ busmodis fccundum quod lcitu .^^i^c" ^ ius artis . Natura . Frigida 6c licCj|^^ do. Operationes , et proprietatcs . C ^ ^agist,
ncmata &-\ puHuU Lcnilicat ap'^ frigida Vulnera & «/te-m.PonitLU'
uperationes , pruyn'^'-^'"^' r ^fixiat)- 'ijj, cctocft vchcmentis fubtiliationist fundans , 6c in alia non cft v^^^^^^^fi-eng*^^'
tio,6c cft glutinatiua, 6c pJ-'0P^'^'^J 'maf^i , .
T ^nifir.ntapou^^^l^^pijllrijj.^
rcpict vlccra:5c gcncrat in cis ^^^^^'^i^(iC\'^^ proprie alafreg carncm nialam? fortior cft in gcncratione catn^J- ^ ^,^^^^^^^^^ Confcrttpultulis.oculi.c^I/^^^^^^^^^ cxmedicinis,qua: conferuntnu ^iot^i^ Eft cx vecnis:6c cxpofitio rcmciw" cft in capitulo de vcncnis.
y \
Df a [ chamxmilla. ]
ChamxmiUa quid cft?Ex ca ^^^^^rpur^^^^^^^^ citrinus , ct aUa cuius flos cit f ^o\i^ h alia cuius flos cft albus, 6c nota ci ^^^P ^,,
cft citrinus , ct aUa cuius s,6c
dcmipfius, ct flosrcfcruantur,
trocifchi,etcius radixb [deficcat_ j^^uav dcm cft fecundum Galcnumpr^f ^iidar J^/ ti rofx m fubtUiationefua,icdeu ^icc^ ^ caliditas eit ficut caliditas eft oici , jiii uenicns.A'^r/./r^.Calida eft et ficca ^^^^W^^^^^^
rationcs , & proprietates. El t apcriti fpiftitudinis,moUificatiua,rcloiu .^ii^yi
ca attradioncimmo abfquc att^ jfU^i^
hxc cius proprictas intcr
er t puJiidf ..Sedat apoftcmataca^
do,ct rcfolucndo apoftcmata L bibi^^^/
r.\, qux non funt ftrida valdc,J 0f0^j
ptcrapoftcmatavifccrumipi"*'' '
''^^n-ruorfi^ ^^-^^^^^^^^"^'^^ confortat mcm- ^^^■'-^ntibushr '''^^ ' ^^"^^^"^ mcaicmis plus c6 •^^'^^iitasciiK ,1 r rcliquce; quoniam ^^^^J^^f^ ^l"^'^' caliditati anialalis.^c. ^^^^"^mI cctGbri, confcrcns Ib
^^^niam ..h^i ^^^;acuanclas matcnas capitis : " P^-opl-eJ;'^^ Hxccfl
Tra6}:atus fecundus .
J^^^ftn fupctn r ''^^^^^'^^ clilruptum morc cm ^l^^^-^em',. '^'^"'''^^''"^^''^^'^«^^- Aufcrt icleri
^acit laniw ^^■^''^/^^««^'rouocat vrma, ct ci^ rc- !'^^fiUt^a^^^^^^ ^^'^ ^^^t pu!-pu
?^^^ficapronS.^?^ quidcm vapora-
-*vaDmnf<, j - -"»'»""^'*^|uivi<.iu vapora- ^""''■uabib.L ■ fi-'S'dos,ct prouoc.it
. . ""«'"lcdcndo inaquaipiius,ctc-
> ^'t fccLindinam , ctcon^-rt
hpcriodSr^H'?^^^ olco cius in i^vin;nM' "^^f^^^-f omni fcbri abfquc forti
lum,ct abftcrgit vifiim>ct cx fcmine eius fittcol t alcofol . lyrium cum mcilc ad albulam ocnXi.CMembra m helltKs ct pectons . Aqua ccpe cum mcile confcrt prajfocationi.vl/mirit nntnmentlSy\v\Q{{):^: dif ticilis digcdionis ^ 5c quxdam ipccics cius mo'uct vomitum, & quod cx co comediturprO'- . ptcr liiam^ [caliditatcm,]conforratfiomaciiu nejn.*"*^ dcbilcm , & facit appctitum , quod bis dccoftum cftjClt multi nutrimcnti facicns iitim , 6c 10 contcrt {diQnx.\x.Aicmbrdexpulfionis. Apcritorili cia hcmorrhoidarum,& omncs ipccics ccpe cx citant coitum. Et aquaquidcm ccp^^^ [cod^ h B AUaHrra. prouocat mcnftrua , & lcuit naturam . ] Fcnena. prouocat vrin». Confcrt moriui c an is rabion, quum iinitur fu ^ prouocat ni.c per ipfum aqua cius : aut cmpladratur cx co cu * falc,& jruta.oc ccpcquod comcditiu-,cxpcllitno cumcntum vcntofuatis \ cncnolbriun,6c dixcrunt quod ipium gcncrat in llomacho humorcm humidum piurimumfrangcntcmnocu-- 10 jincntum vcncnolorum .
r^^^^scxii 'P''^^^^^^^^ ^^^'^^^^m non clt in vi r^caio(cn,, "^^^'^^^'^^"'i^^qucconfcita- A 9^7^ O T yl T 1 O N E
>o ^T'''^ "^^^ ^^^'^^^^^^ cft cHis ma- >^'^tioVHl''''''' "'''^ calidum,ct cil cius ^^«%fio Lo'^''^'!""^ ''^ fii mataclt digcitio . ■^'^ebri c^t t ^P^^"^ ponitur in confortatio
r^^rebrief- ' ponifur mcontortatio ' '■'^^caDrotanum.
^ !t'/''5lmi^''^?''' "^-^^^ ^P^^ '^^^^ "^^^^^ ^^^0 i oll'^ aypticitas.Comcltu
^^^•^to ^''^'^'^^ humido,ct cru
f d > >^^^H^eUn T '''''^''^^'^'^ proprie quod 'Mk fe^^^bS ;[lhTticttatcq\,am > C^^^^ ' cth?;^l!^?;''^ fbmus^ ] ct in iplb
Cepam calldam effe alt tertiogradu . At Gal.j.fimpl nec non Paul.lih.j .caliJam ^uarti ordinis putant. defecun itisycrb qualitatihusml.nl dkunp , anexficcet uelhum^' fiet.Sed Htpp- dediaa calfacitnpem cxficcare aitpro^ ptcrfuccum . JSIotat prftfrea author. cepam bis coHam multum alere . Scd contrarium lege apud Paulum lib. i . 3 ° quo in loco bis co5iam parum mitrirc fcribit , crudam uero pynnino nihil ♦
Dc^ [corallo,]
Cap. 125,
^^p^ . vv^'i^, niiuimcntii ^''i conr^^^Pep; ""J^^^^t.ctiamclt humor grof- Mtr '^^cu^ ' ^li^^comcditur, proprie
mch ^P^^a. 1 7). ^^'^^^^"^^' qtium proi;citur
itr, 1»iJcni „ '^'"'^''K-atiuum cntis,ct in n cunnH" ^'■■"^■«'^- "'.trimcntum « PiltibiK n " ' L t cibarnini cn .» dfnra'^^^'-""'»*--'^P'--''"i"" ^^-."oacltimcccpc , ct nutri
"^piia. 1 7) ' TAitm, quum proi;citur ^^^.^^s deiei- * ^^"^iticat tacicm , ct fcv "^^''^^^itu inr •^^^^'^^^^'^'t quum fricatur cx
H fun^^^^cintui ';^'"\P^^cam,ctquum.wv-.^^
%;?'^^^c{ipe ''^f.^etvlceribus lbrdidis,ctcot^ut'^ ^^^^tis c ^5 cxcoriationi , qua: ht ejc
>ctL 'S'^mcm.?''^'^^^'"^- Qtiandoqucfit ca
Hn Wi ' ciiltillatur in aurcm i^^iuiu ? ^iuril-jf ^ capitis,et tmnitum,ct pu- ^t.irioda.Et 'r?'?^^ aquam,ctcft cx cis,qux ?^i'SquJ^^''^^^^^scitisvllisf^ ■
*SquV "''^^cius VI u ^'Plican- ^^'^-^t hu,^''^''^^ intcllcclui , proptcrca 'litianv ^^^^^tim: ct ipfumimii
^^^^ , conf ''^^^- Succuscius,quod ^tt aqu^ dcfccndcnti in o cii-
Cori\llus b [nafcitur in maribws, qua; funt in Aphtica,ac dicitur quod fi tcratur, 6c implcantur co concauitatcs dcntiumintirmorum.cra.r dicatcos,& contbrtat gingiuas^& cftfummus in confortationc gingiux. tt Galcn. quidcm cxiltimauit,qu6d, quuniex corallo adufto,& abluto lumitur pont-ius, ^i. cum qua tcritur po dus dauichgummx arabicai,6c conficitur cuiiTi albuminc oui:& bibitur cum .aqua frigida cojii fcrt Iputo languinis,^ [Sc cius clcuationi,& luo fluxui bcnc] & propric corallus rubcus, <Sc con fcrtomnibus ajgritudmibus ftomachiiita vt tu fpcndatur fuperipfum dirctte. EtdixitGalcnus . Ego cxpertus fum , & liifpendi in collo elus qui habebat dolorem itomachi , ita ut cftct coraUusfupcros ftomachiA' rcmotus fuitdolor.Qmim crgo acccpi ipfum,redi;t,ilcut cxpcf tus fui lignumcrucis inhabcntc cpilcpliam.Et qui lufpcndcrit in coUo fuo m dicbus fanitatis fux corallum rubeum: lccurus crit a dolorc fto machi , 6c proptcr liocappcnduntur incolli» pucrorum.]Quid eft? Notus cft.Et coralius qiii dcm alius cft albus: alius rubcus , & alius nigcr . 2\(.tr«nz.Frigidus cft in primo, ficcus in fccudo . 60 Operation-es et proprictatcs . Stypticus cft , Sc prohi'bct fluxum tanguinis , & cius cxllccatio aiiaioi: eft,quam. ipfius^^ [contraaiioj nam cius exnccaiio cft uchcmcns . Ftdnera, &ulcera. Abicindjt carncm additam. Aicmhra oiuli. Confortat ocu^ abftcrgcndo, & cxficcando humiditatcs intixas i n eo , & propric quod cft ablutum cx eo quod dt aduftuni,ct abitergit ucftigia ulcerum,ctctt
H B. befd , feu morgiaii.
Alia litera,vfqj ibi qutd eft, nacus eU .
c B.&fluxuiue cris langainis , & (iiperflu^ ila
«juocunque lo- .co ijaatne:obp
Part 114
4 B.flyptlciras,
$ B.aqisa. , B. ulceiibtts.
conuciiiciis lachrymis. Memhr.t anheUtus & pecto ris. Rcrincc ijputum fanguinisj <5c adiuuat ad expucndum,cr limilitcr nigcr, prxcipue quod cx coaduftumcfc ctablurum, ctcft cx mcdicinis contortantibus cor , ctconfcrcntibustrcmori andis. Me-mbranut/micnti . Bibitur cum ^ [mcllcjproptcr apoftcma fplcnis,ct cft uuiatiuum cius, Mcmbr.i expulftonls , Confcr(:^[apoit:cmatibus ] intcftinorum .
cum accto, ct rcfoluit iicntofitatcm , ctp^^^[,|. cat mcnftrua,ctextrahit fc*:'-!!^^^^"'^^^ Licpd^ buntur cx co. ?. ij. cum mcntaitro a i -
uocat linc nocumcnto,& cxtrahit _ j
phlcbotomiam iaphcnx , quoni
mouetfrigus matricis,& cius ii^''^^^!!-'^^!!'' frigus tclticuU.'L;67/e».'r.Confcrt ^'^'^^^^ ' j^qq^t forum paruorum , & eLUiicriacap| ^ ^^.^ii.
ni cilcbori , &c quod cx co eil e [ -^'^"^^f^^^l^i^ C' nans ad niiirrcdincm,
Dc ^ [ccpeaxlr. ]
quc in
tcrncitin dic una, & caditqi_ii;^^^^^|ace
dit,intplircncfim. Eius ucrot antuu^ ^^-^^^ tofitas citri, 6c ctiam acctum dc ^i"' ' if^^f lac afincJ^emwr^rio.Ponitur loco J^^ipiiui
ipfum cil dc acoro,5c quantum m^^' dc pipcrc.
b R 2;erumbec!, wcl zerumbad.
a B. picndfdeft;:r,reu oicndibideftar.
Ccpc azir quid cft ? Eft fi milis ccpc muris iii uirtutc,& faporc fiio , ctadminiftratur ioco ciuSjicd cft dcbilior co. A/cmhra cxpnlfionis . Sedat dolorcs matricis frigidos . Vcncna . Confcrt ucncnis, ct puncture fcorpionis , ct riitcle bibitum:et more cmplaftri fupcrpoiitu , quum mi-
fcctur cum hcubus. Permutatio . Quantum ip- , ^AoO}^^' •
fumcfti^ [dczcdoaria] ctduxtcrticipiius dc Cafeusquid eft? Caleusquan i^.,joni' gariophyllis. " [laclc, quandoquc cx lcro , & ctt ^ |^^|jiis>*
"De a [ cajlerco. ] Cap. 115.
, quandoqtnw l^>.^ > — , ^^.^a natur rccoda . J Natura . Rcccns c hu ' H
umidus in c [tcrtioj6c l'alitus ..dus, (S: iiccus in eo : in ^^q^^'^^^-"-' , 'cqiiiK , ?! ptcrcaquodinipfafunt nitroHtas ^,^cal'^ r langLiinc orimum 6c pars chotciic*. > r^^^^c^^ tasqu,;;dam. £/6f/io. Mciior el q
intcr iilum qui cxtcnditur,vt vilcu^^^^ bilcm:ambo cnim funt mali,«5c q'^i^ . fiporc. & dccliuis ad dulccdnicnv . a tcm,itquaii,s in lalc, qui i^ionf^^i^^' 0,niC'' ribus plurimum , 5c tacius cx j^tan^^,.. ett eis. i t fubtiliantia quidcm au^n pcn^^ti^^ litiamcius, quoniam ^i^^'^"^^^^^^^\^,-arui^^'^j' rc , 6c impcUunt cum, & caicus ^^|[^.^tco%, vcfcuntur fubtiliatiuis, "^^■^^^^^jlijsJ^fffrum, quiKvclcunturd [ {^^^^.^Micrfi^^^f, tloncs & prcprietates . In ipfo a ^^^,5^ ccns cU nutritiuus , 6c li^iPi^^^^^^^^^^jsci^^^f
abllcriuuis , munditicatuiu^ > 'falit^'^ *
bilcrtluus , mundificatiuus ^^.^jsiion ticitcholcricumhumorcm, <^ ^ ...(i-iH^^'
e B 5jres cerfa, \icUimilis cerse.
t bothor. d R.Alia ii;era.
tuschintcr vtrunquc. Aqua guat cancs , & nutritcos .
Caftorcumquid cft ) Efttcfticulusanimalis marini,quod lubmcrgitur, ct inucnitur par lii fpcnlum cx radicc una , ficut duo fcUa uaccina cxhccata,ct habct corticcm fubtilcm,qui quoli bcttadu frangitur. Elcitio. Hlcctumcx co clt quod duo tclticuli funthmul adh(j^rcntcs parcs:i liud ci 1 i m non ad u Itcratum clt,ct cius qui dcm adultcratio tit cx opoponaco,ct gummi conicclis cum ^ [olcoj ct pauco cal'torco,ct de ficcatur in uctica. Qui autcm laborat accipcrc hoc mcmbrumanimalis, oportct ut quado lin dit cutcm, quxcft liipra ipium , vtcxtrahat humiditatcmcum co,quod in ipi"ocontinctur,ct cft humiditas licut mcl , ct cxficcct cam iinud . X^atkra. Elt fubtilius,ct tbrtius omni quod calc-
facit,ctcxficcat,ctoportctutfitcaiidum inhnc nicditur poit ipliim mcl tcrtij vfqucadquartum,iiccum in iccundo.Cp^ > raLioncs propiictates . RcloiuitinfiAtioncm, ct quando ex eo linitur , calcfacir corpus , ct rcs c [gummoia,] qux clt in mcdio cius mordicatiua, cit uchcmcntis calcfactionis . Apo^hmata & -f pHHuid^ . Confcrt apoltcmatibus j [ calidis . ] Fiilnera etuUera . Confcrt vlccnbuspcrnitiofis . Jnftrimcnta iumturarHm.ContcYt ncruis,ct calcfa-
cit,ct confcrt trcmori,ct fpafnio humidOjCtal- corticcgranati,aoncc coiii'-*^^: laiiu*" cuzcz humido, ct itupori,ct paralyfi . Oi{e7nura 50 fpafmimi facici . Et cafcus qU'^^^^ ^^cC^^^^j^^J^ capitis. Confcrt obliuioni,ct lcthargix cum acc to ct olco ro(acco,ct fubcthctiam, ct ii tit cum febrc,tunc ii bioatur cum mcllc,ct pipcrc, confcrt,ct no nocct, ct ht cius potio cochlcarium : ct rcfoluit Ipccics fodcfrigid.i;,(Sc ucntofcE mo tc cmplaftri fupcrpoiitum ct uaporatum, ct co fcrt furditati frigidc , cc ncquccltaliquid magis iimatiuum vcntoiitati in aurc quam ipliim, qunmcx caitorco accipitur quantum citlcns
una,ctdiflbluitur inolconardinoctdiltillatur 60 (aUtorum , 6c fit exco in cam . Alembra anhditus & pc( toris . A ttraciio pcr narcsex iu(fumigationccius contxTtapeftcmatibnspulmonis, ct infirmitaribus cius . tJHembranutrimenti. Bibitur cum accto proptcc iinaultum, ct facit litim . Mmi ^raexpulfmiis . Dcletdolorcm vcntris pungitiuum bibitum
rclolu^^^f.^r ,
ncdici»^^' q.^'' :cunii^^^<^^' jino L,^|jiij
ticatiuis mclancholi?contcrtc<ccns cocla cum tanto vino quai
lummaj cafcorum cll: virtus j-^jj-iisi' tio. Bibcrcaquam cafci cum n^*^ j^nt^;
corticc granati,doncc conluu^'^^^^'^^^^^^ ' ' - -lcusqu^^^^^^^^^^^^^^^
cxrcnuat. Apoficmata & falitus prohibct apollcmaripl^V;^ ^,,, cera . V ctus bonus cll vlccribus n> ^^^^^p ri-bus, & rccens vulncribus \cin^^ prol^^ J/' Reccnscnim tbrtior etl in ^^'^^i^^0r f poilcmationcm coru pf?^^P^^^^;uS'^'i^\ii'^^' &acctofa:fyluctlris: & ^^^^^'^^'L.T^'^'*^!/ ptcr icabicm. Innrumentaiuncturafu _^ q^C w
tus cum oleo,avat cum aqua P^^ ! fur (jrf
riticm iundturarum , 6c cxtia
gvpfum finc impedimcnto , ^^^[liiit^^^^iif^^'', iuuamcnti. Alcmbra 01 nli. Ex aou ^^^^tt^gh fit cmplaftrum ophthalmia;.^ .^^^eTf / palpcbrx pcrcuiix. j Membraan^^ . ^.ot^ Quado coquitur in aqiiaA dai^i. ^^^^(11/
^W^iii? ^ ^S^^^^^^^-^ccns cft bonus ilo^ ? ^^^^ ^"^^^s ambigui- , ^'^locior ^^n"^'^ ^^^^s in^f ^ eos , & cft ?^ fcendit i 7 S^^^^^^cquam i^^^A vclocius de inac- ^'nuciio.l^J^^^^f^verocftminus nociua] fto^ ocii- Gcncrat 1 w /^*^^^^^ "^^"^ • ^^^»^^^^ exptdfwnis. f^^^huniS;,^^?''''"'"^^^^^' ^vcfica , &pro. f^^inibusnpL^!.^.^^/^'^^ comeditur cum
ctiaU^ iiii
t ^.^^^f ^i^olcra^^^^^^^A ^ ^^"^ ^^"'^ folucndo c- tur in mcdicinis cius Memhra oa^Confcrt pan S^iusproDf^kl^.' ^^a^iuuat ipftim abfterfio no, ct tcncbrofttati comcftum ,tE collyrio cx
fitf^ eiKi'
iuaf"* auf
iicli"^ itni^"
j ^ ^u^fjij^j. quKicm confcrt uiceri- lationcs iiepatis, & confortatipfum,& confor » ' ^ProhihTr^^*^^^^^^' ^ propric afla- »o tatftomactium , ct dcficcathumiditatcmeius, ^^^fiirilip ^'"^^'^ ^olutioncm . Etquandoquc . ^^--./ ...ir...... r>^„
5 "^i
Tra^catus fecundus.
2 8p
corruptam , & omncm ^ [faniofitatem] hu- f B.uitulentii .. morum corruptorum . Oleum vcro eius cft caUdum ualde, rcfohitiuum,- &Uqucfa-~ £tiuum . Decoratio . Ponitur fupcr pannum, 6c maculas lentiginolaf , <Sc cum accto cft conuenicns tpuftulc^ [lcni.]Vulnera , 6^ ulcera.EO: conneniens impctigini & vlccribus . JnHrumcn ta iun6lurarum . Olcum cinnamomi cft mirabile in trcmore. cMembra capitis . Confert corv2a; , 10 6c cius olcumgrauatcaput, & ipfum mundat caputattrahcndo humidiratcs cx co.et cft cx sil ma eorum,qux fcdantdolorcm auris, ctponi-
I bothor.
2;is iuuatiua Sr, f^f.j;!''^^^^^^ ' q^ia^ cx\^o admini-
^Jio , qui fitcx laclc caprarum , ^ai^^us c]uidcm confert uiceri-
Wtu^ig^^^^^^bctfoiutioncm '^i ^?'^ olco rnf ^ ^^'^^^^ ' fi^^ ^^'^ ^«-'O clyftcrc ^"^" ^^^^ccllanH.J^^^^'^ ^^^^ ' <^ confcrt furi^cnti ['"^^ ^'^"Suine.] ^;.«e...Dici > vencna ^-^^omino epithcma
cofado, ct Hqucfacit liumiditatcm groftam OCUH. Afembra anhelitus ct & peBo}'is.Ei\ [ lcnifi- h B.Ietificariuu catiuum]& confcrttufti, <Sc mundificatquod cft in pcdorc . hUmhra nutrimcnti . Apcrit oppi-. lationcs liepatis, & confortatipfum,& confor
/l^ .-.^^ „U _._ J ... I -• j •
^^mamomo.'] cap.
^,^*^'5n^^^^^ quidcft ?Notum cft:&eius ^ r""^^ nhroA- ^'^^^^^ ^^"^ aUquantula deeo eif i II • i^^ontana , grofta,brcuis , ^ Cnf T tl^tummflatum,frangibi: >']5cfno;; '^^^'^ decUnantcm admoiU^
r "^^^^^ eo fnX- ^^S? plana,paruiii nodofa: f^"^ viriHJ^ " ^^orem iiabcns Ucut cafia ii ^ ^ortcv o dcclinans,cuius cortex eft, >lon.odn''''^'''' • Etcftcxcisquorum ^^^^^^^^^^^^^^^ ''"'P^"^^ > ^ Propri^ fi tcra- 4« ' P^-etc ca JV^^^^^^^hi cum uino . Cinna^
d ^^^^^m mlH F''''^^' "1'^? nominatur cin^
DiIT^ odori. >; ^^'''^^- ^clius eft iUud quod iiiia^^^ation?;l^ ^^.cucumhabctfaporem fine ^n7 • Jnquir n -^^?»^ ^^^s cft purus,non com ^t^^^^^mS^^f WcUuscft nigmmc [ad ".^^^cmdccUnans,planum,
etconfcrthydropifi.cPJ^/rw/^m expulfmis. Confert doloribus matricum , & rcnum, & apoftcmatibus corum poftquam fran^^irur eius rcfolutio cum pauco olco,<5c ccra , ct\'itcllo oui,vt nonfuperfluat & indurct.ctipfumprouocat vnnam & meflrua,ct facitabortnm,ct cum cor dumcni confert hx-morrhoidibus . Eius vcro oleumconfcrtdoloribusmatricis quado fraii gitur cum oleo ctccra, ct Ij non, indurat vclieo mcntia fuc rcfolutionis vltra hoc,;qu6d co indigctur.Fe/?m. Confcrt rigori proprie cius o« lcum linitum. Vcnena. Confcrt moiliii ucrmiu iiencnoforum , ct fit cx co cmplaftrum cum mynha pundur^ fcorpionis . rermutatio. Loco ciusponitur cortcxcafiie Ugnex ftypticus,aut duplum ipfius dccubcbc .aut duplumcmscx hcabel.
Cercbrum . £lefiio . Mcliora corum funt rc« rcbra uolatilium, 6c proprie montanorum , 6c cxcercbris quadrupcdum, cercbrum arictis : dcinde uituli . I\Jatura . Frigidum eft & humid u m . Operationcs & proprietates . Gcnerat phlcgma , & humores groflbs . Memhra capitis . Cercbrum gallinarum confert fluxui languin is narium cx uclamine , & cercbrum camcli , ^^cp^^^^^Wro'^-^^'^^"^ ^^^^^^^^""^' planum, quum exficcatur , & bibitur cum accto uini , ^UaU^'^ ^alfcdo^lT^^^^ fiibtilcs , in quo sCit > ° confert epiicpfix . CMemhra nutrimenti . Ipfum Kla ^^■^nj>ihiil r^^^^'*^^"^^^ parua, ctno facit naufeam apud digeftionem fuam, 6c de- 6ch ^'^^uinr.. •^^^^bonitatequidemip '^^A ^^^tiatn. ""'''^'^^ ^dorcm pri^ter fuu
\ ^ invi-f "''^•^viaiuveroeit, inquo
" a ^^^1 con ^ ^ album ' \ frangibi
iS ^isea ^'^t^i cont,-^;^"''' -' aiDum^ [trangiDi
nojr.'' ^^nt tVn.^r^/^^^^^ cSnferuatur ^ii^f^^^^^iUtatn. ' ^^■'^P^^^contritionem , &
4if7^^m^c^^^i^^^ illoafllimaturquod %h ^ ^ptum X. ^^^^^^'^ fradumeius,eft ^^iti f ^fio o '''^' ' Calidum eft & fic-
P^^rcfacV ^^^'^^^^^^^^^^^"'^^P^ritiuum,rewonem, 6c omnemvirtutcm
'uitatur nr^a '^'Jntruionem , oc itu uencnoru .^^opotur ,lPi^!fJ"^-J,^'- ^"i^orum, comeduntur
lct appetitum . Et oportet quidcm , ut comcdatur cum feminibus . Qui autem poft cibum uomere uult, fumat ipfum fupcr cibum fuum , & cft tardx digcftionis ^ [inuolutum facicns ftomaclium.Jyl/ew/^m expulfionis. Lcnit vcntrcm: & ccrcbrum anatis eft ex medicinis apoftcmatum ani . Fenena. Ccrcbclla falubria funt in hauftu uencnorum,(5c morfibus animalium,quuni
b B.adhzrens ftoraacho licai linimeatum.
Crocus . EleBio . jMclior eft reccns boni coloris,fubtilis odoris, fupcr cuius pilos eft paululu albedinis,non plurinuih [groflUs]{anus non uc AVIC. T locitcr
i B.zafdran,
b B.rcpletus.
locitcr tingcns,non inuifcans c [ neqiic frangitur . ] Natum. Calidus cft in fecundo , ficcus in pri mo, Opemionesy & propnetates . Efl: (lypticus , rerolutiuus,maturatiuus,6c proptcr illud,quod in coclldc ftypticitatc ipfiiis ,glutinatiuus , & aB.apcriiiua . ^1^5 caliditas tcmpcrata efl:, [apcritiuus. ] Ga-
c t.neque cora
minutus feu ne qiie conBininui bilis in parrcs paruas*
nead fummumpcrueniatur. ^^^fX i^^^^f' quiscontcntus: ] quod ipfafitualdc^^^^^^j^jiu. ciiim minima eius in fcnlu, quum ^ A^jmamiditatcm,inflatur,& adh^rct pa'^^^'^'^^ apoftc chi , & inuolutionibus intcibnoriinj' . ^mfl itcntur,n}"^
mat,quare oportct,ut,quum j-pratiirlc infundatur,deindc ficcctur,& con ^^^^ ^^^. rcdificatioquidcmcius, & ^^?^^^^^ 'rn^f.
atho mclior, qiiain^ .
f bothor.
lcnus vero dixit, quod cius caliditas efl: fortior ftypticitatc iplius . Et cius olcum cfl: calcfadiuum . Alkanzi inquit: ipfe nunquam altcrat humorcm: immo conferuat cum fccundum equalitatcm.& rcdificatputrcfadum, <5c confcniatvilccra . Dccoratio. Potus ipfiuscolorem crficit^num. Apojicrmta y &-\ pnstuk. Rcfoluit^ofl:cm:ita , & linitur cxcocryfipila. Mem^ra cdpitis . Facitfoda, <5c ipfc nocct capiti, (5c bibitur cum rob ad cbrictatcm, ct cfl: facicns fomnum , ct obtcncbrans fcnfus . Quii cnim bibitur in vino, incbriat , ita ut ad [roonaj pcrducat, ctconfjrt apoflemati calido i n aiire . Membra oculi . iibflcrgit vifu m, ct prohibct fluxum ad ipfum , ct ualct ad pannu : talcofol. etfitex eo t collyrium ad varictatcm acquifitam in cgritudinibus . A^cniiraanbcHtus&pcfioris , Confortatcor,ct e(l ^ [lenificatiuus] ctodorat ipfum habcns plcurcfim,ct paticnsf phrc nefim ut dormiat,ctpropric ipfiusolcumietfa cit anhelitum facilem:et confortatinfirumeta anhclitus . {Jiiembranutrvmcnti . Iple facit nau^ fcam: et deijcit appetitu: proptcrea quod oppo
litusefl: acctofitati,qun;cil:inflomacho,cxqua tiumfacueuiv 'cx. Ljuuiiiw-—- ^^^q^q. cft appctitusjfed ipfc confortat ftomachum,pp eft in coloquintida, ^ ^""^pjf^,';'^, ' illudquodin ipfocftcxcaliditatc; etpreparatione,et ftypticitatc , et dixcrunt quidam quod crocuseft bonus fplcni . Metnbra expnlfionis . Excitat coitum , 6c prouocat urinam , & confcrt duritiei matricis, & eius conftridioni, 6c ulceribus fraudurcntisin ipfa, quum adminiftratur cum fauo,aut cum ^5 1 meduUa ] cum duplo
t s. thauna
i B.lftificatiuus t birfen.
tiie eft cum dragagatho mciior, S^^j^^ftitu' xo mi,quoniam i^ummi magis ^in^it L j(,/icncmj mcdicinx.ZV.tf/;r.i.Calidaclt . ^oiiip cainipfo. Alchindus ueroexiftima '^^vcr'' fa fit frigida & humida, & clong^J^"^^^^^^ tatc uchcmcntcr . Operatiories,ct propnt' ^f^^ folutiua,incifiua,attraa:iua cx lonyi i ius quidcmfolia uiridia ^'v^:'^^^'^ , l"!;^! ^^^^' guinis. Dccoratio . Fricatur llipcr ^%^^^^(o'(^i^^ phantiam. ApoficrnatA & t pusm^ ' ^^juraH^^^ ridia rcfoluunt apoftcmata, ^ ."^^Qion^-^ , , Mlrumcnta iuncturarnm . Confcrun ^ ^^^.l^H uorum,& iunclurarum, & fciaticc,
frisida:.^t[ p,,,.at cetebr;|;;j
■] Mcmhra capitis.i^^^t:^'' ^(^oW & decoquiturradixcius cumacct^ ' ritiif'
_^^_&coqii^f^^' tum in ipfacum cincrccalidoA ^"^^ t^..-
tur in olco,cft illud olcum ^«^^'^' ..ionfi^^l rcnsfonituiin aurc,&i^citcradica j^^^^^^^^^^ cmv f& quumcxtrahitiir ^dc
^.^quintida 6c implctiu' ^^J^^^^oS.^^
quitur fupcrcincrem,5c colUurur ^ „ fcrt dolori dcntium. ] iJHemhra arw ^ ^^^^^ m.Cafcrtcuacuatio fada pc^* f "^././/ff!,, ni ] anhclitusvchemcntcr . >f Radix cius confcrt hydropin,oc .^cif r&
tur ex ea os ad dolorcm dcntiuuv & proijcitur quod cft in ipla , '-)/_.^mii co'.
calidoA 5^^^^";!^ coii^'
ipfius de oleo . Quidam autcm dixcrunt,qu6d u dedcrunt ad^^ [proUxum] par-
1; B. Mia Htera, uuello o'ji. .- ,
ipluminpotu aeacrunt ad " [proUxum] pa^- .q h B. difficilcm. tum, 6c fattus cft partus ftatim . Vcncna . Dicitur quod tres aurei de ipfo mtcrficiunt Lxtificando. Termutatio . Similepondus ipfius dc cofto,6c quarta ponderiseius dc fpica , 6c pondus ipfius dc corticibus cafiae ligncx .
i B. handal.
b B.lenis.
De ^ [coloqmntida . ]
cho. Mcmbra expulfionis. SoUitionc -^^^pf; magroflum cx iunauris,6c «^^"^^iiciC 1^^. foluitctiamcholcram,6c coufc^-t ^ ^^j^ dx,Sc vcntofx ualde , 6c fortail^/^^^j^^ ^ ^ ! nem,6clupponitur,6c intcrficit^ta ^^^^f^^^ locitatc fui cxitus ex intcftiuis [^^^c^^^^^ nitin imDrdlionibus ] '^^^^ ^l^^^^Ls ^^^^^\t tudinclua,6c confcrt ^^^^'^^^^'^fA^^^^^^ vefici^,6cipfiusquidcmpotioht ^j^ny
xii.kirat.6copoitctvtcontcratub^.^^^j^,,a^;. cxtrahiturquodcftineius cou^^ ,tiiiii ,
riori--- K.^^uuis,^,.n
>ri partc,6c implctur rob de uui^^' ^ ) ^ i dulci,6c dimittitur dic 6c uoci ^^^^qiiCK
que pon itu r fuper cinerem ' ^^^^. Q^ji
calcfiat fatis,& datiir in potu- 'T j-jcit"' ligitiirviridi.s,rolaitfuperflue''\.^ intC'
Coloquintida quid eft ? Coloquintida aliacft mafculiis , 6c alia eft foemina . Mafculus
vcroeft villofus,6cf?n\inaeftlaxaalbab[faci^ n^mir viiiui>,iuilul lup»-^— lis. ] Electio . Qure ex ea cligcnda cft , eft aiba ue- fupcr flue,6c coturbat ita,ut forta» . jcr^ hcmentis albcdinis, ienis: qucccnim cxeaeft " ^n.iai r «.o
nigra,cftmala,6c duramalacft. i toportctquidem, utnon cxtrahatur, quum coUigitur , eius pulpa ex ucntrc ipfius: immo dimittatur in ip- Ib ficut cft , ipfa enim debilitatur fi fiai illud ,
6cncquecolligatur,dum non incipitincitri., ^ cxmcdicinismai^nisiuuan nitatcm mutari , 6c nonexpoliatur abeauiri- " . . ^ -
6c datur ad potandum cum f%enf^^jli0^' de dragagatho,6c ex fingulan u^ -mit diccm fuam folam fortafle inteiu .^^^5 ^iyit nich,6c ex fcminciuo,6ccortice h ^pcry vnus,6c radix eius confcrc
ditas integre , & fi non , tunc ipfaeft nocens , 6c maia . t dixeruntquidam,oportct, vtalie, netur cortcx , 6c fcmcn cius . Et quum non cft fupcr arborcm ,nificoloquintidauna,cftpcr, nitiofa . Et mafculus quidcm uiUofus fortior cft fannina iaxa. i t oportct ut in cius contritio
fcorpionis . Et quidam iam ll^^l^loi^^^ ' V
icorpionis. ii,tquiaam v .^ioi'^ fF/ Arabum dedit in potu,que icoM^^^^^,^jii5^^/
tuor locis pupugerant. cx ^^, i^'^\y^ tim, 6c fimilitcrconfert cpit^^^^^^^ik^f ■ ca. ^ [ Termutatio . Lcco cius '&]'^^^^^c ^ dixerunt triplumcius de cucu p ^ dicitur faniculumficcum iii
dtu* lodiP
Bftrc ^ ^ fortius autn n ^^"^'^^^«^«tuin, quod prxbct cft . X'£' nequp,.a . , /'^^-nto tabamm, ct magis folidu : ^iniuisfiguiis^t [ ] ?^P^Q5hunV?'''^'''^^ pulmoncm, ct quod
itci' b-fl^'
Part 115
olli"' j.iiiif.
> ^^'^^if'' Af^"^ albu,aliud rubcu , ^mi^rjl?^^^^^'tutt horobOEtham
"^i ^velie ' f mdius,6c digcftibilius,]
^^°^2m dVm V '^'^^^^^^^ionis,& eft^ cit opcra.- ^^^'ifuindnn i^ - ii^potcntia. Vcrum nutri- ?^ftns.ivr A ^^'^^'lius nutrimcntofvU
^ie^are^. 1 ^S^^*^"^ ^^ft tortiLis.O/;emrio«ej(jr ;)ro ^^'''^incifio^. "^^'"^^^^"^' lcnitiua,& in ip
Tra6latus fecundus.
?^P^«^4umH '''^''f' pulmoncm, ct quod
. ^«-Abfte;] 7,:'^"^^^^eoficannc^ ^DecoL ^''"^^'^^^initJmt'^^'^'''^^^' <^^l^i-cm cft^cit bo,
j v^isaDoao . ^ '"-ii-^i^us^cauc ^'•''^'^'yuLT!^^^^^^ ^"'^t <^^x^'isin glan-
^•ctiDfincr ^^^^' «lcumconfcrt nnpc ■rofis o ' '^."^'^^^^^'i^^s frauduicntis, ct
'tidn f "'"■'^'^^^^«^^ mncturamm.^o ciidc i ' ^''^^^^ • Confcrt t pu "•'''^fi molan-, ^^^'^^' ctconfcrtcius infulio f^^caUdic V^^'^^ ^^^crt apoftcmatibus gin- ^^^^i'ibus 7/^f^^>^f ^Poitcmatibus,quc lunt ^^^voccni '^^/'^"'^^^'^'^^'^l^f^t^s&fcaons. Clarifi-. 3o ^^^^ua k- J^^^^^'^*^ puimonemmclius quam L ^^^^cetcvT^^^^^^^^^^fi^^^f^^eo forbitio- S ^^^^sdecoain ^^'^^^^^^^'^^'CAicmbranutrimcntl ?''^^«c Dron'-^^ cft liydropifi,et ideritia:, & ^PPilatione,l''^ ^^od eft utt orobus,& nigru L>^^cdatn &fplcnis.& oportctutci
1 ^^'Pfiiis i,^"*^'!"'^ Principiocibi, ncquc DecVa ™" '^^*i'0 cius . Mmbra. ex- <i '■aiibm r„ "'P'' ^'"^■iSit lapidcm in vcfi S hi;?'P'o-ct to ,? ° '^" amygdalino, ct rapha- 4« : S h >''n.cteftr, Cq"odcxipfocft,]cxtra- ,>tiUcr ;cIh7; "'='''^'« vlccribus ucficc . ct ve-
K w'"'<:umif„^S^^'^''"""'n fortitcrquando l^' « "''^Ppilat m "^"°'"'" '«it naturam,cta- >o<lcft;''?'?« ^cium, ct propric nigrum ,
diu"'' ^^iunus ^ccto,et aliquis ex co cb
in ^^"^m^injlfi ■'^^^^"r fupcr ipfum pcr me
C^^oaion. ^^^^antix, qux fcparantur 'Ctaif/.?^'^^^^ unacft lalfa , ctlenit
»iam "^'Ctahe;^ a V''^ ^^^^^^ ^^^^^ ' ^^^^"^^ iiun, aoin ipfoeft inflatiua,ctexcitat
^lle potL'^'^'''^ 'U' &pccum pmno gradu, efi '^'^dum ut ^'^cr.^^ColUcrnperate call
^«f , quodfcmirc et Gal.ui^ 1^% S^^i codic T^-^ '^^^^«W2 efie et modice humidU, ^^riifl^^^orin^^^ ^^^^^^ Locusuero J-Jip.
' ^^"^'^cf pl ^'^^di^ta.CiccralbHm peraU ^^^^mei^citur,etal4t.£talitmdcrn
carnofum in ipfo.per urinm uerb eijcltur dulccpcraluum autem fecedit falfuginofum.
*J)e^[columbis."\ Cap. 122. aB,.hamapa.
Columbx quid funt?In pullis, qui volarcnS pofluntjcft caliditas ct humiditas fupcrflua,fcd ilia; qua: volant , funtlcuiorcs , ct oua corum funt calida uaidc . Opcrationes, et proprictates . In puUis cltgroflitudo proptcr huniiditatcm lupcrfluam . Mcmbra capitis Sanguis columba; abfcindit fluxum fanguinis narium, qui cft ex vclamine ccrebri . Alcmbra nutrimenti . Volantcsfunt lcuioris digcftionis , ct mclioiis humorisquam pulli , ctoportct quidcm ut calcfadi comcdanteoscumacrefta, ctcorian droj ctmcduliacitruli , ctciusouafunt mali faporis.
7)6 a [ camphora.] Cap. 1 3 ^
CAmphora quid cft ? Caniphor x fpecics funt'> [alkanfuri , ctariagie, dcindcalczeid,ct alcfcck:;]ct eft illa qua: cft pcrmifia cu ligno fuo , ctcx eo quod fublimarum cft cx lignocius. Qu^idamautcmdixerunt, quodeft arbor magna facicnsvmbram*^ [hominibus , cui leopardi adha:rcnt, non crgo ] pcrucnitur ad cam.nifi in tcmporc noto anni, ct cft fpongiofa 1 [marina.] hoc elt fccundum quod cxiftimauerunt quidam . Lignumvcrocius iam multotics vidimus : ct cft rignum album,fiaiigibilclcuCjincuius'* [ ramis] quandoquecon rinctur aliquid dc veftigijs camphor^ . Natura. Elr frigida ct ficca in tcrtio . "Decoratio. Accckrare facit caniticm vfus cius . Apo^lemata et t fuTtuU . Prohibct apoftcmata calida . Membra capitis. Prohibet cum accto fluxum fanguinis cx naribns : aut cumcxprcflionc dadylorum immaturorum , aut cum aqua niyrti aut aqua albcdarungi,& confert fodacalida: . Febres. Facit vigilias,&: confortat fcnfus calefadorum,^: eonfcrt t aphthis vchcmcntcr.yl/m/;m oculi.Co ^ ' fcrtmcdicinis ophthalmixcalidx. Membra expulfwnis. Abfcinditcoitum,6c gcnerat lapidcm r-cnum,& vcficxA conftringitfluxum uentris cholcricum.
Caphuram frigidam efie fcribit & ficcam tertijordi' niSyquod & Auerr. 5 . Coli Huius tamcn contrarium §iatuendum uidetur ex gal. ? . de temperamen. & 4. de vfu part.ubi cnMaeffe fcribityet]quA facileinfiammantur.tale ucrb effc caphuram fitis eH notum. Notat hic authcr, caphuram yigilias faccre . Jz/uius tamcn contrarium collige ex €ode?njlih. j . uLi eam medicamentis ad fomnum conciliandum admifet,
De a [ camfpytheos . ] Cap. r ^ 4 •
: Cam^pithysquidcft?Stipites,&florcs rubei dccliucs ad nigrcdincm,&: uiridcslijbtiles, ct ciusflos cftamari laporis cumftypticitatcpau ca,& cius b [acrimoniajc ft minoramaritudinc, b B.acuitj & cius fclia funthcibalia,iubtilia,inccdcntia fu pcr tci:rani,& liint fimiliafclijs albchar:ueiiita AVIC. T 2 men
a B.th ifar.
b B.AIia Iti-n
c B.tnultiru 'ini animalimn val* de nurnsrofaf fub qua qaidS vnibr.i cofiieuervnt habic.^re al neniur, fcu alne mer & non. d B Ali.i litera. limilrs arbori tparitim.T,Sc. e B cci caaiiaiii-
t borhor .
cap.5>. cap.f.
Fen T. Traft.s, cap.za.
a B. cliamsfTrus leu kemi.li hus .
mcn funt rubtiliora,3c molliora, ct maiorii flo rum quam ipfajCt cius florcs sutcin- mi..NatiiriU Calidus efl: in fccundojflccus in tertio. Operatwnes et proprletates, Efl appctitiuus , abllcrfiuus , oc eius abflerfio in meoris intcrioribus cft maior calefadioneipfiusA in ipfocft virtus fblutiua. Aposternata&^ puHuU. Ponitur fupcr duritics , 6c proprieduritiem mammiliarum, proliibet inccnfioncm formicje. Fidnera etuicera. Cen folidat vulnera cu mcilc fado cmplaftro cx co , 6c vlccra putrida. Inftrumenta 'nm&urarur/!. C6fcn fciaticx , 6c proprie quando bibitur cum aqua mcllis.Et dixcrunt quidam,qu6d quando bibitur cum liydromcllc xldicbus fanat iciaticam, & rcfoluit duriticmpodagrx:yT/c'W;;r.z nidrimentu Aperit oppilationcs liepatis , & cius xgritudines,& fplcnis, 6c confcrtideritia: nigre quum bibittu-fcptcm diebus continuis. McmLraexpuU fi.ms. Apcritoppilationcsmatricis,6c prouocat
plurimum adminiftratur radix,& cft ^atura. Eft calidum & ficcum in «^^"^^"^^y^. H nicns ad quartum. Operatwnes '^(0^^ abftcrfuium , mundificatiuum, vlcc |p. b [acrc l mordicatiuum,cxcitans '^^'^ ^^^0. cidit plilcgma, & cholcram nigrani • i^jii.,) Abftcrgitaibaras,6c morpiieam, gram. Apo^lemata & t pujinU • Conrt ^ Membra capitis . Facit fternutatioiicn » ^^^^^^ 10 fumma mcdicinarum niundificatin _ ^ac & abltergc
proprietatibus cius cft rcfolutio ^"^^.''^Lof cx naribus,<Sc confcrtalclialcm ^'^Pf^^ lationcs colatorijs fortitcr. ^^^//^^^^ [. ^^fplc' Facit uomere fortitcr, & loUut dun ^^^^^. ms.Membraexpulftonis . Eft folntiuUiTi,F^^^en' tiuimivrine: & fi^PP^";^^;.^*''^ P/^^^pidcni-'?^'
ftrua:6c cxtraliitfoetum:& trangitlapi'
mutaiw . Loco cius in vomitu P^»^^"^ 'on^i^' 1^1 vrinam <$c mcniLi ua, ^ rcmouet ditficuitatcm 20 niica ciufdcm pondcris cum tertiai r •
t%. aucafton , uel fecundum aliam lueratn acufiuin.
cius,& prohibct dolorcs rcnum, <5c fupponitur cum mcilc , 6c mundificat matricem, 6c quando cx duobus aurcis dc co cum ficubu ;,aur mcl lc fiunr colly ria,deponit plilegma luriicicnter . re»e7z.i.Confcrtnocumcnto vcncni nominati« [ofifton.] Permutatlo. Loco cius ponit/iir medie tasponderisdefifclcos C>c quartapondcris ipfius de cafia lienca.
ris dcpipere.
De 3 [cuhcbis.]
uel krmadtius.
De ^ [ Chamxdryos.] Cap.
CliamsEdrysquidcft? Stipitcs,6c foliafrangi b B.bafiliconis groflitudine^ [myrti ] 6c maiorcs ad vi
riditarem decliucs. Ft licrba cius nominatur apud grxco>> qucrcus tcrrc,quoniam liabct folia parua fimilia folijs qucrcus, amara , 6c cuis radix declinatad purpurcitatcm. £le6lio. Oportet vt colligatur dum liabct femcn. T^latura . Inquit Galenus cft calidus 6c ficcus in tertio , eius tamcncalefadio fortioreft deficcationc ipfius. Operationes et proprietates.Eil aperitiims,incifiuus, fubtiliatiuLis , 6c in ipfocft calefadio corporum . Fdnerajet ulcera. Confcrt cum mcllc ulcc ribus 2i{-)ti<\v\is.Injirumenta iunctur.mtm . Quando , quod cx co rccens eft, bibitur , aut cius dccoftio , confcrtcontritionilaccrtorum , 6c cius fyrupus confert fpafmo , 6c quanto piusantiquatur , cft mclior. yt/r///iVaoaWi . Fiuntcx co piluln;,&: cxficcantur, 6c aciminiftrantur in ul ceribus oculi,6c fimilitcr cius dcco^^liio in olco: aut quod cx co tritum eft , confcrt fiftulis lachrymalium. Membra anhditMs et pecloris . Confcrt tufliantique. Memhranutrmemi . Detumefcerc {:\cit grofliricm ipJcnis , 6c confcrt idcritix nigre,6c habct fyrupum , qui confert malitix digcftionis ualdc,6c quanto magis antiquatur,cft mclior,6c confcrt principiohydropifis. OHemhrn expulfionis . Prouocat urinam , 6c men-
Cubebc quid eft? Hus virtus cft^l^^^^mitf vcruntamen elt fubtiIior.2\[;,i?«^^dam i n ipih eft cum caliditate vn't"s ^^iic tiua lS: eft verc calida 6c ficca pctL^^" ?M ad icQmXLimxv.Operationes&prop^^^^^^^^
ritiua,fubtilis, ad acuitatcmdecUni • ^j^ati'^' pcrucnitad hoc vt loco cinnamomi K -ais Vtdnera & ylccra . Eft bona vlccribnSF ^po^^' mcmbris 6c gingiuis . Mmbritcapit-^i^^! t aphthis putridis in orc. McrnoU^^ oC^r Boris . Quandotcnetur in ore,claiit joC CHcmbranutrimenti.Ei\ fortis in ^Pt^^^i^ . M^^^ pilationesiuhepate. Membra ^-^'^[.j^or^'^^' n' dificat vrina:vias, 6c prouocatar ^ip^ cxtrahit lapidcm renum, & ^ ^ntiK^^'^ tummafticantiseam, dclc^t^t c
titur . ]
1>e 3 lcufiute.'}
e B. fjcit defce d.re.
Cufcute quid cft?Rcs inuoUita ^^^o^^t^K 6c arborcm fimilis villis Mcchi)S; '^^j^^^jn.^ jJ foliaj fcd habct f lorcm paruum ^o^^ 50 funtamaritudo,Sci^ [ iHTticitaSji^J:^^^/"^'^' fo magis vincit:cft fubilantia am ^ .^^^j^ calidum parumpcr in principi^ V j^^t»cnj|
infinefccundi,quamiiisip^"^^^ .^^0$. tutescontrarias.OperifioriesctfJ^^pf'- fa ^ dificatimim , Sc cxtrahitfnpcriini^- j-.^ cxvcnis, 6c grauatin ftomacho c^^ ^jn' ftypticiratcm : 6c mundificat ^^^'^^cil^y fupertluitates,que iuntin eis ^^^^ i^0i)r^ Y bnficans fuperf luitatcs fubtilcs. cy ^ . . p
ftrua,6c Tcxtrahit] foetum. Fcnena. Fit cx co cni menti. Conforrat ftomachum P^^f,,^^ac<
plaftrum morfibus vermium vcncnoforu. Termutatio. Loco cius ponuntur folia cupatorij, 6c fcolopcndria^.
a B. chundes , fea kaades.
eo frixum eft;6c quando bibitnt dat fingultum , 6: apcritoppi 6cftomachi , 6c confortarca mirabilis ad icteritiam:
De^[cundes.] Cap. Cundcs {.i.ftruthlum) qiiid cft?Dchocquidcm
de eo cft fylucftrc quum ^^^^%%VLt tur fuper uinum , fortem emc ^ chum dcbilem. Mmbu exfuif'^\iii^'
vcntris foetiis , pro- "^'n^t men?"" ^ prouocat uri-
iy C;«,&quod lPf°"!5W'& retinctflux.imfangui S £«CnL^?° fi-«»'"'=ft.c°ftH..git,ac' [mu ieni-tr ^ ' abiei-
Traclatiis fccundus.
^^quis iemen eiiis^ aqua ipfms .
IV b >^^ftrisitaq„e c > ''''^'■'•■'* ^''"'* do'"'--lHc-r..
'•■ ^fylucftn3' L»""i>onia] fortiorcft.Et wo-l* 'i'n«icftfi,|,:Kr"<'.ft 'P'-'cicsquedam, cuii.s
^ '^'''■^«m fa '^,''? l'ci ficum forti.i,s [^^•.''"'^^''«"min 1 [tcrtio.ficcuii in
atu'' iisi»
■ « ^ ''«ficumpftf ™-6 cft 'lii^ri coloris L' '°<^''iilucl,a„L '••'"'°-] Nabadiiumvc
?'"'•««;& K^Pcllit uen So*i,, '"'r'o cftindlio, & cx-
fi«"r facicsT,° '^>'Pticitas. or.fio . Qii.-i rp''^''c.'.s V ■uj'f ' 'Pfius,clarificat cam K, .^''''^'laiiaii, n *'^'-''-'P"° ciuscum menfii
^'''tolcr i; r"'*^'''i^''''ftrat'.tcum ec- S"n'cft.c.'ilk '*''»^/abarum liipcr apoftc- ^'•^«W ;''"'^^'^«'"°lco,aut olco& jo Q .'"^^'"cft c a,"''''? • Confolidat vulucra pro 5"^.iico '^'"sfcTien cft fimilc fcmini l.lii
ji, imr,ln,r7^""-'" c't nmuc lcmini lili) dn^"ntcrM-,?. "'''P«""''icra. LMcmbnt capi «^'^'-•'itumov''^''" "'''""''" accto, & fit otTH-"'»m Et ff '''^^«'"cindit fluxum lamjui, ^"''irum ,„ „ ''"^'' ^""'" cx co intron^itti fa?''^«''r,& n,:,"'''''-'^^'™^'^'' ""''^- Qu?ii''«quc ftr^^-^gu&T^^^^^^-^^^^l^^.&^cftilhur ct>.S,^^^'''P,"«as,,latum ftngu,ni- «c t7f'* dci lu'^'^-' ciu.-.ndoquc ,mfticatur , tj, *^'.«c.,no^^^^^^^^^ P-"t"'" fupcrfcab.cm. 'tt ' k"^'^ fu cTk ^';^'^"^a'it.P' ohibct adhe «'^''^'■•mi^i"'-"'^'^''.^''''^-'-^''^ 'ot,,!^"^«iaDc,,?i, 'i°'ni"aturgrcce fumus O''' ocii&^^^ w cauterijs cnulfionis pi tor, f*«n5 o„ ," nalcitur. CMembnmbc-
4d-^''«ca,.hc, ''''''''''"''•«'^'ihel ^Oc!,l"^^°'co fiuf'^*'''' /luniinutra
tiircum accto mixitus: ita Ltiouis , 6c trcmori
^^u:;'.^^^^^^^^ AdmmiHra: jo
^^^apoftematatclliculi: & qua
^-^i^idcmT '^''^^ fabarum : &
PUn •'^^i Vrin'; ^^^P'^^ rylueftrc,6c confcrt ^4i^?^"^^^o ven^'^ ''^^^^"i fanguinisA' dolo • imnn "^^^^^'^^^oni^Scfuccus^
f^f- Eth^^^^iium?' Nabathium foluit ucn^ ^na^^^^ba r> ^^^^-o no foluit.immo ftrin- Svc;''^^.Datm P^O"ocatcholcram in ^'i^m vc ' ? P^^^^>cum umo ad mor
'^^«^^Uff r""^/"^^^^ ^ propric/yiue '^ininnlcieminililij.
Cap, 140,
'"^i^Proxinium difpofltionib.
anifi. A^^rw.i.Calidunicfl 5c ficcum in fccundo. Operationes & proprietatcs. r-xpcliit ucntofitatcs,&: cxficcat;6c n5 cft in fublimationc cymini. Afem bra anhelitm & pedoris . Confcrttrcmori cordis. Memhra expulfioms. Eft bonuni vcrmibus,intcrficit cnim cos.
A ^y^O r AT 10 7\IE S.
Caron calidum&ficcumputat fecundo gradu. Cal.-j. fmp.& Paul.li.S.ad tertiim feregradum protendi aflerunt.At Auerr.yColl. in tcrtio abfolute ordine repofuit.
Dei[ capparc. ] Cap. 1 4 t .
Apparis quid cft?Eft frudus, & habct radij ccm,6chabctfrudum,aliuqui cft ficj, ut cucumis non capparis,(3c cft ^ [acris,] calidus, qui ponitur in mufto,& confcruat ipfumabcbullitioc ficut fynapis , 6c cius radix cft amarac [acris:]6c quxdam Ipccicscius cft'^ [culzumita facicns in orct puftulas uiquc ad tcrminu,quo vcficctur,6c apoircmatgingiuam. Eleflio. luuan tius quod in ipfa cftjiiiu corticcs radicis cius . Natura . Gcncrata in tcrra calida, cft calidior ^ calortotius , 6c cius ficcitas cft in fccundo. Opcrationcs & propriet.ttes .■ fft relbkuiua, apcritiua,ct abitcrfiua, 6c ipfius rad ix cft incifiua,fti':>limatiua,mundificatiua,apcritiua i/i cuius corticc fimt amaritudo,6c-* [acrimonia] ct ftypticitas,ct nutrimcntum fruduscius cltparuum,prxcipucquLmi falitur, 6c quod cx cacft humidum cft magis nutritiuum , quam quod ficcum cft. Apoflemata & t pu^iuU . Eius radix rc foluit (crophulas , ct duritics,6c admifccatur ei quod frangitvirtutemeius:6c foliacius iain cx pcrta funt ad illud. Fulncra & ylcera. Corticcs ra dicis cius ponuntur fupcr fraudulcnta, 6c Ibr- (hidTi. Inshumentaiun&urarum. Corticcs radiciseius confcrunt fciaticcE,6c doloribus ancha- , 5c quandoquc fit dyftcrc cx ilicco cius,ct confert ci valdc,6c confcrt paralyfi,6c ftupori,et ftringit mcmbra proptcr ltypticitatcm,q ux cft in ip fa,ctfimilitcr confcrtattrition i accidcnti in ca pitibus laccrtorum, ct in mcdiocorum.cj^/t-wbra capitis.ComQcs radicis cius mafticate cxtrahunthumiditatcm a capitc:ct fcdant dolorcm frigidumin coicteiusfuccusdeftillatur inaurem,proptcr vcrmcs ipfius . Et quandoque ^ t [ ]ftringitur cortex radiciseius
ciim dcntc 5 [iblo] ct confcrr,et proprie quum eft humida:autfoliacius, ctrimilitcr collutio oris cuni accto, in quo dccoqmtin; aut uino , autquaudoque cumaccto,ctquandoque cum vino. A/embraanbr/itus &pectoris. Confcn quod cxco falitumcft paticntibusafthma. CAiemhrd mtrimenti. Ipla cftrcs magis confcrcns /pJcni,& duriticieius bibita:6c morcemplaftri fupcrpofita CLim farina hordei,ct fimilibus , cr proprie cortcx radicis cius.Et muJtoties cuacuatcx IpJc nc matcriam groftam,melanchoUcam.6c fuccc ditci fmitas.LMenjbra expu/fionis .Solutionccdu cithumorcm crudum , groflimi, ctprouocat nienftrua,6c intcrficit fcrpcntcs,6c ucrmcs in in tcftinis.Etconfcrt hx-morrhoidibus.Et augme tat coitum. Et quod cx ca falitum cft, ante cibu lunv tuni 1 oJuit.;??/^^.?.Efr rhcriaca.
AVIC T 3 Dr
a lS.kibar.
b B.acacdt.
c B acata.
d B.chulz?rnj,i.
regionis mahs
a B. acuic:s.
t bothor .
f t i.mordctur fcu.
g B.tiololb.
2 9 4 Liber fecundus •
/B-karumb. De^[cmle,l ' C^/;. 142. no^nifi fitproptcr rubftantiam Tubti^^^^^^^
pcrmiframeijCiiius fcparatioaDeoi ^ ^^^p.
b B. Alialiecra. Caulis2y;^/ttm> [Corpusjhumid ius cH: folijs, Hunaimquidcm dixitctiam,qi-Jocl '^0'
Albu ipforum. ^ fyiucflris calidior cll & ficcior, & iplc totus uct frigus a coriandro contradiceiia .^5
cft calidus in primo,ficcus in fccundo. J t cau- go autcm dico,^ tcftificati funt ^^^'^ ^^^^^, fri-
lis quidem alius cfl: domcfticus : & alius fyluc- llufus, ct Archigcncs,ctalij ^'^^^r^^miiluit»/"^
,. ,. ftris,& alius marinus,& alius caulis aquc.Sylue gidum clt in fine primi uiqucad ' ^^^^^^^iq.
calidiGr! ftrisvcroeft amarior,6c ' [ acutior ,] & rcmo^ cumin fecLido,ctapud filiii^^y ^^^r^^a co!ii^^ * %
tior ab hoc vt fit cibus. Et dccodio quidcm ra- Apud mc vcro ficcum cft dcclman^^^.^^^^p J
t .i. vulgatus dicis caulis cu aqua granatorum cft bona.t Ca 10 tcmparuam. Scd Galenusin toto ^ ^^j^ftpro-
cauHs . nabit proitcrca eft groifi nutrimcti, ingroflans tioncm ad caliditatcm.ct toriitan 1 ^^j-^im.
lu j fanguinem.quum nondiflbluitur:6c inMat vf- ptcr fubftantiam in ipib fubtilcm,q^^^^jj^o,i,i!
d B.aithcnduc. ^^^^^ partes ^TurculxJ 5c latciis:& facit dolo tur,ctnon rcmanet quumbibitui,^L^^ ^.^^^1^' J
rofum corpus,&: non cft mutabilis ficut ucnto proptcr c^d oportct , ut fit "^^'^^.^^''^ .s^yjf^''^!
fas. Operationcs & proprietates. Eit maturatiiiusje lus intcrficicns cum infiigidatioi ppor,c
nificatiuus,dcficcatiuu5 propric quando dcco- & proprictatcs, Jn ipfo cit ftypticita ; ^.^^.^^jiipUi
quitur,& cft^unditur ab co aqua prima.Et cinis fuccus cius cum ladc fcdat ^^^^'^^^^^jifertap^ t=
quidcm ftipitum cius cft fortis cxficcationis , fationcm. ApoTtemata,& t T^^^ \ ^{^ , et ,
6c habet proprictatcm in fcdatione dolor um , Itcmatibus calidis cum accto,ct ce
Part 116
6c cius nutrimentum cft paruum,(Sc humidius »0 rof ct cum mcUe et olco d [ }?^[^^^[xi,^\it^ ^*^.
nu.trimcnto lcntium,& fanguisciuscft malus. ignispcrfici.Jttcum farinatab^Ji ^^'^^^pern^
Qu um ergo coquitur cum carnc pingui & gal- co,aut farina ciccris,fcrophulis,q^'^^^^yni
t bothor. linis , nt bonus parum . u4poHemata & t punuU . fcctur cum cis fuccus cius.Inquit^
Svliicftris,& marinus, & domcfticus maturant foluat fcrophuJas, quomodo crg pi-opt?'f
plilcbothomationcs & durit ics. ndneray & uLe- J tpoflibilc quidcm eft ut d icatui ^ jpfod
ra. Confolidat,& prohibct ambulationcm frau fius proprictatcm [ ct J quoniaii ^^^j^j^etf
«fB.cinis eius. aulc,ntis,ct ponitur t [ ] cum aibumi- fubftantia fubtilis,profundans,pciT.^^^^j^frif
ne oui fuper aduftioncm./»/Zr«we7ir^i iunBurarnm^ fundatur, ct non profundatur lu jj^itini^'^^
Confcrttrcmori, ctquandoqucponiturcum da,fcd quando bibitur,rcfoUutLU .^jj-iion^^
foenngrcco fupcrpodagram" ctcmbrocatur citcisetiTmanctagcns frigidum^^^^
f AV iw dccoaiociusfupcr dolorcsiudurarum. Alcm natcx cryfipila,nifi quod inlngi'- phlcgi
& conf" ebrie bra capitis. ^ [ Eius dccodio & ipfius fcmcn rctar pcrmiftum humori mclacholico, ^^^^a
taii ex vino. dant cbrictatem,6c confcrt furfuribiis,] 6c qua tico. Memi^ra l apitis.Contcn vcr ^pilcr
do cum fucco cius fit caputpurgium , purgat pore cholcrico,aut pblcgmatico. ^^^njcri^
caput:6c exproprictatibuseiusfitcxficcatiolin cxhoc,ctcius ptopnctascltp ^^^^.jjiC^^
gua:.,& facit fomnum.^mt/r<i «/i. Obtcncbrat porcm a capitc,ct proptcr hoc ^^^chi^^^ilji-
t alcolol. vifi,ni,hoc tamcn quod ponitur in t coUyrijs . paticntis cpilepfiam cx \ aporc ito ^^.^^ifcctl
Mcrnbra anhelitus & peftoris. Fitgargarifmus ctim titudo cius humidi,ct cius [^^^^'■f^Q^w^^^'^^. U
fucco cius: aut decodione ipfius cum olco fc- fum. Et qtiod humidum ^^^'^^^j^, Bt P.^Jj cO'
lus ftomacho ct cius fuccus cum uino dc paf- fcrt t aphrhis . Membra ^'^^^'•^ M^J^tus ^^'^^^ V
, AHalitpra. fis confcrt fplcni, ^t ideritix^ctcius ^ [ canna ] tatcm vifiis,ct fuccuscius dcUiUa ^^^^^^111
flbum feufub- efttardaidigcftionis. Mcmhra expulfionis .Wouo fationcmin oculo:ct proprie^u ,^^.^111)^^^^
flitia ipfms me ^at vrinam ct mcftrua, ct eius fcmcn cum aqua ris : ct quando cx foli)s eitis nt ^"^Xw^ .
duilarisjqug eft iLipinorum intcrftcit vcrmcSjCt cius flos prouo hibct fluxum matcrierumadoc •^co^^^^j^y
lamino,ct confcrt pra^focationi,ct comcftio c- '^" .prohibct fluxum fanguinis ^"^^'^"^^^^ jiiiini^^^ip : ius clarificat uoccm . OHtmbra nutrimenti. Eft ma zatio ficci, ct coUutio oris cx ^^^^^..iC^^^^A-
h t B.Mialitc ra.aut flos eius.
cat mcn ftrua eti^iii. Qutim crgo luppon itur et anhelittM & pecloris . Con fert ^^'^^^ /
ipfCjCt fucctiseius cum farina fceilem, t [ lido,ctpotantur cx co ^ij. cun^ ji^e0^%]i
] intcrficit foctum, ct quando fupponi- rictis,ct rctiriet fputum j^fort3^*\c(?'
tur cius fcmen poft coitum,corrumpit fpcrma ri^^nti . Eft tarde digcftionis,ct ^^^^^iC^^^^Ji'
et cinis radicis cius frangit iapidcm. Et caulis , clium calcfadum,ct quod dcco ^jip^^^YjifJ
qui eft marintis,dcclinat ad falfcdincmct ama- prohibct vomitum . Et ^ic^^^^^-^j^^uiH^^LcV^
xittidincm , proptcr illud cigo lenit naturam . dat crucluationcm acidam poii^ ^ ^o^^ qq^
ct foluit groprie cum carnc pingui,ct folia c- eft,tunc facit iilud propterea Jiftoni^ 'J
ius funt ficut folia ariftolochix, qua: cx una ra porem ct motum cius. Menibra- ^■^^j.^icif^j^jc^'
dice oritu r . mena . Eius fuccus cum uino con ftringit fcmcn eitis tor rcfa^lum? (ctf^^^P
fert morfibus , et eft conferens morfui canis mcn cius cum rob folutione ccn ^^^^. j
rabiofi . Et coriandrum quidem humiduu ^^i^ .
ct olco confcrt apoftcmatibus c qwO^
t i.Kuibara, 'jye^ lcoriandro.] Cap. 143. rum.Etquod cxeohumidumcl^^.^iii^P^^^^
feu Kunbara. ' cft,frangit virtutcm coittis ,
Coriandnim quideft?AUud cfthumidum, gxdcficcandofpcrma./^f«^w^'^ai?ii^^/
ct aliud ficcum.DixitGal.<iu6d virtuseitis cft bibittuxirciter.vnc.iiij.interncuw^^fyn^^^^^^ ^
compofita,ct quod in co dominatur,cft terrci- cit homincm poftidcrctriftiti^^^^gcol^^'^ f%
tas quandoque,ctaqueitas tcpida, et in ipfo eft et non oportct uniuerfaliter,ut
ponticitas parua ^ [a] Itypticitatc . Apud me ve fumattir.
ro aqueitas in ipfo frigida eft, no tcpida omni ^
t> B. cum.
Tra(5latus fecundus.
rriolidi» clini •pro-
ior,e; ^piil
,eriii^ .111
tcrJf foelt
frir ivc> on^^
■ piii'
ro tefticulorum gallorum;minus vcio bona e, qux crcara cft ad hoc vt fit fubrtcntaculu.ficut, qu? texitur inter vcnas hepatis,6c rcliqua.Et ca ro cordis & radicis cius ' t [ ] fniii
Ijs moro.Et niammilla;quidcm nutrimcntum cft bonum.Qucxi fi in ca cft lac , cft groftlim. ^ [ Tcfticulorum ucro ] caro cft mclior alijs . Et uolucris vcro caro mclior cft alduragi, 5c iralli j- • /; de-piri! ""''^r . ^"''''^'^^''^ rqamomo, GTje- naruni cft fubtilior ca , 6c non funt cum n\itri ^^^^^i ficcum (^fie tejiaturjecundo or » o mcnto carnium ^ [coturnicum, pcrdicu ct pha
h ^'^^''ratiQne T ^^^'^^^j^^'^ Diofccridew tuctur, tum mul ''^'Poa; deJ'] ^'^^^^'^genis tefiimonio, &fe-
l"'^'rmfentt f^^^^ etRafiszs.Con- '^^''^ 'fie pronTf-' ^'PP-^^^^^^^r z.de di^ta.calidu ^% '^'^hfiuonfcy''''^^^^^^ ^oriandrum %, ."''^^'^. uLur ''''''''^''''^^l^fitconfenfu . Jdem ta 1''^Mm,uh rTT^' "^''^^ ^''^'««^^ pr^erqua re ct co fibi aduer
ttfer..j. ^■.'^^^'^'^fomimn,quomodoctui ^M^texficarctuconfiderai
ct Rafis ^.adAlmans. confentire
fin Vcfvcrmr^^'^" canisadminiftratur Di^^^P^^unub ^^quoddiciiur dc ladc
k urii '^"'m "'^""""^•"m^ ] Caroautcm
fiani. ] Omnis pr^tcrca animalis llccaicompic xionis caro,parui,cft mciior t [ ] ficut carohoedi.Ipfa cnimcftbona.Caprina ve ro noncftbona.multum,& cuis humor fortafle cft malus valdc.Hircina autcm caro cft mala ab folutc. Et caro [ luporum ] cft mala. tt om ncs volucrcs magna: aquaticc , & habcntcs col la longa,& pauo,<Sc miluus,(Sc palumbusdurx'^ , r ^■'■"'''faciatn r ' ' •'' ' — ] & alcatha:& quorum plurimagcne '^^^^'^^doordinepont lTr'^^^^ «i^i/wtf-/4cerif ratio cft mclancholica, <Sc qnx cis lunt fimilia :
0 if ^ . ^ paflcrcs omncs m.\\x funt . A\x vcro auium
grofla ru magnarum cxcrcitantium funtboni chymi . Caro autc f) iucftris mclior cft caro ga zcl cum fuadcclinationcad mclancholiam . Chriftiani vero dicunt , & qui cos imitantur , quod mclior caro i ylucftris cft caro porci ftluc ftris Nam cinii hocquod eft lcuior carnibus do «^{([.•''"''^'^^oruni c{y K^v^^iii^^t^jiLuiii mcltici,cftfortisnutrimcnti6cplurimi , ctcft
<lcn r^^^^^^^alinin^- vclocisdigclnonis,(5ccftmcliorquamcfle po
gui r^^*^P<itcanoncr'^ ^-^^^^^ tcftinhycmc. Oportct prxtcrca vt confidcrc
^J^iisproj^-. quibusdixuquodfan tur indifpofirionibus animaliumctiam incta
^rnbr...... ^cortum n,lni-nm .^nMi<>^..r. -. tc, (Sc iu ioco fui paftus ; & fui cxcrcitij , ct rcli-
quorum , qu.x dida funt in ladc . Natnra . Caro [ auis omnino]ficcior cft carnc quadrupc dis,ct caro vaccina ficcior cftcarnc caprina. Ca ro autc caprina cft licca et dilhcilioiis digcftio nis carnc ouina . Et caro [vctcrum ] cft grofii niitrimcnti, ct vchcmcntis calefadionis . Le poris ucro caro cft calida ct ficca . Carnes ma 40 gnarum auium . ct anfcrum , ct miluorum cft grofla. Anatis \ ero caro,ct aquaticarum cft ue hcmcntis humiditatis , etcftpropinqua in hoc carni ouinx-. Etcxiftimaucrunt quidam quod carocricij cithumcclatiua , ctcaropingiiis,ct [ natiu, ] caro cit calida ct humidxOperationes et froprietates.Cz^io cft cibus confortans corpus, ct cft cibus magis propinqu^ conucrlionis ad fan guincm, ct nutrimcntum quidcm cius , que in patclla coiSla cft,ct cius,qua: aflata cft, eft ficcius clixata cftjcfthumicoda cft cum fcminibus,ct muri,c"t fimilibus. virtus , eft virtus fcmi numcius . Pingucdo autcm ct adcps funt mali nutrimcnti ctpauci,ct fublcuantcibum.ct non cft conucnicns cx cis nifi quantitas parua fccun dum mcnfuram,qux dclcclct . Salira vcro caro quaniuis in principio fucrit humida, tamcn fa fta cft dcficcatiua,vchcmcntiorcm habcns dcfic cationcmquamomniscaro,Etciusnutrimctri .'Wr-^^^.^^ionilm''''^!?^'^^^* gcncrationcm ^ cftparuum.Lt caro quidcmpin^us lcnitvcntre
quae fiintex ear ue Ijcertorum . Alialirera. nid muUitudo nuttimenci onuim carniu v,]u e suc cx carn.; laccr toruni. \'id lice ra niii ficutmul ticudo rcliquarum c.iriruai la certoruiu. if B.Alia literaA qu.ee ?l . k B Alia litera. Caftraioru:n ve ro animaliuni . l B.alch3l>.i^i, & altaiai^i ^ & altedarigi. t alcub^gi , ac achcii, &a;derariz.
m B.qaimcaro magni ipfias-. n li.animilium rapacium. o t B.carnis.
^PtohiK ' ^ ^'^^"-'u^^tii^u quo '•^-'cxbuJn r^^^^^^'^'^ pilorumcuulfoiu.l Z >>qu SS^- ^''^"^' ^aldcftrudus cft fcr fi>^Cnf^^:"'^^'^' quodfanguis canis
^fiiicn^t^ ^^^orUn ipfius ^ et ucncno fa-itto
1% ca li^H if ''''' ^"'^t b [ caro oui
> Cf"ntpa,i,f «'im.] ctcarncsillorum.qui ^ %id''«^ fub it'"'»»Sis fulccptibilesdigc-
h'"»-] Ca o '"^«'•fl^iitatum , qudm c ^ "» • cx laft '^^'^ntis a lafte laudabi 'Hjl, J*to (i(,/,„';yftononlaudabili,cft nia-
p B. volucrum vniuerlalicer .
q B. algicrur.i. cameloram.
V^^L^^^^ml^^l^' "^''^^ ^ft ou/bus , cft
ij,^.l^ic>rctfl^^^-^^^^'^tciuiati. Etcaro ni- ct nutrinicntum eius,qu^ aUcH- ^-^^^^ dinir " ^ ^^^^^i^lit^r caro ma- dius. Et cius quidcm.qu? c
«tcft^*os.Etj:^ [d.f^cftxbil.or] clt
- - , .--iU.i,qua; qi.idcmIcuiorcft,&mcli
^ >>?^^^^m^^'^ ^^^icis lin^ua..Et cius
"^^^■^^nim ' '^^^^quai-Lim carnium , J iiili caro inammiiice,(5c ca
cum paucitatcfui nutrimcnti,ct vclocitatc iuic conucrfionisad fumofitatcm, ctcholeram , ct digcritur vclocitcr.Et caro' [ihorum ct natiCi] dctcrior cft canicpingui , ctcft malam digcftioncetnutrimcnto,et cftcahdior ctgrosfior 'fpin^ucdine. ] Caro uaccinaplurimi cftnu trimcnti, grofla,mclancholica, gcncrans ^^-suaracdeps AVIC. T 4 gtitudincs
grimdincs mclancholicas: quse mclior cfl: cius, cft caro virulorum . Carncm prxtcrca uaccina dulbluunt corticcs mclonum . tt melior quidcm hora in qua comcditur , cfl: Ycr,ik principium cflatis. Chrifl:iani autcm, 6c qui cos imitanrur,dicunt 9 non habcntcum groilitudinc fua vifcofitatcm nutrimcnti porci , ncquc ci us fpilTitudincm: porccUorum autcm caroparui cfl:nutrimcntiproptcr fortitudincm Hut refo lutionis & vchcmcntiam fuc humiditatis. Et ca ro quidcm anatis cfl: phu-imi nutrimenti^ non tamcn exifl:it in bonitatc nutrimcnti galhnarum,6c (imiiuim:5c ventrcscarum (untlliaucs: & hcpata carum funt bona,fuauia ni cibo,6c bo ni iiumoris.Caro aUcccrach cfl: frangitiua vcntofitatum : <Sc dc carnibus longinquior ab hoc vt putrcfiar,cfl: illa qua;parumcfl:pingu!s,6c cu ius fubflantiacfl: ficcior. 'Decoraiid . Caro vaccinagcncrat morphcam . adcps afmi fyiuc(h'is cft bonus panno hnitus: f^militcr adcps anatis impinguat : 6c ilhid quod cfl- adufl:um dc carne arictum, Unitum fupcr morphcam cfl utilc, 6c quod adufUmi cflidc carncranarum,alopccix\ Jpofiermta &'t pufluU. Caro vaccina gcncratca crum,5c HmiUtcr carncs grofll^:, 6c ^ [refohuin tur apofl-cmata dura cis. ] uMlnera&uhcra.Czvo vaccina gcncrat fcabicm , 6c impctiginem malas:5c fnniUtcrcarncsgroflx,6ccaro arictis adu ftaUnituc fupcr impctigincmconucnicnter. In jirHmentamnllurariim , Caro vaccina generatlc- quu pram,6c clcpiiatiamj6c variccs,6c limiUter car- - -^ ■ ncsgrofla;,6c ^ [pingucs 6c aUcUati] morccmplaflri fuppofita cfl: bona ncruis ^ [ iniiatis.] in iurc carnis leporis fcdcnt podagrici , 6c habcntes dolorcs iundurarum , 6c cius opcratio cll proxima operationi iuris uulpis . Caro dannu ix, adminiflratur morcemplalh i fupcr dolorcs iuncburarum pofita. Caro dorfi afmi fyluc(h"is cum olcoeofl:ino emplaflratur fuper dolorcs iunclurarum. Adcpsahnifylucrtriscum oleo coihno ^rmoUificatus more cmplafl:ri ponitur fuper ] dolorcs dorfi,6c ventofifatibus grollis . Etcaro uipericconfcrt lepraUccundum quod
^ diclum efl: in cap. cius Et caro cricij efl bona
cuenire aluefu- lepriE. y^?W'V.i Citpim . Cato uaccina,6c rcUquo; es,i imagmacu) carncs groflx ^ [ nialx , fhciunt cucnirc alicnationem J proptcr exficcationem . Et caro dannula; mifcctur cum uino , 6c bibitur proptcr ^ [foda.] (jMemhra ocull Cinis carnis arictum con
dum groflitudinem cibi , 6c ^'"btilitatcm^^l^y^ Caro cnun porci fylucfl:ris 6c ^^^.'^f^l^i^&dc dumquod dicitur,c^
grolli : 6c carncsccruorum cum \ia funt vclocis defccnfionis , & ^^i^y^c^^^ cricij cum oxymclle confcrthydrop ^^j^p. alcatha cohfcrt oppilationi hcpatis,(X ticius , 6c corruptioni complcxioni-^ ,^ pifi,6ccarncm'' [ luporum] 6c V^*-^^' ...itu- '^ara,6cungucs't[ ^"^^^^.i^.
fccnUonis: 6ccfl:fortis nutrimeutM— ^^^^^
alcatha cohfcrt oppilationi l^f Pfj^^^jf ^bytlr'' k!
t bothor . tj B.faciunt acci dere apollema-
X B. & plngue-
do&allie. y ii.mduraciuis.
chus . Mmihra cxpulfimis, Carnes y^^^^^^l^^JchiilH-]
bcnt attraclioncm ^ [cholcra: ad ^^^^^''^^^^^^^^^^ Caro lcporis aflata cft bona viccnbu^^jj^^ftbo rum. Caro ericij exiiccata cuin <^^y.",a^oniii^^ na doiori rcnum: ius p.alU dccrcpjt' ^.^.^gd* colicoj: 6c a;gritudinibus nu^lancnoi ^^,^^^^11$ cps afini lVluc(h-is cum olco cohii^" ^^^. ^cadolori renum, 6c vcnrofuanbusgi^ ^^ ^ynro' [luporum] 6c habcntuun 10 j^oi'!!' gucs'n[ ]c(U.onaIi?ni^^.^^^^^^^^^^ bus . Uis carnis vaccinx acctolum ..^j^i, foludoni cholericx . Ablcinditani ^r^^^i; fimiliter" [congclarioj carni-^^^^ij!^^ '.j^usA' dro 6c accto, 6c acetofitatibus iiiitei''^;| riandro ficco 6c pauco croco : oc ^^^|].fjngii" nesauium aflato:; autnon aflato: ^ -^aij^^.' ventrein,6cpropricalcubugi.<5caJ: '^^^of
fortior eflalchatha,6c ^l^'i'^'^^'^ '''l;n,i.i..]^^,c; N quum clixatur,6c« [ ^-^u^crtur abca^ l^^^j.n^|,«^^^^^^ autcm P [ camcli ] prouocat vrmam > pingues uchcmcnrius lcniunt alix. Fckcs. Caro vacina , 6c ccru^^ ^uiL'i^^^'V' corum fylucflrium, 6c magnarunv^ j^^,^ni . cucnirc fcbres quartanas. ^^'^^^^^;^^*^ co^^^j exficcata cum uino in potu ^^^''-^^/^^ .Ii nenis. Caro arictum aduila contti^^^^.5.ci^J^ ferpcntum,6c fcorpionuin,6c Jj^ttui''^^ uino canis rabiofi , 6c caro ranii^P iniumucncnoforum .
r B.i. vnguedo adinintftiacus e
a I?. Ali.i lirera, prxdids: faciut
T>e carnihii^ animal'mm,qiiif^ ^'^^'^^f^'jp di^
ncs malas', b H.cpilepfijm. c B aniinaliurn rapaciu,& auiu rapacini-n hibe tium roftra i^c Uf.gues rapaccs, d iJ. phchtficis
& i i.dejmpl,med.necnonP^M<^'^' ■ ' -'^
ma dcjimpta [unt , Sancineoaui mdetnr am pajferes malos cjje- pronnf^^^' nim
alim.fiiccul & '^''^^«^^^^^^^^V^l^ll^
fert albugini ocuU,carncs ^ [juporum 6c habcn 50 ferculos tnrdos & mcrida^ , diiros ^'^'"^ er'"y
prauijucciconcedu,tmmo&hosj&^'!' f/i'^[,^^^ \ inter cibos attennantium , & ^«^"'''^i?'^^^ ' \
tium rollra 6c ungues ] conferuntoculo, 6c c6 fortant ipiiim. MemhraanheHtu^& peUoris . Canvalde. 6i canies qq^^ fluuiaUs confcrt- [ cxtcuuatis ualde, 6c carco!umbinoru:n ^^^^ puHorum cxi^itant prefocationem nifi acc, tofx. ] CMrmhra nutrimentl. Carnes grolfx prxdidxingroflaut fplcnem; uerum ^'[acetofum vaccinumi cum coriandro ficco 6c croco pro hibct curfum matcricrum ad llomachum:6c ca ro alcarha rcmeinoratur in lummacoruin,que confcruiU corruptioni complcxionis, 6c hy-l^ dropifi,6c oppilationis fplenis,ccliepahs:6c inc f B.fiat ea ca | j^. hydropifi * [ cou^clata lumatur] vt
riira i cibas ucc ^^^^^ conimoucat fitiui , quidam autcmhominum funtqui laudantcarncs S [luporum] ad friiz;us ftomachi : 6c humiditatem 6c debiUtatc cius, 6c uclocitasquidcmdigcflionis,6c dcfcca fionis, 6c ambarum tarditas nonUuufccua-
.exciraHC pixto catioiie nifi cu aceco(ii pra;parenrur .
e B. fechbsgi fa Yaccina .
g 8- ani malium rapaciu jxu
nit lih.de cih.hon &• maLjuc ris carnes calidiVSi& ficca^ cj
consiet. Huius tamen contranum: ^^.^^. & lih, 3 .fen 16. & 22. auihus locl^ „ J^i 60 ^idetur. Sed pro hac re mde Auerr. ^,] 'm^' Ol^anardum,li^'^^''^
agiti& dociijfimum
De a [ chryfomelis . ]
Chryfomcla. Elcaio. McUor^ ^apti'^'^/ non enim cito aducnit cis ^^^/.-Licl^i' fitas. Jtt quum fuinuntur chryi^
Part 117
•M^ lydroi)
cftl^o ^^^'
•opf^ V
iin' •cr- .rfil :c#
^^fmidcr ' ; ^''"^'^^ ^^^^^^ ^••^Sida & humi ^ ^^'^^'^ infcam?^'^'^^^^"^^^^^'"^^ ^^'^ calidiim '^'^ ^lUmor oH- 1 • ^P^'-'^''''^'' & pyoprietates, Eo
"''^^quid.n, '''^''^'^ ^cdat (itim.Et ciiryfo "^^^^^^Pcrllca a''*'^''^'^^^^'-^ ^'^int ftomaclio , ^'^^^i^iaciio nL '^'^'^^}^ corrumpuntur *L ^n^^^ ^onnlT'' u'^^''''' vclociter.Ex cis vc k\'^''^^^^^^^^^^ nocumcntum. cll, vt
Tra6latus rccundus .
De "^ [ cupyefio.]
"'"s valdc '^'"''olidat , & confcrt aduftioni
-Kmiiv;"r>: • i^^inmma^aut *>«, ""'1 confcrt fcbnt>us acutis .
C,ip. 147.
'5?uml.. " .quamaqua tcti-
„. 1 n.uidcni r»'-^'"""'" "''•■f^»^-" fantuin;& '•H';^^'''«iiuafi^'"^S«inisflux(,,«.&ab
CupreflTus quid cft ? Nominatur in Syriaar bor ^ [alhcrctj 6c Romanc cuprcirus. 6c in lapo ^ B.alarzi. rc cius funt^i acrcdo & (lypticitas paucaj&ama ritudo plurima,& ponticitas cius cii phis quam amaritudo,(5c cius acuiras cll fccundum quanti "^** tate,qua cius virtus in mcmbris profundatu r,ct facit proucnirc rtypticitatcm finc mordicario- 10 nc.6c diucrfilicarur a rcliquiscalcfaCliuis, quo niam non arrrahir. 'I{atuu. Calidacil inprimo ficca in fccundo;quidam tamccxiflimauerunt quodcltfrigida valdc, & iudicauerunt quod virtus cius cfl: compofita , & caUditas eius ci\ fc cfidum quantiratcm , qua facitpcnctrarc (lypti citatcm:ct qua ftypticiras cius profundatur! <Sc proucn it in m:{\\bxh,Openitmics<& proprietates.Yo .lia& nux cius funt llyptica:& in ipiacH: rcfolu t i o,& rci bhi it h u m i d i tatcs,& n u x q u i d cm ci us »0 fortiorch: omni rcquam fohaipiius:<5c inipfa crt vis facicndi adh.rrcrc,&: abicindit fanguinc, ita quod rcmouct putrcdincm.i)i^£-or.z^io. Quaii do dccoquiturcumaccto & hipinis , 6c hnitur fupcr ungucm,rcmouctcius vcfiigia,(5ccius fo ] ha dclcnt | vitihgincm. VHlnera&ulcent. . Foha .
ciusrcccnria,crmixciusn[ DconfoU Jj^X^^^^
clanr vuhicra,quc iunr in mcmbrisduris,quuin fucrint rcccntcr concc>a,6c confcrunt formic^ 6c cryfipifu,(Sc propric cfi farina iiordci . Jnfttti
tir^^^^^^quanTolnM v^^^^^''^^^^^^^''"^ ' ^ ^'^^^ rnentaiHnclunmm. Nux 6c foha ipfius bona funt '^"./'^•U//,,... '!^^^'^ifiircumolcis,litmatura " '
[ collo J cum cx cis fit ipu cmplaih um , 6c con fortant ncruos,6c cxtcnuat ramiccm morc cm pladri fupcrpofita: 6c roborant mollihcationc, <Sc llringunt cam . 'jMembra capitis . Qnando tcri tur nux cuprcili multum cum ficubus , 6c poni tur licinium dc cisin narcm.fanat carncm additam,6c dccoctio ciiis cum accto fcdat dolore dciuium. OMcmbra aiihcliiu^ o^^pe&oris . Datur ad
••^■^us rrai.^- -i bibcndumcumvinonuxcius ad fputiim faii
l fciia;7'cufi. > onibus Vcruntamcn me 4« guinis, 6c ad ditiicultatcm anhclitus, 6c anhcU
^ l^qu ^ abrad '^''''f ^^'^?'''^ ^""^'^' ^^^'^^^^ diiatationis, 6c ad tuffim antiquam : & fi ^--UDim,. ^^*- F'tos.£/e(/i(;,/vlclior cfi: il
e B ruptura;.
Cap, 148.
-ir radix plantx fimilis por nui qui;icllhibtihor6clon.
't^^^^^^^^ ■''^ frangcndu,
^Tv^ J ^ft vdv ""'^"^ brcuis,6c cuius ^ [ a- 'cl'^^^^ a'Vn • '^''"^ • Operut^ones & proprietates. Co?'^^>Cc S o ^^'^'"^'^ cxliccathnc moi ^ ^^\'^f^s, r'} ^^-^ ^icia vcnaru , 6c cxtcnuat ,^^Sr^^is.^^:^j^"guincni^6c ponit
• ^^^n^^l ^^^iHiaf/?'^^^^ Colorcm cfticit bonum foiidr^^iit pii,,, ^'^^^^ ^n-S<5c Indus,ficut dici 5^
1 ielun; ^ t . Con- -0^7 ^ Pir "^/^^^^-'ii^^ confohdationis,6c
corrciacum olco dc ^ra
I no t <ip>'ni,
ram. A^fcmura cct
^^iioni '^'^ "^'^^^ ^^-i^S^ taphth... ftoJ,:fi-Uatio;,J.^^l^S^u.a^ , &augmcntumc
iUR.c\ ^*^'^^^^^ lunaurarum, Valct ad . '^Hnngit(iorfum,6c ncruo
tiquam :
militcr cms dccodio. Membra expulfioms. Bibuii tur folia cius cum uino, ct confcrunt difficulta ti mingcndi,ctcurfui fupcrfluitatum ad ucfica; ctconfcruntctiam ulccribus,qu.x funtin intcftinis . Termutatio . Loco cius ponitur mcdictas pondcris iplius dc corticc granati, ctpondiis iphus dc farcocoiia rubca .
Cuprefium m calidortmordinereponh , f«orf Uh. r. fed contrarium,(& T>iofor.lih. 1 , & Paul. 'lih.j, Cap.
I^e a [ cancro.] Cap. 150.
a B.fartha nhf-
'^^^Ih^^^^ '^''!^^^ Calcfacit
CAnccrfluuialisquidcfl? Notiiscnr.O^CT-^- dicrif tiones & proprictates. Eft difficilis digcftionis,
1 *^PiH. iiCDar . a r • ^"^^-^"^^^ ^ et plurimi nutrimcnti, ctiplum quidcm rcdifi
7!^ni framw^ r"^ '^'''^^^'^^'"^^ * ' ^^''.^ catdccodio cum mcs,ctcxtrahit rcs acutasinfi
'^♦^,6c d ' ^ confcrtdiflil
"^^cntci^^l^^^i valdc, ct frigo ^^^'•^t fno^ .^^"^^^^fcr opcratur in rcni ^idibu.^?.^"! i^^^tncis valdc,6c confcrt ""'tmes. Confcrtfcbribusan^
xas carnictfpinas: fcdmarinus cft fubtllior, Decoratio. Cinis cius cfl bonus flfluris pcdum cx frigorc , 6c quod dc co aduflum cfl: , ponitur in mcdicamcntis niorphcxct panni,ctcon* fcrt. ApoHemata & -\- pusluU. Canccr fluuialis rcfoluit apoftcma ^ [magnum ] quando poniiur fupcr ca . Mcmbra anhelitus c^r pctloris . Car o ci iis
t bothor. b B.tiurttm .
Liter fecundus,
Nigra ucro cft mala,& quod dc ca a^' ^„1, tu r crt cortcx iplius. Ht in Ugno cius ^^j^
roirarum,& in ipla q"'d""Sun^' ^
#i,fi'- ct focu genriana CDtdi-
H B rarailil/ctt
confort phthlfi,5c pmpri^ ciim h^te afina; : <5c ius ipruiscriam. AfemOra expnlf/oms . Cinis cius c(l ODnusndLUKsani.rcmw.Cofcrt morlui fcor« pionum.kSc rutcl(^ morccmpladri fupcrpofitus, autcon\ciUis,6c cmis cius cum mcllc confcrt ad morlum canis ra jiofi bibitusitSc quandoqi" lumitur cx co cum frumcnto ] ad morfum ca-. nis rabioli bibiius lumitur cx co cum frumv.nto,ad morsu canis rabiofi,& notii , <Sc fcics modii curaj in capitulo dc\ cncnis. Et cxiilima ] iicruntct quod quado cum bcdarun^i appro^ ximat Icorpioni,moritUi' fcorpio.
•» [ cancro marmo . ] Cap. i j r .
Canccr marinns quid cfl? Quiim dicitur can cer marmus, lu-lumus intclligcrc pcr hocom-. ncmcacrum mai is,unmo fpccicm caneri ,qui proprie habct omnia mcmbra dura,ut lapis. O- , .
peranoncs & propuct ites.Quod dcco aduihim cd, lo cunquc corum ambor^»- ,,.1111111^"; .a ^ ' • • - — risgrolE&confcrtdoloribubitn^^^^^^^.^^^^^^^^^^
aB fiUhacha. b B.
e B. dari.
tas, 6c rcioiucio tum l ' .^^fcu ,
fubtiliatio multa , 6c incifio P^'^P;'4iuarcift qua: cft in ipla, adiuuat i^yP^^''^;^, cd,q^od^ tionc adiuuat lolutiua,& ^^^^'''^Zc^m^ o in ipfa de rcfolui:ionc& ftyptici^^^^' ' tionc,c6fortatiiicbra.^/?o-fit7//.'iw
foluitapoacmatacxilida & l^i*'SJ r^/iWmA«/t^^^.-Linitur CLi mcllc lT.:o.«/;. Pcrniturin nicdicinisoai ^^^^^^^ qd in ca clldc liypticitatc 6c rdout ^^^^p hra anhditus & peaorU: Cofcrt pccto ; ^ ^ trimeml rupus cius contcrt ^^^P^ ^cho-v^J^ in quo caiiainfunditur,c6fcrtaoni ^
bra expiupoms. Prouocat utraquc p op > cunnuc corum amborum lucrit cau ^^f,c
'fubtilius c(l rcliquis adu;cis.y)f, orajio. Qu()d dc co adulhimcll,aoilcrgitdcntcs, & dckt pannii 6c ic]iriu,incs. yulntra ^ ulcera. Quod dc co aduftfi cil,dcliccatulccra,6c confcrt fcabici. Mnnbra 0 idl Prohibct lachry mas,<Sc rcfoluit cum fa lc ungulam,5c fit cx co collyrium>5c fricaturcu co icabics palpcbrarum . tcbres . Prohibct quac tanam .
De^^lchryfolachana.] Cap. 152.
ChryfolachanCi quidcd:? ECttriplcx c]ui phirimum uuicnitur inSccmi . Natura. Frit;idus & humidus cit inprimoA apud quofdamtc-. pcratus .
'Z><? « [coturnu ilms.Ji Cap. 1
& quando tit cncatiima in dccoU kt dilatationi matricis,6c cuis iul
limilitcr funuiscius,6clyr;ip»s ^^aiicui inquoipiamfunditur, " t^;
vrina::ctcxillimaucruiit ^^^^^''^l^a^^d^'^^ J^' citabortum, rcnena , Paturinp numtyriit.
JDe^ lcydonio,'] ^^P'
Cydonium quid cft ! Q!!»";!?- t5 ' ^
ramorum,ct fbliorum cius, clt ilyp .
[rob iplius.rcmanct propter pui fof'!,.
cius,j et rob poniorum acc c , tr^^.
Uidquod in iplocll-dchumiw— ^^^g.da. Eietno. Afiatum cft ^ C mclms J ' i^iani'^' fcrcns,ctcku quidcm aHatio ^^^^^^^^^0^^^^^^^
Coturniccs quid funt?Fx comcftionc carnis cauatur,ct dcijciLintur grana ^*^^^^' p^l^J, earum timctur tctaiuis 6c fpal mus,non quia co 4^ ipfo mcl,cthnitur luto corpu\^.^ jjjicp'^'
auwdant cllcborum tantiim, inuno quia in lubitaiitia cai um cll- h tc uirtus , «Sc cxilii mo quod nutrimcntum carum abellcboro clt proptcr fimiiitudincm complcxionis.
J)e^[cafia] Cap, 154.
incincrc. Atora. trigidum ^''"'^jfi^^Vfitcf' ficcum inprincipiofccundi. ^^^,111^'^' ^icii prietates. Elt frvpticum,contbrtar .^^\^ic^ ' cusclti^^t . .
*ct flos cius ctiam Itypticus clt , 'Zic^^^^^ J cius,ct dulcc cfc minus ftypticum' ^^^jbd \^
cft lcnitiuuiu llnc ftypti citatc, ct p ^^^^,-^ curfum fupcrfliiitatum ad uiicci a.
Cafia quid c{\)^[ Dicitur qiiod cH: cprtcx ra tinct fudorcm,ct confcrt ^lcn n| ^^,^.^^ o\C^\
ccribus^ [fcabiofis.] /«^^^«^^'«^'^'^^^'linrci^i
dicis m3;-i aliccn i. Et ] ci 1 fpccicrum , plurium goris. ^po.Uwata & 1 pu^hde • ^ .
quarum una c(l rubca boni faporis 6c odoris Etaltcrafp-cicscius^ cit cuius finorcil fapor"- [fpic^.] Etcll: fpccics nigraad purpurcitatcm dcclinan-scuitis odor cft limilis ^ [ landalo. ] Et cft ipccics altcranigrahorri.)ilisodoris fubti-, lis corticis.tiila. Etcd: altcta fpecies ad albcdinc dcclinans porrini odoris . Et cll fpccics nigra , fubtilis cannxjconcaua. 1 1 dixcruntquidam , quod iniicnitur fimilc caiic, quod conucrtitur ad cinnamomum. Etdixcrunt aliJ,quod inuc nitur fupcrarborcmcinnamomi cafia huiuf^ m -^di. EtquandocjucellconiunClaipfi cinnamomo,6c cafiacxiliit in uirtutc cinnamomi , fcdelldcbilior.Etbonacit illa, qu.cc6fcquitur cinnam.)mam.£// rio.Mclior ctl illa,qux cft ru bcicoloris^ fpura ] plana, longi,ligni ,gro% cannx,fubtilis foraminis,iolida [groifa] boni odoris,qu9 mordicatUnsuam,6c ftringitc^in,
formicx. FHlneraetulctra.O^^^^^^^^^^^^Ati'^^
titudo comcftionis cius ^^''^^'^'^^^nittn'^'^^^ uorum. Mcrnhra ocidi. Aflatum P^^f^/if/^^.^^
poftcmata oculi calida. cJl^^^^:'^ j ^nl^'-'^* lei"^ m.Eius fuccus confcrtdilatation i^^cr j
afthmati^ctprohibctfputum ta^^itciiJ,^'^,!;; i,, i
^inc rnnft^rf jinr^rif.iri CTumni^>^ hl\\'^'^'' J ^is^' ]
eius confcrt afpcritati g"^^^^^' ' ^^iiii' pulmonis, et mucillago ciusc Qoi^ .i
[ipfam cannam
mitui,ct cbrictati machum rccip ius,ctipfuis inl ufio elt:ct ipfo utuntur in fccun
:tati,ct fcdat ritim,^^^ ^^i-^y ipicntcmlupcrflif^^. .ocrji'
num,ct prohibct cbrictatcm,t't n^^^^^ ^t^i^^^ confortas appctitum dcicdu m v ^,^ f. J tuum,ct J confortat Itomachuu j^^.^^z uoniitumpiiicsmaticuni.^^^^^'''^
iniii^J •ulff"
f f p'ouS « vchcmc
Tra£latus fecandiis
giuas. Metnbra nnhelitus &peSio)is . Eiiis deco^lio confcrtdilatationi anliclitus , ctcft fortis in cx tradionc humorum groflbruni vircoforum cx pcclore proprie qiuim comcditur cum ficubus ct cofcrtdolori latcru.Et motanii quide cft for tiusillo,etaihauiu facit illud totum.fupcralha uium vero roratur acctum,ct fumitur [ accto B.prarparatQ
. .■.»i;>v... LLH Ltl»-*-«-\J
fum ] cx co quod cft vicini tpis cum acetofitate ct odorat ipfum lyncopizatus,ct fanatur & cala accw
crumtamen quandoquc ;^^'Qm, "^^^ conftringu , & generat l''^y^^^tc7^^^^^ pungitiuum & c5
^•^onfcrt ^rCu ^^'^^^ ^"^^"^ meftruorum '^^^s^au^oicu^^^^J^^^^^^quando diftillatur fuc
tt. ^ ci«s rcnibm 1?^"" c'^^'''' ^ '^''"^^" ^^^^^'^^ ^P^^^^^ lyncopizatus,et ianatur & cala ' Poftcibun, fo m> ^''^'^.'^''^''"'^''^^''"^^^ mcnthum hircic51i^rttremoncordis. ^m/.m
''"^^^i^ nS '^^' iidcmincn
cum aceto , fca coiidicuoj cura
: Mur '^^^3"^^^'^^ ^^^^^^ maturationc
mttYimcntu Confert paucitati appctitus , ct debili tati ftomachi,ctpropriefilucftre fingultui , ct confcrtpaticntibus ideritiam ciim ablterfionc ct apertione fua, ct fubtiliatione lua melancholicamct choJericam, et fimilitcr dccoctio cius,ctquandoqucfit balncatio cx dccoa^ioqe montani ad illud,et fcparatur ideritia, confert hydropifi, quando comcditur cum ficubiis ,ct in montano quidcm cft uirtus flicicndi aopcti aotumcibi,ct'[iuccus Jeius eft confercns hydro » pili ctiam,ct alhauium lcdatnaufcam , etfit cx co emplaltrum cum ccrato fupcr fplcncm,ct cx tcnuatcum>ct fiinilitcr calamethumhirci,ct vc hcmcntcr tofacns trcmori cordis ftomatico, ctconturbatidli,et naufco;. Olfcmbracxpidfwnis . Eius dccodioprouocat vrinam,ct confcrt do lori pungitiuo vcntris, ct choleric.x pafiioni,et quandotcritur cum difpofitione fua,aut dcco ^Clv^ ''^^"tanirmfinnn^S ^^^^"^'^^^ ^^^"^ nicllc, intcrficit foetum ,
C^-^^^oliacius^^^^^^^^ uo
^'"cm.A/,.. ,t «ccto fupcr impcti
mo^V ^i^i luiuuu 1) mcitr
^^mnm cum mcllc,confcrt taph
tt'^'^?^3mVD!>p '''''''^''^^"^^ ' L alhauium" Jit
^ v^tu a''' ''''' fic^^^ virtus alioruc C^^'^^^^ha(?ly ^Pfi"^^ cft finiilis uirtuti
acui^''''^^^»,,^.^^ _^^^.^^^tai^um fortius cft fluuia
mercphlegma.ct dixeruntquidam ^ [ monta t n , fv- num| abfcmdit coitum, ct propric fylucftrc fcuWafc " ctprohibctpollutione.Et fylucftrc quidcm fo uit ucntrcm fiilncicntcr,ct confcrt matrici, ct interficit uermcs piuxipue fylueftre.Et montanum folutionc cducit cholcram nigram , ct fit quod'dc co fumitur in potu xx.kirat cum iulcb, ct illud quandoque opcratur fpccics cdamen-
<a '^'hcatuuim,^^^^^^ <iope,m,lccnmrcumaccto,ctrobpauco,ctrc
f'«Cd '''''Wcnte "i, 'O'^'^'» ' ^ ^'"S q"idc cft ,vt teratur et Ipargatur fupcr acc
R.. 'iaocn,.*._ PCHa QUOd CXtrahltCX fnm rnmmWl-iin-. ^,,.^, ^ r.i _ _ i -.^ .
^tof,;"'- vchcni5n!"'^^^P^^^^^^^^^t ^^Li^loi"cm , &
P W^^^^c . r incidit,& exficcat , 6c ca %Dl.a^^od rtT'' ;QBi^^io dccoquitur,& JNiUml'!^^^nscft cumvino, &fitcxeo
Part 118
^ <''''^^iini,i;,",l;';'^^ cumvino, 6cfitcxco
'''aftir • Pot,,ry '" iMbicm. Jnfirumenta Vsfy^^^ilacerto, u ^'^^'^ionis cius confertco i ''iatir.. 'quand "™ «f nibus,ct cxtrcmitati *ionc,>'aciunV^"' eocmplaftrum ad >c^'t t ""'^««1, etpcrmLtcorapic h co,!''"^^ bibi,,, J ^''^'■aliit ex profundo, ? iai,d'»"is,conf ' ''°,''^P'"m aqua cafci die %it^^<mod '^'."telcphanfin..,'f v.^ri,-:N„c
—wt- -^' noiT.: '^'cphantia:,et varicibus. "•^onft °'if«t?p"^^""^ fclalhau.um quando
noin ^fp:
"^fUj r^^^ser^^-Satur cum eo,-f t [
(Ltius quide elt,vt teratur ct fpargatur fupcr ace tum commiilum cum aqua ct faie,ct bibatur,ct iUud quod nominatur alhauium cxtrahit liipfluitates mclancholicas cx via vring^etcalamcn thumlylucitre quadoqucopcratur omniailla. Fchres . Bibitur dcco£lio cius,et confert rigori , ctfimilitcrinunaioexolco in quo ipfumcft dccodtum .rf/zcw.^.Quando bib!tur,autex co fit cmplaftrum,confertpuncluraj vermium ucnc noforum,approximat liniri ex co in illo opere cautcrii,ef quando prajmittitur,ct bibitur cum vino,cxpcllit vcnenamortalia. Et fuffumigatio cxfolijs eius fugatuermes vencnofos,ct quado fternitur ctiam . Et fylueftre cft bonum punau i'C fcorpionis . Etmontanumquandobibitur ^ 1 t.Accoet\o, Ciuccus Jeiuscum dccocto , confert morfui uficii^wr-». luporum.
>ntan^^ct i [l^' 'f^'-^'^^^^ eius interficit ver
^ '^^^tAduft-'^^^ cx vtrnquc naribu.s,et ^ ailiauium/tringit gin-
"I^e ;,iCardamomo. Cap. 157. ^ B.chachoi;.
Cardamomus quid cftrAliud eft magnum, ficutcicernigrum quod quum frangitur, intc riushabctgranum album mordicans linguam, ficutcubcbe,inquo eftaromaticitas,etaliud cft paruum ficut lens,aromaticum ctiam. ?^tura . Calidum eitctficcum in tcrtio. Opcratwnes proprktatcs.ln ipfo cum calcfa6tionc cft ftyptici-
b B. «Km«, & tas,6c propric in tllo quod habctl>[caput,& pro j)roprie in ach pj-j,^ capitc ipfo. [CMtmura nutnmcntl Confert cYi maftice, & vomitui , 6c ua ifciC cuni ^ [aqua rnafticis, 6c v* ftqua utriurt.jue triufque granati.] granatorum.
*Ve^[Cordumenh] Cap. IJ9
I B carduiieni vcl cax<l.inaaniL,
Liber fecundus, ^
bricitantes cfl vfquc ad ?.^i-hcrba veroci^^^i cft parua , cft fimilis ^ [ alhaulcgi mot ^ , eft farccon, J 6c cius folia 1 unt ^i^^^jf '^.eft^! T & aftumitur quandoque ^^^^^^^.^r^ dcrf ridis,6c quandoquc cx ca qux- clt ^i^.^.^^jeniJ'' tur cnim in aqua doncc aqua eius
Cordumeni . mtura . Calidum eft 6c ficcum in tcrtio . Opcrationes & proprictates . Hft ex rubificanribus,6c j ■ ^ •
fumat: dcindc aqua illa ' C tet-tificatii^^- ^, . Calida cft 6c ficca in tcrtio-Opr.^m^^^^^^^
.uvrunvnc. ^ i.ruyr . ...... . .... . tcs, lu ipla ilxnt abftctfio 6c ^^YP^'^ ■ ^ eft^J"
: in ipfoeft virtus liquefaaiua>6c pro 3 ^ P^^'^^ dulccdinis,6c ^^"^^ rjcoquatuf^J prictasciuseft confortarc mcmbra intrinfcca. mordicationc, 6c dicitur ^^^^^ ^ jficeri-^^.
ruinera & «/cmt. Confcrt fcabiei ,6c impctigini ^.-.^^^r. .^.,i.,.,.r,r 7;/:/«^
linitum cum XQi^to.IrtfirumemaimEiurarum . Con* fcrtofgritudinibus ncruorum, 6c dolori anchx
cxphlcgmatc,6e confertparalyfi,6c contufioni ......»^.<......,v^ u xrciiian^i"r\riir
laccrtorum . yl^tw^m t^pi//^ . ConfcrtcpilcpfiiB raprofunda,6c uulncra a.(X j.^.^ific|'' bibituni m:i<\\\^.Mcmiraanhelitm&pecioris.Cot '^-—^— ^ -^' Hsar" » ^ntci
dum-ni cft mundificatiuum pctoris^fcdaiiuu tuftls. cMcm'm expulfioms . Confcrt doiori pungitiuovcntris,6c vcrmibus,6cafcaridibu.s6c cu vino dolori rcnum,6c dilficulrati vrinx. lit da^ " t-ur in potudcco drakimct vnum cumcorticc ra I icis kiuri ad laptdem; 6c cius fumus intcrfi- Cit fcx;tum. Z^iT^rn^r.Confcrt mc^iicationi fcor pionis , 6c reliquis punduns . 'Vermutatio . Loco ciusponitur harmcl6c fquiiianthum .
carnc incifa,coniungit ca.t^/'/«^^^!^.|j3tvlccf^' recens crt,mundificat vulncra ^^^f^^' 6c figillat ulccra antiqua,5c q"'^ f , ' Si^^^' tur in cmplaftris,6c conlohdat nl^^^^ rcflcij raprofunda,6c uulncra malaA ajficf; tur fiftaic deccntaurca,6cligatui Qo^i^^ carunidifpofitio.//nVw/c«w//^«'^^^'^^^^ ^ niin^^ attritioni in laccrtis,6c fanici in fj facl:!2i propri^.Et quandoque contcrt cly ^ ' ex ca fciaticx-,6c doloribus ncruonin
fioni eorum, fed minoreftm^g> . j^jtji omnia illa . Qiuim crgo illa ioH^'^ -
[educitaliquid fanguinis l»^^'^^ Vi'' - ■ ciuscumaq;;,^^^,,,!
9 B. cafTabald^ rira.
•* [calamo aromatk 0. J Cip. 1 6 o.
fit clyftere cx cincrc Memjra anhclittis peitoris.V^o. guinis propter fiiam ftypticitaten
Catamus aromaticus . Elertio . Mclior cft ille qui cft hyacinthini coloris , propinquos haDes b t D.aillofa. nodos,qui in pUuima frang^tur frufta ' t f
]6c cuius canna cft plena rc fimili te \x arancx,6c m mafticationc eius eft acuitas ; 5c ciuscontritumcftboni odoris,6ccft dcclinans ad citrinitatcm 6calbedincm. Natura. Calidus cft 6c fuccus ulquc ad fecundum . Opeyationes &> froprietates.i {\ fuDtiliatiuus, 6c in ipib cft ftypti^ citaspauca cum [acrcdincj6c in fubftantiacc B.acuuatc (^^^^ tcrreitas,6c aereitas,6c eft bone commi ftionisad.Tcqualitatcmpcrtinens, fcd ciuscxfic catio cft maior , 6c in ipfoeft fuoiiaiuia lubtilis ficutin rcliquis ipccicous,qua:funtutpipcr,5c cinnamomam-'/)^: omfio. Confert ^ [occulratio nijfanguinis mortui . Apofiemata , & t prfs'ula. Rcfoiuit 2Lpo{\cm.\C^.InHrwnenta lunfiurarHm.Cb^ fert contritioni laccrtorum . Membra oiuli Abftcrgit uifum. J^f: 'rt -m anhelkus <& patoris. Fit cu co cuaporario in traicdorio in gutturc^6c conferttulli folus,autcu;ii gumma albotim. CMcm br.xnutfimenti. Coiifcrt apoftcmati hcpatis,6c fto machi cum mcllc , 6c ieminc api) , ic cft ualcns ad e i ti moxcm.] Memhra expulfioms. Prouocat am e B h^ben ?M [^q^ ^ ipibcum fcmine apij confert renibus , 6c fer^shydiu j^^ajiiationi vrin.^,6c confcrtcius dccodio do- Jori matricis bibita , 6c fedcndo in ca , 6c bibitur cum mclle , 6c fcmiae apij ad apoikmata matricis .
qucgr6ftacft,ct qux minuta, dijhc^; ^^^^^^^v luus,6c datur in potu dccapoiK^";; 'jj^js.//^ ^ no in picurcfi frigida,& fputo ''f^^.^l branutrimemi.Contcvto^^^i^^^^^^^^^ ritici fi>lcni3 .Mim:rac.\pulfiorns ^ •.ycrJ^''^', ftrua,ct extrahit foetum,ct 1"^^^^^'^^/^ prouocat vrinam , ct datur in P •.jmiiH''^^ ,p dus. , .ij.ad dolorcm ventris puiii.^ ^ ,11'^^ lorem matricis,etconfert ^^/^jucn^^^ji;' quidcm dccodio quandoque citcum phkgmate, ct crudo ^^' -^^^sA^^ ram, ctpotus^Juarum ^'F^^^'^J?^|L.noiiC'^^^ fupcrfiuit ,cducit ianguincniioi
^ne minons.
Ve •» [cartam 0.]
<J B nigredinL t bothor.
Cartamus quid eft ? Alit^^^^.^,^^^ alius lylucftris.A^4^/^m.Qiu ^>'^^^.^^tnof"^ i^i' cft 1 n lccu n do, fi ccu s i n tcrtio . Qter^^^^o^ dus in primo , ficcus in proprictatcs. Okmr) cius cft P^^P'"^ a^^^ ' tice ucruntamen
fcantlac tC . ^ft i^'^'^^^''^ c^i^fSi
currcns,ctnutrimentumeius w^iidi^.
tms.CMembra anhclitus & pei ton^' 00^^ .,
a:us,ct clarificatvoccm. ^'"^I^ca^^Z^^
malus ftomacho,et iplccaicat 13^^^^^^
Membra expulfwnis .Conkn i^^^^Kv^^^' ' ^ ' nuan^^. ^^o\^\a
cducitphlcgma aduftum, ^^^^^^^^xi^^^^^ ficubus,aut mellc, et con tcrt ^ni 7 ^ .
» B cathurium. "Ve" [centaurea. ] Cap. i6i.
Ccntaurca quideft? Duarum cft fpecierum fcilicct maior,6c minor, qux nalcuntur in fine vcris, 6c foliafuntficuti' [alethil.j 6c grofla c
iusqui domcfticus cft,foluit ^^"1^ ^tiir|;|/'' doquc fit iblutio pcr ipfum - ^"^'
granorum cius in iure^aut ^^^^f^jc^i^'*/^ gdalis et mcUc pilulc , ct fit q^^^ ^jo ^f/. lumitur,pondus aur.iiij. ^t ^^^^^^^31 de mcdulla cius , et cofto , ^^^"^J^^^ tres anulafat , ct anifi , ct nitn c ^ ^(rc aureus cum
ficubusficcis,etmci;^^^aCJ^:, clccoaux,aiunucc5clu$ioi"^^ ' F
c B.daoshabet Muashabct Ipeciesjalbam 6c citnnam,inquo- ' rum ca itibus eft viriditas^6c planta cius eft ma ina ficut^ [almekencfatijac ipfi^s potioadfe-
c b almtksnefo,
no "
icot ...»
^ .
•ia* ciin^^'
s/ it<
•a P^"^ <
cn,t,^ Tradlatus rccundas .
"'^'^v^^dali ^ ium:itur,& pmirccatur
ni,]& eft adnigredincmtcndens.Etquideillis fpecicbusertRomanuscftfiniilis''! arcunir ,j d B.aircnfar.i.' & liabct odorem " [latu ni.j bonus autcm coOus bujo.
quandoqucfalfificaturcunnadicibuscnulcdu " ris;& proptcr illud non niordicat linguani, ne que liabetodorcm fortcm. ekmo . Mclior cll il lc,quicftaIbus,rcccns,plenus,non corrollis: nc quefoelidi odoris,mordicans& lingu.iledcns ««^Qui?'""»"ino7d3 dcindelndus,niger,lcuis,&nigcr'| altcmus.] f8.,lf„„i„^
'aot^^''''^ awcm homin^.c^ ^"""C'"- '° & melior cll marinns fubtilcs habens corticcs
4t''"""'^in oreZ Lr''^ Eftcalidusin tcrtio,ficcus infccundo
i"' ^'^'«ndon,, i"^'^ ("matur deco 'I fparfim> » ^^^*^''"; sin r^"^"'^''^"^'--''""» ciusrctcn-
'"^''"tur cm," ■'°"^';5"ft'o quando in potu
'''''''^«nS ;«d°lorem,qua>.doe;a
'^'"'^ Lurtus fumiciuscft
raA^^ [acris valdc] & caliditas,& ^'[acrcdoja- S'-y^\de3cm3, dco,qu6diprcvlccrat,& confcrtomoi mcbro eiimlf''' ''''' qubdindigctcalcfaaionc, & vtcx cocxtraha tur humor cx .pfundo.^Z)^^ ont^io. Abftergitpanti ciltis linitus cu aqua & mcllc. etuLcra.ln. iplo cft vlceratio,& ilic qui cft amarus, cxficcaf vlccrahumida. JnHrnmenta mn^urarmn . Confcrt
"^li picis &fir<»Y 1 ----- ^munmcfnamfiuHrarHm .y^uniK^YX.
r. ,. '^'il'iiia icur , . "'"-'""V^nnJS mollificationi neruorum, & contritioni !.iccr <^»l'da Sc ficrn i.P;'.?'"^'." P'.""-^^- cftbonus fciatics fuppofitus ut crapla-
C*^''iS;'" ^°'-P"^ mottuum.& ru-
ant,','Ji,i=°n^ft rcahic, ■£ vfquc
% , camclis . /«.
^ea n ^'^^'gi'c?ationV ^^^-'''^ contuiioni hcer-
'^^itui '^^^^^^^^^-^ ^^-^ncibus dcglu
^£;'^^^u-em|^lr^i^.^f^uB capit.Et di
)n;. ^'um a^.M. , '^V^^'^^^^^"'^"^-^aur s. Et
Vuir\^^'^^^deutinn7""' * icaar cioiorcni ^ ^^-^/a«..;.^„.^^.^^^'git ueftigia vlccrum 4o
ftru.c^^Znt f-^/7iAi^.C6fcrt lcthargic. Aieora anhdi tuset pe^oris.Confcn doloribus pcdorts . A-fer» bra expulfwnis. Prouocat mcn ftrua bibitus ,& fuf fumigatusin traicaorio,6c intcrficitfanum,ct prouocatvrinam,&cxtrahit afcaridcs, 6c vcr nics,& dat vircs ad coitum , & ipfc fupponitur ad dolorcs matricis,& confcrtdolori matricis frigido bibitus,(Sc lcdcdo in dccoaioric cius,ac mouctnaturam quando bibitur cumvino,'<Sc ipfc non dat uirc,'^^ ad coitum . nifi proptcr humiditatcm liipcrfluam inflatiuam , qu;vcftiii ipfo.R'im\ Confcrt rigori linitus cum olco. re ncn.i . Confcrt morfibus omnibus, fcilicct mor fui vipcrx : & alijs quando bibitur cfi \ ino,aut abfinthio.Pcr/«;mt^i(?. Locoeius ponitur pyrctri jiicdictasponderisipfius .
^^■^''^^^n^^^^^^^^^o.vnc.i.s.ulccrib. ^A^^':!'"-^^,.^ i:.:.'-;^o^^^^ft tuaianrique.
I>e 'lcrocoma.l
Cap, 16%
aB.Aorchuin* himi ucl chor
*'acho;«-'n«,,:p^;;_\confert tulll annqu?.
'''"'^^--l^oi-is cius eft ftoo,Sci,;."«cribus-?.';'«/'«i//o«r, Intcrficit vcr- W,p^^\t ^,'1 ' '..'■'•^P"e ciy (kri fado cum
nama ucJ
Crocoma quid eft ? Dicitur cp cft foex olci dc ^^»""*»» croco.£toio.Mclior crocoma cft illa,qu^ cft bo ni odoris,ponderola,nigra, m qua non funt li gna,& quando foluitur , tingitaquam colorc croci,& quando mafticaturtingit dentcs tin-. dura vchcmcnti remancntc. Opcrationes et proprie tates.Ei\ calcfaa:iua,maturatiua.J^£^/?ni oc«/i, Vir ^ eiuscftahfterfiuaoculii>[&olcumciuscon h
, ^'^ ''^'fi^^it fc^' '''^'^'^' prouocat me tus c
^S^ S^^^^^^^^o w^^^ . f^-tcncbrofitati^;;;;^^^^^;:;- :;;;,:r::
k*''Ur,,',P'«^8nati',,,„^. 'S*'^'"ccoitum, jocat vr,nn,ii ' «...
^tlifc ''^'^'(•'rbi,, ,a'''^'^-'--ttrucliiseius^ """H i;,l,'''oni v;.? ^:''.^*"'^ ftomadio, & con
^■«^''^^ ^-^v, Z-^'>'^na. Ftt C.X eo erapla- ^P^'"'^ habcntis corl ? mc,v"''"r 1 ?H° P'^^'"^ lcporis ma- "^five^^H, c no?''''"'"'^'' «lcniuntur
approximant cis uene-
^fter'>'i^ae;^'^ Pftalbt,s,lcu
is , aromati-
Pccics grauis odoris qui ^^latus.] Et iftarumfpc. cumsodor cftodorUpi
De^lcambil.] Cap. 166,
Cambil quid cft? Scmen cft arcno fum quod coopcrit rubcdo,quK cft minor rub cdinc ^ [ la pidis in fcllcbouis repcrti.J iV^f«nt.Calidum<Sc liccum cft in tcrtio.O/^mi^ioww &propr'ietates.Yi\i us Mcfauguc inquit , in i pfo cft ftypticitas uchc mi^m.Aicmhra e.vp/</y/o«ii.Intcrficit vermcs,& afca ndcs,6ccxpellitcos.
De^ldimia auri.] Cap. i^l-
Climia^ic/f-f? cadmU J ^urlElectio . Mclior cft
4 B.cHanbil.
b B.alures .
illa,qu2e aurca cft ^ [ ut cincinus glacici ] cincri h B. alhaucudi. tij coloris,rcccns,<5c laminofagroft[ior. Natura. coneloba tft 9quaiis,adriccitaten;decUnasiutertio.O/7c ccmi!"''^"'""
rationes&propnetates. Ipfe 6c quod ablutu eft de cajfunt rubtilioraclimiaargcnti,& in ipfa funt cxliccatio & abficrfio . Vidncra & ulcera Ini-. plct vulaera,6c mundificat (brditics corum, <5c corroditcaracs coruaaadditas.& incarnat vul ncra fraudulcnta. Memhrao'uli. Confcrt albugi |iiocuU,6c iaitioaquxj&confortatoculuui ,
Liber fecundus. ;
fiuiim . Inquit PaiiluJ.g*ner9t «^^^ (,\c^, ' et proprie illud quod coqt"tW J etlcf» corL'AbftergitFannumctmorg,a,[f«^
dum ucritatcm clt rcs mag.s >u"»"g„W< ditiemjcomcrtum cnim "FP" ucis,etfc;^ plaftrumrcmouctiplumid.cbu fciunt Arabcs .f^ulmra & uUtra. ^}^^^
e l^.chllmta al
De a [ cllmia argentu} Cap, i6 ? ,
ciusfitcmplartrum,confcrtvlc n tisin m^miW^. Mmhra '^^P^^^'!^ ^icii^^^'
Clim''a rMc^t^»Ti^,;argcntiqnidcft?Quan groflis inccrcDro. ^^^^^^-r.tniun^^^^^^^^^^^^ doquc aflumitur climia cx auro & argcnro,& Apcru oppilationcs pulmonu , ^ jijtion quaudoquc aliliaiitur cx a:rc,ac cx mai chafita > fum. Afm- m nutrmenti . ^^PJ-^l^^.^/^qiiaCilly ^ ciHlcx, qux clcuatur fupcr locuui ia quo fu dirur,aut fuaius, 6c illud quod fubaicrgitur cft laminofaav^V<^f^^^t- ft proximacliaiie auri:fcd cft ^n^2\^\ior.0pcrationcs&proprietates. lu ipfa fufit ^xiicc^tio,& a^ftcrlio cumxqualitatc > abfque niordica?-iQac, 6c propric quod ablutuai cft de caA cftcoauciiicatiar in caiplaftris,& cius ex
dicc fit caput purgium , contcun
V Enon.
patis ct fy\QXi\s.Mi'7uhra exp^ilponi^'^^^^^^ uitvcatrcm, ctcft cmplaitrim^^^^^^ das, ct rcmouctdolorcm venti^^ P jjjcbv*^ ct rcfoluit duritie niatricis, etcx _^ j^^^atiJr grolTos malos,ct aperit oppilaf^^' 1^.^111 fpkmis.//(72e».j.Alcaacbiri clt cnip nicns vcrmibus vcncnofis omnii^
Ve»[cufo.] Cdp
cal can(i>
t icholchorat
t Cufusquid eft > tuis ir^--^' .^cr gra,alba,& rubca-. 6c omacs /cftej^ ptica:. vna quidcm IpccicrunY^ cuUis^V Guod nominatur laii^^-anum. , ^ibo ; iln radicccftlaudanum: auta^;^,,,nv ^ fuat propinquarum j-j^at, ^ -jU^'
Natura ciusad caliditatcmdcci ^.^,^,s,ic ' iaquibufdam ScncrilniscUKsa ^^^^^^^^^^ danum ipfumcftcalidum n] ti^^ ^^is^ci .| ratmes^e proprictates i^^^!" ;>,lijsCii^^' fot» fo cft ftypticitas, ct proF.^'^^! ' cro,q^^,cfa? ribusipruiscftconltrictiam^^^^^^^
cius fumma nommatur ^*^^^^'* ..lum '^^i^^ic uus apcritiuusonficiorum "[^^'^cft catiuus.^^ ■ ^ --'--^'""'^*- -^^
Part 119
t bothoK
ed 1 larum. 1 Jcofol.
c t B. Alia litcta fanguinis matrice.
a B.chanaberi.
Cgcatio 6c a^^ftcrUo m corponbus tcmpcrati* C fuat aiinus,quam;in duras habcntibus carncs Vulnera & uUera.Confcvt \ ulacribus & vlccriL.us diflicilibus,, 6chumidis, pulueiiiiata, ui cmplaftris,
De a [ chalcamho. ] Cap, 169 ,
Chalcathuai.iV.#/^r^i.Calidi)m cn& ficcumad quai tum. Operationcs & proprivtat^s Eft exficcatiu uai,iaduratiuu,iafpiftatiuu corporis,& in ipfo funt coaftr.ic^io 5c aduftio . Fulncra & uU cra . Coafert filtulis mCLMcmhra capitis. Prohibet flu xuai laaguiais aarium,6c quando deco diftilla tur unaftilla diflbluto iu aqua iaaaies,aHindificat capur,6c ^ [ radix cius J cft de fuaima aiedi cinaruai aiundificantium aurcm,confcrcns do loribus cius frigidis,6c iterficit vcrmes, Membra expulfionif . Datur ni potu. i .dc co cum U)cllc ad vcraics,6c afcarides. Venena , Expcllit noeumcn tum fungorum,
Bc ^ [ colcotar,'] Cap. 1 70,
Colcotar (ideH c4cm) quid cftUnquit Galc nus alcalcadis quandoquc conucrtitur vt,5c fit colcotcr.iVat«A{. Eft caliduni ct ficcuui in tcrtio
Operatioms et p^oprietates . lu ipfo lliat adultio ue ^,..,^..^... ....wv. luri^^'"'"-!'^^^' d
heaicas,ct coaftridio curduuii fanguiaeoru6c aduftiouem ^^^'^1^-^'^^^^'''''^^^^^^ cxriccatio,6c aduftu cit pluriaix cx^ccatioais , ncmis. A^fernhra capitis.Qn^<^^, -inOA^^^Vcip? ct minoris aiordicatioi.s6c in ipfo cft cu ftypti 5« cus S t[ ] cuai tl-auan^^^t^^'rf
iratc plLiriaia,calidiias pluriaia, Jponemuta & t tro,foluit foda aatiquam. ^.^ 'J-gcr ^i^t
/;«^«k.Cofcrtforaiicx,eteryripil9,qLiado liai- ^ -ni^^auiu i> .nrci .ci^
turcu aquacoriadri,6c pulucrizatur fiipcrfiau dulctu,6c aaibulariuu,& aduritcarae addita,6c facit eueaire efcaraui . Mcmora capitis . Confcrc fiuxuifaaguinis nariuai,6c apoftcniatibusgiagi uaj, LMc.-ra dnhciitus.& pe^ions. [ Confert apolte
matigauoais.r Af.'»?.^r<?o.«/i.Poniturin t coUy QnandocA * ui>'
riis ad abftcrgcnd uai,6c i ubtiliaaduai groflitu . accto,coatcrt.yl^m£;nt cxpulji'^^^ ^^^-^ ^^ldH^^i dincm p alpcbrarii. Mi ml ra expulficnis.Vxo\\i\>a buntur tres enulufat ] de '1^^ . ^^^^'^dA fluxum^^t [ niatricis.] <;onfcrtdyfenteri.r,etbibatui
fit ex eo quod rcccns elt cmpl^ ^u^^itrj tibuscius,prouocat menitrua. ip # co fuffumigatio poit putga^^^ .|jca yus,f;
Caacbiri.7yVff«r^.Fft caliduminprimo. Oper^ mmes et proprietates » Eft fubtUe^l?ftcifmum,inci
pcdiculos^^ L al-ftcrliua. j l-f^^*(,iS'».fi(" vino.- [ct oxymcUe abltcrgit ,^ 0^cc H 40 & afpcriiatcm corum , et q»^' p ic» uino,ct my rrha , ct olco „ pci*.j|
fum capillorunv. "cruntanun jiopt^-^j^f hoc utconfcratcis.qux f""''Ufc£i''"^' iiH', niam cius rcfolutio dt ^^"'^Vrtpl'"^' ftrt=if Dccoaio cius cum nino con^ ^^tj ^01',? ccribus ,et titcx co cmpla""'" ' ^c'"
1^"'«'.-"' f'--">'^»i^'^£^i!!fi«^^''^^'
fam parti dcntis doloroii,cont=^y,fladF j)» gium faaumexaquaeiusc-U P lu^y^ 'tf dum caput,ct t^"^^^^'^^^ ^ <^
ct cxficcat vlceraems.^l^^j^ri: doexreccnti fit emplai' ^
nL.L^..^xu..,f.. ^r''on^^^
co fuffumigatio poit pvi^gfp. jilca ru,prohibct aiiprcgnatione.c. cit^^uum luppomtur cx pau^
11$ r»; icatif )rrii'
tC' ■cr«'
^^nicrt n^^^' ''^-^^ ciiis cum accto & uino.
citurchryrolochana.A7^:^/^K^."Ertbfcalida]adrc b B.frigiJ». cundum, humida in ipib . Opcrationes & pruprkta ^cj.Inlcmine eiuseftuirtuslcnitiua habetium choleram. ^
Cap. 1 7 3.
a B.chaiha.
- /'cw/o^^.^ eiT Wri.f^te^.Semcn cius
f ^^^^isAMi ' m'^ ^^^iccat,&eadifficilis di n'^ ^^iod f 'T''' ' ^ ^"^^-f calefadio- P^s 3 ^ ^^*"^»^^^ nocumcnti ^'^"^^ituar^^'^,^ dczuccaro cxpcUit cius
>^fibi^^^ lucftris,rit cmpiailru
Sr^^^onfbrr^;:;^^;:^:^^^^ foliorum cius ca
Cucurbita. T^twa . Eft frigida & humida in fccundo. Operationes & proprietates, Illa quc c('t ch cilis di 10 xata,nurritaHquatuhimi&cft velocis,ddceiio nis b [ finon corrumpitur ante digcltioncm ^ proptcrcaufamaliquam, & non gencraturcx gcSur''hTco humor malus. aut li corrumpitur in itoma mor mala> , ^ cho,6c mifceturcihumor malus,cfttardc con ^^«"umpitur in fiftentix] ficutrcliqui fruaus , & humor qui i^^d^^Jj";^^'* cxcagcncratur,cft infipidus, n ifi domincturci fcetu.^^de hum J aliquid,quod fibi fit commiltum. namficum rcmaio,auc^p q^donijs cominifcctur, humor cius cit laudabi ^"'^i^t^m mo- ^ - ^^icm"nri7'^'^ 7"^'' cholcricis,(Sc fimiHtcr fi aquc acrcftc,& aqi^ic „"i:?J,''"'
fanM^^^-^^ipail^ T calcfaaionis, &ua 20 granati,ucrum n. cumcntumquod ipYaafFert, ^ " u^^l^^^ilhdUr^^^^^^^^^ colonduplicatur,&dcproprictatcquideeius is,6r .snM,..u cfr,qu6d gcncratur cx ca nutrimcntum homo
gcncumci^quod ci allbciatur. Nam fi comcda turcum finapi,gcncraturcxca hiimormalus acrisiaut cum {alcgcncratur cx ca humor iallus autcum Itypticisgcncrarur cx ca humor ftyptj[ cus:(?c ciL oinnino nociriuaquibus dominatm: mclancholia,(5c phlcgma,& bonacholcricis, 6c iluiquidc qcft*^[llomana] non ingrcditur in ^ °* condita.
Mi cius facitfo
tj, "■""■ilisdi,r,.(i.: '.--■•""""""••«"•vjiaiiaciiis
C^p. 174.
'^'^^^na. tn iaj.->orc fuo cacanipho
^^^^'iplacll j, - i--- u j *xv..wi,«,.vvniui
^.l!?.::^.^^^ ^P\';"^l^>r'^^in mcdicinis,ncq; aliquid imprimit iiifrigidario
Ctp' ^^^"^ ^ ^Tajfua marmiLj ,
'^'K^m ^P^^^^^inqtia ca afiimi
nis,ncquc calctactionis : lcd quandoqiicadmi. n i ir 1 atu r proptcr dclcclat ioncm. MemLra tapitis. Succus cius fedatdolorcm aiiris calidum : 6c propriecumoicorol.&confcrtapoftcmatibus . rr ccrcbri,6ctphrcncfi,6ccftcofcrcnsdolorigut turis. A^ii^ra anbclitus et pcUoris:\ Succus cucurbi- f Sauich. IX c5fcrt tufii (Sc dolori pcaoris fadis cx calidi tAtc.Merniranutvimenti. Husdccoclio cotcrtiup fluitatibuscalidisin ftomacho,rcmouct cas , 6c
^^^^' NatuL rY''^ -1'"* ^'^"^ aiuiLaiiuusvctuuiMii iLuinacao,rcmouctcas , ( ''''''''^6-trnJ;\ 1-^^^ 4ohmilitervinum cffufum in vacuitatcm eius
OCeft • ^^^Citaic X ^ '^^"-^^^ ipiaca iallcdo drinHrriHmiiiirM-^MiiT. f;^^., r. :
Sri! t'' ^^^^tationf''^'^' ''''''^ "^^^ lunt fimiles iiusb p-^tcx ea P'^^^^^ • ^ fcmura anhelitus &
HlL^ '^^ Ae^vlfr." ^""^ ^^^^>^ ^^^^ ip ''^^cuavo fi^^^^^ cum ca caro,
^■^opri^r^^^^ition^^")" "^' • ^^^^^- 1 ^^^^«/.m ex ,/'^'^v^a cius ^q^ai^^ citrinam,&
Sat V non chAM • ^^^^^^^ ^P^^^^^ ' «Sc minore
/^^^ni,5> ^^j-^^^^^-Memhra cxpuifionis.? i'0
purgium ad dolorcm dcntium valdc,(!v- ablcin dit litim,6c clt cx cis,qua;gcncrant ^ C ccgritudi- ^ «• 'wmeaancmftomachivaldc, ita vtitomachispucrorfi, 'T^"' ^*'''?^" & adolcfccntiiim:]&noncrtmcdicamcn nocu ?ciae"a "omamcnti ftomachi,nifi vomitus, <Sc n ocumcntum chis pueroru.n, quod affcrt coion,maximum cli: Mmi-ra expuU fionk. Quado cius aqua coquitur cum mclle , &
r%Ar'^^>5cj>cner^; r pomtur m ipranitrum,lenitventi-cm,<3c fimili
l^^^ ab vl^^^^^^f^^tem cmlf ^^^J^^^'^ ^^"'^ 5^^^ ^'^Tciitur in prunis &c decoquitur C
tcrtia iibr^^ ^^icilitate:<5c potus ip cut dt,(Sc bibitur cius aqua cum zuccaro,ipfa vc
orc. ^iuras Unms vique ad duaS hem^^nrer nnrpr \^^tMV,^.c .ir ^..1 T-v „
Cap, 176.
'^fef^^^^^^^^^^^ Calidacft S^inis b ; quod ad M a'''^^'''^'^^^"^^ Proprietat...
Sn, ^^>cic ca fluxum ian uuoi
deJ^P^^hibet+V ^ ^*^^-QiiPd dccaa^ ^us a. .....
^^^hirt^'^^'^^^i^ caliditarem etcholcram , Ibd eiuschymuscft
'*ttUm. *nclt,prolubet fluxum fan- maln
i B. chetha.
■ .^%e^ ^'^tecnnJ*^^''^'^'''^' ^aiidacltm ^^Ponl^''^^''^'^ cftdc ca fluxum f.n
li^ -^^.^^^iuirm^ a ' - - »r-- •
■tuiii. ^ ^^^^' prohibet fluxum fan ''"^'«)ciuideft?Eailludquoddi
hcmcntcr nocct intcitinis,(5c colon proprie.i^-^ kes. Confertfebribus cholericis.
*I>e a [cucumere.} C^tp. 17^.
Cucu mcr quid cft ? [ bSemcn cius cft melius ^ B.chcta.Elc. fcmine ^ [citruli,] & illequi cftmclior , & fub fl^^him^ tilior,cft maturus. Natura. Frigidus cft cthumi '^'^" ad fccundum . Operationes ct proprietates.Scdat ditarem et cholcram , fcd eiuschymuscft malus,praiparatus ad purrefa(aioncm,ct excitas piitrefacUoncm, ct tcbres prauas. batlicca vero eftvclocioriscorruptionisquamipfe, ctin co d u.chaur.cha quidcm qui maturus cfr,clt abftcrfio , ct fcmcn ver^i eftlon cius cft mclius fcmine [ citruli . Citrulus vcro a fJ'g«
longioriscit discftionis] (5cdifcurrit in vcnis {-^'^"^'Suiwip
50-4 Liber fecundus.
crudus&: gcncf at febrcs chronlcas , cuius qui phlcgma & cholcram ^^^^^^^^.^^^
dcm nocumentum expclUt ammi a uciicmcn- aqua mcllis,5c confcrt vchcmc ^^^^^j^Qflcn
tUotMor. tiainilationisftomachi..^/7oHm^f^ &-tpunHU. &prouocatambo ^^^^^^ ""^/^. faciu""
Poniiturfoliaciuscum il^ille fupcr fccrcphlc ftomacho nociuus.Excisautcm i^^^^^^^pa^^
gmaticum&confcrtei.;r/ey«^mc^pi?w.Qi^^ Jutioncm,qu?cxcoht,bonam, ' ^^^jjndc
habcntcs fyncopim calidam ipfum odorant , duplum iahs admifccatur, aqu^'"^ .
rcu iuifcupt.^m/;r^i K//mwe»?i.Quando admini iui? ficut t orobus,& Dibantur ^.^^
llratur fcdat fitim,& cd bonus ftomacho . ucru mitu autcm fumitur aliquia ae ^ ^^^0
tamcnipfcrarodigcritur bcac , 6c qu^ndobi aqua,& liniturcxco radix un^ _^^^^fortJ^| buntur dc radicceiusduoanulufatcumliydro lo quituriplam.Etliuisut\x:ioc ^^^.jjo.Etu
mcilc, facit uomcrc humorcm fubtilem . Mcm hat iUud cx co cum olcoA oil ^■^^^tac^
hra expulfimis.ln ipfo iunt prouocatio 6c lcnifica pcri^uit, dctur in potu ci q"^/'. . Si %
tio,& confcrt doloribus tcfticulorum-,& cft c6 oleo,quoniam q^^^^^i^^^^yf Lracocu»^^7(.
ucnicns ucfica;,ifcd eft minor bathcca in prouo non conicrt.dctur lauich dc i ^^|miofl
catione . Venena . FoU^ cius confcrunt morfui frigida & ac^ito.A/cmbra ^i^/^^^f p/fuccuscij^
canisrabiofi. ducit phlcgma & fanguincni. fc^^^^^^^,^^
uocat vrinam,6c mcnltruii? ^ ^
» BxHwha allu De ^ [ CHcumere afmino.l Cap, 1 8o. fuppofitus. ^ ^
' lu luera. Cucumer afininus quid eft?b[Eft arbor,cuius jo Ve^[ cornu. ] ^
f '^'"'/"'^'^' Golli^iturfuccusliocmodo. ] Accipitur cius ..mi "&capi'^ nV
frudus in finc xftatis poftquam cft citrinus,& Cornu quid cft? Cornu ccrm ^^^^ . V
fufpcnditur in panno vtcurrat eius aqua,ac co ftum abftergit dcntcs foi titci, ^^^^t^;,^ ^
lctur,& exficcatur in fcutclla fupcr cinerem,& u.an,& fcdat dolorem gingiU'^ ..^^^ ocf ^
poniturfupertabula.minumbra.£/e(^io. Bonus tctut aduratur donccalbcicat.c/^^^^^j gbiu
cft ille,qui cft citrinus,rcaus ficut cucumer,uc nu ccrui aduflum '^^^^"^^,^""^ ^^ltfl
rc amaritudinis.Etbonus iuccus cft illcqui cft prohibct matcrias ab oculo. ^^^j^,tuiii» 'L
c t ? lenK . ^lbus planus c t [ ] qui cft fimilis ccp^c ^ peehris . Cornu ccrui adultum ; j)ctP ^
4f*.fquile. ]&fupcrqucmiam pra^tcrijtannus ^ fanguinisconfcrt. J/c^///'»^^^''''^^^^^^
Natura.EO: calidus& ficcusin tcrtio. 0/;cmfio«c^ fcercfacitb [latus,]&nonnoc ^^ornu
& proprietates . Eft fiibtilis, rcfolutiuus,& radix confcrt idlcritux. Mcmhra ^^/'I^^V^eflt^ri^*
& folia eius,& fruaus jpfius abftcrgunt,& rclbl ui aduftum ablutum , confcit cx)
uunt & exficcant: cortcx cius magis , & uirtus ^^^. i^*'
fucci radicis,& fructus ipfius eft una. Decoratio. De ^ [curace. ] ^
Succuscius,autfuccusradicis,&foliorumipfl j ^ s r-/i uri
us,confert ideritiic. Et pulucrizatio eius quod Curacis quid cft ? Elt vrnta .
deipfoficcumcft,deletveftigiainconfolidati6 ^^p^ i^^'
tboihor. nibusnigra,& mundificatforditiemfacici.^/70 De-^lcatatul.] ^
' new.it^ie^rtp«n///.€. Quiimfitcxradiccipfius e T-n. j i -ik cali^^^^^i-^
plaftrumcumfarinahordci.rcfbluitomncapo .0 'Catatul. Natura . ^^^^^^" . prof^^^^^Qo^
ftema phlegmaticum antiquum,& cft difrupti hcmcntis ficcitatis . Operationes v r^^^^^
uum cxiturarum propri^ cum gumma albotiu ncrat mclancholiam . Mcmuni n ^ ^^,^te
& proprie fuccus cim,rMnera &ulcera. Quando fert hydropifi . Membra expulpori
puluerizatur quod de eo ficcum e(f, fupcr fca- lutioni vcntris .
bie& impetigincm,confcrteis. /«/^/•/«w^w^i ^^p, ^
^warwm. Confert doloribus iunchirarumy & ^De^ [c&kio.] ^
eius dccodio cly fterizata confer t fciaticx,& fit . ^ qnid c^- .i/
cx co cmplaft rum cum accto fupcr podagram . Cokium fi. uitulm marinu^-y ^^.^pinf .
Part 120
Memhracapitis . Succus eius refoluithcmicranca mal marinum,cuius "i'-'^^^^,^ L/ij. ^%f'
groifam caputpurgiofaaoexeocumlade. Et ti ^^"^^1^"^^^^^ caftorci . ^^^^^^ \}to0'
fi liniantur cum co narcs cum lafte , cuacuabit confert cpilcpfia; . Mcmbrci exp
fupcrfluitates plurimas.Et confcrt galcat paf- prxfocatiofii matricis .
lioni,&fodaantiquc.Et fuccus quidcni folio ^^i;. ^
rumciuseft dcbilior . Quumquc deftillatur 'De^ [ cuhugi.] ji;/.
fuccusinaurcm,fcdatciusdolorem.^^w/;m^ . criCO^^^K^c^K
helitus et pef^ori^.Solutio cum fucco cius fada ue Cubugi quid eft ? AttuiUt, ^.^^ \'
hcmentis eft iuuamcnti^ei qui anhelitus mali- informisfuis . Natura. ^^"^^r^i^o^^^/. \'
tia habct , & linitur palatum ad prcefocationS horibus carnibus . Decoratio - C^ry^/^ "^'
phlcgmaticam ex fucco cius cum melle & olco. g^^^t • ■Mcmbra anhelitm&p^^^^^^ '^-^
CMemhranutnmenti. Confert hydropifiextrahen 6o ftergiti^ [cor.] Memhra n^*^^^\^xi^^^\r
do aquofitatem mirabiliter fine nocumento , ro alcubugi hydropifi , & K «
« B.oboIas.j. s. ^^j^^Q inpotu datur deradicceius e[ anulufat Ol^emhra expulfionis. Caro cius ■
vnus & iemis . ] 1 1 quando dccoquitur nVedia git c t [ ] & augmentun
hb.eiuscumduobuskiftvmi,&danturinpotu rap- t
omni dic trcs anulufat vlque ad.v.& quando af J^e^ camhura, ] Jf
lumiturderadiceeiusanululat.j.s.autdecorti , ^jtHf'
rBto.ttMfi. cccius<juarmfrancqfunc]indie,f4citvomQr€ Cambura. Mmhummm^ gc^
i:in luti uo<li;
iblui (f
ecunaus. joj
mdx digc- ifliui & ] cxficcatiui fovtitCf.T^^cor^^kAdufti ab
Cap. 187.
^««C'wr '''''^•'^^^^^^^ cft in cap.dc nun. ^ vcfic^f*^^^ bonum vlccribus rcnum
flcrgut dcntcs,6c aqua corum facitnafci capillosMnera & ulcera . Exficcant capiUi adufti vlcc raliumida,6c fordida,6c trcmula foi titcr.^m hra capitis. Capilli adufti abftcrgiint dcntcs. Vene na. Capilli hominis eum acoto in modum cjii- ^ •«"'^* plaftri ponuntur fupcr morfum canis rabiofi.
^^^^^femdcc i aliquantulum ad cinc-
n'?^^>J^uSdnn--'^''''^- tVigidum in fc ?^fini>m^^ '''^^^P^'^»^0. Mcmhra nutrimenti.
l'^''^ fcnu ^'^f'^^^^^^ cxpHlfwms . Framritla- '^ivcntris ^^^■^'^^^caj:6ccftbonum folutio-
'»mdSJ'^a'a.fcd< & iam diOum cft
nommatur c- /«fi w "^T^^ «-^Mus.animalium ^'^^^^kcTT^'' '««<t«rr.r/w/ '."Olcum alcot
De^[ cafurudar.] Cap. i.p j.
Cafurudar quid cft ? Mcfauguc i)>quit cft galangc.i\Ai^//m.Eft calidum & ficcum. d crationcs , proprietates . Eft rciblutiuum liquefacliuu m . yCMcmhra exfu Ifwnis . Contcrt colicC,& dolori rc jnum: 6c augmcntum clflcit incoUu , 6c piurimum proprictaos eius cft in dQlore -retiu^jj» ; i
Dc^[ caffia fiHula.-] Cap. 1 96.
10 , Catfiafiftulaquidcft? Aliacftkcbulia :alia r^Cgyptia. ElcUio .' Mclior cft illa , -quc fumitur a canna,(5c quccft jplcdidior& pinguior.Etmc lior canna iplius cft illa,qu^: Iplcdi^da cft, & pla na . Natura . Eit irquaiis in caiiditatc 6c frigiditatc,6c cft \\\\m\d-;}:.Opcrat'ioncs ct proprictatcsA{i\ rc folutiua,Icnitiua. <^pofiematn & puHuU. Con fcrt apoflcmatibus calidis in uifccrjbus, Sc pro pricgutturc, quandocx.cafit gargarifmus cu aqua lblatri,6c linitur fu pcrapoftcmata dura ,
a B . chaferu Jar feu chafurudar.
a B. diaiarfarxdar.
t bothor*
'''^^^i^^'^^^ So^Zn^n\!Lfnnrumcnta luncturarum . Lmiutvii'
cxcapodagra,6ciundura^doloroia\yl/mimrt» hclitus & pc&oris, Quando dinbiuitur manib. in aqua coriandri humidi cum b [ fpuma r piyiiij;, <Sc dcindctit cx ea gargariliiiu?oco.n;fcrt prifbi cationi.yi/w//;rit nutrimenti . Munditieat hcparj6c confcrticrcriti«>.6c dolori hcpatis . Mcmhraexpulfionis. EiUcniticatiua uentris.Et cducitchole ram aduftam,6c phlcgma , 6c foluit fmc nocu-
S^^^^io min quamuis diucrfificctLu- , ^ic ;.^^^finat ^^^-^ ^bftcriioncm , 6c acqui- ^^t,on. I^^^o^acnysc cxfiecationc ilnc mor-
^iproprietates.Omms cftab-
bit,6c quandoqucponitur loco paflajciiqui ritia . ]
t-'- nafTuIjrri c IJ. fuccus Iiijui
6c impctjgincm linitur,6c MUh n —'^ora Itv ' ^^^^^^ aimczcrion acuit ktu^^^ktt(,T'^^^^^^ ^i^ais, ^''''^^^^ti^^^cpropriccumdia-jo
Cap. ip2.
"'"•*^P*«i; A?? incapitcdc mund. i,, ■"^"«'ttncoitu.&prouocat.
'^f liS"- ''''?^ ni^"'^;.3f°l"i- 'P''"s cft .ntcr
ap;,"<ni!>.v„j. r- ^"'"'^ ipuus eit intcr 1 ^ ''fp^^«'s. J^^'i»cumata. ] 2^.^«r«.Lftca-
De^[carnuh.] Cap. ii;S.
Carnub. {i.i?%.t.)£toio. Mclior eftillaquse eft b [ dcSccmi alnabathia. lA^tf/rnt.Nabathiacft vchcmcntioris ficcitatis 6c frigiditatis.Opcraf/^?nes &proprietatcs. l[h qua;. cit dc Sccmi clt cxficcatRia,lryptica,6c fmiilitcr fruclus cuis,ucrun-. tamc ui ipia cftduiccdo ^6c cum lioc ftrin2;it , Et Nabathia quidc eftvchcmcnL ior is ficciratis, 6c cxficcatK)nis,6c non mordicat. EtNabathia comcditur humida , 6c humor eius cft grauis malus.i)(?tom?/o . Quando fricantur uerruca: cii carnub Nabathia uiimatura uchcmcntcr, delc^ cas omnino.ai/^w^r^ c^ipim.Coiiutio cius cxde codionc cius cftbona doloridcntium • Mem-. hra nutrimoiti- Illa qucK cft de Scemi humida, fta macho mala cft , 6c non digcritur , 6c licca eit tardiorisdip^cltionis , 6c dciccnfionis.. Inquit Gal.*' [ mcduUa huius friiclus non dcfcrturad xegionc aliam,] 6c.alicmbut eit bonaideritia: AVIC. V Mem^
a B.chaniub.
b B.fcemi exfic cata.
c B. Vtinam ralis fruftutti nun Sue deferatur, ad regione noftram,& defera' lur ad ri?giQr,e,
JfB. ranguinis
"a B.chabaxi,& interprctac mal ua spud Ucinos
b B.dicitur. -C B.16gin«iu6.
Membra expHlfionf^ . Encatifma in dcco£tione eius fadum confortat anum , ct in ipfa eft prouocatio,ctpropriequ2e nutrita cftcum congclato uux, et illa deSccmi qux humida cft , foluitjCtficca ftringit,ctconfert foiutioni uetris . Et Nabatliia confert fluxui d t [ ] men-
ftruorum fuperfluo comefl:a, & fuppofita . Et alicmbut cfl: bona doiori ventris pungitiuo , 6c folutioni.
De^ [ cube^xe. ]
Cap, ip5.
t ficU
■\ b^thor .
<I B alcola. t cola.
c t B oppilatio num.
f B. reuoluitur, uel quzfoicm fct^uiiur.
Cubeze quid eft?Eft (pccies maluai : & dicut quidaquod cubezeeft lylueftris , & Muluchia eft domeftica.Et cubezequidem cft fpecics qu^ dam qux dicitur Muluchia arborea,& ipfaeft althea& b [eft]olus hidaicum,& noneft^: [lon gum]quin fit fpccies cius,& cft mclior qux fit in ipfa.£/c(S?/o.Sylueftriscftlubtilior & ficcior.
quc fupcrfluit,&: foUitioneeducit Venena. Folia cius fcdant punauram^ J^^i reemplaftrifuperpofit.^, & P^'oP"i uoin' &: fimiliter S [ bibitur J femen eius,oc fempcr,6c confcrt morfui rutele.
A N Nor Ar 10^^^-
Qu6dfylueflrisfrigiday & hn^^^^^f^^f^^^'^ lo hortenfisautem calida & ftcca , Ml^f ^M^jf Gal. vel ex Paulo . Quod item ea conm% J^j^ Hris eH^Taulusnon afferitjed Gale. 6.jmf^'^ afcrihityquod & zAuer.fiicit.Sed ait Ll'0f res calidos & ftccos in primo gradH,radtcc cipio fecundi .
Dei [ Caucho.]
■ Cctp'
& fortitudo aqueitajtis domefticx minorat ex xerunt quidam quod cft * ?^fie ^l^^^
dicitur mcmiran.Et dixcrunt ali)>4 ^'^j •
virtutc cius.A^iif«nt . Eft frigida ,& humida in primo.dicitur quod domeflica cfl calida & fic ca,& huius quidcm verbi diclor fuit Paulus,6c videtur q> fuit cius intetio ad olus ludaicum , quoniam ipfum nominatur almuluchia. Opera tiones & ptoprietates . In ipfa eft lenificatio, 6c cft fubtilior quam atriplcx,& grofliort bcta l\iuc ftri,& fubtilior,& ficcior,& dicitur quod do-
jTicfticacalcfacitparumper,& defccnditvcloci
l^rpropter humiditatcm,& vifcofitatcm fua, donccad medictatcm dcuenijif & propriccum almuri & olco , & cft xqualis digcftioniji,& cius humiditas fecundum q> dicitur , cfl groflior humiditateladucn: . Inquit Paukis,& ipfaconftringit,& carminat, & rclbl uit finc mordicatione,& vidctur quod ipfc uo luit per iiludjolus ludaicum. ApoHetnata & t p» HuU. Ipfaconfcrt formic;c , & cryfipilx, folia fylucftris cum oliuis cofcrunt aduflioni ignis & fimiliter cius dccoctio cmbrociiara,& dome
paruab [ memirant,& qu? ^'^'^^f^Q^o^^^^ tione.] Operationes&proprictates.t^H^^^^^^jf\ niis cius paruum calidum ulccra for mata & puH uU? onitm- cum ii^"?.^cp3^'" r(i'^ cam,& confcrt. Vnlnera & eradicatfcabicm. Mcmhracapit^^' . g^W- \ iusradix,& fcdatdolorem ^^^"^^Lerpf J li . QuandobuUitur fuccus eius ^^Jj^ituif^ji
doncc ad medietatcm ^^^^"^"J^.^JndiniS' % Et quando cxarcatur pullus hiru|^ .^^.^j^^ui
ei matcr hanc plantam,&r<^^^^ &additur uifuscius, &proptcr tur hirundinaria.
Canderos quideft?Eft ^'''^'^'^I!'^^ Natura . tius nutrimentum eit 1^ ^^,1,^^^^-^
fticaquidcm confcrt inccptioni apoftcmatis^ mento tritici,&minorisnutrU ^^^^, calidi,& additioni cius. Vidncra & yUera.Qudin hoc bonc digcftionis,pUirii^^i ^"^^
tis,grofl[i .
T>e^ [Chamdeonte. ]
CnzmxXcon.Operationes &ff[. ^^tct^pi bitur in aliquo,fedadminifttat js^efi ^ eft in fummaabftergcntiuni f ^ ^tii'^^ V plaftris lcnificantium,et 1^^^^^^^^ /^^r^ ^ Jt^ tio. Lcnitur fuper morpheam- ^^■^^^c(^f ,pptk Linitur fuper fcabiem ct in^P^^^ZisJ^^^^ eo emplaftrum ulccribus cor^^ . ^ Uf^ trimenti. Datur in potude ^^^^ uo!oCkU thcfin] in uino,etiuuaturnidc^^^
pifim. CMembra expulfionis - -^^ u0 ciunt vcrmes . Fenena. Qup^i ficitur .
do mafticatur cum fale cruda,& ponitur i iipcr fiftulas,conferteis,& proprie paruis,& in oculo. C^temhra capitis. Fit cx ca cmplaftrum ^ lccribuscapitis cum vrina,& confcrteis ualdc , & mafticatur ad d [ t aphthas.]yt/cw/;m or«/i.Quan do mafticantur folia cius, & adminiftratur cx cis cumpauco falc,mundificatfiftulasocuh,&
facit nafci carnem. c^lembra anhelitus & pccioris . ^,^,.^ .vxixii^aiiLiLiixi,^. - - .^.
Folia&floseiuslcniuntpeaus,&faciuntcxu- ^ rio. Lcnitur fuper morpheam- '^^.j^^friA ^ berarclac,& fcdant tuflii-n cucnientcmacali- ^ ' " "'^t^-
ditate,& ficcitatc, & fcmcn eius cft illud,quod dc ca cft mciius in rcmoucndo afperitatcm pc (k.oi\.%.Membra w«mwmi.Domeftica cft mala fto macho,& in ipfa cft apcrtio e t [ ] hepatis. Membra expulfioms. Flos eius confert ul cerib.renum & veficx,bibitum, &linitum cu oleo.Et femen muluchiaj confcrt rafura:,& ulccrib.intcftinorum.Et rami alcubcz^ domefti- ^ ce conferunt inteftinis,& vcficc leniendo natu ^ ra'm,& dolorib.eorum,& et iliud quando bibi turaquaeorum,& fitcx ca lyrupus . Etciusdccoa:io confert duritieb.matrjcis fcdedo in ca, & facicndo cum ea encma.Et in ipla cft uirtus prouocans vrinam.tt dc alcubczc quide fylue ftri,qu£e cum folc ^ [ rcucrtitur,] eft,qux Ibluit humoicmcrudum^& cholcrain , & quando-
S' C^f-
De^ [ Charatin.i.inteBinisterr^-
Charatin. Natura. Opoi'tct(cC^^^^^^^^ ftimo,q? fit calidu. nlnera & ^^^^ . contritum eft,fitcmplaftrum
rLi,ctno diflbluitur abcisper ti|^ ^i^^^^^^^^
uatiuu uMc.Mehra capitis.^i^^ ti.^^^'\o^^^ pc anferis c5fcrt dolori auris? c tur cu olco lU^ latus diucrsu a a
Tra61:atus fccundus.
_ .^,^- Saiiat qiiado bibitur cum vi ^^"^A^^tu^^^T^'''^ f'^i!?////i07wj. Tcritur mnl ^^catvrin.l^^ l^ibcndum cum vino , & pro- ''^^^A confcrt lapidi illud ctiani.
^iJetM^^^^^ ^^-Eft gi-anum paruum fi
V.wio«M t' ^ <^^^idum & liccum in tcrtio . ^^•^iophviuf^^''^^'^^''^"- virtus cft virtus
v^^^ ftonV 1 ^^^''^"^^•^^^^^^^'^ niitrmcntl Eft ^^^ftomachn ^ ^^"^P^^^ frigidis,6c cft me- ^omitui^^^^^^H^am cardamomum, 6c retinct
ca,5c cxulccratvcflcam . Inqult Gal. quod ipfa cxulccratveficam, proptcrca quia facit matc rias acutas dcclinarc ad , cama quibus cor pus non cuacuatur , cumproprictate , qux cft in ipfa.
Cap. 206.
a B gara.
^qiil] Cap. 204.
Colla. T^tura . Colla cutium calida cft Sc fico ca in primo,& colla pifcium m inoris cft calidi tatis,vcr u m cft b ficca. ] Operationcs & proprietatcs. b B.ficdor. Omnicollxincft uirtusglutinariua,&cxficcatma.^Decoratio. CoUa dc pifcib.ponitnr in - [fym ^ b. Hnimeacis plafmatibus] & ponitur in mcdicinis albaras , ^*""* ct quando aduritur coUa dc corijs, ct collacorij vaccini,ct laUatur,ftatloco tutic in curationc lendinum.'! [ Apoftemata &'\puhnU . ] Colla ^ B.VuInera & dc corijs linitur fupcr t tincam,ct confcrt vcficis aduftionis,et fimilitcr collatlc pifcibus, ct
ca^^"^^^iis5cVvlm^ 10 colladccorijsuaccinis,quadoliniturcum acc
n J^^cl rubedinrm ^ I*^' ^^^^-.^yP^*^" ^'^^P^^* impctiginem, et lcabicm excoriabiJe,
r. ^^Ja cum 1- ^^^^clmatcs,a(peros, duros, quum non eft vchcmcntis profunditatis, con-
t bothor.
afperos, cturos, antibus & apud nodos ■]^inuntiminuta,fpiira,& adhc
r^J^^cacyi-r?^^'^'^P^"^^i^f'^"i^^indc ^ [ crcncra- .>ctradir.'!!V^?^'-'' P^^^'CJ^ ficutcauda equi ,
^*Gmoi! ..''^^tvlcci-a,& vuliicra mirabil.
L ^'H-itvntiV^ o -'^^^i'-'- uperationes ^ltva^J- • ^^^^^^^ ^^*-' — ■ ^
us , & cft ve
fert,ct quando linitur cum mclle,et accto fupcr vulnera,confertcis : ct ponitur colla dcpifcib. in emplaftris fcabiei vlccrofr,ct confert.y1'/ewbra capit/s . CoUa de pifcibus ponitur in cmplaftris vlccrum capitis,ct confcrt . Afcmhra anhelitus &pecloris. Colla de pifcibus datur in potu cu accto ad fputum languinis,et ingrcditur in foc
e^Jr^i^HiatiLn ,^fl ^^'^'^ mordicationc , & bitionibus,quc tiuntadfputumlanguinis. :^«/cer..r„ ^''^'^^nuximifanguinis.z;«W.t, ^
'^^cxca ..JZT^- Confcrtquadoluiitur,aut
L I T E R A D.
ti cninhar ^0"tcrtquadolinitur,aui ^'^nfitl ''''' ^ttntioni mcdijlacerto. C^^mmo..: ^^"^.^^niplaftrum intcftinis.]Arm
*De'''[digitis citfms.]
Part 121
Cap 207.
A B.afabaarra*
0»" 4".
-Wi7/2c;2?i Cn. r * r^^^^-l um UltCltmiS.J
^^^''A hyiop[j|"^ apoftcmatib.ftomachi,<5c
'^mus.] cap. 20 f.
Dlgiticitrini quidcft? Eiusfigura cftficut uola manus commifta cx citrinitatcet al bedine,et eft dura, in qua eft parum dulcedinis ct ex ea elt citrina cum [parua altcrationc jabf |j B.pulaeru!en 40 quc albedinc.A'.i/-//r.t. Eft calidact ficca in fecun
VrflM^^^^^-^'V.if,,^.t niv^^vr,*. j n. j^^^^^^^^-Operationcs&proprictates.Kciohntiupc^^
^iia&^^;? ^^Hdit,u f ZT ^"^;^.''^"' ^^.^1'^^^ ^''''^'^' §^-«^^'^'^ '^^^^^ • 'J^ecoratio . Ineft propiic
0,..y^^^rivitcni^^ tasmundificandicutrm. /.r " ^ ^ ""''^tprn^ ' ^"-^^ prmium eft
l^r!?^^ufti j; • Eft acris ,acuta,putrera
RiiT 5^^xeac.. Eradicatverrucas lini-
^^nfc?; ''^i^^^>^ linitur cx eo albcdo vn rr^^^elocirp?^ ^^^^icatb c vngiiem molli '^etl ^^^iet fit cx ca cmplaftrum
^ albaras linita cum a-
tas mundificandi cutcm. hiflrumcnta iun6Iurarum. Confcrt membris ncruofis in impcdimcntis ivm.Mernbra capitis.Con^cn manix proprie. Per mutatio . Loco eius iuuanicnto niania; poniru]: quantumipfu cft,etmedietasciuscxc[hezcria c B. bezargfefccn eum duabus tcrtijs ipfius de fod. ^""^ ^'^■'^-
De a [ digltis hermetis.'] Cap. 208.
Digiti hcrmctis quid cft? Eft flos hcrmodadyli et eius uirtus eft uirtus hcrmodadyli.
tertiis iplms ds shaJ.
a B. aGbahermes .
capiilos, 5c fimiliter quan- '^i ii -r^uctii ^ ] olco
Cno^^C ^^^^^crofa,& refoUiitca .
'^'^^tk^^^^^^^o^^^^^ Durugi.(i.^oroa;z/...)quidcft?b[Hcrbalignca bB.Eftfruftum
^^d.>hyci,,,'^^^5 ^unamvalde, adeocp _ radicalis,]cuiusauantitaseftmodusDollicis vf Lof^^^^^^^^^^
De ^ldurun^.]
a B.durunegL
'''Qce-» ^ *'>^toDiii i ' ««wv,(p radicalis,Jcuiusquantitas eftmoduspollicis vf lignofam rfdi-
^ ^i^ni 5^'^^^cat vrin '^^P^lfionis . Pa- que ad extremum unguis et minus , habcns qd cale.Alia h-te«a.
Pi^our^^. ''^auiu..^ "^^^i^^ valdc:6c parum de cft interius,albu,ct quod,cft exterius cincritiu, ^'gn^'""^ "^i-
1 , _ , , ^ . t:/' calenodosha.
dcclmas ad duritiem ct grauitatem. A^.tr/mz . h It ^^^^ interius a!
calida ct licca in tcrtio. Operationes & proprictates, bum,etexterius
Extenuat uentofitatcs . Memhra anhclitus , & pe- cineritium, uel
^rom.Confortatcor , ctconfert trcmori eius P^^^^^^Jjlentuin ualdc. Membra cxpulfwnis . Di(ro\mt ucntofita- ^^^^ens . tcs quc funt in matricc. .Venena . Confcrt ucne- AVIC. ' V 2 ms
^^ouo,^ ''^^iuuaT,'!, i'^.^^^^ valdc:6cparumde ?''0'^^^^^abfon^'^''' Prouocatiuas ad ^''^11) 6c f,H''^nocumcnto , & prouo-
'^^Ur >U- abortum . Dixcrunt qui-
^^i^^^^^cafu.^i^^^^a^^aium ci qui conquc- ' ^ ^antu , ^^^^^ confert in ca cura, & ^unpotutrcsd [tafanagijdc
3 o S Liber fecundus • ^^^^^^;
nis <5c punaLira^vermiumvcnrnoroi-riAicor-- confcruat vinum de dadylis ab JJ^^^j^jj^cati"^
pionum,& rutcie bibita : 6c eriipiatiro udo cx Qy^poftcmata o t pMjhtU . In ipfo eit ^^^^^^^{co
ca cum ficubus . Permntdtio . Loco eiu;^ ponitur bona duriticbus/J4^f»i^r^ capitis, -^„[1^^
f B. ;tammbad. c j- ^^urum^eijxquale podus,aut dux i.crUv'pon to\m:{m.CM emhnx cxpidfionh .Co"^^^^
dcris iptius dc gariopiiyliis. de confcrt doloribus ani,&: niolunc ^^^^^^
ledendo i n cius dccodion^^-.Et qua». ^^^^^0^
rx, De^tdarfcifiahan.] Cap. 2jo, ficitur pondus.^,ij.cuni olcoA ^^'JJJ.ffrj.tvefl^
,B.darfish.a«. confcrthcmorrhoidibus. C^/;^^^^^^^^
Darfcifcahan {jdefijafpalathus,) quid efl^Eftar jiis. 'Pcnnutatio . Loco ciusponuntu ^.^. j^jciir, ^ b B.Alia litera. t>or grofla h^bens ■ \ fpinam grandem ] ^ [ qua jo tione duritieru du£". tcrtie P^^ iV^^j , ^t^"^^'
habens fpinas vcnditorcs mediciuarum fua vnguenta cxpc- & medieta? ponderis ipfiusdeaou • .^j.etur
piures. riuutarj& cftcompofitaex partibus diilimih'»- tamen iii imprajgnatione non a
duores m"did" ^^^^' ^<^i^-'cx nauquc cius cft acutus:& eius flos abhel .
nariini inducuc c(l:cahdus:&hgnumeiuscitponticum, inquo ponciciute m cll: frigiditas quxdaumam iu iploctiam clt vir De^[dulh,] ^'■'^P'
fuis oleis. compofita , 6c in ipfo eil acuitas 6c ilyptici- 5^
qua vendifo^rs tas. Acuitatc crgo fua calctacit. 6c iiia ilypticita Dulb. ( i.plataw^s.) Natura •^^ort^^j^jjs
inedicmaru con tcinfrigidat . Suntautcm quidam,quidicunt, funt vcliementis (iccitatis, ^i: ..^,^&b[abj'^^
fortat olca fua. qnod j pia cll radix fpicx I ndicx: fed no n allir- mo . Operationes et proprietatcs . ^i^^ rjQnis , ^ xnztui'. £lecfio. llla qua;cllbona,eftgrauis,Iiibcu 40 iio] ipfuis funtvchemcntis ^^T-'^^ ^itiuuSj^^
iiis corticc cgrcditur rubcuni ad purpureitati! iiccationis c [ <Sc fcnribus ell ^^^^^ abr^i^^^^^f
tendcns,boni odoris,5c faporis,fcd albapriuata rabci moriuntur ex foiijs cius , ^^^^cati^'"^! '
odore eft malx Natura, Calida cll: in primo,lk>- ius,(Sc cortcx cius cft vchcnientis ^^^^^^fii^^^^
ca in fine fecundi,vfque ad tcrtium, dv: dicitur Puluis vcro fohorum eius ^^. ^^^^^jj.] 'Dn^'^^^.,
in primo , fed ipfa cft fortioris ficcitatis quam quis dcficcatiuus valde,6c maUis ^^^(icc^^^
jllud:qujdam vero dicimt quod cri: frigida.O/^t^ Jn corticc ci\ virtus abdcrfioni-^ ' tAf^ \\
in primo , fed ipfa cft fortioris ficcitatis quam quis dcficcatiuus valde,6c maUis '^^'^j^ficc^^' J
jllud:qujdam vero dicimt quod cfl: frigida.O/^t^ Jn corticc cd virtus abdcrfioni-^ ' tAf^ \
rationes & proprietates. hi ipfa ell refoIutio,& lly- nis,6c quandoquc confert alba^ a '^c0^^^. pticitas,refoluit cnim vetofitatcsA rctinet cur t punuU . Conferunt folia ^^l^^^^r^ruP! ^
lus,(Sc fluxus fanguinis,<5c redlificat putrefadlio phlcgmaticisi6c apoflcmatibus /|p5ponJ|j^^
ncm.Fidnera et ukerc, Confert vlccribus ambii gcniiinn.r/</wmiC'^«/ff'm;Cii'i^|' -jP^^^^^
latiuis <Sc putrefadiuis . Inftrumcnta iunSfurarum , rhpcr cxcoriationcm,6c luper v u r^QciO^^^
Confert proprie mollificationi ncruorum . & fanantur;6c cortcx cius ^ ■^^^^tut^^'^^'!^' Ij.
Memhra tapitis . Aldarfcilcahan cft bona focrori fcrt adiiflioni ignis . fnfirumcnt(i '^^^^^ ^tili^j^.
narium , <5c fltcx ca licinium, 6c cx dccodionc iusfoliadoloribus iundurarut^\^^ - oreiiic'J^^
d P.alcoia. cius colluitur os proptcr t! [ t aphthas]6c c5fer apofrcmatib.calidis in cis,6c P^^[|ccoc^^'^^jii$
t cuia. uat dcntcs, 6c con fert valdc . Afcmhra anhelitus et iim\.A<fembra capitis , Eius cortcx pul^^^Lj
pectoris , Aqua decoiffionis eius prohibet (putu accto cfl: bonus dolori ^^^^^^^^'^]\oiV-^^ (q\\^
fanguinis cx pedore.yI/67//^r.t««m^//t77^i.Confcrt cft maUis auditui 6c auri , ^ .^-^i^^^^^ c^ti
inflationi ilomachi.^/f?;'/^r4 expulfwnis. Eius dc% foliorum cius nocct oculo.Vci^^ ^^^^^.^^^1^^^^, co<tlio conflringit ucntrcm,6cconfcrt inflatio 4^ humida quum lauantur,6c ^2^f^QC^\\0}^ji
• tnno ^'^''^l. ldiflicultativrinx,6cfupponitur, cisemplaflrum,rctincntfluxu ai? j^^^^^^
^ cxtrahitf^tum, 6c pulucrizatur lupct vlccra fcrunt ^ [ inflationi, 6c ophthan^|_r^ys cH^^i
I bitrtioris , & ^ [ caudx6ctefliculorum , ] 6: confcrt duritiei anhelitus& pectoris, Puluis cii^sno^^^^^j^sCl^^,,
r..,: u cuc^ tne ipforum,6c ambulationi corum.Ppm^/^jrio. Lo moni 6c uoci.l^c^cw^^i.Eru^^l^us ^^^^ j^cn^^^^V
^hSm" ^ ^^'■^^ ponuntur frudus alicmbut dua: terri^ no confert punduraj vermitnn ^ |^ftriii^tjjv
Aila iitf jT'. ani poudcris ipfius, 6c in iuuamcnto neruoru pon Kt cx nuce eius cum adipc fit ^^^J-^jni^^^V
HL gcnualium. dus cius dc aflaro,6c medictas cius pondcris de durae 6c morfui.Et iam ^^^^^9" ^^bei "^^^
durungi. lecftuencnum fcarabcis , 6c ica ^^^^
tur ex foiijs eius,6c ex corticibus i
p 5. Darhire. i. . De ^[darirhe,-] Cap, 210, 5» ^,^,
caUmus arom» jDe^[demefl.'] .t^t^
pcus . Darirhe quid efl: ) Didum cfl: in capitulo de .bor
calamo aromatico. Vulnera & ukera . Dicitur ^ Dcmcft(i./^«m) quid cft?Eft 0 gf^^jD'
noneftresmciioradaduftionem ignisqua da iusgranaadminiftrantur,ctroi| -j^jpf^y
rirhe cum oleo rofato,6c aceto . Membra nutri- mcliora,et fortiora eis,qux iun| ,|qiiid ■ a
menti. Confert apoftcmatibus hepatis, 6c ftoma de cortex radicis,de cuius opcfi'^' cri^
chi,6c hydropifi. } nius hic,fed complementum
pitulo de gain,vbi loquemur de 1 j^p]t j
J)e'[dethiH.] Cap, 211, liftcalidaintertioficcainfecuna • ^oy^
' Murarum . tft bona mollificatioUj^
Dethiu quid eft? Eft granum fimilehordeo , ctparalyfi,et torturx. Memhr(^ ^^^..tion^'^jj/
& longius,6c ftridius,6c magis folidum, ama^ ca tritum eft b [ eft bonum ft^^^^^ \\cf
rum . Natura . Inquit nlius Mclaugue quod eft bra nutrimenti . Confert apoitemati ^^^^^.
frigidum, 6c fanius elt quod ipium declinet ad fplcnis. Memhra expulfmis. Contd
M.& ficcUatcm caiiditatem 6c ^ [ cft (iccum in tcrtio.] Operatio^ , 2 1 4' M
mfKuuiQ. &proprietates. Eftftypticum,conftringcnsve i^c.njcr. ^ ^i^-
ticmA cum co c^uod cft in iplb cx ftypticitatc Dcufcr {ideH , ^gylo^s) quid clt [ ■
Tra(5)-atus fccundus
,r;, J/"«iMc.ushabct uclarnina duo, aut
'"a.nfuDeri^r r"""''" ut^laraina duo, a
%t4t;^^l^'^''^^^ Primo/icca in fccun «-fc^^olutioy' 4''^'''^^^'^'^^^ ruatcxficcatio ^''^^^meflf'''^^'': '^' • JLcnit apo- ^^^^'^ durif . mcipiunt, & prohibct ip ?<^^vt dci.l!l^; l^cproprictatibus e-
^i^atie^^^^ ^''^^ ^^•^'^ a^t>or ,
'Muibuscfchln ' ^'P'^ ficur granata,
f ^''«^^««f^ T^' r''^"^^^ ^^^^^^ olcra.O/;mifio;;ci !''^'^ortcx ia?^'-^"^^' ftypt,citas,& abftcr. |?!^^->«!!^ri;^^^^^^^Ji^^^tcipropm
''•^'^oratin xu^rY.^^^^>oz raaix cltci propin
- t Aloaras.vuhcru & v.' . cvJnuol
t ,7 '^ortcx i ^ ^"'^'as.f «.'«tra e;r v.'.c,vJnuol l'>'>«.l^v ''8^'^^"'«"'ii fuocrpcr-
""^ibus & p''^'*^ flos iplius conueniut "ce,. t [ "'f 'litcr illud qi,od ca<ik dccor
phiftici,&b [alfcctric^cft fimilis alkcrua rubeo, habcnspunda nigra:& Inda cftminoraKccni, & maior <- f allcctncjSc cius mcdulJa cft cinciitia dccimans ad citrinitatcmA' dcpropricraii bas cius cil,qu6d ipfius m-duiia niinoratur cli tcmporcdonccconlumarur.In tcrravcro ma gisrcmanct.£/cffio.Aliccni moliorefl& fortior «1 1 [ ] Inda,6c ' [ ahcctricjcil mala,tardx opcrationis , facicns turbationcm. & dolorcm 10 pungitiuum,& oporrct \tcxcorticctur fcenia cum fcrro,6c non tagat labia,auoniam ipfa dcktcorumcolore,3c Jtacitqua(ialbara>,6c quan docxcorticatur , cgrcditurcxcorticeciu.s'jin>. gua paruaproxima mcdictatigrani.oportct cr govtrciinquaLuriilalingua,6c accipiatur mcdulla. '2^qtM\i, Efl: calida valdc.Z)ff<o>v6io. tuacua tio fada cum dcndc niixta cum co quod ^ [ ipfipcrtinctj conicruat nigrcdincmcapilloru . Membraexpiilfionis. Soluitcum fupcrfluitatc, & o potioquidcmciuscfl granum.j,s.&: ipfa foluedo non cducit nilihumiditatcs , (Jic mclancholiam,<Sc phkgma.quc funt in iunrturis,3c ncq; bibatur nili in rcgionc iTigida,& in complcxio ncfrigida.& ncqucbibitur (bla,quandoquevc ro pr.xlumit aliquis dans ad bibcnda deca que prxparatacft,duosdanich , (cd ci qui cft fortii» complcxionis tolcrans i>'[fluxum.JOportctergo ut tcratur, <Sc permifccatur cum [ fccfccnc
b B.alfffgjeri. c 8 alfegierl
i t B.demJe. e «.alicgieri.
j.. ' iL , •"«'-i^m a <.uciic uccor go
5c*K:^PfohibetVmJ?^i "1^^^ -^"^^ c^^^'»^ ficut fa gij&: aliquaiuo ci ocoVEui mKbctur a^^^
g B.folationeni uenrri^. hi.neftgcfti.
Hx7'^^^-^^m dcmA"''' P^^^^'^^'^'^ ^^"^^^^ a»^^i<
k .^^^ion.* ^\ ' ^n^trumentd iuni turarim . On '^^^^tur oi^?''^"^' ' fcliorum ipfius cmc^^'^ cuK ^'^^^ • ^^^^^'^ cxpulfioms. ^ki ^ccoA,, groflb bibitur aureus
Part 122
f^-^gma. ' aut avjua fngida , cxpclUt
tiin,, ^^nibctTn ^'"^lignum fimilatur Ii- ^
ictfi ^ ^^^icns fJK ^^^^quod clv caiidum a- ^^ior ci?H'"' ^''^'^ • Eius ficcitas cft in
^fr> ^^^lOllifir!.^^^^^-^«^>'^'Wfwf4 iuncturarum . ^isC'^^'*^^ ^ "5qiiceftaliquid mclius
^;jJ.^i^cbro,&- :>;^ff^^"«apoftcmatibu^ Dea r dedlKifa 1 Cap
,fert'"^^^i. iact- Pl^''^^»^ cpilcpfia:.c^/m. ^ ^ ^ ^""^'
»^etver^gitUpu ^^^^^ fitim . ^mi^m expul ^^cij^ ^'^^m, renum,6c vcficx , & rcti-
""^^eiusd" f ^^^^ mollificationcm aai '^^coctione.
turopium,ncqucqu^qibct mcdicina,imm6oportctut milccaiur cumtali,qualiscft turbit, & lac ficus,6c luccus alifinthij,(5c femen nil , dc i l i-ccrikcn ] quintis duabus.
De a [ dinaraguadi . ] Cap. 2 r
Dinaraguadi quid cft?Eft planta b [ alhafcc & zufcrc6c diccmus ipium in capitulo dezc.
i B. charchufi)» « B.diaanitCk b B.alhaze«
• B.diirap.
Duraz quid cft?Nota eft.caro cius eft melior carne ^ [pullorum,6c alfaguakitj5c maeis tcm pcrata,6c iubtiIior,6c ficcior carnc^ [atadrogij 6c minoris caliditatis.quam i^iz.Mtfmbra capitis. Caro alduraz in ccrcbro, 6c intcUcau augmcn tumefticit.J^ew/^r^ e.r/;«///o«i^.Carou [alduraz] ^^•'^"Siaugctfpcrma^^coitmn.
b B.cubugt , ic aifuach jc. c B.aicedarugu
^^P' 2 I 7.
Dedikifa quid eft ? Cortcx Indus , ftypticus . VMc.Opcrationes et proprntates. Eft ft vpticus.yl^^/» vraanhelituscj-pectons.^cnmc^^i fputo ihnguiniscx ped-orc6cplcurcfi,6c clarificat uoccm. CMembra expulfioni^ . Coafcxt ulceribus intcftinorum .
aB.dichfiejuel dATchfcae.
^'^t ^Pfius o^-^^i^^us m tertio,ficcus m ^^ni,5.^^Valci^. 'y/^^^fionesi^^-proprMates. Kft ■ V, ^^nftrua '^*'^^^^M-l^rouocatvn
aB Jaraoiith^ xis.
Durufataris quid eft?Rcs qne voluitur fuper arborcm antiquam,qux' : j. r i.,IandL.i, c: fiiiilis eili^alarach, minor tamcrn t.i 6c minus hu b B.alfcrack. ftulofa,6c habctraaiccintcxtam,^c n tc in qua cftdulcedo cumacuiiatc, 6c amau;udo,6c ftypticitas cum uirtutcpuuciavi:iua.Aji/»....i:i'tca AVIC. y i
310 Liberfecundus. ^^^^^
lidafortcm habcns caliditatcm, Sc ficcitatcm , tum ] cft^lcnit vcntrcm
'jOccomtio , Subtiliat capillos,cSc abradit cos:& de fcrt ha;morrhoidibus,g [ U lomit ^ p
Jctcos propterfuamputrcfaa:oncm,&acuita mclancholiani.] tcm fuam./»Hr«wew/-4i«»^«r.tr;i?rt. Confcrtpara- jjS, lyfi,(5ctorturx, De^[ epithymo,] ^^P' ^
f alcofol.
bcdincm,]6c quod cft vchcmcn lus acutiorisodoris,mcUuscft. L^^j- ^^ertu^' J j.^; lud quod affcrtur de infula Cretoe.^ ^.^^^s^^ m^. tiam cxoris domus fandc^&cx (.^itfl
,..4r.gas5to. pe^iara,an.oo.j ..y. .... pi^rp^^i^^? co^aai,6c c^
l, B.alch^chad. Dragathum quid cftJEft gummabjalcutcd. ] pungitiui faporisj ^^"^^^^^^^^
XMhu, Eft frigidumad ficcitatcm declinans , iq plantcvirtuscft,ficutyirtusainai > ^^^^^^^^
tifs gummi,6c in ipfo cft cxficcatio pauca , qua; alhafcc.^/.^^o.Quod cx eo bon^^^],aiucad' ^ ,
eft hcut illa,quiE eft ingummi . Mcmbm ocidi. fcA Hicrofolymitanum,^ Poniturint coilyrijs eo modo,quo ponitur gummi .
'Bendraconemanno.l Cap, 224. tiamcxoris domus lanccv/^ --^7^^^^^
g,,t«iinbaha. r t bi,fcd laibcdo cft fortior , & hnii|^^^
' Draco majrinus, Operationes proprietates . In- cufcutc. Natim, i ft calidum & ^^^j^aini, qj!^^. nuitGalenusfcinditur,&poniturfupQrmor- ?o fccundumGalcnum.Etdixi
fumfuum,& conl^rt. ^^.^^^^^^^"^^^ ^^.^^^'^^^^^^^^^^^^^^^
ratwnes & proprietatcs. Scdat inn^^ rcm^'^ L - >
ANNOT AT JO n:es. ucnitconfiftentibus,6c ^^'"-^^^^^/^^^^^^fT^^
gritudincser oppiUtionum-] ^;^^^
Aittragacantham fr^gidam ej]e,& ad ficctm incUna- rarum . Confert Ipafmo . ^p'^ .^^pMA^^^''^^
fCrAt lnfra,omnegummi calidum effc pronunciabit. fert melancholia: & cpilcpii^-;^^^piexi^''^^i
ti. Conturbat eos,in quor um [ifc^nn^
De a [ dhah. ] C^p. 125. cholera r ubca uincit,& facit cis ^.^0^ ^
cxcis,qua:fitirefaciunt^/^/;;^^^^^^^ Dhabfi.crofO(/i/«5)quid eft? Dhab aliud cft a la 30 tio epirhymi fit iiii-^ii^'''^ , „iiam f^f fV'
ccrto inucnto in rcgionc noftra,quamuis fit ci falc,foluendo cd ucit "i£|^"^^\ ^ero '^f.J)f^
fimilis,&habcatdifpofitioncs, (Sc virtutcsei^- educitctiamphlcgma.Qmti^*] i}.^'^ Q\iO^
?cimas,6c aldhab quidcm raro eft nifi in regio- quod ex co bibitur ht vtqii^ ' Jpluatii^j„o-
nibusArabum-^etor.tfio.Liniturftcrcusciusiu fitvfq^ad.iiij.aur. & oportct^ ^^^.^^^^.^11
pcr pannum,& icntigincs , & confcrt. Membra cx eo bibjtur cum oleo amy g^^^ ^ ^yltUP
©cw/i.StcrcusciusconfcrtalbuginioculiAcon portctvt indecoqucndo jpr '
fcrtdefccnfioniaquic. boretur.
^c^idhoboha.] Cap. 126. ^De^ \_eheno .] Cap^
1 1 B . Tnftrume Dhoboha H [ Y[ lam diximus iu ca. Ebcnus quid cft ? Eft '''fXf^Jiloi'^
ta tunaurarO . pitulo dck.] fummam iuuamcnti ipfius quod mclior eft,eft nigra,cqualis,ni ^ ^^^tor^^
p B. la diximus '^^^ podagra,6c doioreiuntturarum. iice,6c fimilatur in fuo tadu j^s W /
iniibroteruo. - ^ cft ualdc compacla,6c folicia,in ^ ..c^^^^^^^^^
LITERA E. mordicatio,6cquumponitur UF^^^^^^^^
odoratur ex co odor honus acu ^^^^ntq .^^
aBambegi, Ve^ [ Emhlico.] Cap. 227. lidaeft 6c ficca in fecundo.tt c ^^fjjy^
' ^ * ^ ip^'a cum caliditate b t [ , i- ffy
-r» Mblicus quid cft?Eft notus,5c t b [ ] cft liditatcm fanguinis . ^^^^''^^ 'idui^'^,itF^
rswtr' Jb dcbilior myrobalanisc c nutritis, &cft in Fricamr in aqua ftcut plurcs lap.^^^^^^^^^^^
eorum fcmita . Quiimque in laac infunditur , tiUatiua^abftcrfiua.cJ^fw/^r^ ipii^ V^*^''
nominatur firemblcz . I^tura . Apud luda^um num oculi,er albugincmjCl^c^J^^^ijadP ^^^^^^^
eft calidus , & apud plures aliorum cft frigidus fiunt collyria,et fit ex ca [ ai co^^i^^fj^
A B fccundo. in d [ tertio , ] & apud Schirck Indum in ipfo nasoculi proptcrvchementia ^^^^.^fup ^^^^^
cft calcfactio,6c forfitan veritas eft , quod ipfe cius, et quu aduritur eius lci ^jceri^'^!,/
ficcus eft parum habens frigiditatis . Opcrationes gincm,dcinde abluitur,cdfci; ^^uii.^i^fjr
proprietates. Extinguit caliditatcm fanguinis . et ophthalmic ficcc,et fcabici ^^^^^it ^ Lj^'
q)ecorat'io.Vones efticit radiccs capillorum,6c de pulfionis . Dixit Alcanzi, cp ipl? ^ci^^
nigrat c2ipi\.\-OS.Jnnrumenta iun^turarum . Confcrt in renibus,et d icifur cp in ipl^
ncruis vdXdc.Mcbra oculi . Confortat oculum.". flationis uentris. CMembra anhciitus & peeioris.Confovmcoi: , Sc
e B. uigoratip- e |- fubtiliat ipfum] 6c intelleaui prscbct augme ^De^ C eruca . ] (^^P' ..(jiU
(um, feu .pfum nutrimcnti . Confortat ftomachu , , . ryluC^^^^J //)
^ 6c prxparat ipfum,6c fcdat firim,6c vomitum , Erucaquid cft? Ex ca aUa ^^^'^efti^/
6c facit appct itum cibi.^c»2^r^ expulfionis. Con- hortulana . Scmcn autcm ^^'^^i-^^pis-^ 1/
fortat anum,6c cxcitatcoitum,6c apud quofda in decodioneponiturloco efi^ /
f ».€on4iww. ftringit vcatrem.Verum,quod cx ipfo [ nutri Uda cft in fccudo, ficca in pt"
^^.^^^ Tracftatusfecundus.
f^^nfwt & vaccino vcftigijs vlccruni
''■'=W.gm b T?'^'»^ ^'l"^' ipfius cum mcl l'"' ficomcdamrtr 7'fi^-F*^« foda,&pro ""'^''men um . ^<^'° '•cmouct
?''^».S f f ''™"«" Por ^"'■'MmkL ^ f'^""'- f »cit lac abun
'''•U^r 1"'',^:™" • In ipi;' c^ft digcftio ci.
:'• ^n»J„ f vfl,.w„. • c 1 V - " '^'" ""'^ ncpanbiis clt grontis . Et laniiis cx cii :if"''^.cZtrc„fcokm;t? eftltcpara,4ispi„s.ut&sallinar„„;S^S
^^ionem r!'^''^"^"^ coitum.&tacicnsei e- '^^ttncuacamorfuinmikll^c.
pionis, &c vcrmium paruorum vcncnoforum, & vclp?,6c Tcrpcntis^ [guaflbuabras,]confcrt , eB.fcm.bra.. & umilitcr cum iauich.
De^lhepate Cap. 25 aB.bW.
Hcp^LV.Operationes et proprietates. Humor genc- " ratusab hcpatibus cft groniis . Et ianiuscxcis
Cap. 231.
^^-nfcac^ ■ ili^buc, ] >> & eft fubtilior
in primo,ficca
'^'«^ fn&!i • ^«"fortathcpar & lloma- ^^^a.(Sccligeritcibum
Membra capitis . Hcpar caprarum,& propric hir corum dctcgit cflc cpilcptici . \ t quando cpilcpticus ip(uin comcditJncurritcpilcpfiam.Heparb [(lcllionis]fijpcr molarcs corrofos pofitu, ^ lcdat dolorcs corum.c^to^m oculi. Aqua hcpa tis caprini confcrt ano comcfta , <Sc in t coliy- +aicofoi rio poiita , & inclmatio fupcr vaporcm cius . * " ' Memhranutrimenti.Hc^ixv\ iupi confcrt dolori fadib, buslicpatis omnibus.inquitGal.rgo quidcpo
'^^'^^"^'Operationr] rr^'*'"'' ^l^" r^^'"*; '''' '^^'sncpatis omnibus.inquitGal.rgo quidc po ^^-^^SE^ -fmipimiiinmcdicanicntocupatorii,inon^^
Undiuia.-] cap. 2^2.
r, ?'^'<Sc haNi "^il^^" Ipccicrum, habcns lan ^^^^^^ftuc^^''^''^''^ folia,6c iplaproccdit C ^'^^i^ fni7''^i"ntamc.licut dixcrunt,cft mi i- in '^'^cunt,.^, ^^.^^''^fionibiis.apud ^^^c vcro am V :'^'^xnuunv^' "\'^P^'ncndo,& inpraiftando d^^'^^f^i- ab hcpatis: quamuis iiii
'^^'effia. M?''' '"'^^"Sucndo 6c b [ conforta D r^gis anv, ' '"^'^^^^a cx cis hcpati cll qu^e U>^^ficc&^^^ ^-'^^^^"^ fngidacdin dr^^^^^^icicc f i"^^*^^ primo,6c h uniidi ^^nicff p..:^ . '.^^n finc primi.fic hortuhina qui-
ni- .«r I • I • .. . J-
0!' titf"
U^!''^'"lol * hiimidior, & cius quidcm S ^"iJ«aJ; fo"''s.& dccli„.-i{ ad par
N ' 0.^°f '»"^o'-ishumiditads,&cft ta V ^" ^"«'^["''"f Apcruoppi- ^ Wr<l"idcm vfV A '■'''■<^'^'"".& vcnarum , & «tl °'^^--av<-h„ "yP'"^'"»" [ aliquantula, J ?ln> cft ;'"^f' cius aqua -■
. ^'^T^km P;. Jgldatio n .i^r iM, ;
«titJi ^°"ftrtoDh yP''^"""" podagrc. Ma,U>nt
'et^^ '^''''*.s abftcr^ifiin^^^^* ''"''"'r^ . ^«"^'^^ au?mcntaranr& aWutum «
^ot>''*fc„,^;^^2i^r • '° l'^"'l«^"l"eta,& didturq, fi lintturctmi mcl
% ''''^ qi lan i '"/''-'"!'^" cordis,& conforiaw'"^'C^ fi '5'floluitur caffia fiftula in afcan^7 guttiiri, ^"8.irilmus,confcrt •''P" ''^'^ •njrh* *-'Xcit3fi„"'^''"'^™'"'fri'«ra-'i . Scdat nauc( '?""",^'^olcr«,& confortat fto
"'Ca''''^f>iiiDt-v'"'''',?"''"-'' Jiwdicinis ftoma ''i5^''<-'liorfct"l'da.& lyhtcftris qui ' '"''-^dcfl-.^l^^^liociuamliortulana , &
cum ccn:ia, .^^ r— xi.infrigidando 'Sidatio qucritur./«f?r/<ywe«/^^t i/m
1 fMT»t^l„/1 . _ .
^^i^ihr^^J^conM "t,cahdxqmdcmcft vif > -
W,r'^^isfn V::,'^cnicns,& non ell nocumcn^ '''^•Oii^^oler V^.ocumcntum rcliquarun com^'^''Sidorum. Mcmhra expul/i
pcriipfuni aiigcrc iuuamcntum vltra illud^p cx co folct proucnirc . Aniplius hcpar cfl tardi inccfllis in ucnis,nifi hcpar anatis pinguis.z^twe na . Hcpar canis rabiofi fi dotur in niorfo ab iplo,confcrt . fct iam diduni cfl, cp ipfuni prohibct mctum aqiic,6c iam uixcruntpcr illud qiii dam corum,<3c liicrunt curati ctiam curationi bus alij.
De^[cre.] Cdp. i^^, «i.nhas.
Acs quid cfl?Acs aliud cft rubeumad citrini tatcm dcclinans:6c cflt Cyprium quod cfl mc t achabrufft ]ius,6c aliud cft rubcum clarum,(5c aliud rubcil ad nigrcdincni dcclinas,5c cft gcnus «ris quod dicitiir talacon.Et es cjuidcni aduftum cli:b [ a- b B.acucuai. crcjin quo ctiam cft Itypticitas.Qmimq,. ablui tur ,cfl mcdicamcn bonum ad figillandum in corporibus lcnibus,5c finc ablutionc t [ ^^^' ^^^^^'^*
] clt iiiclius.ftoio. FIos xris fubtilius cft ipio. Ato^. Calidus cft & ficcus in tcrtio.Op/?m twncs &proprietates. In a:rc adufto cit ftypticitas & acuitas & confolidatio,5c cx cis qui dc ipfo dicuntur t [ ] cft quod fi cuni forcipi-H t B abfqj «.
busdctalaconfiatpilorunicuulfio, prohibct ortum corum.^Detor^fio.Dcnigrat capillos. Vul tia\h& ukera. Ipfum confolidatulccramaligna ambulatiua,5c prohibctca ab ambuhitionc, <Sc corrodit carncm augmentaram vSc ablutum c5 iohdat vulncra,& dicitur 9 fi linitur cum mclle,conuenicnscftvlcerib. '|diirisaduftis]incor n - , . " poribus duris.aif^/,r4 or///^ Aaiituilum,& con tZtt!'" fcrt duritici palpcbrarum. Olfimra e.xpulfwnis . Soluitaquam citrinani quando bibitur cum [ oxymcUcct fi cx coliniatur palatum^cxcitat ^B. h/</romeIIe vomitum,ctporio quidc cius {itaur.j.s.&: extra hit aquolitateni abfq, nocuniento./^CT/tw./.Opor tct quidcm vt caucatur vfu.s duriirie-ii iliud in quo cft falfcdOj& amaritudcautpigucdo ficut "utolea,ctcarncs,aut acetoiiias,autauiccdo in afib.arriSjCt bibcndi cxcis,ipfa.n.tran<mirti;nt proculdubio^[ziniaria,et::-iniaijcft u^ncnum. g B.viriditat?m
(vlula-^^ ^""^ accto,flringit ven '^^^'is fiw^ Confcrt quarta^
Siais.^(?»fwrt. Quaudopouitm:
De a [eitphorbio.}
«ris, xth.
Part 123
Euphorbiuni quid cft?Fft umniib[ calidu,i h r . ■cuius virtus altci-Gtur polt tccs,-aut. quatiio;'
312 ■ '—'^'^
annos:5cqnod antiquaturtenclit ad pnlliditatem 6c citrinitatcm: non diOo! litur in clco nifi cumdiflicuitatc:& rcccns clt c contrario il lius.fcd dixcrunt quidamjeruat virtutcm liia , quando ponitur cum tabis cxcorticatis in va- {cElectio . Quod dc co bonum cfl-,rcccns cft^cla rum,citrinum,ad palloi cm dcclinans: acuti odoriSjVchcmcntis ^ [ acrcdinis. j Ahud vcro ab hoccftadultcratumcum iarcocolla,& gummi. Qpemlones,ePproprletates.E(\:2ib\\crfmiimj> <5c habct virtutem fubtilem,aduftiuam>ab(lcrfuia, & quod cft rcccns,eft vehcmentioris calcfadio nis,quam afla. quum tamcn non fit gumma ficut afla in calcfactione fua. Minmcnta mncturarum . Mifcctur cum quibufdam potionibus fa- Ctis cum fpccicbus,que funt ficut pipcr , & cinnamomum,& fimilia,& confcrt fciaticct,& cij cit corticcs olfium in die vna . Vcrum oportct vt muniatur caro^qu^ eft in circuitu oftium cii
li cfr marinus,eft fpccies h^^^^^'''^^^^^ Operationcs&propy}etatcuUu^^'^^^^^ fiifioncs matcricni au v ilccta , <x n ^^pj^m, hcpar,b t [ j& in cinci-c ^ . ^cui' & marini funt abftcrfio,& i'^"^^^f,'^j.icioterr'^ tas]& cxQcc^tio.Decoratlo. Qil^^f^^^.c^toC^ no falitum eft,confcrt ^"I^tI^^^^"^;, Wprop^f -ui tcrrenus cft,confcrtlcpre: ^'''^^^^^ ;hcmcntiam rcfolutioms,& exiic> j i Liod aduftumcft dc cuteerici), l ^ fi^^^
10 ^^^^^^
confertalopccias miftum ^^^J^?^^^'{Zin^^
6- t puHuU . Cutis ericii .^^^^^^^^P^t v^^^^ dicmis fcabici,& caro cius ^ontcit ^^pfcrt '^lnis cutis ciu
Vlccribus fordidis,& n^^i^V^.^^^t^^isvaltic
phulis. rulnera etulcerc. , ^^'^^f.f^f^.r^z^^^^ vlccribus fordidis,& mundihcat c . tam,& caro cius confcrt ictophti iiodisprauis duris . hiVtrumentamc ro terrcni ialita confert paralynA ^cKr^
c^rTtudiniixrsTicruorum 01^^^^^
d B. in oleo, & ccrato tcpcfa^o ^ [ in vngucnto, & comprime t^^- ^^^^ra anhelitus & P^^^^^/^' ^^hr^ w«t<, fnwndo . ao ] inungitur cx eo paraly fis, & ftupor,& con rcni confert^' [ extcnuatiom.K»^ i^xio»!. ^
' • ^ .■ i.r lconfcrtmahtixco L|^eP"
&quod deeo
mimhyd.^S&amilitcreiusi^ n folc fuper pannum • ^'"^ '^^^
Ericius g [ tcrrcnusjcft bonus (^oma t< n i t iicntrcmA prouocat . Et caro c ca olorirc V^o^i^ onfcrtci quimingitLiasfof'
nit ucntrcm,& prouocat faliti cu oxymdlcconfert doloi
e t B.cum filo'
fert valdc. Memhra ocw/^.Qiiando cx co fit collyrium,cft abftcrfiuum, fedperdurat cius mordi catio tota dic, & proptcr hoc milcctur cu mch lc,& rcliquis coUyrijs. CMcmlranutrmenti . Cou fcrtaqujccitrina:,& frigori rcnum, & confcrt habcntibus colicam , & potio dc co cum quibufdam fcminibus boni odoris , & aqua mcUis cft trium anuhifat.Dixit Alcanzi,q7 coardlat os matricis vchcmentcr,adco vt prohibcat mcdi. cinas abortum facicntes cijccrc foetum . Mcmbra cxpulfiomsSoXncndo edueitphlcgmavifcosri rctcntumin vtrifquc anchis,& dorfo,&intcftinis fecundum cp dixcrunt , Fencna . Dixcrunt quidam,cp fi Ulius,qucmaliquis vcrmium vcne noforum pupugit,cutis capitis fcindatur , & q; eam fcquitur vfqucquo crancum apparcat , & ponatur in ca hoc gummi tritum , & fuatur , t [ ] non aducnietci nocumcntum
illiiis , &ctiam intcrficiunttrcs drachm. cius .-^r 1 , ;
in diebus tribus cxulceraudo ftoniachum & in l^>^iper terram,licut lil>^nbcr,0^ tcftina
os crici) tcrrcni contcrtei qui ^^^^^j^j^iseU^;^. U-. pucris,adco cp alTiduatio comcmoi ^^^i^^^^^
taOcfacict,vtvrinacumditficultat^^^^^^^ su Febres.Conicxt caro cius qui terun ^^^^^.^mv^
Mm.Confertcaro ciusquiter antiquis.^r?7w^. Ericij carocontc nnum vcnenoforum .
a B.feres uelfi ras.
Cap, 2^6.
<J)c^lenula,} C^p^ ^^^^^^,^,
Enulaquideft? Eius ^^''^^^'^ffo^^^^^^^ & cft qucdam fpccics eius, cuiusi ^^p^i^^ vnopalmo ulqucadcubitumP?| i^iitiS' fuper tcrram,hcut filymbcr,& ^(ti^'^^ . quod in ip(a magis cft iuuatiuiu ^^^^ ius.f/e<^7?o.VirtLis iyrupieiusetti .^jjelt ^j^.
tionibus fuis , & mclior nutritur^^
Equus. Operationes & proprietates , Facit ftercus eius opcrationem ftcrcoris adni . Apoftcmata & t bo^hpr. t • Corium puUi fi aduratur,& liniatur
t boihor.* ex co cum aqua fupcrt puftulas,^ ] infrigidatj b B. reniouet , ^as . Mcmbra capitis. Dicitur quod additiones il icu aelet . ja>,qua; funt in genu cqui , quando tcruntur , &bibunturcum accto, fanantfoda. Membra expulfwnis . Coagulum cqui proprie conucnicnseftfluxuiantiquo,& vlccribus vifcerum &fluxui.
fadaalha- Dc' L^rugineferri.:^ Cap, jj^.
accto fraclv^ caliditatis. Natura- ""^-^j^itiS^^W ca in fccundo , & in ipfa eft hu n 1 ^^^p^l ^ flua , & proptcr illud non calci-^^ . prf^^j, tim,quum ei occurrit. Optratu>ne^J^^^^^ib^^^^^^^ Confcrt omnibus la;fionibus,'>^ ^ji^ii,^^^^^ gidis,& commotionibus ^^^}^^^^^^ti^^^^ Cfi^ tionis.Etinipfa eftuu-tus ^^'^^^^^.^^^^^^^^^ ea abftcrfio ultima . Mirumenta lun' ^m...
a B.
bB Alfaliteia. languinis mulie rum
\ B.caufed.
fcrt fciaticjE, & dolori iun61urait ^^iijsip.^^ ftrum faclium cx radice eius, & ^^u^t/ confert doloribus frigidis, & ^oi ^^^un j torum. CMemhra capitis . Facit i^^;^^^ pUjD: foluithemicrancamphlcgmatiC'
cmbrochata . MembraanheUus&r^ Acrugo fcrri . Operationes & propfietatcs.ln ipfa uat ad cxpucndum ^^S^^^^^^f^iicct^^^L^^ cft i nfri^idatio & ftypticitas.yl/m^m expulfionis bonx operationis quando adm^^ ^ ^\J<(^
Confert^fluxui b [ parturicntium .
De^iericio.} Cap. 258.
Ericius quid cft?Sylucftris eft notus,& mon tanus,eft aduldul,habens fpinas fagittales,propinquui natur»fviueftris,vcl terrcniJtlc vcrd
leduarijs mundificantibus pc^^^^^tqvf quacL-etificant , et confortant coi^^^^^^^^ ^tii'
que fit ex ea uinum hoc i^^^^r^^t )^^^' ca aur.Let ponuntur in vj.anulu ^ r ^ii bitur peft trcs menfes ,et m^/^"^^-^. et pulmonem . ^JMembra expulp^ ^t radicis cius prouocat utrun^u^ ' if^
srrc ptcr
ifcr! iddi
,^ Ca-
ijiisjti» icci'
< bri'''
ul m ^^"^^^^ "^^^"^ en^la , non
Tradatus fecundus ,
"gat omni hora . Venena . Con-
Ci/'. S40,
j 'Mis ^^" ?• Quandoqucinuenitur L ""«^ndo mV"„? rubtiliatur aliqui in
^ nutite f ' Pi-ouenit inde ,
f^"'^' itqS ^'^^^ 1"' "^ft «lociter fran- ^''«'^ n quo fil'"'" ' '^»' adm,fccntur
„:■ H 'fo cftftvDti' pp'-^''«<'«"2i-/'ro^rieMJej.
f °"liti "^?"^ ' doncc in .pfa rcibluatil c ' ^ii"^» cft calpf, a-"" ""■"^"s Prohibcn.s. ] ,
fc "Itima S5"*''*'"' ft'btiliatio
admmillratur cu
dum.] 0/?er^^?omd^^^;''o/7nV.f/-f^. 'Fftrcfolutiuus , fubtiliatiuus , &cfl:fortis abftcrfionis, adco rp corrodit carncm niortuam , & quando nafcitur apud radicem uitis, fit uirtus uini cius foiu tiua,'ctdcproprictatibus quidcm cllcbori cft, quod ipfc pcnnutat corpusa fua coniplcxionc, et facitipfum complcxioncm bonnm iuuenilem acquircrc : et multi funt qui cUcborum album fumunt ad vomcnduu), ct non facit uo lo mcrc ct non foluitifcd facit illud quod facit uo mitus etfolutio,ctconucnicntia ciusad uiros, et uiragincs mu4^crcs,et fortiorcs,ctadolefcen-tes,cteos quihabcntS [carncs tcncras in corpo rc] ct mukitudincmlanguiniseft plurima,ct non cftconucnicnscalh-atis, ncquc moliibus: ctipfequidcmcllconucnicns in^^ [Maitio] dc indc in iicptcmbri.ucruniamcn oportct ut ante ipfum proccdant trcs dies pcnitus in quibus abilincatur a comcftionc , et potationc grolTo^ ] Et rum,ctutadminilh-cturcaquxgaudcrcfaciat, ct dclcclari, ct utcuomat ct utcijciat pofi: cxi\% duabusvicib.auttribus,dcindcairumatur.Dcfoy^rio.Linitur fupcr morphcam cum accto,et Cimilitcr i [loca in quibus funt fordcs j ct fimiliter fupcr albam t vitiligincin, et cradit ucrrucas.ct cuacuatio,qux fit cu co, confcrt t lepra? ; et fimilitcr albus.r///»em & mt.Linitur niger, et albuscum ladc fupcr fcabiem , ct impctigincm cum accto,ct ad cxcoriationcm linitus va^ ca lct,ct fit cum eo cuacuatio, ctfiuntcx co ficutli ci nia , ct immittuntur filUilis , ct dimittuntur pcr d icm> et quando cxtrahuntur cx cis , cradicantur ^ [corpora carum . ] InHrumcntaiun6iurar/fw.Confcrtparalyii, et dolori iundurarum, et.cuacuati o facla pcr ipfum eft medicamcn co rum omnium fortc. /l/r/w/;nr r^firw.Quando de cdquitur cum accto, ct dillillatur in a|.u-cm,(edatfonirum,ctquando oscoiluiturcxillo aceto fcdat dolorcrn dcnt ium , ct quando dirtilla- 40 tur dcco£^iio:ciiis in aurcm dcbilis auditus, con fbrtat ipfum,ct confcrt mclancholiequc cft cu aliquisfolus alicna loquitur, ct hcrnicranc^an ti:qu9,ct a;gritu.dinibus capitis.fcilicct cpilcpfix ict mclancholix'. Membra ot«/i.Confortat vh um, quando ponitur in t collyrijs.cJ^/£7«^nt expulfitnis. Confcrt mclancholia; ,etdominiocius , et folucndo cducit ex toto corpore abfquc horribilitatcetcxtrahitcholcram ctiamet phlcgma: -Miui ->^inr>«- - <^tcxtrahit omncmfupcrfuiitatcm miftamfan
NiW^^^^arum r.? "^r^^ ^^^^^^^^ ^^^S^-as^ 50 gmai, ita quod abextrcmitatibus corporis ct a 1; ^ fun,°!:^^iuntm..i J,^!^^^^,^^ ^^^^ ^^P^r^. curc , et oportct vt fiat uclocis i oluiionis cum
fcammonea,et mifccanturci pctrofeiinum ,et daucus:5c quadoq; datur in potu hoc modo,iii funditur in oxymcUcaut vmo dulci,ct dimitti t'ir in ipfo aliquo fpatio,dcindccoquitur uinii iUud cu lentib.autcum hordco, aut gallina, ct ad forbcndu datur ius cius , & quandoq-, admi fcctur duob. aureis de eo quantitas triuanulu fat de fcammonca,5c quandoq^ dccoquitur ci"i kntibus. J:t iam quidcm ditru cft in tabulis pro prietatum de regimine cius, qd oportet ficri i a lioc loco ctia.Et ipfe vaidc confcrt apoftcmatib.in intcftinis,& vefica:(Sc prouocat urina , ct incnftrua.?erw«r.ir?o.Loco nigri ponitur mcdul pondus ipfiusdemezereon, &:duxtertixpon dcris eius dc agarico.Filius autem Mefaugue di xit,qu6d loco ciusponitur condes.
g R.corpmcarnofuin U pjiiguc.Alu litcia. & non elt cunueniens corporlbus ci(iioro(is nsq; mollibus. h B.menfc Apri its.
i B.fiip albaras tmorpheain. i albaras.
inn '^"^ ocunitf -Etquandoquc confert •"'"'sreg^uof"»!- Etin hcmatitccll
fe8.parfe<;ca!'o far, uel oftraco- Ta?, quxfuncin
^[incii^^^^^^^ft-Illequ-i nigcrcft, cftfru- '
^^''to com.^^"1' ' P^-^feruantur abc.us 9ld ? '\q«idcmn^''^^o='"ia>& bibendo uinu. 'Pli Tfdlun;'P'»"ta eiusfunt (imilia fblijs = '^*etcru,.™"""'Of« nigrcdin.squ5
-^/'''^^uraTftr^^P"!^^"'^^^''^'^''^'^'^- "^fiau^ jl^ 1 , "cuthgura raccmi, &
1 alcofol.
'"^t ifti- i.'^ 1"°'! de ca adminiilra
"lin r"=.qui cat "/""'^ ficcis.£to«.iVIc, tcft) 2 SfoflUm /"'^'^'"s inter ueterem,(S£ no- ^'1 J w"''tm ' um"=""«"'« . habens,colo- Vi.°'''sO it^c"' ""^'"^'"S''''"^ " C"0'^
k otdin!' ^fancre f '"^ uacmtatc eft quiddam ^ ^>iift''^ '■n8tu,7^f' " ''^i^cns acutum , &
''«dc><u"aflt ^''"'^'1"°^''"°^'^- xaracicam
illhla-sf '^»<iice ciS c '8'^""' patuum 60 lcntibus. tt iam quidem didu di in tabulis pro
, <k.^^<^xicZ'''''f^ ' [infundatur pari "''^ ^flumantur cordccs
i >.fr "ipotu h"^ ""' '"^ k"mct,& '■■'K» ^''«ndooi? j "^" '^"'n petrolclino & ■ ^MZTa ''^/"'^ " "fquc ad aur. ''*«ttetficc.usuf,juead'[fecun
a % charb«ch
b ». coftex,*
cortices parui fwnc fragibiles. fguram uel for ina habeus firai lem rci inueie tatJB fco corrofeaoermibus , vcl a caruUisal b.T, in qua. t tlcU .
t B.habens eon C/iuitaccm .
De ^ lellehoro alho,] Cap. 2^2
EUeborus albus quid cft? ^ [Cortcx corticum ramorum diuerlx tigurx, fimilis rci vctcri albc,iii quo] noncligrauitas , &Iimilaturctiam radicibus altlicc,cuius ainaritudoclt uchcmcn tior amantudinc nigri . Et cius plantacil ficut arnogloila,aut llcut t bcta fylucftris, icd cit bre iiior ca rubci coloris . tt longitudo cruris cius
Liberfecundus, ^
in fufpcnforioaquod fi accidcritci^^^i^j^ • ' iiipotudcdccoaimi^^^^^^^^^ ai.vnc.illudcnmiadi u^tj^^
catio,lumat titatcm triuni.
nani,&: rcmouct accidcns.Si ^'^^'^ ||^eiltarti^ faciat clvftcrcacutum, & ^j.t iedvt^' anulufat dc comon ut cuonierc ^^^^ ^^'jjtctca^ pcllat prxfocationcm , & fiat ut .^unon!^ ftcrnutatorijs,qu6d fi fingultus "^'f (^iif niouctur, adminiftrcmustuiic ^^:; jas,^'"
cft vfq-,ad. iiij. digitoscoiunctos in latitudincc lo fpondylcsmagnas,qu? ^""^J^^^^^Ij^^^^^^
^B.AIia litera : habens quaori tatem m^ignam fubclknt .
t B.tertlj.
f B debilior eft jlle 4uuft infu fus .
[concauum. J Lthabctvcnas plurimas a radice vna proccdcntcs ficut ccpaj,6c nafcitur in locis montuofis, 6c colligitur in tcmporc mcsfis , <Sc cxficcatur.£/^^w. llle qui cft clcctuscft planahabens fupcrficicm cuin cqualitatc, albus,ucloci^ tcr frangibilis, <^ [plurima habcns grana niinura,]Tion"mordicans linguam ftarim uchcnicntcr,<5c attrahit faliuam. autcm iichcmcntcr, mordicat, ftatini cft pra^tocatiuu.stfcd opcratio
ncsrci^iminiim in ipfoprcdictjc funtincapitu 20 bus * [confortat fortiter:] ^^'^ ^^^^^'^^,1 ■ ■ • 3r,quoniamprctoGat.quaiul(^i ^poi-t^
lo proprictatum.2\(^fKr.t.CaUdus cft <5c liccus in nicdio *^[fccundi.]Oprr<i/io«f^ et profmctatcs.Albus cft vchcmcntioris amaritudinis. Et nigcr cft vc hcmcntioris caliditatis, 6c qunm muscomcdit ipfum,moritur,<Sc ex induftria probatur illud , 6c comcdit dc ipfo mus in fauich , <^ mcHc , <Sc quanuo coquiturcu carnc,diflbluitca,<5c ^ [dcbilitat ca. J de ipfo vcro incifo funiiuur quinq; 'aur.^c ponuntur in noiic.vnc.aqua; pluuialis,6c diniitruntur in catrib.dicb.6c colatur,6c iittcpi da, 6c bibitur, 6c hiccit infufus.dcindccft ille qui cft dccodus, qui hoc modo pra:paratur: libra vnadc coincifo induob.kiitaqiic pluuialis pofitatribusdicbus infunditur, 6c dccoquitur,doncc cius tcrtia pars rcmancat, deindc cxtrahitur ab ca ollcborus , 6c ^Mjcitur lupcr aqusc mcllis boni colati quantitas duarum librarum. & infpiftatur,6c fumitur cxcocochlcariu ma-
mor tur in
' fpancj iit uomcre
illi,in quo timctur pr^-focatio,n ^^^j^irr) buatur Itomacho cxiftcntc vacuu . ^a^^ cnimdcbiliscft. mr«.r. ^^'^'1. rnen^^^' fupcrfluum cft homincs : 6c '^i^^^ j fuit^'^ bus,6c porcis , 6c ftcrcus bibcntis ly
citgaliinas .
Eupatorium quid cft?Eft f^^^LabiS'S' cis:] 6c liabct foiia ficut fo Ua f^'^ f j ius ficut ncnuphar:6c cft ill^y.^Jiaui^^!'/
cius ficut ncnuphar:oc cu :^lid ftratur,6c fuccus cius.^yjtmr^.tlt ^
mo,ficcum in iccundo.Opf^^^'''^^:^^^/ s ^ Fn-riihnlinrimim . incifiuum ^ '^}! ...^fcl^^jrlii
Eft fubtiliatiuum , incifiuum > "jjjtatc»* vji uuni linc attradionc: 6: fuic ca q^i aiica^-^^^o
Decoratlo . Eft bonum in initio ^^"^lf^^lf LiniturCLU^'
rix . Fulnera j et iilcera fupcr vlccra dirticiliscon
fuccus confcrt fcabici, ctpi'^^^'\^,^|^^ell^^^^^^ tur cum aqua fu mitcrrc , ct ^^^^Yorti^^';
ter flos cius,ct fuccus '¥^^1^!^^,^^^^^^
lUC^^V-L X^t-* j ^»03l^
nutrmenti . Confcrtdoloribusucy ^oJiy tionibus cius, ctconfortat Lpatis^^^/cO^ ritiei fplcnis.ct apoftcmatibus ^^jijcclj^
g fi. cathedra.
h B. moueatUr jiar-j.uha .
gnum,ftcut cft, aut cum aqua calida , 6c hoc cft ita.ht in ipio ettltypticita.> y:'^'~^^^it\!i'- ^i; fanum,6c tutum: deindccft cortcx incifus,poft 4^ 6c amaritudo fortis, ficutcitai .jjc^^jjji confradiis in co pofitus,qd fit (ictit aqua hor cr.u^».,^, Jmtio r j-.nc
dci,vt nihil rcmancat in gutturc <5c ftoniacho : dcindecft illc , qui cft pulucrizatus pr.uparatus cum aqua nicUis: 6c iftccft illc qui plurimu no cet,proptcrea q? rcmanct in mcatib*quarcopor tctbibcntcm ipfum pricpararcres , quib.medicatur illc^qui forfttan incidit in ipafmum/icut ius gallin^ ,6c fyrupu dc liyflbpo cu mciitaftro & ruta,6c lcntcs,6c oica 'ooni odoris, iicut factii
cftde cypcris . &c lilio,6c narcifo:6cut(intapud 5° matibus Itomachitctcius cum acctum acuti odoris,ct poma,6c cydonia, 6c panis calidus,ct vinum odorifcruni, 6c mcdi camcn fternutatoriu , 6c pcnna, 6c * [condifl 6c ancthu,]6c lcdus ftratus,6c vcntolx diucrfie, 6c quado afccllatCLi facilitatc , forbcataqua frigida.ci: odorct odorcsbonos,6c cibctur cx cis,quo ru chymus bonus ett.Et fi iii accidit ci fpafmiis, 6c dcbilita^;tuncdctur ci panis fra<^:tus m uino, aut aqua mcUis, 6c quandoquc oportct ut reite rctur, cibctur panc infufo in aqua frigida,5c fiaccidat ci finguhus in mcdio opcrationis, dc tur ciaqua mcllo, in qua decoftus fit raplianus, 6c hmcdicina in iplb non monctur , poft aliquantuium ipatium bibat aq''ani mdiisi am aqua calida,in qua dccoda fit ruta:aut dctur in potu aoua,& olcnm,6c voniatcum penna iiitin cta in oieo dc cypcris, 6c dc Itlio , 6c ^ [ckuetm-
pcr rcliquas dorfi fpondylcs. Vcnf ^^fnf 1; quant contorftoncm ^ic^cidcntcm t'^^^ w
tum,6c iimngc mcmbra ip^^^^^^^^„abiilii^ .oi hcmcntis calcfaaionis,6c cuni n''pc^[ na:^t [ ^ jopcraturcnuii inicri.^tC
tuloopcrationcmnigri.^t L :iicquiP"'? 'S^ Membra capitls. Quando odoratur 1 ,,,.r ^ rizatus cft,cxcitat Itcrnutationcm. ^^^^^^^^1 j Acuit m(um. OHembranHtnmenti' - /bclt/
gi k
ferunt^ [ malitici formx ; ] fJ^^^l\nf dropifis. A^embra expulfionls. jj-jort*^' vino,et confcrt ulccribus i^^^^^.j^iiis^ „„. Confcrt fcbrib.chronicis , ct fuccusciLis:ctpropric cum ^^^^^^s^^ mutatio. Lococius poniturpou^^^^^i^io* mcdietas ponderis ipftus dc a
L I T E R A
De'[Fablj.] ^^^^
FAbcequid funt?Nut« ^^^^'^'fN^abii^ptiacx>:ct ali;c Nabathix,ct ^ ^^.pt^^^ij
Part 124
funt uchcmcntius ftyptica:: .^'''jjti-i^' .ti^. humidiorcs:ct minoris nurrini p ro funt pliu-iai^ fupcrfiuitati^ '
orif ^icdi'^
^^'^^m t]?^^'^^'^ ' ^ multitudo inflatio
Tradatus fecundus ,
^ec" P^^cocla. ^^f'-'^ funttardiorisaiL-cMio-. A: ^^^^'SoA r..^^^^l^^ ^^^US corririh.ic (m... ..l.,e
^^^'quamnnr ^i^^^^^^^inorcs innucricndo «orl l'^'''^^^^*^^'^' 1^^^^ languiscaru cO: ^•^^^^.alba^ nn • ^^^'^'^' Mcliorcs ex ci. funt ^^^•<^'4tei5!. ^ ^^^^'Suiionibus non perforau ^^^^cm rcAif;^^ ^'^^'Ui^i>itmtrcccntcs,& carum ^^^■^'^)<Sc bn, V prolougatio infufionis
^^'^^PipcreT M '^^^«^ionis , 6c conicderclcas '''^^^buscm,^',^^^^'^ ^ ^^^yn^o, & origano,<Sc 11-
''"^Pl^s/J^t''^^^^^^^/, fngiditatcm, & (iccita in vi nlf'' "^i! ^^^^n^i^i^^s fupcrflua , &
lf.l>- Abftc^,^''''' cxccdunt.O/.cr.^io«.. ^,,. P^^lte hn'?^^^ ^^nc fi^^^t> C6c liiiiantur II.
cmplaflrum cftbonum apoftcmatibus mamill^,ct cafcitati ladis in ca..Aifcmura nutrlmetitl Sunt diificilisdigcflionis, ctnon tard^dcfccnfionis \ ^^^^^h. & cxitus. Etnon funtgcncratiue oppiiationu- f-^ «^«'iieftqm Erdccodccum corticibus in fuis in acctopro tQcrreaimua hibcnt voiwitnm. Mcmhm cxpulfioms . Quc cx cis hquida Ec eiu dccocirc iuntcumaceto &aqua,confcruntfo- ^nipiaiiracioco lutioniantique, ctquumpropric fucrintcum ^'^"3p°ft^"i"i corticib.fuis,ct cdfcrunt dyfcntcric,6r proprie Aiiriitm I^^ej lojsVoathie. Etcarumetiam t iuccusconfcrtad earum forbiria illud ^ [llcut ctiam carum forbitio.Etcarum for ^ ^'"p'^ bitio confcrtapoftcmati tcilicuiorum proprie ^^^"['^"^foffedccoclarumcum vuio.J jun^
Cap. 247.
3 B.tlurdi.
,.„ "'■•tumin,,^ — ^ "^v<.^v,M>-> uiiicmcnrcr aim Ss ? '■'^'"ou" carnm inliationeni:
^J*^i'>S'°'-'^ d,gciiionis,6c fortaOc ^^'■•Ctfef '''""' ftyptica, &can-,,
in ip
^uvnti. , ' vF^-icitatis , & non a
^:^ftab§r,^;^?^t^a-ypticio romnibus,»Sc m lu
c i^ ?'■""''' Hippocratcs quoquc
,^'''dc nc^^^^^^^ cic propticta
' '5^«m"'^^',»'=ft;. quoUablcinduntou:
b t B.fuhtUitcr.
ic p.cxponatur^
A > qi um ^1"°^' al^ltindunt oua
or^ Pt^^qHodfnrn,* ^c"™ alicnat.onc pcrtur accidcrc prutitun, , pro-
,'''^"^ntcs .n*"''' prutitum , pro- C^"^ fttcx '''^\^^P^^lis , fubtiliateos, &
C/^^^m,&:lo^.?"' ^.^^^^c,pr9cipuccum corti ftrut^^Me^ '^^5^^^^es,6c taciunt colorc bo f ^^^^ uinnV /'^/^^/-«.Fitcxeisempla- ^ ^«^«c/-!i .?,f/^^' apoftemata tefticuh . e t
Porci ^^^^ ^ccoa ' ^.^"^o^^e cmplaftri ponun "^-^aib.^^^^^^raL?^? podagr.x cum adipc
F^x. Elcctio . Mchor fcx ctfanior , efl: f?x vini vcteris:dcindcque flmihs eft ci . Et fcx quidcm accti eft vchemcntis virtutis. Et oportcf ut aduiO|-aturpoft ipiiuscxflccationcm bcnCjflcutadqL ritur Ipuma maris in vitreata linita cx hito, aui: oha . Et finis aduftionis cius cft , ut albcfcat , et puiucrizetur, ^ -\ [ ]Et fimilitcr omnis
fcx . Et oportct quidcm vt omnis fcx adminiftretur,dum cft rcccns,ct fiat quod ncccflarium eft dcaduftionccius , et tucadminiftrctur, quc cnim cx ca uctuscil:,eft dcbihs uirtutis.Et opor tct quidcm vt cooperiatur in uafc,ct non ^ [apparcatjaeri,ct c]uaiioque abhiitur , ficut lauatur XWXXT^.Opercithncs & pYopY'ieta.tcs . Fcxaccti tortior cft alijs fccibus , ct uirtus abftcrfionis eius , cft ftyptica,ctadufta cft aduftiiia.ctputrcfadiua vir tu tc al i 4. VcL onirio. Qu c ad uft a cft,ad m i n i ftratu r in uuguc albificato cumgummapini, ct rcctifi cat \^i\\m.Apo^\cr(idia etTpn^inLc. Vxx non adufta t bothor. cft bona inflationi fola,ct cum myrtoctiam, ct cxficcattpuftiflascumquo J [fuutiilccra.] J/eyw d 106^1' ' bra anhclitm& pe&oris.¥cK nonaduftacxtinguit "'"^*^* inflammationcm'' [capitisin quo]conftridus « B.mamtnill* cftianguis. Memhra nutYimcntl. Fcxnonadufla inqua. prohibct fluxum matericrum ad llomachum - CMcmhYa cxpulfionis. Quaudo cxterius apponitur niatrici emplaftrum cx fcccnonAclufta , confertfluxui fanguinis mcnftrui .
De a [ fumo. ]
Cap. 245 .
^ B.dochan.
WJ^^ • ''^^^^^'^.Confertvlccribusla- C^^^ccrtt'"'''? '^^nauraYHm, Conferunt Porci ^^^^ ^ccoa ' ^J^'^^^^ emplaftri ponun ^%iK Podagroj cumadipc
^C^^^Mui&,^ • Facmnt lbda,& nocent «Uius>cauit^^^^^it ^oda , 6c res uiridis,qux ^^^•Ch^^f^i^cft funt^gyptiac^E,
\4>-^eLr'^ cluliliatur in aure,cofert f Cc^^^^^^ cum mcUe,& foe-
S^t''^^ ocu f • '^^'^ i^^iperpofit^,conferut ^^i Oc^Vofis,^; 1' ^^.Palpitationi, & cx cis cii ''^^.^'^oprif^^^^ oui fit emplaftru exi- Non^^' io ja) m-^^^-MemhYa anheli^ >H iT^^t etlni^^^ P5^^ori & fputo fangui Vt/^^-^^^a L.^ '^^fi>& fi mifccantur cum ^^is ctclu: ''Sr^ci^coufcrunt apoftema
Fumus quid eft?Eftterreus,fubtilis,ctdiuerfi ficatur eius fubi'tantia,et omnes eius fpccies sut cxficcatcs fubftantiafuaterrca,cteft iu cis ignci tas parua. Ekaio. Fortior eorum eft fumus t ah ^ ^^^^^ ^^^^^ chitram^dcindc fumus picis humid^idcindc fu . mus ftoracisipoftca myrrhc,dcindc thuris:po^ ftca tcrebinthine,et uidctur quod fumus naptg fitfortior omnibus.Oper.zfiowf^ & proprietates. mus eft fubftantiaterrca fubtiUs,digcftiuus, refolutiuus. Membra ocull Fumus thuris,ct fmiius rerebinthing ctiam ponunturin mcdicamcntis viccrum ocuh,ct prohibcnt ortum piiorum additorum,ct'' [curium]ctcorrofioncm,cthu miditatcs cum quibus aon cft ophthahnia,ct vl ^•*J^ciach. ceralachrymalium.
Dez[fioYe£Yis.-] Cap. 247*
Flos eris .Operationesy&propnetates. Eftftypti. CUs,CQiTofiuus.mordicatiuus . rulnera &Hk€ra^
a B. zar alnhas «ci zcralnhas.
Corrodit carncm ^Lddinm.Mcmhra capkh.Pom tiir in ^cficcatiuis vlccriim auris, ct ciuando illud quod cx eo album eir, tcr itui-,ct iufflatur iri aurem^dcletfurditatem antiquam,et cx eo tangitur palatum cum mcUc proptcr apoftcniara gulCjCtuucc. Mmbni expidfioms.Qmtuor anuUl iat eius foluunr humorcm grofTum, ct foluunt aquam citrinam,etponitur in exficcatiuish^morrhoidarum,et b [exiturarum] aui,
« B. xumaraal- '^e Ififiukpajlons Cap. 248.
Fiftula paftoris. ^atura, Calida cft et ficca , ct forhtan in principjo fecundi , & dicitur quo- IbB.inflationc» ^[^^ icfoluit'^ [augmcnrationem.]yl/t'm6w expidfwms.Ex^crtuscd Gal.quod fuccuscius frangit lapidcm in rcnibus,&: dixerunt quida quod confertulccribus intcilinorum , ct pungitiuo idolori,6: infirmiratibus matricis,ctfacir pro- Uocationemutriufquc,&: confcrt [Mmi^.jVe ^ nena.Autcus unus aut duo aurci in potu acccpti confcrunt ei qui bibit ieporcm marinum, & i)piumA reliqua .
tatis eius,6ccius caliditas opcratiircum j
tc:& eius humor cfi malus licct uon P ^ ^01} Decoratio. Eiusoicum,quod ^^^""yjjj^fcrt^l' fcrt capillis , er ucfrigiis uiccruny t j^au au-is frigidis pcr mucillai>moiucic^^^^,.^j5c propric cum olco rolacco. ht i^]^^^i aiteta^
dicinispanni, 6c facir colorcm ^orpo^"'i
■ coao..-U
t B apcrturJB , feuhetnisw»-
J)c 3» ifrumcnto.l
Cap. 249.
f fauidi
i^oidem tit pro
I Sauich.
Frumenrum. Electlo- Melius cftillud , qdcfl mcdu"; mtcr duritic , & raritatem, magnu,pin guc,reccs,planum quod cft intcr rubcdmcm 6c albcdinc.Frumcntum ucro nigrum, cfimali nuti imcnti . T^atura . Efi calidum 6c tcmpcratu in humiditatc,&ficcitatc,6cipfiust fuccusdc- Clinat ad Hccit^tcm.O pcratioms & proprittates.Tvi ticumplurimx rubcdinis, plurimieft nurrimc ti . Et frumentum clixatum cfi tardx digcftionis,inflatiuum: ucrumeius nutrimcntum quu digeritur,c(l plurimum. Et^ 1 adarmachaquidc"m eft proxima]amylo, lcd cft calidior,ctfari pauifcofapcr naturamcftnon uifcolaarte.Et ncquc cft uifcofum natura , ficut uilcofum ar-
odorcm oris, & facit fctcrc & fudoris. Apoficmata & t p!^^"{'^ ' ''{^ni' , ftcmataphlcgmatica,6cdura: f ^;^^^^^^ apoftcmata calida apparcntiaA ^^^^j^tiaa'^ nonfuntinflammata, icdiunt ^^^0duritiem quandam,6c lcnitdubcuc ,^^^,^^0!. rat ca . Fidncra & rlccra . Confcrt c ^^jfuaduftioni ignis . Mcmbra capms . m .^^^^^d; xcs ablutionc capitisfada ex ^O'.^^^^ ji^niiif'' piti, 6c proprie quumconicditur ^^^^1^
quamuis fit cum almuri "11^^^^^,"^ fa'nu^^i,kL S ftomacho . Mc^hra oculi. Dccoaio ct^^^^.C^ fanat ^ [atarafa.] Mtmhra anhclum ^Jy^o^ n f ' rificatvoccm, 6cpulmonitribuitai^^^^^^^^
trimcntum,6c lcnitpcaus,6c coq^s fim. 6c dilpncam,6c propric f & , cum mcllc , autdaaylis , ^"-^^J^y,^^^^^^^^ cft vt coniungatur cumdaCtylis ^^^.^i,ni? j matur luccusamborum,6c miic<- ^^^.c.^^^ k plurimo,6c fupcr prunas t^^^^PSpngo^. 6caftumatur antccibum tcnipor^ ^-.a^^^ branutrmcnti. Cum nitro cmpl^^ ^jnacc cx co confcrt fplcni,ct eius ^ccott ^^^0 ° debilitati ftomachi, 6c P^-oP^^J^^ .naii< ccns cft , 6c ^ [cius clcduarium ^^^' ^^,^11^^^: fcd acctum ct muri cxpcUunt not^ ^.^^^^c^ mcftionis cius . Mcmbra f.vf^'?'^^'"!;. ^^^lfU main dccoaione cius adapolicni m dolorcm cius,ct coaraationcni ,^^51^1 . dccodio cum accto conucnitM^ ^^^^^113' ,
norum , ct fimiliter rcccns ^^^\fx[oC\^^ ■. comcditur^ [fraftum.] Etdccoci^j^jtioni'^j
aqua cabda cft bona tcn^^^^?^"),iatibuS ^Jjjjvf
f (auich.
tionc cum aqua calida, ira ut rcmoucatur infta tio cius, 6c humort 1 ucci cft paruus . Amylum ucro cft frigidum 6c humidum , uifcolum , 6c frumcntum cft magis nutritiuum corporis om nibus granis.Daora/io.Triticum mundificatfaciem, 6c eiusfarina, 6c amylum cum croco cft nicdicamcn ^^inni.C^^cmhranutnmcnti . t Succus t Sauich. |;i.itici,6c hordcigrauar. Mcmlra cxpidfonis. Triticum crudum,6c etiam decoaumclixatimi , non moUitum^ncquc fraftum [ nequc ccclu jta vt fit puls,6c fradum]ctiam fimilitcrquando comeditur:gcncrat ucrmcs . Vtnena. Triticu tritum pulucrizatum fuper morfum canis rat)iofi,cftiuuatiuum.
fi proptcr fuam ^[acrimoniamj^ r for^^j,^ mcllc non plurimo, vtnon mor^^^-.^jjdc ^^jct eius dccodio cum mcllc facit ^^o<^ J\
c B.uchemetrr fcoaum fitut al herifle,& alhe-
□aio cum uicuc r,^o^'' ^^^r miditatcsgroftasab intcitinis,^ |^^^^an^y nam ct mcnftrua,ct fupponit«t ^^^jtgc J' ^ pc,ct confcrt duritici i^^^^^^^^^^-usgcn^^^/ tioncm matricis facilcm , cui ^tcfty dift^cilis propter dcficcationcrn , ^ ^^^^c^^^ habcntibus hcmorrhoidas,ct ^ fud^' .^jjj, odoris , ct facit fostcre vrinani , ^^^e^i non cft ficut lupini in ditficulta
De^lferro.] ^^P'
a'B. halbencl hclbc
' ifanu^reco, Cap. 2 5 o,
Focnugrxcum quid eft? Notumcft , N^rt^ra .Calidumeftinfincprimi,ficcumin primo noneuacuatur cx h '.miditatccxtiMi)ca. Opcr^-^ thnes & proprictatcs . Hiusuirtuscft digclliua,lcnitiua , 6c illud proptcr id, quod in ipio aggrc, gatur dccaliditarccum viicoiivate, (5c ipijus vifcofitas prohibct domiaium uocmiicuti calidi
Ferrum quid cft ? Eft tres cam.Et licrcmchem ct fuludctn- ^^jj crgo cft alfuledh naturalc,ct airii ..^ ^^l^ le eft purum ex Ucremehen,ct ^ ttyi' rucam] propinquacfr fcoricej^ -.ul^^^.iiji demfcori^e fingUlare ^^^^^^^'^^^^Jel^tc^^^ pitulodc cha . Operationcs & f^? etl^^Off niar ftypticum cft,corrciiuum ^Qti^ J cit debUior ziniac ei^s , ct ipi^ ficc*^
\ ■
Eotly Europear Bookj, Copyrighl © 201 1 ProQuest LLC,
'tiaa*^ iiatii: oroi'
j^^j^.^ . Tra<51atus fecundus .
''yfipilemg,f"'P iuno %cr
J'Hr7mm , " Jtftbonaafpcrita^ti
"?P°Cti f^u ^"^'^«"iSuimr fcrrum,c6 f "''"^ moUiricationi fto
cx nja-
ttoidasdt r ''ypt'caexlicc.ttlixnior-
dc vircofum] eft fcl rapacium , ^ propric ma- bulantib & :^e. gnonjm , &c dccis clcaum cft ilUid , cuius .co- "^"'ib'Js,& ralor cft cirrinus naturalircr . Illud vcro quod cfr J^';" "'f ur .1 [ziniar,& quod cll ut azui] funt mal.a, <Sc flc^Za^ h . militcrquod crtpurcrubcum.Dcbiiius autciu f^ualdc mordi fcUium ci\ fcl porcinum, & fd. quidcm afabiit , •. ^pifcis qui nominarur fcorpio,6c rcftudinis, liapl"^^^^^^ cft forrms fclhbus quadrupcdum . Inquir Diofcoridcs ftringarur cxrrcmiras fcllis, & bulliat ;o inaqua fccundum quanrirare,qua homotrcs eius fcruorcscomputct:dcindccxtraharur , <5c cxficcctur invmbra,inquanon Orros 6crcfcrmtui\ Nafura . Omnia calida funt, & ficca in quarto . Operationes &proprictates. Fclomnccfl: cali d u m,abft-cr[iiumi,& dmer fificatu r fccu ndu mafculum,6c focminam, & fccund um dilpofitioncm fitis & hmis,6c dilpofitioncm ' [Utmi t B.pows pluri tatis] 6c diipofitioncm,quictis & cxcrcitij.'Dcfo mi . ratio . Fc' " - • • • j • -
i" t B. Apoftemata & bochur
:oIi. '
€ap. 2 5 2.
iiii^.,icaf^' •ici5'
jnini' •cni' nt^'' cH^L
rinr ^^^^^^«^ > ^ con f^-^ ?r? ^'^^iq^i^m , nrfio. Fci afini fyliicftris cradicat morum,& con ^ eonp ^^^^ilitati vrinH l "^^^^ > ^^'^*'^ linitum fupcr vcftigia apoftcmarum ^ t [
""^^^f^it coitun^^-^^ ^''"^^^ mcnftruoru, ] & pomtur in cmplaftris cryfipiix , &
P^'oiiibct ipfam . Vnhwra , «/i er^ . Quando fcl milcctur cum nitro,& gumma pini, & chunorlca,confcrtfcabici vlccrofc:& fduaccinumpo ,%«r4.Rubcinl,\i;^, r mturincmpladris ^^•fconfcrctibus vulncribus, gBoeluneue™
^lcf.n..,'\rf^^,^^^'^'«^-^^samtco- .acqua: /imt] abcryfipila,5c doloribus uchcmS prohXu
tibus , (Sc fcl hircinumcradicat carncm ^ [malam,]& ncccllitas quidcm vlccrum, vt cis adhi- ^ ^**'^'^'""'' u^.f.... r.j cicbilcdiucrfificatur fccun-
, 6cfccLmdum mimdificatio-
ncm, 6c lordidationcm corum : 6c fci quidcni
tlupicftbonum.vulncribusncruofis,&:intcm f «dit porc trigoris pro]iibctlpafmum,6c alcuzcz qui timcntur m limilibus corum.cJIto^Y^i iunauramn . Fcl jiircinum fupcr clcphantiam , ct variccs conlrrt , ct fimilitcr fcl alini fvlucftris propnc,cr fcl t lupi prohibcr fpafmum, cr alcuzcz, qui lcquunrur vulncra ncruorum propriccx trigorc. Memhra f^/^im.Fclhircinum ct tauri-
ilciii^^' f,^-FiliuoMS"'''''-^^^i
i^iSgS»;* Arlhiani-s
Ki '^^''''quacfthttflH''/"^'"'^'^^'"'^'^»^" l-imj&ncccfiitaiq;
'fj '4. ''^««^iceW^^ bcaturfclfortc, &
'''^«^~- S"ntvclocior.s d
'ius i''''«ionis &±^''''"-'^^^ nicv , '"J^od iofi n '"^"^^ confidcratio,& ue '>> [>fabPS"«'^"S^ ^4l!*^'^<>lotu,."If?«g'.^''^fl«i'.^«ci.S&hu
X ^ >
^ faci r'"°'-"inclV ' "8'.'/'^"«'"^« <-■'■•=.& hu ^« ".^'idcrcL'^'''»'du'P'^'^-'»«'™».
t iiih.
ibah"'? <^"m liirX'"''"" '^'''^"'"' & ii'wi-
mi,j hu.
S^^^^^^^^Sn^:'^''"'^^^^ nuni confcrunt vlccribus^r^^^;;;^^;;;; ^1
^kJ^^umial^T.'^^^^^^^^^^^ Fcrcaracham] cum olcodiilihau^^in a^^^^^^^ i.B.al.cH^s
^"^Pcr rr^o - r^r^^^-^-origano ■^i aH'^^»'«ofo^,!''^"'»''rpairuufptu-u ^fttn" ■ o^i'""^'-';''P3"cx(u„tnu- ''^'>5>PrtSbei"^*«« • .J^rouocant ■•'•Qcin . ^"'^«i > &: proprie cum oleo
" f.l^^.^^braeyl ,r ^^^^^'^ ^ grauia] m
'^'C^»?^'tipru»«;j- Confcn lapidi re '""cctiSiP^^^^^-^^iusAradixip- ""usjntcftinorum
graucm , ct cum qua cft lurditas , ct cum fucco porri nabathi ad tinnitum,ctadgrauitare aiidi tus.Et tcl bouinum cum nitro , ct chimolca ad furfurcs valct , quum lauatur ipfo caput. Et diaum cft iam,quod quando fcl ^ radib] lambcn k B.qrfi. do iumitur,prohibctcpilcpfiam.£t fci tcftudinisconfcrtt aphthxfraudulctxinoribuspuc- t «IcoU. rorunikcundLim quoddicitur.Etconfcrtat- 50traaioodorisciuscum naribtiscpilcprico Et omne quidcm fcl confcrt ftridurc narium apc ricndo valdc oppilationcs , qux fimt iii colatorio.CAiernhra oc///i.Omnc fcl confcrt obfcuritari vilus.Er tcl quidcm rapaciuiii, propric ficcum, confcrt initio aqua;,ct dilatarioni pii pillx.Er ne qiieconccditur,vt adminiftrctur nifi poftmiidificationcm eorporis , ct capitis . Et tc 1 magis confcrcns oculo cx quadrupcdibus quidcm cft fcl gazcl . Et auium quidcni fcl alcubi. Et cx pi-
iCr^^^^mH^-^^^^^^^fcIIaannrl.»^ ^ r ^^'^ S^zcl . Et auium quidci
}%^>^^,^''^^^^ '1'^ [^^^^^^^^^1 ctpropricmontamim.c^/.^^r..«/,e inB.p«no.
«J%^^L^,''^^ft^clgaui^i^^^^^^^ /^^-e^p..7o/ExtclIcbouisliniturpalatumcu U {x,y c),i.;^ ^utcm f^nr/_'' ' ^ & cu- mcllead pr;Efocationcm,ct fimilitcr cx fclle tc-
^"^"^^^mXs.CMenihraexpulfiorns.YcX bouis apcrit ori ficia hx-morrhoidarum . Et omnc quidcm fcl eftfolutiuum: itactiani quod fcl porcinum , Siuandocumcolinitur [fumen] ctfiippo-. aB.uBibiiiew
ftilUr; '
^ K^^^}^^^^^ ftintfortior fcH^^^imcn^^^^^i^ando comparantur
- '^^clquidcmfortcual-
nitur , & fel tauri cum mclle linitur ad vlccra , qu^ funt iu ano,&: fit cx co linimcatum ad dolorem matricis , & tclliculorum,& ponitur fu 0 ^mmnl per apoitcmata okhcirenena.Yci hirci ^ [fyluc^ ftrisj cll tlicriaca morfibus ucncnoijs, ^ fuiaiUtcrfcltauri,
De [fdiglne^ Cap, 255.
albcdincm dcclinans,quod ^'^^^^[^^^^cJi minima , & cft cius odor nianiK^ltiis . odor,& noncft* [limofumlncqueiai ^^^^ quemollificatum.A^ir«m.Calidum ' in fccundo . Operationes & propnetates.^^p in pannis (pargitur,confcruateosa f„i, ratio . Odorcm oris clHcit bonmTi J^^^^^^j^^f inalingua . zy4poHcmata et p
qua rofacca,&litcxco cmplaltrun ^t^^^^^p^ Fuligo.£toio.MclioreftillaquxcftIeuioris lo ftcma calidum poft contntionu ^ ^ j pondcris , & magis intcnfa^ nigrcdinis. iVu^wm. mcn bonum apoftcmatibus ocu^^^.^ ^^^^^
Part 125
Omniseft caiidacxficcatiua , nifi Inda:cjuonia Indi,&Paulus numcrant cam inter infngidan tia . Operat'.ones & proprietatcs . Omnis cft cxfict bothor. catiua . ApoHemata , & t pujiuU . Exiftimant quiaam,qu6d Inda ponitur fupcr apoftcmata calida,(3c confcrtcis. f^^/Zwmt i^^' uLcraAW^x, qux aftumitur cx fumo lignipinicumgumma, '& bdcllio,ponitur fupcr aduftioaem ignis, 6cdi' mitticur doncc cadat , '
« B.meimaiad. rDe'^[fiMa.2 Cap, 7^6.
Fiftulaq^uidcft ? Stipitcs albi, pilofi ,ftmilcs polioifcd luntplus pilofiiimmo lunt toti quafi pili>5c odor cius cft ficut odor myrrhx.^tm ra . Eftcalida dcclinans ad aliquantulum arotiiaticitatis ,
] calidis . Membra nutrimcnti'^ .^^^. confcrcns ftomacho,&hcpati.q^i^^m proj'^ ^}, Memhracxpulftonis. ^^^''''^.f^''''^^^^^ ^ catvrinam, quam ncrcid cn . ^ ^'jf ^^^cej^" co cius ponitur pondus ipuus ac ctiam fpica .
De^lfiiUmamM.'] ^^^' ^^^^,
Falamamiski quid cft? rf^^ K
miski cft ocy mumgariophyll-^t^^ . ^^^^jgijic^ cft odoris nmilisgariophyllo,^ peratumquam maiorana, ^ j^perif^^P^fi^
minus {iccum . Membra capititioncs accidcntcs i n ccrcbro, & bus , comcftum & odoratum "^^^ais^f ^ tu^s & peaoris . Confcrt trcmori c ^^^.dcc ticxphlcgmatc, 6c mclanchoua ^^ii»
iB.nachaIe. De ^[fHrfurc] Cap. 257. mcihim 7 Afetnbra expulftonis
morrhoidibus .
De^[phu.] . (^'^P-
Furfur.A^^twm.Calidus cft 5c ficcus in primo. Operationesy & propnetatcs . I n i p 1 b cft abftcrfio , &
t herbuj. lcnificatio,& mundificatio plurima, & t orobus quidcm ipfiusfincm non confcquitur , & refoluit vcntcfitates, 6c phlcgma. iy^pvficmata &
t t>othor. ^-^^^^cv,,^ £f\ bonus cum accto forti in initio apoftcmatis calidi,(5c madcftt cum vino , & fit cx co cmplavlrum ad apoftcma quod cft in mam-
Phu quid cft ? Folia cius fnnt ^.^scr|| ajrna habcntis folia, & ftip^^^'^ ^Tniii,^^^
vniuscubiti, & plus planum,tcnci ^^|iita| prcmum eft groftum proxiniun^^^^ijet'
h B.phlegmari
ipfius eft quafi purpurcum , ^ l^^^-^^ fu^^^jli$ ccfua . cmittitramos, & cft '
digiti,purpurcos habcns noaos > gf in^^^,.
millacalidu:& rariUcajiapoftcmata^ [phlcgma 4° ficutnarcilsus,autmaiorc "'^^^i^^^teri^^f^eft'!'
tis 6c ucntofitatis . J fldncra etulcera . Cum acclo - - ^
torti ponitur fupcr vlccrationcm fcabici fado emplaftro cx co C2\'ido.Aiiembra anhclitm &peUo ris. Lcnit pcclus fuaabftcrfionc,(Sc propric forbitio aqucitatis cius cu zuccaro, <5c olco amygdalino- Linfunditurjcum vino,& confcrt apo ftcmatibus mammillc. J/cmim expulfionis. hiouct intcftina ad cxpcUedum quod incis cft , & eius forbitio quumforbctur, lenitvcntrcm. Vcnena. Confcrtpundurciefcorpionis,<Sc fcrpcntis more emplaftri fuperpofitus .
T>e ^ C folio Indo . ] Cap. 2 5
c B.infufa in a- <jnain terra cx nofa.
d B. Alialitra. tcrras . •'
romaticus odor , 6c uirtus ci yjftiy fpica; in rcbus plurimis. ^^^'Jj^ cius dicis cius eft aromatica,6c yi^tiis^l/ lis fpice calcfacicns.cJ^^w/^J^^^^^^ f)i4^^^i-of Confci-t dolori latcris.y^^w^^^.^^^cC^^^Lf catvrinam,fi bibatur ficca,cteiii^^.^ j^^aiy
uocat mcnftriia. Et cius P^^^^^^^i^ai^? ' 5° prouocationc fpicc Ind^^etiv cut^ [almentafinajinillo-
T>e^lfufel.] Cap' '^\^^^^^\
Fufel quid cft? Virtus cius ^^^^t tuti fandali. Operationes & propr^%cllrA
datiuum cum uirtuteftyptic^-'^^iici' jj. ftule . Eft bonum apoftematibu^ - , U2P Membra oculi. Eft conuenicns^
Folium quid cft ? Eft proximum virtuti fpic^,cft tamen leuius,& cius folia & rami funt fi^ cut b [fchcfabram,]iSc habct florcm frangibilcm quod nafcirur in tcrra India:, <- ftmt ei aqux
infuf^^ in tcrris lacunalibusj 6c crigitur fupcr fa
dcm^^Laquxlficutplaata^qu'^ nominaturlen- tioncmin oculofuo ticulaaqu.iJ.abfquc fufpcnfionc radicis,(5c qua~ doque ligatur in loco cum filo,6c cxficcatur, <5c fortaflecxiftiraaucrunt quidam, quod cft folia ncrcidc Indai, proptrr fimilitud incm qua cum ca habet in uirtute fua . olcum ucro cius uirtu- . , tcm habct olei ^ [ alacuchcn , ] &: olci dc cro- C5.nuid€n. ^.Q.^c^icftfortius. Mclius cftrcccns^aci
De^ l fhngenkcB.] Fangcnkcftquid cft;
^e^ifkei.] ^'^:aif^t^
FaelquidcftJ ^^tEftftuau^'^ ^ '
irin^" ledic^
Tradlatus iecundas .
iron^ W , 10-
^'%«ra^^ ^"'"''us auellanarfi .
%"^«u,,^p _'i,^7'Phyftici. Etintraipfum 'n'"«"tS '''"'l<=SMnopiniquod no- ^'nutriZ^^fS^-^^^ci^iuscoloreft intcr '^'«'^^^[^/^^''^^''"'^"'^^'«c-^tillud.quod "^'>« alfe '"•'"P°'^'aturdcterralnd4. Kt "'*fi«t o„rf"'' "''difunt, etconferunt ^'''^''loidaru « " r°''"'" " ucntofitatibus hc- ^?°ta,cuUs ."if ^as:«cft mcdicina, In li'*Pomo mm . '^'^ ''^"^ '''«'i^ -^andrago-
'^'"■''•Calidus cftinfccundo , & ficcus.
ini fimile ciccri ha-
'4 (ilf
C<ip. 266.
'^'^'^To^''''^ eft?Eftradixpipcris. 0/,e> M eft^et7^^^^ DiciturquL%ropnc-
'^^•^gidis ^''^''^^^^•atcoiica.%& ucntoiira-
fplcni,ac fedatpanaritium quando ex eo fit cm plaftrum cum uino. Fi^lnera & rhcra . Ex radicc • cius fit cmplaftrum cum falc fupcr ulccra mala: & ponirur in cmplailris corroliuis CRrnis, &: cx frudu cius dcliniturfcabics ulcerofa,6c noa vl ccrofa. ^ t C g t B.& confert
] Jnflnmciita, iim^iurarnm.V.m^U^km ^""^ faaumcxradiccciuscumuinocxtrahitona, &c bibitur dc ca quaque dicaur.j. ad paralylim ad attritioncm laccrtorum ualctlinita& bibita.^/m//mr^/7ifi^f.Bibiturdccaomni dicaur.^' htB.unoannc t C ] & confcrtcpilcp(ie,v3c uertigini,5c
facit quandoquc in rationc accidcrc pcrmiftioncm . Membra anhclltii^ & pccloris. Quandoq; aflumitur dc ca cum mcllc dcgluticnda ad pra; focatos,& ad corruptioncm anhclitiis,& ad tuf fim,& ad dolorcm latcris.& quado bibitur fuc cus eius cum frumcnto dccodo, facit exuberare lac . Membra mitrimenti . Inquit Cuil. comcftio ^ '
extrcmitatum cius inprimis,quum clcuatur c6 fert ftomacho cum fua Itypticitatc, & ' [guftus i b.cu co qu,d cius cft intcr paucam amaritudincm,ct acrcdi «neodeama ncw\.]AIcmbra expdjiorus. Cor huius plate in pri & mis quu clcuatur, comcditur,ctprouocaturinam,ctfoluitvcntrcm,6c dc radiceciusaur.interficit foctum.QuLim crgo 1 upponitur , cxtrahit foctum,ct mundificat matriccm fcdcndo in dccodionc cius,&: fuccus eius folutionc cducit phlcgma.& cltcx medicinis bonis fplcni.n-wen^. Dc radicceiusaur.j.confcrt morfui uipcr;e,& ^ limilitcr pundurc omnium vcrmium vcneholbrum . Permutatio . Loco eius ponitur pondus ipfius de durungi , ct diic tertice pondcri« iplius dc macis .
i^, ^^{''''^'^^^'«'ut^i^^^^^^^ ciceri ha- extrcmitatum cius'in pdmiXqu\\m
In ^'^^^'^1 in tcrH^^"^"'^- ^^^«^^- C2.\idnm eft te. ^^^^^ refolutil^ ;f.\^^^'^^^^"^^^ proprietates .
^^nimrT^^ftyPticitas. AiLbra nutr. l^^^^^^ac hcD V?'^^?^ tedificantibus fto
giri^^nfcrtroi' j ^^!^^^"^- Membra expulfto^ ^'^^^ntrem. ^""''^^^^ ^gidx , & conftdn-
Cap. 267.
llo. ^^^is exfieil?'''"'' ^ Proprietates . Eft uchc a?;^^^eft ^^^'^^''''^^^m alcolcotar: cum '•^«Wa ''''''^^^^^ordicationis,6c cft fub ^'''^^•-^^cmouetfcabiGm. \ 'Wtrel
u Lfeflrefm.] Cap, 1 <<p.
Fcfircfin (i.uitis mgra.) quid eft ?Eftdegencrc alfcfirc,habcns toliaficutvolubilismaior,ct radixcius cftnigra cxterius,ctcitrinaItcrius.O/)t- 40 ntfiowcjcfpropricf^f(?5.:Eftfimilisalfcfirc in opcntionibus fuis:fcd cft dcbUior parumpcr.///y//'/.n"^^ taiunctur.^rum. Confcrt paralyli ctiam. ^/^7^,^,^^ ca pitis. Cor eius in primis quum clcuatur, comcditur,ct confcrt cpilcpfia\vl/w/^r^ anhclitus & pe ctons. Mundificat pcdus. A^embra expulfionis Cor alfdirclin fi comcditur,quum cleuatur,p rouo-
X B.fafai^iu
' ^ Bft cal H f^^^^23^-^^cn],& cft uitis
\ ^^^•^it A ^^'"'^«^w p rl c ^ ^^^^^ i tertio-0/>^r.zfio ^fate .^^ficcat i! r'^?^^^^' ] mordicatiua,ab- -nu.V^^^^^afio p i^^^^^^^^f^^^calefadttcm- ^''^^Qabftergftd^^/''' cumtorobo, 6c
b tB.&men. ftiua.
aB.fagaie.ideft fios aicanna.
b B.alcjane.
a B.felizhcjen-
>; r^Jiit,!^',^ i^igfa . ]pannum,
?^^^ti,^i>do eo'?^^^^^^^P^ft ^^iccra, 6c fi- ^ ) Clo ^ ^ufe'^? f^^^m olco doncc dif - >^itu';^Poi2e J/j^^i^^^^^-^^^^^^cm fanguinis ?a7^C.'^'^^^^3,1,'^^^^ radix ab-
fn^^'^ biban^n ^ unaquaquc tri- Vc[^^t a:^^^ ^^^^ ca tres anuiulat cum
catvrinam." t [
^f^C^^^m^.] C^/>. 270.
Fagama didumeft in cap. b Cha.]
De a ifelwT^eharagi.'] Cap. 271. Fcluzcharagi quid eit:?Eft arbor lycii,qug ha ]\, bct trudum licutpiper . Et lycium quandoque lumitur cx eo , ct quadoq-, iumitur ex ^ ( adere bB.aliarfech, lccch. ] et Arabicum eft Ipccics altcra,er uirtus ^ alfciuzeharagi ^ppinqua elt uirtuti lycij , quod ° cxcafit,fcdeit dcbiliorparum.X>aomrio. Confortat capillos linitum. Membra mitrmmti.Dcco qLiuntur rami eius cum accto,ct bibitur ad iple ncm,ct confcrt ultimx,et fimiliter icleritic. J/c bra expulfionis . Decodio ramorum cius prouo^ cat mcnltrua , ct fimiliter ipih,ct fi dc frudu eius bibatur pondus [matulem,] folucndo cdu cit humorcmphlegmaticumpluamum. ft!^'^"°*'"
32 ©
a B.feiih. b B. facharan.
Cap. 2 6' 2.
& fubuerfione ftomachi , & con
Fath quid cH: ? Eft mcdicina Turchia . Fencna . Eft bona ad potumb [iuiquiami ] & puncluram vermium vencnoforum data in potu cum aqua frigida, 6c limilitcr nuci mcthel coafcrt , acomnibusvcnenis.
OUcmbra expulfiams'. Non lcnit vcntrcm^^^^j^^^ con ftringit.t;<-«c«.i. Confcrt m""' ,,i.iof#
a B. Alia litera. farfanch uel far frugi, uel faifegi.
a B.father. -
De^[fiirPig,^ Cap. 273 Farfag quid eft ? Eft po rtulaca .
De 3 [fungis.-] Cap.
BR. ptoximo. gj
Fungi; Electie , Mclior fpccics , cft nota , qux noniinatur alchalahie. nemincm cnim interfircit,fed aducnitcx ca cholcricapasfio:(S: illi qui cjcm qui funt ficci,niinus funt mi\\i.Natura.Vi:igldi funt in fin^-" tcrtij: humidi iu'' [principio]
ncnoforuni proprie decoctncuni De^lfefefifis.] Cap. Fefefifis. (.i.ci^.x) quideftJEft^-ini^^^^^^^^ corat,notum inSccmicxiftcns J>(if\ 10 tur^ fit jllud quoddicirur ''^P"^^ .^^^^^^^ Membra capitis , Quando bibrtur ^^^[|^^^rc. cuiii vino,cxtrahit iangu i i Mg^^^ ^ , prcf^''^^' braexpulfonis. Quaiido o^oratimv ^^^^^^^,, tioni matricis,6c tlicit parcrt, oc 4 ^^^af^ & poniturin foraminevirgv^j'^'^' fur.vii-'' Ynnx,, Quando de cis ^^^^"'J " innni''; ! mcro,&: ponnntur in falxi, & ^^^^[^j^fcrunt-^ tcquam inuadat febris quartan^' ^,^,^^^ yaK Quando dcglutiuntur ablqLi
cnoioi'^'''" 2 77'
Facailcfus {.i.cy clamen. Jqmd ^^"P^^^^s^^^^ chormariem, ^'^^'U^m
cft (pecici) bu jlitx r Opcr.it'u)nc!:y& proprictates difipatiua ci^ii) jibftcrfipne :
cftb [calctadiuum] rcfolutuium ' ..jdi)^, ^cm tWm^ valdcquado bibitur u ^^.^53 -' ^^ fii^.omri;.Sibibanturdc^^,,^
gius. Qpeiation.c^ propriet.ttes . Gcuerant hunio- 20 jad pu^dnrg^i) ycrniium vcU' ic|n grQlTu 111 , maluni. Eoruni autcm rcclificatio eji,vt clixcntur,<Sc ponatur cifm cis pyra hu niida A ficcaA ocymum niontanuni, <ik: bibatur fuper ipfos vinum puruni. A^cmbra capitis\ Generaat ftupc>rein,& apQplexiam.cJlft7/?-Vu>77? Mmcipe:7c)ri.?, Acciditex iUis>qui non interfH pmit^ pr;iifocatio : & propric ex intcrficicntib. Mcmbra nutrimmti. Accidit ex iilis qui non inter ficiunt, cholcrica p^i^io , quando multiplicanr tur,& funtdifticilisdigcftionis,(Sc multinutrir 30 [ui.j^orat. hienti.bf acc.idit e?c niortif:ris,fyncppis,<Sc fu-r dox frigidus'.. Membra expulfionis ^ Faciunt poflL dcLe.dilftcuItatcm minx.rcncna. Dc eis funt qiii Uuit niortiferi,5c funt illi,qui naicuntur in viq nitate ferri c ruginofi , 6c reruni putridaruni aliaruni: aur in propinquitate nianfionis reptihum vencnororuni: aut apud aliquani arborCi , quarum propriuni eft, vt corrunipant fungos, qui apLid cas narciintur,ficut oiiu9;6c de figni$
quidciTi eoruni eft, quod iuper cas eft humidi^ 4^ delet f puftVilas , & fuccus , tas vifcofa putrctada , 6c cito aduenit cis altcr;^ ties , 6c apoftemata fplcnis , 01^^^^^^^ tH tioA pntretactio , 6c proLicuit ex ipfis conftri- vulnus,rccens , aut ficcus , (Xio anhclitus,6c fyncopis.Etcuraeoruni eft cCi ctiani . Fidnera & ulcera . QiH^'\ («^^^'•^iiii' uicifiuis,6c oxymcllecuni calamentlio,6c c[uan radix cius cuni accto , aut ^'''^^'^^''^'^jjini''!^^^^^^^^ doqucLntcfficiuntftatmi. " " " ' ^'^^^^^ •"^ '
non pertranfeuntes ilUid, cum^';^^,,^oP j, crato p(^-^iiftoa^qua, fanat ^^■^^ti tcttuncvtiacc.1t, 6c coopcriatur^ j^rcoi^^j^ bi^s^ utfnactnchcmcnter, ^.l^..tcufci;^;';.ic. cholcra:; (Sceius fadix ^^^^^^^^^^S-oicii^O Iptpanum, 6c conterteius ^^^^^^^ ^lc^'^^ V
cidenti cx frigpix:et finiilitcr cHis in^^^^^^^ ,A;adicctepetaaumi^P^^,a)f^^
calefit in cius rauicc >-t:p^A*»v-";^^ , . j^.^^calidum \ Apoficmata .-et t /'^^-.tcrol"^ . I.
i B.feftuc.
Be ^ [ phiUlco. ] Cap. 2 7 ^ .
b B. Alia li'era. ^ c^l calidunj .
miniftratiusfanatvulncraantCH " ^juS: > tur. Et quando eftunditur ^^^^^^'"^ii^-fu'^^ / caput, elt conLicnicns vlccribLiS;^! ^Q^i\o^.f io.lnHrumcnta iimcturarum. .u,id 0^^ M uoruni,5c podagrx:6c totum^Ui^^^^^,,^^^^^^^^^^^
c B alfccmiuB?.
Phifticum . 2y>t^^m .DiciturqLiod eft uchc- . ^irrnu"- '
mcntioris caliditatisquam n^x o [ 6c aniygda- perpofitum Litcniplaftruni.*^'^, ^.j^jiii;^^^^^^ la.Et cft 'caliduni in finc fccundi ] 6c cU in ipfo permifcctur cum yino , ^"5r:iDUtp^.\|i
humiditas,6c cxiftimauerunt quidani,quocicft frigidunijfed crraLitrunt . Opcrationcs etprdprfetates. Apcrit oppilationcs IicpatispropterVuaiii aniaritLidineni,6c aromaticani virtuteni iui, 6c in ipfp eft po^ticitas , 6c nutriuicntum cius cft parum valde.yl/m/?r.t««m>//c?2fi . Eft bonuni ftOr pacho , propric [arcemiuiii] fipiik grano pini,proptcr ilUid quod cft in iplo de aiiiaritudi
pt quandpquc -fit ex aqua cUK 1^11^'^ .|t'^ ad caput^ [co-ufortaiiduni. J coi^f fri^j ditur dceodio cius iupcr capuri^^^^^^ [or^i vlcer^bus, que iunc in ipjo ^-..^c^^^^Kil^. (iam. CMernbraoculi. M^^ ^ ^c^^^^O^ ^^^ Gonuciiiensaqux accidcnti ^^^ .n-giH' iitati villi^ , 6c fimilit:er.Gapufp^^^,>iv;^^^^ fadum
CMcmbra ^«r^^^t r^i^^^^^jf
ne cuniponticitate,5c apcritoppilationcs hcpa dam hominum qtii inpotu»^^* tn^^^^^^'J^^\
tis propter aniarituduicm , 6c aroniatieitatem patientibus afthn|a . Aicwbran^^ ^'' jK
fuani , 6c niundjficat ipfum propne , 6c apcrit plaftrum ex co fpleni cuni acc j^.^-arV.
nieatusnutrinicnti,6colcumciusconfertdo- pHlfionis . Quando bibitur
lori hepatis cucnienii cx humiditate groffa. In- foUiendo cducit phlcgnia aqu^ j^a.y
quit quidani.Non inucn i ipluni taciens in fto- cat mcn Ih-ua bibituniA '"PP, tjop'-"',!,?''
maclionocumetummultum.ncqiic iuuamca maucruntquidamtpe [ai«''" • •j^c<'''.i||tll'
tum.Ego autcmilico^ immo prohiiictuaulca, cit abprtum.Etquaiido lis-if"'-' r
TravSbatus fecuiidus.
'''aJcnit upn r '.""'cn, cc t aMomen ,
;il 'KumadinteH^^^^-^^^-acgredientcm, rcducit *'"'<^naiun, nn/?" ^-^'"«usciusapcritorifi-
^^^^na.p'^^" '1° f ti^ortifcras. 'fiupncadlcporcm marinum.
■J' lijr»-
1«', fiid«;
Piouocat uriiiam,<Sc incnftrua, 6c fylucftre pro prie frangit lapidem , & intcrrcno quidcm, 6c fluuiaii cft iuuamcntum ad rcncsA uericam,(5c confcrtproprie illud quod cft fylucftrc,dc(lilla tioni urinaj,(5c mundiHcat f^tas , 6c quando comcditurcuis radix cum lcmincfuo, ftrin^nt. J^e^rw.Confcrt fcbribus antiquis,6c datur in po tu cum aqua frigida, & confcrtnaufc^* in fcbri bus,(Sc inflammationi ftomachi cx cis . Venena , lo Confcrtcius dcco(:l:io cum uino morfui ucr~ mium ucncnoforum,(5c cumaqua,6ctcriturcius radix,(Sc ponitur fupcr morlUm canis rabio fi,ctconfcrt.
Part 126
Cap, 278.
t^^SdS^^ f ^^-^. Conucnicntius cft il L ?'^^Pio no? ^^-^^^'-^^'^chino] & mcn- ''i^^^^^tt^ ilUidquod fitde
Operll^'^^' ^^^^d quod lit dc malfa azy-
Dc^ [fumoterq.']
a B. fahetercgf.
f, '"«tcni tnZ ^'T"*-"-" ■ " [Alfuca] gcncrat NtuS,"''*^'^ '»='" nutrimOri:& no-
^?"«ficiS''°.^.<=lcpha.>t.s,lcnitipVum, w'^;''^ ' [adamf ?'■' 'Pf""- Et illud quod fit ,>mi,'fi'^f '"-"J & apio,& mcnta.cftbo- N^""^"'"« calcfactis. mr,men ^ ^Occt^->^«.'«tuis ualde . Mcmbraca. kl ludon^j r ™'ccrcbri. Aremirj nutnmen- S"'^ Cach^^"'?'/»"'^ ^'^«""cha] cft te '«cumhnH"'"*° • t^w/i«ayW/;<,«i^.
C^if* 27P.
) eft ! Eft mcdica-
lUo ?^otti,&?,„*':''stritts cum acetouclict3%cl^S""'-''i uafe nouo linitocx {ftttto/ 'ur m famo . xl. diebus in tcmpo
Fumus tcrrx . £/e(J?io . Melior cft illc, qui cft viridis rcccns b [acutus J amarus. Natura, . Dici- btur quodcft frigidus in primo,ficcus in lccun- 20 do . Operationes & proprietates . Purificat fanguinc ct apcrit,ct in ipfo cft frigus,proptcr illud,qd in ipfo cfl: dc faporc frypticitatis,ct calor, propter illud quod in ipfo cftdc faporc amaritudinis , fcd quafi frigus cius cft fortius. Vulnera,& uUera. Bibitur ad pruritum 6c fcabicm . oMcmbra capitis. Stringitgingiuam. Mcmhranutrimenti . Con^ fortat f€omachum,ct apcrit oppilationcs hcpa tis. Membra cxpulfionis. Lcnitiiaturam (5c prouocat urinam, ctpotio cius (it a pondcrc drag. x, vfquc ad lib.s.ct ufquc ad duas tcrtias lib. cum zuccaro, ct dc co qui ficcus cft cum mcdicinis iii dcco<aionc ufquc ad drag.x.Et dc tcrtio ficut cft,a tribus ufque ad vij. Permutatio. In fcabic ct fcbribusantiquis quantum eft mcdium pondc lis ipfius defcnc,dcMccha.
ANNOTATJONE S.
Fumarlam in primo refriger.intmm & fecundo exfic- 40 cantium ordinercponit.at quumhuic acredo amaritudoa^ infit,qui duofapores Gaitcfie calorem indicant , qHomodo frigida hac fn,tu confidera.
Cap. 280.
'y ^e?'% baralmc, quid cft ? 'i s ^P'«P aqu','^'^^^ '■"^"latur iemilii coria f Sm?e.t f""'' '■y'"cftris.fcd eft dcbi «ccit, '.'"tftrc eft vlt"*"' '>''"«ft''' 'iiagno./v74 «alid '''^' * cftHil^'^^""^'''^ caliditatis & V • eftii^tf' "i ^''■''«- Hortulani aute «Uit"ii;;P«tit Q^^r^^^^^^-Oftratlones & propne.
S ^^^'•idcSPn''"^'^'?'''^'^"^^""'- E'D^
Snr^oiifot^en "''f=«"tisfcmcn,uteo SS^^los fuof ""^' ^ •^ipcr* , & fcrpcntcs NtrPoilhvc^f^^P^egrcdiuntur^deca- Sd^n^''- cifow f"P" 'P'""'". "t illumi
'''nC^ Jt^' ^'"'^ fecit, & propriiKSr. ^''iC^ftigida Quando bibitur
*"tti>»cri, *'^°"fert naulS?,& inflamma ^"^m cft m ^ '''S'^'^''^ eft tarda,& cius f*tum. JHemhae.xfulfmh,
He^lficiAus.-] cap. 18».
a E. lift •
Ficus quid cftSFiciis in feipfa naturam habct, et foliis,et laai cius ineft virtus ladicinijict quu nonrepcriunturfoliaeius,ramicius quc fvluc flris clt,dccoquuHtur,confra£ti, et contriti , ct
jo aflumitureorura aqua.ctdecaaccipiturfuccus b n.coigukoia iicut accipitur in rcliquis hcrbis , ct b [ gcminx ficunm ° quidcm ficus] raelli fimilcs cxiftunt in opcratio nibus ims. Ele&io. Mclior cftalba,dcindcrubca, dcinde nigra . Et quando uehcmentcr matura cft,cft mclior,ct proximaadhocutnd noccat. Et ficca quidem in fuis operationibus cft lauda bilis,ucrum tamcn fanguis cx cagcncratus non cftbonus ,ctproptcr hocfacitpcdiculos, verum fi fit cum nucc,tu ccius chymus fit bonus,
60 ct nuccm cum amygdala , ct lcuior omnibus cltalba. Natura. IUaqux eft humida, cftcalidaparumpcr, etquajcft humida , pluriniK cft aqucitatis,ct parum eft medicinalis . Qv\q vc vo immatura cft , cft abftcrfiuaad fngiditatem aliquantulam declinans,nifi lac cius, ct qux cft licca, cft calidain primo , ctin fincipfius , tt clt fubtilis. Operationcs 3 & proprietates ,
AVIC. X QU3C ^
Libei fecundiis.
e B. acuta.
cl B.in his duobus,r. incidone & fubtj!iati6e.
Qux ficca cft^ic proprie ^ [ acris,] fortis cft abftcrl!onis,maturatiiia,rcfoliitiua, & carnofa cft plurimx maturationis,(5c in ipfafunt glutinatio,& incilio,&: fubtiliatio, 6c fylucftriscft acutior & fortior ^ [ in hoc] &c ficus quid^m nutri bilior cft rcliquis fructibus, &c qux vchcmcntis cftmaturaticnis, propinquacft ad hoc vtnon noccat, & in ipfacft inflatio, & quadoquc cgrc
quc confcrt, vcruntamcn fi ^^^^^f^.^z\^c. ^ fubtiliatiuis,& rcfolucntibus,confeu ^,0. ' [aliumciz] quidcni vchcnicnter 0;
ftcmatadifficilia. VHlnera,& ^'^^^'^'Ij.m^^ lcerat,&liniturdecoaioc ^
fpuma fvnapis fupcr^ t C , fcabicm'. Et folia cuis ponuntur T L fupcr t cpinyaidas: & fuper ulccia
ireraf '
ditur quc c Facris] cft & llcca, de abftcriione ad humiditatum. Etaquaquidcniii ;^^^jj,jaU' ulcefationcm,& adc6,vt ficca, 6c foliaciusquu lo cinislignicius,eft corrofuia,mun ^^^^^^^^111' decoquuntur cum radicc almczcrion nigri, fit ccrum putridorum autiquorun^ ^^^^jjjiin^
f B. Alia litera. putrfHines , feu jnatetias puiriclas.
g E. rolidicate. h B.folidicatis.
Et cum calcantho valct ad "lc^^^.^^^Vu^rer^i'"' dulcnta. Etlac ^ [ aUumciz ]^^^J^^^|^^,i. cuin ncra. "
cura fcabici animalium, & fuccus folioru cius uchcmcntiscft calcfaClionis,^: abftcriionis. f t in ipfa quidem cft lcnificatio ultima , & cxpcllit ^ [fuperfluitates] ad cutem,<Sc facit fudare , 5c in eius acccptionccftfcdatio caliditatis,6c fimi litcr ("fccundumquodcgocxiftimo) ficcactia cxpcllit adcxtcriora, & facit fudarc . Et lacqui-
demxrius coagulat liqucfa^Lioncm fanguinis , ^ — - _ Y onfci^^i (<
& laclis,6: liqucfocitcongclatum. Et illa quidc^^ nius unc. & s. Memora capins - ({c0^^"Li quLC humida eft,uclocis cft nutrimcnti,(Sc pcnc "^•'^'^ '^^ ^ '^"'^ ^'^^'^ rnilcDuar, . #c tratiouis in ftomacho 6c corpore.Nutrimcntu ucr6ficus,licet noncxiftat lu S [roborc] nutrimcnti carnis 5c granorum, cft tamcn vchcmen
ftrctur cum corticc granati,fanatp_ .
. JnPmmcnta iunaurarum. I^onnnt^ ^ maturo cxcis,6c foliis foliapap^^"^^ ' js li,^' tur fupcr corticcs oftluni. Et ^^l"'\Solor^'t ciusitcrata eftunditur fu.p uari^, Etquandoquc datur dcca m P^^^^rtqu^" ' r nius unc. 6c s. Memhra capitts - ^^^^0"''^^^ mida eft,6c qu?ficca,cpilcpfi^' ^ ..i^
ius decodio cum ^ [ fpuma] 0'"JJ'f,.iusA'^^|^ [ J in qua cft tinnitus. Ef confcrunt l^^^j^acfcail^; ^i, J cus ramorum
ipfius,antcquam»^ ]
i B Syrupus ve rd de ficub.elt (ubtilis .
k B.giumcizi .
tioris " [roboris] quam nutrmicntum omniii fruduum.Etuirtusfucci ramorum ciusantcquam frondcfcant, propinqua cft virtuti ladis cius. Et aqua qu idcm cincris ligni cius iterata, in poru datur ad coagulationcm laclis in uetrc
Itaquacincrisligni quercus propinquacft in 3° humido, 6c inccptioni aquiE
^ grofiitudini>'[palpcbrarum]
fricatur CMembn
quumponuntur in dcnte cc»^'^ ^?/ qii^''"'! cius adminiftratio fupcr apoft^"^^;; i\W fub aurcquum fit cx ca ^^^-^W^^r '^^^^^^^ eft immatura,fanat vlccra capitis P^^j^fcrtf Mebra oculi . Lac ci us cum ^^^^^^f^-^cncl^^^-^^ri
intcntionc.^ [Viuumvcr6 ficuscft fubtilc] mali humoris , 6c ramisquidcmficiincft- tantum fubtiliationis, quod quado caro coquitur cum cis,diftbluitur,6c in ^ [ iumciz ] quidcmcft virtus attradiua ex profundo corporis, 6c refoluo di illud quod attradum cft . Deccratio . lUaqux cft immatura,linitur, 6c fit cx ca cmplaftrum fu ^ [ hailcm ] 6c \ crrucas 6c fpccics ipfarum :
ir afpcritas palpcbrarum, . qu^en'
dacft,6c que ficca,afpcritatigut^-- 0^. r,r,..;L. Lhr..; X. ..nn^milmonis;^!^
ficus prouocat menftrua et unnani'^ ^^j^rj^^^
ucnicns pc61ori,6c cannx pn
vinumeius] confcrttufti ^"^^'l^^scan^^Pfr pedoris, ct confert apoftematii^^' ^^fion^* ^ nis. Mcmbra nutrimcnti . Apci'it ^P^^^, jii^^^ J^' ptio cius rcdificat colorcm corruptum , caufa 40 patis 6c fplcnis.Inquit Galcnus-^ no^^ /jiji^f «,n-,-;t-M^;nMn, Xr^«/.A/ — .^...^ ^^i;^^.-.,.,, ft^ malacftftomacho,ctqucficcac -„ind i
1 B.alchailan . pcr j • ^ .^....^ • nDpn^^'- dJ'"
t morpheain. ^ uitiligcm, 6c fimilitcr folia cius . Et accc- nis. Mcmbra nutrimcnti . Apcnt YAMebi^^^JJ'
Et quando comcditur cum^a|miJ^^.^^ .
xa B. giumsizi.
n B. & dubeleli , & iiaiiliter decoCti) giUrneizi, & cofert moro , & propriegiurneizi. o B. alulem .
p |-B.vehemcn ler .
f bothor.
c] B cum rerme to, quumdecoquitur .
trationis pr
a:gritudinum, 6c apoftcmatumcalidorum, 6c mollium,5c matu rat carbuculos , 6c proprie cu ircoS;5c nitro, aut calce.Et cum coriicc granati poniturfupcr panaritium. Et lacquidcm [aliumeiz ] confcrt apoftcmatib. difficilis rcfoiutionis,6c fcrophulis " 6c [laccrtis,5c fimilitcr dc co(5lio aliumciz,6c confcrtmoro, 6c propric aliumciz. ] Et fuccus foliorum cius abfcindit ve ftigia [ alguaftcn] 6c cum ccrato ponitur fiip
fifluram frigoris,6c fimilitcr lac cius in omnib. jo nocct hcpati,ct fplcini» hy^'^' r ^tir^ . illis.Et cft impinguatiua,eius tamen impingua- dulcedincm,fcd fi apoftcma clt jpljU^|Jjy tio facile rcfoluitur.Etcft facicns pcdiculos:^' t '^^^ n/-nnpiiinnt Pf jjdminift^^ .^/«nr^ [ ] 6c illud quidcm contingitabcapropter corruptioncm humoris cius , 6c dicitur q? ipfa eft vclocis cxpulfionis ad cxtcriora,6c cft coucnicntis humoris animalibus.y^po/^m^r^a &-\ pufln /^'.Fitexca cmplaftrum apoftcmatibusduris , 6c [cryfipile dccoda] cum farina hordci . Et qua: immatura cft , ponitur fupcr morphcam .
fuperfluitatcs ftomachi, ct cft cx . |0,ct^^l)' cant fitim qux cft cx phlcgi^^/^^^^p; -r,t^'^. fitim 3 [quc cft cx] hydropih pr ^ finthio,ctfimiliterbibercumnn . ^ ^^^^j
ftomacho,ct incidit appctituiT^ ^^^^^gioCi jj^ quidemeftvclocis dciccnfiom^^ . tW^) ....;^..:.pi-optcr fuam abft^t"^' jj prcpy" pati,ct fplcnis apoftci!^ ,,.run\%^
cct,nequc iuuat. Et admiriift?'^''"^^^^^^^^^ iciunium adcft,eftmirabilis^iti^|^^^
riendo uias cibi, ctproprieCLi^^*' ^iCiJ / dala,quumtamcn ciusntitrn-uci ^^tcii^ J ccfitplufquam cum amygd^^^' ''j^oCi^^/ datur cum ingroflatiuis,fit tn» j^ial^j/ eius maximum. Et b [aliumciz J ^^^^.^11^ -
niaco.^^t [ j ^uvCm^^^^Mn
ficus fimt inconuenientcs cti^^^^^^jifcr^ ftomachum. Membraexpulfionf^-^^^^a-^^ ct ucficae qux humida cft,et • j^^j , ^^^^f, adtolcrandumrctcntioncm ^^iiif^r/ conuenicns curfui materieruni fuccus foliorumeius apeiit oii^*
cho,parui nutrimcnti,fcdclt r^c^y r^tyi Et ipfa maturat carbunculos , 6c facit acciderc 60 ci in fplcnc facl:o cmplaftro cx . ./,,11 quiehumidacft-,alhafaf,quxadminiftratur, 6c • - - ^ - ^ i:^^n
confcrtciusdccoc1:io apoftcmatibusgutturis, 6c apoftcmatibus radicum aurium gargarizata ad illud cum corticcgranati,6c panaritio cum pcnitho.Et ficcaquidcm nocct apoftcmatibus hcpatis , 6c fplcnis proptcr fuam dulccdinem . Et quando apoftcma cft durum, nou aocct nc-
•1115 Ctt
titas''' u^l»"' atur^', aurf;
r4ria, t "1'!=««' & foluitparumper, &
'"^^fim fem^''""' ^*"""" niatricisi fimi ante r K v ^ cariamo,& anb-
^^^menftai^ JJ"^'^^^*^^^ matricem , 6c proiio- ^^^^^mfoen ' . ^^^^'f acmpiaftrumad matri- ^''^^^is Piin^,>!^''' ' ^ ^^yft^^i dolorem , ^^ideii{6c Di-n ? M P"""^^''^ ^^^^^ r^ita-Et ficus V '''^^«3m,quanT''L '^''.^P^^'"'>^^'^i'^i^it a rciiibus '^^'^^•^quacarH''^"'^"'^^^^^^^^ quandoaflli
Ti adlatus fecundus.
^^^^^•infolucnH^ i-amoeius parumpcr,crit ^^nes. Et datn ^^nfi-cm,ac in mundificaa
^^^«^-1. 6?ln ^^^"^^oncm, & dylbnte S ^'^fte r"""'? ' ^ ^^^^^^f> ^ cft proptcr
6c mmoris cxficcationis. Opemlones, & proprletates . In caftanca cft abftcrfio , 5c in cis omnib.cft inflatio mucntreinfcriorc,<5c ftypticitas,(5c n, hibct fluxum fanguinis, & propric cortcx ciiis intcrior,(5c omncs confortant mcmbra,6c cafta nca quidcm cft tardae digcftionis , fcd cft boni nutrimcnti. c [ Si crgo]cum zuccaro mifcca- cb. Ecb. tur,cius nutrimcntum flt bonum. Gal. quoque dixit,qu6d cft nutribilior omnib.granis,adco 10 quodcft proximagranis panis,ucruntan-icnca ftancapropter illud quod in ipfa cft cx dulccdi ncnutribiliorcftca, quum tamcn nutrimcntii omnium fit hominib.iiIaudabilc,fcdfortafle ca rumnutrimcntumporcislaudatur. ./^/jq/^fw^r^i x, , CiTt/^w/?///;. Ipfacumadipchx-di&porcifalita ' confcrtduritiebus, ctfruausquidcm glandis confcrt inprincipio apoftcmaribus calidis.r«/ nem & ulcera. Prohibctambulatio nctaphtharii t • dc ulccraambulatiua,quado aduritur,(S: admi-
trcX, r''oncm vciock H.f. r ^'^.P^^P^^^ ^ iflccraambulatiua,quado aduritur,<S: admi-
^^t^^^^^^^^ niftratur. Foliapra.tcrcaglandis cohcrcre fa-
'Tmi(^U^.^f- .'•*^\011JS-nw«^t.LacClUSC0 riiinr nlno-:i^ nin.n-, f,>.M.„^.,.. j=:.....i.,^r.:„ ........
l ^ ('nmrT'''^'' inunclum,6c (imilitcr
^iOfi.^^^ '^^^i^^Cciitia nnn- ^r.r.if, ...
' alcoU,
confe '"P" 'n°rl'un canis ra-
^•ST'^«»Stac cofcrt,& aqua
0.?"* fafta morrui rutclx in'po
'^«f Punau '^'°"'-- ^^>& [ aliumcizl ^«unsvcncnofisbibita&linita.
oicidccroco srra
^^^''"'^^'''iclura lcx horis. «liccu. ""«"ni accidcntiumia corpori-
2elt'^"S;Krr • ^" 'P*"*^ eftcal.ditas, hu
'^s bft^^^^oC /l ^*"'^'"'^ ' & nitrofitatis '■"''iDrn.T^™'''''"'''"- 1" iplbclUur- ^^'''"«cm '^>'n.& nitrofitatcm,ct 'Cf '^t fuam , "' 'P/o virtus infngidati
'"l4olo>'»«.fli'„«"*^"'^« corporis,& rc "^■^.quie^ "."'"'"'■f''^ cxcacmplaftrii ^"^«"ifcriorcpartcpedis
^^TERA G.
dclup. Afemhra capitls. Facit foda,ppca quod coardat uaporcm conftringcndo naruram . Mein hra anhclltus & pc&oris. Confcrt fputo fanguinis . aMcmhra nutrimcnti . Confcrt humiditati ftoma chi . OMcmhraexpulfionis. Conftringit, & cofcrt dyfcntcri9,(Sc nlccribus intcftinorum . <Sc fltixui languinis,6c multiplicat urinam . p^-encna . Confcrt ucncnis ucncnoforum. Et dccoario quide 30 corticumciuscumladcuaccino confcrtucnc no fagittarum Armcnarum, & caro quidcm ca ftancc cft bona ucncnis.
JDe^lgeloum.l.granopini.] Cap. 286.
Geloiimqiiidcft ? Notumcft,5ccftgranum pini maioris. Et eft mclioris nutrimcnti,quam nux: fcd cft tardioris digcftionis. Etcft copofitum cx fubitantia aqiieai6c tcrrca. Et acrcitas iii 40 jpla pauca. Etoportct quidcm ut coplcmcntu lcrmonis in ipfo rcquiratur in c.de pino . N,tu ra. Efttcmpcratum,6cin ipfotamecftcaliditas parua . Operatwnes et proprietates . Nutrimcntum pri'bct forte b t [ 3 non malum,(5c rcdifi ^ t Ali. 1.«,
cat humiditates corruptas in intcftinis , 5c cft • tarda: digcftionis . Eius vcro digcftio rccliflcamr 111 intrigidatisquide cum mclle,& in calcfa ttiscuta;5arzetcxzuccaro , p,p hoc augctur bonitas nutrimeti eius.Eius uero qd in aqua in
-rporis,& rc. frt ? l^^^^^^^^
'^i^'4 l^^^-Notacft^Sc
3 Cap.
^fl b ^ glan^"''^^^s cacfl- (\^^r.t-'-"^"^'^^l^^ 6q ''^''''^^^^^'^ grotns. Membra expuljwms . iixcirai: K ^4t' ' ^^Ccnrin^^^^^^^^ ^'''^ Propnc quod cx co nutntum cft,ct
. • ^ius nSl^^. ftypticum , confcrtfmici,ctlapidiin ucfica. »..Cum
c cft ftyptica,fcd ca
clicatio,et tit in ultima uirtutc nutricndi,ita ut paruu mquo non cft nutrimetil,pucniat ad nu trimentuamedicationc.hoc ailt paruueftgra lui pini ^ [par ui rcpti] in omni rcgionc. Mfru- Tmentaiuncturarum. Sanat dolores nci-uoru^ct dor fi,(5c iciatica:,ct ualctmollificationi. McmbraaP.' hehtus &pe&oris. Magnum mundificat pulmone iialdc,ctextrahit quod in ip fo eft de fanic,ct dc humoribus gvodis. Memhraexpulfionis . Excitat
c 2, nptrnitt^
v^^itas-^''^ . Gu ^l^^ieit cortcx ciusintctAf'^ cfttr''^Sida eft & ficca , 6c . n c a'''^^^ • frigiditas ue-
fcntn^K^''^^^^^"^^^' & foliaqui ^^ieticmcntionsftyptkitatis,
confert finici,ct lapidi in ucfica. Vcnen.i . Cum ficubus et daclylis confcrt prid:ura; fcorpionis .
De^ [gentiana.'} Cap. 287. ^-gentJjiana,
Gcntianaquid cft? Eius folia quc funtiux ta radicem ipfins funtfiniiha folijs nucis, ct fo AVIC. X 2 h)s
i> B.iDcifa,
t B. colaiur.
Part 127
I morphatam.
cp cft fimilis amysdalxA ^^^uameiitiiin in coitu ualde. . i
XI ± Liberfecundus.
lijs arnoglofTcct eius color eftrubeus, ct ipfius cuius capitc funtficirt ^^^^?^^f^^^^0\ mcdiu,& cxtre ma funt b [imbibita.]Et eius crus eft concauum,planum,in groflitudine digiti,et longitudinc duorum cubitorum,& ipfiusfolia adinuiecmfuntclongata, & fruclus eiuscft in fuis capitibus,5c radix ipfius cft longa fimilis ra
dici ariftolochicX,qu9orxturinmontibus,&in ., o.^n «c ^vnfi lamin^,
umbra,ac in locis humidis eorum,& dicitur 9 Gcpfin quid eft> Eftlapis g> P ,^^^cn# ' non nominatur gcntiana,nifiquia primus,qui bus b [pcruius] cums ^^^^^^^^^^^ camagnouitfuitGctiusrcx.6c ipfaquidcmcre 10 quumaduntur. ''^,^^^^^^^ fcit in montibus altis. Ex ca uero aftlmiitur fuc Operatwnes M^^^^^f^^^^^^^^^
cus,quoniam ipfainfunditurin aquaufqucad — -- - --^-^
quinque dies,dcindcs coquitur,poftca^ [tranf mutando dcficcatur , ] deindc congclatur, poftca infpiflatur ficut mcl. Ele^iio . McUor cft ilomana,& ipfa cft uchcmcntius rubca, & durior , 6c cft lignum,& ucna: ficut groftitudo digiti,6c maius,(5c minus,6c cius color cft citrinus,dccli nans ad n igrcdincm,ct quod cx ca fradlum eft.
nitur fupcr partcs fluxuum i^^^^^^^^/' ^p.qii< gitlccundum quod in fuodicitur ^t.^^^iCin iplb cum glutinationc clt uirtu^ ^^.^^^^^^ hcrcrc,5c in ipfo cft ftypticitas ^4;' jaiti»"^ , & quando aduritur, fubtiliatur, <x- * ^roP > cxficcatio. Ollemhra capitis.
aut coopcritur cx co caput c^^^^fj fluxum fanguinis cx naribiis, ^^^^^^^ arOi^Jj
cft uchcmcntius citrinum propinquum reubar 20 pfatum cft, etiam P»'»'^^''?^'^/ •Hlim ^i^' , ' • - - frixo&lcntibusmixtum, <^^F',_/,,.flf#
B inimaliutn e t B. & rddia B. gielbhenoc
baro. Natura. Calida cft in tcrtio, ficca in fecun do . Opcrationcs & proprictatcs . Eft apcritiua ,ct in ipfacftftypticitas,eteius radix ulrima cftina.ptionCjCt rubtiliationc, ct abftcrfionc . Decoratio , Radix eius abftcrgit t uitiligincm prccipue fuc cus eius prcedidus.r^/wmt & uUera.S^mt plagas, & ulccra corrofiua,etprax-ipue fuccus cius pre d idus . Inflrumcnta mncturarum . Bibuntur cx eo, Drac.ij.cum uino propter torfioncm neruoru, cteftiuuatiua ciquicaditcxlocoalto. Mcmhra cculi. Fit exea linimcntum ophthalmix. u^-tobra anhelitus & pectoris. Duc Drag. fucci cius funt bon^plairefi. J/ewmw;^m?/2CKfi . Apcritiuaeft oppilationu hcpatis, ct fplcn is , et podus drag. ij.cx ca cum uino ualctdolori hcpatis.ct fplcnis ct fplcnis^ct frigiditati amborum, ct apoftcmatibuscorumjCtlyrupus radicum cius conuenicnscfrftomachoinfirmocx frigorc. OHcmbra expulfionis. Prouocat urinam, et mcnftrua, ct fupponitur radixcius ficut collyrium,ct cxtra- 4° tricum hit foetum,ct facit ipfum abortiri, Fencna. Eft ul tima medicina pundurscfcorpionis.Etpodus. drag. ij. ex ea cum uino confcrt pundurx omnium uermium ucnenororum,et morfiii canis rabiofijCt morfui omnium d [luporum.] Pcrmti tatlo. Qiiantum ipfum cft et mcdictas cius cx affaro: et quantum mcdictas cius dc radice cappa risn [
CLi aqua myrti (Sc pauco accto. •^*' r ^ lapiS)'^ f fcctur cum albuginc oui,ut "^" l^^m.^^ nitur lupcrophthalmiam ^^^"^r ^-^jitiui^^' Eft cx fumma ucncnorum pi'^^
"De^lgyps.-] Cap^
Gyps quidcft?! ft ficutgyp^^^^'
De:,[g€mffefimi.] ^^^'
Gcmflcfimi quid cft ? Eius
virtutilcchafcum vua b [Hipin^; ^^/itiu^fi
proprietatcs. Elt mundificatiuuni?''^ pfo datiuum inflatiQnis,& ^"^^"^^^f L^^^^ Oiiemhra nutnmcnti . Rcfoluit hum jnta fasin ftomacho,6c confcrt ^^o^r^^^^^i^^'' Memhra expuijioms. Confcrt ucn
De a {ge%ar.'] ^^f'
Gczar quid cft ? Notacft. Fortui^^,iac^^^^^^
cft fcmcn fylucftris. Inqmt I^).'^' in^^i'^ V nafpccics eius cuius folialunn^^^^^.^^spC .^pf
niculi,etcft in eius forma, oc ^l^ /^o^l'
De a [gilhenec.'] Cap. 3 g
vfque ad quantitatcm paUm r^^mi^^ rius cius,eft citrin um,ct habct ^nC
Gilbcnec quid eft?Eius opcratio cft proxima operationi ellcbori.quidam autcm dixeruntcft: f:mcn turbit nigri,ct cortcx radicis cius.eft tur bitcitrinum,(Sc oritur in Said, ueruntamcn qd b B. altuJeri. cx co bonum eftjcft Indum, 6c cft finiile h [ papyro. j Jn^ntmcntaiuncturariim . Quidam iam dcderuQt cxeo in potu paralytico vlquc ad pondusDrag.& uomuit,6c (^nAt\xsc{\i.MemhYanHtri
]ficutcoriandrnni^^^,;ioj^^^^^^^^^ Et habct fruaumacutum.album^^j^ {fjy
ct malticationis. Et nafcitur i^^^^^erf !!|!!/ [ folitarijs] lapidofis. Ht ^J.,,aa^' V na fimilatur apio Romano, acu _^ u ni odoris.Et tcrtice folia l^i^l^^^^^laiief^ ^ cJf! dri, d [ cuius fupcrius cft albu .^.f ficf |,^.,. fummitas ct a-udus eius. ] f^}^ ^sK/ 1^* nucis plcna fcmine qliod cft ^^^j^^iid^^^^ forma,ct acuitatc fua. 1S[atHra -
ci.Eftuomitiuum,6cquandoquccftmortift fccimdi,humidainprimo.e i
a B. gtcll aftid.
catiuum proptcr fortitudincm uomitus.c^cw hraexpulfionis. Soluit,6: potio cx ipib cft medietas. Drag.fcd Drag.eft timorofa. renena . In ipfo cft uirtus ucnenofa .
"De^^geferefrend.] Cap. 289.
Gcfcrcfrend quid cft? Rcs pincalis figur2e,in
Scmen 6c folia ipfius quum ^^'^'l.vi^t? A
gcftionis',* 6cnutrita f^^^^^^wL^r<^4(l^' ais, ct confert hydropifi , M
t t J
iturc^ idituTi
iirci"^ retin'^
J^^^ ^^^^^ ^
^^^^^^^l^^^^ & proprie
^S^^ cxri?f. -^^'^^" ''''■'^^ limilitcr eius
^^^^eftice ci>.' ''''^1'^^' inflationis,ct fcmcn '^^^ti rylnH>, •^^''^ u^^iKMiicntisinflationis, et '''^^^^ fecaknl 1?''" ^^^^ ^^^^^^^ opcrationis . Si l'^baucia.Z'i'?^i^^^^ciarylucftris numcrentur
. .'^^^lana,5. '^^^ ^'xcitant coitum qua
P'^rylueaH,^,^^^^«^atmcnrtrua,& vrinam,i)~ S^ius, & , & confcrimt
tionis . ^ ^^^ix ^ius dimcultati impr^gna ^
1"?^^^^^^^^^ habetfpccics,& fimi
f ^^s^ftA n\ V ^"^-Vcruntamcn rizi nutri r^^fionL^^^^^ ;^ielius cft in omnibus di- A ^^^sconft nvv' "^'^^''^ ii^ilium, fcd tamcn cft
Tradatus fccundus. 3 2 y
nib.ccrebri. MemhMdnhelim&pe6iom. lus gallorumprxdiaum, confert afthmati. Caro galli^ naru clarificatuocc,ius.'galli uctuftifiimicu ane thD,& cartamo confcrt omnib.illis & ^ [iffide- ^ a^fi^iljegibegi] pullorum fcdat niflammationcm ftomachi. Adetnhnx mtrmcnti . lusgalioru confert dolo ri ftomachi cx vcntofitate.^/m^r.t expulfwms.lus galli vctcris cumpolypodio, 6c anctho confcrt colicxvaldc.CarogalHnarum.qua: pulla; funt> o augmcntat fpcrma. Et ius prcdidum cum poiy podio foUut mclacholiam:($c cum cartamo foluit phlcgma . Quandoq; ucro dccoquitur cum mcdicinis Itypticis ad dyicntcriam , &c cum la- 0:c ad ulccra vcficx.f^ t [ ] Venena . Gallince fcifli fup cor fuum aut gallus ponuntur fupcr brib. chronicis. locum ixliim a vcrmibus vcncnofis, & pcrmiitatur quaquc hora , & prohibct nocumentum vcncnoni, & in vcncnis bibitis ctiam forbetur corum dccodio cii anctho,6<: falc,& cuomitur. -
g tB.[u*galIo rumconfc c fe-
--Minrn..<. • ^ - Coquitut CUUl
.■.*Pfab« fimila;.& olcoamygdaUf "tttcfl: & ^"''"nientum bonum. //^t«w.Fri
fr J*%Ptici tnl li'^''^.'*"-''" proprietata . In ip mordicationc: 1 '^^^i-esi M; '^^^^^au^^^olorcs. Uiiuni ue- ^^^^^a^ ^anguincm n^um , &
Ve ^ [ gnafmchn.'] Cap. i (>6.
Guafmcimquidcft? Efl:foliumnil. T^atim. Efl: in finc primi calidum,& in fccundo ficcum Op€rcitjonesy et proprietates. In ipfo lunt fl:ypticitas , & abftcrfio. JDccoratio. Tingit capillos .
a B.vlmc.
tf' !pfolT:i?^^^f"^ paruum vifco^ hn' ^"^^am T ^""^''^'''^' quedam,ficut cxifli 3lul'^^^f ^Urfur//!'^"f^?en quum coquitur cu IT" P^^ctpue^^^^ euisnutrmikum bo.
^^^^'''^ranu,: ^'^ ^^^^yi-o>autoico amyi^dali ily^^ Ui CZ"ll • ''''^"^ digeftioilis m PUn'^-*«». Cu m ^^'^''^^^'^ i^-^uo panc.^^m ^ ^S^tiuus,5^;^^/ouaporatLu- dolor vcntris
De^lgurcs.] Cap. ic^j,
; rciiqua cx quibus fit 3^ Gures quid cft> Rcs riibca b t [ ] dcciinas
ad pallorc,fimiiis tindur.x croci alportatur de Iamcn,& dicitur q? abradiair dcarborefua. A'#/4m.Calida clt 6c ficca in fccundo.0/7cr.#/o«ex & proprktat-es. Eft ftyptica. 'DccoYatio. Confcrt pan no,6c lentiginibus.Qmim crgo bibitur, cofcrt c [ fo rd itici . ] Aposiemata & t punnU . Confcrt t puftulis.i.v^/wm^dr/fto.t.Confcrtfcabiciacpru l ^rfT' ritui,ct t tincc,ct impctidni. ' ^^^''^^'^ '
a B. vres.
c B. aibaras. T bothor.
dfe^^Pfoprifft'"' T'^ ^"^- Sallorum uctc r '«m.^ft'' ^l»cm gT ''■■''^«>q"am 'lic';'""^ . Mo \ ej '^«ft.ut b r , "*' rauit in dccoaione eocUfT^^^^^intur f ?'''='«"'• poftquam cibaiitur Vt, !''''^ cadLf. ^"^'"^ J facicndo eos
" tinc^ctimpetigini. 1>e ^[guarafcen.] Cap.
a B. vrefan .
Guarcfccn. Mcmhra ocHliSangms alguarcfccn eftbonus [ulccribus] oculi . Membra nutrimenti . I> B.vulnfribus. Caro cius difticilis elt digcftionis. J/c»i^r.? expid fioms . Caro eius conitringit vcntrem .
'J^e^^lguaril.] Cap.
a B. rrel.
'''''ix7?i^°f'.iiifrt?™"'^^^^^ Guariiquidcft!Eftm.«ifflafigurarum''ral- i,, , , ■
'^^^^^i^^^^Z ?-^S--.'^'"-*as,lo„gamLbc„scau^d. ^.r.,--
^S^^^^UoL^T^'"^ ^^co uno:poftcaad . ^4a; ¥Can '^'^^"^ ^'^^^^s omni loco .
jnm mcUor cft iUe,qui non ^^Uinari"'- ~
ecparuumcaput,ctnon cftlaccrtus, laccrtuscnim non eft , aut raro eft nifi in ruril)us , ct caput , et corpus ipfius diucria funt alguaril , icd tortafleproximus cft ci in naturis fuis. Natura . Caro cius calida eft multum. Decoratio. Confcrt ftcrcus cius pano,ct lentiginibus,ct impinguat • fortitcr adeps ct caro cius, ct proprie qualdam mulicres. Operationcs & proprietatcs. In iplb eft vir iM*'^^^^^icnr'^^^'ii^<«/^^/..L"^" r'"''^/^ . tuscxtrahcnsfurculosctipinas.y^/7ofte^^.tei^t ,
>^k^y^nittv^^^^^^ ^^pusluU. Tritum ftcrcusciuseradicatvcrrucas . t ^^othar.
^^iWP^itetut JZV' ^ ^^olon lundura- c^[emhraocull . Stercus ciusfiniilecftltercorila t^. . ^o,^ ur coquatn.- ccrt.,ualct cnim ad albugincm oculi.
A?"^^oua^4^'''^-^^^'^"^^ nicUor cft,quc no^ ^Hn. Pspuiw!'^''^''^ ""^^^ ^'^''^ niali . ] Na^
^iQiu^i^^^en^ Jl'!;^!^^^^^^ funt,velocis dige-
'=^Uto;^ in l^"^''"^^']^ ^y^^^ polypodio, ^CQi.... ui.xx. cotylis,donccremaneat
Caro gallina^ ' ^^n'ch,M7"* J intelledu augmcni-^^^^^UngaUinarum
De a [guaddu'}
a B. vdha .
Guadai quid cft ? Eft oftracum. Operatlo- 's et propYictatcs. Extrahit furculos et fpinas. AVIC, X 3 Dc-
^2 6 Liberfecundus.
?Defor^?fi().Qupdcxcotntumcft,abrcinditucr- 7)e'' [^ranopml] C^P' ^^^* ,
¥Ucasinfixas,6cpendcntescontntum, ^ _ ,.„nDini»c^?-'
Grannm pini quid cft ? GranumPUJ^^^^jffa
a B.liabalban. [mKo ^f». ] c^p. 501. nusphiftico,corticcmhabensnm , j^eti^
gibilcm,rubeum:ct [ /^^'^ Granumbcn. lam diximus operationescius la alba,'^ f [ ] vn61:uora,luaui _^^^^j^jj|'^,s,j,i in cap.b.quum diximus ben. magna ' [qu^ funt pi"i^^^^^."^^lV.uni dur^
paruiim vcrocftgranum tnan§uiai,^,^^^^ft a B.habalgar. 7)ei[granolauri.] Cap. 501. ris corticis,ac acutioris mcdiilliv^ ^^^^^^^
10 [acrimonia,] 6c ponticitas, <^ P" Granum lauri.Ipfum eft granum adcmcft:& lius ad medicinam,quam .^3 dcc^i^^^^' cft ficut aucUana parua,& cortcx cius ad nigrc- gnum cft ficut cqualc,ad caiiditar ^^^^0\ dinemtcndit,ibbtilis, quod cum prcmitur iu <k augmcntatur humiditas iP^^''^ ' jQ.] Ofi duas fcparatur partcs , duras , dccliucs ad ci- cft calidiim 6c S [ humiduni ui ^^^^^^^^{0, trinitatem , in quibus cft parum boni odoris , tiones& proprietatcs . In ipfo cft -^'^^ prf &nos diccmus opcrationes cius in capituio nificatio,6crcfolurio,& mordica ' ^^fiini^ de b [gain.J in rcccntc,lcd cius mordicatio ^^^;. ^l» [apP
^ ^*'^'^- datur in aqua,& complcntur tunc ei .^j^^jjn.
n Bhabalr<rl6. ^De'^ [grano aTiclem.-] Cap. jo^ natio]<5c glutinatioquauisfint^^^ ^^^b^^^^^^^
' 10 bo repcrta in ipfo i [integrc,] & "-'^.eitatis-^;
b B granu eius Grauum azclcm quid cft ? C Dicitur pipcr eft tcrrca,aquca,in qua cft hi^^rl c bonifaporis, nigrum:<5c eftgranumboni odoris , <Sc faporis coratlo. Eft impinguatiuuni. ^^^-^ Vert n^^^^^^^^ V" her/ur' valde,<Sc oritur in partibusSccherazura. J Natn rum . Granum pini niagnumcon» ^^^^,^^^ '^*' ' * ra. Eft calidum in fccudo jiumidum ui primo , tioni,6c dcbilitati corporis coi^^^^ '
Deioratlo . Eft im.:>inguatiuum . Afcmbra expHlfio-^ cat humiditate corrupram,qui^ ^ria^ni^^^^^iinis . Augmcntat ipenna. bra anhditus et pectoas . Paruum & 1 u
fcrrhumiditatibus pulnionis a B. hab almeti De * [ grano anefcen.'] Cap. 304. ri 6c fluxui fanguini:;,6c tuluA P ^-^111'
fem , vcl almi- rcccntc proptcr amaritudincm P ^^j^o^i
^«"V ' , Granumancfccmquideft? Eftgranumcxi- ^ cft in iplo. Etquando coquitur c ^^^ijbon .
ftens inquantitate pipcris,<Sc in colorc ciusivc- ci , cft ad mundandum pus F^p,jiuni'fniif runtamcn eft tacilius frangibilc,fcinditur a mj valde,6c fimiiitcr cius corrcx,& duUa uehementis albcdinis , cuius odor eft bo- ponuntur in elccluari/s. Mem^'^^ finthi^i/ili nus. T^tura. Eft calidum 6c ficcum in fecundo . do cx co fit cmplaftrum ^^^^^^^f ^di^^O Membra ntitrimenti . Eft bonum ftouiacho frigi- ftomachum,confortat ipfum-bt^^ ^.^5 1\)0 b B. mollifica- clo 0 [valdc.] gcftionis ^ [leniens cibumO ui^^ aqua^^r,
to. cat ftomachum,nifi infundatui 1» ^^jbJf^^t
a B.habalnil. De^[granonil] Cap. 30^. Comcdantcrgo ipfum calcfaai .jfiiry^^
. & infrigidati cum mclle,6c ^^/^^f ' qiut^l/ Granum nil quid eft? Eft cartamum Indum. 40 bonum,<5c cft bonum ftomacho-^ ^^^oj^ Eleclio. Melius cius cft ponderofum,planum, re ri.Eft maUim ftomacho,fcd uidct ^.^j^ci^i|.J^^^ ccns. Natnra . Dixerunt quidam. l:ft caiidum 6c fit ita,nifi quando ^ [aduritur; ^^^^Ji^m i^^p' ficcum in primo. Et verum eft,qu6d eft calidii & quod fit infufum bonuni>q^^^^j uci^^^jn^ 6c iiccum peruenicns ad tertium . 'Decoratio. Co tur eius corruptio,6c frangitu»-' ^ [z^^^^. f fcrt t lcpr? 6c vitiligini albc. Membra nutfmenti . Et quando bibitur cum P^^^^^^zl^oi^^l/ t aibaras,«cmor ^..^ conturbatiuum, facicns naufcam. Olfembra mordicatio omnino,ita vt non ^i^^jtin^'^./ expulfionis . Solutionccducit humorcs groftbs , MembraexpulfGnis.Awj^mcntnn'^ on^cd'^ li^i' fcilicct mciaacholiam,6c phlcgma fortitcr , 6c t [ ] plurimum quuni ^ jjijs:
uermcs,6c alcar ides . Permutatio. Loco eius in fo fefamo,6c tabarzet,6c mcllc, 6c P .^[ort^^iil' lutione,6ciuuamcntoinmelancholiaponitur jo turaticx co, 6c paruo faciunt ^raj^,,); mcdictas ponderis de pulpa coloquintidai cu tris pungitiuum , fed cius tiicn^^ fexta ponderis iui dc lapidc armcuo . granati n [amarum ] quod iugif'-^ iV^lV
^ ipfum vehcmcntcr abfteri^i ati^|)/^
........ ,os.
hibct ulccra vcficx , 6c l^P^^j-l^^^hi^o^^^ Granumafumncquid cft>bt C ] Eft cat , 6c confert cx co cum abiu^ i'tB.eius. arborfylueftrisfecundumquantitatembrachij plaftro.
habcns alba folia,non tamen uchcmcntis albc- n N ^ i
dinis,cuiusfruauseftficutpipcr,unauofus,la-^<^ ^ N N O T A T / ^^ lA deus.^c dixerunt quidam.Eft fcmcn c [ famcno ^nAi^^^ na.] Natura . Eft calidum parumhabcns humi- "Tim fruHusya^it Diofioridisfcnten^^iffy^ ditatis. 7)ccorath . Eft i mpinguatiuum . Membra fendere , idtamen apud Dlofi. ^^^'^^f^^ts^f.A mtrimenti . Tardatur cius digeftio in ftomacho, lib. i . nucespineas Homachi Ufiones ^^.^^^^W 6c quumdigeritur,multiplicaturciusnutrime tra cuius fententiam Hare cLuthor i^af' tum. Memhrx expulftonis. Augmcntat fpcrma , 6c ^««w pimgranautplHrimm Hmt^^^r-- f cxcitatcoitum. mauit •
c 3. faaieriuma.
Tiailatusrecundus. 327
'ngmoaikilklL] Cap. ^08. par.c>/mZ.r^.rpWy?o«kProiiocat,5cexc
^"^^>^^^aius ca^^^^^^^ P^P^V'^' trem,qiiu accipitur ex ca aiellana vna, aut nux
o/>mraiSb^ mieiunio,ab(^uenocumcnto,&min^ficat
S.^«^^utema2^^ vircera,6cabllergitrencs-r...J.Bijr^^^
Pif^-un^SS^^ n.aeu.s,.c£ruausc.uscumvmoad mc^.um r ^^^^^^- OperJr'''''^ ' ^^^^^rm corpora mol
MmL ^^^orcitio . Ht impingua- i o ^
irf'^^^'^^h!^^ Gcntumquideft?b[ Eft tefifie.j fcilicetgum '
J;/ ^^'^^-^^itur lupcr umum. mx rut? montana;. ^ "'^ium ] 5^ j l^^nmus vlus eius facit ^ [fa
Part 128
^^:f^^^XZZ^ ^'"^^""^"'-^ "^- •
to" ImmoJ^n/^^T '"'^' ^'^ ■ Gcmbiit qind cft; ^ r Elt rofa uincx.ficut qui b B.
'^'"OKlicat tloniach P*''""'" uchcmc dam fapicntcs dixciu nt,&: cft alkarnub anaba
>tt,, tliium.&dcipfoquidcmiamdiaumcftinca-
^''[Srinouirldi 1 pitulodccha. A/^mra. Euis ft igus , &caliditas
4 ic>»'
c B. uirtus ctt •mictui.
^ mmi . j cj^. ^op. ao funtparuaA cft ficcum in fecimdo . Operanones W^^^^^ Uiride oii?--I s T r n. . n. ctproprktates. liius ^ [ friKlus upmitum facit J fi L ^^itas, 6c ipfuic . ^ ' eft ne mordicatione. Mcm'jra expnlfionis . Proliibet ---- -
^''''^'tiicatlu!., ^'''"'^"Cqu^cxwmagna ^ i! "'^olcocftuvr ''^'"'■'''"'l"'''-''"' q""*-^
liiriH^^^^^^acco, ^,';;'".0'*'b-pticitas,(ici.tcrt Gra.ncn.^W»« eJ-«W Facitcoharrcrcpla-
cxl^l''*.'J«lcfaaio nol r °''"'" ,„8asfaiiguincas.A?a»/,r.r«-/,»//,o««.Eiusdccoclio
quta,""^'''"" Pcrli u?. V^i''"''7' • •'a '"•' ""'c° ^ c"rali.t lapidcm. Et fcmcn ipf.usprouocat, &
Si^^^^ficcatunft ^'^'"""'^■'^'^P*''"^''^': conftringit. ^ 1 ''^^>in qua cft r •"''°'& «.us gunima cft
.3 Caf.
a;^'^«'«u.ii,& ;''^'''.'''^^''c'»li"tiuum,& inun
nijm ''.''"■''iiE rt.ypt"-~'tas,& cius gu- Glutcn quid cli; lam locuti fuimus dc gluti
titan '."'"«rior '^""''V'?"^'" "«ft'^>q"o- Jiealimbat,& rcfinapini , & rcliquis in fuo lo-
tio bn^ fortiv ahft" '"ntpatura ftypti- co. Tiattm . Glutcn ali.ubat cft caUdum,deinde
Pf^'^»"S^ '««uratio I ,^"'fi ' 'P ^ ■' cuprcfli,dciiidc cft gumma ^mi.Operath
«laS"'^'''^ in pku-t .?hn^"'°'* '■■""'''' 40 ""^P"^""'""- Eft rcfolut.uum, " [ fcd guma b B. .MU li.ra
«1 W nr-^^/^ff^mioa „ ^^^^^^ P?'"^'"' '°'^<' ^ P"" & gl"«" ] cuptcir. non funtuchcmc^itio- «<itmcpini,8c.
''tcoI°'^'^wfuftl,lS "? ■ ^'^'■<='«l"t'onis,quamglutcnaIimbai,quamu«
ti' tu,(, "'Pontum rv d r ^ thuns,& cus olcu fint calidiora co. ^
qiiL '"^f'aim\ Luututibustr.buscumvir
tl„ '"^iusot!:^^.'^^''l'™W"untquidam, ^,, „.
a&'^bC,>^''''''^'''si'l«ioqua;dam.Z)^^ ZJ^^S-^".] c./-. ,,4. «B.h.fu.
te>S'^'ifmrP-];,^'^'«'^ ft^'^'"'& ^ ["""«« ]
/ ^^i^^^crtr n"''"'^ iaLicm,<x: e[uiicus j
<*i'"^S"'i'ma mamrif ' ^f'^'-""'" " <^^"='^- •^''*'''- Wcliores funt immatura: & p6
cicrofc,dur.-: . [glaucc vcroj moUcs funt pa^r hb.,„., „„i
''PUic-, ^'^'''tureius "^'P".iSi- ua; v.rtut.s,& aduruntur fupcr prunas. Naitira f™ omw -
k >'5t ["'«'a S S"ntfi-igida:inprimo..[l^.mrda=3i„fccut ^
^''^^«^^^^'^'^^'"fa.&coSD^S^ do.o/..;-.«,«e.ci.f,„p„rt,„,.Conftriclioearum "•'^«£-
S':i ^'^'■ol^S ciph "n a^ c^ f ;'f'^"«'^"^'& proh.bcthumiditatcs a curl-u.
K^^-^ en„ I 1"« '" olcis quT. f,,nt ad laftitu t 9"^ carum cap.llos. Vulmra,& ulccra.
, i^:;'^Si"^^dpara.^;;riiS^
fui5l^on',i • E'usgum,„a cum nicllc&o- *""^"'^^.''^''P"luis<:arumftcrnaturiupcrcar
U>i'ie,Tr "^'ditatiaurisl^l^A^^^^^^^^ ["=,'" »dJ'ta'^i''-eniouctcara.yJ/««ir.,«/,iL.Pro nr"^'ict.. 'f«r in t coh; .Vr, ,™ '^'"'^"t cunum humiditatum cor ruptarum acl fer^lPeb^;''°'^'''«.& mcd icl^^^^^^^^^ f «° ^"iS"^»"-^' ging.uam,& confcrut ^ ttaphthisj d n..)c„l^
teSor k'"'^^- ^Saa^T^ ^ r- ^ P''°P'''^ '" infantibus,& propric cu.ii accto: t coU.
l>'^T''P^aor.s uorct^^^ &confcrunt quum ponuntur i„ corroilone
a '^"s M,""^^'tum.& diK P '^'''"; ^*^""""^^ ^^'«^'••' eAo««.Spargitur puluis ca
■^^^«m ]'?'''^>&tuirS i-umfupcr.iquam,&bibiturad .[^ulnca] in- , ,
«•^Pl^iiiT^^^-bus..^™,?,'"' '1"='^ deg ut.ta lo tcft.uorum,& ad fluxumantiquum ,.& fimili- ' "•"'«'^
^"^'^^^£2^^^- mcnscftadUcoperationcm.
AYIC. X 4 Ve
1 B. fech.
h B AHa litcra quia adiilteratua Jumimr p6 r^us <}egallis,ec de belha , & fic fecundu ^ fic «Irampch.
c t B.AIia litera.& iunftura-. xum.
a B. zamag. h B. claruiu.
e B. Alia litera. confurcatione.
328 Liber fecundus .
Ve ^Ualla^ Cap. ? i j. latur in aurcm. Mmhra anhcUtus ^^^^ff '^Jjif'
^ fcrtamimiti.SrtQiriantiqua:. ^^^^'^'^IJ^
Galia quid cfh^Galia vcra cft finia fa<^lacx cm blicis.nunc autcm u [ quoniam illud cft difficile,fumitur pondus ipforum dc gallis,& albclla, & fitkcundum quod fitalkimck.] Natura.Qiic pura cftjcft calida in primo/icca in fccundo:6c aromatica calida cft in fccundo.O/^e-mfiow^j^ ct pro pietates. E ft ftyptica>confortans vifGcra,&: in aromatizata funt apertio,6c rcfolutio. Injinimen'ta iiin^lurarnm.E(\i bona dolori ncruorum. [
Mernbra pxpnlfionis . Exiftimaucruntquidam, quodgalia aromatica augmcntum cfticit in coituA ftringit ucntrcni con fcrt fluxui .
De ^ [gumm . ] Cap. z i
Gummi . Ele6lio.Qu.pA mcliuscft,cft Arabicum^^^purumj parunrhabcns iigni. I^atura . , Spccicsgummiomnci, calidelunt. Operationes e^r proprktates. Eft ftypticum,<5c glntiuatiuum cu cxficcationc,6c = Iglutinationc.J Et gummi qui dcm acaticeft fortius ualdc,& ponitur proptcr hoc in mcdicinis thcriaca:. 0\4c7nbra anhelitus & ^e/5?om.Lcnittuftimcalidani,& cxpclUt nocumcntum ulccrum puhTionis.& clarificat uocc , Mernbra nutrirnenti. Confortat ftomachum.
De gariophyllo . Cap. 317.
latur in zmcm. Memhraanhclitus^Y p fcrt afthmati, & tuiri antiqua: . ^f'^'A{^ ms. Prouocat mcnftruafortitcr,& cxt ^^^^^
tus,ct facit cos abortiri Ti-ippofi'^""^^ ^jino,^^ prjefocationi matricis bibitumcuni » rcmouct dilHcultatc vrinx.^'^"^"'^ • ^^^^^0 vcnenis,qux imbibuntfagittas ' •^"ioj.pionii' cum uino,ctucncnis lcrpcntunw ^^^^„311
ct fumus cius fugat vcncnolos .j^^antf'^^ do fitcxco iinimcntum,non appio.
^ linituscft:ctquandocx coftthnin^^ ^^- ^^vd [lacuduho ] ct oleo,intcrficitur liic ] ^^^1^mibus vcnenofis , ci qui hnitu^^clM^^^t, quat . Et ipfum quidcm onim '^' ini.f^'' minus tamen qudm fitrefiftcnti^i /^^^^^^ mutatio. Loco cius ferapinum poni
) Galhamm comitiali morho .''^^^^L^ ex 'Diofi .liu. ? . Scd contrarium /'-^^^*'; . M^^^ lib.s.uLi huius fiilfitum comitialcm rnorou rebat.
'De^lgranato.] ^''^P'
Granatum. Natura. in"^^".„niiniP^'](, .cthunndum ^,,.,nj
frigidum ad pnmum, ct hnniiau»acetoibm eft frigidumct ^^^'^^^^^rcpi'^ Opcrationcs& prof r/cr^fa. Acctonii ■j^ian
lcram , ctprohibet curlum lup ^^^ini
. ^ ! \ ..: ^!llS,Ct ,r J-.
a B. fnbtilis. b B. Alia litera fccu r:()o.
e li Oriy. d B. Acuic.
Gariophyllus quid cft? Eft ficutsabacus , fcd eft nigrior,& qui mafculus cft, eft ficut niiclcus oliu9-,& longior,&vehcmctiusniger,oc cftfru ftus arboris in infula Indix,& glutcn ipfius cxi ftit in virtutc glutinis albotin. £/e^/io.Illcqui eft mclior , cft fimilis nuclco ficco, fuauis odoris, & j [ acuti.]iV.ir«r.t.Calidus cft & ficcos in b [ter i\o.\ Decoratio.^ [Corporis] odorembonum
ctficit. Afemhra oculi. d [ Abftergit ] vifum, & c5 cum caiiaitarciua raLiunt ^^- .^^ ipii^^^^oc]' fcrt pario.>i/m^r^tw/#m«f«/-i.Confortatftoma- 4^ Etdulccquidcmlenificat,ctto ^^^^^ .
vifccra,ct propric vinum ciu.sc ^^^^i^^i ciebus ciusb [vrqucadacctoiin^^^^^^^^ cum ftypticitatc . Apoflemata t X^^^^.iritir,'i#' granati cum mcllcliniutur ad P^'^ic lijj,^,i. nera.&ulccra. Granagranati ^^^-^^^..api^^ idi ' tur ad vlccra fraudulenta , ^J^^i/n^^^^^
ncra, ct priccipuc adufta,et ^:]'' .^^c^^'''''(if cum caliditatcfua faciunt adn^^ ipruis^^l^y
chum,& hcpar,& confcrt vomitui>& naufec. a B.chant. ^ rgalbano. ] Cap. 318.
Galbanum, quid cft^Eft duarum fpccicrum : una fpccics eius cft , qnod cft Ipumofum, leuis ponderis,vchemcntioris albcdinis, & altera cft eius quod cft fpiirius,& grauius . Elcclio. Melius amborum eft illud,quod eftfpiftius. Natura.Ei\
cis qiins corrumpunt carncm,& in ipfo funtca lcfacl:io,& inilammatio,& attractio , & rciblutio.D^rom^io.Eradicat
ui nut:-imenti,etcftbonum. ^^If,,rh^'
. _ il-nni^'''*^ '^ilH'
doquecft ma2;is iuuatiuum elt'^^,>' poma,etcvdonia,fed eiusgranu ^ ctquod de partibus eius cft r. (Lint"y funtcapita;ctgrana cius ftypf^'- W^^^J^^ grana dulciam,aut no ^nicinn?;^.^^j^tci^';^ii)l' Grana granati cum melle con^^ . i^^icnf" li
]auris-,ctfunt g,
aur g
b * .allnJe fiat. f bochor .
c B.
d li ludea. Alii luera pcrniciofa.
lc tcranrur iicur lunu , ti x»^- r t>en^' ■ ci' . ur i,conferunt apoftcmati ^^"^jietat^ ' ^//^ ^■ranati,ct rob cius,contcrunt x q\c^K/. tcetofi propric ' [ ct conan-unt ci bra oculi. Succus acctofi con^'J^\ ^^r^f Li/ mhelitus & pectoris. AcetofLini ^;\*,itif .11?
Li^.^..., L icntigines.] ApoHcmata
& t /?«/?«/^. Confert c [ apoftematibus & ] fcro phulis. t/'«/wemeir'i//ter.t.Linitur fuper ulcera ^
[ lenia 1 cum accto. Inftrumenta iunciurarum. Con t L ^ ^*" ^^'^"«^intin^ ^'''(3'
fert lairitudini,& alcuzez,& fpafmo laccrtoru . confortat pcdus^et quando val*^'^'. yl/c7ir^^^pi.^v^- Confert foda:, & cpilepfix, & na granatorum in aqua plu'^i .^^.fc^^^^^^ Guando epilcpticus ipfum odorat,reuiuifcit,et tum fanguinis,ct ipfum totun , confcrt fcGtomia:,& confcrt dolori molaris.et ri cordi5,ctabftcrgit os ^tomac ^^^^^,ft i.^„<l^ j.^ d^nticorrofo fubito,& confert doloribus fri- trimenti. Graiiatum nnizuni ^^^ui"
eidisinaurc,&reroluitapoftematacius,&do. r.^nlreeit .
iores iDftusfmcimpcdimcnto,& lUudquando foluitilr in olco dc iilio,& tcpidum ht,& dcftil
mationi ftomachi . Et dulce cit^ (0 / macho propter illud,quod citJ^^Jj^iaC* f citatc fubtili.et acctofum nocct ^
,ibiif ,ion«-
111»! lib''
Traclatus recundus .
mcllc confe
Opemtiones.&proprietates.EO: CXficca tiunm , congclatiuum ladis , <Scin ipfo cftparum acuitatis, & prohibct eruptioncm languinis . Fulncratrul ccra. Confert aduftioni ignis.
'"nt vIcpS, '5 S!»"^ Sranati cuni i
a B guirunc.
Gufumc quid eft ^ Eft quoddam geuus tubcruni fungorum, quod cxficcatur,& coaiftatur
vicerib.nni X- '\ S°'"« ''""^ tungorum, quoct cxiiccatur,& coaiaatn
& *'oni chote™^ ' ^ ^'^ P^"" contraai,quo pani lauantur,& narc
'Ccon»^ 'y.'C"ca:,& confort.ir {Vn,-,,^^u.,^. ^i,„r ;„ „.-„f„i:, '"S'c-
Z cLT'^ confortat ftomaclium , ^ afca Hd'? ^i*","' ™™ ^in° cxtrahit vcr
^0"°"' ftomTchf^^r H ';''^''' &'"fl»"^
ditur in acctofis , acincftci fuauitas, ficutefl: fuauitas cartilaginum, 6c pkis. Natura. Non cxi ftit in frigorerchquorum tubcrum, ncquecft mahhumoris, ficuttubcra, & cxifHtin faporc ciuscarnolitas qua^dam, <Sc b [aquofitas . ] ^s.&iCedo,
Cap. ^25.
a B.garab.
J'9Mdplc ^ humidum primo or
t'''' ^4ic'al3Tn''' r^h-malum putl-
^^niT^^' ^ dolori rcnum' * r""." ^r^^^^''''' -^^^j^^^- ^ iiniuitcr cortex cms humi-
' ^^^calidun,^^!^^^^"rudar^
tofi^^^^^/^^ief.^» p;^'7^!'' lecundo. Opcratio^
^coft.^^^^wjf. oriscfficitboi^^^m^:;^^^ '-ft bonum llomacho.
k,; %llatim^.-j^^c<^ciuspomtur^ [kcrfatga
. CuU Cap. S2i.
Cn^^^^i^cir ' ^'^^^^^ P^"^^o, ficca ^is^fi/^J^^^^-ifluinmTT' ^^proprictatcs . Rcti- «'P^icitl,'^'^ ^ft minoris conftridio.
^'fcf^n '^i rcpugnat cho
Garab ( a.falixj quid cft? Adminiftratur cortcxeius, & adminilhatur guma cius fup ipfam b [ borachj bonum,<5c cftdcmehoribus fpecic- b B.baurach. busc [ borachl adcontcdcndum . Opcraticnes & c B baurach. proprictatcs. Floscius,& folia ipiius,<Sc amborum luccus lunt cx cxficcatiuis , finc mordicationc, & m ipia cft ( ftypticitas, ] <Sceius cortcxcftin uirtutccuis , icd cft liccior . Etcx foli/s quidcm cuis lumitur iuccu.sA' cxficcat linc mordicatio nc. T>ccoratio. Cinis arboris ciu.s cum accto cxfic 30 catucrrucas,<Scindditeas,fiuefint^-[inucrfaj, cB.nhx fmc non muerfT, ] <Sc cortcx radicis dus ingrc- cj..a. dituradhnnncntumcapillorum. 'L;/^Wt'/-«/- nouinfixg, cera. Cortcx <Sc folia dustrita,quando ponunturlupcrmcifioncm,^ uulncra rcccntia,confcrunt. Instrurncnta iun&urarum. Dccoclio eius cft eft embroca bona podagrx.^fc capitis.Qn^iw^ do diftillatur luccus folioru cius cum olco rolaceo bulhto in corticegranati in aurcm, contert dolon auris: <Sc fimilitcr cortcx cius humi
Part 129
d B.ponticicas.
CB.infix^inmo aae
AreioT ^ccunHr^" ^ ^ quando ipla admmi-
Confert tuftl calida:. ^■^^rn i^^fcrc ^iomitum. Membra cx
Cap. 512.
f^' leuis,habens odorcm
^^i%^^us ; c • ^^''^"^o lufFumigatur ex ip ^^^U >^^foea?f/'^*'^ ^''^bra cxpulftonis ^
abiutio fmfunim.Mcmbra oculi. Abftcrgunt mima<Sc floseius obfcuritatcmuifus. Mcmbraanheiituse-pcaoris. Fruclus eius confert fputo faneui nis,5c corticcs eiu.s etiam. Membra nutrmcnti.Suc cus cmsextrahitfanguiibgas .
^^'h^li^-] Cap. S26. *^SaHc.
.^poHemata & -t puHuU. Galia lenit apo t^othor. ftemata dura. Olfcmbra capitis. Diflbluitur in oieo dc bcn,aut kdri , et diftillatur in aure doloroiam,eteius odoramentum cofertepilcptico, ct uiuihcat cos,ct fcdat foda frigidam, et quanao datur de eo in vino,inebriat. Mcmbra anhclitus &pcrtoris. Odor gali? confortat cor. Mcmbra, expulfwms. Algalia confcrt doloribus matricis frigidisfuppofita,ctapoftematibuscius duris , ct phlcgmaticis,ct prouocat mcnftrua , et facit matricem dcfcendcreprcfocatam, etinclinatam,et mundificatcam:etprcparatipfam,adim
L I T E R A H. Z)e a [ homine. ] Cap. 527.
HOmo . Decoratio . Dicitur (p fperma homiiiis abftcrgitmorphcea, ct iimihtcr fal urinaruni
lere, feu in vafe jrnco & abftergitpannum, & Sercuscius c6- {erc aludha. f l>Qthor.
tem dolenienji
« B. jaitaiati
a B.
f herbum.
narurninfantium^rafrLiniptus in xre abftcr^ git panum, ct forfitan cius ftcrcus confcrt for- ^iitieiO Apofle?mta &tpufiulf. Fcex urinx iiominisfcdat cryfipiiam,fccundumqu6d dicitur, etfimiliter eiiis ftercus calidum , ctciniscapillorum ipfius fanat t puftulas:ct quando pmifc tur cum butyro.prohibct apoftcmata ambulati ua . Fulncra etulcera Eius vrina abitcrgit fcabtcm vlcerofam,et pruritum,ct prohibct lerpigincm ^ t [ ]ct impetigincm,ct propric fperma
cius confert impctigini. InHrumenta iun&urarim , picitur quod fanguis mcnftruus fcdatdolorepodaerx,& fimilitcr fpcrmahominis, & lac eius cu opio,ct cum cera,ct olco . miernbra capltis. Aduftio capillorum eius cum olco rofacco diitillatur in aurcm,ct d [ dcns doicns fedatur ] fecundumquod dixcrunt.Et faliua iciuni cxtra hit vcrmescxaure, et os hominisaduftumda tur in potu cpilcptico , et forditics auris homi nis confert hcmicrancx. Memhra oculi. Vrina cius quando coquitur cum mcUe in vafe a:nco , abflergit albugjncm oculi,ct confcrtpalpitatio ni,& aduftio capillorum cius cum lithargyrio prohibct fcabiem>ctpruritum in oculo . CUnn bramhtiitHs & peaom.Dicitur q? vrina infantiu, quum bibitur,confcrt diificultati anhclitus , & dilatationi cuis, 6c cft curatio mala . Et lac mulicris confcrt ualdc in cofurnptione, 6c cil cura lcporis lYXAYini. CMc?ni>ra nHtrimmti.DLCunt quod lac mulicris fcuat mordicationcm ftomachi,& quod e [ a^caraiatuj vrinc eius confcrt idcriric proprie cum aqua mcllis,&: aqua ciccris,& fi militer ftercus cins. Memhraexpulfioms.L:ic homi nis prouocat urinam,ct diciturfilupponatur fanguinis mcnftruus purus, prohibct impregnationcm.Lacmulieris confcrtvjceribus ma tricis,& vulneribus eius , cmbrochatum & fup pofitum , Et vrina hominis dicitur abfcindcrc folutioncm, &purgarc matriccm fccundum quantitatemduarumtertiarumlibraj , dccocta cum porris.Fe/>r«. Stercus ficcum cum mcUc , aut uino,quando bibitur in fcbribus periodicis prohibctcarum pcriodoSi.Venena. Lac muiieris cft thcriaca lcporis marini.Et dctcs hominis tri ti <$c puluerizati fupcr morfurani vipcra: , aut adufti& pulucrizati. Etftcrcus ciuspuluerizatur fupcr morfuram hominis, & cius fputum , dumieiunus, interfipt fcorpioncs,& icrpetcs,
De herha ludaica, Cap, 5 2 S
Hcrba ludaica, Natura.C^Mditixs eius eft fupra aqualitatem.^ [& cft t orobus,Gal.calidum in principjo primi,ficcum in fccundo. ]
Liber fecundus.
cftficutvirtus hordci: immo ip(c tW^K
clt licut vu-tus noraci: unuiu ly^y - .^^^is, i ntcr triticum & hordcum & iphiis T ^^^^„5 pultcs cius magis funt ^yV^^^^^f^''^'^^ ''^ hordci,& cius pultcs . liatura . nans ad humiditatcm. Operationes&f^^^r^ j^fo Exficcat fmc mordicatione , & ^P'' lutio,& ftypticitas fmiul.
Hcnfiftidcs quid cft^Succus pl^"^^;Liis turbarba hircina. Etcius ^^^^^ff'J^^,P ftypticus, & diccturincap.lwb?j;^ .ri.f>t[ JDcclinatadliccitatcm
'J)e^[hernue.] ^^^' .
Kcrnuc quid cft? Eft fmiilcpipcr^^' ^^^^^^^^y trinitati appropinquat,boni 'j.uoriii^''' •jo loalocs,quodtcrturdcrcgioncbL^ ^^0' i\vi///m.E(ta:qualc. Mcmbranutrmmu' lat ftomachum,& digcftioncm «
J)e-^[hearfclo,-] ^^^' ^j.
Hcarfcliisquidcft?Eftlaauca^^^^^^^^ etur in cap. dc clia . Natura . Ejt ^'^0\of.
cetu mi
ida,& ii7ip?a cft cxficcatio , & ^^"/yptifi^ \.Operationcs et proprifitatQs. lu ip^^
t proprii^tatas. JL>e * [ heHdeen. ]
Hcftdccn quid eft ? '^^^''''''^'^^^^' Jnfinmicnta lunttHrarum . Eius pr^P mcnium fortc podagra:.
Hc^^lhaafce.-} ^^^^,
Haafcc ( idefi , thymus ) quid cft \^\^^^ 4ohcns floremalbum «^cclinantcn ^^^^^^^^^^^^^^^
& cannas fubtilcs pl^i^^if^^.^^.^^^iXs cii^^ nathi,aut calami aromatici.Et n j.^pliir ndus. K t folia cius parua ..apj^^^.tapi
Et fupcf ipfuis extrcmitatcm iu" .^cU^^LiJ purpurca.Diofcoridcs 4icit.ctt^^^^.^^, ^^^v, x\x ilint parua;, inquarunicif r^itur^.^Lv parua fubtilia,qua' plurinuim 1^,.^^ acifji^; pidcs.Nitura . Calidacft & quc ad tcrtium. Ruf us vcro ^^.BftiV 50 c^il^mcntho-Operatlones & P/<^f^\^^iXi cO^'i(^^ ua,inciliua , ita ut ctiam ^'"-"I^L ^f^. incidat:& rcfoluat,&cft caler^^^^nj^veHiy fyrupus prohibcat horripilatj^;^^' ff ^
ratio. Hefoluit vcrrucas.ex^i^^^^^.l^oi^^/ F{tcxc,cmplaftrumcun. ac^^^li^^ K phlcgmaricis rcccntibui»./^^^'^''
a B. bezargie-» Un.
b B. botris . c B.& illa,qux fiint apuH herbolacos leu apiJ cos qui heibas cpgaofcuc funt fruita Ifgnofa G niilia fruftis fici ficci , d B.inlipid'jm.
% J& hcrihaiij4.
De a Ihe^eriafcen. ]
Hezeriafccn quideft?Fruaus cius cftfimilis b [ elhanakid] & vtuntur ipfo prcparatorcs co riorum,'^ [ & quandoque funt apud cos , qui fa ciuntiyrupum cxipfo,frufta grofta fimilia fru ftis pcrfici ficcis . J Et eft in principio fuce mafti cationis'^ [ rancidumJ dcindc apparetci amari tudo, & loqucmur de co cxquifiteic.de fcfire,
De a [ harcom.tn.] ^'^py S3 o,
. Hareoman quid cft?Eft granum^cuius virtus,
Bibitur ad debilitatcm ncruoi-" ji^pcf uich,& vino fitcx cacmplaft^^^;.. ^s,^" c# cam,& fyrupus ciuscofcrtdoiori .^^^y
fub hypochodrijs . Jk[cmbra Qculicihis, & fcruat virtutcm viius , ^^^^. Ij^J^
cihis, 6c icruat virtutem vii^^^ ' eao^'^^'A(r\ debilitatcm. Jktembra anhclitus ^ ^^at ^'^d
ficatpeaus,& pulmoncmA,^^^ .ot<C dum,& fedat dolorcs hypocho^^^^^^ p J' moniscoda &.deglutitacum ^]|j^tLni}y fuamexriccationcm prohibct |^jjgei^^(|i
Traiflatus fecundus .
malltiS digeftionis, & ex fpecicbus alcunker. Natur.. Eft tempel^.ld cahditatcm declinans.humidaad rccundiiper uenics. Alcanzi inquit. Elt frigida& liumida. InquitMufaia. Eft licut afpaiagus in opcrationibus luis;calida & luuiiidain prinio Alii ve. c„i,^°cius o„-;a Poni ro dixcrunt quod cft calida in pri ,no , lumJda
infccudo^&^mcomparatafultGalcAo^qu^d ■-iococius, ipfacftapudcumcalidainfccundo. Apudme
vero cft , quod cius gencra plurima funt diucr- 10 farumnaturarum.OpfrarioBwci?' ^'ro/^Wrtato.Mun dificat parum & exliccat,& in ipfa cft iubtilitas.
ciusf?'',>'««faliter c(> r P^^^i'"* ■^l"'-'' ^ elongatus cft. -Dccorauo. Confcrt linita alope . 'fr,e,H,v,. "fcicftfubftantia:hnn.,H. .^ cia:: & aquaciusnecatpcdiculosin capitcablu
Cap. ^;6.
^.*v,,iS.''°'".?'^'<=''s 5 Plnnms aquci
to cxca, 6c rcmouct foctorcm afccllarum, Sc prouocatione fuavrinam foetidacum fuaproprictatc.quam habct in ic, zy^poficmata ,&t pw «CficcT.' ^'^o^ '^^u\n? ^^^^^^-^^^^ ^^!^^^^^ /^«^'^- ^"^^^oMt apoftcmata dura. Fulnera & ulcera. ^^^t^^^^^^ Aquaciusconfbrtprurituiduroficco.^m^r^ Ptohf,!.':^- Opcrathr.!^!'!'^^''^'''^'^^^^^ '^'^/'^^^- Aqua cuis dclctfurftircs.cJ^toZ^m nutri-
menti. Facit iiaufcam , &c proprie montana , & prxcipue radix cius , &: cius gumma cftaicunkar , & dc ipfo loquar poftca in capiitilo de ^ [ Kcf. ] Membra expHlfionis. Addit in coitu,&: addit in prouocatione urin.x, 6c cxtraliit urinam foetidam, & lcnit naturam, & cducitpiilei^ma , &:muItoties conftringit vcntrcm quando bibitur cum uino ,
ht^^^^ "^noprietates , In ipfo cft
C^^^^^^^^i^fc matcricrumproptcr fua ta?f^ lenilicatio.e/^.o^
t bothor»
ku^.''^^^:^^^^^^^^^^ (Sceitbo.
* ^ putridis in carne ctl i-^w.Eil: bonus vlccribus gingi^ ^^^'^ra oculi . IntY^t fuccus cius in
^oitu ^^■p./y?o«l- 7 „ laccrcos guttu, ^ilito. ^^^R tlCT' ^"Smcntum cihcit in
afe?^^iofis r ^J-ag.cius cum vino vene ^^'^^^locLK ^-'^^^^' ^ dccodione eius,
eftt^''^ clcfu ''^^^.^lon iundurarum A fcia
^felL 9u6d ^^^^^^ ^^^'^^- i^iofco-
^^^ugut>i ^?^^ ff^tacum melle, & vino
^^^^^«cUniJ/^onfcrtettam colicxuen^
JDe^ [ handacocha, ] Cap, 5^0,
a B. handchu-
Hadacochaquidcft?Exca aliacft fylueftris , jj;^^^^^"'^^^^" & aha cft domcitica , Sc aha clb Acgyptiaca , Sc fit cx cius fcmine panis. Natura. hiquitfihuslii ragi,Cahdaeft & ficca in finelccundi.InquitfihusMcIatigtie.cahdacftinmcdiofcctindi.Etvi deturquod domcitic^e cahditasfit propinqua mhneprimi. Operationes & profrletates. Domefti cae(t,cquahsabfterfionis,& cxficcationis.ct in fyhidtnclt itypticitascumcalcfactionceteius olcum valct ad ventofitatcsgroiras.^ecpmrio.Svl ucltns confcrt pano,ct fimihtcr domcftica./4/ nera&ukcra, Succus domcftic? cum meUe mun clihcat vlcera./?/^r/^wc;z^a mnaurarum. Eius olcum cltbonumdoloribus iundurarumex uentofi^ tate,& apudtimorcm b [cotra^tionis;] etiam u b aIzi«.H. fanatifunteo quidem. c^m^r4c./;i^ix. Facitfo ^**^"''"'"*da . Et qtiando fit caputpurgium cx fucco cius, confert ei qui cadit cx epilcpfia . Mmbra oculi .
^onnr^^^^^ui^i r\ ;;.^^^cum mcue, 6c vino, .^^nsert-H^t^. ^"^'^um,& aqua foenicu S^-^Jt^^--^ v,fus.i«,.. SuccuVdS-;:^-^^?-^^^^
panno ipfitis,ac proprie cum mehe. Membraan^ hehtm &peaoris. Confcttdolon latertl ex phleg mate , etproprie fvhieftris,(5cfacitaccidercdo lorcm guttuns;Ctpra;focationes:fcd nocumcn to cius luccurritur cum coriandro,& laauca , etcndiuia. UH^emhra nutrimenti. Confcrtdolori ftomachl frigidi,6c vcntofitati,6c cius olcCi con K - Im^ **^^o ,4SIaturi r-Ti • V £c*rt principio hydropihs . Membra expulfwnis . '*]n^'>''>-Z^^^^^^ Prouocatvrinam.ctmeftrua.etfylueftriscum ^ ''olori im r ■ '^?" ^'"^O'" ^cmine molochi.-u.cft bona dolori uefi- C^dun, Jf^o-i-^cduc " M^^^^^^^ c?,etciusolcumvtilceftdoloritcfticuloru,ct StoiTo "i.Scvermes ^/r ''^ "mxmo. dolorimatricii,ctfylucftrisc6fertcholcricepar "''^ aicarides , & humo- — ; > ■ — <..._/-. r '
fioni,et conftringit ucntrcm. & ipfa, & fciiicni ems excitat coitum. Febres. Dicitur vt habes tcr tianam in potu fumat tria ex folijs eius,aut tria cx granis ipfius,et alterabunt circuitus febris,ct quartan^ quatuorcx quibusillorumduortim
t £. haurum •
h B.Haurromi
-quid cft? Nomi rarur achirus , feu achirufes »
•Sfoliicm .Venena . Ouando arpcrgitur aqua cins fupcr punduram fcorpionis fcdardolorcm fta tim: & , fi dfpcrgitur fupcr mcmbrum fanum , cxcirat mordicarioncm &c dolore,& cius fcme cftfortiiis in curatione pundura; fcoi;pionis,
Ve 3 [banro Romam. ] Cap. 541,
Haurum Romanum quid cdJNominatura ehiroia.^ [ Aatura.] Cakfacit vchcmcntcr in tcr tio,& cxficcat in primo, & cius flos ct\ vchcme tioris calctadionis,6c ipiuis gumma c(l vltima in c:\lcf ^idiionc.Mtmhracapiiis.Eim tiiK^us cuiii accto confcrt cpilcpfia; ,
recundus. ...^
apoftcmata accidcntla iiV^X^ofe'i^ fiifpcnditur fuper ipfa.nc dum ftt n^or .
ftri fuperponatup;
,. Hazc quid cft ^ E ft zufere , & eft b[ ^^^^^. gina.] Et iamdiximusdejpfoini;sW terierunt,
fi. "B. hafis algia,
b t S- antiquay, 3 B.harbe.
» B. haliW.
J)e ^ [hafajo.]
Hafafum quid ? Eft f cdi-cina-Arg^^^^ .V... .^;.,.. ivr{^rn.& ^rdixcrut Aicii j
a B. hafed j vcl
De" ihafcch.]
Hafccch quid cft?Dixerunt quidam quod cft balauftia alhaure. Jnflrumcnta iunflurarum . Nocct ncruis,& facit cuenire fpafmuna.
Ve ^ [ hcrha uitri] .i.paricta/iei^ • Cap, j 4 5 ,
Herba uitri quid cft ? Hcceft herba,quaui« trumabluitur . Opcraiioncs & proprictatcs , In ipfa cft ftypticitas cum humiditate,.6c cft facicns adhan-crc,Ienificatiua,mundihcatiua.-<^/^^y2tmta 1 0- pufluU. Scdatiua cft apoftcmatum. Et dan tur in potu folia eius ad cryfipilam, & aduftionem ignis, 6c pra:cipue apoftcmata phlegmatica , «5c cius fuccus cum ccrufade plumbo ponitur luper eryllpi]a,<5c formicam, 6c iit cx ca gargarifmus ad apoftcmata ambarum amygdalarrum . Jnflrumenta iunEturanm . Cum cerato 1 uper podagram ponitvu- . Mmihracapitis ^ Eiusluccus cumoleo rofconfcrtdolori auriSj&cx fuc co cius cum poilicc ponitur in palato ad apoilemata ambarum amygdalarum . Mcwi>ra avhe^ litus & pe&oris . Sorbctur fuccus cius ad tuflim antiquam. Metnbraexpulfiom . llcmouct ha;mor rhoidas . b f [ ]
cft fortior cuphorbio,& quuni ciu mcntatur fiipra drag.intcrhcit -j' ^^^^^^^^^ \ & hcca in quarto. Operatmes&P r ^ti hiftiua,fapons.o[mah.]_^^;^^^^
ad uftiua, faporis. o | maii. j ^^/"'J" yofli" Eft adurens ftomachum , & tacicu
^ J)e^[hauro]idenyelearo.
Haurum quid cft? Dicitut q"^f | j nux cx hac aiborc cft Romana ' ^ j,,miis^ . , »1 nGsquidcmdcKarabe ^^"5^^^^^^^^^^ ' tuUuk ^atura. Eft a:qualis, ad ^^^^^[^.Elli^^ nans p:{uc^m.0pcrationcs,&prof^ ' ^p^ , lis , & cms fcmcn fubtilius cft, ^ ^.hf ..
is, 6ccmslcmcnluDtuiu^>^u, '^.ri- , nctis caUditatis. /nfirumevta ■.|aticC'^rfO cx fruclu ipfius arboris contert i j^^icc 5° plaftrum fadumex loli)sRonran^ .Jc confcrtdolori podagrc. J/^^^f^^^^^^^^ fuccus foliorumcius,& ^liftin^^;; ^nf'^^^ .fedatdolorem ciusA (ruansf'^' ^^j^^i^^ jcpfix. Membraoadi. Ex cin^*^^^^^'..^^^^ firt collyrium, & eft confortat^ Membracxpulfionis. Aurcus .ffii^''.i() fcrt diftillationi vrina? , 6c aure^ ^ ruii^';, cu accto poftpurgationcni nicji i^^^^piia^ hibct imprcgnationcm,6c npn
C4p. 544'
Harbatum ( idcBjonchitis) quid cft ? Et d icitur anguftus-.femcneius triangulatum cft^ficut lan cca,&eiusfolia funt triangulata fimilia tolijs fcolopcndrig. jy^^zrwm . Domcfticx calidiMS cft pauca,6c fylucftriscaliditas cft in fccundo.i;H/nera & ulcera. Confolidat reccns vulncra. LMembra nutrmenti . Eius cortcx cum accto fupcr fplenem confcrt,6c cius folia ficca quaiido in potu fumuntur, fanantlplcncm . Membra cxpulfionis. Prouocantproprie folia iUius,cuiusfoliafunt iimiUa t'o\i)^ fcolopcndrix .
tur quod cius fanguis proiin?^^ ^ ^-^^5 fos oriri. Vencna. Dicitur ^^^^./^nfi
"J^e ^ [ halibio. ]
b B. caliditatc.
t bcthor.
HaUbium quid eft ? Planta , qux nominatur alibiem , quoniamei ineft proprietas fanandi apoftemata cmundorij morccmplaftri fupcrpofita , & fufpcnfa , & propter hoc nominatur alibien . Et cft compofitar um vi rtutum ficut ro fa. Natura. In ipfa cft uirtus infrigidatiua cum ^ [ acrimonia, ] qux eft in ea. Operationes et proprietatcs . Eft rcfolutina,&: in ipfa cft virtus infrigidatiua,preparatiua..^^oi^m^^ttd '\pHJUiU, Saiiat
^t:;;;«ZDicitur q^^^.^';;if^^^
ucncnum pcrnitiofumA Uid in libro quarto .
Herbuni quid eft ?Dixerunt q ^^^-t^^jjtf num miniis, quamalniclicm gun^' f. tis,non cum comprcflione ^^^^,,.ritii^^ lliH^, ratum. Et cius color cftintcr ^^^^Lor^Vi trinum,6c ipUusfapor cft nitcr ^ r jiiitry & lcntis,quod comcdunt houcs , , j c i|J . ipfo. Alkanzi ucroexiftimauit' J^^.^b[y« fimilegrano cydonij. apud ^%^^ci\^^'J , VicA proprie iilud quod ] cft .cliii^y' prcteiTa quandoquc eft albun^;^^' ,(try num, ficut dicitur , & q^^ndoq^^f 11^^1,5 InquitDiofcorides.Hcrbaeius^.^^pi^^^^^^ ta habcns foIia,(Sc fcmen ¥'^^^^c^\c ' '
ta naDcns toiia,oc icmcu i^^-- r^^ic -j^. Natura . Eft calidum in prinio uu ^f^^^i dum,<5c ficcum in tertio . Oper^^' ^i^^A tes , Eft abftcrfmum, aperitiuuJ^^ f
Tra^latus fecundus
?'^5monfn!'"' "^"f Jficatio, cft ficut reaifi
^"ni- Quu?,; "'-'^'^^' medicinalc, quam ru- ^"'Itttiin T''^'' dccoquitur bis , dcftruiiur r^-iicntum „ ^''''.'^""'^^'"s ipfius , quarc
tiiuim. Memhra capitis , Coiifcrt icgritudinib.frfgidis incerebro,ct prohibet coryzam fiigiditatis. Membra ocull Aqua cius acu it uirum .
cft bon n!;^'^^'''^'''^''^ lcntigincs,& cica t w,"" ^ colorem efficit bonum , & ^'^^ i-emouctu^^ extenuatis ficut tcnetur,
& U Vrfi r;,?^^?^-^^^^° ciusdccodio lo liaomnium IpccicrumciusconfcnmtcrvfiDi-
r^^^entes 15f ^ngoris,ct pruntu cius ^ \x fupcr-^- - ' -^- ^
V. e^nS^^^^f A confcrtlaaca: . ] ^po-
De^[baufegi . ]
Part 130
Haufcgiquideft? Eftrubus, ctb [inconca uitatibus fructus a quibus proccdit ftipesquo tcnetur,funtfoiia.] Aooflcmata & pusUiU, po- ' ■ 1 om n i u m Ipccicr u m ci us cc " fupcrpofita,vt cmpiaftrum .
De^L haufuro.] Cap.
^^«mcn* , ' ''''^""' ™o«ificantium cacm,„, .„ .;, " '""Jdaus &■ pcctom.Con fcrt du
^Etquan? P''°''°«t.o,iis, «foluit m
P»n" ' "'"'?'« '■'-■''^f tenafmon, ct '"Plafttum ' ucntris . Venenx. Fit xco k '^^^^^nKam?:^^]^^ n.orfum vipcra. , ^^siabiofi.ctliommisiciimi.
Y^it muigcrcfanguinc proptcr fo
Haufurum quid cfl:? Arbor Arabica lamena, ct cit unimi dc iacticinijs,ct quidam dixcrunt , quod b [ delurum clt qua^dam ipecics] intcrfi' cicns fcdcntem in umbra cm$.?{atura , Eft caiida ct ficca ad tertiij, ct ficcitas ipiius efl: in quar-
-a B.haufegi.
I> B.ertinchalalu.
t bothor.
a B. hafler uel haiTar .
• /F^sfacirn,;!?. ''^^^^^^ to . Op^m^iowe. pro/?rif Atfe. . In iplacftftyptici^
atu" bibitur>
Cap. jjr.
bc?ti:^.^aayUi is albas
aDci-;,,' "X''*'^^'.^tapcriti lon' -'^''^^.fl^^-cs^et cxiltit in ^ [ pia-
'^'-■nin..!.^^^'^tcitrinas,Etapcritur in pri^
tastcmpcrata. ^ [ Apoftemata & t ] Coi>
fcrt t tincic linira et impetigini. [ Vnlnera & ulcera. ] Linitur cum mcllcluper t aplithas in ore infantium,ct rcmouctur. Ol-lembra cxpulfioms, Soluit ucnrrcm,ct dcbilitat uifccra. Fcneria, Quc dam Ipccics cius cit , quo: nocct icdcnti in umbra cius,ct quandoquc intcrricit cum.Caucatur ergo ab co , ct ladis cius trcs drag.inrcrticiut in duobus dicbus frangendo hcparit pulmoncm.
h B.dehaufurum cli c[ux'di fpecies.
c B, Dccoratio. t boihur. t /ahafari. d IJ. Membra capicis. t alcoU .
S;^*'v -
■ '"°"t,''!'^i.cti„a„;;u,
De ^ [ hirundme. ]
Cap. 55 5,
r lio ^^^'"^ ^"S"lis cor um,] cV fo-
bo^^^^duni '•|^'^^^^-oit",ctintcnus]durus ad . Cali J^^^^'^"^^ funt mali am-
yiinmdo , A^cmbra capitis . Dixit Diolcorides , quod ^ [ quando primus vcntcrhirudinis fcinditur] inucniutur inipib duo lapides,quo rumunushabctvnum colorcm , ctaltcrhabct colores plurimos : qui ponuntur ^ [ in pcUc uituli antcquamciaccidat, ut coircappctat,ctad coitum incitctur, ctponuntur ] fuperadiuto
. iitas r^^^^^nint quidam nnAH ^ u^f ' ^"^''^^'^ incitctur, ct ponuntur ] fuper adiutot ^^fc^^^&S;^^^^ ^^^.&li^!^!:'^^}^^ eu^iu^atur mde.
^ .^'^/f^us,d,-f [ ^^i^timauerunt alij, quod fi cfpciii/P^irus 1 f., . . . ] mordicarct uh Md. -^tcxif i ^P^^ cft mordicatio
a B. chatas ucl chataf.
b B. fi fcindaturuenreriUius hi;undiriis,cjua: generatur in ouo, quod prius peperic.
c B fuper pelle uituli antecjui Quam fuptr ipfam eftundatur terra & ligetur.
1,1 ' ■^yy.voj xi.iuaLU.x illVl^-
Inquit,iam cxpertus ilhid fui,et 1'anatus eft epi^ lcpticus . Memhra ocull . Comcdere hirundinem acuit uifum,& quandoquccxficcatur , &l datur in potu dc ca quaq-, dic.Etcft potio cius.au.j.Et propric aduiluni matris , Sc fili; in vitro,quan docxeofitt collyriumcummcllc,confert.Et t a^cofol, dicitur quod ccrcbrum cius cum mcllc confcit principio aqua:.Et fimilitcr cercbrum vcfperti-
IrZ^^r ciusad iqi^natiam,ac c^nfe^, & fimiUter quando fahiur, & exliccatur, & bi. bitur dc ca pondus aurci, confcrt fquinanti^.
^ult^'.^/'^^^^^^^^^^^ alij;qu6d'cft cahdus
'Ca^^''^^^^^^^^^ ' ^^^^^-^ ¥o ctt uir-
^5.:ilbus i;;;;; ^P[o ftypticitas rubrer.^, & > .^iuis uuincribus . InHrumcnta
"^^atin^^^^^-Conffv'""'^ •■luincribus .mtrumcnta cxcrT^^tc em. rr^^^^Sta:,et fedat dolorcm ■ >^^»^Iaftri fuperpofitus . Etquum !
t<-mplaitrum,indurat apofto-
^Ql''^ hoH e « ^^^^nbus iunclurarfi , ^tnio,^^^^ ftom ' ^ii^tium. Membra nutrlmentl «ho ^ !'^*^tinen;^?.'' ^chilitans cum , et rubeus, -VJA^^^^ttrnK.^ A^^^^^einasfolutiuas in from.i
-^^''^^ftahu ^"olutiuas in ftoma ^fiicit'';^7'/^/^o,irT '"''r"'^^^'^^^ maximum .
l^^^entum ' 'P^^ ""'''''^ foltitiua, ct Ss et;^ ^^cntarr,.i! ^'''^'^ ^ P^^P^^i^ ^^m zin- ^ius ..^^fefn.A^'^> ct cymino. /^-./zc^^ . R u-
JL I De a [ iufquiamo, ]
E R A Cap.
IVfquiamum quid cft ? Ex co dcterius & frau dulentius efl: ni2;rum: dcindc rubcumrfcd al mmo. Fenena^ Ru- 6o j^^^^^^ ^ft magis incolumc,& eft iUud quod admi niftratur.b[Et mclius cft utnon adminiftretur. I tflos quidcm nigricft Armeni coloris , ] & flos rubci cft citrinus,& flos albi cft albus c[6c2 dcclinat ad citrinitatcm . In co veio, quo vtun tur,cft vnduolahumiditas. Slcftio. Fx co melius cftalbum.Siergo non reperitur,adminiftrctur rubeumA alicnctur nigriim fcnipcr , vcrunta.^
'^cih.T^it m A^{-\l''''''7''ermutatio. Loco 'KiUsH 1^foUis,r^^*ib^s iunaurarum pon^ ^^bciclUo uarlo ''^'''^ medietasponderis
Cap. 5J2.
^proprietates, Eftrcfolu-
a B.hengi .
b B- &duaeprt Ipecies iuC quiami non adn^imllramur,& flos quidenigti' eftargiuaai coloris .
c B. aats ^
f bothor*
^ diciturfi
tamcn fuccus thyrforum cius quandoqueadniinillraturloco opij . iV^^wm.NigrumfVigidu cli, & ficcum in finctcrtij , & albu in principio ipfius. Operiitioucs & proprietatcs . Eft ftupcfadiuu, & abicindit fluxum ranguinis,& fcdat fuaftupcflidionc dolorcs pcrculTiuos. 'Decoratio. Ingre ditur in impinguando, proptcrcaquod coagulat languincmA congclat ipfum . ApoTiemata & t piijihlx. Scdat dolorcscorum & rclbluit duriticmtclliculorum,& confcrtcryfipil.x./«f/r/''/;,!fw tairjirruraruni. Scdat dolorcm podagra: cpithijniitum,& bibuntur trcs kiiat cx co cum hydro mcUc [ antc, 6c ii bibantur ] cx folijs cius tria , aut quatuor cum vino , fanai corrofioncm offuim . Mcmbra capitis . Succus cuiuflibct gcneris jpfms acccptus fcdat doiorcm auris,<Sc cinn acc to,& olcorof. dolorcmdcntium. Et fimilitcr cius fcmcn , & radix ipfuis dccoda in accto, 6c cius olcum in omnil^-il^i^^j.A cfl facicns fubcth , & facit dormirc , Et fi cx folijs ipfius comcdatur aliquid quantitatcm habcns ,conturbat rationcm. Ht fimilitcr fi fiat clydcrccx dccoclionc foliorum cius, & cx olco ipfius diUiiktur in aurcm.fcdar dolorcm cius . rji{c?nbra o. uli. Linitur fupcr ccuhmi fcmcn cius , aut fuccus foliorumipfius, cttuncfcdabuntut doJorcsoculi praui,& adminifiratur robcius.aut fuccus fo liorum ipfius.aut fcmcn cius hnitum,(5c prohi^ bct fluxus ad ipium . Alcmhra ankelltus cir pcuoris . Quiimbibunturcx fcminc ciusduo anuhilat, confcrutfputo ianguinis fupcrfluo,6: fitcx fo- ]ijs cius cmpladrum apoftcmatibus mammillar, & quandoqucponitur in mcdicinis ,qun: funt ad fcdandam rullim.Et hnitur lupcr apolkmata mammillarum poft prcgnatioacm,& prohibct,& dclct ipfa, Aieynbra cxpuijionis . Eius fuccus valct dolori matricis , & abfcindit fluxum fanguinis cius, & fit cmplafirum cum fohjs ipfius fupcr apoftcmata teflicuh . Vcnena . Eil vcncnu , quo ratio permifcctur , & dcftruit mcmoriam, & facitproucnircprxfocationcm,& maniam.
e B aictfa*
b B.chauscha
c R tcnuij,acl fiibcilia.
i B. fecundi .
t bothor. t bothor.
Liber fecundus.
Eius olcum rcfohut laiTitudlncni , y^^^^^^ bibitur cum accto,aut vmo, contcji r ^j,is(& contritioni laccrtorum,& ^^y^"^^,^^^^^^^ fcrt 1 ciatice. Alcmbra capitis. Facit do j,-^. mouct fodaantiquam, & ^"^/ ,.iibeifoJ turcum olcorof & accto,vinip . ^ris^ folaA iacit ftcrnutationcm , & "^^^^ii^^^P dccodioncipfius fcdat dolorcm d^^^^pr(^ dat olcum ciiis cum accto fonitu aur lo hibct rhcumatifmosantiquos,ii a tia^ cius foctorcm narium, & cni'^ hitlachr^''"^ e [ trcmori. ] Membra oluU . ;^^j^^^^oion^n^
tJ^Umbra anhelitus & pe^oris. Scdat .^^^ipiie^ ris, & plcurcfis, & confcrt tulli, ^F.^^&^'^' humiditatc grofia, & peripncunioi^ .^^^^^^^i^^ cultati anhchtus,& Iquinantix^^^^^^^^cxpi
cuitati anhclitus,(X iq'-^^^''''' ^naru pcrfluiratcs in pcctorc rctcntas, q - ,
fio cddil-hcihs , cum .Jiiiibl^;?! cumapcrtionc,&bibiturincgrini^^,^,i[fl
20 aoriscu rob'. & coUutio ^^^^^^I^Mdo^fl cct viihic ] OWemi ra nutrimenti . ^ ,^ [jibii hcpatis , & fplcnis frigidorum, q^^^^^^^^^^^ cum acctoi propri^ fplcnis, bc con .„„af^
pifi. cJ^^ ha:mor
lixmorrlioid.ii-um.&rcmoua" j^^^j^iainrj
tiiunii,& aiifcrtgonorrhcani.e^ R ^jjviii»; ,....„.,„„, «. proiiocatmcnfirWt r*«
* [ ireos . ]
Ircos quid cil ? Efl: radix hhj coclcflis , & cfl cx hcrbis habcntibus fLipitcm, & fupcripfum fiores diucrfi compofiti cx albo , & citrino , & coelefl:i,& purpurco,& propter hoc nominatur ircos '> [ .f arcus cufa.] Et ift^ radiccs funt nodo fe,& foha eius (unt [ parua.] L t quado uctcrafcunt,a vcrmibus pcrforantur . Ekclio . Quod cx cabonum cft,c(Uiurum, fpiaum, compaaum, brcue,dcchnansad rubcdincm ahquantulam^ boni odorismon odoraturcxcaodor hmi. Et efl: mordicatiuaHnguis,& mouct Ucrnutatio^ ncm cum fortitudine. Natura. Eft cahda, & fic-. ca in finc [ tcrtij. ] Opcrationcs & proprietates . Efl: digcfliua.apcritiua abftcrfiua,mundificatiua,& cius fuccus rcfoluir cimi aqua mcUis, & pLu<;at phlcgmagrofllim>& cducitipfum. Decoratio.Cu. xquah quantitate cllcbori purgat panunr& lcn tigincs,& dficit ihud fola. JpoHemata & f pMjlu^ U. Qnx cx ca clixata cfl:,lcnificat duritics,& apo fl:emaiagro(Ia,& fcrophulas,& t pufl:ulaslencs. Vulnera & ulcera.Conkn ulccribus fordidis,& facit carncm nafci in fiftulis , ctiam fi puluerizctur, & ucftit 05 carnc * JnHmmenu m^Hrarm ♦
lutioncm, &
fitcncatifma indccoctionc ^'^.''i^os ticm matncis,& dolorcs cius ^^^^ jiei... jo niftratiofuppofitorij ciuscum» jci,^ tiri,& cius olcum iuuatiuum ^.\^o\^^^^i,^ ucndo cducit aquam
citrinam/^ .^^sco'^. phlcgma,quandobibiturexVC^^^^^^ ao,& cius quidcm potio dct^ct ^ ^.^^0^% quc ad aui-.vij. Felres . Eius olcun ^.j^-j^rc gus.& trc morcm. yrnena . (ip^^ accto,confcrtvcncnis omnibu •
lumar quid cft ? Notumcfl:; ^^^^r.^^^^^^^^^ dum in fccundo,ficcum, in ^^hc^^^^^J proprletates. Eft ftvpticum. ^'''^^^ jidcff^^^^J ^on/. Confcrta(pcritatigutturis-^^i^i0i' Ji'
fonis. Conftringir
folutioncmA .^ji^oi nis. Venena. Eft bonu punclur? V plaftri fuperpofitum
De ^ [ iumeixj ]
lumcizquidcft? Iniicnitur ii f^iii^^ r Syria fimilis ficui , & dicctur cic r lo dc ficu , ^(j,
De [ iar flumims , ]
Iarfluminisquideft?Eftp;^,,4;^^ ncnuphari,& cft fubmcrfa in y / , rum apparct,ct iplo
tuti b [ albitbat. ] Natura. Frigi^^^icCf^b^ Vulnera & ulcera. Conucnicns c dulentis,& pruritui, ^^^'
De^ [iefu,]
Icfus. Vraprietates . EA: pi^^^^ti^ virtuti gilbencch,ct eius qUidCi
^fe. ^ ^ Tradlatus fecun Jus .
lo.|J-i„ 'ftc.trina ; P"'"""l«"us,cteiusgummi] „Ml {''^fubedin hmcruntamcniioneftinc-
quan* ibct
phlcgma,& afcaridcs,&: ucrnies,& quando mirccturcum cordumcni,&ircos , confortatui: ciits folutio . c [ Permumio . ] Loco eius ponitlifampfuci tantundcm & mcdiuni.
;"• „1 ""'^ciuspr„ ^.'•'■'"'c.acturinpotuex' ^^''''^'b&"" conrcntus aliquisflo- > fincdufr"- CalMuseft in lecundo.fic
>-'*Mi^l'""r'n'l"'^'^''''>'^^''-'^foluti ^/"S>dir&dmt?--'^«/-Co„fcr.tapoftcma
a B. iabruha,L jnandrjgora.
b B.f. planta», quf cft.
labrol quid cft > Radix mandragorce fyliic- =ftris,& cft radix omnismandragora;, mai!na,{i '^^"iiis. oim.ATr'""'*^'^^^"^^^"^^'^^'^^^ To ^^^^"^ ^^™''^' l^ominis,proptcrlioccri^o noiii ^^mmo.e.e.^r^^^^^^ natur mandragora. Mandragoracnimcftno-
Ai>iiqucta6huum.i-<^rrJnfi_ mcn imaginis naturalis b [.f licutplata cxiftcs ] in forma hominis.Acqualc cnim cll liuc fit iutentio huius nominisinucnta,autnon inueta, multa nanque nomina lignificant lccundum intcntioncs non inucntas" forma autcm mandragorxinucntacn: hgnum cincritium dcclinans adc [ contritioncm] maGjnam , ficutco- c B. frangibili- Jftus magnus. Natura.Ea frigida in tcrtioiicca in ^*'^"^ * ipfo, ctin ipfo cft aliquantutum caHditatis fccii dum qiiod cxiflimant quidam . lladix vcro cft fortis t [ ] dcficcatiua.ct cortcx , . „ . ,-
radiciscftdcbilis. foliaautcm adminiftrantur « Wom cxficcata,& humida ctiam confcrut,ct in mandragora ipfa cit humiditas.O/7mrrio««,6- proprietates.Eil narcotica,& habct lachrymam,cthabct luccum, fcd cius fuccuscft fortior lachryma ip fuis.Qui autcm vult,vt aliquod cx mcmbris fuis fecctur,bibattrcs anuUifat ex ca in vino,ct facict fubcth,ctdicitur quod quadocum radicccins
Cn^ P^^ida confi^;''""^ ^"P« vlcera trenui- '?».propS'^;'"^';*.&fciatica. S"^^"-" fan t"r "'^'''""■^'- 'fi-b-continuis
nenta iuncturarum . dccodum cii
D M ""'^^^nna &r r;'^"^^^^-^^^^r.t expulfionis. ill-^^'''' fquin ' ' r'''''' ^'^"^ ponitur pon-
] Cap. j6^.
% "^'^dt'^^'^^^^^^^ forditicsaggre- lubcth,ctdicitur quodquadocum radicc cius'
^ '^^ip^ •'''^^^^^ ^upcr hol"' '^"/'"''l "^'"'^ coquitur dcns clcphantis vj.horis , lcnit ipfum, rchc ^^^^tutcc ^ r '^^^TOstithymalorum ,& ct ht fnriliQr.Kr.^i,M,f;^ ^;„o
d?«-?^°quTt ^r"^'''"'"'* fortafrccft^ [ cur- W^^tMf/, '"=''"'■«■»•-'. refolutiua.
^;^''»^* S, Wbita.
''^J^f^^-i^^e.,t°'f//"S''l'"."'^^P«i^li ^%fet;[''.''tin parZ^'^*''" ■ R^'ol"itduri- ^ '^"gi^litat 'S"^:f'^5. ScnMs , &
. Ifo,
tafi •^"'-.t, « maurieis,ec "'«"m.&fngiditatiicnum.
ct fit facilis obcdicntia cius. Decoratlo . Fricatur cum folijs eius albaras per hcbdomadam,ct dclctur abfque vIccrationc,5c propric fi inucniun tur humida ct lcnia , ct lac mandragora: cuenit lcntigines,ct panum finc mordicatione . y^poflew^tf^c^rt/^/(/?///,i'. Adminiftraturfuperapoftema t botlior. ta,ct t puftulas duras,& dubcllet, & fcrophulas t bochor, ctconfcrt. Etquando tcriturradixeius multu,
?r:,^^^ ,r r«.x>,ix ctponiturcum acetofuper crvfimla fimfp^
^^ v^:: ^^!:^'''^'ir ^^^^-7- . Ex rad?cS cSic^
Rr ... cmplaftrum ad dolorcm iunduraru . yi/m-
bra capms. Facit iubcth,ct facit fomnum, & quadoponitur m uino, incbriat uchcmcntcr, & quandoquefupponitur in ano , etfacit fubcth, ct odoratio cuis facit fubcth uehcmetcr, & hcc cft habcns fohaalba, que crus non habct,et dici , -nn. ucnrrM. rr rj^ ^"^* ^^^'^^^'^^l^is^ct multus vfus mandragor.t,et o-
^^'''^'^^^'l^^^^^^^^ d^^^-^n^cntumciusfaciuntpoflldcrcJpoplcxit Zr^Mu^^^^^^ So ^^P-P-^h^bentisfolia afba, et quan^doque fi
^l^^''^^^^^^^^ ^ f expellcndas vigilias,& ad artrahcndum
. ucmata dui a bibi- fomnum fyrupus, ctrcmouct vigiiias, ct eft , vt ponantur cx corticibus radicum cms trcs hcmi ne in mctroiijs vini dulcis,ct bibutur cxco trcs anulalat . Et quandoquc dccoquuntur cortices ctiam in vino,donccafliimat uinum fortitudih. '^^'^'i^uini mrA,-^,,.^ 1 ^^^^^^s,etadminiftratur cxeoadhocvtfaciat
CSn ^^^^^^^^ f^^bcthplus,ctadhocvtdormirefaciatminus. 4 e £f j^^tiburd rdifnnl^^^^ cxiftimoquod intcntio inlioc, cftaggrcga-
Cap. J54. '"OquideftJAljaeftmo
'nl'!"ea hottinJ"'^ ^ '!"''' ^^- Alia eft mo
>otl^ '>^ymZT/f-¥''' decodio cum ?'>«iin':°aion- '^^«dolorcmdcntis, &
^ '"S^iu °q"itur H ' i"'^-'' '"mptus . OUem. ^ft'°'>i . ^^^''''■'^'^"^«^Pl^ftrum '^l^r, ,„,,,°f languini mortuo 1-ub palpe-
Part 131
StQ^ Satgadf^.'^"' ^'"■is.'5c anhelitui di f> fafl '"finitc' . '■' confcrtctia pre
Sw"'' «c inftf/^-^i ficubus,& baurach c6- ' ^"'"''ra & confcrt hy-
'*P'*«ii, soluendo educit
dicinis oculi fcdat dolorcm fuperfluum , ct fit cx folijs eius ctiam cmplaftrum . Memhra nutrimentl Sumitur cx Jachrymacius.vnci. cum mel licrato, et uomitu cducit cholcram ct phlegma ficut cUcborus . Memhra expulfionis . Supponitur ancdictas anulafatcx lachrymaeius,etprouo, catjCtcAtrahirfostum . Etfcmcnmandragora;
Liter fecundus-
^und ificat matriccm quando bibitur, & fi mi
fcctiir cum fulphiirc quod jgnis non tctigit, & jfuppo nat ipium mulicr, abfcindet iiuxum mortricis.Lac madragorc folucdo cducit phlcgma, 6c cholcram.Quumenim paruus pucrmandra goram crrando afllimit,accidunt ci vomitus,&: folutio ventris,& fortaflc moritur.z;c«fW4.Cum
jncllc & olco ponitur fuper punduras. Et dixc- fo. Menibra expdjioms. ■^:^"""';!"j"'ioribusf^"''i| xunt,qu6d proprie fpccics, qua: vidctur antido na pr^focationi matricis^ct ^ ^^^^.^ vcri^ tus, habctfoUaalba.vcruntamcn fohaciuspar^ lo nma . ExpcUit nocumcntu p ^^^\^^ na funt bcz:ahar vu^EUipiua;pcrnitiof]c,(Sc illa , ^<ornm lurtumi^^^i . ^ (^fi^^
quxcx capcrnitioracft , antcccdunt accidcntia pr^efocationis matricis,& rubcdo facici,($c cxi tus oculorum , & tumor facici criam acfic0ct cbrius. Cuius quidcm cura funt butyrmia, <5c mcl,(5c Liomitus.
frudu ciuscumhoccftft\TtiaW^^^^^^^^ ipfa ftypticitas in rcliquis P^^*^^^^^^^^^^^ JnHmmenta imcturarum ..Elt bona g^jjQnafl''' torum. C^lembra anhclitus &P'^J'^r^ loribus pccloris , & tuffi . c^^^^^^f^eis^et Mundificat, & apcntoppilationc ^^^j^iB' bona ilomacho bibita , & ad |,o,c^ fo. Membra exfulfioms. ^^'ouocat^ai^ .^^^^^^5.^1
s t. lcMch al-
4 N N OT AT I O N E S.
Mandragoramintertia rejrigerantmm y& tfxficcan" tlum ordine coUocatM quod de radice dumtaxat intelligcn dum esijCjuc tamen fi tertio ordine^ an aiw exftccetynec Ga lcn.nec PauLJcribit. Ferum unum author fcribit deradi- €€,eam effe ditens fortis jrigoris , deftccatiuam , eiu^ vero (orticem dehilem . Huius tamen contrarium , & Cjalen.'], fimfl, ^ Taul.Hb.y ,fcripfere nem^e coriices radice multo tff^ y^hementiores ,
2)f * [ f 0 quo aurum adhmt. ] Caf, ^66*
nena , ExpcUit nocumcntu p ucncnoforum, 6c fuffumigatio^|^i-^^^^a rum,ct ex qualibct partc arboris ci gat vcrmcsucncnoios.
mura . Frigidx lunt m F""°'^il,an^
io ad hutniditatcm.OfOTW««£> riftiniofj, tfcrt acuitati langumis ^^^^^' ''lfy,,tm'L ilhul cft, proptcrca quod 'ng^£^.„„cX! j; ct vilcoivrm taciunt ipanii, ctftnS* ' txo qui putant.quod ipl'':<^'"' & laucnt cum, cft c«ftimatio '-o ^^^,,,
t,quodiplxcw>' ta,'"] « laucni cuiu, cft c«ftimatio coy„,„^
cgo nondccUno,& n"ttim"itu fctfl'»^^^ ]&digcft.oc[luntd.l]^^'^J,tG2'
dcmincisbonuscftiUc,qucn^^^ Non rcpcri iuiubas in conleru^
Id quo aurum adha;ret( ideJl,chryfocollaJqmd cft?Hoc nomcn conucnit ammoiiiaco, dc quo nos ia locuti fuimus, Et quandoquc conucnit cuidam rci,qn«fitcx vrinainfantium mota in iiiortario ajrco cii accto in folc, doncc coagule tur.Et quadoquccftcxmincra^gcneraturcnim bB.viiidis «m in mincra b [ cx vaporc,]6c rcfoUiitur aqua cali da , deinde coagulatur . Et hoc cft ilUid de quo iiunc loqucmur . £/6ffio . Clarum, mundum, &c proprie*^ [ tertium j & artificialc clt fortius , 6c 4° fubtiUus,dcinde mincrale aduftum. jyatura . Ca
rcmoucnda cgritudinc aUqui^ r^^, n ,
rcpcri cas dimciUs d'^^^^^'^/^^^^^^ mcnti . C^^i^rnbraaMitus&? .^^
peaori,et pulmoni ^^'^^'^'^is. \x ftomacho,diftk'iUs digeftiom ^^,^1!^ ftoms . Exiftimat quidam,quoa rircnumctucficx.
*De interfeetore » [adeib. ]
c E.firmviin»
d B.acQtunn.
Intcrfcaor ^dc^^\Ofe,^^^Si^
iuuiiiiuu.,vivx*x^^ ^v^.^. Virtusciuseft virtus uraiip ^jibJ
Jidum cft C valde. ] Operationes, etpo-prictates . 1 ft: q^ia cius proprietas clt abftcrfiuiim,ccnftriCtUmm, calcfaci:iuum, pu-
trefadiuum,fubtiUatiuam, mordicatiuum, pa- <j)e intcrfectore canis, rumrcfolutiuum , dcficcatiuum cum fortitudi ne.ttcius rclolutio eft vehementiormordica-
tionecius,6c fimiUtcr cius dcftccatio . Et ipfum diflbUiit abfquc mordicatioc pUirima,6c c|uod dc co cft artif)cialc,eft vchcmctis cxficcationis ,
Intcrfcdor canis . ^^emh'''fM^%^ ,< dcrcfluxum fanguinis f ^^\^'^tun^ f V ■ tu, & pectoris . Facit accidcrc ipU^^^^ fad.,
tus €7 pecvons . 1 a\.iL <xk.^^^-- rltcrj'^ ' wccutiL 4iLii,i.iaiv,vit »v-^v",v..i.o v^xxvv".x^x**^> Vcnena. hitcrficit cancs vclo ^^^^j^is ct minoris mordicationis proptcr fiibtilitatcm 5° liominibus fluxuni
*,L imilV^llO lAiV». V* iv«.i.ivf*i'"^«vvj-iuvx ii.iL-'i.ni.«.i.i.vv*i».
fuam additam . Quumque mincralc aduritur , augmcntatur cius fubtilitas, (5ccft pcrucnicns ad fummum in his capitulis . Vuhicra & ulcera . ^liquat carncm, &: ad mcdicamcn optimum ul CcribusdiificiUs confolidationis. Membranutri^ 1 1. naufeatiufi» ^^^j^i. Eft e [ dcliccatiuum] conftritl:iuum ,
fputum fanguinis,
L I T E
a B. harar *
KArabequidcft? ^^1^"^^%'^^^ tcndenUdcitrinitatcm,^.,ata^)*
ci^j %
<J)e ' Hmipero.: Cap. 3 67, K tcndens ad citrinitatcm. -j^at^ jf
pemictatcmA quandoquc dcc ^^,raj^| J
Iiiniperusquidcft>Eftcupreflusfylucftris,&: 60 ncm,qux ^ttrahitpalcas, ^^^^^jna^ ^||ip^ :ius quidem^alia cft parua alia magna,b [ & ar^ tarum ad lc,et proptcr uo ^ iP j^rfy ^
Xi.iiiiy\,i vj^.--.' j •-..w...^»^,^^
eius quidcm^alia cft parua alia magna,b [ & ar^ bor multiplicatur in tcrris Romanorum, & in occidcntc,& aflumuntur cx ca ligna ad fabricas magnas.] Natura. i ft dcclinans ad caUditatcm, & liccitatcm, & fcmcn cius cft calidum in primo,ficcum in (ccnndo.Operatloncs&proprietates. Eft alefactiua, fubtiiiatiua, carminatiua, 5c ia
tarnm ad lb,ct proptcr hoc n ^ ,fi^ fcilicct rapiens palcas - P"'' pidS',' qii*,^ compofita cft cx aquc.tatc tcF isj^j»^
iam lubtiliata, & eft g"""^ tur c [nux ] Romana,quscft jJi^/ rcitatefubtili,ctaqueitated [»d0.y calida, parumpci: Ucca.iJi i*-^ '
ffioT •nii"'"
)f^^' ,nnt
Tra61atus fecundus.
^^'^cuiuremf^ nc-tiua, & propric fan^
«hi^^^^fnucis i r i a '^^^ iuarai-borisfcilicctflo
I^'^^^'*. Divon ^ ft-igidior . <^poJlcmata&
^^P^-^apolW^' ^"^^ fufpcnclitur
?^'^»-Ilctinr/fl confcrt eis.c^ew^r^ Hcnusac?n ^^''Suinis narium, & dc-
trcmori cordis.
bracapms. Euis radiccs^ [ funt Cxficcantcs ftcr- d exteanutationibus fortibus , & quod cx cis tertiuni ^unccxfternuta cft,confcrtpcrculIionibus]dentium/ ^'^-'''^ "^
roriis fortibiis, 8c contritje con feiunc pulfatio nibus.
a B. Kekenegi,
Kckcngi quidcft? Virtus ciuscH: proxima virtuti vucxb [lupinjc,] & propric virtus foliorumcius. Natura . Eft frigida 6c ficca ad fccun- ^ ^''^^"^P*"*
p.*n bibitui: ^^^^^^-it rrcmori corais , rumcius. Natura . tit trigida 6c licca ad fccun-
^^'gida: 6c proh i^^ J?^cdictas aurcicumaqua lo dumperucnicns . Vulnera &ulctra.Siio fucco
Drnivi ^/'^^'^^*-^^ durcicumaqua P ' ^P"'^^^^ fanguinis valde . r^atcriasS;^'' x^'"^^^^^^^^^^^^ > ^ P^-ohi^ ^^^^fat 4n^^^^^^^^ ^ rtomacho , & cii maflichc
t tcnafmoni .
Mcmbra expulfionis. Rcti- " matricc, «5c anoA flu-
conferuatvlccra,& dclctduriticm flUularum, & vlcera auris antiqua.y^/m/;ra anbeluus etpe&om. Confcrt afthmati, & niflationi,& difliculta tianhclitus.^m/^m nutrimenti Cofcrt icicritirc. Membra expulftonis . Confcrt vlccribus viarum urin? .
Cap. 57:.
De ^ [ YienhsTircd . ] Cap. S77'
'^^^^oc^^^^^ ^^'^^^"-^ tamarifci , dc 10 Kenkezrcd quid eft? Eft jrumma alcor
^^i^^^"^"^' ^ngid'- " ^'H:>itulo^de tamari- iam diaum cft dc co ^fquod cft Kurkct.;
us in primo, (Iccus in fe-
cit^; J
Cap. 407.
r^. Eft calidum & liccum in fccundo .
1>e''[l<iuflberktini.} Cap. y;S.
b B.ac Kurkae
Kuftbcrkufti quid cft ? Eft fimilis filis inuolutis ad inuiccm , quorum numcrus fccuduni plurimumcft.v.& inuoluuntur fupcr radiccm ^icin " ^'''^^"^tiuunr V,* ^/^™^"'^^^ proprieta- vnam, 6c cuis color ad nigrcdnicm dcclinat 6c ^flii^^^^^^^^^-^icutariin r ^^'''^■'git uii*tutcm me- citrinitatcm, 6c non habctplurimumfapore.
^^^^^^'^^^^^^^^^ •Z>^coAUio . &dixcruntquidam, quodcft^ [ albarlbkar.]
Oun.,.. ^^^^^t.iy.t.,,.Eitcalidum&humi Ptnni. Opcrationes et proprieta-
h B.eft albede: (chtan .
. iC'''^^'^^ti 11-^,^ ^P^-^ics mczcrion ni '^Pitulo dcc: ' ^^^^^^'^^1 ia diximus ipium
Cap. ?7j.
^^^id eft?Eius fpczut^'^'}. I^,^ofcoridcs. una fpc-
cuinc^- r ,'^^'-'Jiracs.unaipc- '^cd funth'^^^^ ,^^^ntflmilia foli,s co-
^ ' i ^ «11^*11 . j
Ali) vcro dixerunt, quod virtuscius cftficut virtus ^ [albarickar: ] & hoc cft lanius . 7\(atura. ^ g albedefch*. Eftcalidus&ficcusin fecundo.Oji^er^ifiomjCi^ an.^ <^ec »• proprictates. Eft fubtilis .
De ^ [ h^ldaru. ] C^i^-?. 3 ^p. a B.kiMara
Kildaru quid eft?Eft b [afaraxi , ] & nos qui-' ^ dom loqucmur dc iplb in fcquentibus, in capi pitulo de fm .
De^lkemefcir.] Cap. 580.
b B.alfar;x.
a B.kemanfcic.
P^rpu,,''^'^^^^^ cft citrinus,& quan.
inc ido-
^^^^^s cub"^^^^^^^ ^ongitudo pcrucnit .Ui?^^?^^^dixcLlt^'f .'^f^''' .0 ^•^^«l^'^tiuum.c;^f.^i,,,,vM/o;zi5.Prouocaturi
lajf ^^^i^cUcboS^^^ nam,& mcnftrua,&cijciV fcctumvirtuosc, &
'3?:^ ipfius nT'''^ ^ cius7adk7ft non"
n ripiscur Hah'?^^ui uif ^P^ciesciusalia fortius ci- Pini„,f^usi^ rfe; '?"Siorcmhabcnsradiccm, ^.^lori^^'^e(l,/s , t!i^.''?,J ^"^^ nominatur c [lu-
' a r f P''^^^^ ^^^'Ci ^tiimihs tcrtiie.-ucruntamc ''^"^^^is.Natura. Eftcahda& J''^'^^ones&proprietates. Om-.
Kcmefcir quid eft? Fft iudifpofitionibus b b Bgiau/Tc. [alicuflr]lcd ipium cft fortius plurimum . Natura. Eftcalidum,&ficcumintcrtio virtuo- (c. Operatlones & proprictates. Eft liqucfadiuum, ^ rcfolutiuum. C^tembra cxpulfionis . Prouocat uri nam,& mcnftrua,& cijcit fcctumvirtuosc, & virtus cius in hoc comparcm non habct, & ne quehabct comparcm folucndoaquofitatcm.
De^ l kormidenen.] Cap, 381.
Kormidenens [quidcft?]Eftgranum,quod mcdici laudant. Miwhyaexpulfoms. Frouocat urinam , & inenftrua , & calcfacit vuluam val-
''^^•dicatkielnr 1'^'''.''^'^^:'''^''^''.' ^^0 ^^''^ ^oluitc [faaicm &aquim.] ). Folin 5 facicntis prun- ^ ^n^Wn ^^^P^^^cs cius antcquai
a C Karmedane
b B. karmeJane .
,.r -x..i^cnitcquani
'^'^i^m^V "^poJicmT ^^^^'^^'^^' ^ albcdincm ^Slai?^;V^nat v^^^^^^ ^ t puftuU . Eradicat
'^Wfl j^^^s.quibusnoccttrigus . ^^maQu.^^'^^^uitur & cmbrochatur ^^^stepida,&confcrt..^e»j-.
^ ksufaugucn. ] Cap. 382.
Kcufaugucn quid cft ? Fft nomcn hcrbae, & cxiftimo quod Kcuzaugucn eft hnguabouis Pcrflce . Mcmbrcianhein.u' & pe^crls . Proprictas cius l^titicare, & triftitiani remoucre .
AVIC. X De
G B. aquani & cholerani,
a B.kaiQan..
338' Liber fecundus.
jiB.Kallem. Pe^[karon,] Cap, ^Sj. De^ Ikerfecinnamoml'}
Kai'onquideft?Efl:IignumIndum,cuiusalla Kcrfccinnamomiquid eft? dicituj^^^^^^ tio ad terram noftram multiplicatur.non crgo de cinnamomo,& dicitur quod e ^^^^jpnDi; clongatur quin fitalmugat Indum . Mtrumenta ncris. &c iplum quidcm cfl: ^^^^'^^l^^irf'*^"" mncturarum. Efl: magni iuuamcnti in ncgotio fra momum:de ipfo tamen cfl '^"^ jjj^eatuni'^* a:ur2B,& torfionis,& dislocationis . durcfcit : & dc ipfo cH: quod clt i .^f
liud cil album fragibilc vciocitcr. ^
iB.kaftm. Ve^^iWiM Cap. 58^. dem cinnamomum crt debiluis,
de ipfo in capxinnamomi. Np^, '
Kcifin. A'4^«m,Scmcn&radixciuscalcfadi- m H\
Part 132
ua funt . & fcmcn ipfuis cfl: calcfadiuum,& ex De^[ kelk^n.] ^^P' .
nccatiuum in fccundo . Opcrationes ct proprictates , horril'^^ 1 ' j
Expellitventofitates,&apcrit. J/<rw/;mw/^mwf«- Kcikcn quid cfl: ? Efl:gini'i"'^' ^^^j^fis,&^.i tl Eft maturatiuum, digcftiuum , rcfolutiuum ris:& afportatur dc rcgionc oc .^j^^jfaca-l j Vcntofitatis,pra:cipuc in ftomacho , & confor- ftimaucrunc quidam, quod ci ^ jjtlcnir^, j tat ipfum . Memhra cxpulfwnis , Poiui us . drag. non eft firmum , & 4"^^^, ^F/jgia . (^K^j, | .i.cx eo folutione cducit vcrmes , & afcaridcs , migatur cx co cum mytn^^ uii5t^ii^^Ptci' ! & prouocat mcnftrua virtuose , fcilicct fcmcn jq & proprietates. b [In ipfa cft niiti ^^^^pgiave'^^ | cius . Fenena . Confcrt pundura: vcrmium vc- Decoratio . Mundificat ulccrum j^^ati^L \ ncnoforum , tcr,& in ipfa cfr cxtcnuatiuavi i ^^.^,, ^
que die bibuntur dc ca trcs qnaru^ ^^^^^^^^^ ^ iiB.Kuxikcnd^^ De ^ [ku^Kenden,] Cap. 38^. oxymcllc.aut aqua. J/t-r//^^^ ^.^r^ ,
paratur ci in remouendo ^^^^^cuit^'!Lf S b B.afnc. Kuzkenden quid eft ? Eft rcsleuisficut'' Ca- cafum gingiucx . cy^/c^w^^^ «'^■^^^j^ fj.it ^i^^^^^^^^ . , lhufnatijlutca:&iKakianominaturftcrcusco CMembra anbelitu^ yCtpc^loris - ^ ^j-^s. ^ Jif? «ominat^r n^x lumbaru,& ui ' [Baldach,& in Acgy pto nomi- cum mcllc , & vmntur ca lu^t^^^^^ ^fibu^^ hander, ucl fe- natur kcnden.]£/cfi io.QlKc cx ca mcliorcft,bar- nutnmenti . Qiuuido dc co ^ Mlen^^ muj^ cmiiium aiiali baricacft:icd Rakiacftdcbilis.2y;^zr«nt.Eftcali- 20 1^"^ cum oxymcllc,cxtcnuat K ^-^.pacu» 7tT ^ humida in primo , & d icitur quod infri- Mcmhra expulfionis . Prouocat " * gidat parumpcr:fcd non cft hrmatu m. Operatio- qua mcllis ,
wcj,6"pro;?ric/am,fxficcat,&in ipfacftextindio, 5^0. & dixcrunt quidam,qu6dipfa inciditfingui- De^^h^tto.'] ^ .^i
ncm,&exproprictatibusquidemeiuseft,quod ius cft 6^^^
aflumuntutKiccem lib.mellis,& xx.libr.aque,& Kottum , Natura. Scmcn c ^.g^o^' J . ,! li.kilgte. d[kilcic]cxca,&concutiunturbcne,&coopcri lenitiuum. OMemhra anhelit^ j^e^i^^t^liC^^ tur os vafis,& titvinum ftatim.^Daor^rio . Impin cius funt bonapcdori & ^ '^i-^tn^^^^f guat . Oltemhra expulfionis . Augmentum cfticit nis. Scminacius funt ^cnitiLia^ ^^. ^grO incoitu, 40 foliorum cius, confert foiiiti
aB.kcirengi, De ^ Ih^henrM^^^cl Cap. jS^, De^[ketcd.1 ^^V'
\> B.ke0ingi. KcbcnzkefcnzD^^quid eft?] Quiddam de gcnc Ketcd quid eft>Dc ?>^^'^'^^}^'^^^^^^^
re tuberum folidum adunatum in magnirudi- capitulo de kcf cuius ^^-^^^^f.^^^ lif^^
c B.rcnum, ucl c[tefticuli]veruntamen cft d [verr ucatum ha gagantum.2\(^/«r.i. Efc frigi^^
?'7tu'S bcnsvcrrucas|profundas,quodnalciturinarc ^?^.
aoremim.° na,ficut uafci^tur tubcra & fungi, luauevaldc, De^^k^li.] ^ df.
dB.mcisuual- quod iu uoftra tcrra multipUcatur iu locis quc . .,cS'^
f habens jaci- ^^^^^^ ^^^^^^ fluuium,& iu Corafccni ctia,& nos 50 Kali . Operationes & ^^^^^^^^^^0^1^'^^!.^. '!
^ioncs. quidemnonaudiuimus abaliquo vnquam, cp aduftiuum, abftcrfiuum , c ^^^o^f^^f
tantum infcrat nocumcntum quantu fungi, & quam fal . Decoratio . Conr^ ^ ^Qff
tubcra.Qiuimq^ ipforum fapor tubcrum Ihpo- nera & ulcera. Confert fcabic ?
ri comparatur, cft parumpcr dcclinans ad duU nemadditam .
cedinem. Natura . Habct frigiditatcm maiorcm 1 •
frigiditatercliquorumtubcrum,&fungorum, L I T E ^ & neque eft vacuum ab humiditatc cxtranca ,
cu m ficcitate fubftanti.x. 0/?cr^ifiom ej-pro/?riew- , C^f' ^ ^
tes. Eft cxtinguens groflUm . 'De ^ [lepore fylueflri.'] J
aB.kcrfealcarJi De^[hrfe aromaticum.-] Cap. 387, T Epus fylucftrisqumcu _ ^jj^ijii.
Q . Kerfc aromaticum quid eft? i:ft cortex grof- JL lcporis facit omnia , 4 '^^^^^^ tftj
fus, colorcm habcns ^ [purpurcum,] quod ha- decoagulis,fubtilius , & ^'^^^^^^..ci-
t,B.Kerfc. jjgf ^^pQj.^.^-j^g^riophylliablqucdulcedinecin- tionis additio. i> [i\/^f«r^- ^^'^f^ ^-''''''ni^^i^
Damomi,quamuis fitdulcius quamgariophyl & rcaificatio cft cum ^^'[.^ix^i^^^y^J
lus:&cftdcbiliusin opcrationibus fuis , quam in domib.nutritur,adulto, . ,^gui-^^^#
c B. AIU Utera. eariophyllus. NaturaMl calidum & ficcum in dictas.drag.j 'Dccoratio. EiuM^ ^^^^i
i?rH9 . i fccundp .] pannum, & anis capitis ciu^
c0' jtcifl»! qu(
uni. ^ [umf
Tra(5latus fccundus.
''"'•Qumiiq. npn,"", *'°P«ciam,& proprie ma fi iii ipfa rcmancat tota die , & cft fimilc nin^r!
f5^''«mco7;.^;;;"^|'"f fupcr «- lutiuum: rcmouct xgritu^i^cs frLda '
admmiflratur cu olco hr, oculi . Cum aqua iKpatis caprini alTati cwi fcrtpannoocuh. (JUemhamtrimenri . oVfcritur.Sc facit appctitum, & conlbrtat ftomaShu . CUembra exfulfionis. In fpcrmatc facit augmentum,& valct vt zingibcr .
"'foribu™!. f ■ '^f "lii lumicur ucuteltcu
""•'<;ftmedir,n ^'^" ° ^"P'-''^ fartaginem aduri ^"■liwmcon?^"" °'''S''"' Pilorum fupcr ca- '"^ZZi^T'^ adminiflratur cS olco confe?t • ^^'"s ccrcbrum aQa-
f? *Sritiidini' '"^'^^°" accidcnti ex fucccfllone "^i ^Singiu';,^"'!'""^"^ . Quimi inungun- ' lili . "Mu^erf i «rcbroT^fiu,s,propric- S *=.''^'fccxcn Pr °' ':^'°='f^' oriuntur dcntes ,
r^^f^aiitmHiri ' '^^"^"^ \^\xt^^^o iictcri,aiit
Cap. 598.
b.: Poit pur^^afi ; "^"-''^"^ dicbus cu
..i.c«^ ^^^^l^ToS cum ^''^^^^^ aatiquxi«c...Coa ' ^icncn Fm'''''^ thcriaca,& t anti- (hgiti^^ '^^^^^ ^^^'^^^^^
•m rv"^'^^^^ ^ niuiidificat humidita-
gittaj .
cT=l"« no^'f'u f"ntmcliorcs groft^,
^[''''"^"ucarr' "^"r'"'"- Pcdcst-arum ^^{^'''"«^«^^.'''•■^'''^^^"•"'luod dicitur.
k l^' ^ PonitM "P'"* extrcmitate ^&^t'^«^Lri'y/''°P'''''»'''^"f'"""'
fUi f a^^aniiorn ' "^°"fcrunt guttationi
c/^^ultati eruri'"'''^'''"';^^''"' ^""fc- Cr^^^^^isbrunn" ''^P''^'^'?''^ ''1 mulicrib. <r I ""'•«.qto ^b'"'" 'J^mon-lwidibus. f'a "''"ntu i"*' nou Iwbcnt, aflantur , & . P°P'«PU"aur3mlcorpion/s.
Cap, 3p5.
^fti f ptis n • .1 ^
^^^fo^^^>i5l^^^^^ rubcdincmali. ^^»irncm n "^'^'^^ ^^"^t qu.^da fimi ^^^^ific.M. ''"'^^'^- *^itis lanLHiis cftca-.
p^n.:^^^eciiM. - ."^i^ ^?:cncrafn;i^c ^1«««^;^
Lycium quid efl: ? Magis vinccns fccundum cxidimationcm cft,quod Indum cH: , & cft fuccus alfcluzaharagi, &z falfificatur, ita quod latct probosmcdicos, & ilkid fitfuccob [azcrcfc:] b B.alrerfecfc coquitur cnim in aqua doncc coagulctur , Sc virtus cius cft propinqua fubftantia: igncc fubtih , & tcrrcc frigid^ . Qupd autcm dc Mccha ^ eft, cft rcs artificialis. Electio . hidum cft fortius, quam ilkid dcMccha in re capiliorum,& coiifortarionc corum,& iikid dc Mccha in apoftcmatibus cft fortius . A^.mmt . Eft tcmpcratum in caliditatc 6c frigiditatc,& ficcum in fccundo . Opcrationes proprietates . In I ndo cft refolutio , <5c ftypticitas parua,& confcrtomni fiuxui fan guinis,(Sccius rcfokitio cftplurimaftypticitatc iphus,&: cft in fccundo in ri*fokitionc, cft ftypticjtas cius minor cxiiccatione ipfius, 6c in ip loeftuirtus fubtiUs . 2)^font^io . RubificatcapilIos,(Scconfortatcos, 6cpropric Indum, <Sc lanarpannum, & confcrtomnclycium panaritio. yiporrcmata &-\ puHuU. Confcrtapofte- + 1,0» matibusc[fluxisj&formica::. Vuinera&vkera. c Confcrt vtrunquc ulccribus fraiidulcntis . Infirumtntaiunccurarum . Conftringit hoc mcmbra. Mernhra capkis . Indum confcrtfluxui faniei ab aure,& vlceribus cius, <Sc cum co tangitur pala tumproptcrtaphthas, & fanatur, 6c vlccra gingiux,<Sc?gritudincsciuscurat. Memhrxocu t alcoU. ^ Contcrtophthalmix,(Scabftcrgitcorneam, & rcmouct pannum eius, 6c fanat fcabicm ocii li. Mcmhra anhelitm & pcUoris. Indum in potu da tur ad iput Lim fanguinis 6c ad tuftim . A^embr^ nutrimenti. Bibitur Indu, ^cprohibetidcritiam mgram,6c fplenem, 6c fimiiitcr hnitum , 6c ip^ lius arbor opcratur ilkid, 6c confcrt fluxui fto-< maticho.^/fw/;m expuljlonis. Confertfiflure ani.
LP^ic cnn: '!'^U'n gcAem nMnc i , .u^^ ' «ia"ctio.^/.»,6m expulfwm. Confert fiflurf ani, >^'!cofi!''''PevrfiS,^H? T^"^ 50 ^ '^''^'^'"^.autfupponiturfolutioniantiquce^
'Ct"''»'»,^ ffc,'?'':/''"'^ '"«'•«'"Plaftri ''^nt ^^vea^;'^'tcollyr„,n^^,„„,^
'''^vlcer"^ tncdicinas.
ac"^"s.accftH ^="'^'^ ' q"i cccidk:fcd ip
"^ns, ^ fr4 .^''''""scft lapori piperis , & \ ^«''«^'''"'cdi^t P'P,"'s= quaproptcrefthuto^^ft t r • & ',f '^^" ™<"^d.cat in pri- V C • ^°""i" cft iliud , quod
^tur ixi acjujitcpida ctiam
6c prouocat mcnftrua,ctcius fruaus rccens fol ucndo educit phlogma aquofum, et confert \U cenbus ani,et prohibet fciaticam,ct confert hc morrhoidib. renena. Eius frudus confcrtpcrni tiohs , et Indum datur in potu ad morfum canis rabioii.7VTOtiint).Loco cius ponitur fcluza ragi cqu,>le pondus,et aggrcgatis faufel, ct fandaio ajquale pondus iphus ,
"^eniacerto,] Cap. 3-9^ « B.fiarW
Lacertus quid cft ? Eft b [athab] ct eius natura b ji^gj,^ vicina cft naturx c [ftdlionis.-fcd cft mclius ftcl c B*guaril] lione] proptcrilludquonurritur . Membrao^ "rel & eft litnj, culi. Eius ftercus albugini,cr pruritui confcrt,et ^^^k acuit uifum.
AVIQ I a
• B.halzan.
Ve ^llimacla,]
Cap, -^,00.
\y B. Qaodex eo eft •
i B. hagiarall liead.
Limacia quid c(t?Eft cx fumma oflraconim.
OperaKones & proprietates , Extinguit ian!viin :m . Memjr t oculi , ^ ' [Eius flcrcusjaduftma confcit ulccribus oculi ,
'De a [lapide iHciaico.] Cap 401.
cat,& abftergit,& f ctinct (^^^^'^f^^^
.?m.Pr oiiioct fluxum Unsninis & viccribus .
^ ^ 40? Desillapidealkali'] ^'^r
Lapis alkali quid cft? Eft l^P^^^^eVi^ tioncm fupcrfluc dulccdinis, ^^f^^f^^.^ — ' ^ • pisladcusiii omnibusiuisopcra^i^^^j^^^iurt»
Lapis ludaicus quidcft? Eft lapis ficutnux 10 f/^m.In ipfocftcaliditasquajdan ?
b R.punftapar l}4 lacida .
tem alfccdencgi
T>c^ lapide lun^.' ] Lapis lunxquidcft? Ip^e
parua ad iongitudincm paucam dcclinans,pro xmiusfigura^amygdalic, aut daayii,qucmfccant linccinfuiscxtrcmitatibus, &lincajalic latitudinalcs ci a:quidiftantcs,& quarc fc fccat, &: rcmancnt cx cis ficut b [fquammc parux lu cidx. j Mcmhra niUrimenti . Dcbilitat ftomaclumi, 6c nonconucnit ci,&dcijcit appctitum.yl^mhya expulfionis. Confcrtlapidi rcnum,&cxtrahit
ipfum,& potio eius fit.x.anulufat cum aqua ca aum quoa aicuur lupti '''^""fiaiii> ^'"^'[d' lida,&:dixcruntquidamquod ipfc confcrtla^ 10 tm. Memhra c^i/jifi^-Sanatcpucp ^^j^^tei pidi uefica;,fcd non cft ita, & ipfc cft cx cis,qua; ditur fupcr cpilcpticum,qui . . . . ; ^^^^^ afllimiturabca.
■ tcria^..iecii^ dum quod dicitur fupcr aiboi^^^^^:
mcntum lunx , & inucnitur in --^i^uilcuis. Operationes et proprietates.b^ny^^ ^ £^,jcti
9 hagtar al metene .
a B.hagiaralfefengi.
a B. lugiarlefccnie,ucllebeni
f bothor
f alcofol.
3 B. hagiaralthaa.
f bothor.
abfcindunt fanguincm ani .
De ^ [lapidc uefm,] Cap, ^ o 1 .
Lapis vcficc.yl/m^^m exptilftQms.T)iQ\tuY: quod ipfc frangitlapidcmrcnum,(Sc ucfica;.Gal.vcr6 dixit,quod nihil liorum cii.
De a [ lapide fpongidi ] Cap. 40 j .
Lapis fpongiajquidcft? Eft lapisinucntus in corporc fpongia: . Mcmhra expdfionis. Frangit lapidcm rcnum.
De a \lapide lactco,1 Cap. 404.
Lapis ladcus {.i.galactltes.) quid cft ? Quu ifte lapis fricaturcumaqua,cgrcditurcx coquiddam,quod cft ficut lac , & hic quidcm lapis cft cincritij coloris,dulcis faporis, 6ctcriturcum aqua, 6c fcruatur, quod rcfoluitur cxco in pyxidc piumbi . Nattira . Eft tcmpcratus . e^/^o- Siemata t et pttflHU.Confcrt initio apoftcmatum calidiorum, fcd non perucnit adhocuttale iuuamcntum confcrat apud ftatum ipforum , quo confcquatur fanitas. Membra oculi. Ex frica tionc cius cum aquii fit t coUyrium , & prohibct curfuni fupcrfluitatum ad oculum,& ulcera accidcntia in ipfo .
De a [ lapide molari. ] Cap, 40 5 .
Lapis molms. i^pojiemata &-\ puHuU. Vapor accti ab co prohibct fluxum fanguinis , 6c apoftcmata calida ,
Lapis fcmcitus quid cft ? Iftf f/fjrf' tionibus fuis cft ficut hxmaci^
[ minor .
Dc a [ lapide nigrorum]
Lapis nigrorum quid ^*/ •.,,;i5ir.itci^ Jiii' tur cx b [nigris]dcclinans ad ^^.Q^dif j tur , 6c cgrcditur cx eo fncatio ^ ^^.Jiiif ^ guam {Imiiishai. Memhra o'^^"'' " num oculi,quum noncftcum ^^^.fUtii' ophthalmia,(3c confcrt ueftiSi)^ 6c cradicat ungulam lcncm •
C^P' ^
De [ lapide afrogion. J
Lapis afrogion . Operationes ^/^^iO^C! ficcat cum ftypticitatc, & moi* folutione. .
"De ^ [ lapideferpentis. 3 ^^^' ^i^jt^
gai iiiuu . i/cnmcL. uv\,i\.\.ii. *l^PV,nuit^
fufpcnfionc morfui fcrpeiitis-* i iit iiiud quidam homo ucrax.
De a [ lapide,qul extingmtur in ol(° ' J
9 B. kagiai almcfen.
t boihor.
• B. hagiar alagi.i. lapxscbur»
De^[ lapide in quo acuitur.] Cap. 40^.
Lapis in quo acuitur. 'Dccoratio. Fricatio cius fupcr mammilla & tcfticulum ponitur, ut non magnificcntur. ^/ipoftemata&-\ pujluU. Fricatio cius bona eft apoftematibus mammilla: calidis.
Tc^^llapidcalagi.] Cap. 407.
Part 133
Lapis zU^i,Opcrationes& proprietatcs, Exfic-
Lapis qui cxtinguitur t^^^ jtur^^^y & proprietates. Lapis ifte ^^^^f iic\^^ flammatur aqua . Venena. . ^^^^ vcrmcs ucncnofi. .
Lapis ancfcb . Memhra ^f.uia^^i tiuus ftomachi ualde .Et Gale": iuii^ quod , quando fit ex eo fufpcn/^^^^fcin ftans ftomacho, & fufpendittU;^ p &ftomaclio.
Traiflatus fecundus
valde. ^^'^' 5c vlccnbus j qu^e funt in vua
Cap. 417.
fputo fangumis,proptcrea c|? cxficcat ulcus pul monis. CMembraexpulftonis . Confcrt rafur» intcftinorum malignaE,bibitum,& clyfterizatu,&: propric poft clyftcrizationcm cum hydromcllc dcclmi ad puritatcm,dcindc aqua m$.Venena, Rcfiftitvcncnis, <3c morfibus bibitum cumuino,& linitum cum accto.Sc quod cx co purum eft,quum bibitur,non ccflatfaccrc naufcam, & facit vcncnum uomitucxire, 6c proprie quum ante ipfum bibitur. Inquit Galcnus. [mcdicamcn gargariiiiiatis ] fidi cx eo expcrtus fum in lcporc marino,<Sc cantharidibus,& mueni ipsil Tvf '''^' vomitu cduccns ca ftatim.6c iam quidcm cxpcr tus fui ipfum inmorlii canisrabioficum vino, &:Iiniuiiplum fupermorlum vipcra: cumacc to,<5c pofui fupcr ipfumpofthnimcntumfoha fcordion,aut centaurcam.
ftS^^^ facitvencnumuomituexire, 6cpropriequum
iofir^^ft^nci sS loanteipfumbibitur.InquitGalcnus.^^Cmcdica'
^^^^^^ 5c Di/>n. , ^^i^ndoque vtuntur co tin
f^^ftabW n ^^^^^^ ftomacho,5c ille
^om^chn??^'^/^ difpofitionibus cft ma, ''^^^^lanchni^f f^'''"'"^'^^^^^"^ Solucndo cdu
^^^ntenti runi '''^' '.'^''^''^ ^^Pi' ^^"li > & ^'^«^Piom.?^^ ^ dimittuntdlcborum ^S^itUdiues mti I "^^^^ inueniunt in eo ad %o ^A^sinclanchohcas.
Cap. 4157.
a B.chin.
^ft- Hoc hitum affcr- ^^nnn .^^^^^^ ^nbco 1 qui nominaturlacu
.] Cap. 41 J
Lutum abfolutc: Natura . Lutum omnc infri gidatiuumeft. Opcrationes &proprietates.E({ dcfic catiuum,abfterfiuum, 6c lutum quidcm ] caii dumjtcrrxfolaris cft dcficcatiuum corporu laxorum abfquc mordicatione proptcr iuam ghitinofitatcm,5c quum ei non admifcetui nijii^i^^^na profnnHT •''''-""^ ' ""^ ^"^a ipia cit fi aduftum,quod cft ficut tcfta , & parietcs idu~ p^''Muela£'t^^!^^"^^ ftiinfolc,tukHiipfocftvirtLS^^ ;i^P^iQoren,fi!.-.?'^"^^:^^^ilitmihi quidam jo fi uicc aHaLauctur,fitdcficcatiuum cum xqu^
iitatcin cahditate<5c frigidate,fubtilc. Decoratio Conftrmgit carncmjaxam. ^pi^em^r^ t e^^P« tbothor fiiiU . In ccrato ponitur fupcr fcrophulas 5c duritics . Mernbra nutnmenti . Ex luto tcrra; folarisliniuntur hydropici , & fplcnctici,<Sc iuuan .tur mamfcftc,5c fanat^[ carneum ] multotics.
?'"nusa„r;?^"'nura.& Ulud idco , quoniam
S r^i^qui ipr" illiid >dco , quoniam
< quo l'^ dicitur ma
b qufnl? ',Pft"«vcrecft magra.qui « >dciui"°*"^b«ur Bartamifcaccipic-
De a [ /«^0 iydmeno.] Cap. 42 (^.
tih *^ciuiM^„ , i5artamiic,accip]
tS^^i^^^bat , &po„cbatin a- &°'^^'^^ forrc P''K& 'l-mittcbat iplam poft
*xca?°'''*'«.acpmi *"V''l''*''' ' & accipicb.it 40 Lutum Armcnum quid cft > Eftlutnmrn uin^i^P^luncs iiw P'?'' Diofcoridcm vcro cft
c «.carnofam. ni.
^Uinri^^^^^nciP iii.-r^T" ^iuicoriacm vcro cit
Cf^>r ita 'P^''''' ^^^^^^^ni quandoque oH^^^^ ^ftHluS'^'''^i '''''' cognofcatur.k ^.^^orer.. .i..^'! ^^od non habct odorcm ,
non cognoC:atur.£/e
' anncdtitur lingu», & pe
^viralido^u;?''^"* 'n ptiucipio apoftc-
mumcftei propmquuminoperationc. Natu^ ra . Frigidum cft in primo,ficcum in fecundo Operationes&propnetates. Rctinetfanguine,quoniamciuscxficcatiocft inultimo. Jpoflcmata &JPfuU' Confertapoftcmatibuspeftilentia- tbofhor. libus bibitnm (Sc hnituni, & prohibct ambulationcm putredinis mcmbrorum . Fulnera & ulcera • Mirabilc cft in re vulnerum . Membra catl-
^""^^^lr^^^^^ 50 ^.^^^/^^^^^^^ecitmrevulnerum. Afembracapl-
^^"^ST^ ^^isTbfc ndS^^ Prohibctcatarrhum,& confcrt t aphthis . tcoU.
5qu^!;^^^^ <5c cft fortius qua^^^^^^ fccmius anhehtus & tcctork. F.ft hnnn Cr...Jc.^^,.;
non tolcrant fortitudincn nrapoftema cahdum propric ^i^friciU^^^^ afperitatem quan. Cn ^^''"''Slntinoftim. Apofie.
ffMhr^^^^rum pnucipio apoltc
Nvu^^^recei^;-: ^^'^^^^^ & uhera . Confoli- ^^^nel''.^-^tionen>"^ niccradifficiHa,& pro-
ih..^^ms. ... aduftioms,5c f^in.f nlr.r..
Meara anhelitus & pectoris. Eft bonu fputo fan ^ui nis 5c,phibct.phthifim,p.peaquia cxficcat ulcus pulmonis,<Sc cft cura ftrfaur.x anhclitus cx cat^nlws. Membra expulfwnis . Eftbonum ulccribus intcftinorum,5c folutioni,6c fluxui fangui nis matricis . Fcbres . Confert febribus b [ cthi- ^ g cis ] <5c pcftilcntialibus proprie,<5c plurcs quidc rum, iam fanati funt cx pcftilcntia magna proptcr
f^Qon 'P^d can?'"'c '''^''^'^^-^rum . Confcruat ^^llib> mater i"^^^ ^^^^vn^t , & prohibct J .^otrofin^^^^"^ ^^^nus , & pcdes,5c
:ionis,3cfimatutoa. ^l'^}:^'^}^^^^
I^^m^ ^'l''^? • ^^^^^m cafitis . Prohi,
^afu,^^'/^'^^^^ . Confcruat ui- ^ ^onfcrt ^xtcnuationi ac et
Et fi bibitur in febrc pcftilgtix, ncccflarium cft, ut uin um pcrducat ipfum ad cor, 5c mifceatur uinum illud cum aqua rof.
De^[ luto Samio.] Cap. 41 r .
Lutum .Samium qnid cft ? Inquit Galenus Nos vtimurco cx hoc, (pnominatur ftcllaSa^ AVIC • y 5 aiia. '
f botHor. fbothor. b B. contrahcs.
' 3 4 2 Libcr fecundus
niia. cgo a'atcm dico,qu6d hominibus uidctur quodiliudnttalk: uerumdc tali^ iam dixcrunt vcridici , cp ipium inuenitur in tcrra Gra;corum in infiilaCypri. Operationcs et proprietates. Lu tumSamium dixit Gale.clTcricutrigillatumin rctcntioncfanguinis,& rcbus alijs , & cft pluris ^creitatis quam ligilUtu,quaproptcr cft lcuius , immo eft uchcmcntis lcuitatis , 6c cft tcnacius, & vifcofiusquvim figillatum , fcd figillatum cft fortius co. Natura, Hoc eft vifcofum,tcnax,glunnatiuum,non indigcnsablutionc, & infrigidatio cft parua.6c fcdatio phinmx^poficmata & t pusluU. Prohioctapoftemata caUda in inccptionc,& t puftulas uchemcntius quam rcliqua Uita, &L confcrt apoftematibus mammiUarum. Et fi infundatur , non lentitur in co afpcritas ^ [calcfacicns,] ficut fcntitur ex figiUato . f^ulnera ylcera. Et propter uchcmcntiam liic tcnacita tisnon confert ulceribus aduftionis ignisficut fic^i WaniVfi Jnfirutnenta iurSurarum. Cofert in prin cfpio podagrc Unitum. Adembracapm. Confert apOftcmatibuSj qua; funt poft aurcs . CMewbra expulfwnis. Confcrtcruptioni fanguinis a matri cc,& egrcirioni fanguiniscumegeftionc .
De i [ luto uitls. 1 C(Lp'
Lutum uitis . Opmt}oncs& P^f "'^'^pjieftali' cat non longea mordicationcocin y quantulum rcfolutionis. ,
^Dc^^Uutomagra.-l Citp^ ^*^*
Lutum magra.£/^(^io . McUusclt L ^^^jcH 10 diumj purum,non permixtum , Dru^j^itiir nansad rubcdmcm , 6c iUud clt quo ^^^. Pcrficc cuUara. Opcratmcs e^/^^P''^^. .ario*^ mauitPaulus,qu6d ipfum cftm op^^ j^mfei^ ftvpticitatis, & exficcationis mcUus L ^.^^^^ latum. rulnera & ulcera. Cowiom^^ braexpulfionis . hitcrficit vcrmcs,<x ^^oopcrouaforbiUa, ^crctinct natuiam^ fert ualde.
De ^ [laBicinio.] Cnp-
Laaiciniumquid cft? Lni''!^ habct lac, acutum, foUuiuum, ftiuum, < X co autcm famola ^[^'^V,, itc'5^';!!l fcir,ac alfcebram,6c alcibc,3c li^rt^^^ i^ylM^
a B. thinalma' cui.
b B.faporc raaium .
C B.cp '^itnbo nihca: Afihfl»;» v(l ff cudD al'a li-cra, cpipram bonificae Uaina chutio.
a B. &quin>>.u
a li.thiii helcd alnuUdchc.
De ^ [luto,quod comeditur.] Cap, 42 2 .
tifcra . PUirima Verolntcntio m ^^''^^[ci^^^^ ipforum, & inucnumtur ^"ir^^f^fa,liciJ^!^^ifJ
mcmcthena] & aUiiczcrion,6c P'^; tuiitj^V cft habcns foUa quinquc^ommil^^J^^^^crt '^^^t^i
Lutum,quod comcditur.O/Wvi^fonexe^/^ro/jn^ ,^.w.u.x*», ^ . .Qli,y^- ..^ii'
?4?ej.Eftoppilatiuum,corruptiuumcomplcxio- J° fpccics,qux funt pi'aJt^'^^^?^^J^^ ,^jajdai^^^PpC xionis: veriim ipfum confortat os ftomachi,& dam fpecics auriculc muris, oc ^c\'^^f'ji' dclct ' [elcuationcm i cili(,&: cumhoccgono volubiUs,6cportulacaagrcitiSj^^^^,|^£^0C^ji, diligo ut adminiftrctur. Et habct proprietatem in prohibcndo uomitum. Qi^iod autcm m iplb dicitur*^ [ dc bonitatc anlulitus )cft fccundum comparationcmdefidcrantium ipfum,(5c [de lefLjntium in ipfo ] proptcr iUud,quod accidit de gaudio pcr acquifitionem cius quod dcfidcrant .
autcmlaaicinijabfolute cft ^^^^ ueriii^^'Lj tur quod fit iilud qd nominatui ^ ^j^0q|'^
karncml 6c albufcngi . & ^^^'^^'^"'iniii^^^^^' i au ■„£
De ^ [ luto terra maHicis. ] Cap. 42^, Lutumterr.x mafticis. Operationes& proprieta-
lafticima (unt icptcm gcncra "^ciMiS^flt ciniumquod dicitur mafciuus» cfti^arakUtis,& poft ipfum ^'^^^"'iiatiU' %\ nc,6c eorum fortiuscft,quod ,ft iiJ^^^.^afi^ &c nominaturburaftius , deinac ]
gcncratum intcr lapidcs: ' deiUud quod affimilatur u. tur caurapc fcias.f lcirum,deim-^^^^|^j,.iii^^^^^^
tcs . Eft abfterfiuum , lauatiuum , gcncratiuum rcum,quod nominatur m^'^^^^''^!: ' ^'^^AO^' carnis. i:^^'^'^^.-"-^niccaii- ,;,citi
fcimr in ipfo.Erdixcruntuicca^^- jjx^^^U; fortiusclt maiculusprcdicl:us>'f^^^,,s,pic i^i
'JDc '^ llHtoCretico:] Cap. 424.
gior ctibito ad rubcdincm
dcctciusrami funt fimilcs
Lutum Cretijcum. C)/7^r^rww« , proprietates . funt longiorcs,ct ftricliiorcs/y.^j^^on^^^j,
Eft plurima: acreitatis:6c eft fimUe reliquisliuis ^ na, ]ct oritur in altis locisaip^ nU^^^^^^-# y
pra:didis, verum cft dcbilius rcliquis, & abfter- minx aute q etiam nomin^^^^^ ^-^j c(t J
git abfque mordicationc , 6c debilitatfcnfus ^\.^cnit Grut ninnr-^ h^-rhe mut ,! :.,ni^' J Mcrnbra ocullConfcn ulccribus corum,6c inUa-
niationi corum. Mcmbra e'Ap/^///owi5.AUcuiat par turitioncm,fccundum quod dicitur, 6c confer uat pra:gnantcs fufpcnfum fuper cas.
Dc^l luto chimolea.'] Cap, 425.
■f-bothor .
b B . Alia Utera. aao >
Lutum kimolca. Operationes & proprietates. dcco purumcft,plurimi exiftit iutiamcnti , 6c inipfoeft inh'igiciatio,6crcfolutio,fcd quum lauatur , dcftruitur cius rcfolutio. Aponcmata & -tpufiuU, Cumacctoponiturluper apoftcmataquii; fub ' [ ftomacho ] lunt. ffulncra &'yU ccra. Prohibet initium adiiftionis ab ulccrationc ,
citis cft,ficut planta herbe ^^^^^ Imof^; jf? ct fortior^ct capita foliorti ^^'^^f JjaitU^''^^ diuntur cx radicc citis ftipi^*-^ ,,,nO^^^ dt"! mi habentcs,ct frudificat vno ^^.^tiuus ftificat alio,et frudus iftc i^^^^' ' -ini^^y gua:,fimiUs nuci,ctcft '^^''f^^p^;^^^^^^ do vomitum,ct origo cft hci ^ [piii^^]/^ raarinumautemquod ^ij^^^^^-Lntcs ^^^je^J habctftipitcspalmorum cU^cUn^^^,^^^^^^
ne,pparatos,iup quos tuntquu j lia lubtilia,parua,longa V^fffl^^A cft ficutt cruti,ctfunteitis toU^^ ct \il
ni,ct cius capita funt dupla.r-^^ ^,„iutf' fius albi.ct dixciunthoccft '^»'' fca tur [almclcnis] cftporiulat ^ im pliKunajftdluiitimaw^'''
m K
ii)<i ii'.'',
Seiib^""' fg^^cdiunturftipites V' «ciofmc n. • ""nicriis eft iiij. aut.
in iDl^fi'? '^^''et comas,ficut anethum. ■nusdcfc.. . "^"'«'^ '^■■'5 o"go funtdo Plurimnm c ciuitatum fccundum
fcra un„K; ''«bet ftipitem in me
fimiliafi;!? '^^''^^^^^^ioi^e'". & fimtfoliacius •"""idio p'.';'"^' ■ *P"" ' ftdfubtiliora.& arborr.— . autcm quod nominatur
Tra(5latus fecundus.
in pilis caprarum parccntitim,&barbis carum , cum pafcunt plantam quc nominatur b [ f cu- ^ «^^*^^*' fus.]Caditcnim fupcrcamrcs,&ag^rc<?atur in ^ ca liumiditas , 6c permifectur illc ros rcfudstio ni foliorum iiliusplantc.Quum crgo infidua tur co pili caprarum, & fulpcnditur in cis^affu mirur ab cis ladanum,<5c illud quidcm quod pii rum cft,cft quod pcndct in barbis carum,in pi~ lis cai-um,qui a tcrra clcuati lunt . Etmalu crit;
u.»vi».t,. xTxv-xivtc. v^«v^v4 |;jixJi^uC, ponai
rofum &c [ cabrofi,] boni odoris, quod ad citrinitatcm dcclinat,& in quo no cft arcnofitas , Cypri & rcfoluitur totum in olco , & cx quo non rcmanctf^x . Nigrum ucro piccum cft non bonfi Natura. Eft calidum in finc primi, ficcum in fccundo.Et dixit Alcanzi , quod cft frigidum & ftypticum,fcd non cft ita.Quod autcm clt in rc
^^imri hrA V^^^^ ^i"^^ laclicinijs
quaito 1""' calidum 6c fic-
^P'^^que ad tm- - ^^^^ ^^^^^^^^ ^^^^ itypricum,ica n on cit ita.Quod autcm clt in rc
K r^^^timm iJ.^^r^i'^''^^^^^^ 20 gioibusmcridionalibus cft calidius. O/^er^fiowc^
Ponitur piicl ;;^^^^'^ti^i^^m>q»umq; in lacuna &propmtates. Eft fubtilc uaidc,& clt in ipfo pau ^'^o^iirio FraJ"- '^^^^ clcuantur llipcr aquam . m ('rvnfirirn<:-iV rCt mnmrafinn hi,.-,^,vi,>^^r. rr.-^r S^^^^^iJetcnr. "^"^^ mora,ct ucrrucas^ct^ [alcha- ^^'^^s lacal l!^'-^"?,'^^^^^^^^ latcrib.unguis, ?P^opn^,W i^P'^^^'^" co, ^^^tdcbilcs nafcuntur poft illud, ^^iiinocrnn'^"^^^^^^^^"^^^"»-'' nafcuntur ^^'^n§atu\?er "^''^ pcrmifccmr cum olco,
s^^^^^^um. rufl!'''^}^'^' ^ admiftratur ad ab- facit I,ioc,nili quoniam ipfum cft fubtilc,& prc lo?^^^niturdMnv; ^"^^^^^-Excmsradicccum 50 fundaturd [ rcfolut^u, j & mimdificat coriu
'^fllm,acrprnl '^^^Cftin CirCUitufiftU- ».f-i.^n.- r-r.r.-^rl^r..-^^, ^r.... -
n ^^^nuen;-''^''^'^^'^ ^i-adicat impctigine , ^''^Ponu/^^^^^^^^i^^^sputrid *^^^>5ci^>n; i^^i" ^erato, & fcabiei mclancho^
c B. ex iufula
caftypticitas,<Sc cft maturatiufi humiditatu grof faru vifcofaru,quas cii cqualitatc rcfoluit,i quo cft virtus attradiua.Et cft calcfacliuum.apcritiuum orificiorum ucnarum,& ingrcditur in fcdationc dolorum . 'Decoratlo . Facit nalci pilos , &infpiflatcos,6cprolongatcos, <Sc conlcruat proprie cum olco myrtino,6c cum uino,& no facit hocnifi quoniam ipfum cft fubtilc,& pro
L 7 J »»vi liH^tll. VWJ.ll.i-
ptione corrodcntcmcarnc,6c cftattraaiULi,at trahit cnim matcriabonaadpiios, ucriimipfu m non ualctcofcrrc caluiciei qiium incipit, & cafui pilorum,quum apparct cutis , & fluxui capillorum,& no pcrucnitad hoc ut Iknct alopccia, quonia matcria alopccic,no rcfoluitur nifi uirtutcqucecftfupra uirtute rcfoiutionis eius,(Sc uirtutc fubtiliorc magis vacuaftypticita cius.;^«/«fr^ et ulcera . In cataecni , laudanum <T^^^ iUuTuc '"f"f '^''^''^'''""''•-^"'^ ^° ^«"'"'^.''d^' "l«ra dura; confolidationis.^.».- ^olof^-^oquitur ,ct cx cTn^^r'"' '''r"^'" " ''r','^""- Dift-llatur cum oleo rof. i„ aurcm cj,, '^«ciitiiin, '^'''^ooscoiluitur.fedatur thn ?8^'lam Z ^""^'•'«<>«'«- Lacciuseradi. ft n„ iSc fow ^-^/"'^^««"•Eradicat li?mor f,eStcxlaa!'P'^l^S'i«.ctaquofitatc,ctfidi ri. '"■ct def,f./„„5.'"s due guttc , aut trcs liiper
d B. St leloluit.
, **i!!ni»:,V'''-'-'"TO,& lcabiei mcl; t^'^ ttl °'f' '^'^'g"' ^fthiomc„o,& c-a Lr' *«'»cm cn."^?'^"""- E'"S diftillatum fu r'»-^ q iianr'^*"^ *"'"«"§'' 'P''"'^' & dcijcit
ih ■ ""s locu\ n^"^^""''*'' cius , fcd melius eft i.'PSpo&,'«"'^«ra,dci„dcdi
CN^fi^^^^^^^^^ et aflumatur , foluit fufii, C in ^tl^^! ^^''^^^^ pancct quando os^^ ^^fato anl cft mcUus vt afllima-
' Pitc,f>i-, qMV,?f^'*^'^ tauo,vtnon ulccrct jo ' f^^on 1 ^^^cin •} r^^^oque autem airumuntur Iti
dolorofam,i5c ingreditur in mcdicinis foda & puUationis. CMeinb ra anhelitns et pe^oris.Confcrt miTi.C^f^bra expulfioms. Rcfoluitapoftcmata ma tricis fuppofitumin peflrario,(Sc cxtrahit fctum mortuum,et (eaindinam fulFumigationc fada cx eo intraicdorio , ct quando bibitur cum ui no antiquo,conftringit uentrcm, et prouocat vrinam .
tcon r^^^cinii C^^^^ieautemairumuntur ^Urpr^i^oft..^^^^^^^^^^^ & torrefiiint fuper ^teff^ ^UanHr P^^^^atim,(Sc teruntur, ctd
*f tiru;;'].^"amitai?i '^"'"'"^ teruntur, etda- Wfr^^iiturclef, ^"orumKcrmctcu fauich, «„: Itiprto, n- ^'"Pcr aqua,ct bibitur. Eius „an, corlesualde (imt. ct fpecici >rtir:'""f , ct in'!l^*l'^'' "Jcarupcion] ftypifes •V?' *On" ''«^'«ur ,dc quibus
Part 134
^loa "^HS^^fnp"'' ? a«ipiuntur cx ds no- '^iC,^.<icinr5"'^d
Lubue (i.%mA'.) b ic[\.M eft ? Eftarbor figic. arbor lMbuecftmagna,cuius folia^ctlignu lunt linnlia arbori cydoniorum,et habet fr udu m al bum finiile gallre.Et in ipfo cft granumpinguc. Et illud quodcftin ipfacft mclius,cx quo cxprt mitur olcum,ct cortcx huius arboris cltftorax,
I • --uLindn.^^.,."- ^^cca.cteiusaquaaccipiturquuminciditur,ita
. yA^^ colaut ? ^.^r ^^^^'^^' «^^-1 l^^bue . Et iUud quod cgrcdi.
'^'^* ?^Phf '''P«nitur'n ^P''^'''''?'''- etgumma huius dt ftorax h?remitarum, ct
rax . Et dicirurillaquicliquida cft mcl al-
a B.IebhL
^^^U^^^^^gnia i ^^^' ineuacuando aquofita- 5^1? Don>''^^^^^^ ponderis eiufde ireos, ^ ian^nC^^ri^^^noppopanacis.]
lubuc ct ftorax : ] ct cft lachryma arboris, qua: ^ '^^"^5c fto eft ficut cydoniorum ctnosquidcmiamdi- uch. ximus in cap. ftoracis illud qijod diximijs. AVIC. y 4 Et
3 .d, 4 Liber fecundus .
Et nos rcitcramus rcrmoncmillumquamuisin co lit rciteratio. Et iam dicitur quod cfl: oleum ^ a.rumie. arbc^ris altcrius [romanx.] EletTio. Mclior fpccicn nii ftoracis cft illa liquida pcr fcipram, mcl lina,gummora,boni odoris , pcrucnicns ad citrmii-atemA non cft nigrafurfurea Etquando qucinucnitur dccaliquidafimilisc [fanici,] 6c quantioquc adultcratur cu olcis 6c mcilc, proij (jitur c nim in cis in folc,dcindc cxprimitur. Na
9 1 nirtkar.
giirgitepifcmmaliquid f"P«r ise »«•
cos . UHembra mmmcnti . -cacit ^^^jit mcrc . OHmhm cxj^uifionu . Soluen
aquam, ,
Luhabat barbarica -quid cft ? cft f ;^^} cft ficut licrmodadyU , 6c afctur ^icF
fmTCaiida cft m primo',ricca in fccundo.Opem i o phricc A adultcrajitiir co hcrniod^^ ) ^j^, ' . • . .---i^ y-^.CaUdumcft6c ficcumnilecunu
f g. per natura.
hi— B.
I bothor. I boihor.
i Bconfcrt lapicioluai.i.
explfionis. Mouct coituai. Dc^ [ lingua auis. ]
Lingua. is/^f«m . Eft 'calida in tcrtiOj^^JJJ^iij^
dandi . f^ulmra 6^ dcera . Folia ci^is coi^^^^^^^ji//i)'
tiones(^'propnetates. Incft ci virtus maturatiua,lcnitiua \ aldc, calcucliiua, rcfoUitiua, & cius fumuscft funiUs fumo oUbani,& in ipfo cft ftupc factio^ [natura, ] 6c cius olcumquodcxcafitS [Sccni] lcnificat fortitcr: [& cius fumus cft ficut funius oUbani.] Apofieniata & t pujUiU. Coa fertduritijs in carnc,6c Unitur fupcr t puftulas humidiam,6c ficcum cum olcis. Vdnera & tdcera. Linitur fupcr fcabicjii ficcam 6c humidam ,
&cftcpithcmabonum fupcr cam. Inslrumenta lo <5c vlccrahumidacarnc hm&Hrar:m. Confortat mcmbra,6c' [ pi'^i^i^^'t, tlurarum. Corticcscius courcifpafmum & contra6>ioncm]iunaurarum bibi ftricl:ioncmlaccrtoruni poutb ^^^^^^ ta 6c linita,6c ponitur in olcis lalfitudinis.i^/fw hra anhelitm &pe6loris . ^r-^^"^ _^;^„ qioina
c^pin^. K-etmct quod cx ca hu midu m cft , 5c quod cx ca ficcum cft, catarrhum fuflumigatu, 6c ad coryzam cft ultima,6c in ipfa cft virtus fa cicns fubcth,6c prccipucin olco cms.LMemhra anhelitiis & pdloris. Confcrt tufti antiquie.6c phlc gmati 6c dolori gutturis , 6c clariUcat uoccm ^
in primo . Operationcs & proprietatcs ^ cius conftriclio,6c mui idiftcatio, c
Membraexpulfmis. Add.it in ^"O^J^^^-^tur co cius in moucndo eoitum P^^^^j^jeius" pondus dc nucc cxcorticata, cc p tudcri rubco .
K B.raucam.
l B. naturam.
[artcriacam] cum lenitatc^chemcnti-c^cw^^m 3^ nuiAmcnti.lji^c^it' Miibra expnlfiom<s . Lcnit [fub tilitcr, J 6c prouocat urinam, 6c prouocat mcnftrua conucnicntcr bibita 6c fuppofita, 6c lcult duritic matricis,6c quod cx ca iiccum cft, ftringit ucntrem,6c cumcx ftoracc , aut liquida t m t B. aut cx ^ ^ bibitur aurcus cum ajquali pon-
^*"*' dcre de gumma amygdalarum, foluit phlcgma
vifcofum abfquc impcdimcnto. Permutatio. Loco cius ponitur xquaU pondcrc caftoreiim, 6c duplum eius dc olco fciamino.
jB.lach. 7)A^[lacca.] Cap. 451.
Laccaquid cft? Dixcruntquidam, dcquibus cft Paulus,cft gumma hcrbx (imiUs myrrh^ bo ni odoris, 6c oportet quidcm ut adminiftrctur cum cautcla. AUj vero crraucrunt,6c dixcrunt, hoc cit karabc . Et dixcrunt quida,qu6d hec cft lacca, vcrum lacca in plerifquc proprictatib cft
^lie^^^linguaboms.] ^^^'
Lingua bouis quid cft? Herbal^^^ ,P - -ru.b [6c canna eiuscUF^^^^^ ;]ftmt to.tpedes^l^:.
Ua (icut almaru
micannccais] lunt licuip^"-; r/c<g<wyr color ciils cft cx virid i 6c citnnO; .^^^^^,11,, ^ «^tct ut adminiftrctur il la.quc 'j^ • iiioiF t m
fa habcns folia,fupcr quorum :iorui^\^.it aa,quc funt radiccs ijMnarum.oc ^,^,^^^1 tium ab ca . Qux autc.m in i^^^^^' ^5 cftS " 6c qua vtutur mcdici, plurimunT^^ ^^^^^^c 40 almaru,6cnoncftUnguabouisA ^^gti^ vt iuuamcntum illius cft. %f^[,'^^ a:qualitati in calorc^ad caliditat^ bii^^^ c di'^^
natparuam,6c cftinfrncprimi dit'^^^^' ■ 6c qu? ficcacit,cft niiiiorishum ^^^■aaJP runt aliqui , quod clt frigicl^^X^ c [Offj fccundided illud cft longinqi^^^^^^ ' ^tac ^ ^tipi &proprietat€s.-] Virtus ciusqUie^ ^^jj,^^<K .j^ uct t aphthas,quc funt in li^tan^ -^^^^cM ^jjj
V. ^ flammationcm oris,6c ^'"^ ^^T/p'^'^!
tutc karabe, 1>ecor.%tio. Eft cxtcnuatiu<g uir^ ^ ° fa cft dcbftior . Membra anhelitus ^^^^^^ j^ic^^^^ii
a B.laliaie.
tutisvchcmentis. Membra anhclitus & pectoris Confcrttrcmori cordis . CMcmbra nutrimenti, Confcrthcpati, 6c confortatipfum, 6cconfcrt iucritix , 6chydropiii, 6c doloribushepatis .
De-^[lehibach.} Cap. 432.
[lcnitiua,] confortatiua cordiS; j^jni^ / U?cx folicitudmc,6c trcmori ^.^' ^idanilj/. difpofttionibus mclacholicisA^^.jis ^ffft^ tu cam tribuunt ad trcmorcm \^^cO^\J
cum luti armcni pondcrc.ij.l^^. fi,6c afpcritaticann<^ , 6c proptic cum hydromcUe,ct zuccaro
Lehibachquidcft? Eft arbor rara] b habens ^ i ^'catrbo?^ rofas boni odoris,quam apes pafcunt , 6c uide- I ■ Ve . tur quod fit arbor qua; nominatur " [ farara ,
nn^niniq illnd nOU UCrC fcio. ] Ltci
De^lUngua arietis.]
c li. bcfaraaea. q^amms barav,l alciri-
t cius quidcm
K -,i,nor. virtuscftproportionalispraffio, veruntamcn cftdcbiliorip(b,ctcftlactLCinium. Natura. m calida 6c ficca in fccundo . Et dicitur quod cft calida 6c ficca vfquc ad quartum . Operationes & projriuates . QuLim proiicitur cx kac cius in
Lingua arictis {ideftplantagoH^^p^^^ ^ rum gcnerum, fcilicctparua cc} . .^i^^
oridcs,ipfa nonfinatur p]^^^iV^'|'!j; .ct.vij.coftas. Et foUa q^uden .fta^/
hnt- foliis x^cxvue . 6c ClUS *^,^%|P
Diofcor 6c habct.
iora funt foUjs parue , ^ --^. ^e, , compofita cx aqueitate 6c terrc^ tequidcminfngidat , & t^^i"^'"^! ajclV
Tra(51:atus fecundus .
pis AcgyptiLis,qiio fulloncs vtunmr in dcalbationc panoriimJaxiis,qui in aqua velocitcr folllitur, Operationes et proprietates . Eft glutinatiuus , cxficcatuius abfq; mordicationc,avpticus, pro liibcns fluxum matcricrum ad mcmbrum.r///«ff ra & ulura . Efl: iuuatiuu vulncrum,& vlccriim & propric in mcmbris lcnibus . c^fcmbra oculi ' Confcrt filhilis,^ t [ ] Sc ingrcditur in mcdicinisv.lccrum ocullMcmbra anhclitus ^9- pe fforis.Ed bonus Iputo fanguinis. Aicmbra expuino nis. Confcrt foiutioni antiqua: 6c dolori vclice ct fupponiturad abfcindcndum fluxumlanguinis .
^"'^foSenf^V^ ^^'^^'^ ^^"^ propinqui na- «^^^■WJFr^i^^^^^^^^Sisficci^Sc miAus fri ?^3,acfn;„f f i^'^^ iiccior,6cminus hu- ^^^^'^fic it' ftupcfadionc ip-
f>^^ ProDto/ n mordicatio.
"^'•^ft ftiL?!' r'^''"''' ficcatur. Inquit Gale
Pmnats F5^''^^^^^\^f; tcrtio.]0/..m^iom, Confcrt filhilis,^ t [ "] &1n^7cdlturin te^^^^Sa^S^^ lo mcdicinisv.lccrum oculi. I^X^^^
""tontvinr- ■ ' ^*-*^ nigida,& proptcr il- ffr^-i' Pft K/M-.nc r„,,^„ a — , ^ .C "'^noncft ml'^™''''"'" fanguinis , & ficcitas
fcctc,a;' r '^■^.^''''■ftioni ignis, & formi.
b t B.Iachryma libus.
a B.Iuf.
Vnlnera uliera. Eft bo tis,<Sc igni pcrfico ambu
Luf f /f/c/?rtmw)quid cft Alia en:plana,5c alia cft crifpaifcd cri Ipa cft cal idior ^ t [ ] ca qu^^ diciturluffcrpcniisctpIana.Etinplana quicicm cfl: tcrrcitas plurima, quaprcpterminoratur cius abllcrlio ab abaerfionccriip.x, & fi ambx funtabftcrgcntes. InquitDiorcoridcs. Foliaeius funt fimilia foiijs c [ dracotij,] & mi nora propter diucrfitatem ^ [ vcfiic^iorLi in cis. & radix cius cfi- [ unius palmi , & cius radix cft ficiit radix mcdicina; pra;dia.T, fimilispificllo voiifiif wft/^c r^^ r , . J^^Oi^t^^ii^ii^^Sc fruaus ciuscft citrinus.Crifpaau
pon*^.ndc.ui,,&° ,r'^'»;?f= cacolluto co j„ Plana cftcal.dain fine priniiA ficca, & crifpa iBlalorr. + |P '^^^'■""lc'iti.im,mquo in fincfccundi.& in r.iIrfi,A;,s„^ x,V„...:... „.„ >-o rbeta;,confri-fi-niirnfif... ^
'<^"c,& c« , -"."itioni ignis, & fc '""5utis,'^r >^'P''«. & apoflcmatibusradi ^"'^"ibusf. °F''"''^-" ■ f '"'■«cvlccr i'^""''"*'''*: igni pcrfico ambu ,"^'^'& cft^K '' , & uulncribus pro-
'>.«ccnni."r"i^'svniucrfalitcrin liis capi-
b B & e»if)!ra« tiurquodfic.
^ P°"'""- ll?'" !>''"°'"' & cerufa quan- ^■bctau''';»?'*^'-"™ clcpha,uiam , & 1 5' ! '"^ ^"'^' & ipli'!-' Jctumclcc f*'',''«c.Et l.ri'?"-'^- Confcrt dolori a.u.s cx ^ricl
o^'''''s.q .id^i ^"'^"^ f^»oru.neii;sinau- '•«^^^«^^'''^''^^^'''""""S^fedatdo- '■ t5?« tt'?t r'^'^"^- "d.xcIus,autcol
Plt&« t a hjSs'^':^^'"^ aq"^' foliorumc-
f'''«.«t?''"^'^confe''f>^ &.norphcam,&lcntjgi„csparuas,&magnas: {'''incm "'"ciusconfrr r '"^■^r^ 40 &propr.e cummcllc,etliniturcum uinofup
t lv,"'^'«"m I,.,, " -'^°"'«'^t fputo lansuineo, & filluras friL^oric . ^„^fj™,.,, + " r ?
111.11,. "'^'iciusrf.,,? ^''^'"'^^''''*'"'^'"®' 4o «:propr.e cummd. C "'" le.itium 'P"^^ ranguineo, & filluras frigoris .^lm's lixfrT^nfcrt afthm P»'^'""^ ipieloco apoftcmatibus indig, Ppil,''"'^.! , & foi "^"•^?^^'-''^''.' mitrmsm,. lla- ra,^ K/fcra . Permila
Cn"°'"" 1 1 c,?'" !.P""^ '""t '^°"» '" cura
■ • i'l''='5 cn p'",'^"f''''^i'& P°"""^'P '''fc?°nCtv?;'^'r''5''i'-opfi- 'J''«''i™«- '■^atio t^quof^jl^^^^^i^^^-ftinorum, & fo
■ *'f ot l"cco i^fi c? fl ''f ''^ "''■'^' '-'"''^ '"P'^"" «'«'lia "'«" . « fi ^"'" r'''^''"'^ rc St ot v'™ r^^Tr ' ^° ? ""^ S'^^'^^5 fi''"'^s- &
'fcst. ""ic,&"i'^°"ft'-t fcbritriangulc fci-
"^Stari^ ""?>ef on^, icuri urianguic ici-
llJttar^^ ci„; jP^i^t" vtad tertiana bibantur
^l^a fonSrn,'' '^^ficcs ci.iS fimilitcr .
^"m falc fuper morfum canis
%dis(., ^"^- '''''
^"^'itmmhthm) quid cft; Eftla.
in hne fccundi,ac in calcfactionc, & fortius qd cfi in ip(a,cfi femcn cius,&; iuuantius quod cfl: in ipia,efi radix eius. Operationesct proprictatcs. Eft apcritiuaoppilationum , incifiua Inimorum grolforum uircoforum cum f [ arqualitatc , ] 3c in ipfa cft abfierfio. 6c crifpaquidcmin omnibus iftis efi fortior quam alia;,i&: propric piana, terrea.^Z)<fcor.#io . Radix crilpc abllerL^it pannu , 6c morphcam,& lcntiginesparuas,6c magnas, — •nmellcctliniturcum uinofup .^Jposiemata & ■\piisluU. Confert ndigentibus abftcrfione . i^/Wwe --■n^ilcetur radix cius , 6c propric radix crifpa: cum vite alba,ct ponitur in cmpla firis frandulcntis.ttilla,in quaeft liumiditas , cft conuemcntior uulncribus, quam ficca, qua cft acutiorquam iiIud,quoindigetur in vulnc ribus.Et quancloque contufa fumitur loco lici nij A cmplafiri ad cmnia ulccra , ct fifiulas , &
folia ciu?
,. ^^^^^.^.^^ii^iin^ntaiunctura'
rum. lladix alluf cum licrcore uaccino ualct luprapodagram , 6c contufionem lacertorum , Mcynbra capitis. Succus 8 [vue] cius, qux cft domcftica,confert dolori auris,6c quandoquc po nitur in h [aurcs] cum ol(?o rof prohibct corro lioncs,6c cancrum fadium in cis.Et quum acci pitur iuccus ' [vux ] luf fcrpcntis,qua^ cft fupcr cius cxtremitatcm, <Sc quando mifcctur fuccus 6o cius cum oleo,(5c dcftillatur in aiircm,rcdatdolorcm , ct radix quidem cius cft cx mcdicinis abftergentibusfordes''' [eius cxficcantibus vlcus,cius confercntibus auditui.] Et fcmcn luf fanatha^morrhoidas , qua: funt in naribus, ita q? canccrofitatcm carum,imm6 cancrum ipsu^ <Sc confilium cft ut ponatur in naribus cum la,na. Mcmbra oa//i.Confcrt radix eius uicerib.ocu li. Mcrnbra anhditus & pectoris Facit fpuerc,5c coa
c B. drachichS
d B. impresfTo» num in eij , fic ttipites eiusiut,
e t B. Alialiee^
ra. minor. Alia litera. Cri fp^autem fru- <ftus ctl citrinus declini< ad pur pureicatem.
f B. incifio»
g 8. botn. h B. nafo. i B.bocrL
k B auris exfTc cantibus ulcera eius conferentibus furdiuti.
uenit afthmati, Sc dilatationl anhclitus, & co^ quiturin aqua aliquotics ,doncc rcmoucatur jnedicinalis uis ciusjdcindc comcditur indilatationcanhelitus,& in arthmatc antiquo,& ra., dix cius facitilludjfcd in crifpa fortius . Mem-^ bra nutnmentl . Ex cius comeftioncgcncraturhu mor grofTus . Me-mbra expulfionis . Crifpa mouct coitum in uino,& mundificat rcncs,& confert hxmorrhoidibus,& dicitur , quod quii cx fru- 6lu crifpa; fumuntur triginta numcro cum acc tomifti,autvino,cijcit foetum. Etquandoque fupponiturglans cx cafada,';& facitabortum , &quandoquc facit abortum odoramcntum huius plant^ apud arcfadioncm floriscius, & quandoquc prouocat urinam. p^nena.Qvi^ndo fricatur radix eius fuper corpus ,, non mordct ipfum uipcra.
*Z)f * [ Imnio
Liminiumquideft ? Frudusciuseft ftypticusficcus . Mcmbraexpitlfionis . Confcrt folutio ni ventris ,ct datur adhocin uino,ct fmiiliter fluxui fanguinis b t [ ] ct potio cius cft
hec(uncli .
ftio qu?dam alia,quanuls flt cx "^f^^t^ ad frigus dcclinat ? non cnim .jget« doncc fiat in-difpofitionc cibi,qui ftionc plurima , & clarificationcpoi . ^^^^^ tioncm, immo
quandodominatuibona,rcducitipfum ad naturaniUn^ qualis uclocitcr. O quam bonum • . fus dixitdceo-,& fi S [non] ei contra proptcr dcclinationem fuam ad rr^:.^^^ 10 nocetphlcgmaticis,quoniam ca ^^^^ ^ non conucrtitipfum ad fanguincm' ^^^^^ tct. Ef corpus utituripfo antc co eius,proptcrca quod cft ci P^-^P;"^' m hoc confcrt habcntibus complcx 01 j^on^ & ficcam,quum in ipforum ^^^^^Viuusprop^^ cholcra . A mplius lac cum corpor j^c^ tionalitatcs habct,quaru c'^;^!f/,^^"poftip!,tI
ao accfcat,ucrum oportctutnon lup^^^^^^^^
*I>e [lacte,]
Cap, 44 r.
Lacquidcft? Laccxtribus compofitumcft fubftantijs,aqueitatc,ctcalcitatc,ct butyrofitatc: ct in uaccino quidcm mul tiplicatur buty rofitas.Lac vcro camclarum partui uicinanimminushabct butyrofitatis,ct ca fcitatis,ct eft fubtilc valdc.et lac afinarum ctia minus cxiftcns bu. tyrofum eft fubtiic.Caprarum ucro lac cft tcm^ pcratum.cc lac ouinum cft grolfum valdc piguc Et lac uaccinum cft pinguius ctgroftius.cquaru vcro lac cft ficut laccamglarum partui vicinaru fci.liQmimbM. fubtile,aqiiofiim.£/e(5/io Lac , quod mcliuscftb [omnibus,] cft lac muHcbre , ct lac mclius cft , quod ex ubere fugendo bibitur, aut ficut mulgc tur, ct mclius ipfius cft quod cft uchemcntis al bedinis,cqualis cflcntie,quod fupcr ungucm di ftillaruni figitur,ct non currit , ct eft pairui animalis ipfius planta bona, ct no cft in ipfo fapor cxtrancus,dcchnans adacctofitatcm,aut amari cB.acuKatem. |.m;ii^-^ciii,aut [ acrcdincm,] aut odor cxtrancus hof ribihs . Et oportct ut adminiftrctur fta tim utmulgctur,antcquam conucrtatur. Et lac quidem omnis animalis, cuius prcgnatio cft prolixior prcgnationc muhcrum «1 1 [ ] clt malum,qua propter proportionale,cft illud quod cft proximum,ficut vaccinum.iV^r^/r^. Aqueitas cft calida,ct butyrofitas ad a^qualitatcm tendit,licet ad caUditttcmdcclinct.Etlac accto fum cft frigidum ct {icciim.Operationesy& proprie ^^jm . Aqucitas cius cft fubtiliatiua,lauatiua, fo lutiua,ct in ipfanoneftmordicatio,ct lac quidcm eft, nutritiuum,ctequat chymos,ct cofor tat corpus,ct ^[ abluit.] Et quando bibitur cum meilc , mundat ulccraintcrioraabhumoribus grolTis,ct maturatca,et laiiat,ct cft boni chymi, * [ ct facit cxubcrarc fanguincm, ] augmcntum facicns inccrebro,ctproprie lacmuliebre , ct lac quidcmpropinqu^ digcftionis,ct quomo^ do non,quum fit gcneratumcx faguine, quod cft in fummo digcftioius,cm fujperuenitdige.^
d t B. aut brebior.
duntur.IUumautcm qui ^^^^^^^^'atiirAC quiclccrc oportct,ut non corriuiip ^ accfcat,ucrum oportctutnon lupw p^ali^
miat,nequc fufcipiat ^upcripi"!^^ jens^ doncc dcfccndat,& cft magis con" ^^uilia^j fiftcntibus,quam adoleiccntibiis C' f
tibus complcxioncm.nam ^,^"" /j.iii^p^j ad cholcram,& confcrt ^cnii^i^^/' rituni;. ,j rca quod humcdlat, & i-cni^uctp ^^^^ m cis cft proprius,fcd oportctut uiu .^^ f<i digcrcndumcummcllc. & i^^"\L'rflif (i incipit lac folucre, & cxtrahcre ^ l^jcinti'^ .( 30 qua. funt in partibus intcftinoriu^^^^^ ^^^^ pitnutrirc, & cxpanditur in ^^fquci^' J naturam,ctcftinflatiuum ' L luent^/ir incipiat:] ctcft compofitunicx ^ ^^^acft^ j cftcius aqucitas,ctc6ftringcntc,q ^^l^io^^^^^^^^^^
tasipfius.Et' [coloftra] cft tf^^-^^^^^l^^^ grofll humoris,ct tarda^ ciciccnlio^^^.piiS A ipfam rcdificat,ctacquiritcx ca mentum plurimum , ctacctoiui ^^^pfie W moris, ct quod dccodum ^^['^ll^. ^^ J 40 cft groftius , cft magis conftncti" .^j^es,^;'' quidcm lac facit poflidcrc oppi^^^foct^j prie in hcpatc,,nifi lac caniclam ,^^^^^^5^1^^ fimilium,proptcr paucitatcm c ^^nfcff .(,fi abftcrfioncm aqucitatis iputJS, jnt ricbus,quc cftunduntur ad n^^^ji^ati^^ Ib!'!' Gt Ixdunt ca fua acuitatc ct i^^^^^ r^s u^f^'^/' litat cnim cas,quoniam lauat ip in j tioncaqux^ppabftcrfioncm^q j^qu3i / tatc fua,ct no cftin aqua^& ui ^^^1.^. finy iP^ rum,ita utk fconucrtantur , ct ; ^^i/ci' bro: dcindc glutinat cas iupct' ^^^p^^^ tcr mcmbrum,et intcr humorci
crso obuiatei humor nudo • ^VrN^i'^^^ 1 '^''I
bcntibus fluxum languinis
Part 135
eft bonum vi
fccribus:ctlaccap^r j nus noccns ] vifccribus quam ^ ^^(^ti^ plurimum ciusquopafcitur.c ^^^^^j^
e B. ionpinguat.
f B.
OuiunVucr6 laccft Vcontrario,ct n.je^^^ bilcet in ipfo cft inflatio . ct l?c 1 ^ etFl
60 fubftantiacft uclocisconuer- , adcaliditatcm, ctncquecft ^^^^^.u^^^^ Corpori,quam
lacmalum.lit;'^^^,^i rum cft aquofum,ctlac lcrop^' ji .y. eft non maturum , ct lac vcrnai^^.jitcyi comparatumad a;ftiuum > ^!^,.rr^li^Liif malis,cuius paftus cft ripa,auttc ^ai^ ^ niam plant^ iiens funt aquolJK V
6,f rabto
cat"". isalif
utopo^ rfionf»^
?^?^asad aumf ingrcditiir vcl acce-
Tra6latus fecundus.
■iniF prop'
H 4
*"««:vcrun "^' '"^"^ "■"«'i '^'t in mcdio
"'"'vcronnn? P^^tq^am potanim fucrit. '?''«ftpluri?« i"""'.'" ^''^'■c-Vacauum pri- *«fcitn , ''"y" • Ftouinum plurima: ^'^"'«clbol^"'^™'^^^»^ fclcafcitasinla- "«<'cafl„° „ "^^: poi;ieainlaaccquino : ""^"■-lacho ^'^''P^'^'" '^"«^ "'-o cali^atur Et in'K% plulquam l°'Pfopte' f^)"^. q"'d<--m camclino eft fallc- '""i^lufslacl^"'^ 'i'l,guntacctofum,& hoc ?'ntinarH'',^i^''";,'i°cdicitur,qu6cicftuche
d Et '''''"°!»^<^ho . &fupcrioribus f^cu,S;r2?.'««.nas.um;
/ijirpccic53 • - --«"^^^iuiWviLur jccuii- ^^--m ' iccundum a^tatcm.
iucrhticatiir fccua-
. aut mcdiocrc , 6c
gincm,& tinnitum , Sc proprie dormirc fupctiplum, et vniucrfalitcr nocctdcbiiia iiabctibus capita . Membm oculi . Lac iacit cucnirc tcncbro fitatcm vifus,ct caligincm: ucruntamcn , q aum niulgctur in oculo,confcrt oplithalmic, ct nocumcntomatcricrum calidai-ujn cfiufarumad oculum,ctafpcritati . Etfmiilitcrquando pcrmifcctur cum albuminc oui,& olco rof crudo, hT'' ^^^i^ino n r^il^T cqiuno : ct ponitur 1 iipcr oculum , ct confcrt cmulfio' al 7^^acho,& fiini^^^ ^^^^ caicatur lo ciusin ipfotarfati . ^^f?w/;nz.v;/kfc. petiofis.
A^"^' Etm i..a!:P_^^^?^^^^svcntrisplufquam Lacalininum,ctcapnnumbonafunttuili,(Sc ^ ^ phthnT,&
[cxtenuationi, & Iputo ianguinis fccundum 2cOdum'*"u3d quod fignificatlocus cius.] ht lac ouinum iuua inu" nitur nilotiuum cil fputo fanguinis,ctitcrumlacclt cx co fiio. mcdicinis vlccrumpulmonis^ctTcxtcnuatio- ^ phchifis. nis,] ct confert orc colluto cx ipfo,etgargariza to pfocationi.et fquinantia;,ct apoftematib.vuc I,;. """^^^foniia\iiTf -7^^' autmcdiocrc,6c ctamygdalarum.vcruntamcncUnocitiuumha bcn!^!'.^^^ cxtcnuaVnm^ .lu^i^.^^*"'!' ^,^^ '^^V'^' bcntibus trcmoicm cordis luiinidum, quocun
20 qucmodo litcxfanguincautphlcgmatc, ctlac quidcm^camclarum nouitcr foctarum confcrt afthmatijCt frequcntic fpiritus.Etlaccilconue iiientius pcdori , quam capiti , ct ftomacho . MemBni nutrmeml Lac facit pollidcre oppilatio- f b . in hfpace. ncs ^ C in mcfaraicis, ] ct aqua ca(ci conlcrt idc c JJ.Qmniam, ritix. Vt lac caprinum,ct lac cainclarum ^ [rcccn tcr foetarum ambulantium, Jctlac aiinarum confcrt hydropiii, ct confcrunt omniailla du- ' ritici iplcnis.Lac camclarum nouitcr foctarum
[;„ "^'^^iictticitrii J i jocumolco dc" [alcanna]cft conucnicnsduri-
, calci • ^ impin-p ^onum , & propric ticbus intrinfccis , ct focit cucnirc inflationcm otdas<s.r i^^figuat ^'f^^^ct^^f^^quodaqua inftomacho ,• ctdolotcm, ctproprie [ colo-
Dh. /^^^^as ^ r n .^,^^ complcxioncs cali- Ara, ] ct ambo commoucnt fingultum , ct eru^
^luationcmfumofam, ctpropnclac, ctnocct fplcnctico.cthcpatico, ctindigcntibus rcgimijic fubtiiiariuo , nifi lac camclarum ibctarum , ipfum cnim confertajgritudinib.plurimis fplcnis,cthepati.s,ct>'[ renouat] hcpar . Etlacqtii- y b. humeaaci; dcm camclarum ^ [nouitcr fa^tarum 1 confert ^'^^'^'
- • ■ •• ■ ninguac.
z B.
rJ5Uc,aut cxtnV * ^^uenis carnis, aut durx,
tf' • ^^^o;;^, 1^^^^- ^ uclocioris dcfccu fi?^^'^Kfccn • ^^'''''-'^'^^ ufuslaaisgcnerac '^'^- ^^tZ^T ^^^^^ ^^'i^iam cxiiUmauc-
I h ^'''^'^^-^^^ colorcmtf^
foctatun' ^^^'^ "^^^ lac camclai-u ^^^^^•ciitics V ^P^^ cnimraro timen- -^u.. . ' J <v quando bibitur cum ztic-
u B.alkeras. X B.ailebA.
[ quum "-"'"Picxioncs cali- «"faiM"?^".'.''"
^''^'■^'quddtit^^^^^-^^P.nguatcos,^^^ Vdo^c r'*'^"^ .-.Irail a.^""'""t"'»cntm„:. Et
''iccs ir-"-4..i ucro cafp' Vi" '"'f^o""^ "'"=>
' ■^quaiKiom,."Ji'''V"'''''^,'-1" 'l<^-'""mclarum^[nouitcrftt:urum]conlert ''^**" O t f 1/f L ?"'^:'''^ hy^^^^oP'!' proprie qu.ido bibitur cum
'ccS ;f f • Murtoticsfa;,Itur lit.o.^ ';^='lmcfcal P^?^ '^«'^'
'(lcC^'1'iodco ' ''^°'iiplffx.onibus eorum ^ ;'?oftcm..!^.''^^^^'^ — • '
^^^^^ataTnr''!.'^^^^ nociuum cll habcn c intnnicca
• Vidnera &uUera,
■ 7 ^<iUui<l''6dc,, , !^'nt".ifccaper hocquodla
m f«iNl'"' i. com ^ "^""^ niundilfcat, & ['Ws ''^•Sf adclw "P'<^«0'icquodcorrum_ H fci?». 6c ^'^V conucrtatur,lrabcn "«».1, "^' cft c;r""5""l'^'"calci cum mvro-
W \ ^'s-v! «.« nV ^ habcntibus cgritu Jl»jr '^^^^'.^'''^^^^«^^'^^'''■'"'''^^conVcrtcatat-
'^^rat iV'^^i^ct cos^- ■ V^P^^^num confcrt catar- ?^Hiut! ^Yacredincm me
vi^ -.7'"^*» I acreaincm .X^^^^^spalati.htlaccftcu- ■'^tnft,tia:,5calicnationis. ^cntibus^&corroditcos.
vrina camclatum nouitcr fatarum Arabicarum;etcxatatdcfidcriu cibi,ctfacit.. [ tulTim.] a, fici» Et lac quidcm acctofum cft tardii: di^cftionis valdc, ctcft crudi humoris , ucrum ftomachus cahdus naturalitcr,autaccidcntalitcr digcrit ip lum,ct luuatur cum ipfo.c t non crucr uat fumo sepropter ablationcm butyri ab ipfo . Afembra, expulfioms. Aquacafci folucndo cducitcholc-
-jo ^^^"^^^^^'•^^^^"'^'^^^'^"^''^P^^^^y^^^^ foluitmciaa- > choliam aduaam. Etlac facitcucnirc lapidcm, ct lacquidcm dccoctum doncc confumatur ciusaqueitas, conftringitvcntrcm , ct rctinet nuxum fanguinisperinferiora. ctlacquidcm camclarum nouiter foetarum prouocat mcnitrua. et illuddcqiio cxtraduni cft butyrum, cltbonum folutioni ciiolcricx^ctfitclyftcre cx ladc nouitcr muldo ad \'lccra intcftinorum, ct matricis. Lac caprinum ualct ulccribus veii
f^-v I ^ /: - . • _^-:
? ^^quiH ^^^<^cc ^l^^r^^^F^^^afi-J^tiaccltcu
""^^^ ^^Ss^^^^cn,'" H • ''^^' iuccti7riu[ocumcnto coitus , ct vigo-
corrodit cos
^'gi^, '^'^^^« ''''«'^.'^os.&propriequun
'''S^'Mle&F°.'^". "itpoa iplumcollua Snt^^^^C.t^'''?'^ oxymcllc. Lacafi-
t ucxti-
^ ^v^ituiHjVL facit proucnircinflatio ncm in vifccribus.Omne pra:tcrea lac groflum cxcitat b [choleraml ctgcncrat lapidcm,ct *^[co ^ S.coIic«m. loiira ] propric.ct lac quidcm cxcitat coitum , ^ "* • ita cjuod ctiam lac acctofum.ct d [mcfit] in cor j . poribus calidc complcxionishocfacit, proptcrca quod humcdat,ct quod inflat,ct fa?pe lcnit \'etrcm,ct proprie lac cquinum, camclinum,et
"5 4
Liter fecundus.
f f y.infpinacfi.
f B.lapides igni u,&la(nlnofer
5 1 B. decoaiS.
i B.feconJfiplu yimum prohibf tur in f^briiius»
Ic B. fuchara
IB corrofiuas.
Cap,i7. fcn T o. iraA J . cap.17.
Fcn I $, tnd.i .
9 B. ferangi ucl ciagi alcuciub!.
fiiiinuin: dcinde lac vaccinum poftca lac capri num,& quanto pius minuitur aqueitasA quadoque foluct ventrcm multitudo ipiius^quoni am n5 digeritur.Et fal quidem iuuat ad folutio nem ipfius , & ad rolutioncm aqux la^Slis . Dccodum vcro & ^ t [ ] in quo cxtindi
funt ^ [ carboncs, 6c calcfadum cum lapidibus ignitis,<$c laminisfcrri ] proculdubio ventrcm conrtringit.Et lac quidem confcrt rafurx intcftinorum . Et lac acctofum ^ t C ] codringit fluxum cholericum <5c fanguineum , &Iac quidcmcamclarum rcccntcr foetarum confcrt licmorrhoidibus, & quando lac ponitur fuper apoftcmata ani, & vlccraeius,& apoftcmata fcmoris,<Sc vlccra ipfuis , confert,& icdatdolorcm accidentcm in his mcmbris.jpf^m Lac caprinum, & lacarininumfuntbona^ t [ ] licdicai, fecundum quod dctcrmina^ tur inloco fuo.Etlac acctolum multotics cxpcl lit febres liedticas , quando aufertur cius but}v rum,<Sc fucrit ita quod benc digcratur . Lac vc ro recentcr muldum groflum ^ [ multotics fa^ cit incurrere fcbrcs , ] 6c non oportet appr o-t ximafQci paticntcm fcbrcm pcnitus . Venena. Lac confcrt potui mcdicinarum martalium,5c ci qui fumpiit in potu lcporcm marinum,&: gil mam rut^e agrei1is,& iufquiamumA bcnz,] & proprie qui in potu fumpfit cantharidcs , 6c lcporcm marinum,6cgummam rutas agrcftis , <5c cllcborum, & (Iranguiatorcm adibSc ieopar di,<Sc omncs mcdicinas^ t [ ] putrcfa
cliuas,5c cft cura eius>qui in potu fiipfit '"[bcz] rcducit cnim ipilim ad rationcm fuam.
^ 7<(^N O r A r .
LdBis fernm calidim ejjedich. C^efJih, de fimpl, cet-t lidum & ficcum primi ordinis ufque^ad fecundim fcicit * Oal. 4 . fimpl med. frigidum & humidum putat , quod & Ub, ?. author. r>iofc, pracrea lib. i . lac omne ^jdenicis intcrdicit , hic yero quum dcmmbns nutritionis yerha fh-f citylac caprinm^icamelarum omniumi& afinarum jhlcnis duritiei fcribit conferre. quamuis Ub.j. lac omneproiter ca melinum Jpleni officere teHjtusfit ,
De^UmpadeakutruL'] Cap, 44
Lampasalcutrubquid eft ^Eft planta proxi-. mahyflopo . £/crtio . Quoddcea adminiflratur,efl: femcn ipfius.7y^.^/^m.Efl: caiida in primo, ficcain fccuncio,<Sc cft in fine fccundi .Opcwfia nes & proprietates . Eft aperitiua,6c magis domi nans ca cft ftypticitas, <Sc abfcinditfluxum quo cunque modo fit. Vulnera,& ukera Con folidat. tjlfemhra capitis . Fit ex ca cmplaftrum,6c abfcindit fiuxum fanguinis cx n^inhu.^. Aiemhra anhelitusetpectoris, Prohibet fputum fanguinis . Mem^ braexpulfwnis. Con(Mvlccvibns inteftinorum clyftcrifadocxca.
hortuhnum,quod nominatur (^^^"f ^fyloJ
calidum 5c ficcum in fccundo: ^^'.^^' 0<i
ftris cft vchemetioris calcfaaionis,^ .^^^(^jb-
nis. operationes, & proprietatcs • llaa ..^^i^sd
ftcrfiua,& dcficcatiua jequalis . ,iiusf magis,abftcrfiua,&olcumciuseft ^^^^.^
niam cius flos cft fubtilior. Et ^^.^"^^^^ hcmcntioris rcfolutionis,& j:^^^^^l^^iit0^: fit aromatizatum , fiue non ".^ ^^^*. roftior.* 10 & ircos quidcm in omnibus iius ^^ ^^51^11» cft ftypticus cum hoc, & in ^P^^ '^^^^^^^^ di dolorcs & putrci^aioncs. i^f ^xeiiiH ■] fcrt prmo,5c letiginibus, ^?'^^' '^^^^^ f^' & mundat facicm ablucndo,& tcu do,<Sc rcmouct contradioncm j /n^' & t pufiule . Si tcrantur folia & icn\ .,..„,0
& fiat cx<;4scmplaftrum lupci- ? apo^^f vino,confcrtci ualdc, 6c fimiht^^^ ^^^,^^^111^ mata & phlcgmatica immatiua , ^.^^
) ccrofam,5c clcaras,(5c Uhat, & p^F /^^r^mifccmus ca alijs mcdicinis.vW'^^(^,,quo
• ^--aduftioniaqu^f^^^,^^^^^^^^^^
dix cius confcrt ac cxficcatiua cft.
a:qualitatc,6c fimilitcr foUa cuis a ^^j^^ini foHdat. Et mcUus quidcmclt,vw .^.^^.j^t^^ tio cius cum olco rof Succus v ^ lic,'^^'^^ quorum dccoquitur in accto oc .^^\t\C[. fc a^reo <5c valct ad ulccra ^ntiq"^ A^idnar ' domcfticum quidcm cft ^^^^V^^; /^j^^^^^^^^^^S' 50 quxfuntaduftioni aquxcaliaf ncr^^.,<l
cturarum . Eft bonum inciiiouiDUs ^^^^ mumbracapms . Ex dccoaionc;_f^^pi,eCi"l.r c
or7scoirut'ioaddoiorc dcntiuAPf^J coi^^?-
qd iylucftre cft.Lt oleum ^^l-^^^r^ribus^';^ nicns ulccribus capitis, & iii^^.^^aolo^''^^;^^ quando diftillatur in aurcni , J ius 6c fonitum. Afemhra ^nhelmsP^^^^^ f\ ^ . fert radix eius anhelitui dilatan ^^^^^,1- a ireos . Membra nutrimcnti' ConiC i^js, . 40 iTialum ftom^ho proprie <^l^f :^uni^;'. expulfwms . Olcum cius cft rcfoiu^^ ^ ^,,1?) uum,lcnitiuumduritici niatric j ^^co^ t ct inuni^luin . Et fimiliter quan^^^,,ipar radix cius cum olco rof & uon ^|^,unU-«* gritudmibus matricis,6c ^ii^^^^j^iori
f-Yfriihif frrtnm. cr confcttu r^uO ■
ct cxtrahit foetum, ct confcrt ao ^qI^O gitiuo.Et fi dccoquatur ^^^^/'^^^^ to,aut cum lcmme lufquianji^ .^^^1 fedat apoftcmata calida accicl^ J^^^ 5. (o» ^j^Hc^_ quando bibitur cx olco cius- ^^Qieri^H.i/ cft eonucniens habenti '^^^^^^^^^^^xii^ vero irinum apcrit orificia vc ^u^' Ji rhoidarum,5c fimilitcr radir. ^ ry^^^c^^^^^^ modo fit. mcna . Confcrt P^J;;. ^,iis, ^Lp venenoforum 6c proprie fcoip . (^iiS^lJ
M.furpn. De^lHlio,] ^ap. 4^5,
Lilium quid cft ?• Dc ircos quidcm iam dixi. mus . Et in lilio quidem hortulano eft terrcitas fubtilis,acquircns amarit udincm, 6c in ipfo cft
iubtilis,acquircns amarit uaincm, oc m ipio cit tcr raaix cuis . vumera ^ a^ucitas «cjualis complaioais.2^^«m. Album let vulnera » mumb''^
venenoiorum oc propii"- . fuccus cius,ct fyrupus,5c fcrunt omnibus pun<^turis,& ^gt^^' riaca ' [bengi,]coriandi, & r^"^
Tle ^ [ liquiritta , ] ^^^' ^^^cd'^
Liquiritia.2\(4?«r^,Radix cius fi declinat ad aUqd , deciinat ad^ ^^^«^ humiditatem . Jpoflem^ita > ^ ^^^(fly^^c^j cusciusconfcrtfupcr panan ^jas /^nij^ tcr radix cius . Vulnera & ^^^^^'^'■n f
seft^ iusf
tior.* tusl'aP'
ixeinJ:' facic^
Tra(5]:atiis fecundus , ^40
"«^e&to .iJ^ ^'7 fortior . Memhrct norat fordities corum,ct fi fiicrit niagna , tiinc
^'^^ ^larificat ■ confcrt puimoni, <5c giittii ^^^inipi-opf ' j^* ^^^"'^^^'^'^ nutrlmenti . Scdat
' "^^^'.'^^^^'^f^^ni ^^^'^'"^^ • ^ ^imilitcr ^*"^^^- Conf, ^ ^^'^j'^^"' ^tomachi.J/tm^me;tp/y/ ?^i^m,<Sc vcmI .r"^ ^ ^'^^ct ad vlccra ^^^f febribusanl ^^''^' ' Fcbres.Qon.
ani' •ap'
lor" rie'
ntf'^!^ :uii trii cJ^,^'
N ES.
^'^SS ^^^''^^^^^ ^/^^ ^^«^, acfiatemperato ^^'^ Diofc \Z ! ^'^' 7- ^«'"^^ ^^^.^^ eontrarhm
h B.con/lipatto ne.
t "''Unt^., ""^''mt^iafiicereyidctur. ^uthor ^'tinent . ^•«/^wimi^ .//^ ^ diqmd friguii-
C^p. 445.
^omecirnlr ^V^^n^'^ quoddam gcnns , ^^^^'malun,,6ccftlcnsamara,&mani
>^ ^^unt d.^'^'^''^^ ^uibus ca alpcritas qux. < cZ'^^^a^ct cS^^^^i^^^cft ^ [ matura , ] & cll
ir. * ^poitcf I "~ ""^ ^qua,non dcnigrat '>5>o°"»'^ft'on,P[r'-'^'"'"'^""'"'^^'^':S''^^^
^W'^^'^^ftcrlL ^ii^-E^tf^con- 40 donio,& olco'
Cl'''"'flMion ''''"''''^P'''''''^*^'& "^ip 'C;!'^ociu.^? '''-''«a, & inlpiilhtlangni.
'»hu^»^'iCD "'"'''^ ipllun.norafva
fortafl ?''r^?«'& «S'-iMdincs nu-la
Part 136
fuC"'-'«Umr;S"A''f « comcftioue coruni
le crit cx
' tis ^
^ua^' ^^^'^^ t b;^'"^^ ^^^^^^^^s quantitate lcn S^eam^^''^^^ fiini-^ ^^^^fi"imcntumcft laudabi
c»" *^aih. ''^um n^i^, comcinonc ■<4 k "iiS^^^^lior ^'l?'"^'^»'". ct fortafl......
(f -^Utfit^'^^ '^'»truncntorum,ctoportct 5° quo? '■«'^i + be ?'■''" '^^"i"s quantitatc lcn ,-J''«am^'"'' ftmtr^ '^"trmicntumcftlaudabi ■f^V ''OMcn *'"'u tcm '"'■^'''»''^m difpofitionu , uienf,,/?^^'^^^' ctponuntur in ipfa
apponatur cum eis,qux funt magis ftyptica, fi. cut funtcorticesgranatorumctrcliqua. }itcu aqua marina ad hcrpctcmcfthiomcnri,& formicam,ctfifluras accidcntcs cx frigorc . JrJlru-^ mentcL iun^urarnm. Eft mala ncruis,(cd i\ cx ca cu fauich poniturcmplaftrurnfupcr podagram, ■ confcrt.et multitudo cius facit pofliderc lcpra, CMemhra oculi . Il[ius qui plurimum eius comcftioncutitur,uifus obtcncbratur proptcrvchc mentiam exficcationis' eius.Et quando cx ea fit cmplaltrum cum corona rcgia, ctcydonio ,et olco rof fanat apoftcmata oculi calida.y^^cw//>m anhclitus , & pe&oris. Fitex ea emplafcrum dccoda in aqua maris fupcr apoftcmata mammille fada ex [ conftridlionc ] fanguinis , ct laclis"". Mcmhra nutrimentl Ell: diflicilis digcftionis.mala ilomacho.ctgenerat inflationcm,ct grauat. Et quandocxcorticantur dc caxxx. grana,et dcglutiuntur,confcrunt fccundum t|u6d dicitur moUificationi ftomachi.Et non oportctquide ut lcnti admifccatur dulccdo,ipfa cnim tuc faciet poflidere oppilationesplurimas in hcpatc. Etcxcisqux funt nccefsario inclVclcntis, cft quod ipfa eft iuuatiua hy dopifis,ct videtur pro ptcr exficcationcm cms. Alanhra exfu\fwn\s.Q\\^ do dccoqtiitur abfque cortice fuo,ftringit uca trcmjaut cum cortice fuo qujndo dccoquitur cii aqua,ctexpclUtur abca aqua prima, illanan que primaaquafoluituentrcm.Etdccoda qui ' dcni cum corticc proic6"la aqua, magis cft ftri^ diuaquam cxcorticata,quoniam in corticeip fius cft uirtiis ftypticitatis ualdc vchemcns , et fit fortior (ki(fluraciusucntris,quando dccoquitur cum endiuia et lingua arietis,ct portula ca,et cumt bcta ,quc nominatur nigia , pro- | ficU. ptcr uchcmcntiam iuc uiriditatis,aut cum rofa,aut cum aliquo tl:ypticorum,po{lquam bcnc fit ciixataante illud:& fi non , moucbit vetrcm. Et cx ea fit cmplafirum c^i m mcllicrato , & cyrof ad apoficma ani,& fucrit ma ximum , cum co , quod cft magis ftypticum. Et lcnsquidcm fylucftris,&cft lcns amara,foluit languincm. & lcns minorat vrinam, &mcn-
ftrua:propteii:a quia ipfa infpiflat fanguincm, i i 73.
[& non prouocat pcnitus. ] non crgo approximct ci habens i?fionem ^ [in urina ex parte di- „,^^^1^ ftillationis, ] fed aniara facit ambo dcfccnderc , & in urina ex & prouocat urinam . P.*"? «^inaiau-
^Uit,;**'^ mennSr"''*^' ^"tponuntur m ipfa ^4!n : ^^m, "^'X^^^ ctdctermsquod dc n.''P^-oiich^ ^ nenkcfut. ] Et oportct So^^^^^^ hemTn ^''^^' ^^^am heminam
^^^-t^^iflianl^^^^'^^- Etna ipfaquidem
^ancrum, et apoltema-
Leutem Gal, fententia ^u.dem effe dicit in caliditm & ficcitate.ity^tGahi.S.fimpL quo ad acliucvs qualitates infrigoris certc caloris medio reponit . quo ad pasfims tamen inficundo Ciccorumg;raiu eam reccrfct.Hoc tamen cQntrouerfia non caret.quum iib.de fdub.di^ta lenticulm calidam & ficcam gaf.fhciat.Hipp.ucro C.de morb.uulg, frigidijfimos tibos effedicat,lentes,miliumy& cucurhita^, Vcrum de fecimdi-s quoque quaiitatihus fummi uiri intcr fe difcrepant.Author etenintjentcsyfi fine cortice coquantur,aut his cum eodem dccocia fmti afiringcre exMmdt . & contra, primum carum cum cortice deco^lum foluere . Diofcorides uero lihr, fccundo contrarium prorfus opinatur,ncmpe yim iliis inefie aflri6loriam,fi cum corticedeco quantur.quod (jr Bipp-fcrihit ^.de rat.uictan ac.At Gd* l ,de aiim. fiic, cortici afirictorkm facalmm hcffefii^
SeSio.y. Aphor.jj.
Aphor.85. «p.iS.
b B. depreflTnm cel concauum in raedip eictiS' rius.
f J?,
#f B.nJgredine.
icB cmbtocliatioms ex. ^ b«-':hor.
liffm putat, fuccum uero in ijsdHmgenti cantrmum.mul ti tamen dijfentire euma Dlofc.arbitrantur' rideprohac re & (^aL S .fmpL& PauLlib. 7.
De^lLtna.] Cap.
LanxFulnera & ulcera. Adiifta confcrt ulccri bus,& carni additse.
De^ilupino^ Cap. 447,
Lupiniis quideft^Eftgranum comprcfTxfigura2,amari (aporis b [ pcrcufliim in mcdio]& cfi:fabaegyptiaca.£/f(f?io. Sylucltris c(l fortior in omnibus,qux narrantur dc opcribus cius , fcd ci\ minor. Natura . Efccalidus in primo^ficcus in fccundo. Operationes & projjrietatcs . c [ Efl flypticuscumuirtutc.Et] lupinus inquocftaniaritudojabftcrgit &: rcfoluit finc mordicatio ne,dc quo inquit Gal,Lupinus,a quo ablata cft ?imaritudo,cft grofliis,& non cft longum quin iitglutinatiuus,(Sc non rcmanet in co abllcrfio cius,6c cx toto quidem cft malus,difticilis digc ftionis gencrans humorcm crudum in ucnis , quando non digcrut ipfum bcnc. Illc ucr6,qui cumbonisconditus cft, plurimicft nutrimcn ti.Et quando cius dccodio fit bona, 6c digcritnr,cft non mali humori.s,6c in iplo iiintficcitas 6c vircofitas Et ipfe quide infunditur,vtcius amaritudo remoucatur,dcindc dccoquitur, Sc pcnitus eft mcdicine propinquior quam cibo. *Decoratio. SubtiliatcapilIos,6c abftcrgitpanum, & morphcam, 6c ucftigia,6c [ occultationcmj 6c t puftulas,6c abftcrgit facic,6c propricquan dodccoquirurcum aqua pluuiali doncc diffoluatur,6c confcrt adminiftratio c [librc dc] dccodionc eius ad ^{bsLV^s.yipoftcmata & t pujiu- U . Confcrtt puilulis in facic,6c ulccrib.6c apo ft:ematib.calidis,6c fcrophulis 6c duriticbus,aut cu accto 6c mcilcaut ficutoportctin vnoquoquecorpore.Etciusdccodio quando funditur fupcr cancrcnasjconfcrt corruptioni caru. Vulncra &uhera . Confertfcabici, itaquod ipfc cumradiccalrrczerion nigri rcmouct fcabic bcftiarum,6r. confert hcrpcti cfthiomcno, ct al hafaf,et vlccribus malis-,ct fraudulcntis,ctfcdat farinaciuscum farina hordei dolorcmvulne rum,ct confcrt igni pcv Cico.JnJirumenta iun&urarum. Fitex eo cmplaftrum fuper fciaticam,ct co fcn.Meynbra fij/jfm.Farina cius confcrt vlccrib. capitis humidis. J^/m/^ni nutrlmcnti . Aperit oppilationcs hcpatis ct fplcnis,ct proprie quando dccoquitur cum accto et mcllc , ct propric cfi mellc,ct ruta,ct pipcrc.Et illc qui amaritudine non habct,ildatnaufcam,ct^ I difrumpitjappe titu,fcd illc cuius amaritudo cgrcditur,cft difti cilis pcnctrationis . Membra cxpnlfwnis. Extrahit ucrmcs, ctafcarides dccodus , ctlinitus fupcr fumcn,ct dcglutitus cum mcllc , aut potatus cii accto commifto.Et cofcrt doloribus mulicru , et prouocat mcnftrua,ct cxtrahit foctus cum ru ta,ct pipcrcfuppofttus,ct bibitus, ctquandoq^ fupponitur cum myrrha,ct mcilc ad iUud,et cx trahit ucrmcs ctiam bibitus cum mcUc ct accto. ht fimiiitcr prouocat urniam,ct in ipfo cft CQnftriaio ucutris, dulgoratus uero , fccun-
dum quod quidam dicunt , ncquc quc ftringit .
'De ^^llaHuca.'] ^ap.
Laduca cjuid eft ) Illa qux ^^f^^^^^^^^^
uirtutccxiftit papaucrisnigr
' cunx.]Et humiditas cius huini^'^^^'
jcrisni^Li- .^^^^ cft m frigid itatccius qua; i^ortulaiv catio ad ultimum,icd cftficut tri^^V
tc t bet^ , et atriplicis , ct rubtilio /^^^^^^atK^malua;. Et dicitur quod ipla clc '^^^.;pliceS'j; nc,ct cxficcationc inter caulcs, e ^^^^^^^^ ee [ blitcs.j Dico autcm quod i^^^^T^^jode^^^ frigida in tcrtio,iudicauit dc ip)il'4 yia#
th nutrimcnti,ct pauci,ct non quod ip(h ftt in lccundo. Opcrati^n^'^ ^^^^^^^ tes.Non clt in ipfa abftcrfio , "^9" ,0 ncqucfolutioproptcr cuacuation jsuer^ fcd vicct ponticitatc, ct «^eliq»-^^^ ' ^^;,,cg< cx cx ca gcncratus cft mclior lan^ ^(tilHA to cx olcrib.ct qux nutribilior riin -
cft clixata,ct ipla confcrt diucr ft ati ct illa quidcm,quc non cit ablut^^^' Ablutio cnim addit ci mflationcni^^^^ijdi., omnibus olcribusfrigidis , ctd .^^^icdi??*^
ftionis,et quando adminiltratnt jj.^,, ni,prohibct xgrimdincs ^'''^^^cy^^l^ dcm , quiEclt lyluclms,in uiitut^^ ^^^tcr
|o ucns nigri.<L^ponmrtrae^rt P ,-j^ita>%;j, poftcmaribus calidis,ctcryiipi'^^ ^^^^^,,^1''^
do utraque non fucrint ^^^5»^'.,..^^ d [Vulnera &ulcera. ]Eit ^^'^^Pj'^^^ nicns fupcr contorfioncni • ^^'^^ijxnt^.'^ citfomnum,ctrcmouct uigiH'^^ ^/nu
da,ctconfcrtalicnationi , ^^'^. .ionis^^^^lclt' capitcct clt mcdicamcn oppi^^^^ fylucitV f^etcO^^embraoculi . Lac cius ^"^^jiiclti^^^ifilial abftcrgit ulccra corncc ., ct lac ^-^^.^iiii pinquum cft ci,et cx ca fi^ t:nip - |^iiu |, miccalidce. I.tlac(ylucftris ^^.^^^^ chrvmalium,ct aftiduatio ^^^Ln^Srj tcncbrat oculum. rJlUmbra an^^^^^^^-^tct^ fi Addit in [AacMcmbra nHtrmcnti' : gjti^^^j^ fi] ctcaliditati ftomachi,ctinn uo;^ci[ hortulana quidcm cft t>«"^.^ ^^.^^0^' cis digcftionis,ct acccptio ^^^^^^^io ^
i i i (
•I i \ ij I f
appctltum , ct confcrt cius '^^^^^^Vciit^PjHB
Mcmhra eA-p«//Jom5.Eius femcn ^^j.^ n^u ||| ffm
50 etfcdatdcfidcriumcoitus,etc^^^^5clfy' ^« dinipollutionis,ct oluscius •jenil^.uj quam fcmcn cius . Et dc lattc q^ ^^^0 quum in potu datur nicdictas .^^^j^^acliJ.i^f' ^ [ mcllc] folutionc cducit ch}' ^ M^cn W Et lac hortulance propinqt|';| ,it, llris.Iplaucr61aaucanon ^^^,^^^
uit,quoniam non clt falla, ";>:^a.Et^L>; quc abftcrfiua,fcd cft prouoca .^^/f^^^^^
quidcm lacprouocat i^icnit^^ ^^^d^^' fylucftris inpotudaturmoriu pioni^.
A N N O T
Ldctucam dicit lac augerCj^^^^ "^^^^^^^ ^.(id^ gidam ejic fecundo ordine . ^'J ^^^^, faQ.ea qu^ lac ^ignunt^ calida efjc
idci citf,
lilit^^ [ioii''
. Tradlatus fecundus .
doficconm ordine,& in calidoriM & fn/;dorurn Kedia refomnt '
Cap. 451.
'^^^SLt''^ ^^-^^ ficittfolialaau.
Lauiiis quid cfl:?Granu cius cH: fccundri figii raaucllancEparuiclupquod funt corticcs nigri^lubtiics , quod coniprcflione frrjuMtM'- ia nansTi^^^^P^^i^ishumerTndnra^;^^*""* ^"^^.F^-tcs^qu? funtgrani nigri ad citilnitate, ,,^7*spiiof, o '^^^^^^ dccU 10 boniIaporis,&ciusodoreft rcdolcns, 6ccius
^"^}^^^ ficutfblia myrn, pr.tcr9u6dl\;nt
i^j.""'>iDcaeriiiii 1« '"."•'""-i iiuiiirciir,
^"bftSt a t ^'^'f " t"ra bona , & « '""'liaume?M"^ ■ "'^'■■*'* [ afiniarl
tri ''''"Pr- c&-^'''''"-^«''^''-<^aiidaeft,
S^ft ficc„nrcft?^''P"!''"^'& q"odde florc
p"^ '^^^^ e fol'''°'l""=' "«"'-^^ 'i^minis c- U >' * in pfa e<^'''*^P'-"P"i ficca.Inquit ' ''''0'adcocpPvn.'^''"''' attraftiuacx pro, '*-Coifr""'^'y"'-culos.^p,fl f»).iM rir-
^pcflcmata & matihusduns.vbicun
P«%^ Cof "'''''''"'
''°'l»gran rr-.,E'''''>t"memplartra '>am. t'"?'^ fin^litcrcuniaccto/upcr
niaiorajiSc cius frudus cd rubcus. Jpih vcro ori tur in iocis ni5tuolis,6c uirtuscius cff in folijs, &c imdix.Naturci , Gjrana cius Uint calidiora. & corticcs cius funtminoris caliditaris,5c elt om nino calida oc ficca in fccundo . Opcmknes, & poprietatcs. In granis cius c(\ mcUificatio ,<Sc iij ipfa tota cft calcfadio . grana cius funt calidiorafclijs ipfuis^6: calci-acliopartium ipfius, o Sc cxficcatio carum c{\ fortis, fcd grana (unt ul tima,5c cortcxcft dcbilior,(5c minoriscalidita^ tis,& cius olcum cA calidius olco nucis.Dccorrftio . Linitur fupcr morphcam ciim uino. ay^pGjlcmata & t pufluU. Con 1 crt cu m panc &c fauich t boihor, apodcmatibus calidis. Jnsirumcnta iuncturaruin. Confert doloribus ncruorum omnib.Sc cius olcum rclbJuit Jallitudincm . Mcmhra capitis . Rcfoluit (bda,6c ciusolcum ctiam,&:fimiUtcr ambo l-ac/ujir ad doJorcsauns frigidos,6c b [c
'''^^^bracaim.r c '"^'-^ ;iui./uiJLiumauuujui-c\saunsrrigidos,6cbrc-
'^'^S''''P^^is,fuW i«uS^^^^^^^^^^ .^uditus,] 6c confcrunttinnitui,
' '■^'^^'■^^^yxi^^^^^ >^ ^ catarrliQ.^/mir.i^;^/;./if«5crf..rori5.Confe^^^
itv. ■ ^^^^^itjt apUthis, &con- '^ '^ i.-i:^.-- ^ .-..^ .'^
<^^ZT^^}^ rem^ntia in o.culo,^
"t l?''dita cfti^,"'^^'''^."^ '«P^"- & qtxa; cu ,''to>ft^''n^ pe^ iplencmcomella, &
g;^:;'''''''i .lr.^^^^^^^^^ intcriicitcnv
b B. cpnfert ^ia <iicui.
r :r ...... ^»'»'* Vf »J . L
ftrid^r^anhcUtus, & difficultali dilatationis dcgUuitacum mcUc,aut cum rob , & fmiiUrer curfui iupcrfluitatumad puJmoncm, (Scfiunt cx ca ioch cum mcUc ad ulccra pulmonis,(5c an hcUtum dil.atationis,6c propriecxgraniscius . Oll(rmbr,xmitrimcnti, Olcutn cius confcrt dolori hcpatis,quando bibitur cum uino odoritcro, '^^^^>^c7trXi cm- & l]miliccrcortcxcius,ucrum ipfa,6cgranaLv
''^AS^^^^miS^^ZrT' ' moUificanti, Uomachum,& commo.-
conn.?.'^ prouor... 1:^.^^ . J facitnauleamA-facituomitum, 6cinipfacft
prouocatio menftruorum cturinc,ctdccoaio f oUorumcius con^crt .tgritudmibus ucficc , ct
• f^^quod dec^in ultimo ad
^iasa.'f^minift,'^^^^^^^ bibitus, & fuppofi. . ^^itur cum ccrato fupcr raga>
Cap. 4J0. nota,6crobquidom
liocn "'' ^^ft«"t-ad Mccliam ,
J,^«mida 1 f ^'''""•■' ■ Calida cil
' 'tbo?!* >--orp^. '"^•'■'•■'olutiua.attraaiua cx ^'''t.lf*'kcnk5f'"''»'^i"-^<^ftS«niina
1 ^voK
''^''Ue ,ni;'?"''^'''S'-cditur,no-
matricis , adeo qu6d,fcdcndc in ca, 6c potio cr iiis ad lolutioncm fit . ij. cum aqua mcllis , ct oxymcilc.Et quando dc porticc cius bibitur au rcus,trangitiapidem , ctintcvficitfoetumproptcr iuam amaritudinem additam fuprr ama- 50 ritudincm aliorri,ctiitporio.ix.kcratcs,ctgranacius frangunt lapidcm c tiam.f <?im- • Olcum ciusconfcrthorripilationi inunclum. Vtnena , Contcrt mordicationi icorpionis cum uino c [ ct rob,eft bona uefp;T: , ct^i^i , quando pungunt,]ct omninojclttiicriaca uuicnis bibitis num punau, omnibus\ P£r/»«r,tno .Lccc cius pcnuntur fo- uerp«&ap.s Ua Uiymbrij .
cB.& rechem pLftrura elt bo num pundur.fi
''''^g^ndT:' ''^P^^fionis . In ipfa elt uir-
L I T E R A M.
Cap. 452-
JSl o
MEUlotumquid efl:?FJos plantk-j,colorispa lccjin quo elt iunaris figura,cum ranta tc fua quandain habens duriticm. Et ex co quidemaUuclcfl:aibum,ct aliud cirrinuni. EletTio, £x co wcUus citquod cft duriViSjet cuius coloV
a B.adilil alm e lech.
dcdinat ad albcdincm pammpcr, 6c faporip fius amarior rcntitur, & cuius odor cft manifcftior.lnquitDioicoridcs. Mclius cx cocftilbB.meHoris. |ud,in quo cft croccus color,(5c cfti'[ acutioris] c ii. wdicc. oclons,qiiamitis odor fpccici ipfius in " | prin cipioj fit paruus 6c dcbilis , 6c fir in colorccius color ta;nugr9ci.A'^if//r.i.Eftcalidum in primo, ficcum in codcm , & ad ultimum cft compofitum,& caiiditasipfiuscftdominantior truvdi
tum,6c canairasipiiubciiuuiiJinaiiLiwi xi^j^iv.. .-^ -i j)etordtio-^''\\M\
capillorum,ctprohibcntca(um cos,ct dcnigrat,ct.propric ipliLii»
t earena
jbothor. t careno. 4 li. albumine. t carer.o .
cos,ctacnigrar,ci.piup. w ^j^ ^ coaio icminum cius in [ ^^^7/^^^^-11111.^^
f ii. ci>m eo & ttcoftum
Libcrl^cundus- ^^^^^^,
cfTa cfFunduntur,\^clocius fit iP^^^""Jijponi' tio.ct quod cx ca aduftum ^ft'^^^^,^oris,et^°" tur adhoc vt bonus liat odor coip ^^^^^«1 fcrt omni fluxui fanguinis linitum, ^^^^^^^jcplaftri fupcrpofuum,ct bibitumA^ ^^^^j,i{oi ius rob,ctrobfrudus,ctcius r T- ^on ^^^^2^ tior cft infrigidationc cius. iP" ^.^^is qiii trimcntum cft paruum, - [ ^t K o^ii non eft qui conftringat ^^1^^^' ^ .,.Eius'ol^"
^^^^ ^ ^ tuftim prctcr fyrupu cius. J ^/^*;;;^^ ri
cTditatc 6c caiiditatc.Oper^fioww ,ei/-fra/;nc'^ira . In ipfo cft fty pticitas pauca cum rcfolutionc,(5c proptcr illud digcrit.lnquit Diolcorides.Eft li qucfacuuumfupcrftuitatum. Et dixcruntalij eius (uccus cum 1 fapa fcdat dolorcs, & cft rcfolutiuum,fubtiliatiuum,6c cofortatiuum mc brorum . ylpojlmau & t p^^^^l^- Confcrt apolle matibus calidis,<5c duris,propriccumt iapa, 6c ctiam pcrmixtum cum .1 [ uiteilojoui,6c tari na rocnagrix;ci,6c fcminc lini,6c papaucris [ fc cwydi\n\\ocm\\ryVulnera&nMkcm. C^onfcrtvlccribushumidis,&propric mcUino linitum cum aqua,<5ccumali<juo dcficcatiuorum appofito cun-icoquodfitficut gallc,& lutum lc iic oclcntcs.-Jir^wWaipifif. Confcrtapoftcnia tibus aurium, & dolori ambarum (upcrpofito cmpUaro cx co cumt lapa,<5c rcliquis qux ditU lunt , ct diftillationc fada m cis cx lucco c^
ius,ctciusiuuamcntum in doloribus cft vclo- - - ■ ;,rnis,-r ,l
c us. Exipfoquoqucfiuntcnfarochc,ctfcdat
cius. ^ ,. ■i-,..,,%..»..,..^n.,..,^,^;Nncr.rM vcftcationc, ct fimilitci uus t.i ^^^^^^^^^^
Jnftrimenta lun^hrarum . Empl''i ^ ^^^c
frudibus cius dccodis ^;!^^ U
iiicns tiioUiftcationi i^^^f^'^' IvK.llf Lft^ ] Merribracafig.^^^^^^^
xum fani^uinis cx naribus,ct aDi ^^.^.is,ct U
ct cx ficcat vlccra capitis,ct vlcc^ ^^iin
pus,quum cx ipftus aq^ia in ip j.^^tion y
ct confcrt ipfius fyrupus !^^^^^^coq</'
cius ficcaprohibcnt foctorcm ^;'' ^fcrtpf^'^' fius cinislocotuti;iJ ^^"^'^^^^■''-^a.nrata^; Apoftemata &rpuHi'M- Scd at ^P^" n,uias,ct; j ctcrvfipilam,ct formicam,ct T p ^diiino ra,ciquodcftftipcrambasud i-niscum olco.ctfimihtcr ciusO ..,..,ct^.
piaftrum iaclum cx foHjs n^*^';" j^icisr no po ft ipiiuscommixtioncm^- ^^^^,^1^ jjl litcr cius olcum , ct vngu^'"^";';,,;^] f^U fiusolco,ctcontcrt.. [ipruis ^^^^^ Citur fupcr panaritium,ct 11»^;; .^j^ fi-iict" i:o . ctquum dccoquitur vlc^^''^',- ii5 vmo,ct ftt ex co cmpiaftrum.l^ vtriW ^^^^''\ohib^|,JJo'
loda ^l/.^;^/''.^ o«//i.Contcrtapohcmatibus ocu ^ ",&cimicis
,t B. M.n,h» li fado cmpUftro c. co cum t lapu,
i::;:'t;;3f ^"^'^"i'iS;Ii'<//?»«"- Confcrt.poftctnatruJum, m-co yijusaiu&tcfticuloi-umfaao cmplalhoexco fiu j. jui„ eis, qux liicta iiint [ dcco-
lunsfeJ.raoh aoj cumvino,
jfm (tomachi.
Part 137
Myrtusquidcft^Notacft.Etinipfacftamg fii^^f^-Plt-^ASmian^^^^ tudocumponticitatc,6cdulccdincAtiigiclita tc propter ponticitatem fuam , & ipfius bun~ % B.oinc». chuni cft fortius , 6c fiunt cx co trochifci cum rfyrupo]ftyptico.Etin ipfaquidcm cft lubllan tiatcrrca,6c fubftantia fubtilis pauca, 6c ipfius ctvnafcensfu bunchumcft quiddam t T
Itu .
CMemhraocull.SQiS^t ophthaln^^'\^^^at ^ quum coquitur cum l^o^'^"^^^.' ^ iiijV^ ^ ftemata,ct ipfius cinis in3^;^'^; ^^^^^ . Co^^\ ungular.cJ^mim a-nhclitus oj^^.^^ ct<^^^]V'.
3 fupcr virgultum eius in colorc virgulti cius habes formam [ plantc vel vola:]manus 6c figuram eius.Et in olco ipftus iunt omnia lU uamcnta,qu? dicuntur.£/cffio . Fortior eft,quc ad nigredmc declinat, 6c propric rotundaha-
niSjCt ctiami
pfius robftmil^^^';,pri^' > natftomachumP^%uit J
ct/cmina prohibet curfum .^'^P/^cCt^^Sf iton^^idxmi^.Me-rnhraexpdjioni^'^^^^^^
bcns foUa,ct prcccipuc montana cx ca tota . Et flos cius m Jlior cft albus,ct lucciis, fruClus cius . eft mclior,et cius quidcm iiiccus quum vctcra e jacch«rcgict £^:j.^^t.-^iijj^jij-m.^t,|-. [- cortcx, ] idcoquc opor tct vt cx co trochifci \m\t.Nathra.\n ipfa cft caliditas fubtilis , et magis dominans in ipfa cft
fri2idita£,cteiusciuidcmftypticitas cftmaior • . . r- .tnrcuw-
friSiditatccius.Et vidcturquod eius frigiditas 60 tionccmittit ipium . It ac .^xt^^'^^^^^^^ fit mprinio.ctficcitasipfius intcrmino fccun confcrt ftuxuihumiditaaun _,,.liO .i^,^ di . O^-eratlones & f roprictatcr.W ctinct folutionc , ct fudorcm, ct omucm ftuxu languinis,ct omncm curfum ad membrum,ct quando cumco fitfricatio inbalncccontortatiu; corpus,ctde ficcantur humiditatcs,qux i unt iub cutc.ct cm brocha; quidcm d.ccoaioms Cius^quum iupcr
itom^cninn. Me-mura expi^T hil cius cft prouocatiuus, ct ^P^^' ri vrin'a:,ct ucftcx, ctcftboni s ^/^..fi
prouocatione meftruorum-t^ ^^^cn^^"i git naturam,et rctinct iolutioi .^13 ct mclancholicam^ ^^''\TrU^^ '^Vv leo fcfamino cxprimit IP^y^^^^^^ fr^'^ /i tionecmittitipium . I t dcc ^^^ficJ UiiJ} confcrt fluxui humiditatuni ii^^^.iioi^/^ fert cmplaftro indc tado iicn^ ^^,cO J confcrt apoftcmati t^-^.^^"^^']!' fcrtexitui ani,et matricis.t'^" i^s/l fuirutcLx,etftmilitcr truau^^ tatur cum uiuo , ct ImiiUt^i r ^ pionis .
pon'' co
itcr/', •adic^
lon etfol''
ra.f, ct'
ciiP ■iifl*
^''ciiildum fii • '"'^'^f ^'^'^'^ ''■''1 'Oi-' • ^"iiira . "'"'■'nvcrnma'" ^^'■"''ausuc eft frigida: vcnm- "'''litas,«c ii •'J'^'"''"* 'P'"» '■loniinans cft "''linem&. n'"'^"*^ '"^ iecundo,pi-optcr aiiiaii "'«eniipfius. Oferciuones&pro- ?'»ioncr'n!"^ 'wlancholiam,& g cnciatop
^ quX- ^ ^^orpons,& citrinat colo
C^/;. 454,
ixi eiu3
^^'^ftixi^^^^^^^^ mala.b [ I tcius naturacit fi-
Tra6tatus /ecundus. 3 y ^
citrini calidiorcs fiint nigris : et 4icitur quod Indi lunt minoris frigiditatis,quam Kebuli.Et omncs quidcm funt frigidi in primo , ficci m icQim^o. Opemuones & proprietates. Ori\ncs cxti n~ guuntcholcram,ct confcruntci . 'Detoratio. Nigri clariticant Qo\oYcm.rty4pone7ncita puHuU. t I>othor. Myrobalani omncs confcrunt lcpra; . Mcmhri capitis.]^&)\x\\ confcrunt fcnfibus,ct fcruationi , rationijCtcontcruntctiam Ibda. tJAlemhraocnlu Citrmi valcnt oculo mollificaro , ct ^ [ confcrunt matcricbus qux currunfifado cx eistcol ^ '* f^P^"""^
^'^^nta,o ^^^clongcnis funtparua: , c [ co. ^'^^^^^^crep, ''''^ ipfc quidcm faciunt
^i^^^^ncros ^"f^^^i^^^^^nata ^-tpuHnU. Gcne- • ^cnc^.^ ri^ficm,& lcpram. A^emhra ca- ^'fj^J^Ctrm^ oppHationcs, &facit
'icpatis fortanc
Afcmira cxpuljwnis .
^^^cith^,!'^ ^^^^■i^.^6ccontritisfiat cpithc
^'^'^^'aunf,"/^^,^^/t pi-oportioncm ad ilrini^ea
I^^^Wnon^Jll^^^^^-^^^i^^ibus. Lt mclon^cna >roportion . > vcruntan
in acctoftringit,
^^n!n r^l^^^^l^fc.-Eft r ^ . h 30 ^!i^"^orumhta.v.,.vlqucad.j.xj.ctnoninfu-
'^' O^^^^ficcis d-c foliiscompolitjs^ lorumviquc ad. ?. i^ctdico quod fitvfqucad
^'diJ^^^^mficnf^^.;^^^^'^'^^^^'^''-^^^^ phis. Dc citrinis vcro quandoque fumitur
lyno.Memhra anhelitus & pe&oris. Confcrunt tre tes ad ipfam. " mori cordiSjCt triftiticc [ cx amorcjbibiti.(jiff- t alcofoJ. *
branMtrimcriti. Confcrunt dolori fplcnis,ct con- ^
fcrunt nutrimcnti inftrumcntisomnibusproprie ambonigri.ambo cnim confortat jflomachum,ctproprie nutriti,ctdigcrunt cibum, ct conforiant (lomachum totalitcr prxparando ipfuni,ct nutricndOjCtcxficcando.Et citrini gdcm optimepra:parantftomachum, ctfimilitcr nigri Et Sinij funt dcbilcs in co quod agut, ct Kcbulis quidcm cll vis facicndi naufcam, et Kcbuli confcrunt hydropili. /I/m' m expulftonis. Kcbuli ct Indi frixi cum olco,t1:ringunr,ct citri ni foluunt cholcram,ctparumphlcgmatis . Et nigri loluunt mclancholiam,ct confcrunt hx-. morrhoidibus,ct Kcbuli foluunt mclancholia ct phlcgma. Et djcitur quod Kcbuli confcrunt colic\t \ Kcbiilorum autcm potioad folucndii iufuibrum fita.v.^vfquc ad. j.xj.ct non infu-
c^^^^^^ig^^^^ ligiium,& folia,mor
plus. Dc citrinis vcro quandoque fumitur in potu ufqiicad x. ctplustritis , ctinfufis in aqua . Febrcs. Confcrunt Kebuii fcbribus ar^tiquis ,
rtuti ncrc-
Vihd?.'''-f'^^ixcr\mr^ 40 f^ccos'fccuncio.Jt<^uer.s.CoLLomnlsm^^^^^^^
4^ ^^^^itatc ''^ '^''''''^'''^ ^iiidc in calidi. 4o/? ^^"^ ^l^flatinn ^i^''''''^'^''^' ^ proprietates . <! ^P^^^^ft llypticitas ,
^^5^^^^^ • i^^^loluit duritic^.^rolfas
A N N O T A T 1 0 ISl^ E S. Adyrohalanos omnes prlmo ordinc frigidos effe dicit.et
dosfacitprimogradii^&fucostertio . & authorquome'^^^''^^' lih.de umh.cord.eos laudat qui emblicHm fri^dum &hu Traa.2. midurn ejfe exiHimant,
Olco,''^^^meffi|:i,^^^^'^^^ -i^c^oratio. Orisodo-
De^[mufco:] Cap. 458,
K^b^^'^^tofitat:K^''^P''''Si^^m ad fodafrigi- ' ^^c . ^el^^Sroffis in capitc,& ad he Sita I , ?'^^achum T '"'^''''"'^^i • Confortat hc-
'^trici. confcrt dy icntcric, & elt bo-
ip. 457.
gn Indi,ctfuntiiliqui J itatcct funt pin-uiorcs , l^iuunt maiorcs omnium .
SK^^^iorcf. -
^^^i l^^^^^l ic 'r^^^^-^^^ivchc,
Mufcumquideft ? Fiuuialeeftaqueum,ter. rcum,ct marinu cft vehemctioris ftypticitatis, lcd mulcum pctrofum eft furfur lapidum , et 50 nosiamdiximus.;v*f«r^r.Eftfrigidum. Operaticnes & proprietates . Retinet fanguincm inomni loco,linitum,ct marinum vchcmcntius.^;?of/ff mata e^r f p^^^^/^.Ponitur fupcr apoftcmata cali . j,othor da,ctcryfipilam,etformicani,ct fimiiitcr^ [ qd b b.1 encicula a» cit vtlcntcs,mufcuni] cu imich.Infirumcm hn- qu^ qux efcex ^?/mtnw/. Supcrpodagram cilidam, ctdolores ^'«'en»"^^^^ iundurarum calidos ualct,ct quando fcructin olco antiquo,lcnit ncruos.y^/aw/;?-.i expulfionis.Fit cx eo cmplaftrum ramici inteftinorum,ctdetvi
'^'^ > qui ibnr '^:''^'"'' omnium , 60 mefccrc tacitcam,ct glutinat . • 1 '1 luntminuti ct lcuiorcs . ' ^
uiorcs . nicntis citriitatcm,graucs,groHi
^^^^ ila 1'^^^^ ad ruh' ^;^^^^^<^i-gnntur m aqi?a,ct ^miubent.Atora . Dicitur
De^l mandragora.] Cap. 4 j
Mandragoraquid cft?Nota eft,ct nos iapcrfcrutati fuiniuscius narrationem in capitulo dc iabrol.iV4?;/m . Sccundum mc cft frigida ufque ad tcrtium ct humida .
AVIC. Z £lf
h B. fciniam.
f B.fortior, feu
d B. Facit oris
C^p. 460. nera, &ulcera . Prohibct ^iiccus ciiis^-
folioriirn ipfiiis,ambulatiiia , & oj^^.^j^ huius confcrt fcabici,ita quoj^.^^'" & caaum.EtcfFunditur dccoctio fuccus fuper ulccra,& gcncratcaui->^
Mufcus quid cO:?Mufcus efl: foUiculus anima lis ficutgazci ipfe, nifi quia habct duos dentcs albos flcxos ad intcriora,{icut duo cornua.£/cc^io.Mclior cfl: fccundum fuam mineram antebium 6c dicitur,imm6 b [afciltiej deindc iurgiumidcinde Indus marii^us:& cx partepaflusj quod pafcit-vtrunque bccn,& fpicam, dcindc almaru.Et meiior cx partc coloris &odoriseil fo hercntcopil;'^ pomaiiSjCitrinus.iV^^/^nt.Efl: calidus&ficcusin " " ' fecundo:& quod cx eo ficcum efl:,apud quofda efl: c [ maius . ] Operationes , & froprietatcs. Efl fub tiiis confortatiuus.^Deromrio.f^ [ Vaporatjquau do ponitur in cibo. Membra Lapltis . Quando fit caputpurgium cx mufcocum croco , <5c pauca camphora,confert fodafrigidc,& folus ct,pro pter iiiud quod in ipfo efl: de rcfolutionc & vir
tcr fupcr ofla frada , & i'e<^^^^V'f 'mtlaexcaP'! - - - • - xtrahitpluCj^u' .
(& mundificat ipfum nat
m.Mafticatio ipfius cxtrahit P.^^l^^/^n^
- - - ^ n,&fimiiitcrco^^^^^ co fada conhrmat gingiuas.^fj^^^j.^^
11" TL ^a^m^'^'^ anhelitus &pe5^loris,Confcrt tulH A ^orti^
nis,5c proprie decoaio t'a^f '.^^^ cius. A<fembra nutrimenti. niadii^'^ «
hepar,& aperit appctitum , & Itor « cit bonum,& moiict cruc^uationcm^^^^^^^^^ ^ U cit phlegma cius,ct confcrt apoit^ ;;^^^^i,C^f^d
fortathcpa^ctintcflina,ctcontc ^^cor^i^'
tutc;& ipfe confortat ccrcbrum tcmperatum. bus corum,ct dccodio radicis ^ 'i . Cofortat ocuium,& cxficcat hu 20 ipfius cofert fliixui • [ ^^nguin^^ t ^ ipl?^^. jj^
pi B maflcchc. jj 13 c.bihi.
niiditatcm cius,6c abllcrgit albugincm fubtile Alembra anhelitus & pethris.Confort:it cor- 1 [
] 5c fanattrcmorem cordis,& mclancholiam cx folicitudincnwcwa. Ell tiicriaca vcnenorum,6c propric napclii.
Pc^[mafiice.] (^ap. ^61.
ct dyfcntcrix, ct rafurx . tt ni .^^^ fluxui languibis matricis,ctom ^^^^^^j^ijlo, matricis,ct curfui humitiitati^ ^^^^j^jcr^ [augmcnto]matricis,ctani,ct ^^^^^iUl
jirboris cius,ct fcminis cius,pt
Maflix quid cft?Alius cft Romanus albus,& Mu quLd cft?Eft frufta «^i^^^^Vns^'^??^; alius eft i- [ Nabathijad nigredincm declinans , 30 aojarici^ct habet pulucrcm • odorifj,
■ citaa-m,ctamaritudinc,ctcftbon ^^„^1^
f B.purtis,
tur in tcrra ^ [ Mcgduna.] flalbum,^'" Et ipfms quide rcaiflcatio
illud quod cfl album,^< [ "^''^S" ^^iuri^' V Et ipfius quide rcaiflcatio r' ntai^^'^;-' ctdimifliociusinacetopcrai
dc cxficcatio h^^^^^^-J-^^^^^^Tu^^^^^^
dc arbor quidcm cius cft compoflta cx aqucita te pauca , 6c tcrrcitatc plurima,6c cft fubtilior, 6c magis iuuas quamolibanum.£/c5/io .Mclior cft illc,qui cft albus ,^ [ magnus] rnundus.Et cius rcdiftcatio cftrcfolutio ipfius, 6c dimifliioin accto pcr aiiquot dics,dciiidccxficcatur. 7s(citi{r.i.Calidus c(f,6c ficcus in fccundo,6c cft mino ris calcflidionis 6c cxficcationisquam oUbanum,6c in arborc quidcm eius non eft infrigi
datio,6c calcflidlio vchenieus,6c in ipib cft calc aq non matura,inflatiua . Opa fadio maior qua ca,qux cft in arbore cius.Of^e Ei^ fubtile,abftcriiuu.apci'itiuun^ rationes & proprietates . Eft ftypticus.rcfolutiuus , 4 B.arborispins 6c omncs partcs <l [ cius,6c arboris iua;] funt fty pticx.Etciusquidemcftcompofitio ex fubftatia aquea tcpida,6c fubftantia tcrrea. Et radiccs cius , 6c corticcs radicum cius,ponuntur ioco acatijE 6c [ henfiftidcs, ] 6c loco eius,6c fimiliter fuccus foliorumcius . Et cx frudu quideeius,fit oleum vchcmcntis ftypticitatis.Gal.aute vidctur vidcrc in omnibus partibus cum ftypti
gcns hnguam,ct cft radix P^^^^,^^^'^t^Ilii Siiniftrrturdceonifiradixcm^^^^^^^^^
ciii' iiltiP'
cum m tcrtio.ct in ipfo cft huii^ ^^^rn^ (Y (ortio^K
p B. & henfiftiides , feu hypo- Quiuidos.
in virtutcvcrum ipuim c; . nis ct ft vpticitatis. JnHrumenta . fcrt bibitum,ctiinitum «^^^^'^.^^usvi'^^ , Membracapitis. Facit fodapiui-n^ jjitalJ'
iilud proptcr fiiperfluitatemi [ congeiatx ] in ipfo ^ t [
f jboihor. ^]$.C4bUu.
citate lcnificationcm , 6c fimilitcr funt olca cius. f [Nabathi] vero qui trahitad nigrcdine, ftypticitas eft minor,6c exficcatio eft maior , 6c cft magis conucniens in co quod neccfle cft re foiui fortitcr. Ettotumquod in ipfo cftde fty pticitatc,6c lcnificationc, 6c cxficcationccft finc impedimcnto,6c cft fubtiic ualdc, 6c iiqucfa cit proptcr fuam fnbtiliationcm, 6c lcnificatio jnem,6c caliditatem fiiam fubtilcm phlcgma,6c cft cum lioc minoris acuitatis , 6c fpilTitudinis 6q qua rciiqux <j,ummx.Decoratio. Ponitur in deti fricijs, 6c in gomaris:6c facitpofildcrepulchri tudincm.yi/;ofte.ir^ pafiuU.Cofcrt proptcr iilud quod in ipfo eft de ftypticitatc,6c lcnifica tioncapoftematib.vifccrum.l tnigiu:^ [Nabathi]cft conucnicns duriticb.intrinlccis , 6c nigr um confcrt apoftcmatibus for micaiibus.-L^^/
5P rccmphftrifupcrpofitum, ^'^^^'^ffluit^^'^
fionis. Confcrt difiicukati vr|f ^j^^ilitcr^JV
bus ueficx.et conftrictioni ^^^J^-LdoiV et prouocat menftrua , ct ^^^^^^ua'-'^ f( tricum,ita quod encatiihia in^^^t^.^,gitiiJ' fcrt dolori pungitiuo vcntriS; flation; .
De a [ mexerion. ] ^^^'
Mezerion b [ , , j,.,.
nium magnum, quod eft duo ^(^^^ vnum corum eft'^ Cmagna]ha'^ ^ ^^ii^Uf, et altcrumelt paruahabes foU ' ^jgri' cft dcterius amborum. Et ^^^^^a^ji^ pcrniciofum . £/a^io. Melius ^y.-^folyl^ quo fijntfolia plurima,ct lin^^^^|^etAl|jj)* ctfubtiliora.Qd,vcj:6foli^F^ ^
dig S
Tra(5}:atus fecundus.
'^^^^i^>Sc IW I '''' ^ ^^^ibftantia rcfoiiitiua,cor '*.C(5llu^,!. fxficcant fcabicm.cj^m^m
'La Pcre6cfru(?''ff '^. ^^^^"i^ adiia:rct] cum pi
fat* ^ f^^am,6;p/^''^.^^^'^P«^ Solucndo edi
'4^ ■
^^rion frw "^•^'^'^ quandoquemalitia aimc ^^l-Juml! f '^^' ^^"^ rcfoiutionc. mtum . Eft
fcfw tj>
^i^uui isc ci,f l^f^^^^'^^^^^^^^ficatiuum,cxcoria- ^'^«'•O-nnocr ^ ^.^^^^^^'^^'liajcft vchcmcns.Z)ffco F^^'^^ ^^^^^^"^iftrantur ad mor- ^^i^iusi Qu. i^''^^' ^ lcntigincs iinita: cx- ¥o£lZT'^'^''^ admiicctur ci fulphur in
tor cius.A'.tf«m. EO: calidum & ficcnm in fccua do.dcindc diucrfificatur. Operatimes et proprietates . Omncs ipccics funt h [ rarificatiue , fubti- h B. «rmlnattlcs,] rcloiutiue infiatioiium,(5c phicgmatis , a- fiibcilunu». pcritiu? oppiiationum vbi aim.Aiembra capitis. Diftiilatur cum aqua ladis in aurcm doiorofam.Et mcrfccbar quidem cofcrt ibda calida; , & reliqucfpccicsalmaruconfcrunt foda fVigidx . lcd quod deco odorifcrum cft,facit fo-
>mcllc,6ccl^i!^?!^^^^?^ ' ^viccrafordida lo dapropricquando odoratur fupcr uinu.^e.»
^'^QQUnH r.ci • ''^^^^^ant I CortlccslproDtcr ii- hra nutrmienti. Rcfolnitnh](»frm:i rv f>r^.-.,.^u^
hra nutrimenti. Rcfoluitpiilegma ex flomacho , & confcrt doiori fiomachi,ct confortat ipsu [ Membra expHlfionis .Conforut intcfiina , 6cfcmcn cius quum frigitur,confertraluriE intcfti norum.&dyibntcria;, &finon frigitur,foiutionc cducitphlcgma.
'^^'^^'^US-'' ^iuod accipTtu7l\umidm^ acuitas franiiiturii
''^^^oi liLTr P""^" iuniuntur fcx aurci ^^^«as,<v a'.^^^ ^onec dc ca rcmancat 1' r^^^i^^o. w'^^ bibitur,6c folutionecdu
^^oqu. cl?3}'''^^ calamcnthi montani.Et
Part 138
Cap. 45 j.
Marmacoraquid cft?Notacft . Et flos quidc cius cftcincritius ad viriditatcm dcclinanSj,& boni odoris.qui dcco cft i> [aromaticus.]iVdf«- ^ B.aroraatici. ra. InquitDiof Almarmacora cft calidior maiorana,6c fortior,6c cft calida in tcrtio,ficca in iccLmdo. Operationes et proprictatcs. Eft fubtilis,rcfolutiua,fcdatiua vcntolitatum,apcritiua oppi lationum phlcgmaticarum,vbi iunt . CMcmbra, capitis . Incbriat vclocitcr, quum ponitur m uino,& facit foda odoratuscius vltime,ucrum rc
irnc 1; / iwiLiijunccuu
dccnA ''''^'*'''^ proprici [acfud, r^quefun,n;l'''\^ calamcnthi montani.Et ^^^'vrcd^^^^^^^ co,5cpofit? in
r^'^cinde col fic duob.mcn-
pifi^^iifibus foluuntodoratuscius, ^multitudo'ipfius"&
VJ^'^ piii-LnH!;^ ^^^"^ P^^" ^^y^^'^ dcclinatio fupcr cmbrocham ipfius,omnes ua- A^^^A con f-r ^^"^"1^^ mulicr u m,quar pcpe- " ' - ^ " •
^^ultaUvSl^^^f^- ^ ^^^^ ^^^«^i^ ^«ni^^t
foln?^^^^'"^^^^^^^ dixcrunt q^ ip-
d^^^^^^miuntqllila ^.^^^^pfiusdc abfmth-
t^ijquatumipfumcft. '^umutdcco aiiH.'. ioconfcdo cnni
poics,& foda frigidos,5c cft finliiis fceha in iiio.L>V[imbra nutrimenti . Confortat ftomaciium , 6c apcrit oppilationcs uilccrum,(Sc cxficcathu miditatcm ftomachi. CH embra expftlponis .Confortat intcftina.
<!t'"vtn fi;*'!««~collyna.& opor- 4°
De^[ mugath. ]
Cap. /^66,
« B.mQ«gath,
Mugath.quid cft? Dixerunt quidam 9 eft uc nx t) t [ ] granati fy iucftris , fcd non cft ^ t b.Gu radiconucnicnshoc,quod dixerunt,quonia lcmcn ' eius eft conucnicns coitui,& mouct ipfum for titer.A^rtf^m. Eft caiidum c [ pcrueniens ad tcr- ^ b. Ah'a iitera. tuim,(5c humidum in lccudo.] Operationes etpre iu rccmido,huprietates.^Ei^ confortatiuum mcmbrorum.^Defo- ™i«iu »n cemo. mio.Eft impinguatiuum./>{nr/<wf«?4 iunaur.trum. Confcrt quum cx co fit emplaftrum torfioni -uus, uucenin^. ^ • , - n ^^''^*^^^^^^'^'^*'^^^^^^^<^^^iiaccrtor^ .
Vul^-intcrfieircZ^nn^^^ ' ni,6c contcrtpodagrx>,&fpafmo,&cftbonu.a
^'•^t fiqa^^''^^^i^iolutiua, queipfam co fi;..f,V.^.^^^J^ eo ibluatur mciacho ^^chol
tT^^ 'liurnr'"""'!^ vencnoiorum , & ^''111,0?. '>i'('cctp?J'''^«'^'i'w niortiferum . Et
^^111^'"^'^^^^^^^^^^^ mifccatur ci quod fol
morfn,.. '^'^"^"^-Mczcrion bibitur cu
Porc^^^^^olco -^^^^^^^^^^' ^ coniungitur
cancs , <Sc
V '^^^s , i..^^ dcco infct-fir,> N^,,-,i.,,.o
^olutio^^^ ^^"^^ ^^^^^ turbationc,&
[ ^aru.-]
VPC>icicftin. ^ ^^U^nin, ^''^ ^^^^i qu6d cft fpccics
^Ovi.T^»^. Eror.T ^ ti^Urmacorl ^PfVr.liHio.
[ telabuchjct duritici iuncaurarum.cJ^fm^m^» helitns etpe^ioris. Lcnificatiuumcft duriticrum, qu? lunt in gutturc,ctpuimone.u^m/;m expul fwms.MoLict coitum,et proprie fcmen cius.
Cap. ^67.
Si, f tcft fp, ^''^^^^acor] & cft calidior ^^tertiJ^citu,.cP?,^»^>'5 ahaqua^cft minoris o-
h ^(^to;i*^Pecics ,l!!!!^^^^^l5c cft Jalidar& icnis^
''^Tn7pll^!n' ^^'''^^'^^ ^^^^^ i q"''^ ^^^iUa,m quacft uiitus^ E icni
-^^'^imo c!!",?^^^ vi^-fus d [ lcnificatili,, Spilia,
^<^^.Etcft r^^^'^^^ ] 5c cft calida 6c ficca ^ '^ft fria S^^^^s qii? nominaturg[mcr
Merdcfcnz quideft > Mcrdcfcnz cftplumbri aduftum,ct quandoquc fit abfquc piumbo , et pcrucnitur ad fummum rcdificationis ipfius, aut quia dccoquitur in accto , aut uino puro , dcindc,aduritur uicc una , aut duab.a^t aduri tur fup prunas,ct aufcrtur ab eo quod fup ipfum eicuatur,aut dccoquitur eum aqua et frumetOjCt cu iiordco,doncc findatur,ctremoue tur ab co frumetii et iila aqua,etdecoquitur cii aqua rcceti, doncc purifigctur,delde fubniergi ' AVIC. Z 2 tiu
pdros , ct cft mcitcria cmplartrorumin [Ijj
tiiim,ct calcflicicntium onn\ bitatio quoni;
^liquantulum rcfolution^scx n»'^-^ folutionis mcllis.ctin mum qi . .cft fordcsc [ fcncltrarum ^^''''^fLJ^^ aiovchcmcns cx pi-otunclo • Ai^^^-pj„as,eti;
aitcnas qux cai lu 11»«' — r ^^r-itioP^^"' , o ipfo funt fubtilitas,ct munaiti^a r^^^ nitas vltima.^/.o/?.....^^ & t M'^;^ x.cnit ^ ticm apoftcmatum.F/./"^;^^ . i-rui^^<( ras^ctimplct vlccraforditiC >^^^^^^^ hitfurculos,ctfpinas./.A^;^;;^
nit ncruos .^em/;m capitis. ■^'^^y'' -yiienv^^ dorisfortitudinc£Kjtltcrmita^^^^^^^^^^
int^'^k/imeirpef/om.Conait4^ ,tq%^^ ris linitum,ctdcglutitum P.^^^^P^ ^ctp^-^^!
tur ab illa aqua.Ht hocdcco multotics,dcinde jTiundificatur cum lalc multotics, ficut fcis,6c qu^ndoque ht SLlmd.Natura . hiquit Gal. Dccliuc ert: ad cxficcatione,fcd cft dcbilis calcflidioriis,& infrigidationis . Apud ahos vcro ci\ dccliucad aliquatulum frigoris.Et illud quod cft abhitum,cft proculdubio frigidum. Opcrationes C^r propriefates.Eft conftridiuum,& cxficcatiuCi, ^ abftcrgitparumper cum ftypticitatc,& gluti nationc,«5i: fubtihatgroftum,& ftypticitas , 6c abftcrfio ipfius funt paru? . Et ipfum quide cft matcria empiaftrorum . Aggrcgatcnim mcdicinas,6c frangit fupcrfluitatcm rcfolutionis,6c corrofionis,& ftypticitatis ctiam.'Z)cconrrio. Efficitodorcmcorporisbonum, & alccUarum, 6c prohibct rafuram coxarum,& abftcrgit pa-
num,(5c cicatriccs nigras, 6c laiiguincm mor- ris linitum,ctdeglutitum ^.'''jlj^cOjttP^^JV tuum,&: ptoprie iUud quod cft ablutum, & dc quc concutitur cum olcov 1 ^^^^^^^^ntf ^ lct vcftigia vario]arum,ctprohibct (udorcm , lac coagulari ni ^^^^^^^J^^, .^ji- aran^i ^^^^^' Vidnera & ulccra , C^rcat carncm in vlccr ibus pcr 1 timo quod dixit <^ [ accidens.ScdGal.cftcxcis,quidicuntq?iphjm linm.v.numcro.l Mebrae\y[ j ^^,\i0O)^ non mundiftcat,& non fordidat,ct non gcncrat, ct b [ noncontrahit,fcd cfl matcria cmplaftrorum,& confcrt rafurc intcftinorum,6c ra furc ] almagabin & coxarum.cvJ/ey/z/^r^ioc'///^!!lud quod cft albumabliitum,ponitur int collyrijs,&. abftcrgit oculum. Memlra exfulfionis.^i bibatur,prohibct vrinam Et mulicrcs quidcm in rcgionc nolh-a dant ipfum in potu proptcr fliixum ventris,et vlccra intcftinorum,ctquan doque proijciuntin vafis aqu^^ctminuiturci ius nocumcntum.i;e»ena.t:ft pcrnitiofum,rctijicns vrinam,ct infiat vcntrcin,ctduo cmuCto MialUcra. ria,ct c [ conftringit] Unguamctpta:focat, ct . alb-c. ftringit anhclitum ,
eo ' [x.rofctiii] in ^'"''"I^I^^Jynoiiii
bB.corro4itfetJ e(c iDatcria unguentoiu,& c6 tVrc excoriationi
I akoful.
mftio ct dc ryzi ad vlccra i j^en^ Dicitur quod ipi um cxtranu tur fupcr vulncra fagittarum pita,etnonnocent,
CaP' ^*^^' De a [ magnete.j ^ ^
Magncs quid cft ? Eft ^^^"^.tS^^^^^ .um.c?uin^rgoaduntur^n^^^ tus cius clt ficut virtus i hus^^.^^^ ^ qii . ni£?er imbibitus rubcdinc,p -^^^ cltpctmixtio. 0f€rat^ories6 r ftcrhuus,mundificatiuus.^/^^,.,,,fufe
a R. mefcatrapielihe.
t, B. Alialitera. ^llahefratn.
f B. poniturlo- CD calamenthi. d B.mcrcatranie
Dc^ [mefcatramcfcir. Cap. 468.
piorcm grofllim malum De ^ [ marchaftta . ]
a B.mum;
bB.DaGbus ad* h^rci $.
cft pctmixtio . Opcwtione^ rj^^^ ftcrhuus,mLnidificatiuus.^/ ^ ,fui- , tut in potu b [ ad bibitioncm i .iiplt^ quumixtincturinuetreicoua^^^
trahit ] ipfam,ct '^^^^«c'^^^''' "'^^iin^^ Mcfcatramcfcir quidcft? Stipitcs fimilcs h dicitur q? quando inpott^ ^^^^^|j.folii [alfcehcfccbram ] hcco^cxquonon aflumitur anulufu cum mcllicrato, In principio cibi fapor plurimus,neque odor, «^^ rr,.r^nM,->i mrilum •
deinde fuccedunt amaritudo,ctacuitas.ltqua do pafcuht ipfum pccudcs,facit cmulgere fanguincm ctc [ excufat acalamcntho,]imm6cft co fortius plurimum. Etcft duarum fpecieru , quarumvnaeft [ mefcatramefarjverum.ctal tcra cft mcndofum falfum,ct cli: ci fimilc,vcril habetdhpofitioncs dcbiliores dilpofitionib.il lius.ZV^itMm. Eft cahdumct ficcum ad tertifi per ucmcns.CMetnbraanhelltusctpe&oris. Ipfumextra $0 hithumiditatcsvifcofascxpcdlorc, ct pulmonc.Mcmbra nutrlmenti. Sy ritpus cius confert con turbationi , et naufea; . Membra expul/wnis.P roiiocat mcnftruafortiter, ct vrinam , ita q> facit
rningerc fanguinem,ct cxtrahit foctum bibitu, j.uiiLai^*^xx p^^w
ct fuftumigatu ,ct fuppoiituni , ct eius fyrupus apparct eius iuuamcntum -^.^ j. prouocat fanguincm partus . q uando linitur cum ^^^'^ , ; f hui^ A
- ct baras,ct lcntigines,ct rcloiu .^i,s, j
[ cap, 69.4. tcntas fub cute, et lubtiUat \^^^^6o^^^.
60 cos.<!y4ponemata & t p^^'^^^^;^^^^:.^
Marchafita(i^ef? n'ntes)q^''X d ^S^^ fpecierum,ahaenimcitam^^^,,3l^^^^ ctaha erea,ct alia ferrca. hto^ ^ latur fubftarix,cuicompaif; J ct b [ ipfe] quidcm nominat ter^'^/: ftenniC ,f.lapidcm lummis ' V ^iida V tum quod infui aftert.A^^^^^^^;';: ..✓^^^^ do,ficca in tcmo.Opcrationes^^^,,^^^^^^^^^^ fa cftconftriaio,etcalcfaa ^;^^,ci;is^^
icfohrtro^ct aWkrfio,c cft ^[J'JJ!ion ^C''^ runtamcn dum eiuscontn ^^^^^.^
Mum ( i.propo/i^) quid cft?Mum purum cft pa rictcs domorum apum, in quibus faciunt oua,, ct pullos,ct adiicnit in cis mcl . Et mum quide nigrum cft fordes ^ [ fcncftrarfi forinfecaru . ] iSjZura. Eft cqualc. Operationes & proprictates . £ft knitiuum,et rcplct vlcera forditic,et humcclat pcr accidens,quoniam conglutiaatpct oppiilat
tur cum gumma pini com^ ^^^^plj ris,ct relohutea,ct pomt^jYn iP^^^ lutiuis proptcr illud,quod m r
tioncct maturationc.t;A//^'^^^^ai: t ma pini confohdatulccra, cat car ne augmetata. JnBru'^ ^^^gj» foluitqdaggresafiirinpaiu ■
k W
tefl'" naS'^
nit'^' n^
''Hcndamt^L',,'^^^ Di,citur quod
Tra(5ia;us recundus .
. Maic
0^^.^.; i'''''' ' ^^^'^^^ ficcain tcr- ^^^^>apcrit n '^^^''^'^'^^''^^^- Eft ^'^ibtiUs, relbki ?^^eftcalpf. v^^V^""^^^^"^^"^' & Liirtus olci
»^ P^^mcmbmn n'''''''''^^'''^ pOllitUr fu^
" ?'^'Prohibp,^ cxplctioncm vcntolatio- ^^^^^xationH. 1 ^"\^^^^'^^^^cm ' accidit a''
^ fan^n n yi'''^'''' ^'''^'^ ^^^cllc lu,p nigredi ^ r^culcr „^ vidditatcm cius ,& propric
r'''«^'^.Poni;, P "^^^Smatica . /«H/vw^c7/r^i««-
>munr6. rV-^ "^^^^^^^f ^ol^^n dorfi 6c h> oC, ''^^^^^^^- ^^^«^ nicllc ad laflltudi ; fc- ''^^clinanHf '''"^^^^^^^^'^t "icdicamcn para . '^P^^-alva 1' '''}^''''' poflcriora , & rcli-
fputum languiniscxpulmonc, fitmquoddc
eom potulumitur, quantumfunt triai^rana
hordci,in mno commimi . Et iam quidcm cx-
pcrta cfl- Kiratad prcfocationcs cum oxymcl-
ic. Et ad dolorcmgutturis idratcu rob dc mo-
ris,aut dc dcco^ionc lcnticulx . Et ad tulllm b b b. thiC^oi ;
[thafugij cum aqua iuiubaru, & aqua liordci >
6c/cbeikntribusdicbus continuis, quumca
iciunus. Et ad trcmorcm cordis kirat cu aqua
cymini,& amcos,(5c carui : Membranutrimcmi
tt ad dcbilitatcm ftomachi Kcratcs cum aqua
cymini, <Sc amcos &carui . Etfmiihtcradnau-
lcam phlcgmaticam,5c ad caiimi (iipcr pcdlus,
& ftomaclumi, & hcpar kirat cum duobus da
iiich dc luto armcno, 6c d:imd\ unocroci iii
aqua folatri,aut callie fiftulx . Et ad fingultum
granum vnumcum dccoclionc fcminis api/ .
Et dolorcm fplcnis kirat cu aqua zuccari.yl/m
braexpulftonls. Eftbona ad vlccra quxfuntin e cBmr^i
[foraminc uirg.cl ^ uciica,& bibitur dc ca q- " * '
titas kirat cum laae,& fi aliqd dcca mifccatur
cu farina,& liipponitiir,confcrt paucitati tolc
rantix* ad rctctioncm urinx. Vmcna. \ i ad vc~
ncna duogranacumdccodionc'^ [hafccj & d%.z\\nCct\
alaniude ,ctad fcorpionc Kirat cu uino puro,
ctadpuauracius Kiratcum butyro vaccino .
[myrrha.2 Cap. 475.
Myrrha quid cft ? Eft gumma currcns 1, f fu [kh!^^''^^l7nf^^^^^^^^ oppilatio- pcrari.orcmjinIamcni,quc dimittiturdoncc
^^t^^^^^ ' ''i^^'^^ congcictur,dcindccollig\tur,ricut galbanum'
^^^tA^'^^!:^ ct^ei^opanacumCcintcrranoftra.jEtciusqu
f/;'^ilUta^& n ''^'^" »""5 cmbrochata
Pu„ ° diS " «P"'/^"»"- Confcrt de r"8'tUio,5r n "'"1?' & dolori ucntris
^'^'^^^rt con.A'' '''^' caicfacit,6c fubtUiat, . '^fioncni .r''"' ^^^tricis dcduccnti ad
dcmahacftpura,ct aliacftadultcrata.£/f^i(,.
AlclioreftiiIa,qua:adalbcdmcm dcclinat, ct lubcdincm non commifta ligno, d f cuius ar- j« ^ . . bor cft ] boni odoris . Quandoquc vcro adul- ^ " ' teratur cumquodam lacticiniopcrnitiofo, ct ht ipfapcrnitiofa , ct hoc quidcm laclicinium iiominature [altcrlius ] et eft arbor pcrnitio eB.barbafi.: la, Naturam calida ct hcca m i^^cundo.Operatio
. -^uoacm fni7. '"«'-^*'-^^» ucuuLcntmu IcLj iwtura.hlt calida ctlicca in fcmnfh^
F^UCtUiam icorpioms. iitatum.rr in rnf;i fMMf A.,...:-:..- ,. _
Part 139
^ ' X . _ -".•'^^^^'^^"''j^^-i^^uiuuuvcnrohtatum,ctinipialuntftypricitasctadha;retia. ctlcnificatio,cteius fumuscft conuenicns ei , cui ipfa conucnit, Ibd cft vchcmcntioris cxficcationis,ct lubtrlis abfquc mordicationc,et cll: in homogencofitatc fumi olibani , et ponitur inmcdicmis magnis proptcr multitudincm liu iuuamcnti,prohibct putrefaaioncm,itaq> jplarctinct mortuum , ctconlcruatipfum ab
>d '"'^'^ pa XVr/l , 'i^ > n'S'&l'=n'hcationis. Dccoratio. Qu.indo m.fcc-
fnthe5reffione72i Z r i^f r - T -T '"y«ino,& ladan^iuuatad con "^'C.n^cs.ac IbTi S r ''t r " fo'-t^^.dnm capi!los,& ad infpiirandu cos,& ab- ''««.a^!!:;^fitcaS,^!.;f/,l^'?/P;!.!P£f^ ft-^'t-%'avlccrum,&o^isodorc„;bonu
tmcit,quando in ipio rctinetur,6c rcmouct fc torcm orisi& iUinitur pmifla cum vino,ctalii T}'^ ci,;7'ao,ac gd fl^ivn S'^''^ '''^"'^ afccllas,ct rcmouct fctorcm carum :
^ ^uanuu^ HiT <5o Pcniiixta cum mcUc ct cafia lii^nca iUin itur
a^^-«Ca H^^Q^^acGo i-. ' ^''''r ^"P ^'^-n-^icas . ^poHemata&^ puHuU Confert ^
Nc\iol ^'^^itatem 1 '^,^'''^^'' ''''''' ^ - ^P^^t<^J^i^tib3phlcgmaticis.t;«/«.r^,(jr ulcera. Co l!fM3!'!P^*^gani noVli"?^'^.^''^ uiiuin cu V folidat,ct coopcritollh nuda, ctadminiftratur
cum aceto fupcr impetiginem, et fanat uulne ^'^pu.trci^idiZ.CMembraiuncturarum.^ [Ipfaper* mifta cum carncoftracoru illinitur] fupcar- llco^^ii^^l'^ tiiagmcs Ixfas, ficuteft auris,etrcliqua. Mehra «uiQpgro?'* AVlC. ^ $ capitis*
5?SSy*<^ftinturtutcpicis.& W'"'^n cft V ;, '"f"'i^ ""orumq;
• tftfubtilis , & rcfolutioa, dniff ^ aticis i'n ■ Confert apolkmatibui '°"s diii^'' ^r*""*" »«a<rOT<w . Eft bona vJ^^TionisS "'^'^ fraaura, &cafus. f<;rtr'^'Preli;'r^ P^''^')''''& torturc bibita, et
<:iUni7''f m Poiii,. ^'5*^' ^^"^ ="l"a maioranx, •l^Ut H^'^5ciao.&"^i?'°'^o'im unum granu
«i ^Ca n,... ■ «^tnuxum fnniri
(V '^orio^,, • AingujE kirat unum cu
S^^''^ ^'^^aS'^^''^ galcatapaftlo r^n nr>n,,<, um cum gra
facbo caput
capltis. Inquit Gal.odor myrrhac fanis facit foh ».epil cpCunu ^3,110 dum patientibus [ foda , ] 6c ipia ci\ ex i B. cu thapfis. fi-iedicinis proprijs * [ mcmitiie] (Sc opio & cafi:oreo,qu£econfcrunt contulioni auris,6c facit fcotomiam,6c fomnu, 6c coUuitur cx ca os cum uino & oleo,6c confirmat dcntcs valdcct confortat eos,<5c proliilxt corrofionom eoru , & conftringit eos,6c rcmouct liumiditatcm co rum,6c fpargitur fuper vlcera capitis , 6c cxficcatca,6c adminiftraturcum caftorco,6c mcmi the,6c opio ad vlcera auris dolorofic , 6c ad laniem. Er liniuntur ex ca narcs amba^ ad fluxus antiquos,6c conftringit eos. Et quandoquc fiC eaputpurgiunvcumponderc danic deca, 6c mundificat ccrcbrum . C^imbra oculi . Abftcrgit vcftigia ulccrum in oculo, 6c implct ulcera cius, 6c abftcrgit albugincm ipfius , 6c cojifcrt afpcritati palpcbrarum , 6c refoluit lanicm in
bus Sceni,6c eft manifcfti ^^^f 1^'^^ feJfilcai'' riS;Ct crocci fucci.2y>?«r^.Eft tngi^^ .^.j^tciii, pnmo. Operauonesy&propnetaus . W ^^pfeft, \
Iictd [mulram] ApoHcmata&-^f'fi!'!tM^^.
apoftcmatib. ca) idis,groftls,ct ianai ^j,^ nonfortcmmagnam,incorpou'^ . ^incis
eft fuperflux exficcationis. ^^';„:ncipi , fcrt in mcdicinis ophtlialmiaJ ui ?^
De^[mahaleb.-} Cap- ^^^'^
Mahalcb.£/f .Mclior ^^^^^'''^^^^^^ ris,purus. .7\(.t^;/m. Kftcalidusiu F ,0 cft i.chcmcnti,sficcitatis. ^P^'^'^,^^^^^^^^^ m.Eftabftcrfiuus, i'^^^''^''' ' ''Z^^^^^ tiuus dolorum. ^^^; .^^.fo.^^
nus doloribus,qui funt ^^^S' .^opi^*'^^ ^ • Contcrt l>"^/(;ontfi'
oculo abfque mordicationc,6c quandoque re 20 bra anhdltus &fe5ioris . .
fohiit aquam in principio fui dcl'cefus,quum i alcofol. cft fubtilis , qux autcm fortior eft in t collyrijs,cft illa.qux cft adultcrata cum ladicinio . Manbra anbclitHs et pectoris . Eftbonatufli antique humidc,5c afthmati,6c anhelitui dilatatio nis",6c doloribn^ latcris,6c clarificat uoccm. 6c totum iUud propterfuam abftcrfioncm fubtilem ablquc afperitate , 6: ponitur fub iingua , 6c traniglutitur aquacius ad afpcritarcm gutturis . Mcinhra mitrimmti. Confcrt myrrha pura ^ moUificationi ftomachi,6c aqua citrinx,6c inflationi in ftomacho. Mcmbra expulfioms . Pro^ uocat mcnftrua,6c propricclyfterizatacum aqua rut2E,5c aqua abfinthij ,aut aqua lupinoru. dc extrahit fc3etum,6c vcrmcs,6c afcaridcspropter fuam amaritudincm , 6c ienit coarclarionemoris matricis, 6c fumitur inpotu quanti tas fabx de ca ad ulcera intcftinorum , 6c rafuram,6c fohitioncm. Fc/^z-c^ . Fabadccaacccpta
cohc^,ctlapidi in rcnibus,ct uci
fcit c
Ve ^ [ magra.']
Magra. Elcmo. Mclior eft "^"^^^ it ct augmcntatur in aqua. '^'^^0 \ in primo,ficca in i^cunuo. ^ prletates. In ipla cft ghUinatiOjCr . r ^jjj 0 hranutrmcnti. Confcrtdoloribus bra expulfionis . Eft fortior ui ^.^y^.ficif i^^^ tris,quam lutum figiUati%ct ui
De 3 [ mchcnlcthene, ] ^^^' ^i' . Mehenbcthcncquidcft?ErtiUu Jj,^^^^^^^^^^^ rcgnm,ctai-boiC^.^^.,,^
citurgranum ^
m tcrra noftrao 1 afubet ] ct *~ jjjie
bct ipilim . Venena . Datur ad bibcndum ad pu fturas fcorpionum cum uino . Permutatio . Loco eius ponitur medictas ponderis fui de pipe rcnigro fccundumquod dicitur,fcd nihUeft.
cumpipcre,6caquaad initiumrigoris,prohi^ giti: ct truduscftfiniiU^ ij^rlor^.^jii'
' ' iiadpu quandoqueeftminor,et ^^^^^.f^ (11)
quefruausj triagrana ni^^'^' ^._,^,rtirirtf^: ' da ct ficca in tcmo. Inflrument folutione confcrt doloribus ^^^^^^•^^f^i^-^j^^j,
. Mcran.
a s.Mamiihe.
b B.aquagadec ii. beraeng?.
De^lmimm.] Cap. ^j6.
Muram quid cft^Eft fi-udus arboris,qui comeditur, quum tamcn fit uehemcns ponticitas in ipfo,6c fuperflua. Operationcs & proprietam. Inipfocft ftypticitas6c cxficcatio . Vulncra & T/cew.Quod de corticc cius aduftum cft, cu aqua fupcr fcabicm ulccrofam ponitur. Etip^ fa penitustatam ftypticitatis uchcmcntia con fequura cft,qu6dfruclusciusconfoUdat uulneragrofla. Venena. Si fuccus almuram cum uino bibatur,aut cx eo fiat emplaftrum, cofcrt niorftti viperc.Et dicitur quod fcrraturaligni eius interticit quando bibitur .
J^c^^imemithe.] Cap. 477.
Mcmithcquid cft?Fft fimileglandibus,citri ni colorisad nigredincm dechnaa.s,facilcfra gibilc,6c in ipfo cft amaritudo,6c fubftanria aquca,6c tcrrca,6c frigiditas aquca non cft uchcmcns/cd Cicut ^ [lacunarum,] 6c eius pri nci pmm cft hcrba,q eft in ' LMcmbigeJ6c in htori
podagrc,ct fciaticie.
fcrt hy dropifi, ct tacit vomci con ucn it ftomaclio. cjHernbra e^y^^ ^iuy ficutladicinia,ct decoquuutii^ ^^^ij re gaUi decrepiti,ct contcrt pfuoy cat,ct quando cx granis cius ^'ktu'^'^^^ na,aut vj.ct fiunt pilula^, ^ r^^^ f'J[ indc no ficnt pilule, dcinde P^^olcr^;;^ aqua frigida,folutfonccdueit c .^^^o j
gma.Et icepc qmdcm ^^"^^^fl et^^^' L^, x.grana , cx fuis granis niag' \:olii^\../' fuis -ranis paruis. Q^^^^^f nim^'^Pf/I vt fircius folutio magis ad t^'" ^^0%/ fit bona cius mafticatio.Et J mtiA^^ tas vtfiteiusfolutioleuior,atc
\ X
k k
60 fuadiipofitionc.
<7}e-^[m.^ot}^:i ^'^* '^^^lA Marothquidcft?rrtradix^^.EtiVf - ■ urcctiuuamc.. aniudcmiU^'
minus alla in uirturc,ct iuuarn^-^^o^^
diclum elt in cap.J
mutari ad maroth . Opcratio>ie^^t^fJ Eft lcnificatiua,maturatiua. A ^^^^^fv ^
In ipfa eft dhhcultas disei^i^^*''
ll 01
iriS)»" lin^
is.^ icr^
'atufipfa'"'^'' ^^"S''^»] ^uoniam tunc confor-
Tra(5latus fecandus .
V' f f Eftfimilisin omni rc)
"">"is. WoH. ^*^™*' ad citrinit.uem dc
,i '^'*«e Z '^^'"''--cundoin Aliditatc,&
f'"''"Per,& ?v W "V?'^''-' ' J exliccatiua t '"^iyuicilnscllfortior.
^^^''^^.^'^•^'^'«^^''^'"^'deSccni ""cliocnominc,&eftli
^>f» mr ' ^«rftdcclmcad niVcdme ^<:ttoriu„ /^'° acceptus confcrt attritionila
-^'"Kr.^./^,.] 484. nt' ^^■^bacs?'^'^'^ ^^^^^^'^' ^^ipi^cs ^^^^
zn oculo,& acuit virum,quum cx co fit t coily f alcofoi: rium,6c abitcrgit liumiditatem groflTam, & v pric fuccus eius . Membramtrimcnti . Radix cius confert laeriti^ . Membra cxpulfwnis . Confcrt dolori uentris pungitiuo , & in ipfo eft prouocatio. ^ *
^e^imahe^ehcregi.] Cap, ^g^^ «B.N.h.zh-
Mahczcheregi quid eft? Eftarbor ficutarbor fccbram,vcruntamcn cft longior,in cuius cftcolorc cincrcitas ad citrinitatcm dcclinas . Qnidam ucrohomincs numcraucruntipfani intcr ladicinia . Natura. Calida cii^ in tcrtio.fic ca in codcm. Operationcs & proprietates. Quando dc caaliquid proijcitur in gurgitcm , incbriat pifccs,(j» dcmt cos.Jfifirimenta uin6lurarum. Cofcrtpodagrx,& dolori fciaricx,& iuntluraru, 6c dorli,&: anchc,& dcftruit ucntofitatcs,qua- 20 do ponitur in mcdicinis folutiuis. Adtmhra expulftoms . Solutionc cducit humorcs groflbs, 5c phlcgma .
^i^Ribil<«c i 7^'^- ^-1« iios,cc itipitcs nit> . r^^^^ dcclin! t^^' cincrcitatcm & citri
Hc^lmeifce.-i Cap. ^Sg. ^g^^^
b [ Mcifcc]quid cft?Eftproximus fubftantie b 8.^«. fabarum. Etmcliorhorarum vfuscius,clta;ftas. Natura . iift tcpcratus in humi ditate & fic* ci ratc,illcq cit cxcorticatus cft tcpcratus,ctn5
^^^a;L'''^^"^iis.Etdu;\w ciratc,ilIcqdtcxcorticatuscfttcpcratus,c 'lu^ ^^ofdam ^.^^^^^,^^^^'^ 30 cxcorticatus ad ficcitatcm dcclinat, quoma in
.;:-£afi-.^"dS corticedusd.ponticitas.O,^...;i.,.^
i, [ Inquitfi^
ri ^^'^C^^ .-tbcdcoard,6c^dixiVcpcll S aKr^^^i^^ana 1 r .'^'^^^■^i^^talii quod dlfpc -unM,;: . ^-1 iitctixit Alcanzielt in uirtutc
A/.I^^^^' ilonin,. ' o'""- ^^i^-^iii^icitin uirtutc
C ^ '^/'^f^-r^^ ^^^^^^ fccundo:.W.m^
rniL --par
corticc cius cit Iponticitas.Operationcsctpropricta tcs. Non incftci inflatio fabarum , quamuis fit in ipfo inflatioquxdamiimmo cftin ipfo minor quam in cis , 6c non cft abftcrfio iabaruni in iplb, ct ncq^ cfr in ipfo frigus lcnticula;. & quandocumcoponitur parum cartami, rcdincatur co. Inftrumcnta iunBurarum . Eft cmpla- ^dCr.T. • -^r^'^^^' ftru iuuatiuumad dolore'' [membrorumi n-
>ZY^W„S pr.ecumuinouu.,&uinoVcoaocf."ijo '•^a &*'->^<^<5"fe ^ ^ ft.pcrcontui.onem, & intrinlecam carnis
"'^«.''"..Supponltu'.dn".P?.:ir ^S^^^:'"''"-^'^''''^'^
laudaoilis,(^t pioprie cxcorticati, 6c non cft iii
CB. ncruoruis.'
] Cap. 485.
Ci-M ° '''wtVt faif,j _;'^ • Of warioHw & proprktatcs .
' ^!"» tnflat '^ypf ''^'fM,& liumiditas 'fj«, .'?'^^ tncllir/ '^""''rimthclitus& pcBoris. ^t^y""'' ■ ZrT° '^«bcrare facit lac. Mem ^'ntrts Dun mcUicrato,fcdat do
'feAd ^ Eft lignum,ficutnodi, Wt^calirfiu,'"^'"'! q"o cft teflexio par tftoi.. j qtiam vena; tindtorum .
o!^!^ati,.„.^ P^opriet.,^. T:r: Ir^ nnciecuncli . 00 f^^^ capitulo.Etipfumalllimit dc natura dus
''"^'^ Cap. 48^.
ipfo tarditas dcfccnfionis fabarum,6c qiiando dccoquiturcum olco amvgdalino dulci , cft laudabihoris humoris. OMcmbraexpulfwnis.Qvit dccoquiturin aqua poftaquam,in qua dc^aus clt,cxpul(am ab co.ftf ingit naturam, propric quum fitacctofacum granis granati,6c lumach.etm ipfb eftnocumcntum coitus fe~ 50 cundum quoddixeriuit quidam.
I)c^[manna.] Cap. 47^.
Manna quid cft?Eft omnis ros cadcns fupcr lapidcm,autarborem,ctfit dulcis, &coaguJatur licutmd,<5c cxficcatur ficu4:gumma,qucm admoaum tcrcniabin- 6c b [ afcchcrachoft j 6c md aiportatu dc ' [ terra Cufuram fylucftri . ]
l>E.f?rac6lc. c».caflcraam
S"ium'""fl.ftT'l •.^^^ abftcrfiuum, mim "lidih/^e^i J"'!'"?- Abttcrgit albcdinem vn
'"■•taj^nigronhr"- '^'"^ '""«"^ cxtraiiithu ''dcn>'s cereh '^ '^^P"^' & mundificat fu ^te^( '■^<''=< eius confert doloocui,. Mundificat albugiuc
luperquod cadit, uirtutcm . et adiungit illam ad id quod exigit Jcnitas,ct dulccdo fui. Dc ^ Imuhchia.'] Cap. .490. Muluchia quid cft ? Eft malua , ct nos quidc pcrfcrutabimiir cius rcmcmoratione in capitidis dc ] Natura. Frigida cft in primo , AVIC Z 4 hu-
humida in fecundo. Memhu nmmntl . Aperit oppilationem hcpatis.
i B. Mauii, ucl
fflU7i .
Cap» 4Pi.
habcnti mclancholiam vaidc . f'. .|.^turpartt' coquitur cum carnc piiigui, rcctin ^^^^^^},o, T>cr.Mmbra nntrlmentlEix. nociuun OHmbra cxfulfwni^, Nocitiuum eit a
J)c mcnt(U*
b B. Nutnrpen tum cius c pac uum.
e B. eft grauis flnmacho pra» cipue cfi ex ea
enim eios.
Mura quid eft? nota cft . Operatlones & proprie^ tates . ^ [Nutrit vclocitcrj 6c efi: lcnificatiua . & muititudo eiusgcneratoppilationes ,&addit
in cholcra 6c phlcgmatc lccudum compiexio- ao,(x in ipia ;;^,^s calcr^;;,ic
nem . Mcmbraanhdmis , pe^om. Confert adu nes,&propnctates , 1"^^^^,^/^^;^ Horis (iM f ftioni gutturis, & pe^oris . Mcmhranutrmenti , ftyptica,prohibcns,& j^^^^^^^^j,,^; trult^^,; c [Stomacho couenicns cft>& multitudo aus] ftomaciio eft grauis ualdc. Etoportet quidcm ^^rum .ffJmi ut lumat poft ipfam calcfadus oxymcl cum ie — MuUimdo minibus,6cinfiigidatus&nu-l.y^£wbm(?.Yp«^ fionis. Augmcntum cthcit in fpermatc,& conucnit renibus,& prouocat urinam.
Menta , Natura . Eft calida V"' do,& in ipfa cft humiditas ^^^^''^^^s^^^ btilioris
oYcruTnTqut comeduntur . ^^^'S^^^^ fius in lac\e dimittuntur,non cait^ ^^^^,^^^ bibitur ex ca cius fuccus cum acer^ , currum fanguinis abintcrioribus^ ^aftf^^ 6- t/^«37«/^.Fitcxcacum ^^^i^^^lr.nfiiili^; ad dubcllct. Et ipfaquidcm non c^^^^^ ^^^f
a B Modi.
De^lmcduUa.] Cap, 492,
aa dubcuct. tit ipia quiucxxx ^^^^ ^it . taftro, quoniam in nu;ntaltio i ^io^ ticitas,ct lunt in ipfo rciolutio.ct
ticitas,ct lunt in ipfo rciolutK^A^^^,^,,.n exficcatio fupcrflua i^^P^^^^^f/da^ctP^U Ex ca fit cmplaftrum fronti ^^".^ni K cum fauichde hordeo^ct i^-^^''^.^''' fuccus fpcritas lingua: , & rcmouctui ,
ictur, -
dolorofam. ^fnmcin^^^^w bct^ [fluxuml lansuinis,et ipun ^,^^^,^^^^^^^
gulatione ladis in mamiUis ' J j^ta-ff^tip luperpofita,et fcdat coni ^lf f^^^elcalf, J nummenti.Coni\yn^t(tonnch^^^^ fum,ct fcdatfingultu,ct df'^^^^^^^^ ctC j mitum piilcf2;maticum,et tan^, uentf.'^i idcriti.i:,ctpropric iyni?^^^]'^'^,, inf to. Adiuuatad coitum hort^i^^V qu2C cft in ipia.ct humiditatcii^ quc noncft in mcntaftro,cton^^^^^|upP matis,et intcrticit ucrmcs,et q^ ^^pra:5' gfi^ tur ante hcfram eoitus,pron»^^^^^^^itaCi^^^
MeduUa. EleBio. Conuenientior cft meduUa
vitulorum,&ccrui, deindc t.uiri,6cpoftc>a ca-
Part 140
prarum,dcindeouiri,& meduUc quidcm hirb B. non caftra corum ^ [cum tcfticulis] & taurorum proprie lomm , non caftratorum,cft magis licca, Lt mcdulia cx
tremitatum cit magis pinguis . Opcrationcs et pro ^ , . pnetatcs. Eft calefaaiua,lcnitiua,abftcrfiua, mul tbothor i^ji^^^.inunti,fi iii^cmm . Jpostemata&t pu-
HuU. Eftbonaduritiebus,&lapiciofitati, qux
cft ficut mcduUa virulorum,& ccrui,non ficuc
mcduUa hircorum,& fylucftrium hircorum :
illorumenim ficcacft,&ncqueeftbonum in
ca. Mcmhra nutrimcnti . Conturbat ftomachum ,
& dcletappetitum , & oportetutcomedatur
cum pipcribus & fcminibus. CMcmhra expulfio-
nis Supponitur cx meduUis laudabilibus pcfla^
rium in matrice,& confert duritici cius, rene^ rur ,imc uui aui ^^....^^t'-, fruii'^:^^^ ^..Dicitur cpod linimcntum exea,& propne ncm.Et ^^.^'^.^f ^^^^f/^F cxmeduUacerui,fusatuermesuencnofos. ^^^^^g^^^^^^
aB.Muria. Dc^imun.^ Cap. adillud.
Muri. (i.muria.) N^fwm . Eft calidum &ficcii ANNOrATJO ^^^^^^
b B. fecundum ncrucniens ad ^ [tertium.l Filius Mciauguc in M^dentium cahduatis , ^,, ^x pifcibus faClum^eft minons caliditatis Mentam mfccundo /^f ^ ^^0^^ ' & ficSat^ quam quod ex hordco , fcd cgo il^ ordine rcponit.At GaU.fmplnecm lixdnoncrcdo.OpcrMionesetpropriet^tcs.Abi^cv ffithumores gron:os,& lcnit,& cxficcat,& in ip fo eft ftvpticitas ,& mudificatio phlcgmatis.'Z>(? coratio. bris odorcm bonum cfticit, Vulnera, & ulcera. Eft bonum ulceribus putridis,& faaum > ^ cx nifcibus,& carn ibus falitis, prohibct ambulationcm fraudulcntis. Jnsirumenta iw0uranm . Confcrtdolori anchc,& fciaticx. ^jiicmhraocu /i.Fitcxcot coUyrium in pnncipio variolarumj&P^^ohibctf puftiilas aboculo. Mcmhra nutrimenti. Confcrtad humiditatcm ftomachi , & abftcrgit humiditatcs a uilccribus . Memhra xrMCionis. Ponitur in encmate colic^ , & enen^ate mundificationis ulcerum abrafionis proprie . Vcnena. Confert morfui can-is rabiofi.
effe in tertio ^radu arhitrantnr
Dc^[melle.1 ^^^' Mclquid eft?Meleftros
^ alrofol
ivici quiu cu: ivici cu c0^^y.(jSK
per florcs,etfupcr reliqua, ^!:^^i.atiir ^'Vfa^. et eft uaDor,qcleuatur ct J^^^^^^cct^ jrCf^^ couertitlir,ct ingroflatur in n ^ i icin^" j
a B .Mafiala.
De^lmafal.-] Cap. ^9^, Mafal Operatjones ^ froprictates , Eftmalum
q cadit.q lunt arbor,et uiy^- ' , ^ Mf, iiuscoUigunt homincs. Qupd put^n' eft,colligunt apes,etexiftirn^f^^^ , q^^W ipfo aliquam habct inip^-^^^^^^^^utri'''^^^^^^^ ' ipfumnocolligunt,nifi ^^'''^^ci^!^^ lum rcponant.Et mcUis cft j.^a^j M noinm.Eleaio. Mclius niel^^u i^^.-j^asf .(f^i rc dulccdinis,boni odoris,dct , ^^t, ^^ii dinem ] et ad rubcdinc ct ^ L^^ .^^^iiCO^J incolorc,]quodnocftiubtii<^'
rtriii^ lio,«
< <
?P"ni cftaWH?'*'?"' '-'^^ «lalum . Natura . Mcl ''-«'d camr"^ ficcmninfecundo.mcl ta
. '"'^'''"'^ hiimiduni in pri '^''«''aAan^^v''"^""^^^^ '^^'''tiuaiinn, J '"^ orihciorum ncnarum , rc- ^«Prof Jh"""'"^ i«PcIlit]humidita- *0'icin,Sc cn, ° '^°'P0'^'='' &pi-ohibctputrcfa
Tra(51;atus fecundus.
a B.Thur."
Moriim quidcft? Mori funt dujc fpccics. Vna carum cilalfirrcda quod cftdulccA currit fccudum femiram ficus in iiiaturarionc, fcd cftdctcrioris nurrimcnti,6c minoris, b [ & ficcioris,] 6c magis dcilrucnslanguincm^ <5c dctcrius (lomaclio . rciiquas vcro iicus difpofitiocormn^; '"'^*"' ^ r -^^^xuwi ji^uinjui ncshabet^cfttamcn infcrius ca.' f Amaruml au ' If^mixii^f^^^^^^'^^^^'^^^^^^ 10 tcmquod nominatur morum dc ^ [Sccni ] fit '
^ ^^^incs,ainrr /''^ ptohibct pediculos , nunc iUud,dc quo plurimum loquimur.Quan iinim.... ^ircuicitamhn. Ff ^n«. .^a^ .n. igitur immaturum cft,6c cxficcatur, ftatlo-
co fumach. Aatimu Dulcccft calidum 6c humi dum,& accrofum allccni cftad frigiditatcm & --/vjraicla Drofn "7 ^ ^vmauincat uui humidiratcm dccliuc. Opemticncs & trctrktates .
r'"Sroiratur f." 1 "1^°^ clo In iplb cll ftypticitas,ct infrigidatio. Et uiccus
l EMn».. ^ ICOQUinii- r-.,., T .. '
^^^'^^ntum 'T'^^^^^ ambos.Et cum cofto eft ''''^^■alc cft '^'^'P^^P^-i^ antiquum, & mcl ^^"gcnicis ^^^^Siis pcrcuffionis
^ordida n. ? ''f ^ '^^'"'^- -Mundificat uul
B Mux im. B.Scetni .
Quando coquimtur foha cius , ct foha vltis, ct foha ficus nigrit' cum aqua phuiic , denigrant
capilios. Aposlernata & t ptijidA. AQi:Xo{\\w\ rcti- t bothor. )ftcma oris,ctgurruris,ct^[ foliaciussut ^ ^•.a'''» J'fe'
. :i-«uaos [coanir '^^^^^ vn.cm icLcnna, mori cft ftypticus,(5c proprie quando dccoqiu'- »m. Uf,^ J ^^^^: ^^^^^ ^ccro, ] fanat impc tur in vaft lerco , 6c prohibct fluxum matcricfi,'^^iftiilaturt/n^r "^^^ fal ac- rumadmcmbra,& quodimmaturum,cftpro-
l^^^><5ccxfirri^ ^^'^^^^^"^^^"'''^ mundi- 10 pric,ctimmaturumcft ficutlumach. BccorcLtio
>^^^«c.// vi??^?^^^o crgo cius comcftio > ^l^"'"^'^ '^'^AeAv;. i'^'''^'^^*^^^ tcnebrofitatc uihis . i>^^'^ 4t5t^ Tangcrc cum ipfo
an. "1^^ mcllis ' ^^^Sdalas • ^^'«^^4 nutrmcn le?''^^'ciC ^^^,^^'^^^ftomachum,& facit
CL^^^Ifcoftn'; ^P"'iia ipfius,minoraturil
>'^Cft &'^W'"Pl'i-
ft '"^f'nt wenn'^";° nid,&ciusaqua
:era c6-
XZ^^^Z,..^^ ,
«'''■«"'s c b?"."" ""'"'"'& P^ucitatcm conf!:^'bib- Penctrandnnrfr^i.n.n,
confei: ^ibatur mtl^^^r '^i^"*"^^^ ' ^•^l^i^in^ - i ^^^^"i J *^on nocct ftom, N 5^1 bibif"^^'^^! uerm n m ' ""^^^ '^'^ '''''' ^ ^P^^^ "'^^^ couenicntia ftomacho,
^can , ''^S « dcS ' ^"^^ ' ^ ^^*^^^*^^^^ ' ] fit malitia in
^ ^illudn''''^^^ . ' C H r.H ^^"^'''■'^ '''''^' 'P^'''^ ^''^'^^'^^ n^io,ct nutrimentum
'^^ipcr^.r''^ ^ft ^ccoc^innf F P^^'^^^^.^^^^^^ ^^^^s cft paruum.ct facit appetitum cibi, ct tacit
lerr '^^eitfit-l^^^f^^^^^^/tur.Et mcl acrc] cu ^igiH.^^^^tionem ?P^^"^ comcftio, facit pof
netapof ^ —
ultima] ad iquinantiamA prxfocationcm./W fe7ens nera & ulccra. Quando acctofimi cft, confcrt ul ccribus fraudulcntis, ftrihccthccum ipfius,ct luccus cius. Aitmura capitis . Rob cius acctoium cftconfcrcnst pu(tuIisoris.Etdccoa:ioradi- t bothor. ciscius^Cmohincationi dcntium,] & collutio ^ '»oll'fi"c oris cx fucco foliorum acctoii . S [ jEt dccodio " ^ radicis cius ] cft bona dcnti dolorofo. Mcmbra ^ mtnmenti . Morumcft malum ftomacho,corrumpitur cnim co propric aifirfcdu,6c cu non corrupitur in ftomacho alfirfeduvelocitcr,n6 nocct. 1 1 oportct quidem, ut comcdantur omncs fpccicscius antc cibum, ct rccipiatur in fto macho,in quonon fitcorrupio. Jiiud ucro^^ h n. cjccd dfci. [ deSccni] non nocctftomacho cholcrico. cu ^*^^*"^*
noncftin iofo dc mr«l;i rr^nf-mV.-.<-;-^ ar^^-^^^Ur^ » fcrfad.
'''^^^Zn^^^^ Pi^^cis fahti ,
Cap, 45>7
^''"Pri^. r '^^^tis fii^ ^*'*^^ ' adicat vcrrucas . ^der^^^^^Jmcm^^li^r^^^P^^^^^^^ confcrt, &
H r^^uau;^^?J ' [ ^epc,]ac propne iUud ^^^ia.;Sibib,,.'?>^iiUa: aborccius . ^.r«.^r^
■''^ dat
col^^^cuii^i^^^^^^^ f^l^orceius . Memhr. rum,ct propric quod cx; «'^Cf''^8itlanid'^^^^^^ nibusquidcm fpecicbus mori , cftprouocatio
iic,r^Ocih.!.^^^> ^oluit ^ lupponatur vrince. ct morum." [ de Sccni] quanuis ucloci- „
tcr a ftomacho cgrcdiatur, ipfum tamcn eft iii inteftinis tardum . Venena . Cortex arboris mo* rieftthcriaca iufqiuami.Etquando bibitur dc fucco foliorum eius. vnc. ct. s. confcrt mor/ui rutcl9,ctlcnit naturamlubricitatc fua, eftinflationc,
iplum iubricum, ct cxtralht ipfum vclocitcr,ct omnino dcfcenlus cius aftomacho fitvclocitcr, kd eius dcfccnfus cx intcftinis , cft tardus , Memhra expulf:onis. ^ [ Moru quod falitum cft, ] k B.IIlud qnod & cxficcatum, rctinet ventrcm vchcmcntcr , ct ei\ pondcQ faU confert dyfcnterix. Et lachry ma quidcm mo- ^"«^- 50 riioluit,6cin corticccius funtmundificatio , ct folutio: (5c folutio cius cft piurima et in moro quidcm dulci cft velocitas defccnfionis, aut proptcr fuamhumiditate,autpropter^Lacrc- , . ,^„;„«m dincm] ci admixtam.Inquit Archigcncs cft tar da: cgrcftaonis,et cft prouocatiuum . Exiitimo m B. quod ace* autcm [ acctofum cflc,ct cum hoc ] quod cft t»^""^ ^'^* in ipfo dcnaturafolutiua , prohibctquandoquc foiutioncm antiquam,& ulccra intcftinorum,ct propric quod cxficcatum cft. ctin om
' n ihnc /-»11 4" 1 : ^ix .^..^,-, ^^^^iX
L , cooi,."'Moluir'„. " lupponatur J "''«cl '""•cnm ^^"f^cni pueri; & quan- ^CfW-tUr vrlir^'* fcdct m do,.?: d' f-
^'^'^"''^'turfuo "''°^' '^"°'' quandofindi Punfluramicorpionis;
Liber fecundus.
1) B. confo^^io eius di^ta albcrwehali in poru fumpca tlclei albaro*. ( B. Vene na .
«1 B. fenaan .
L I T E
inix quidcm nutrita cum mcllc, ^^^''^^peft»^ cho frigido. Dicoautciiiqiiod nu^ ^^^^^^, conucnicns; nifi ftomacho c^!^^, i&fci«
. . ^CFacittpuft^;!^^^^^^ dolorcm iicntris pungituumiA^ ^^^^^,1(3^
Membr^x expulfm
NApeUus quid cR? Vcncnum pcrnitiofum. T^atura, Elt in fummo caliditatis,& ficcitatis. Dccoratto . Dclct aibaras iinitum . & b [ bibitumetiam quum cx cius gcgucrifcet in potu fumitur,] & fimihtcr confcrt lcprce. ^ [ Operatio-
creprkfafw,] Eft veacnumdeflrucns bibcn 10 hibctmenftrua cum uino
cipue frixa , & cius cortcx rc^'^fr\o0^^\ guinis menftrui, & quceinitntae ^ .^^pfj nibus frigidis ualdc . 6c ff^ '^^^^^^
• B tis mas
buha .
b B. NapcHus Moyfi buha ^dc lt, cft htr |>a n^rcens n.ipeUoj«i ctiicunque napcl lu* appropin- ()uac , noa cicfcitjuel 116 fruitificac a:bor eiu;., & {ft ma ior thfriaca napcllo, J ipfo jcuuonaniii luuamenra , gi:as funr Jn napello
albdr.ts , & sd lepram. Napellus vero jnoy[j e an:mal
moratur m l-adice napelli , <icut mivs. DecorafJo C6fert ad albaras & ad lcpram. 8 8. Guuz.i.
tcm fc: maior uero potio cfl mcdictas . drag.j. 6c fecundum me minus hoc irLterficit.Theriaca ucro eius eft mus napelli. & ipCc quidem eft, mus qui co nutrifur . [Coturniccs ] vcro cx co cibantiir, 6: non moriuntur. & cxomnibus confc<ll:ionibus diamufchuni ^^t [ ] ci rcfiltit . ^
De ^ C napello Moyft. ] Cap. 500.
l> [NapcUus Moyfi quid cfl: ? Inquit loanncs . Eft hcrba nafccns cum napcUo , &qu:ccunquc ci appropinquat,no crcfcit ai-bor cius,6c cfl: ma ior theriaca napclio . & in ipfo funtomnia iuuamcnta,qux funt in napello in albaras , 6c lcpra. NapelUis ucro Moyfi cll animal, <5c fimila'tur ilU c^d moratur in radicc napclli, ficut mus. Dccoratio. Cofcrtaibaras . In^'lrimicnta mncturarim. Confcrt lcpra;. ] Vmcna.^L^i thcriaca omni uencno , (Sc vipcrx.
Crfp. 501.
quandocomcditur cum muri , ucro ullis eius,educit ucrnics par des,ac cltcx cis,quc confcrunt i^i^ orobo. Fcncna. Elt cum ficubus ^ol ^^^^^^^^ na omnibus uencnis , & cx ca c ^^^q^ fir emplaftrum fupcr morlum cai rehquorum ,
*De a [ nuce mnfchata . J . j
Nux mufchata quid ell ? "^^^^^^^ galla:,facile frangibiUs,fubtiUs corr ^.^ , f
habens odorem acutum^ "Jl/.ai.^t [ j fa ] ci\ calida & ficca in hnc ccu ^^^^^^,t^^ Opcratwncs & proprictatcsAn ip^^ ^aorei^^.^' i.S coratw. Confcrt lcntiginibusOc num etUcit. CMcmlu oculi . . ^oju
conl-ortat u iiu m. Mcmhraman ^pfOP| . hepar,6c fplcnem,6c Aoniach u^' > ^cpr .. CiUS. Mcmbra • Coni^^^^^^uU»^'
cat,6c confcrt d i tUcultati ^^^'{^'ys^^t fi<^Jii lcis ponitur , confcrt doloi 1 '^«i-
pcfiarijs,6c prohibet voniitii^^^^^j. cius ponitur fpicx cqualc
f bothor.
t bothor.
Nux quid cft? Nota cfi,5c cft calida,cuius the riaca clhquum datur calefaclis,oxymcl , 6c habcntibus dcbilem ftomachum , muri cum accto . Natura . Calida cfl in tcrtio : ficca in principio fccundi.Etcius ficcitas e(l minorcaliditatc «ipfuis, 6c in ipfa cft humiditas grofia, qux dcletnr,quum antiquatur . Opcrationes & proprietates . In frixj^eli iWpticitasplurima, 6c folia, 5c cortcx ipfius omnia funt firingcntia fluxus fangui nis. 6c cortcx cius aduftus, cfi: dcficcatiuus fijie mordiCvitionc . olcum ucro uctufix cfi: f^cutolcum uetus , 6c abficrfio antiqux efi: fortis . Decoratio.Ex rcccntibus fitcmplaftrum fuper ucfti gia perculTionis . ApoHcmata & t puriuU . Mafticata medullaeiusponitur (upcr apoftcma mclancholicum ulccrofum, 6c confcrt. & nlcera . Eius gumma confert ulccribus calidis , fparfa fuper ea in cmplaftris . Inftrmhenta lun^urarutn. Cum mcUe, 6c ruta confcrt torfioni ncrwoicum. Mernira capitis . Eacitfoda, 6c diftillatur fuccus foiiorum cius tcpidus in aurcm, 6c confcrt faniei in aure. dixit Alcanzi quod ipfa gra uat Unguam , 6c cft facicns t puftubs in orc . Mernuraoculi. tiusolcum confcrt hcrpcti efthio mcno,6c eryfipilx, 6c tiftulis in partibusoculi .
Ve a [ nuce henden.]
Nuxhendenquidcft?Efttcn5,qU?^ cicer,alba,dcclinans ad citrm ^,^o^ ^ tatur ex Barcha,6c cx ^"^'^^l^x^s^^^^^' lc ht uinum. Natura. Inquit ^ a ^^^^c^ tem infrigidatiuam,extin6^m^^^^^^^^ parumpcr . Opcrationes 6^ ^^^'r.^iping^^'^!/ fiuxum languinis. T>ecorcitio • ^ j^^^jjf^^^i ra et ukera . Sanat impcti^iii^ • nis. Excitat coitum. ^^}.
Tie^lnucecupreffu] ' ^^^^jf
Nux cuprcfli . Ftdnera rupturi^ .
Dea[nucelndica.] _^ NuxIndicaquidcft?Bft;^^[5^s5^^
V n-^ Konn r0.pf> rrrcUS VCUC'i
cx ea bona cft,cft rccens . ^ . 6c aquaqua:eft m ip^'^'^?^'!^^!^ lanoninticnituracIua.Usni^^'ot^y
Mernhra anhelitus & pectoris . Succus corticum^Q tiqua,6c oportctquidcm ..^^^^(t , eius,&robipfms,prohibctpr^focationem, 6c tex mcduUxcius . 2^;^.?'^^^- WiiiiP tufli nocct.Etolcii antiquarufaciteucniredolo pio fecundi,ficcain pii^^^^^/^nrat^*^' rcmgutturis,6c cxomnibusquidcmfpeciebus " '
nucis,dixit Alcanzi fteri emplaftrum mammiU Ixapoftemola;, 6c propriecx regaU magna. Mcrnbra nutrimcnti . Eft diflicilis digeftionis , 6c niala ftomacho:fed nutrita,6c rcccns eft meUor ftomacho,6c minoris nocumcnti,6c iilud qua-
eius,& rob ipfius, prohibet pr^focationem , 6c tex mcduUxcius .'T^atura. -j^ '^f-^fJ - — ■ ' • piofccundi,ficcainprim^^A
humiditasUiperflua,dcqua^^;jnPV^^ cxeab[mridiseft,lcfthunuaa X/
trimcnti. Innmmenta "^^'^^^''J^ ' rfi <^ neregiUconfert doloribus ^%o^Ji^y
p^^^^ ■ Tra6latnsfecundu5,
? ^Sll^- ^'^^ ,^ ^^^^ nutrimeti,&
? opoitctt ^^''^^i-go aufcmtur,
PoithoranV '^^ ^^^^"^" lLimatLircibus,ni '^^%niie|' ' t''^^^^^ ^l^^^i^^ i-^cciis mclio ^^^niacK '''' butyrum.non cnim lubrifi
4 k
ct confertproprie, qaumfohiendocducitaliquid , cm admixtus fit fanguis,ct confcrt omni moUihcationincruoru . Mcmbra anhditus et Pe^ ^mV.Mundihcatpuhnonem,&.confcrtafthma ti,ct pomtur in mcdicinis ahhmatis^ct in forbi tiombus,qu^fiuntaffhmati , ct proptcrihud quodcft in ipfo deincihonc, etfubtiliatione. Mcmbm mtnmenti. Calcfacitftomachum, ct hcjpar,etconfcrtgroflitici /pJcnis,ct propriequa-
Anf '''^''^ mojhficatipfum. Mem
C^^^P^^^Sturvi''' chryfomiUis , par,etconfcrtgroffitici /pJcnis,ct proT^idmil Iv^^^^^umS ^'.^^^q^i^q^^^/orum lodocxco iucmplaftrum cum mcl c , ctcftma-
^^^i*mes,i r", ^^^^^^-tLir,intcrhcit aicaridcs Inm frnm^r^h.^ nt^r.A^^f,.. ^ \ . -
iohitione educit cos comcfta .
Cap. 5o5,
Part 141
i/i^S • ^^^^""^^f^ir b [acru.
''.^^cat in .ri^^^.c^f ^K-hcmcnter in tcrtio . &
PrimnTl' \^^-tiemcnter in tcrtio , & ^^^^cndo r "^^'^^Stimmacftultima in " confc.ton-f r'"'^'^''"- -tiusfrudas cum
Uim itomacho^ctvideturq^ht propter veheme tiammordicationisfuccctipfum tacit cibiappctitum.ctquando bibiturcxco ^[hccfuncii] ^^-pS^^usadi tacitvomcrecholcram rubcam,ctcducitcam foUitionc,ct faciiitiUud tres quartx.drag.j.cj^e hra expulfionis. Aiigmcntii cllrLdtin coitu,ctfoluendo cducit vcrmcs,ct prouocat mcnftrua, et cijcit fcrtum, ctquod cx eo frixum clt,rctincr> et proprie cum non tcritur, dcftruiiur cnim e- 20 ius viicofitas contritionc,ct confcrtcolicx. ct cum bibuntur cx co trito drag.iiij.vcl vcu aqua caUda fohiuntnaturam, ct rcfoluunt ucntoilra tcsintclrinorum,ctdicuntquidam quod Baby lonicum quum cx co bibitur [ hcciuncfi j fol e B.r6Ju,acT> ucndocducitcholcram , ctfacituomirucam fmuuB, cxirc, ct facit iliud uiqucad trcs quartas drag. Vcncna. Confcrtpund:ura' ucncnoibrum vcrmium bibitum , ct morccmplaftri fupcrpofiev ^ ^'^ ' " ^^^^"^^ ^'"""^ ^^^^'^^^ > q tium cx co fuffumieatur •
^c^to XtTT''''' ^^^^oilio cms cum ^ ^^^«^tduritieifDlcni..
Cap. 507.
R d ■^'-'^^P W '''^{'^^'^^ finc primi, C* ^^iitutur ^ ^^'-^timtanguinis.^.mir^
Z>^^ [narciffo.]
^"P^^-^"^'^^ hintfpinx , '^'^^^Sn ' '"'^^ vomica:,6ccim ^^f^il'*5^-^^^^Pefaclil!n\^al^^ 'pP''^^'''''l^ P'o- ct propric cuin farina ioiij ct mcJle.ct narafllis S ex . •'^^^la ccrcbm^'''' /''^''^!' ^^"^'5 quidcm abftcrgj t panum,ct morpheam,et pro-
NarcilTus quid eft?Notus eft.Operationes & pro pfictates. Eiusradix extrahit cx profundo,ct abltcrgit,ct lauat,ct cxhccat, ct cius olcum cft indiipohtionibus ojci iambacini,fcd ch dcbiJius. Dttomno. Radix cius cxtrahit fpinas , et itipites
ft nrnnripnirn Aim^i-i-i I/^i;;<^<- ii ^ -n'^
a B. Nargtes.
%r '^fhim
«ico^'^^ftu1rt,l^^-not"meft.&vim.se- "1 opc"'?<:oniu aicitur quod finapis,& fc
^'ca3»<^mv5^^«.'nlcnitate, &exficcat b
pric radix cius cum accto,ctconfcrt radix eius aIopccie.^/?of?f;«.t^^c^tM^/^.Radix eius con f bothor hcitur cummcilc ct t orobo,ct rumpitaldubcl t l^eibo. lctdiihciJis iTiaturationis,ct cx radicc cius fit cpla.^trum apoftcmatibus neruorum . Fulnera<tr Wc(?m .DcficcatuuJnera,ctfacitca cohajrerevc hcmcntcr,ita quod feaioncm chord^e, ct tritacum mclleconfcrtaduftioni ignis , ct uulneri. bus ncruorum,ct uiccribus profundis,ct fi mi
i^P^rat, '^'^^^ituiaa f' r'"^"'''^ luiapis,^ bus ncruorum,et uiccribus profundis,ct fi mi oi^^<;':!^bus i^,^. folia cius mmorant^ 50 fccatur cum t orobo ct mcile , mundificat for- S^af;..^?.acnM...- .^^,^0 proptcr fuam hu^ ;iesvJccrum.7«fc^,,,,i,„^,,,,,^
leum eius neruis, ct cx radice cius fit empJaftru apoftcmatibus ncruorum,ct duritici fiuc contradhoni,ct nodationi iplbrum , ct doJoribus luncturarum. CMcmlra capttls. Apcrit oppiJatio ncm ccrcbri,ctconfert foda humida^,ct meJan .qJioJicXjCt fimiiitcr cius olcum,ctcft magis,c6 ucnicns, ct facit foda capitibus calidis . Mem-
hra anhciitus 0- peEioris . Eius oieum rcfoJuit apo-
laltrofaclo cx 60 ftematadura,ctfrigidain vcJamine,quandoc5
'^m. A; ^-^iaini^^^J^^"^5^^^cantur lunt propin- \ ^^tue>^«. CaliH , '^^/''^'f^^^'^^ cofcquitur ip< >i>^^.Ope ^^^^^^^it&ficcumadtcrtium
"cumicnitate, (Sccxficcat b
t Iierbflw
r^^^Uu cnH - ^^^^^-^ apoitcmatibus
Hol^o f,^^';^^'^. Contcrt fciatic,x bibitu , ' ^^^^^oqu/i^ ^^"^ accto,ct fauich dc M c tit cJy itcre cx eo fciatic^ ,
] ?,^^^^ im^^tZ^l ^7^''''' ' primcndo inungVruHlipcr pSlir^^^^^^
-^^Plart.-''l^«^'2^JI''r^f ^^'".'^^"^ perhcum.
W2e;m.lladixcius quandocomcditur ficuteft . cxcitat uomitum, ct hmiliter b C fuccus eius . j b B.eIixatio,reu Memhra expulfwnis. Confcrtdojoribus matricis , <Jecoaiociu$ , ct ucfic^KjCt quando bibuntur cxco iiij.drag.cu aqua mcllis,cijcit foetus uiuos, ct mortuos , ct
Liber fecundus.
olcum cius apcrit coar<^ationc oris m^tricis ^ & confert doloribus eius,
t B. Nardin.
*3e C nereiden .]
Ncrciden. Dicctur in CApitulo de fpica,ac ip fa eft fpica Romana .
De [ nil. ]
6;t;?. 513,
f bothor,
Nilquidcft ? Eiusaliud cft domcfticnm , & aliud fylucftrc, cuius opcratio cft opcratio dojncftici. 7\(atura. Calidum cft in primo . ficcum in fccundo . Opcrationes ct proprietates , Eft fty pticum,& prohibct fluxum fangainis,5c quod cft donicfticnm,cxficcat fortitcr fmcmordicationc. & in fylueftri cft acuitas ,& cft uclicmcntioris cxficcationis, & cxtrahit matcria cx profundo. Daocttio.Abftergit pannum,6c morphcam, & confcrt alopccia:. <*y^pofiemata & t piMa . Nil detumcfccrctacitapoftcmatabtf ]&co fcrtcxituris malis in mcmbrisduris,& vniucrfalitcr conucnitomni apoftcmati in principio, 6c formicxj&r cryfipilc , & adminiftratur cum farina hordei fupcr ca. Vulnera & uUcra. Conlb lidat vuhicracaUdain corporib.duris proptcr fortitudincm fua; cxficcationis,hoc quidc fru^ ausdomcftici cfticit.Ht in fyhicftri quidcm cft acuitas,& cft bonum viccrib.putridis,& cft mi^ rabihs opcrarionis in cisifcd domcfticu cft mc-lius in cura vlccrum proptcr paucitatc hic acui i B ami^iiis. tatij;,& confcrt vlccribus ^ [ putridisj cum mcllctritum fupcr aduftionc imis, 6c uuhicra ncr uorum,& cxtrahit fpinas, & lurculos , proprie cum farina \o\i]. Mcmbra anhelitws & pe6loris. Qow ferttufti pucrorum vclicmcti, que facit cos yo mcrc. & fuccus ciusctiam ulccribus puhiionis. & confcrt [ fuccus cius etiam ] plcurcfi mclan chohca^ . Membra nutrimenti . Confcrt ipicni , & proprie fylueftre.
Confcrt apoftcmatlbus fn§i^lis,&P ^^^^qfli. vchemcntis duritici. 0^4embracapmS' ^^^^^ tur cum accto,& miicctur cum «^^^ ' ^^^^ fcrt obliuioni,quando 11"^^"^'^ ,'^1/-^^ niihtcr commiftioni icnUis,&letna ^ ^^^^^ phrcncfi, & dccoquitur cum fert-B* eum olco rof fupcr tcmpora , ^ ^ ut^iC cmplaftrum cx fohjs ^yl^cftris Jup^^ /^^^ frontcm ad foda,& confert. ^^^j^^cumf 10 Confcrt hngultui,quum cx ^^^;" f^rtaP? no,& fcmcn ciuscft fortius ,& "^^^,,1^^! matib.hcpatis frigidis. Membra 'f^^^^^^^^^^ fcrt ucrmibus , & afcaridibus ,oc^^^^^ tum mor
prie pctr
do bibitur cum uino, F^'^'"'^^" fcit vrinc-e,& cxtrahit lapi^icm,&conr tris pungitiuo cum uino cnani. ^ punauris,& cx co ht cmplafti " ^^ ^^11« ^^^' 2Q lpc,& bibitur ad punduramciu^^f
ij.dceo cum oxymcUc . *De*[ nenuphare.
Ncnuphar ( iden ^^.T^f ^f;^' aqU^' J# doquc vocauit ipfum <^'^l-^''t''';fi>f J( naus,sranum po^^^^^^^^^^^^ , fcdin ipl^ocft ^on
minatgranum quod dicitur
habct radiccm nigram , v\osc^^^^ J tiusb^l^miincl ipfius . iV^^^^f ; &c(f^Ui^^ gidus , & humidus in ^^^cundo . ^^^111^
quoci aicitur, icu ju '^- cxiin^j.iiO' 50 radix quidcm ncnupharis
cio mandragorx. Eleffw. F^.^' r^'tiuS^%1ot L habct albam radiccm.cft ^nin /01. eftf <^
\ a
51 B. Ncfrinvel
De ^ [ neffin , ]
oft vchciiicntis cxtinttionK> . ^]'^frj natura mandragora: . ^^F»:^^' "1 val^^'^ fl^ Eius fy rupus cft c [ fubtihatiuus U , tio. Radixcius fupcrpofitarnoih;.^^| 40 confcrt, & propric nigra:.'
ccfupcralo --^- '''^'^^^-
radicis cius
ji B.Kcmam. b B.tertto ficcu ineo.Operationes & proprietates.Refiftit trefaftionibus . Becoratio . In terficit pedicu- Jos,
f bothor.
Ncfrin quid cft ? Eft ftcut fmibacus in virtutc,(ed cft dcbilior co, & ficut narcilsus . & olcu cius cft proximum virtuti olci lambacini , fcd eft dcbilius. Natura. Calidus cft, & ficcus in tcrtio. Operationes & proprietates.O mnis fpccicscius eft mudificatiua,fubtihatiua, & ftos cius cft ma gis appropriatus in hoc. Jnfirumenta iMnBurarf.m. Confcrt frigori ncruorum . Mcmbra capitis . Intcrficitvcrmcs in aurc,& confcrttinnitui,& Ib nitui,& confcrtdolori dcntium.Et cx fyhicftri quidcm linitur frons,& fcdat foda,& fpccics ip flasaperiuntoppilationcs narium. Membraanhehtus & pe^oris . Confcrtapoftcmatibus gutturis,& amygdalarum. CMembra nutrimenti. Quando dcco bibuntur. iiij. aur. lcdat uomitum,& fedat fingultum,& proprie fylueftrc .
^l"Radi7ciiis Tbpcrpofita f^^l^^^Qi^^^ ccnfcrt, & propric "^S''^;' l pr^^ cc fupcr alopeciam utilis elt.oc y j^au j( ^
k k
apoftcmati fpicnis. ^^^^^^^ ^u,is radix ipiius confcrunt ulcC^-^^;^ ^iidany tis . Facit iomnum,& lcdat ^^^^ ' ricam,i"cdtamcn
dcbihtat.y^^ ^i^^pycj pectoris. Syrupus cius eft bonusi ^.^sj/ Mcrnbra nutmnen^i . Confcrt .^0 p
0 niatibus iplcnis bibita, & '1^^?'^^^ ' ^ pofita . Alcmbra expuljionis. ^^^^^ / ct frangit dcfidcrium coi^^^;; ^i-eA^/ tur.dra|.,.cum(yrupodcp^^;j^,ip*
fpcrma cum proprictatc . ciii^ ^ J prie radix cius , & cou^^^'^. rLin^'L/J antiqua: , ct vlccribus intelt ^^^^ radix cius doloribus vchc$i -^s^- .jHfj ftrifupcrpohta . Scnicn yci<^ .^o\o^\Jj
Be ^ [ nemen . ]
Cap. yi4.
Ncmcm quid cft ? Eft fifymbrium . ^atura . Calidum cft in b [ fccundo, ficcum in primo , refiftens putrcfadionibus . Operationes & proprie^ mes. Interficit pcdicuios, Aponemata ^ t pnfiuU,
&]ttuxummcnltruoruiu.-- .^biD^'-
trinum cft,& fcmcn cius,q^^;; /^1^^^ laaemultotics, conferunt ^^5!^ antiqux cx matriccEt ^'^3^^^^^^ febres . Syrupus cius conKrt cft uehcmentis cxtin^^ionis •
Eftmcdicina.cuta, &in cLim o-
Tra^tatus fecundus ,
^^^ParuC^!^^^^'^ aromaticus A ha
...... . ''Uaiitur macis , fccKcft minus rubcus ad
quod de cacO: xqualc^flringit.Et d [ qiix non cftmatura,] proptcrcaquodnondigcritur, 6c quod cxpclUt cam natura , cxcitat cholcricam p.ailioncm .
^'^in u r^r!!;'^''^'^^^''^^ appropinquat nerci- ^^^^^0.0.' ' "^^^^^^ & ficcus in
^°i^itiuuf 7n?'"'^f'"o/'m..^t-5. m lubtihs , rc- ' k hrnl'^r ' • i^^t bojuis iloma^
^^Pati fngKiis, 6c confcrt,ficut eft iu-
2 [mcleis,]
Cap. 521.
^^CaVon"?" • LocociusponT^
7^fas ponl" ''^''^' ^Pfi^^'^ zino:iberc,(5c mc ^'^'^^ ^Pfius de J^^^^^ P^^y ^^^^^^ . & i^^^xta pon-
Nuclcus . Operationes & propneuttcs . In ipfo cH: fty pticitas , & gkitinatio . z;/^/;?^?^^! & ylccra . j Qupd cx co adultum eft , confcrt ulccribus fraudulcntis . J/67w^ritot7^/i . Aduritur,t5ccxtinguitur,& abhiitur, & ftatin t collyriis loco tutixjdc rctinctpilos palpcbrarum,(Sc facitcosna fci cum ncrcidcm,&cftbonum vlccribus ocu U,& ortuipilorum .
d B.& qaod J; ea efi planii]u.
3 B. Nui althamez .
t alcofol.
T>e '"^ Inaham.]
Cap. 521.
Ju''?^^^!^^ n:;.-''i" ^^^^"^s, 6c ablcindit fluxuni ^^'^^lla cinc "J ^- ^''nbraanhclitm&petlorh
/^^^uiia eiiK ^"-^^^nora ayiheiitws & pebtoris . ^'^'^^gatur , / ''^?;^^ ^'^'^^ct ad fpucndum quod
^^oifui vip^l^'^ vino, con-
Nahani quid cft ? Quidam mcdicorum ma^ ^niticc laudaucruntcarncm cius. A^^fwm.Dixc runtquidam m»;dicorum, quodcarociuscft caUda,pinguis,facit dcfidcrarc cibum,& cofor tatcorpus,& cftcoucnicns quando digcritur
^ quidom .-..1 y.^^^^"^^^'^^ Armcnum, (Sc ^ Operatlones & proprietates .Ei\ b [ acris , ] incifiua
phlcgmatis,abftcrfiua, & rcfohUt vcntofttatcs , 6c inMationcm , & cius mundiftcatiocft vlti
^^>in Arabico, 6ccftb [hcr-
;uinc . Olicmbra vcrum tamcn ipfa cil ^ [dcbilis,& vacua,]gro(fa,(5c non d igcritur. Memhra expulfionis.AugmC' tumcfticitincoitu.
'De^^[nigella.^ Cap. ^i^.
Nigella. Natura. CaUda cft Sc ficca in tcrtio .
Cap. 518,
a B.Nhani.
Alialicera,' Nacha«.
b B. mali dpo ris &.
a B. Sunis, uel
Cap. 519.
" Pcr bo? ' "^''^^^^^ > ^ b [hcr-
Di vti\^ W' ^ubtiliatio . Et iilud eft
V 3^1u&'''."''^'-''-boi-is.btC
f .''"^« cnn^, Pf°Pne cius (auich . 'Decoraio .
Vif^Ct^^^^^^f^^T^^^^^^ ' ciuscumacctoconfcrt dolori acntium.orc
^"^,.' ^ie.. '^'^eijn^^, .?'^lupcr{liiit:itf>«; mmutas . a»v ^^11.,^^ w - . ' ^
^"^'d?/^/^^'tat/^^ , (5c prolongatCQS
t ' '^^i^furcSjSc fi
Ht.r; '«Ulu
euu^^^^^/upcrftuitates minutas , ^ ''^'-p/.f^,/;^P^L^^uihcat]c^ ^po^ W,^ ref 1 ^^^^^^^^^' lcnumt apofte
ma. 'Dccoratio. Abfcindit vcrrucas c [inucrfas 6c colorcm pallid^mj 6c morphcam &: baras pro pric. ApoHemata & t phsJhU. Ponitur cum accto iupcr t puftulas <^ [ lcncs] «5c rcfohiitapoftemata phlcgmatica & dura. rHlncya & ulcera. Ponirur cum acctofuper vlccraphlcgmatica , (5c lcabicm vlceratam. Memhra capitis . Confert co 40 ryzx proprie torrcfacla , (Sc pofita in panno li^ neo (Sc ligata,(5c Unitur fuper frotcm ilUus, qui habet loda frigidam.Etquando infunditur in aceto pcrnodcm, deindctcriturinmaiic, c\: fitcx ca caputpurgiu , & antc infirmum adco fit proxima vt iplam naribus attrahcndo odorct,confert doloribusantiquis m capitc,(Sc tor tura;,6c cft exmedicinis apericntibus ualdcop pilationem, quxeft in colatorio. Et dccoaio
b B.acuca.
c B. profundas feu clauales uel clauo (iniilcs alchailan. f bothor, t bothor. d B.laaea.
hirfures ablutioncfa
^ xvgntudinibus pul-
^•«Ui r>'/;o«rsr?r" ftomachii. ' ^vlc ''"giiinis srl^^^^SJtnatui-am, & confcrt 'ntcfr"^'^"' & "^'^ '^^'^'^'trui . .""fton^^^^ftio ,"°'''"^i-& propriceiust fuc 2fi '°,"' f^iaa-- propter debilita ^Ci^^t adha ''y'*"'^ dccoaione alle d"'C;^ iudiciu ,'^Sntudi„cs,& '^"■''"'n
' Sc\r^'\'^°">0Scneum cum ea *'«i.&poiiiis,acpins:aam
ex eo coiluto,6c propri(:cumIignopmi.j/cwhra oculi . Quando cx ca trita ftt caputpurgium cum olco iruio,prohibct initium aqua^ . Mem^ hra ayihclitm &pecteris . Confcrt etiam diiatatio^ ni aniiclitus,quando bibitur cum nitro. Mcmbra expulfionM. Intcrficit ucrmcs, & afcaridcs,ctiam h iniiatur lupcr fumcn,(5c pronocatmcnftrua. Et quando adminiftraturaUquantis dicbiis , <Sc datur in potu cum mcllc , et aqua caUda,ad lapidcm in vefica <5c in renibus, confert. Febres. Rcibiuit febres phlcgmaticas,(Sc melancholicas proprie , (Sc rcmouct cas . renena . Eius fuftumigatio fugat vcrmcsvenenofos.Et cxifti maiierunt quidam,qu6d de ca multitudointcriicit,6c cft ex eis, qu^ confcrunt ad morfum rutele,quando decabibitur aureus .
Cap. 5M
Nix. Opemiones et proprkmes . Eft mala rcnib, ^ cis, in quibus gcncrantur humoresfrigidi , Membra capiiis. Aqua niuis fcdat dolorcm dcntium calidum. InHrumcnta, iuncturaYum .^i'^ iiociua ncruis , proptcrca quod coardat uapo^ res c^lidos curretcs m cis,& rctinctcos ncioluantur. Memhranutrimenti . EO: nociua ftoma.
Part 142
contritum in oleo rof.in ^"^^^V^ja cummyrrha & croco,& i^^^,,^dci"":' & lanat ex ca. Et ipfum cft ex cis,qu^ ^^^^^ ointcUca-um & lcn lum. Membra 0^« ' ,unili'
intcllcdum & lcn lum. Mem lorcs ophthahiiix , & apoftcJ de muhcris.Phu-cs aute antiquo
, - ,"S55
qui non fuerunt co vfi in ophthaim , r
qui non ruerunc co vu -r- ^'cbri^i"'''^^ nocumcntum,quod uiiui in^^^f .^,i^i,6cpf tHs & pectorM . Scdat tuffim ^0^^^^"; j>eft'j
a B. Bachale 4t non eft.
gidi.Et aqua niuis quandoquc facit fituii,proptcrea quia coadunat cahditatem .
L I T E R A O,
Be ^ [ olete Jarneno. ] Cap. 515»
uantur. Membranutrimemi . nii iiu».iu.t u^mu, ^.......^ cxc^ciau--
cho,propriciUi,inquogencrarurhumorcsh-i 10 mum lcdatur coiUa , qiu^^^
. . S-. ^ .."^ ^\,^;f «^r^ Membm nutnmenti . ^^omaciui jtur,
tr DiuuamrcoA^gf^^^^^^^^^^^^ ilhid,quumcftlaxuscx caloic ^^j^,,,bP'J Etin pluribus difpofitionibus l •yiiC>,a fohis abfquc caftorco , dcftruit ^K^^^^
nct fohitioncm,& confcrtdyt ^^^^^^^,igd^^ busintcftinorum. mena. , ' inn^^^^^^^ do uirtLitcs,<S: cxtingucndo ^^/^ ,„1.'?^^
OLus lamcnum [.i.hlltum.'] quid cft? Sccundum Diofc.in Ipfo t cft virtus mcdicina; do uirtutcs & ^^tingucnau ca^^^^^^ omnino,6ccftaquofum,ficutatriplex,quod la »^ &ciusquidanthcriacad c^^^^^
V71I1HI 11W,»^V. ■>-«' ~~JL~"- ' "1 '
porcm non habct, & in hoc pius abundat omnibus olcribus,&cftvciicmcntiQris hinniditatis.quam laducaA cucurbita,6c cius nurrimctum cftpaucum.rtcius pcnctratio non cftyclox, proptcrca quod pcnitus bauraciratc priua tum cft-. Natura. Inqiiit Gal. cft frigidum & hut bothor. midumin (acwndo. Apojicmata t puUuU . tx co fit cmplaftrum apoftcmatibus calidis.r///wcr<t & rlcera . Fit cmplaftrum cx radicc cius vlccri meUino fcu ulceri, cx
tio . Loco iplhis ponitur "T"-'^"^is4' mi,& duplum cius de leniinc
Opium frii
A N N O r A T I
'igidum efie ait quarto grndu p^^^J
Jim illi tribuens.Ferum quum ""^^^^^^^^^ rumcxradiccciusviccri ut lingu^admoturn eam ulcerct, ^t^ijfld quocgrcditurficutmcl. 3° ulcerantiacalidafmtXj^l JL.ji^^/f^'' Memhra capitis . Pcrmilcctu r cius ( uccus cum turfcntirc id calidum effe nonfn^^
olco rofato, & confcrt fodc accidcnri cx iolc. CMemhra anhelitus & pecloris. Confcrt tufti,& fcdat cam,6c propricdecoaum cum olcoamyg daUno,& aqua granati dulcis,<5c fimUiter fcdat fitim calidam .
Auerr. 'j.Coll.
b B Acgyptiaci exficwti Tub fo-
De^[opio.'\ Cap. 5^6.
curfu cius proccdunt ^^^^^^^j^^^0^\^^^^^^^
Oua. Nota ^unt.FJectioMd^^^^^^^ oua gallinc rcccntia. Et i cft uitcllusT.t mclius corum a ^ji^ non cum alio coagulcntur, b T^^L^ ^^iun^^^ji' Opium quid cft?Eft fuccus papaucris nigri,'^ 4« Poft autcm oua S^i}inc»^J|[^J {^^^^^T^^iK [&/£gyptij ipfumfcminant. ] ttciusquidcm '^■'■"^ " .i.^r in
potio^^non additur iupra duos danich . Quandoque vero fit opium ctiam cx fcminc laaucae a^rcftis,& cft ftupcfacliuum debilc c f fubtilc.) Opium pr;rtcrca alfatur fiipcr laminam fcrrca ignitam,6c ht rubcum . Electio. Qu()d cx co cledum cft',cft grauius,acuti odoris, frangibilc, & facilc rcfoluitur in aqua,6c non cogclatur in li
ram,& alcubcgi,& ^^^'l^;^t,^;iris.<a< tis 6c fimilium funt mah ^^^^{'^oiuni ad cqualitatcmtcndcntia,lc^t c^^^jaitai ^t^
ad fniiiiditatcm , 6c uitcllus aci «i^uO'^ ambo^unt humida, P''^^-'^^?^ ftrut^^^' vp^
eis ficciora Umt «"aanlcU^' tici^iii:^ nes & proprictates. Iii ipfis ^ft
d B obrcurat lu nuefaaionc,6c rcfoluitur in folc,6c non ^ [ cx n enlampadis . t-inguit candclam,] quado cx co inflammatur Citrinum autcmtingcns aquam, alperum, dc bilis odoris, clari coloris, hoctalc cft filfihcat rocmiihe . tum cum t glaucio,5c quandoquc adultcratur cum lacle laduco; ly lucftns, & eft dcbilis odoris, 6c adultcratur cum gummi , 6c cft fplcndidum,clarumualde.!2\(.if«,M. Frigidum cft6c iic cum in c^^itto.Operationcs&proprictates. Eft narcoticum, fcdatiuum omnis doloris,fiuc fit bihimm fiue linitum.Et potio ipfius fit quantitas
prie in vitcUo corum ^^'^^^.V^atiu^*' /cH' . 50 bumcnfcdatdolorcs «''^^'Vm ipl^^ci^^, fui glutinationcm,6c q^^^^jf ' ictur u V. 6c remanct , quare non rcmo ^.^^^j t . i ficutlac : magis coagulata ^ ^ j^ti^.^./i digeftionis,6c plurimi n^^f^' f . ^ funt forbiha d [coda in ^"^''c-^tc^^^^^^^ ris pcnctrationis.D^fordf^o . [ ..,^ebi^%ciii^V buminc eorum, 6c tunc ^ U ncm coloris a folcet remoiJe'-
ncm coions a iuil-,«.i. iv.*-tcUus aUatur,cttcritur, T L jini-^
bitum hue linitum.jttporio ipiius ntquantitas tcnub auaLLu,Li LciitLii. , . .^^.^diu^'
lenticul:^ niagn?. ApoHcmata pujiul^- Cofcrt cpithcma utiic panno,ct n b 5 1 ^ J:
aDoftcnatibiis , 6c prxcipuc calidis . ^Hlncra & auis ' [tarde] iunt ti"^^^^^,^j.perif^ .'efV-
ulcera.ln ^?^^^':]}'^'^'^;'^^^;^''^^^^ ^^^^^^^T^f^^^^^^ax^^^ S
iuncturarum. Permiiccatur cum vircUo oui aOati,6c Uniatur ex co podagra,6c tunc kdatur do lor 5c propric cumlaac Mcmhra capius .Y^icit dormircctiam fi fupponatur cum licinio , aut abfqucUcimo. Et fcdatciiam cumdiftiUauir
prxparata Umtad dlu^V^^^^l^coUi^^^^ teincis, etdimittitur ^^^i'"^^^^^^^ nigrcfcat,ct hmUitcr oua quoddicitur. Apoftcmata^ S l^^^liOr in ' [cmplaftxis apoftcmaiui^^ J f*.
h H
turA ibit
/ cfi
ou' IWbctm-,' •f',,*'"^ '■'"^^"''^'■^ P'-«-
^ al^'">dnun &T^''15.cft''fionc.i, .«atctictu Cf^f*.Perm, ' f^, '^^'"^■1" . & q^'? cx cis
ptopty Tracftaais fecundus ,
f'«Slamn,n''°^'"^'*- ^'''^''''^f"'-
I'';^*cu ;'^ri?''^'''^ ="'"'t'0'" iS'iis- ^.''"'"'ter biHnft* Cconfcrunt ad ukcM-a: ] A,X'P''' •'"1"^^ "'»'"• ^«./''■«'^'^«-
^«busfluxumf ■ '"'^dicamcnt.sablfcm. ^°nf«umco^.[t"°r"'i' P--"^'»="li ccrcbri .
■ol,,5«» fupcr -"^"' '•'"'''l'
fic? F?"^^'""nta ^.P''"'^ ' ^»^"3 acrcftcrcS^^^^albmi^
^PUtr^i! ''^'-'lili'to Dm'"'^''''' 'P'^'""'^»^'^^^
. -,et. ■ «iii '^^'Ppn.turl.dniHn h «''^''.^''^fioncm P'"°Pf« .apoacmata ''^'>'>fcr^'f^«'«i'mK'"?^*'^'''?''^'-:P'-ef-'--'"«*
'^"^«vr'^'^ "'cctibuc -"^1 ..guiti»^
^'n iJ^^ndo fol'?*^'"!^»'" . ctlcnit matri
li'' Prcc^w:'' niiclui cius. Amplius '^Pid ' ^^if^ecntm . "^^'^?^' ^ ^l^^^ ^^^^^^^
^'ic/e /jr^^frdr.i ^«emeJr ^ .degener. anlm. & Co//. & zy4lex.2.froblem.lib,
'Dc ^ [opopanaco.'] Cap. 5 2 8.
ppopanacum quid cft? ^ [ arbor c{},qux no elcuatuL-] a terra , ct Hmilantur ipfius.folia ioliisficus,vchcmcntis viriditatis, c [rubca,]incifas habcnria partcs,rotuda, ct cius crus c{\ ficut cucumcris, fiipcrquodfuntpilij ' ct cius folia funt parua vaidc:fupcr cuius cxtre mitatcmcft coronafimilis corcncancthi , ct cius fios cll citrinus, ct foiia floris iuiit boni odoris,ctvcna: ipfius funtplurimxj quc ramificantur a radicc vna, groilum liabcntcm corticcm,ct in cius odorc cd grauitas: cius aut gum macxtrahiturcum incifioncfuxradicis inpri mis qu u m cru^ appaLct>cr quand o fricatur, cft ciu.s ipcifio fccundu colorcm croccum.^^ [qua: %o autcm huic Ipccici fimilatur numcratur dc Ipc cicbus opopanaci:icd crus cft miuLis, quod clc uatur vno cubito:dcindc ramificatiir ficut fo- Jia foeniculi , icd cfidcbilius er criam mcchais chubrur,cuiiis folia fimt ficut folia chamcmil- Ix aibce , ct quod cil Ilipra ipfun) , cfi iaurcum.] Elemo. Qupd in radicccius mcHus cfi, cfl: illud quod cfl ajbum , mordicans Jinguam , in quo non cfl CQntraclio,boni odoris:ctcx fruducius mclius cit illud.quod cfr fupcr crus, ct terin accto, prohi- |9 niihum mcdium, ctquodcx gumi]Lia ci.uscfl: rir.m /v- ,nrr.„ mclius,dt illud quod cfl valdcamarum,intrin fccus albun7,ctcxtrin(ccus croccum, frangibilc, quod d iflbhutur in aqua.nigrum vcrc» lcne, efl adultcratumcum ammoniaco. A'*Tr;^r.t. Calidum cflct ficcum in tcrtio. Operationes, & prcprietates. tft rclblutiuum ventofitatum, icnifi- .catiuum,abflcrfiuum. Apoflcmata & t pnfmU. Lc nificat durities,crquod lupcr ipfum efle t [
] icnificat \-alde bothor. Vulnera & ulcera.Eim radixeitad mcdicandum ofla iiuda, ct cummellccftconucnicns vlccrib.antiouis ' etigni pcrfico,ct f [quod fiiper ipfum clt/cti5 vulncribus, ett piiliulis . ctad iummum omnespartes cius conferunt ulceribus fraud ukn- '^^^y^t [] \ Jmlrumentaiimduramm
ferM"''^^^^ corvz^EVf iii^^.Vi """^ > i^s naocntia partcs,rotuda, ct euis crus efl ficut
>'^^ocJ /^^<='^'"« contcrunt cpilcpfi:;;^
0?'''«f".t Ihfi'" ''"^'"'*''^ rcciatdo^lore J ;^''ffio.,.o ^lf^ "70& olco rof cofcrc
!h cum fa i 'f '^- '^51"""^ cx co lit cn-
T»'°'«c fim i 'r. '?"'"''"'' P^«'"''« ""•'<'"«
propte « ■■'"'""'" ""11 t'">'"c '""pcr
^''"^'"o^-bHiacx """^''P"'^^^' P^-^t«'"''=' & mhcli;
f.'!"''icm°'!'n.'T ^''tcUus coru.mcpid us. Et
cap. r.
C.ip.4l. Probl.84.
a B.Giaafir,
b B.FoIia arSo
ris cius nonel6
c B.quinari.ifeii
quinquc habea
f ia parccs
"'■■'"'•is.f-dyfcntwiam.&ipfon , «Sc ucficaj , iis , & quaicx eis
niis v^f r, ^''^^'^"^^'Uuucxitu-^. '^\4pponiturliciniuminfu
^ B. & ex efs ^
fnriilanriirhuie rpeciei & conu merantur de^Jje citbus opopanaci funcmafanisjftufamanes afchiilus . (ed c.us eorum elt fubtiliu.s, quoi eleuatur a ten a uno cubicordei«3de ram.-hcatur ficuc folia foeniculi, & i!h funt dcbiliora , &etia rnacIiK chabruTiin jj c\i iusfolia ruiic Ci ■ cut foliachuns? millae alb^ , H flos ell aureus,
f bathor.
e t B.feu & flos eius .
cumolco dct Jig.tlflro,
>con Bibiru/xrum aqua [ alkaratin , et]
cum vino
M^Pld?, "liltcmur cum'o^^^^^^ '^^^''^''•m""' 5o "''f '^'^^'^^^'^^^^^^^ "fi
• Iquaf, " 'llatrir..^ °''^°' ctdiftillan- 5° ueihuiT,c^>nti<: ,-f„r, ,
^ "'"Of dics '^'^1' proaocant iiienftrua
h. >/t,
• yide item Ga - 'heranty '7''"»*^^ cur^timc mtcl.
.„;■' "°'»^« croiX'"" '"^' ^omp.mcd. ferhfaM
>'C'> l'!^! refriser.^ntes «V
- ^^^^^ciante alimmto ixbibet.
proptcr attritioncm laccrtorum ex percufiione.quidam vero dixcrunt quod eft malum ncr ,uis,et uidcturquod fit malum ncruis (knis [fi- .uejhumcclatis.ct cft confcrcns fciatic^%ct bibi tur [ ad ip lum] fuccus cius ctiam,ct rcmouct laiiitudmem, ct conibrt doloribus iunduraru .omnium,ctpodagr^ more cmplaftri fupcrpolitum. Adembra capitis. Contcrt corrofioni dcntium,quum co implentur, ct iedat dolores corum, et confcrt foda,ct cpilcpfij , et matri iiir rantium. Acuit uiium ,quando
^x co fit collynum . Memlra anhelitus & pce/oris . • ^ .^*^^^^^ '^^^^^ fitcmplaftrum fuper dolorcs lateris . Opopanacum quoqiie con fert dolori Vr trorumquelatcrum, et tulli, cum fiint fratres . Manbni niitrimenti. Eras fuccus confcrt duritic| fplenis moreemplaflri fupcrpofitus, etbibitu? cum aceto, ponuntur ex eo.x. aurei in duobus vtccolis muiti , etclarificatur poit duos mcnfcsjct confcrt fpleni ualdc.Et muftum hoc coii fert hy-dropili. MmhrAexpulfionis.LQnit duritie .
^ B. furomitas <ius feu,f{osciiis.
t bothor. g t B & hcrperi a:/U)!omenocu melic.
h fi- ineilis aut. i B non.
K B.
3 6%
matf icuni,& confcrt guttationi vrin:E,& aucllana vna ex eo bibitur cum aqua calida ad pro uocandam vrinam,& mcnftrua, & ad matricc frigidam : 6ceius ctiam fruaus abundarc tacit menflrua,6c proprie cum abfinthio , & interficit foetum, & propric radix cius . Ipia nanque abortum facit ruppofita & bibita,& co fcrtpr^focationi matricis,& extenuat vcntou
& humidum in fecundo.& nanu»" bcn , & fimiliter olcum .imyS''»"" ^,[i<lf Olcum de cxtreniitaribus vituim,
lu.m,]& mandragoratum P''«' ',„decfS frisidationc,&lhTtiatate^&^^^^^^^
roxini; dc oleL
nij? alam,^ olcum cham;rm^"li^}^|J|^;^ri
eft cum a.qualitatc,& olc]»^^^,^.;;^!^^-^^ cft ci,fcd eft eo calidius. & ^^^^^" ^^^^^^^ proximum cft in vu-tutc , oc^
tatcm,& dunt.em ems.Et confert colic?.& Ibl P'-°f f "V/™^^^^ »o'^ f > ucndo cduat humorcm crt,dum . & c^^^^^^^ .o -^"^^^locTojf^^
m B. fiapplicccur eft ,
l B.ineUis pj-uritui vclicx . Febres . Bibitur cum aqua [icaratizjad rigorcs,& fcbrcs periodicas.^cr/fM. Hx co cum pice tit cmplaftrum & [adhxrcme tum] bonum morfui canis rabiofi,6c cumariftolochia ad punduras bibitum , cft tlicriaca , & fimiliter cius fuccus . Termutatio . Loco cius nB.galbannra. ponitur" [ficus, ] & cxiftimo quod ammoniacumeft cipropinquum.
De [oleandro.] Cap. 529.
Olcanderquid cft?Eiusaliaeftfyhieftris, Sc aliafluuialis. Sylucftris vcro iblia funt ficut foliaa [portuto,] fcd sut ftriaiora.& cius thyr a B. Alu l«cra. ^-^^^^ longi,cxpanfi fupcr tcrram , & apud foaicannc. ^ ^^^^ {pinxA nafcitur in domibus dclcrtis.
Fiuuialis autcm oritur in ripis flLiuiorum, cu^ ius thyrfi a tcrraclcuantur , & Ipinx cius lunt b B.akhalcf. occulta;,&: ipfius foliasut ftcut tblia^' [falicis,] 6c folia amygdaWata,& faporis valdc amari , & fupcriora cruris cius funt groftiora intcriof B.afpcrus. ^-^^ ipfius,& cius flos cft ficutrofa rubca,'- [bonus] valdc, & fupcr ipfumcgrcditur quiddam fimilc pilis,& cius fruftus cft durus,apcrtus,plc nus re qux cft ficut lana . Natura . Calida cft in tcrtio,ficcainlccundo .Opcratloncs & propnctates . Eft rcfolutiua valdc , & cx cius dccoaionc fternuntur domus,& intcrftcitpuliccs, & vcrmcs tcrrancos. Apo^cmatd & t pusluU . Ponun tur folia cius iupcr apoftcmata dura. & funt in cis iuuamcnti ualdc mAiz,m.Vulnera&ulcera. Bo nacft pruritui,& fcabici,&cxcoriationi,& pro prie fuccus foliorum cius . Jnsirumcnta luncturay/4W.Dolori dorfi antiquo,& gcniculi,valct mo rc emplaftri fupcrpofita.yl/ewir^ capitis . Flos cius facit ftcrnutationcm. Venena, Eft ucncnum, & quandoquc mifcetur cum vino & ruta , & potatur,& libcrat a vencnis vcrmium ucncnolorum. Ego tamcn dico quod cil hoc timorofum,& ipfa,& cius flos funt vcncnum hominibus,& bcftijs,& canibus, ucruntamcn confcrt, quum bibitur cum uino dccoda cum ruta fccundum quod dicitur.
nicns A [hominib.]co modo quo ^1^^^. num.In olco vcro violacco noii fcd cft in ipfo infrigidatio q^^^^Xsat^t^^^l! ro rutaccum cft rclolutiuum . .^^^^^^odic^ diccmus hic artificium olcoruiji ^j^^i
ic artincium uxc-^ - ^jic.. muscainanticlotario Htnost 1^^^^
olcacompofita cx nicaicinispi^' lcumcoftinum,& ^^un^ncnta^^^^ compofitioncm , & corum ^"^^^^.olc^J \ :iX^t[Lt2.no.Opcratmes&fropnci^^^^^^^ ^ dalinum,&proprieamarum,apci.^^^^^^^
olco dcpomis,& cydonijs piop ^^^^^^^^ tas,&infrit;idatio.Olcumvc^LO^^^^^^
fcdatiuuin cft dolorum , ^'-'^^''^c^lcii^V num,rcfolutiuum vaporum- .^^^.^t 1 cft lcnitiuum,confortans nicn & confortatca.& infrigidatca F ^^^^^,,p dc cydoniis,& prohibct ni^t^^'. c olcum dc ruta cft rcloUUU m
' - '-^ '-^'•'"^^^^^' uiiianf^V
co , oc aiiiuu iuuL ^'-^'"^^t:;.^.,,,,'!. olci^^Vftil^ rum,& rcfolutiuaycntohtatui|^.^^^n^^
Part 143
dc olcum ac rura cu rLi^x..^^ dc,& cft ficut olcumburinun . ^ ^^^^, co,&ambo funtfcdatiuad^i^ rum,& rcfolutiua vcntohtatu i-^^mii fto iuuatin diucrfitatib.dilpoi^^^.jji^o#^^^^^ ti9,& cHicitodorcm va is ^_:.c/lvtf ' I. Olcum laurinum alo.P^.^^ capiKiC^ rtinumconftringitorigin^ o(l</
\ bothor .
confoitatcos,&dcmgrat.;olcu^^ fcruat iuuetutcm in capihis . ^.^^ixlii,;,if> cum mcUc proprie ^"''^f ^^^^^^adani^
M i
''''''' aaniJ^^' / ra iiqucfaaa confcrunt ' [f \
«.Bo panno,&vcftigijs,&finiiW^-^„,^as,^^^^ linitur cum dccoao lupcr 11" tigin'"'/ rcs.oleum dckcrua cftbonu l="|,onU''\/
no . Et olcum dc f^nngi^f ^''p'culo'^''>'^ corruptcpropric in^ 1»'^"^^ JaiiiiU';" Jiiri'; mau t & f «a</<£.01cum arii) S ijliO /
m<iu t & f »a</<£.01cum arii) b ^^w j apoftcmati mammiUs. o^'^" Wrfrtf -Yit* antiquam rclbluit. ■y«/«cw- ^ (a^r^Hf^A
antiquam rcloiuit. uimci^^^^ /J^fc^^^^^ii^^lii kcrua valctt puilulisgroiris^^^.nico^^^ 5"nugr^co,ttincc.olcumniyitii^^^l,ieiy^
ccrib.olcum dc cofto ^^^^^inct^^l^^ ritum uelocitcr. /«^^«Trn^acti-]^ ni^l^^
A B.Dhcn.
Ve^loleo.} Cap, 530,.
Olcum . Olcum dcbalfamo iam didum cft. olcum vcrb dc kcrua,& olcum dc raphano sut fimilis uirtutis . funt cnim ambo rcfolutiua : Orl ioforum fortius cft oleum dc kcrua^ [ & olcum de raphano cftcaUdu..,& cO] fimik ono fit cahdius 2eoantiquo.iV^r/^^"^-^-udumcft,&ficcuin tcr ^ ^^ » tio.olcum dc lilio,& olcum fambacinum cali-
da funt in tertio,olcuin de vrtica, 6c oleum de cartamo calida funt in pnmo,humidain lccun do.olcum aut de naiciftb calidum in fccundo, bumidum in primo.oicum dc kgu-i cft calidii,
ritum uelocitcr. /«^^^«Tr^lI^Tucti-J^ ni^^V amvgdalinum contcrt'' t^^^f ^.ol^^iijiil mciinumconfcrtlaflitudinA^^^^^
ct.&olcumdcanctho,& ^''''^^^^^^^^ {itiJliembracapms.Olcvmi^^^^^ ibd.A pulfationi auris,& tm ^^^^^m^^
ni in nnrt-.oleumamV.i^^ia/^^ LiiUl^.Vi
n i in aurc. oleum amygd^ iuuj^j^ii^, cft luuamcnti fublilc, & P^^' 'u, ci^^^nth fi us cft in aurc,& oppilation; '^^^(i r^Uf' , ipfius,ct ucrmib.Mis , 01.1^^^^^^^^^ dc bonum iiiflanimationi L ^ J^^^^^^^ cipio apparitionis apoftcniat ji y ,^ clHcit in uirtutib.cciTbri,& ^^^^^^ i,oc'fy dccliucad;irqualitatc.BtpropJ^^,|icj^ lcnus q> ipfumcalcfacit corp ^^^^ ? giditatis.&infriijidat cM^'
, Tra(5tatus recunclus .
^^i?M!^"!'P"J me,cftquod corpora fegid s n " '«™Pe«t/unt plura coiporibus
1- ^'8'''«^
^oicum „7^7 ' «letaat. Oicum laurinu. ^«ntinu ^''''T '"""^ doloribus capi "fiifibu ° fa:'i"gfsco confcrt
*^'l«tib '"'"^ kcrua confcrt alopccic, "'■*doloria?°"'-*''^^P''ft«^'^""t.us taftis in
'"''^liiim^? )^ """""^ Iplcni.fcd grauat fto ^ olfum dT7"'" "■^«'^'"'"•Oicu m de vrtj ca, ^'^'Mrcm& ni '"^'"'^/'■oc' ho'-tcn(is foiuunt ^qutiminn™ ,> '"°'^4"-indoquc Iblnit, fcli f^tionc & "'""^ "Wtenam.qua: indigctlubri '«'«moic, ;! !' .^^l^^ '■""^^■f 'olftione cho K ^«•olcum ; i„iH'"'r '"'"'f'^ cducitalta- ^^'■«mm i:§''?''""'^^^ft bonum dolori '"^"^vcncA*''"''*^' "'■'"«.&: l-apidi,& do T^'- EtoSmdMr''''^ prcfocationi ma ^'^■'^" ' '''"^PaiTHmcfficit fKilC- , '""'"■: & "'''''l''=''''^''^"'''".& rpcITari ^'*=<>iuu„S'?''^'i^ '"'^ olcumdc "fenu- <iube k.t '^"■»'^1 J^tit"--* '"^«'-i-
J^^^uaconV. ' ^,^'fficultati partus. oleu
^'^"''iclun^,^^™^^^ '^".^^ c5u..rfion,V.tm. ^^'''"^'■■ilolcol ,-'"'"'^1 '" ^'^'^'■il'"^ Pt-olixis „ ,;'"§'>ri,.p o cum ancthinum bonuiii
1 cum < .' ""' ''^^"■'"^- Pondus olci ' '«''.Scciu / r-',''PO"'l'--'-cl'>i dcokK) al- '"««tatio '""' «''^o antiquo,
c ]icp,°l'''.^"'-''i''''>pixhumida.'"'t S ^'^l Ia^^T^V^'' J*-- "tica cft olcu dc
^^■'^'^'' ue mi" '?"^lP'"cinu . & loco olci » olcS?''"" J & olcum uiolaceum. "'^'.P «tc 'r°'^^"'" t'^Phaninum & P^^stcr couccfioncm ia olco dc lino.
<^>UiiicTn' ^''^■"^"^^ quandoquc cxpri- Dh oliu quadoquc cxpii
-^^■is . Ft n, cxprclVumcftcx im-
■^■*-quan-' — ^ - --
•P.^^^um ^,.":!^;^^ opcratio cft intcr iUas duas
^'^''A^ul^^A^ quadoquc fit cx oliuis do-
'u cnipladris in virtutc cft
ni iDf '''"lius ct° a ^^=""Ph«"o . & 'i'; l'lio, ■ .■'"^.(^i|„, - Ptopinquum opcratio-
VI ^inul^^^ ^^^^^^f-Oicum lanis mcUus,cft '^'^Hs.JniJl^^^^^^l^.S^mma ip{ius,cft gu-
^^-^VuJ}}^^'"^^^^^^ linguam, ficnim
etimmatura:runtfrfgidx,etligna,ctfoliacara funtfrigida . Cumautcm antiquaturolcuni omphacinum valde , fit in natura olci dc oliiiisdulcibus . Operationes ^ proprictates. Omncs olci (pccicscorporaconfoitant, motum allcuiant,ct funt cxtindiuo:. Et okum quidcm de oliuis (ylucflribus dccoquitur in \ alc a:rco do ncccoaguictur,ct titproximum virtuti lycij . 10 Et aquadc oliuis falitis fortior cft aqua f oliuarum] in mundificationc.Et olcum quidcm fanis mclius,cft olcum omphacinnm , olci vcro antiqui acuitas non conlcquirur mordicationcm ,ct oliuai quidcm funt cx cis, qu(; nutiuntparumpcr. ^DcLoratio.Y o\\2i oliuarum fylucRrium bona funtpanaritijs, ct prohibcnt fii dorcm inunda,o!cum dc oliuis fylucllribus , cft ficut olcum rof in plurimis intcntionibus, ctconfcruatcapillos . c- prohilSctuclocitatcm 20 canitici quum adminiftrarur omni dic. b [ Et foiia quidcm oliuc dccoquuntur in aqua acrc i\x doncc tiat ficut mcl , ct linitur fupcr dcntcs corrofoSjCtcucllitcos ] <!y4juj}(.mata c>t pu- §tult!i. Et fyluclircs cryfipilam , ct formicam, ct fccrc,ct apollcmata calida roluuntjcr humidi tascurrcnsa ligniscarumcu intlammantur , conucnit lcabici , tt impctigini . ct f\;x olci cft medicamcn apollcmarum calidorum inglan dulis,ct propric cum lolijs fuis. I^^dner.i & nL cjo ra . Olcum deoliuis fylucilribus cxprcfllim dc immaturis,cofcrt iilccribus humidis,ct ficcis , ct fcabici. Et folia oliuarum lylucftrium ulccribusambulatiuis,ct fraudulcntis,ct Ibrdidis , ct formicc,ct lccrc,ct quando pcrmiicctur fcx olci cum camelcontc lanat lcabicm , itaquod ctiam bcAiarum fcabici conucniat, propric iii infufionc lupinorum.Quiim cx oiiuis dc aqua conditis cum aqua ct ialc fitcmplaUrum ad aduRioncm ignis.non vcijcatur, ct puigatulcc- 40 ra fordida. Etgumma oliuarum fylucrtriu c6fcrtt tfcabici,ct ulccribus] ct impctigini,ct po iiitur in cmplait:ris uulncrum . InslruYhmuhm- ^j^«r.in<m.x\quaoliuarum ialitarum clylterizatur ad fciaticam, ct olcum ablutiim clt cojuie nicns doloribus ^ [ncruorujctfciaticx.<5c olcu Tctus cofcrt podagricis , quu liniuntur cx co . Olfembra capitis. et [
] Olcum oliuarum fylucftriii eft ficut olcum rof in iuuamcnto liio foda . ct 50 afiumitur fuccus fylucftrium ct cxficcatur, ct liuntcxco trcchii'ci,ctrcfcruanturad curandu fluxum auris. Et olcum de oliuis fylucftrib, confcrtgingiua^ fanguinca:, collucndo os cx eo,et confirmant dcntcs motos.ctgumma fylucrtrRmicontcrt dolori dcntiumcorroforu, quando implcntur ca.tt * [oku dcicorpioni- ] cx lublimioribus mcdicinis dolori au rium diftillatum,ct oliuarum iylucftrium fo- ' ia bona 1 unt S [ t aphthis ] maiticata. Mcmhw
i B.aqua (aHa
b B.
i bo:hor.
<7\r ^*^luvnn,„ V- -..^v..ci.x, .iwiiiii iiLtuona umtfo [T aplitiiis ] m^LincM. McniLra
Nm \^-'^''' Om^ul ' • '^T- P^'^^^'"^^ oudi. Fit ccllvrium cx antiquo tcncbrofitati o-
fi-igidumcfl & culi,ct fxx cms ronitur in mcdkinisoculi, ct
c V 5c olc^ 1 'P^'' "^'^'^ "-'^^ f^^^i^ carum adufta ponuntur loco tutie oculo
,->civ iplo^........
^^1^1 H^-^^^^< rr ^coHuis ultime matii ^'^Hui, •^^'^f^^m on ^?''"^^'^'^^'^'^ dcclinat ad ^'iMiip.i^itatc & r " lauctur,cft tcmpcratum Sj^ ^i^f^tonn '^^^''^^^''^^^"^^^"liJ^calidum.ct ^ ^^^mid f '"'^^'''^ ^'^"t calidcct caru ^^atcni dccliaat tcmpeiatani ,
folia carum adufta ponuntur loco tutie oculo ctgumma caru antiquaconfcrtpano,ct albugini.ctgrosfitudini cius, ctgrosfitudini cornca?,ct fuccus folioru carum,cgrcflicnioculo ru,ctuulccribuscor nca:,et [fluxibus.-jfcd do mcitica funtc5ucnietioraoculo,quam (yliicftriapct guma carum ctiam abitergit oculuni , AVIC Aa ctior-
c B, Alialicera. (cabiei ulcerofg
d B.Afia Ifte.ra. iuniiurarmn ,
e t B. & f -lia
coquuiitur cu.n aqui agrelU' , donec fiic ficuc mel <k li iituc lui-.er detcs cor rofos & eudlic eos.
f B. & 7.eic de rcorpioiiil;>ii«j. i. & oleti de lcorpionibus. Lita c\ olco ohaarum . g li.alcola.
h B.cacarthis. t cuU.
i B. nudco,
]c E.vomitus,
8 ^ Condcr.
albugincm. CMembu anhclltns & pe&oris . OUu« nigra: ciim ^ [ florc ] fiio llmt ex fumma uapo rum^qui ftuutarthmati, et ^gritudmibus pulnionis, Mcmhranutrimenti.Vx^x. olci Utilis cft fu pcr vcntrem hydi:opicis.6c oliu? quidem cum difpofitionefua.funtdiiViciUsdigcftionis . 6c groflxcarum falita; fublcuant appctitum, 6c
tur fupcr apoftcmata caUda inniani ^ ingreditur in emplaftris rclolu ^^^^^^ jiiata uifcqrum.t;«/^^^ & «(^^'J* ^..ohibet^i^" de,& propric vuUiera tecctia,<X p . pnKfli dulenta dilatari , fupcr ^nip^f ",fi^^^^^ cum adipc anatis,^ cum adipc porc ^ ncra oftracata , <5c fupcr m^^^^ „Lfle'^^'' conucnics vlccribus fadis cx ^^"^' ipP'
ct fordcs ulcerum ciu.9,ct abfrcrgit aquam , ct pa &f ptiftuU , Cum
. , ^i;., ., tur fupcrapoftcmatacaUdain"^ jpois
ingreditur in cmplaftris rcloiuen^ jjtnjl
confortant ftomachum, 6c gcncrant humore conucnics vlccribus taais ca -^Qftatip' ftvpticum.& acctofrmagis rcceptibiles funt ro bracapitis. Cofert*' [lcnuuj .^arr,.
iiiiHim hr^minn Umt,qUi '/.^ j.otlH''
Et quidam hominu funt , q utcxinfulioneeius ieuim auut|>mant,fcd cius pUirmius vfus,taciti?^^„„cu^
digcftionis quamomncs,(Sc uclocias.<Sc ctiam olcumomphacinum bonum cft ftomacho . Memhr.i expnlfionis. Comeduntur cu muria antc cibum,& lcniunt,(Sc aftumunmr. unc. ix. cum aquacaUda,autaqua hordci,vSc loUumt,6c coquuntur cum ruta ad dolorcm ucntris pungi tiuum,(5c vcrmcs,5c confcrunt coUcie apoftc mo("a:,6c htcx co clyftc- c coUcx fa6lx cx fxcc ,
& fupponitur fuccus carum ftuxui matricis,6c wi.tiM a«i..^,,w».
fluxui fanguinis cius, & fitcx cis emplaftrum guinis narium,& cum gcitc cum f^tina hordci ad cuufum antiquum,& o- ^^^nA\.\r.\. r;sf.M-rntibus c Jcum vctLis prcparatum cum aqua acrcftx con fcrt.quu cx eo fit clyftcre vlcciibus ani intrinfccis,& lUniUtcr matricis.<5c carumgumma^puocat vtrunquv,6c cxtraiiit fa^tum. Vcncna,C(\
tur cx eo caput , & q"^'^^^^^^ Sficcat^'^^,
nitro,& mundificat fui-t"''^^'t^.oraiTi< iftillaturinaurcmdoloi^^^^^^^^
cius.6c diftiL« — . .
no^6c quando pcrmifcctur cun ^^^^^^ aut^ [ uinodcvuispaftisjcontt-V.fl
olco & aqua caUda Uat [ naulca j & rupct uir tutcm vencnorum . Gmnmi oUuarum fylucft^i uin numcratur Iter mcdicinas mortifcras ,
OUbanufTi quid eft? Notum cft.& ipfum qdemaiteraturcfigummi,6c gumma pini , fcd oltoaaum inlUmmatur, gumma ucro pini fumat>& non inflammatur, 6c fimilitcr omnc adultcrvUum non nuiammatur, & oiibanum quidcm quoddam cft,quod cft Uidum ad uiri ditatcm dcciiuc , 6c quoddam eft rotundri,qd' colUgitur quadratum,dcindc cocutitur n\ ua
?x mcdicinis cofcrentibus con^r ^.^g,, pi Mcmbraoadi. ConfoUdat vlccia -jicoA .
- - -•itiqu"'^';
'crnbra oculi. ConioUdat Vic^ ^,.,111 in '^,^^; ^[ L, f A maturat aportema ^^'''fZ^^d^^^^ tj rum fumus- cius confcrt ^P^^^ qu^ < " abfcindit curfum humiditatuni^^^pjoiJjJij oculo,6c coiblidat vlcera J^^^^^ cancrum] in oculo. Me^^^bra .^ica Quando permircctur cum cn ^^^^c^K rol.prohibct apoftcmata ^ f^^.aitiJ'^^!^,/)^ o in mammiUismuUcrumA.^"^^,tr^«^|f;'^ dicamcntis cann.x puUBonis _^.^jj^.onJ tl Retinct uomitum,ctcortii^ ctcft^^^^^i ftomachum,ctftringuntcum, ^^^j^^agi^
ciens ftomachum,ct in ^^'S^ n «.^iacl^^^lii^' ctcortices magis coUigunt fton^^^fl^^^ ficatum. Membra expullionis-^':^ :^yc^^^^^^ tris [fluxumucntriscuml^n^^^^ft<iyi. fanguinis cx matricc,ct ano,ct ^,.
l^LlllU.'» V.A lllttUllV»'?'-*^ Ul''^^'
ri:¥,ctprohibet cxpaniioncm ,.^1^}^^;
COiiigiLur quciui4iuiu,uciuu». cuvLiLiLni ti^ Lia- 1 i.vjct jt^ivyiiiL/v». v-.«| ^* — «0 fit ^^^^'^ nli'
icdoncc rotundum ficit,& uoUibilc,& hoc q- 40 gnorum in ano,quumcxc_ ^i^iegi"
; 4,.^..., /-r^ -ilKnin /v/^f r^onfrMf OiSrihllS antK]'
do inuctcratur.flt rubcuui,6c dc eoeft album , lenc,humidum,ficut maftix, quandoque ucro cxolibanoadminiftraturin mcdicrnis minu tum,5c cortcx,6c fumus, 6c partcs arbotiscius omncs,6c proprie foUa • Eleciio. McUus eft mafculum,album,rotundum,intcriustcnax.6c au rcum quum f-angitur . N.um\i . Corticeseius funtcxUccariui in fecundo, 6c funt parum ftigidiorcs oUbano , 6c oUbanum caUdum cft in fccando,cxUccatiuumin primo.6c cortcx cius cxiiccatiuus cft in tcrminis fccundi, Operatmes &proprietatcs. Non ineft cicxficcatio fortis,ncquc Itypticitas niU dcbilis,6ccxficcatio cortici buscius incft j 6c in ipfoquidcmcft matqratio, ] 6c no c/t in corticc cius acuitas,
§c neque [cortodit carne, ] 6c rctinct fanguiiniortoio ncm.pUirimu^uerovfusciu^aduritfanguinc.
. Confcrt a>b/ibus antiquis P^]))>ii^ Ueiusufus cummn*^^'
t [
interfjcitjct funiUtcr cum ^^"^'
Tie^iorigano.-] ^^^' -^^^jjft*'
Origanum quid cft^Eft mus,ctlyriipusciuscftficnitiy J^^^^^^^
I^kmo, Quod fortius exUU^^i) {cCiii^^^!;,Vf;
50 r^Bft cifliaum ct ficcum
b f ». qu* non t'\ mcoriicee
tiuunT/ubtiliatiuum, ctcit ^f^^^,,^fp^ uit ic
:oi- ^^j,. Jnflrumenta iunrmrarmn. Confci/^j^jtUf
fionis,et in iplb 0^^^^^^^^'^^ tcaa</5 lud,quod in ipfo eftdc tutt^ .omi.. Eft bonum ''"Econcanj
que anchc. ^^^^"^''^^^^P^^af^^^i^^'^^^^
Htfumus ciuseftvchemcntioriscxficcationis, dolorcmdentis,ctfanat ^^.£01^^^'^)/ 6c ftvpticitatis.Quidam autc dixcrunt.rubcum proptcr uirtutem fuani adL ji^W .^^^^
6c ftypticitatis.QiHdamautcdixcrunt.] , cftmagis abftcrfiuum albo , jEt uirtus minuti eft dcbiUor virtute oUbani -Decoratioi Ponitur cum rneUe fupcr panaritium,6c delct ipfum,ct cius cottices lunt boni ueftigijs ulccuum.Et c5 ferunt cum accto,6c olco Vmiti dolori,qui no , . minatur ^ [c6pofitus,]6ccft dolor,ex quoprotlmSba' ucnumtincorporeficut verruce cum quada
rcque cfl; figut ambuUtiQ formiCv^. t/i^o^M-^
proptcr uirtutem Ui^-i^^^.^r^on^^f^ft Uitus & peaoris. Olcum qo^^^^c/ i^wXmom.Membranutrimenti^ p^pVlO
Itomacho. Membra expulfion^^'-^cS' quc,ctcxtrahituermc3>cta^ ^J^'
De^lolere Judalco.]
Olus Iiidaicumquidcft?/^^^^ iu5 eft fupra sBtjualitaccm»
>^ ipf^' ii?'
:ci< 'in
^^^^cxficcS''""r^ Wri.^^^ej . OfTaadufta, ^^^d calc.np? ''^^"^^^^^"^ • ^'^oratio . Dicitiir ^''''^ i^upcAii ' P''''^'' ^^^^^^^^^ eo fit liiiime I^icitM n '^'^'^'^'^^*'^'^- ^«^^«^^^«^^ imaum- PotudaH^' hominis confc runt iii '"•'^icitiir ° ?" '""'^"prum . CUembra capi-
Tra(flatus fccundus .
mutatos] fupcr palpebras . Et uifcofitas liniaciarumAididacftantcquucx calinitur fros , prohibet matcrias ad oculum cffufas.ctfacirpi los et adha^rcrc fupcr palpebra. A^emhra nnmme ti. Caro oftraci , quod uominatus catufis , cft bona ftomacho.ct carncs oftracoruni non dc codic aqua,nequc aflata:,fedant dolorcmftomachi. Oftracum purpurcu,quando bibitur cum acetOjCxtcnuat fplencm, ctquando fit cm
''^*^^,^^ciuaa,lu(t, abliind^il^ fluxuS
Cap, 5? 5.
^^^^ ^ Cfvliipa^-^^'^^'''"" Proprietates . Caro o- ^^"^P^s, denrr "^y*^^^^^ teritur,6cliniturcxea PUi-Dnr.^ .\^<^?f^ortiter, 5c quod dcoftraco
^^^^^^m ahi> 1 r ' virtutem habet carmi- ' ^'^^enscito , ' .^^^'^^^^'^virtus ^^his cftvirtus c '^^'^uai c^i^: )\^^^^ ipfiuscft attradio eon ^^^«iftiati . ^''"^'^ omum,quando
T^^estun ; "^'li^^^f^Poiitionc lua. Decoratio.
i.an.ii,».i*jiicccau£iL pci ic.cL uuraciim lyiucitre eltfortitis in illo propter uchcmcntiamcxfic cationis. m^cmbra expiilfionls . Caro purpurci ^ non lcnit naturam, ct caro oftraci nominati ^ fcntalis,quum cft rcccns,icnit ucntrcm>ct pro pric ius eiuSjCt fimiliter ius paruorii oftraconl ctquando matricis pfocationchabcntcscx oftraco fuftumigatur purpureOjiuuatur. ct hoc 20 fuft^umigatfi extrahit fccundina. ct iiift^umiga-
tiocius^qd^eftaromaticiodoris, ct [albcliii ^ s.athebUi.st ct jpfici ] qd cft fupcr littora , ctiam coufcrt in alciiokcmi.' pfocationc matricis,ct cxcitat cpilcpticos ctia, et in ipfo eft caftorcitas in odorc.Et oftracum prouocat mcniirrua (uppofitum. Inquit, ct iiiud quod nominatur caugilcl cft abftcrfiuum, qutmi aduritur ficutcft,ctpcrmiftum cum cinere gallarum uiridium,ct pipcrc albo cofcrt vlceribus accidcntibus inintcftinis dum rccc
^"^^^•^tui^abftcr r cortices ipfius,quum vlceribus accidcntibus in intcftin is dum rccc '"^^^^mcunid P^^r^^^^P^^*^'^'*^^ fimilitcr 3^ tiarcmancnt,ctnon putrcfiunt,magnificc. ct ^a^na<i r^... " P . ^^^^^i^^c fua extrahit aftcl- pondus quidcm cineris oftraci fit auatuoi- nnr
r^^ignas c;^ -n ^ ''^^^^^ ^^^^ extraliit altcly X tT"^''''''' cum olco, & inuilgri >inatur7^;/^^^ofitasl
Part 144
5 ''^^Ili-s,cxD'''^'^^ fiat in fpiffitudi auris. vTgT ^Pottcmata accidcntia in ra
_ ^ .^•■^..'-•li.miJJiiil^UlltV.V^ .
pondus quidcm cineris oftraci fit quatuor par tcs,ctgallartjm duc,ct pipcris pars.j. ctpulucri zctur fup cibum,ct in uino dctur ad potadum. Vmena. Cofcrt caro cius iiiorfui canis rabiofi.
De a [ hordeo . ] Cap. 537. ^ »
ra Hordeum quid cft? cft notum . ct filigo cft
43 *utis.Et (; ■'*P°"'-"mata accidcntiain ta K ^ ,
Wto ')i^''«trahiflf"'^""""^ fpcsciusfinccortice. Etciusoperatio clt^pro-
er^gu u Wl^"™ purpureo adufwm cl ^^''"-dotcS^f^-atum defupcr, & d
2''°»iiSt ''''''^'^ft"' *"^lC' coufcrt ^^'"ndoncr "'"^«"m defupcr, & di- Q^'? dc oL5"^«"f'& totum quod aducum ' *'°'^°nfc'-t fcabiei. Et oftracii
cum''''^''lis,qu"r'''^'''«"fc't^"'""'''"5' C„^*urc&-' "^!'" '"pcr ncruos.contritu
r^-l^rcum " y'"''w. & pofitum fupcr
pinqua opcrationi ipfius.^^f^m . Eft frigidum ct ficcum in pYimo. Operationes & propnctates. In ipfo dt abftcrfio,'ct cius nutrimcntum minus elt nutrimeto tritici. Et aqua hordci cft nutri bilior fimich ipfius.Et ambo frangunt acuitate humorLi,ctaquab[hordeiaHelcch]cfthumi-. b BfpecMho. dior,et omms aqua hordci eft inflatiua. Decora deJ, quf iiciruc fio. Supcr panuadminiftraturdeeo cpithcma ^''^iccli > fiiicalidum. ^pojicmata & t puHuU.Vit cx eo dcco
'^''n^''Z'''''^?»^mt\^J a""'^ jo<Socuaqu.i,(7cutlbtbitioncscupiccctc[colo . „.,„„„
''^"'is ci/u 'V^°lf ^''V- & Gal. qui- y° phonia] cmplaftru fupcr apoftcniata dura,ct -» a ..iAs, "Cu **-ScdS^'^^^^^ [folo,ctcumfurfui-clhojfuper " '
s &- ^^^oiem podagrcE, & apo hfn '"'^Miia a ^"^P^*'^^!*^^!^ cx eo ficutcft feo'?''^- QuoH . r",^''^^^ iunaurarum.cJ^ /m- ^ur oftraco purpu
^C^^^^^^to^ Ur ''^'""^"^^ ^^^^^^^^ ' ^^^^^^ Vr?;^Wr7 . ""^^^^"^^^n^^^^nguinisna-
■ t coli ^•^^'^'^^^^ carne fua , & c albu ^'^^ "^^^"^^ gfoftitudincm pal ^^.:'\^smcminoculo,& pannum,
P^bra^' t coli V 1 ua , 6c ^ qi '''^^'^ alb '-'^' ^^^^^ groftitudincm pal ^^^Sl^Q adurl^'^'^^^ oculo,& pannum , ^^fith. ^inion • ^'^^^ ^'^is quod nomina- Ntr^.^^iftiC:'^^?^^^^c^tur cumalkitra , et ' ^""HiS nafd II" ^'.'P^^ palpcbram,non pcr
^^t,tacit coha:rcre pilos [pcr
iii^jiupcx apoftcmata ca i^iiiipfiw.
iida, F/i/wem cl^ ukera . Quando fit linimentii cx eo cu accto forti,ctponitur morccmplaftri fu per kabie ulcerata,fanat ca. InHrumenta hmUma rMw.Fitcx cocmplaftrum cu cydonijs ct accto fuperpodagra, ct^phibctftuxu humiditaru ad iunduras. Mcmhra anhelitus et pe5ioris. Aqu2Cms confcn argritudinib. pccloris.ctquado bibitar 60 ^^"^^ f^cminc focn iculi facit abun darc lac,ct fit cmpiafjrum cx farinacius,ctmeiiloto,ct corti cc papaueris,ad dolorc lateris, ^ t [ ] ct aqua e t b. Membra cius clt mala ftomacho.y14'm^)vr expulfwnis. h. i us nutrim^ntL fauich rctinct ucntrcm , et fimilitcr dccoclio fauichcius,ct ^ furfurjcius prouocant urina, ^ ^-Kift. fcd aqua [furfurisj tntici quando bibitur,ctt ^ uchcmentiorisprouocationis . Fcirw. Aqua hc^jlf"' — • -itlatiua, hume61:atiua febrium; ^*'
a B. Demiran.
b B. Demiran q'jid eftj* eit fahife^vAm alhimaz.
c R. iramo fpes eiiis quie dicirur aih,irnan cft fri gida.
d B. rofata .
b B. rti.igis ab-
d B mamra.
in calidis quidcm pm-a,5c in frigidis cum apio Sc foeniculo. Et datur in potu ctiam iliud , qd codum cft cum ficubus pcrmiftum cum niciii crato,ad fcbrcs plilcgmaticas.
De ^ [ohalm.mm.] Cap. 558.
b [ Ohalmaram quid cfl ? cll fcchcfabram al humci mi. 1 Natnra. Inquit filius Mcfaugnc , in
Dea [pfyllio.] -^'^^
Pfyllium quidcfi ? Eft ^"«i^^^iSJl hycmale,6ccftiuum,& potio c^^i^^ fit podus drag.i;. £lemo. Mchusei^^^ .^^^1^ cft maius,groftum,quod 1^^^^^^'^^ Cecunil*' 'Tyacura.Ea frigidum &humiduni
Opcmtio/jes fropnct<.tfe5 . Qi^odexeo ip/b c/l cahditas,<Sc cll ilccu m in rcciindo . Et inuolutum in olco roC. ^yP^^^^^^.f.imCH
\ 1 . i. ^ _ j „i\ j rnncrDOi^*^ .
pkircs hominum dicuntquod cft frigldum, 10 dolorcs morc cmplaftri ^^iiViftiat^^^i ctzm cius c<Llidiutc caicfidhis noii Ixdatur : *^ ccto.^^posiemata & f puBnU' .A^^ ^,^,,^^ dJ^f' [fcd iudicium frigoris cius eft] in primo , fcd quod vcriuscft,cftqubd uirtus cius cil compofita cx caUditatc cum frigiditatc, & poflibilc cft.ut fit frigiditas in ipfo uinccns.Opem^ioww c^r proprictates. Confcrt calcfaclis, propric quan do moratur iupcr ipfinn aqua roi^rnlnera et ulcera . Fit cx co cmplaftrum aduftioni . Memhra capitis . Contcrt ualdc ad cola aihumcimi,& a-
quaftatumcumaccto fiipci- ^P^^^^" ^^^^^^^ 6c formicam,& cryfipilam A' K l^c^''^' fub aurc, & llipcr phlcgmatica. ^^f-'^j^ine#' aurarum. Fitcx co cmplaftnmi ^fl^^^sc^''^^ rum,6c ipibrum lparmo,<5c P«'^^^ Sc ribus iundurarum caUdis c^'"/" .-ponit^"^ rof ^^emhra capitis . Qui cx co IjiPS l.coli^i^' capiti cmplaftrum , confcrt ^^^^ .-^us.^^^i'
pcrit oppilationcs ccrcbri . Membra expulfionis . Memhra anhditns &pcctoris. -^^'^^' | olc<^'' '■^ J Datur in potu lcmcn frixum ad fluxum ucn- hra nutrimenti.Eius mucilago ci^ j^^ntr^^x. tris antiqliCi cum olco rof 6c aqua [frigida.] confert fiti vclicmcti cbo|c-riC'^^^ ,
L I T E R A P.
confert fiti vclicmcti cholcriCi^Jy _ . .^j^g, y?o«/..Eius,quodfrixiiiucft,pondu^^
De^ [primis.2
uolutum in olco rof ftringifj^ ^ | ^.^co^^ tcrix,6c propric infantiuni-Oi: q» ^,sciiif^ cilaginoilim cft , 6c ipfa muai-i^ , ^^j^c^
lco violato fohiunt.fci'm.Bib^t^iJ-' mii bitinflammationcm fcbrium acu
'De^ Iportulaca.]
Portulaca quid cft ? Nota ^^^; ^^^j^i^e* ius cft illud, quod in ca ^^^'^f,,n^^^^^^^ ationis. Natura . Frigida cft ^^^...tcs-^^^.t
in finc fccundi. Operationesetp^oi -^^^^^^ fiypticitas,6c prohibctfluxuin i^l^j^^^i^i elt|j^,
xusantiquos',6cipfius nuf^^^^^^^ljolcf^ uum,illaudabilc,6c cft rcfiftcnsc ^^^i^
casproprictatc iUa & t puHuU . Fit cx ca cmp
PRunaquid funt? Nota funt. f/tj^^io.lllaqua: habcnt colorcpalcc,funtfortiora nigris. 6c citrina fortiora rubcis , 6c alba (unt magis grauia,parux foluriois, 6c Armcna lunt ^ [ me liora omiUbus ] 6c uchcmcntius iblucntia , 6c mcliora funt magna,pinguia. TS^ama. Frigida funt in principio lecundi , humida in finctcrtii. Opcrationcs & proprietatcs.Eius gumma cft- fub tiliatiua,incifiua,5c glutinatiua,6c in damalccnis cft conltriclio 6c ftypticitas apudDiof n5 apud Galcnum. Etin crudisqu^ non funt ma tura,cft llypticitas, 6c corum nutrimcntum cft paucum.comcdantur autcm antccibum,6c bi ^ batqui humcclatus cft poftca aquam mcllis,6c vinum [ dc palTis.] ^ulnera & uUera . Eius gum maconfolidatvlccra, 6ccumaccto abfcindit i moetigincm,6c propric fi fucrit cum ca mcl , aut zuccarum,6c prxcipue in pueris . CMemhra capitis.Quuwi ex folijs prunorum coliuitur os, prohibct fluxum ficri ad utraquc amygdalam 6c uuam. J/twl-nt ot/^/i.Eiusgummaconfortat uifiim,quum fit cx ca colly runn. Memhra anhelitus & peitoris . Muza cx cis fedant inflammationcm cordis. A^emhra nHtrimenti . Quje dulcia funt cx cis,mollificant ftomachum humiditatc,6c infrigidantcu,6c pcnitusnon funtci con ucnicntia: muza vcrb cx cisfortius rcfiftunt cholcrc quam illa. Mcmbra expulfioms . Quxcx eis funt dulcia vchcmcntius, folucndoeducut
cl)olcram.6c humidactiam funtuchcmcntio- luiLuioni Loiericcc,cLcv^'^'— ^^^^^'^'^W' ris folurion is , quam ficca , 6c corum folutio 5c vcfica^,6c vlccribiis corum.'^^^^ ^ ^ c^^^^jii fit propter uifcofitatcm eorum . Damafcc- dumplurimu defidcrium^^^^^^^^.iituy naautcmftringunt ventrem iccundum quof uit filiusMcfauguc,qubd au^^|,^coi|;/ dam. 1 1 in fyiucftrib. quum nondu iunt ^ [ de coitu , 6c uidetur qubd^fit lU ^^^^ ^^fjy[^ coclal ualdc cft ftypticitas ab omnibus concef fa. Inquit Gal.Errauit Diof in ucrbis fuis,qiui dixit,Damafccna conftringunt.immb foluut, 6cgummacorum fragit lapidcm vefica;,6c co rij aqua prouocat meftrua, 6c quato plus funt minora,tanto plus corum cft folutio miuor .
\ «
i i i
bus calidis,in quibus tinietur P ^ ^ p# .^^, rylipila. cj^'/m/;ra capitis.Coni .^^d^ j capitcablutocx cacapitc ^^'''^ ^tct^^^M 6c dclct ftuporcm dcntium4"^^''[|jaai f.kf^ nitafpcritatcm,6c fcdat io^^^^^j^fi^ali^^.' j uam. Mcmhra oculi . Confcrt o\ ^^^^^^c^ grcditur int collyria.6c ''''''^^^^^^^^^^^ accidercpannum in oculo.^-' .^niiHj^'! peaoris.Eim fuccus prohibc^^^P^iii^^^JbiJ'
proptcr uirtutem fuam P^^^l^^^.f^on^J^fi trimcnti. Confcrt inflammatiojl^^^^ci^y
ta,6c morc emplaftri lupcrpo ituH^ j,i pati inflammato,6c prohibet ^o
ricu,6c dcbilitat appctitum . Fi t cx ca cly Itcrc dyicn tcnx ^^^ioril^'
CUILU, (X. LllUCLUlUUU'»-» ' ■,/-fli'^-
jftruorum . 6c confert
6c confert aqua cius l^^^moru .^^^5 ^ ncis,6c cius fuccus extrahit tur portuIaca,6c coniedatur, ^ ^^^, ncm. Febres, Confcrt febilbu:» ^
ic ncffl»'
"'^'"Parumn. '■"bedincm& nigredi-
'«mis Dlnn ' '?'n"toshabcns ramos.ficut ''''l"lcedor',"°a'P''''"™- ^"^''^ ftpoi-cipfius 1'"0'lnaltirM '? '^>'Pf":'"K- dixeruntqiiidam . *™ntn,,4T'''P?''^'"''°'''''» innemore.& di-
"«ficufanmf ^P'T''"-'""^ intcrius,] '^rof-
'''«^mcuTf^f ^'""r '^^P^t cum ponticitaf"""- Cal duL Hv'^ 'r''°'' S«iophy"orum . «'«mu iT, in r'" ''•■^'"^ Jo.ficcum in tc-
^«''m.ft £''^'''."'" vcntofitatimi,& lufmi S cxco c„"r '''''*'™'»-E'iiplaftrum faneruorum. ^/.m- ''''^P''naio„;;^"r';''<'^*''''C't'"c'a'icholiam '^"ofum^ d''*^ '°''"tphlcgma,;& chymum L r'^''^nnult'°'Jr'"'''''' '"'•cgallon-,,& uu-c " r CZ^ ''"''"'^i. =»Jt in iurc olcru . Si
; kcrmet:.;;
Tradatus recundas ,
isA* >
•iOl*;, •(t,|li|
ia!.f' ius*
cl" fir''
cft ad apericndum oppilationcs intrinfecas.z;^/ nera & ulcera. Confolidat qiiod cx co viride cil, plagas rcccntcs, 6c proprie maiiis . &c quod cx eo cft ficcunijvlccra fraudulcnta,pra:cipuc^:[mi nusjficcum. UMembra caphis.Tacit Ibda. Alcmbra nutrmenti .l^(m\\ cumacctocft cpithcmaconiicniens apoftcmatibus fplcnis, & duririciiprius,& nocct ftomaclio,& confcrt idcritix nigre,ctproprie dccoctiocius quod cx ip/b malo iuscft,ct confcrthydropifi,6ccftvniucL-raUtcLmalum {[omacho.MembraerpHlfwn/s. Prouocat vrinam,5c mcnftrua.& foluit ucntrem, & con fcrt afcaridibus mldc. febres . Confcrt fcbribus 2intiquis.renena. Confert punfturce fcorpionis, 6c dccodio maioris morfui vcrmium vcneno forum omnium, & co (uftumigatur,& fternitur,& fugat venenofa minora.7^c/-wwr^zfio.Loco cius ponitur in cxtraclione vermium,6c prouo catione urinx,6c menftruorumpondus a:qua- 20 lcdeJ [ lignis granati uiridibus,] & tertix due
c «.paruuaci.*
d B. corticibus rjmorum grana
L . c?"rt,-"- v,vt^iii.i<uuv rjmorumo,
pondcns ipluis de corticibus hgnorum casfias d uiridium Jigncx.
ti;Ff''V^bibat„;'';.'',^^^^^ ciusii.pcraquam alka ■J)e'[peUihus.: Ctp.
? - ''Stiir"" '^' '/^1'"-" aJ-ij.drag. Et opor':
K^^^^^fit 1 dee [tatachis,] &
inr^^^^itUrcD Z^'^''''- P^^^^^^^atio .Lococ-
: cx ipfo qui-
n ''"^c.itionirA^'"'^'"^^ "^' "c'icme.«io
«Oi,(>:,.'"lucriziM„'.7" 'P""-'* cmis . Vulncra,&
^'^^^^.^^'^'''^""«'nfunditurin mZ ''' "lcci ,b : ^ "itromittitur fiftulis , & Ei "^^.'""«nus & vulneribus. ^pC^'!''» 'c/ l/j""S°'""' ^orrofioni o- ^•i,>'an!?ni7 ^^«^«•'^"•Eius cinis rctinet
t bothor. b «.aqqaticL
Pcllcs. Ele5lio. Mcliorcs cxcis funtpellcs laclcntium,proptcr humiditatcm ipforum. Operationes, & proprietatcs . Nutrimcntum carum cft: paruum,uifcofum,& propinquii cft in vifcofi- 50 catc,6c difpofitionibus fuis nutrimcnto pedu . 6crafuraquidcmpellis caprin.T , quum ponitur fuper curfum fangninis,rcrinet eum.Dao^^ tio. Pcllis uipcra; adufta,ctlinita fuper alopctia contcn.Apofiemuta & t p/<^«/.f.Dicitur quod pei o «.aqqatu lis eqtTi,b [ qux eft in aqua ] quum ponitur fu- ti boihor. pert puftulas,infrigidat ipfum . Fulnera & ukera . Ponitur cinis pcllis mularum , 6c fimilium fupcraduftionem ignis,6c ulccracalida,quuni 6- propnertm. "/^--^ ' ^;^^" i^on funt cum apoftematc.ct cft mcdicamen ex P^'ohibet crm in^T coriationi pedum ex caIciamento,ct coxarum
^^^^^^i^atur fnn^?:!. f "'"^' ' ^'^^^^'^'^ fiftulis. et pellis recens ouis fiipcr perculTio.
ncmponitur in hora,6c prohibct nocumentil cx ea,6c eft conucniens ulccribus fraudtilcntis, 6c fcabiei,6c pruritui.Afm/;m nutrimenti.Pchis in trinicca^qure cft in ftomachis auiil c [ 6c in gut- ^ ^-^ eamm turc earum]pra!cipuc <^allorum,quando ficca- Z''^'','''^''
^^r'!ll?^^atur ^•^^^/'m a^z^/^o^iclsTimatur'
- ,d(.; . ^^i'lino ^ V. '^'.^^^'^Wo^'^-^»marur, Vfo>^e pom?;, r ^onccexficcc ^tcrtei,, P^^atur fupcr harmorrhoidas , 6.
^ ^''^polio.i «^- ^'^^i^^^^in qua
tur cttciitur,ctbibitur cum uino,confcrtdo- ftenc.b..n qa,b.
lori ftomachi.t;mfw.i.Dicitur,q) rc(;:enspcllisca cib.iicut eit pri lida caprina quando ponitur fupermorfum ingrciitur. 50 u]pcrc,attrahit uencnum.
a B.2efr.
ao'^ l^^^tius i^^' P^^^a,5c quod ex eo mi- ^C^^^m,ur ^'^P^l<>^fl>albu, dcd
^iQXic^^^Us: Av ^^^^itasquicda.6c monta i> > ^4 Minus eft cahdum in
iubtil • • "^^^^'^^^ ^ P^oprietates . Eft *^iatiuuni,.acpropricminus
Pixquid cft?Eftduarum fpecierum,una cft: niarina,nigra, liquida , qu^ ponitur in emplaftris,et clt degcncrc ^ [ picis,]et alia eft montanalylueftris, ctfvlueftrisaliaeft hquida , ctcii cx arborc c [ alicmbut,ct modisj aliis pini . Pri- ^ t.Mhincn ma uerb eft fpccics cius humida, dcindc dciic- ajremib Si)pecatur cum decoclione,ct plurimum quidem ip ciebus. fius eft ex icmbut ct cft arbor'' [ cadim korafc. J Oleum ucrbpicisproximumeftalchitram. et ^ «'«dicharis. ^ius olcum fit,utdiftillctur ciushumidum ubi decoquitur,ut deficcctur,aut fufpedatur lupra ipfum lana, ct madefiat ex uaporc cius , et quCi madctada fuerit,cxprimatur in uafe alio. Quu tamen fitpofiibiic ut diftiilctur in cucurbita.
tpofiib AVIC
t bothor.
e B. Alialitera. altenub .
f B.Mia lirm.
bonificac ydos pjlpebrarii ocu li &L onri f.icic pilos.
3 7 4 Liber fecundus .
& alcmbiccnnclius qtiam illo modo,6c ma gis reruatiir illiid quod (ublimatur. Opcmiones etproprietates. Ell maturatiua humorum groflb rum,ab{lcrfiua,calefad-iua:6<: liiuiiida cft uchcmentius mnturatiua.-oc ficcafortiuscil dcficca tiua,'5c ponitur in cmplailris . 'Decoratio . Extirpat aibedincm unguis , 5c attrahit fanguinc ad nicmbra,<5c impinguatcapropriequum iteratur cius adhi^rentia, 6c cuuUlo iubito cum uio lcntia^6c linitur lupcr ftxuras pedu, c^c reliquorum membrorum ut{anetcas,& cmpladrum fadum cx ca facit nalci pilos in aiopccia.y-i/jo/^e mata ct t p;dhiU. Lcnir apoiicmata dura,(Sc proprie humida: 6c adminircratur cum farina hor dei fuper fcruphulas,& prohibet, quum pcrmi fcetur fuiphuri, autcortici arboris [ alicbut] ambulationcm formicc,<5c proliibct exituras giandularumomnium. Vulnera &ulccra. Delct impetigine,6c gcncrat carncm in uuhicribus profundis,proprie cumpuhicrc thuris & cum iiiellc, 5c mui-uiificat ulcera corruptarumhumiditatum,6c ficca in hoc,6c in vulncribus.efl: veliementioris cxficcationis. Inslnmienta iunctunir/^M.Confertapo(kmatibus iniacertis. Membra capiti^. Sicca6c humidabona cft vlccribus ca mtis.Afembra oculi. Fumuspicis ^ [bonum cfficit
n-io facit ^olUA l^acit imaanuinA ^j,jcto
nia mala,(5c ipfius ciniscum^uini cft conucnicns auri <-^oloio^'^: _ Et cft cx cis qua: corrumpunt gmg'
tes,& finditcos,& propri<J S^^^^^^^^^f^^^-^
oculi.^^ocQt uiiiii. Aiembra anhcms aqua hordci confert afthmati tact
[?rofta,5c propri^: Nabatliium , ^ P|J|||J,'is,i
g B.Aliab'tera. vomitum.
f bathor. t eflTae.
mclle , ct confert ad apoftcmata p maturatea:5c dantur ex icmuicci .-^u^w a^quali pondcrc fui dcB^'^^^'^}:^^^^^^^^^^ languinis.cJ!/(?w^m nutrimenti. t i^ \(\\roA^^^t cho; 6c fvlueftre eft deterius ^"J"' V|jc^"^ eft amarius,& acutius,(5c magis ^^J^. ipfo,(Scporrum quidem ^^^'^^'^'ZnM^^t oportetcri=;o vt clixetur in ^hia^'^^ ,^^'^,5. Il# uiantiir inftatio (5c nocumcnium H ^.-tLiati^^i^J vero dixit quod ipfum ablcindic^^^^.^^^(|ior acetoiam,(Sc cft uni|crfalitcr f^-^^l^^^^^^^in Memhracxpnlfwnis . Prouocat ui i ' ^,^^nO ftrua,6cpropri(:NabathiLiA lylL^ ^^^^{zf ambo vcfica;, 6c renib.ulccratis , ^^^^^^p. morrhoidib.quod ex eo clixtim ' ^^jjifl
& morccmpl.ilhi fupcrpoi
marginem oculi, <5c facit oriri pilos palpcbrarum,] (Sc prohibet lachrymas cius, (5c implet ul cera in oculo,(5c confortat \.\'\i\\m/Svlembraan^ hehtus et pelloris . Confert tufti frigidx <5c ficcx , 6c proprie cum amygdalis (5c zuccaro,(Sc ftmili ter in plcurcfi(Sc peripncumonia,et facitlputu facilc,6c maturat,6c fimiliter cum oleo amygdalinocft cius maturatio plurima. Solavcro quu m cft,tunc cius mund iftcatio cft minor ma turatione cius, 6c cum zuccaro cft c contra . Et prohibct fputum fanguinis,et prohibct,8 [fpu tum]fanici,quum lambitur cx ca quatitas, vnc. j. (Sc.s.cu mclie.Ex picc autcm humidaquum li nitur palatum,cft utilis prxfocationi. Memlra cxpulfionis . Lenificatiua cft , (5c plurimus ufus cius foluit. 6c fit cx ca enema ad apoftcmata cali da,stdurainteftinis,ct matricc,ct tcfticulis . et poniturin medicinisvulnerumorifkij vciicx, Etquandolinitur pix fuper ftxura.s ani, fanat CTiS.Vcncna. Rcfiftit ucncnis, ct confcrt ,quum linitur fuper morfum vipcr^ .
uctcoitum,(S: fimilitcr cius '^^^'^'^f^,^^^^^^^ Et fcmen quidcm cius ton-^h^^^^lJi^K'^^!^
thi ad tcnaiiiion, &c languh^^'^^ "|^qiia> in dcoodioncfoliorum .^'^^'l^j,„.itici'Sj^[if
fcrt coai-aationi matricis,^ - fcu in ipfa : 6c decodio vadicis ^'^'^ L^^i^fjU gctjcum olco dc cartamo , aut -|^ontcr^ -^i
no,aut fc( ami no d t [ ^ ^ r-orin^^'^! nit' c(:,(Sc eius iliccus cft ex rumma c^^^^^^ ^^i^ uunt fanguinem. f enena. ^^^^^""^5 licrato cft conuenicns morliL»^ •
De^lpyrls.] ^^^' ^^^^f,
Pyra quidfunt?In ipfi^/^^^^j^^ qucitas , & in noftra quide tci
Part 145
,r|ll>", '
ipliim (itaquazuccari c"??|'lydint"l rimumjlcd nou proptcr Ipi"' „.n]0f}J.' iodoris vaIdc,quo'!l..&'<l '/
• B'kura\
De ^ [porro.']
Cap. 547-
tic , boni
fua cadit fupcr tcrram,"-- ^ yp quibus non cftnocumcn Lni
Porrumquidcftj'porri aliudcft Sccmium , 6c aliud cft Nabathium : ct aUud cft quod dicitur porrum fylucftrc, 5c cft ilUid quod eft inter porrum 6c allium, quod cft mclius in mcdicijia,quam in cibo:fcciNabathium magis ingrcditur in curationibus,quam Sccmium.A'^ir«m. Nabathium eft calidum in tcrtio,ficcum in fccundo.Et fylucftrecft calidiiis 6c ficcius,ctpro ptcr illtKi cft dcterius. Decoratio. Scemium cuni fumach confcrt vcnmcis.^poslemata &t pu Sccmiii cum fumach dclct t epiny^flfdas. yulne^ r.t & ukera. Sceinium cum fale confcrt ulccrib. frauduletis.Et quod cx eo cft fylueftrc, ulccrat corpus. (J^riernjra capitis. Ablcindit fluxum fanguinistx naribus: ctfuftumigaturcxfcminccius cum alchitran dcns,in quo cft iiermis,ct in terficit vcrmcm,ct cijcit iilum, et ipfiiis comc-
rum.;\Atf«m.Pyra,qu:r nomm^ (i:ci^^,i/ ilint frigida in primo , fi^^C'] brud vcro tcmpcrate humid^^- ^Kj ^ prietates. Omncs fpccics cius H .^^^^^re ^(i^^ y trantcs in cmplaftrisrctcntio e^^iX rff
humor eft morum
Et quandoq uc abftcrgunt par^| ^ hii^|^ .ftplurimus,6clauaab^^^fu^^^^^^
iccudumquoddix ,C ,^
que diaa lunt icnabrud , ^^^^..^,^\/\ abique alijs fiint ienitiua n'^^^;;,bli^''^., ^ i (.uiii ^ mi valde . Vidncra & ulccra- 4uU. ^° ra,propri<:fyhieftriacxficca '^- . i r^S^untprxparantiaftomachu^^;'^^^ propric confortant ftomacU^^^
tuft^im, 6c fedant cholcram • ni^ . Conftringunt vcntrcm , 1- .pr^^p . exficcata, 6c in pyris q^i^^^^!l oP<d< ciendicucnire colicam: tur poft ipfa hy dtomci cum iF
(piiti ,>
luia^!^' uati<^'
Dtpipe, ^ . Tra6latus fecundus.
«itm nocumentum ipforum .
Sir' '>^ultum 1 '^^'"'^ nutrimcntu
ftrum adtaphtha<5.Et foha cius cil vfno ad cpilcpfia viddicct bioita, triginta dicbus . Membra anhelitus & peavris. Fit gargarifma cu dcco^ionc cms ad afpcritatcm guttu ris . ct fuccus rad L cis cms ad dolorcm pulmon is.yj/em/^m mtrimen ti . bMccm radicis ciusvalctad dolorcm hcpatis,ct iacritiam, quu bibimr pcr aliquot dics cum lalcctmcllcctpotio ciusfittrcs anulular Membra expulfionts . Confcrt radix cius fohirio* -..,i..„:u..„ intcftinorum,ctha:morrhoidi- ' xodio radicis ciiis.Febres. Fo ^ mcli]aut cum vino conferut quartan9,ct quotidian^. renena . Succus radicis cius cft mcdicina pcrnitioih .
t col»;
Cap. 550.
i7r ^"^'qUainm ^^^^^^^^^^^PJ
Pifccs.£/ettio.Mcliorcs pifccs funt ini,qui no funt magni valdcncquc habcnt carncm dura, »0 ncquc ficcam,ctin quibusnon c(ipingucdo, itaquod quafi frangatur,ncquc muciliago, ct inquibusnoGft mahis fapor, ucl odor,ctquorum (apor c(l fuauis.Suauis.n.iaporis funt con ucnipntcs,ctqui luntpingucs,iion fupcrfluam pingucdincmhabcntcs,ncquc grolTam, ncque ut icpum,ncquc [acrcm, ] ct illi quibus non cito aducnitfctor, quumabaqua fcparantur. ct chgiturquidcmcxpifcibus duramcarncni r ^ ^^l^^^^tibus illcquicftminor.Etcxhabcntibus
umnotc fpccicicft, 30 mollcm carncm illcquicft maiorad tcrminil
^^^itum picis Babylonicx , 'umcft&liccum
•..''''olorik..!'' Pctrolcum uariim,.r,.„
iimenta am-
:ttaiK "ous auri^ f, ■ " "aruini,con ^t^,?^oc,ia^ '^^.^^''fdcltendcn & ni-
Ht d ? <:um aonl*"^'T'*'''"''">'- P-''-
ahqucm. Et illc qui habct duram carne fahtus , ^^'^tilcX'^"^'^ftim. Ot,er.f>r^T'' "'''^'1"? ^'^^^^^^ ^^'^"^ rcccns.In gcncribus aute c f^iuuai^P^opH^aK^;"^ ^}^ ^fabot funtmdiorcs ,dcindcalcbani ,poftca
i'm..''''=^Pci:itinn., ^^^^^'tcfolutiuum, hqucta almcrcnufc, ct alfccba marini non funt mah ,
fcd molics ct pingucs ambo funtgrofli^ alchanahab autcm ahiicrcnufc ct alcurful funt boni valdc.In locis] autcmin quibusmorantur ,cfl: clcdio,quoniam ilUqui morantut in locis pc trofis funt mchorcs, dcindc 1 arcnofi$,ct aquic 40 dulcibus currcntibus , in quibus non funtlor dcs,ct non lunt hmof^^ncquc lacunalcs, ncq-, d [ campcftres , ] ct non funt dc lacunis paru s , ^^•^t nii^^^^m ventrirnr"* f^^^^^^^^^-W^»" • qu? flumina non imbibunt , ct in auibus non ^Cr'"^^ fit ex eo ^^?^^^^^"^^>&,»<^nton ?un\ fontcs , ct pifccs quidcm nVa ii^^^ ^71'^^^^^^^^ dabilcs,fubtilcs.ctmclior}pccics^^^^^^^
loru,qui no funt nifi in mari, ctpclagini,ct illi qui morantur in aquis difcoopcrtis flatui vcn-" torum iupcrlc,funt mcliorcs cis, qui funt eco trario,ctilli qui moranturin aquis multaruni 50 agitationum,ctvndarum funt meliorcs,ctvchcmcntiori indigcnt cxcrcitio quam illi,qui habitant in aquis ftantibus . Et pifccs quidcm niarini funt optimi , fubtilis carnis , pra.>cipuc quumipiorum habitatio cft in littonbus pctrofis,aut arcnofis,ctpclagini quidcm,qui i unc dc man,plurimi funtcxcrcitij.Et ilh qui uadfit dcmari ad flumina dulcia,quorum curfui con traria cxiftit aqua natura,ctiam funt fubtilcs,ec %H r ^^^'a ^^"^"^ f adicis rnf«:T/.T1"^'" r""" X P^^^*^"^i excrcitij.Sccundum cibum autcm, illi %i^?^mic1l^^^ deco dcv 'a, '''.f ''^^'''^ ^° ^^^^"^"^ hcrbisbonis,ct radicibusplantaib -^^4 t ^^nfe/t in erv^^ ''^ '''''' ^'^^^ ^^^^^i^^'^^ his , qui comcdunt fordcs ,
• ^^'^^^me.t. i'^'> ^^P^I^ct panari qu^ proijciuntur in ciiiitatibus ad loca infufio
num,ct radiccs plantarum nialarum,quamuis fint 1 vltimo boni faporis. Modus ucro mclior in quo pifccs comcduntur,eft: alcsfidabcggi, de indc illorum, qui funt aflfati fupcr tcfl:am. Frixi ucro funt conucnicntes habcntibus fortcm AVIC. 4 ftoma*
« B-aIGbenr$5c mcJiores, deinde aJbem poftea almarmaliei
rini n6 func uix Ji (cd altegirte, & alfim ambo funtgros/I ,alcherabaut&al tnarmahcigi alferful funtbo ni ualde inacj.s. d JJ.paludoU.
^ra^ i r ^Pric nio-. ^^'-^^iium,intcrncit ucr- ] f^anL''"''^ ^[comcderc podus. <^^''^^ic is ^S^t ucntofitatem uefLx , 6c ^^atu^. ^^-^.«.«..Confertpundurv^ cpi! 3)c
2 ' 'i^cl! 'SZ^'^ '<^^HM nominatus ]
^ ''"onc,6cfi'^='"tatc,&aduftionc,& (•fitcv, fcdat ('^^^^'"Plaftrum ^d fluxu
Lti^A-^^PlSmt^ dubdlct, & fcroplui-
^ 4„P«CQGi '"Plaftn lupcrpoiitus.A?r,« "^tofan, i.*°"^'-''cius ualctad J [lin 'riumncxeafit'^ Lempia-
t B.matini.
fB.aIchuregi.& algieri & almar
fl:omachum,(5c cum rcminibus , Sc afHiti quide funt nutribiliores,& tardioris dcrccnilonis clixati funtccontrario. £t melior iprorum dc-r, codio cft,vt coquatur aqua donec fcrucat, dcindc proijciant^r incam.Saliti autcm luntme liorcs,qui iunt rccetcsidcindc illi qui tunt pro pinqui tcrmino,quo sut faliti.Et mcliorcs itlorum runtilli,quiluntconditicum accto,6c cu rebus condicntibuscibaria,& aqua quidem,ni qua clixantur pilces ialiti,& proprie t- [alicrui] iP fuc^ & funt uehcmeniis mundificationis , dc ponitur in clyfteribus cxficcatiuis. NatHra.Omnis pifcis frigidus cft 6c humidus, vcrum quidam pifccs funt calidiorcs fccundum comparationcm ad complexionepifcium, ficut ^ [alcufcigi & alicr ui & almeruncgi.] Et faliti quidem funt calidi/ 6c ficci,5c quanto plus antiquantur,tanto plus in ambobus augmcntantur.Et aqua quidcm pi fcium filitorum fimilisjcft almuri indifpoii-
& ius omnis pifcis confcrtin ''f^'l^',^t3^& & punauris. 6c pifcis,qui ^omj^^ ^^^^itotij iusbibitum, &vomituspoft P;"^^^^^ prouocatus fccundum contin»-^f^ -jrabiofi'
fcrt morfui ferpcntis cornuti^
Depifcihus plurafcrlpfit Cjall^- f f J «ii^^^ iuc, /3- dealmmfic, necnonP^^^lf^^^^^^^^^^ Hipp^pulcherrmedceadem re agente
jpc^ [pyethro,^
Pyrcthrumquideft^Plunmum^ planta adminiftratur,cft rad x ciu ..,1« lius eft illud,quod acutum ^l^^i 1;..
tiombSiiis. Operationeset proprictates,Qm tlmtrc titatcmdigiti.2\(f «m.i^-"- . quoo^j;;.piCi'
ccntesgcnerantphlegma aquofum,6c moUificanc neruos,(Sc non lunt conucnicntcs nifl fto macho calido valdc,(5c fanguis corum ad llibti cB. Alialitcra. litate dcclinat, <Sc cutis pifcis qiii nominatur S fc^us. |.fakiafon]6c cft in partibus domus orationis ,
quum cinis pulucrizatur in oculos animaliu , dclct corum albugincm . &c fpccics quidcm pifcium talitorumcxtrahunt ca,quc jnfixa funt in carne,cx locis in quibus tcnetur, <5c proprie
dum,llibtilc,fcd ipfum nonj^'ficciim in tcrtio . Opcratwncs ^ ^^^sduseli . hit phlcgma mafticatumA un„, co ftiua, & pi:ouocatfudorcm ^ f^^^^s^r^, olco abftcrgcndo inungitur ^ Si mifccaair cumolco,6c ^^]\ Zi0C^^^ tm cx co,prouocat indorciii-v ^^^ione^i:,, , rarum. Fricatio fada cx co A a 1^ j
h B.alfahanc . i B.deco^lionc.
aliaric.r./.e..e^^;7.mt7Capit^^^ 5« & ^^^^^'''^''i''''^^^'^^^^^^^
cradicant carncm additam in ulccribus,(Sc pro antiqux, (5c ftupori corum, ^ r^^^^,,^^^ .1. hibcnt carum ambulationcm,(Sc cradicant vcr rucas 6c morum. Et aqua pifcium lalitoru con fcrt vlccribus putridis,& abluitca.Lt'' [aCauie] &c pifciculi funt boni in curis vlcerum putridomm.Inflrumtnta mnLturarum,Qn^\\do clyfteri-' zaturcum* [fucco] falitorum multotics,con-
fcrtvaldcdolorianchit.Et quircccntcstunt, . ^„;..uu*" , -
inollificantncruos.^m^r^ capitis. Pifccspar- antepai-oxyimumrigoris ^^^-^,t,rc ui,quosiUidcSccminominantafir,quumcol gori lado cumtcbrc,ctau
tioncm alcuzcz ab co, m c^^^^ ^pen zcz.-]Mcmbra capitis, Vcbcnicn^ ^^^,11^^^^. tioncs colatorij,& conftria 01 .^i,i^^r^ cius dccodio confcrt dolon ^ ^^firiH^ .r'" prie frigido , ct cius acctum c ^,,,t motos,tidaoquatur cum acc ,0 , orc . Febres , QyLado fricatut^^ieO,^^'^^
t alcola h B.alrahade .
J BJiichun.
t alcofol.
m b ruich-ili.
, luuntos habcntcst aphthas Iraudulcntas cx al muri qui fit cx eis,confcrct,6c quum ^ [alrahada ] viuus approximatur capiti paticntis foda , ftupcfacit iptum,nc fentiatfoda. Aiembra oculi, ' Cumcuti^ [fuajconfricanturpalpcbre fcabio fc,6c confcrt. Et cutis cius adufta ctiam ingrcdkur in mcdicinis oculi, 6c t collyrio fado cx co cum falc dclet vnguiam,6c comcftio [turc fulc] quum cft rcccns, acquirit ca:citatcm oclk lo,immo omnes piiccs.yl'/6w//m anhclitm & pe5lo n B.algi» i. ris.^^ [Aliaricj rcccns munditicatcannapulmo nis,& clarificat voccm,6c fimilitcr falitus. Et ca pita piicium falitorum cxficcatorum conferut vux apoftcmati , & gluten quidem pifcium po nitur in forbitionib.6c prohibct tputii fanguinis.Adcmbra expulfionis. Vcntcr iacaidicon lcnit vcntre cum dithcultatc fux digcftionis.Et caro aliaric lcnit vcntre.6c omniaiurapifciulcniut
A N jsi o r 4 r i
VepyrethroeptDiofcS^^^'^^^^^^ lih.j.fed author hic in tertio ^^'i^^j^ffteP' tium ordine reponit. Auerr> ucro ^ dus exislimat ^ ,ColL ^
_ C^p' ^
De^[pe7Ms.\ .jjili!
rth^^ V'
o,ct propric albi, L^^,..,,,f aroti^^^^^^
mo,ctpropriCux.., u: - Operationes & propnctates • J r o . Membra anhelitus & f^^ - (JHembra expulfionis.S\iti^^^^
De.[pipere^ GaVl^^W Pipcrquidcft? Inquit ^'^--'^2" a
o B. cxficcato
^^r-- I ^ Jc(^^^^^ro/j\
iicntrcm. Etcapitapiiciculorum falitorum " , quumclcuatur frudus -^ris^cjP .[^^ * [rcconditorumjfuntmcdicamcnbonumtixu ° dcindcfcparatur granajJ^F ^ ^ jdc^^.,i^^ rc aRi,6c caufigi propric,6c tchcul,6c almercn ' ' ' '
ncgi,<i alcaufigi><Sc aliarie omncs augmcntant coitiim . Et omnis pitcis rcccns comcftus dum cft caUdus,augct in coitu . Fenena. Capita tumcros faUtorum aduftaponuntur lupcr morfum canis rabioii,6c punduramtcorpionis,6c cofci:unt,6c fimiUter omncs piices,ctmracorum,
acinac icparauur ^loi^- r - ^ ^""^cif J^ cft longumpipcr humK^iiJ;-^ ^^f^fy
dit] , ct morcUcatpamm gco^ gutlus,ctradixciuscftiinS^^^^^^ cft '[uchcmcntiusacris,J ^ qui^^^./i ris caliditatis ct humiditati^ v^^cat^./jiiJ' J xcrunt,quod nigrum iamc^^tr«^^ f cidituirtusd [acuitatisjcui^ '
% (
1 i 1 x
Tra(5i:atus fecundus ,
^ollyrio &■ ! ^'bugini pofitum in
C ^ [ ^'"f °/dmi„i(h-atur in clccluariir, ■= F«aoris,a, "^onucnicns tuffi,& doloribus nhto ad / ""'^""^ns cum mcile poiitum '"""^'"•oW "*'"'*'"' ^ nuindificatpul-
;OpP co'P
^'^'-^is Awi ca^'^, . vchcmentiam cxficca^ ^^artum ' " ^.^^^l^^uni <Sc ficcum tedcns ad ^^^^^io &■ r^r/ '''''' ^tproprlemes. In ipfo cft at- '''''^n^^ ^ abftcrfio : mallicatur cu
^^^datin I^^'''' Pl^legma vifcofum. Et cft '""^icnicm rf ^'"'''^'''•^ ^^^^^^^^^ ncruosA cft
^gitmorphean^^^^^^ ^"^'^ ^'^^''^
^•^«f^^t ? cui^l nitro. Jipo
P^^las J/f ^^^^-Iprum cum pice rcfoluit fcro
--v™ • .^"^^ ^'"^ ^^^c aliud non eft ci
tibi flati
' <^ bibiturcu folijs lauri rcccn lo /i.Succusciuscu mcllccft conucnicnsad acuen
fuo fapor pipcris,fcd non cft ci acuitas piperis. Operationes et proprietates . Calcfacit fufficicnter , fcd minus quam pipcr,
De Ipetrofelino. ] Cctp. 5 6p.
Pctrofclinum didum cft in cap.dcapio.
Dc^lpYnjfio.'^ Cap. 560.
Praftiuni quid cft ? Eft hcrba amari faporis , Natura.lnquit Oribafius.Non fuht caicfadio cius5c cxficcatio iplius fortcs. Alij autcnidixerunt quod cft calidum in tcrtio,{iccum in fccn do. Operationes, & proprietatcs . Eft apcritiuum,ab ftcrgit,5c liquefacit,(5c rcfoluit,& incidit. Alcm bra capitis. Eius fuccus confert dolori auris anti quOjCt mundificat,6c aperitmcatusauditus,<5c rcmouct antiquum dolorcm cius.OlIcmbraocH
a B.ratradlia.i*
a B.frafion.
f^^^^^Poftcm^.f ^;^^'' bibitum, 6c Hnitii bo '''''''' c(l ^Plcnis.Et^album magis co '''P^^m, i , *^^^^^«'<5c vchcmcntius confor^
^^21!^^'^^^^ £ibum dcfccn
^^piilfionis . Prcuocat uri- ] <Sc cijcit fa^tum,(Sc poft
^■'■'-'^' ' ' c,,6c
'^^''^'in^coly!'? P'P"-V album , augmcntf,
Di , '^ corrumnif r ^ ^ ''"'^"^ ta'tum,& ] L r"'l^ Cius nrn, ^'"™ fo«itudni!
du viium.MembraanhcUtns & peitori^.Mundificat pc(flus,(5c puhnoncm produ6lionc fputi.cJ^/^w branutrimenti . Eft apcrituuun oppilationum in hepatc,5c fplenc,5c rcnibus. A/cmbraexpulfionis. Prouocatmcnftrua,5c muiKiificat matriccm. Venena.Y^it cx co cmplaftrum cum falc ad morfum canis rabiofi ,
*7)e a [ Paonia .] Cap, ^61,
-■^onsum vcl'^''*^""""' & confumit Ibcrt,. .'f 'n co tnn P'P"''-^ '••'^^"m , ai
aur"*'^^^Cwo^;T-'^'''"''l'"'^'^^ '"=^'» Uo'l>t.K£^j''r"."^'"'--l''-^& foliis
Su,: Fricin / r' ^'''^'^' ^'C"tiis pungiti-
cumolco. ^'^^ f''P'-^^longo.]
ilkid um
vcncnoforum vcr^
Soh'^^ti?J^''^^^^^ • Eftrcsparuaficut u^V'^^^i^>q& ' ^ forma fcu figura ^otat^^'^^^^. cd?^ ' tcrram,feu apti cadc, Vri^^eius cildurumA co^
Pron? P^Pensl^^fi^^' ^'"^ acuitatccftproximus
vo,ea''^tin mw'''''''^''''^ coVrodimr,& no 5« ^iiroiil-^^^^^im P^^ Suftus.£/.^i(,. MeUus cx
^1^^''^ aqu; ^'^? ^''^ fadum,neque ^"^lidn^ '^ft riuau /"-'P^^^^^ctiam fi rcmancat to ''pZ-'' ^^••Ho fico P'^'^ ^'^Pore . A'^r«m. Eft ^iucs f '^'^^.Eft rcflT^^.^^ iccundo. Operationes ,
tibu*^;f^e.,/, J ? alfati confcrt pano, Ibu pan
Part 146
'^'''''^^^'aqua • Efti^crba,quceftut o- ^ ocapprgxunat ciinguftu
Pconia quid cft?Eius aha cft mafcuhis,5c ah*a cft foemina.mafcuhis quidcm radiccs habctaU bas groftas ut digiti,ftypticum habcntcs guftii . 6cfocminahabct radiccm in phu-imas partcs diiiilam,5c ramos . Natim . Eft cahda (5c ficca b ^ tP-no^ t [ ] vchcmcntcr . Operationes, &propricta
tes.ln ipfa luntcxficcatio,5c ftypticitas cum rcfohitionc,oc apcrtione,5c fubtiliatione, 5c inci fionc,5c abftcrfionc,5c quando mafticatur una hora,apparct poft cam in ipfa acuitas ad ftypticitatcm dechnans. Dccoratw . Abftcrgit vcftigia nigra in cutc. Infir^menta iHn&urarum.Contc]:t\>o dagrx. LMembra capitis . Confcrtcpilcpfia:,adco quodctiam fufpcnfa, 5c iam quidcm cxpcrta cft cius appcnfio , 5c inucnta cft prohibcrc cpilcpfiam,quandiu rcmanct,(5c cum cius ablatic^ nc compcrtum eft rcdirc cpilepfiam.Etiuda^us quidam inquit.Suftumigatio fliclacum fcmine cius confcrt demoniacis,ct cpilcpticis,ct fanat cos.5c fimiliter fi fumatur fru^Ltus cius, ct bibatur cum mellc rof confcrt uchcmcntcr.Ego au tem dico quod forfitan hcccft fpccics poeonic llomana: , nani iha qux cx hidia fcrtur ad nos non habet magnumcfte^i^ium in hoc capitulo, 5c bibuntur ex fcm.eius xv.grana cum mcliicra to aut uino,etconferunt inciJM) uMc.Mcfnbra mtrimenti . Rctinet naturam c|nando dccoquitur cum fyrupis ponticis,5c prohibct matcrias cftulas ad ftomachum,ct fcmcn cius confortat ftomachum,ct fedat dolorcs eius,ct mordica-tionem eius . Et confert radix eius icTrcritie , 5c apcrit oppilationcm,quaj cft in hepatc . Mebra, expulfioms. Et quando bibitur cum uino ct prouocantibus,mouct mcnitrua.ctpotuscius pro uocat urinam ctiam. Et quando fumuntur de fcmineeius xv. grana cum mcUicrato aut no^conferunt pra^focationi matriciS;Ct fi bib^
b B.natura, c B.fuchit
9 B. rhaialha-
b B Alia litera. Valocra & uul cera karnat unl «era , & prohibet ulccra atnbubtiua perniii<»racamexca fit empliftru e u acero. Apofteinita & bothor tefoluic apoftemau phlegina tica*
tur .xij.granaciuscumvino,abfcinduntflLU(u fanguinis . ]Et qiiando in potu datur foetis dc iradice cius quantitas amygdalci:, mundificat cas a fupcrfluitatibus partus prouocationc cdu cente fuperfluitatcs , 6c confcrt dc radicccius quantitas aucUanxdolorircnum & vcfica?. Sc dccoaioeius cuH) vinoftringitvcntrcm 1 ^ prouocat ,
Eft fubtilis , & non nocct camelis,qu P ^^^^ ipfam.rm^w^, Eft vcnenum vermiP» nofis. 'DecomiQ.ms dccoclio aem^ pillos,
X)e^\fanuceruorm,] ^^^'
r/>calidus/ii^^'^!' Paftus Qcmomm,Nmrci,m^^'\ cxficcatiuus in fecundo. Ope^-^^^onesuj^^f^
De^lpino.] Cap, %62. 10 m. Dicitur quod ccrui non ^^^^o^^^^^^
^ ^ re uipcrarum & fcorpionum,qi ^"^^^^^^^^^^
ritcis 9 dcpafti fucrint cx lioc P^Jj^^orfui^^.^'
Pinus quid cft? dc grano autem pini iam dixlmusincap.dc ha, 6caosnolumus nifivtloquamur de rcliquis partibus arboris pini.b [Ele ctio.-] Virtus corticis maioris tortior cft, & cor tcxciusqusenominatur^ [ fufi]cftdcbilior.O/^e ramnes & proprktates. In cor-ticc cius cft fty pticitas plurima , 6c vcrmis qui cft in ipfa, cxiftii in virtutc cantharidis.t^rt/y/tr^i, et «/iCM.Cortcxcius confcrt vlccribus d [ corticalibus,] Et in ip~ ,io fo cft virtus c6rolidatiua,&: in corticc ipfiuscit dc fty ptic^tatc, qua; pucnit ad hoc vt lanct abra fioncm, quando fupcr cam ponif i r ^ r cmpla^ ftrum.& pulucrizatio corticiscrv duftio niaquccalidx,6cfoliacius far- i.crcrc vulncra pulucrizata . &c cortcx cu. . . i i v onucnicns locis pcrcufiionis,& confohda! (cd folia ciiis funt couenictiora ad illud,quonia fiint humidiora.01to/?m c^^i/w.Gargarifmus fadus cx dccodionc radicis cius attrahit phlcgma plu 5» rimu m.dccodio corticis cius cu accto cft con uenicns, quando colluitur cx ca os , ad dolorc acntium,& quando ponitur in co acetum , & fitex cogargarifmus,attrahit phlcgma plurimu.Afernhraocnli. tumus cius contcrt cafui pal-. pebraru,6c corrofioni angulilachrymalis.J/cwf bra anhelitus & peBoris.G ranum cius confcrt tufil ^ntiqux. A^cmhra nutrimenti.Coiticcs ^ [ folioru] cius quando bibuntur,confcruntdolori hcpa
]^cnetta.bcn\cn cius aatur t'-;'^L,.exP0% nimalmm vcncnoforum . Dccodio ftipitumcius P^-^^f Satprii< menftrua,6c cxtrahit foetumA ^.^^^^^^^ci^ accidctemin vulua,quum aW^f^jnos. coratio. Eius decodio dcnigratcapu
De i [pede locu^(i'] ^ .^^^
Pcs locuftx quid eft?Currit ^J^^J^^Jur*^ mcni. A/cmbraanhelitus . e^/^^f co,ac confcrt'o[cxtcnuatiom.J j^icnti^ tum dccoaionis cius cft folocanniE,6crciiquorum uU^ na,fynocho,6c hcmitritaeo.
*De a [pedc corumo.j ^ jdJ
Pcs coruinus.iI/.m^r. «^^S^ hcrbxquu dccoquitur,con crt j,fer lo qux.6c dixcrunt PaulusA ^l^^f ' ^0^^^^^ cc ctiam,6c cfticit opcrationcm rum abfquc nocumcnto,
cius quando bibimtur, conrcrum aotori ncpa Pulmo. Operationes, plil^i tis.MentbM expulfionis.Gnmum cius retinct mcn mcntum cft paruu, dcclinai ^^^^^^ ^
ftrua , 6c fruaus cum fcminc cucumcris in vi ^ no prouocat,6c confcrt vlcerib,in rcnibus , 6c vcfica, 6c cortcx cius rctinct vcntrcm ctiam. Vc nena.Y crmis viridis qui eft in pino,cft iu natu^ racantharidis,
Dei[pupiUaocHru Cap. 56^
Pupilla oculi quid cftrEft cruca aque, 6c dici tur ctiam apium aquaj,6c cft boni odoris,6c ortus cius cft in aquis ftatibus. Operationes et proprie tates. Eft calcfadiua.rcfolutiua. CMemhra cxpulfto nis. Prouocatmenftrua,6cvrinam, 6c frangitla pidcm in rcnibus,6c vcfica , fi comcdatur cruda , autclixata, 6c confcrtvkcribus intcftinorum
6c in hoc cft confideratio.t^^/^^^^^^^ riio arictis fanat cxcoriationen ^o^\i^0 ^
ciamcnto,quando ^'"F£..^P aig^'^^^ W dus . Memhra nutrmenti • •^^.^^r ^dc cO^ lis . Memhra expulftonis . In ucntris. ^^^,
De^[pomis.] ^^^* .(J^
Poma.£/cffio.Magis tcrnpcrar^^ ^ 1.
5c illaqu^funtinfipida,funt x.-^ ^ uamenti,5c nonaguntaUqiii'^
^u......... ' VfnVd^
6c fimilitcr immatura. contraaa ] funt frigidiora6c n .^^^em ptcr iUud quod cft incis de ^9^iaa W ca,6c ftyptica,6c acctofa 1;^^"^ ^ Sr^^.l 5<! dulcia funt aquea,ct funt dccuu ^^^i^^o^
cft aliquantulum dulccdims. Natura . Eft calida in primo,humida in fccundo.b t ]
] Op-€i'ationcs & proprietates.
propric m eis uu^' non funt
cft prohibitio fuperfluitatum, ^ lijs corum.6cinpomis ^"^^'i^c
'^^^^^^^^^^ ^^ypticafiintaqnca tcrrca. Et
Tra61atus fecanduj .
jj^i^ia fui^j. . - « ----.-^ Lvn,.ci. X.L , ^^Partcm ' ' • ^^^^iP^^^a ^^int aqucaval-
^^^^^"lconfon .r"''^ ^^^'"^^^ iiicciis vclocitcr.
P^^^gma 6r nn. ^^^^'^^^^'^ immaturagcncrat ^^^'"^'^"trcfa^> cruditatis, & quia rcci-
**,l,or h»!°"''".-''"'«°^ vcroacctofom huaDn,.,..'1"am rccensjproptcr rdblutione
cornuti va cnt ad vlccra rordida.ct corrodunt carncm,additaproptcr lua abitcrfioncm ,cradicantclcaras ct fimilitcrfloscius, c>non eft conucnicns vlccribus manifcftis prciptcr fiipcr flu.tatcm (u.^c abftcrfionis.Et cx campcftri quidcmfitcmplaltrumcum oico fiipcv vlccra et cradicat Q!,.Mhumma xmutunrum. Lin itur <^ r ca pcltcr] cumlaftc fupcrpodasram.crconfcrt etquandoqucdccoq«iturradixpap.iucriscam
.r • 10 P'-''"'*'"2^1"»'do'ictconfumatur mcdictas,et nvmum datur ,n potu , ct confcrt iciatica: . m
"cit lomnum.ct propric iJiud quod ni grum cfi ct,c(t ftupcfaaiuum.ct in Jicuno Ihp
ponitur,cttacitdormirc;ctproliibctcatarrliri ctquumh.ibentis vigiliasfi-onti cxco cmplaftru lupponitur , iuuatur ide,ct fimilitcr quan
l V ';"'-''^"<-- cnoixm n -n r"'^ ^ "'''''"^ ] ni^-"'"ato, itmantur ip- J a«hru„c<!.
?o ,7'nalia. Mmhuln^; P'-o cp.lcptici.Et olcum cius cum uk o rof clt c6
4nd'r'P^"Pn^odS 7^^^^^ " "^"'^■'" 'oda , quando cx eo inunaaur caput ,
'< ^f?'"m nialo;,;,';'-?' ^ ^'■"P'" rcfolutione
fP''oni apoft° '°''" '^^''S': "'"ccus corum in '^- Fol?a& "*'.''"^ calidorum . Vulna..t ''?'!''« a.cai.?"''^' eorum,confolidant,&
h','''''kiS cr?:^-^'.'^^^^ dcSccmi,& odo S ''''«c,fu,u,,'" . '' ''tillicanguftiacx b ■''«'"11 . ^ "'"^'iicnti , & corum fa- S^'" l^o^Srr'™'"? • Confortantdc- , &«cito.fi 'l"? "yPt'^--' lunrconfc-
d„k'r^ "nii itp,. >-""oiratc,aut iKimR i
?*""«iC cir r"^ * •'''««^'^ conlb unt frSll^^^S^^incoluimorsroflus,''
L- 1 fri„r '"'■"'" coluimo
taHi'"-'"^ 1 tallinf;" ■""'cproptcr Hiamgrofil-
2?"''^^l"' & n,"" T^'"" '"P^"^^'* "°"for c^^!^'^°»"^Di, chV'°''''^« vomitum . Aic-mbra
^ '^«'^" '1' morcm grofllim , quando-
imincgeaioncctfieft 'j;'-T;ininaflaairatafunt
••"^'iwntin, ' ^i'?'*^''-'"" • Et qua; ' '"''■"'icl",?^^?8t"-"'""'^^'""tpon 111« n?- . Qua , /''°""'^'-tM ipfaj lenitas
'«elZV'"'^3U,a'^°'l''7«i"a,uurabillis dictur.aqua^conftrVig^^^S"',"""::.'^ '^^^
h, ^^icca,i
tica Jcnitas
quuin tamcn ab co abltinctur quantumVlus pcllc cit.lit mclius. Et quandoquc autiiiatur clus dccodio m aurcm tortis doloris.ct lcdat do lorcm cius . McmLra oudi . Adminillratur iliud quod fngidumclt, mdoloribus ocuiiuclicnicntibus apud ncccflitatcm: icd ai ipio clt cau tc a obicruanda,Iicut di^^imus in opio. Mcmura anbelitHs ct peoJons . Contcr t tufii caiida%ct fi uxi bus ad pcchis,ctiputoiangunHs.Erlumiturcx ' co iocii confcrcns e [ tulli calidc ] vaidc, ct pro pric quando mifcctur cum acatia, ct Cucco bar ^ ^**^ bx lnrcino:. Fiiius vcro Mclauguc inquit. Scme nigri mundihcatpccl;us.corticis autcmmanife itiordilpo(itionumcrt,quod^[adiuuatadlpu AluHter. ' cndLim,ctmtotolcmmccltmundilicatio. ] ISTyi^cmora nuirimam. Contcrtiuimiditatibus Ito- tum & omnuie maclii . htquandoradixcius quodmarinum ^*" cit. .cornutum dccoquitur m aqua, don c me ^^**" dictur,aauj.ronffM-f.^Mr..;^.. • ■ -.^
Urr-i,^ ^^iircru "'^"«.cttoliaipfoi-uin
^tfp «^amnc^: Tunt fpccicsjior
c^/^. 570.
,'^nf''l^ftcu^;.;,'l"odcftinarmum,t.tfru: biift, !•£/.«<,. Q 'l^' Ct pcces Ipumofihcra-
^uerf^^^l^ortet q °;>^^^ ct ian iu.s cft,cft al •roch .«">i,fq„cl-"''^"i^tterantur capita pa-
''ido7;'''''i»nicnf"''.^!*'''"'"''*''"it"f.-^^ '5''^^ '.'''grunt ;£.f^''*"i^^^^'''" '" '"'^-
^i-itcrtio, ctdiciturquodvf- ^^^nt inf ^ proprletatcs. Spcci '^^^io>l dr o ^'^1?^^^^^^etnon cfl in ip
^itcun 1^.' '^^?^'^i^tuncornutum.cu
r r c • """'""^^'^-'i gtonus.htlcmcn
pumoli , facit vontcrc. Ht dicitur fimilc ctiam huicin can.peltri.uitoi„ cxpulfcms. Album ct nigrum quando tcruntur mukum,ctdantur mpotucumvaionigro,ctpontico,fecantflu. xum ucntrisantiquum, ctnatuia quidcm cius noncit vacua a virtute iolutiua,B [ ct cumhoc $ 6.cihoe,« rcfolutiu.i,] rcloluitur in aqua, ctcx dccoftionc eius vclicinenti qu.indo fit clyfterc, confctt o 'cnteria;, ct qu.indo bibitut Itmcn cius cum lyrupo ■[ cirat, , ] lcnit vcntrcm,ct quando in po udatur dclpuniofoquantitas, [cxuthcj v-
?n i n^nTf ,''™°'*"^^'' '^"^"-'«'«'"'t^c Ipumofi phlcgm3,cthumorcm crudum, ctfin ilitcrfuiicnlpcciei cgypti; datur adbibcnaumin [natit] cttri.ctltmcnciusquoddo- kB.natluf mciticum elt.cum mellc augmcntat fpcrma.
h B.mcllierati. i B.achfunfifi.
umcornutum^cu L A^^^cili,,,,^ ^<^titcornuatauri,cft
\ h^^^M^iJ'''' quid;;;r;'^''''S^^^^^^^ntisabfter r^^^^i in oc , "^^'^' mundificat i-iniQt ^^nimalium.^^oyW
Pcrlica. Natura. Sunt higidz. in fine fccundi, numida in priino,infra tamcn fincm cius.Ope ratknes /jro/7Kiefj^ej.Qu2c funtliumida,velocis funtputrcfadionis. lcnificatiua ,ctinipfis cft ftypticitas aiiquatuia,lcd cis ftyptiGiorasutca qua:funtincifa,cxficcata , ctin ipfis eftprohi^' bitio curfus, et immatura i unt li?yptica ctianv.
a B.chaucli.
Liber fecundu
Pccoratio . Abl cindLint foliacius, qiiando cx cis fit linimcntiim,odorcm pCilonlMcmbra capitis. Diftillatur fuccus foliorum cius in aurcm , ct intcrficit vcrmes , ct confcrt olcum corum licniicranca!,6c doloribus aurn calidis,& frigidis. Membranmmncnti. Matura funt bona ftomacho &inciscftvirtustacicndi appctitum cibi . Et oportct quidcm , vt non comcdantur poft aliu
frumcntocum mcllicrato,&
. l"'=''T''"''^T'ri-7n7«t'cjW«*^''*'l^^
ftrumquidcmftclumcvpanccaUdi" j^^, plaftro facto cum frumcnto. J L gjoipi» comlo. Panis qui cft de ft^m^f ° "1^''^ guatvclociter.>^/>oflOT'>«''e^T,r^,conii'»'' frumcntocum mcUicratoA '"^, 1011* j tibus.bonus cll apoftcmatibus jppj„is
ea,& infrigidat.K«/»fM & "'"/"■^? r infu»* ' [dccoquitur] cumaqua&lalc.oc L^^.:-.
cibum.quoniam corrumpuntur puucmn , ^ ^."^- j : „ „
corrumpuntipfum.fcd prxccdantantccibum, 10 Panis cal.dus f ^ ^ '^^ "^^^^^^^ &caquLlicca^mu,funtmrd,cdiscfHonis & t^^_p.;opt« lua^^^ non luntboni nutrimcnti,qiiamuis imt pluriiTiinutrimcnti.c>^m/;M cxpidfioriis. Fitcx cis& foliisipforumcmplaftrum (umini,5c intcrficit vermcs vcntris,& fmiilitcr fi bibatur fuccus co rum,&: qux funtcorum fupcriora& foliorum ipforum>.Sc ilhx; qux matura funt, lcniunt vcntrcm,& immatura ftringunt. Et dixcrunt.quidam,qu6d ipfa addut in coitu,<5c vidctur quod illud fit in corporibus (iccis 6c calidis ,
tatproptcr uiam uuiiu^^y, jxr rah > •
fatiat vclocitcr proptcr i^^^dA ^ , |]onis cft vclocis digcltionis,& tardcdu^j^j^^^^^^^^^^
CMembracxpidfwnis . f^"^^ ^.P^^o^^ fcrm'^'^^'" natura:,6cadarmacliaftringit,^ ci^ill,
lcnit,6c azymus ftringit vcntrcni>
cft in patclla co^us, cft ] cx c
nB.chabzt (cu
C.ip. 57 h
Panis b [ quid eft? 1 Oportct vt ftt panis num dus,falitus,maifam habcns confcCtam^fcrmcn
. tatus , codus bcnc in tano.r ^ [ vltim;\; ] \ na no-
a:c pcrmancns .Et non comcdatur calidus ficut cft.Panis cnimcalidus noncft apud naturam . & fennmir rcccptibilis,& l acccptio cius qui cft dc furno,
« 1- r. : l. ^.rt t-.i-^l^ ^'^'"'anis
yanicoaumin ^ rcliquorum ftbi fimiliumcft malaj & ]
dcfimila cft mclior co qui cft dcfarina, & qua :;;;iV'7ane; toplui fucritmundior,oportct vt fcrmcntc^ alio modo co. tur , & diniittatur doncc conlcquacur [ plurimum,6c conficiatur mafla illius plunmum , & filiatur plurimum,] & pc^nis quidcm furni non eftficutpanisaltanor ^ i l1 fulcipictdcco (l^ioncm abvtroquclatcrc. Et panis dc patclla] cftcrudus intcrius,& ablutu'^ quidcm cft infrigidatiuus,6c cftpauci nutrim'.-uti,6c natatin fto q maclio,6ccftconucnicnscalcfac^is, 6c nongcncratoppiiationcs,6c non calcfacit.Modus vcro ablutionis cius cft vt fumatur mcdulla panis g [qui iacuit vna nodc ] 6c infundarur in aqua caiida.dcindc cftundatur abco aquac] fup ipsu natat , 6c rcnouctur fup ip.su aqua,doncc ab co remoucarur virtusfcrmcti,6c rdiquoru,6c cofcquantur ftnc luai inflationis.'' \ llc8iaf\ Panis dcfimila nutribiiior e,q alius,5c cius nutrimetii eft mclius,fcd cft tardioris pcnctrati_onis,6c
lanurpdnis co fttis in farno ,
cti funtmah. e B. feu ])ficiaxurplus, & ut pafta Jplius lit ^n jgis & perfcc<i'"(ionv*ta leu capiefli^ plus falita .
f fl. cui adaenii- «iccoctio ex utroque latere & panisahnele. g B.alb^c.
h B.Operationcs & ptopric- Mtes.
' ;
6c panis antiquus ftccus ftnn?'^' | jf ucnt^^ fcc-tur ci aliud,6c panis alcatait m j^ ^ & panis ' [fubtili.sj ftringit illc,quicftdc fimila.
L I T E R A
L I T E R A
Dc quinque folio.
Vinque folium quid ci^ • -^o. lon,6ciamdidumeft^^ ^
I T E
Dc « [rjxP''] ■jp Yzum (.i-oryx^i.) qtii
\ dum 6c ficcum, 6c C^cat'^^^ ^,^^^^
j \ cium oc nccum, cx - ^ q^' ■,,,[^0 fcftior caiiditatc ftia,ucruntaiic ^^^^^'^^ cunt,quodcftcalidius (^^^'"''^^^^^^ proprietates . NutrimcntumpiV ^^jtqii^ ad quandam ftccitatcm " ygd^li^V coquitur cum ladc,6c olco a^) . ^^^^ ^ ius dat nutrimcntum.6c ^^^^ f 'uan^^ ' /
f-nrxfircatio.^CCOnftndl^'! ,,,13 riilt
ii. it
abcocxficcatio,6cconftndi^'l ^,na fr/^ propric quum intimditur no ^^^dc J ^rairis.Et iplumcircxcisqu: ^^^^^^ gidantur,] 6c m ipfo cft ^"^^f/ ,ing'\ >f fmis . Dccodum cum aq^a , . ^qn^ .^,,1 tcrminum, 6c dccod um cuni ^,,ny mate cfficit,augmcntum A . ' (i\o^%f' prxp^^ctur^^MKi^^^^^^^^
tiieftmdius,fcdcfttardioris pcnctrat.onis,6: pi'a:paicrur '^^^^ ^Vofitatcm^ adarmachafcquitur ipsu infuis dilpofitionib. turindcftrucndo aq olita ^ .^^...•.....,,.>.Ar;,>,'V,^u,rimi fiirfnric. vrlnrise Dr nric cius qiiod 1 ntulum riccu^'
i B.ualde.
IcB.vircofame oppilatiuuni j e<c non eftcon uenies nifi iUis. 1 B.aimcle.
m B. ab oppiU tioe fcu ab hot Utoppilct, &e.
Part 147
pric cius quod infufum cft (icd^^^^^. proptcr quam dcftruitur ci ^^^^ T)c [rojts.] Rofaquidcft?Eftv
.ftan\iraqucl&tcrrca,6cinj^^^^^^^^ ct ftypticitas,6c amaritudo cu , n,^^. ^ pauca dulccdincct in aq^f/'/au W
Opirus vcrd.qcftplurimi furfuris,vclocise pc nctrationis, fcd cft minoris nutrimcnti, 6c dctcrioris.Et illc qui non <lccoquitur ■ [ ucnc,] eft pluriminutrimcnti,6c fjmilitcr parum habcns fcrmcnti, fcd cius nutrimcntum [oppilat,nift illos j qi-ii ftuU phirimi cxcrcitij , 6c panis dc r p^rclla jcft huius gcncris,cius nac|ue pars intc
rior raro dccoquitur bcnc.Etpanis quide abiu- i . i
tus narui cft nutrimcti ,clongatus [ a fimilagi . ra,5c in ipfa cft iubtilitas i neo l lcuisdigeftionis6c podcris. Ftpanisfru- tatcmpcnctrarc,quarc ^
tatis caufa rci
proptcrquani'; .piius j,,
n\cntirari,in"iudicioexiftit opiri.f t panis alca taif ^cncrathumoregi-oftu m,etalfatiteft infla tiuns,tard?di2;cftionis,ctquimdiordecocft, cft lUc qui cft mixtus-eu olco amygdalino,ct oportct'qui'^^^^^^1 ^'^^ cxficcatio fit in vmbra,ct banis fadus cu ladc plurimi cft nutrimcnti,ct tard.x defcclionis.ctcft oppiUtjmus.Et empla-
citcoryzam. Et vii* rcmanct dum cftrcccns.q minor atur eius aniaritud^- -^r^^rcccns eft,foluit quum pon^ ,,ox^%4} itur. lllaveroqn^^; iusl J
potu fumitur
foetida, cftca .
ioipf inis!
f 1'°' • Etiam ftyptica.et fri
"''"bra. f\'f ^ablcfi unguibus, ] & exOccatur uc«" ) >-cmful„. ^ . ^ .J 2)f^o«fio . Reftificat ' ^ Excaqu " 'J"^'<0'"balneoadminirtra- ^ fc-^iod^";^ abluttones lecundum ? dimitti • ''"'^^ cui ros non aduc
14 (ffi
9' 4
lon efVu-L
ftftaad S'/"^'''''''" comparatione "'Pfimo.E.o .;? '•■^.'f ' oportct utfit frigida
;? P^incipioftcun r '^'"^ '^^^i"^ eft
' Pra^cipu^i in deficcata . '^'"'''^ftmST'"- E>"scxficcatio cftfor.
Tradlatus fecundus .
na, & dolore matricis c:c caliciitafc. & fimilircr ' ^cc^^' <5c confcrt dolorib.rcai
inttftini.Et ht clyflerccx dccoelionc eius vlccri businteibnorLim,& fimiliter fyrupus cius bibi turladillud.dormire vcro hipcr locumcxca ftratum^abfcindit dcfidcrium. EtqucT rcccns cft fortaflcloluit, fi lumaturpondus. fdrapxcx ca dccics:ficca vcro non fbluit. Et olcimirofaceum foiuit vcntrcxii .
De^[ rcnibus.]
Cap. 575.
a ». Kuliff.
Renes quid funt?Noti funt, laudabiliorcs ex eis funt rcncs liocdi ladcntis. Natura. Sunt ^qua lcs ad ficcitatcm dcclinatcs. Operationes <^ proprie tates . Parui funt nutrimcnti, 6c liumor eoruni efl malus,& laudabiliorcs corum funt rcncs lic di. Mmbranutrimenti.Sunt djfl-jcilis digcflionis & liorridi faporis .
^''^f n ,1 ' '^''"/^ extcnuct ur , dcin dc fu^ ci ■ ^ myri 1'^-^ ^P^^^ boni odoris.l.au V '^''^MiUi o^^^ ^ fiuntindctrochi- ^^^^W,''^^ ^J^^^ntin ciscofti, 1'^'? c csTt^S-^^'^ quandoqucpo:
ri!'^^ntquiH^.?'^\- et t p^f?/./^.
^^P- ^77' aB.Mibathte-
Kob.Olfembra anhclitus ^ penorislvmTit ad fpue dum , & ponitur in fyrupo dc papaucrc noto . Membra expulfionis. Contcrt dolori rcnum, 6c vcfica; .
fitex?;^^^f^'^V\ta t^^^^^^^ Rutaqiiidcft^Sylucftrisvehementioris cft
^^^mnl.r. '"^^^ ^ non cxprimitur, 6c nigrcdinis quam alliarmcl.£/c<7io . Conucnicn
tior ruta cft b t C ] domcflica,qua: na- b f n Aifa 1,7«
fcitur apud arborcm fici. Natura. Humida,cali-. «. fyiaciim & da cfl »^ ficca in fccundo . Et ficca cft calida 6c ficca in tcrtio. ficca vcro fylucflris cfl calida & ficca in quarto. Opcrationcs & proprictates Ei\ inci fuia,rcfolutiua,carminatiuavaldc,mundificati ua^^^vcnarum,] ulccratiua.flyptica . X>a-owio . c B.AIiaUteni. f^ationcin auimr.^'^^ \T . V^""^ "'^'^ ponitur 1 upcr morphcam albam.& '^^«'"«^ •
^^^^^ftcr luS ' i^^^^^^ • ^ ''''''''^'^^ morum,& rcmouct odorcm
L tPfoVr<r '"^'^ct vaoo. i f ? ^^^^^ ^^pi^opte- alhorum,& ccparum,& confcrt aloDccic ^or
'^CE^^^^^rebrish^^^^^ fitcxcacinpiaflrumcum falcin mcmbrod [fu t borW
^.^<iaVP^'^^^^^ P^^' q^^odcftapoflcmacalidum,confcrt,ctqua
in..;^^.^^ecrch.....I Jfacitftcrnutarc doponituriupcrfcrophulasgutturis.ctlfccllc, .pTfteZ^cZ
rcioluit cas , ct gumma cius eft fortior in om-
De ilruta.'}
Cap. 578,
A B.Sctfab,
Uit ' ^mpiaftn n ''^ cxprimitur, 6c
' L pra-cipucabrafi^ , &'^^^^^d^s.Srxcn'^'^'^'^ ^ gcncratcarncm C'^^^^mfixaSnr "'"^^^^^'^ ^iplacxtra-
^ C W; '/''^'^ L quod cx ca humi- Pro\^''^^me
^^-1«'!' ^''tin^T^^^ccrcbnM,' '■r , Jt-icitlternutarc "fe S^ngiua & fi" cftcalidum, & eius femS
ri aurium .
, ■ScdaM'?'"'"''»»»'- '"^iilitc,. ^.'^ «plorcm in oculo ex calidi
'ebrarn ' ""'^^^*-'*)'-!^ ^-^-fuucinci» ciiK 'V'^'^'^^^^ fit t collyri _ .1^ ; ' ?^^^im,6c fiiccus iDfius , &r
if;/."'l/?i^'^/^'^'^'ienta iplius al
aqua rof bibi
r'^Bi,r'^"idi,nt., -"Y ."PiKlialmic , niii qufi \^,c;;^;*&"<^l^^'.''='"icnta ipfius alba .
^''aiDr"" "o„a?-''* *•'-"» '"ccus n . [ fcd eius u"'Vath^."I^««t ° '.'"Suinis , & fim,liter
f>du *"m,5c cft ""'^'•'ta eft cu mcl- cai' ""n>- Et S^lcniabin , & iuuat ad di ct ' icen..'")iiin,.„^^'-luidcm, c-\„^ r,„..
Ndu *''ni,S ? """ita eft cu mcl.
SC- 'ofa mfi!,''"'^^''^ ' & i""« i:?iii,l,'^oi.ofi "'acm, & cius fuccu scoa
f,'^iilita'''Suitinfl,„ ""'^.'^'•O''^''" ^'«o ro ' fpithc' , ?'I»="'o"cmftomachi • sSoli ,i"sCm, ^'^'"^ ftomacho cx ro-
, Cl"»Aillia CIL lULLlUi iiv uin
nibus ilIis./^;</«er.t ^ j^u^ya. Ponitur cum butyro,ct mcUe fupcr impetigincm,cr cum accto ct ccrula iupcr formica,ct cryfipilam,et fanat antiquam. InUrumenta iumturarum . Confcrt paraly fi,ctlciaticc ,ctdoloribus iundlurarum bibita, ct morcemplaftri fupcrpofita cum mcllc. Mcm /'r^zc^p;^?^. Aufcrtodorcmamorum,et ccparu , ct fit ex ca cmplaftrum cum fauich ad foda anti quam.Et quandoque fit ex ca cmplaftrum cum acctoin naioad fluxumfanguinis narium, et rctinctiplum.Et fuccus eius calcfaclus in corti cc granati diftiilatur in aurcm , ct mundificat cam.ct ibdatdolorcm,ct tinnitum,ct fonitum, et intcrficit vcrmcs , ct liniuntur cum ca vlcci;a capitis . Mcmbra ocull Ipfa acuit vifum,^prie iuccus cius cum fiicco foeniculi,ct mellc,collyrio faclocx ca, aut comcfta. Et quandoquefit cx ca cmplaftrum ^ t L ] fupcr puhatio-
nem oculi . j/m/^rrf anhelitus & pe&oris .\)cco- ^io cius qu^ humida eft cu anctho ficco coti fcrt doloii pei^ons, & difticultati anhclitus fe.
e t B, uich.
niA frangiint lapidcm f [ ^;^'^^f^).^,^^f.odnoD»'* Eft coniicnicns morlui aainuii^Al natur karites .
De ^ [ rnbea tMorum.'] ^^P'
f ». ficu .
2 Liber fecimdus
cun d u m tcfti m on i u m Rufi . Membra nutrimcntl Fitex caemplaftrum cum ficubus ad hydropifim hypofarcham , & datur in potu vmum iri quo dccoquitur ruta etiam.Et quando de femi neeiu? bibiturabvnadrag.vfquead. drag.ij.ad » fingultumphlegmaticum,rcdatiprum.Etipra ^,,\a ^(f^V^^V^^^^^ \
quidcm digerii,et facit appctitum cibi, ct con- Rubca tmdorum qiua ^^^^^^^^ fortat ftomachum,ct confcrt fplcni . CMcmhm- ris . Opcratwnes <^ n^P''''^'''' -'^^ e;.p«//?om.,r:xficcatfpcrma,ctabfcinditipfum , ,o ^^''^^'^^'^^^/ ^ ^^"^'"1 ^^1^^^^ ctdcijcit dcfidcrium coitus , ctconcubitus , accto,& (anat cam, 6c imuui ,,,^,ii„dint ct utraque fpccics eius Itringit , ct icdat dolore pungitiuu. Et fitcx ca clyftcrc cum olco ad do- Jorcscolica: , ct ponitur cum mclle lliper ulccra ani . ct bibitur cum olco , ct bibitur propter vcrmcs,ct amb^ fpccicscxpcUunt fupcrflui tates corporis cum prouocationc , ct fimihter rctincntcgcftioncm . Etfitcx eaemplaftrum ^um folijs lauri fupcr tclticulos adapoftemata ipforum. Febrcs. Etfimihtcr confcrt rigori co meftio ipfiuSjCt inunclio cx olco eius . Vencnx . Refiftit ucncnis.ct bibat,qui fibi timct,ne in po tu fumat vcncnum, ct pungi a ucncnofis,dc fc^
mincciuspddus drag.j.cum fohjs fuiscumvi uuc^ v^*...,......x, ^^.^^- . ^ cu- . ^ip
no, ct propric fi bibitur cum nucc ct ^ [ bolo ] gcre ianguincm.Et OP"/^^ |i uipponi omn ibus contritis, ct commiftis,ct phu-imum ouaque die bahicctur.tt qu. .^c.^nx^i\-v .,f, ipfius fumcrc dc fylueftrieftpernitiofum.
morphcam albam,6c ianat cam, ^^^^^,^.
cutim ab omni vcltigio. Inftrnmcnt^^^^^^^^^
Datur in potu cum mcUicrato,<x ^ b[i»
ticx, ct parah' fi,qux clt ^11«^^^^^^^^^^^^^ inp^
vtrilquc Latcribus ct ] in ^cn^u^; ^dfceiii^ tu dcca.drag.j.cumduabus.drag.u ^^^^^^^^^^^^
pcrcuinoncm,& cafumcum rco dcvino pafllu-um.]^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ ^i^fl , in potu fruchis cius cum oxvnu j^,,eij. matafplcnis,<5c mundificat h^P^;|, iprf'^. & apcritoppiiationes corLun,& ciy ..S tas in hoc. CAtembraexfulfionii-^ adco vchcmcnter, quod q"^^^"
B . Huleich.
b n.habens. c B.cftfortias.
De a [ Yubo. ]
Cap, 579,
quaque die balncctur.Er ^\^''"r'r^^^\-^ prouocat mcnflrua,& cxti-al.ii^^^^^£j;unt ^ ^itipticesciuscum fohjs hiisct^ fui vcncnoforum vcrmium •
Z>i? * [ rapbano. ]
^ boihor.
Rubus quid cft ? Dixcrunt quidam quod cfl: alhaufcgi,& cfl qucdam Ipccics cius,quc nomi natur rubus canis,&: habct frudum , qui eft (U cutoliua b [ habcntcm ] intcrius lanam.£/c^ifio. Succus eius coagulatus cum cxficcationc in fo le ^ [ forti. ] Natura. Efl frigidus & ficcus , & in frudu cius maturo cft caliditas quaidam . Opc rationes & proprktatcs . Eft ftypticus, deficcatiuus
cum omnibus p artibus fuis , & folia cius funt eft fortius eo . ElcctiO' rui Y^^^iW^v^) minorainhocpropter fuam aqucitatcm. Dao 4° eftfcmcncius.s [ ^t ^^^^^^ rxT,0nt.^L^xP\
Raphanusquidcft?Fortius^^^^^^^ fo,cft fcmc ipfius,dcindc ha ipfius:dcindc caro cius/ /; ni^il^^ ius cxiftit in virtu tc olci dc K^i ^_ ^i^^ vchcmcntioris caliditatis ^P^^j^unicYinif omnibus narrationibus coi j dt eft fortius eo . Elcctio. FortitiM^^^gjs tc
ratlo . Dccoclio ftipitum & fohorum cius tingitcapillos.i/^poHmiZWc^r t /?«H«/<«.Prohibctcx folijs ciusemplaftrum ambulationem fraudulcntis,& formicx, & cft bonum fupcr cryfipila ctiam,& eius humor cft groflbs.Illud cni quod dceo cxficcatumcfr,ftringitmanifcftc,(5c fimi a B.haleich. ]iter floscius . Et in radicc quidcm [ run ] cft fubtilitas cum ftypticitatc,&: proptcrhocfran git iajjidcm. yulnera & ulcera. Confcrt vlccribus
tus,cft illc qui ] cft clixatus. ■^Vf--^inii^^Sf'' eiuseftcalidum,! in primo, ^pc^iti^^^^^^^^^ mcn cius cft calidum in fc^^' pyietatcs . Gcncratventofitatcs. .^ftiS^jji
fas fohiit,& in ipfo cft ^^^^!^"^^^^^^^^^
prie in fcminc cius,& qui ^ flatiuus.]EtillcquicftchxacU-^q^^
proptcr fcparationcm uuu^ ejus .jo' dicinalc.Et\uitrimctumquiJ^^^^^^^
quxfuntfupcr caput , & confolidatvulncra . 5° maticum, &paucum cuui j^en^^^c^^^^^^^^
fubftantia quai Vclox cft ad pj!^ ^ ,\c n>i
Jorem oris cali
ludpropta-illudquod clSXf ' J
tis.foliaautcmvcrnaha 1 !^^m-i,n^'"'|,i(*/ pc comcdiitur cum olco & •''"....catiit'^»// ix.'Dtfom..Siin''^f„peCi»^>^^^
quam ra rinalolij
fitcx co cmplaftrum
rinalolij,tacitnafcipilos jle,ci'
ilos m
tationc,] <Sc confcrt femcn
gia accidcntia fub oculo.q^^^^^^ K^^^ V4
Memhra tapitis. Qiiando mafticantur foliacius, t ^^*^f3*jjras,& ftringuntgingiuam, & fanant t aphthas, 6c fi fuccurT^-^ft'^'» militcr frutflus cius,- [6c folia ipfius fanant do cmv &folioru lorcs gingiuc^,&' lliccus foliorum cius fanat os eins ranantdo. ^^alidiim, ] 6c folia cius fauant vlccra capitis,6c ' niultitudo frurtusalhaufcgi facitfoda.T^/c/^r^i oculi . Confcrt cxitur.x oculi . Mcmbra anhclitus peBoris - Conferuntpartcs cius fputo fangui^ nis. Mebra nutrimenti.hx folijs ciu s fit cmplaftru tationc,] contcrt R-ui^'; ^^olo^^^ n fromacho dcbili rccipicnti materias,& confor <^is in membris,& j; ctp^'^ AfA'
tat eum. Membra expulftonis . Stringit vcntrem , & ueftigi)s,& pcrcuflionil^ ^^^on.^^i^ 6c rubus quidem canis , quum accipitur a fru- ^ ^-'^'^' ^^'"'^ -
ducius lana,que cft in co,6c decoquitur,ftringitcius dccodio vcntrcm,6c abfcindit curfum humiditatisantiqux cx matricc,6c conferthas
morrhoidib.natis in ano,ex quibus currit fan^ bus ] abltergit ca. vumcr.^y^. ^ ^ray^ guis fado cx co cmplaftro . Et ipfc, 6c flos cius co fit cmplaftrum cui^^^j^^^^] et f confcrunt ulccribus intcftmoium, «5c folutio- fraudiilcnta, ct vlcera ^ l
cumcondifilinitum ^'■^"p' .nw ,r,.. gram,propric in '^' ><S4 '
diculos in corporibus . JP^J oiift?../vf - - dhibitusT
Cumfarina lolij a<
{^W., opcratiir fuper impctigincm
Tra(51:atus feciindus ,
rof. ad dolorcin matricis . Vcnena per mordicatione fcorpionis .
Linitur fu-
^'''''''nZ^ea SMJcncius ccpcllit pul, f'"'^^c„t 'l^'^^; ^""^'^ '"Pi'"- Nocct ca ^^^'^^mhTJT-S' vcntofitatibus m aure J^? '^'"s.l deW?'5"^"''° ''^ «° diftillatur a '^"•'iS;^'''^""^ «^Mcfaugucfolia c^ '
i'^H'"^'"S.Et fil """^' accidcnticx fungis n t '5««eolt'°^:-'^^'''' ^'"^ oxymcllc^de- "k^ 'Pfo cum h '"a"''''°"f^''' Prvfocatio r^eftadd;,:; _', ^^'•■''nocumcntum
S'?it"c cn^^^^^^ cruauarc.Etpoftci. ^ '/'^"mfrck " ftc>tcibumpcnctrarc,& * l''P''--^ liocfa '"'^ c.bum,ctnon quicldt. rr°'f«ci,Lc' ''^'^''^^'t "omit.n«,et pro i^fPl^ni fuo^' "xyracllcct conucnit la- "&^'''«a^ct'^ft
S« I '"'fapofc!,° r?' Lnaufcam ] uakic ,
0 D ^/^liaeiuVpf P°ftcibum,digcnt, & d S"°'i^-s hcpa?^,'^"^ fo"o'-"ni ci.ts apcrit
^«ioS''^'''cam.& S'? r''' f i'"'"''''"' f'''S'''-^'"'& ^'^l>'na,& tuffim ant,qf,am &
Part 148
r.u. -''^mjn vcMTf c ^■'^^ ipfiusrcioluitin^ ^ ■ -
Robaquidcft?En:aucIlana Tndica,5ceft friidus magnus m magnirudincaucllanx , fimilis papaucri,& fcparatur agrano,ficutncrco-il j^/a tura . Et eil cahda 6c CiQQ^.ApoHmiata & t PuHhU. ■ ^ ^®^^*''' ^Eftcpithcma iupcr fcrophulas cumaccto coii tieniens. yjnera & ulcpra.Conicn fcahici,(Sc pru nmi. /nflmmenta i:m5lnrarum. Dil r u mpit vcntofi tatcs impcdicntcs in dorCo. c^Umuracaphis. ¥it cx ca, caputpurgium ad torturam , & plunmii confcrtei, 6c fimilitcr confcrt hcmicrancc 6c loda.! tcftcaputpurgmm confcrcnscpilcpfic, fcotomic,5c manic,& mclanchoIicEt iam qui dcm cxpcrtum cft capuipurgium cius in tortii ra tnbus dicbus, 6c fccit currcrc humiditatcm ^ cx naribus,5c fccit flucrcphicgmaplurimum, & rcmouitxgritudincm in tribus dicbus.Et o^ portetvtpaticnstorturammorctur in domo tcncbrola,(Sc cofcrt vcntofitatibus cnidis^cMcw braoculi. Confcrtaqux in oculo tcollyrio laao t alcofol. cxca,5cpropric luccus minoriscius,(Sc vcntotofiratiafcbcl6c pano,6c caputpurgio flidocx ca.cumaqua amaraci. 6c fitcxcat coilyrium cum antimonio tortos habcntibus oculos talcofoU Aimhra anhelltus & pccloris. Datur in potu dc ra' diceciuspondus. dra^^^.ij.cum vino ad plcurc:^
- * f^cit a3octTn,'f' ^f'' ^^,=''^'^1 cgrcffionc
Iputulangumis cx pcdorcproptcr illud qd in jpla cft dc (lypticitatc . OU[emtra cxpuljioms.Con. fcrtcohca:palIioni,6cdaturdcco inpotu pon dus.drag.ij.ad anum,5c dolorc matricis.Etpcflariuni luppofitum dcco,c]uod cx ipi:i fricatio ncdiOolutumclf^prouocat mcnlh ua 6c cxtrahit foetum,6c fimilitcr fuQcus cius.,6cVolutio-
V wnum comcdit.nono 4° fqucdifticultatc,itaqu6d lanatalbaras & rcmo uctcam,& idcritiam,& panum,& ilmilia,& rc
'^'Un k^^^^ncni m,, umiumciusiu < , & clf^fbl?^;;^^^^; <^;^iqtu cius cxpcrta <.^'"^Pio,qu?ll ?^ • Et fi momordcrit ali-
Cap. 582.
''^'xMfmis, Confcrthamior-
^'«^''^«0 Cap. 583.
..^^^bu3,,^?ionic,^^^ia cft > Inucnimr in anctho humifuntficutb [ mal iCLit vr^n 7':'"' -> ^ inuoluitur fu - ^tvolubUis.Etvidcturqupdfit
„ "U„ -iitas,s,,"j '^'^'"ccurqupaiii n^"ens ad itl"'"'"; ^"od fcrmo lccu
« .^-qiiod c(V .7'^'^'^"'» • ] Vulgus cnim •7' ^■'J^^-^S te '■*'*'"°"ica^O/,...rio- '"«^! > C"''''^ ^ t n"^'«ficcatiua, rcfolu-
^ ?< ^''^^"'«'cal,?; ^ ^'"'f'^'' '"Pc^ apoftcl4 ^•^«''''^craa^"^'^'''"™ Linimrca
ieta^ Z°'',^Sram,& confcrt ei,&
, ',. ' f.-iiimii^oc iimnia,ct rc
fo uit cohcam , ct cius potio cft trium kcrmct , 6ckcrmctcft lcxKcratcs. Etbibitur cum vino dulci,autoxymcllc , 6cdaturcum.pctrofclino dc aauco.Et fcammonca mouctcius folutione, quando ipla admifcctur,^ conf ortat ipfam,6c quantitasciusefl, vt cum vnoquoquc aur.ipfius ponanturtrcsanuluiat de fcammonca, 6c qLiandoqueafTumiturdccapondus.diaLMi 6c tcritur,ct ponitur ciim vmo dulci.autiiToxy^ mcllcct dimittitur aliquanto fpatio,dcindc co qmturvinumiliud cumlentibus , authordco cum carncgallinx, ct dat ur ad forbcndum ius cius,ct mii cctur ci dc fcammonca, Febres. Con tcrtfebribusquartanis./^c'«f«4 Kft thcriacamor fui fcorpionis,ct rutcle . Et quidam ftudcnt ad hocvt lumant dccorticccius fupcriore ficul lcns,etproi;ciant inhfllirampundurx.
T)e ^ \reuharbaro ]. Cap.
papitis. Confcrt tor-
Rcubarbarum. Ekctlo . Quandoqucadaltei'aturhocmodo.Dccoquitur,(Scafllimitur cius aquofitas,6c deficcatur fuccus cius,dcindeexfic catur fubftantia cius poft iilud , ct vcnditur fi* c ut cft. Vcrum ipfum cft tunc {^i{i\ns,tt vche-
f B fit.
Liber fecundus.
mcntius Aypticum, Sc purumcftvchcmcntius rarum,5c minus ftypticum,& cO: cxoccii. Opemi nes & pyopmf^^w.SLibllantia atboris cius cft com mifla cx aquictate , 6c in ipCo cft tcrrcitas amar a proptcr accioncm igncitatis in iplum: 5c limilitcreiusmollitics, 6c fiypticitas funtcx ter rcitarecius, 6c lcquitur ipsu in ftypticiratccius tcrreitas,imm6cl1: iuuamcntum inca, ctcom plctur cius opcratio cum qualitatcfua; terrcita
quc f inantur ca vlccra cum ba. ct fimilibus .
Dc^ [ ribcs . ]
Ribcs quid cft . Incftci vnm^f^f5'il tri,ciacrcftc.A'.t*«w. Eft «"S^J^^^J^infti^A'
rabfcindit langmncm] iedMmtLn^i*^
plctur cuis opcrano cum qiuuiuuciuct l^h^hu lc.-.-— . k.J. nWlilciiti*'''''^"*'
iis:& quod de ipfo purum clt,eft minus flypti- 10 contcrt ^-^P^^^^-^^^^f f A^uit vil"'^]' cum.Dccoratio. Confcrt pano,& uclligijs rcma- intcihcuuit. ^'/^'■«/^':^^;:tl^,,Hus. v^^^^?! ncntibusfupcr cutes, quando linitur cum ace-
to & b t [ " ] cuacuatio cum co.Apoftcm.i,u & t puhdf.' Fitex co cmplaflrum cum quibuf dam humiditatibus ad apollcmata caUda. Vidns Yd & idccrci. Confcrtimpctigini cpithcmatum cum Ticcto. Iti^lrMmenta umthrariitii. Conicvt valdc cafuiA pcrcuflioni . Et inquit Alcanzi,potio cius fit.j.ij.in vino pcrmiflo,<Sc contufionibus,
intcrhcumt. y(/c;«/;ntofrat- — i/f/wW'"''*'. do lit t collyriiim cx fwnis.Conixn folutioni ^^holcu^^^^^^^^^ t phHhU . Confert variolis,ct » ^^^^^ij ftcmatibus pcllilcntialibus,ct pe^
De ^ [racham.tt.] ^''^'
Rachamar. Mcmhra f Ff;|^i.,..rio
ciusfit.?.!).m vinopcrmiuo,(XContunoniuu.N, xva^ i... ...... ,'.,,^^111^'^''. u
quando datur in potu cum vino odorifero,& cum oleo
A . , 1 : 4..X craneam ,et diuerioaa aui t^<irii"'
iafaiitioas ji'^
c B.tliati>'
limilitcr quando inungirur cx oleo cius ad co tulioncm !accrtorum,& dolore corum, 6cextenfionem,>3c confcrt ruptura:. Mc?nbra anhdnus & pefhris . Confcrt allhmati, & fputo fanguinis. Afcmhra nHt)v>nenii . Hll confercns hepari , & ftomacho,o: dcbilitari amborum,»5c doloribus corum,<5c doioribusintrinfccis,&: (inguUui,(Sc rupturic,& cxrcnuat fyXcncm.fiMcmira cxpulfiO' wi^ .Confert' C aderebj6: doloii pungitiuo ve-
naribus 'iplm-um propter ilhKi , '\''l,^J;\
co caputpurgium naribus ipfor deventofiraribus
t coUy rium ex fcUe eius ad aUKt aqua frii^ida . Mcnibra ^Af/^//^^^^ ;,ani.<„j ftercus c4us cijcit foecum 'ficcatii^:; .^ic quit filius Alparrich.Eius ^^^^;;„^riuni"!.j vitri,invmbra.et fitcxco
wij.Conlcrt^CaaercDjCC aoiori punginuu v^- ^ '^' ^ "* '"-V Vor.n crcdo il^ tris,<5c dvrentcric&dolori renum,& uciicar,ct morfus viperc,led non cr^ doloribus marricis,& ftuxui fanguinis.fdV^ . Hivpmnf.n^o.ncrtum rui Confert febrib.antiquis , &habcntibus pcriqdos.ytmna. Confert morfui vcrmiu vcncnofo rum,5c fcrpcntis ,ctquantitas potuscius eftficut quantitas potus agarici .
t^oiiyri;^^; :Jdoiii;j;^>'
dixcrunr,9expcrtumaiita^^^^ nis,et ferpcntis.et iiipcrx nvi . ^^j^i eu uidetur mihi.quodiiuLcnao
De^[rafa.s,] ^^^^^,^
" Rafasquidcftnamdiaan^^^^ de pUu.ibo,ct hoccft t>annun .c in^^^ fam et fpccics faciendi ^^"^&Mif. mtrScdU. tario.£/.rm.Qupd inco ^^,if^^
ANNOTATIO li^E S.
Fen i(?.tr. 1.C.4 Cap 47.
7)e rbaharhari tempcramcnto h'rnm memln . ^ .mtermcdicamentafrigida^, & aHringcntia cnumcrat. ^tRafis i.ad Almans.calidumipfi^m jkcit, & -ti.Cbt. infecundo & caliaitatis & jiccitatis erdine repcnity quod facit6^ Alcfuelib. de fimpl. De purii^atoria (juoque eius fiicultate,nihH Diofc. Gal. uel 1^aulmemincre,ncque authorhoc in loco . ^At Mcfue & author loc.iitatis inter purgantli m.edicamenta collocant.quod & cxtcrl ipfosfecjuuti facinnt.
duftumeft,ex cerulla.ctopor j^ftl^^^^^^^ dor cius quum aduritur. ^^;^'^^^^^ ct humidum .Operationcser P'i^0^i^^^^^^^^^ eft aduftum,eft leniiicatio,ci ^^c p Uitio,ctinrerfeaiofanguini-^^^,irfi^,|i|; gUitinatiua/:nfrigidaUua,cu ,^^^^^.^1.1
fimiUtudinc viVtutis rafa'' ^ "
a B Ramech.
De '' [ramech.
t pHHuU. Qnando fricatur
^ n.irriliiTnn ("iii.-COrum f^^S^
c 6. Jarorum.
Ramech.A^^rf«m . Eft frigida ct ficca. 0/7iW;rnes et proprinates . Eft ftyptica, cxficcatiua-,fubri- 1 i at i u a, co n ft r i di u a,p r oh i bcns eff ui lon cs mate rierum,er fcdat caUditatcm CMcmhra nutrimcnti. Contbrtat ftomachum,quando in potu datur cum aqua iilyrti . Memhra cxpulfonis . conftringitucntrcm.
'De^^n-tticni^i-l Cap. 5 85.
Raticnigiquidcft?^ [Nominatur colonia, eteftoiummapini, ctnominatur arbor cius iii ScciiTi aUicrcz. ] Natura . Eft caUdaad tcrtium , ficca i n primo . Operationcs et proprietates . Gcncrat carnem corporum [ tcncrorum] fcd com mouct dolorc5 in corpoi'ib.tcncris,et quaado
ailt aUquo luccorum ^^^^-'^%^tctt^A frematibus . Fnlnera 6" ulctr^\' ^j.ccrj' ' fraudulenti-s,etambulatiui^-^^^joff^ cera,et ^luti nat c:i.mena-C^ -^q^i^ cerufia fuper punauram '^.^ ^^^oticv
draconis marini, ^^^\^^'V^':^nCi^^ ' tur cius odor apiid aduui
Rahadat. 0- torpcdo. ^ap^^ A quodrahadat pofitus ^"F.^ j,qiiit';.jl| Ja,rcmouet loda.Gal.uc o n^^^^ ^ ipfifacit illuddumcft u ^^^^^^ amcxpcrtusfui,ctmhilin^i^
'De 3 [reihen.'] ^'^^ ReibenquidcftJErtlapis
Eorly Eu-opeon Books, Copyrighl 0 2011 ProQuesl LIC. Imoges reproduced by courtesy of The Wellcome Trusl. london
tatisi 1,1'
ii-i" ,in ,
Tradatus fecundus,
W„„ V,?'''"^' «^humidus in fccimdo ^iun-i tu?T*"'"- E^ficcat, &abftc, ^"XHli Ar! Pi^o^ima victuti caiicri. r ,
crgit, i virtuti caacri. Oifem
Cap, 592.
lutiua,attraaiua fanguinis ad extcriora , 6c fuperfluitatum aduftiua, vlccratiua , fubtiliatiua valdc, chymorumgrolTorum incifiua cum vir tutcvltravirtutcm fuie calcfadionis . Etipfius acctum confortat corpus dcbilc, & acquirit ci fanitatcm. 2)ecor<ifio. Eradicat ucrrucas*^ t [
] illinita cum olco,(Sc gumma pi-
,;T^iDucfcdraii,..r r-.^r— ■•-'L^wuuc- ni.f [Et] facitpilosnalci in alopccia,ct tyria
''^'liam. ^ZJ ^^^^^^s,?^^tiquusgcncratmclan 10 illinit- - ^ ^ - - • ■
^^mbm expulfionis. Augmetum eflicit
t a et fricata,ct S t [ ]'fixur is calca-
nei proprie . " [ Et lyrupus cius J ctipfius acc-
J^'^'^^ quamn ?• M^^^^^guc inquit.Eft ^'^coitun, ^^^'''^''''''CMembM expulfioms. Exci
\'^^^^"'^ C.,. ,,,, %is2^;i^^ideft- > Eft b [alcot. ] Et iamdixi-
t B.epilepfie,
Cap. 595.
JT^ticnrc '^^'^>iccundumqu6d dicitur, ^n^'^«4LL. '•'^''^^''^^"'^^■^^'^^ vcrmium co- ^>.fM?^i^^atibus r'' '''''^'''^■^'^ryi.Eius ius confcrt cj!w '^^■"^■"'^"^'^"^^o ^upcr ca cf
fluuh, -I^ m.Dicitur quod ex b [Hic
t B.conferc.
tum bonum efficiunt cblorcm. Fulnera <^ uLcra, lius «udum! Deficcat vlcera cxtcriora.ct nocct vlccribus uifccrimi comcfta,ct cxulccrat fricata. InHrumema umcturarum . Nocct ncruis lanis,parumpcr con fcrcndo doloribus ncruorum,et iimdurarum, ct paralyfi,et fciatice proprie , et fimiliter cius acetum,ct fyrupus ipfius. Aiemhra lapitis. Confcrti [ ioda] et melancholia:,ctc6ftringit eius 20 acetumgingiuas,ct conferuat dentes motos,ct confcrt fa^rori oris . CMemhra oculi . Eius comcftio acuit vidxm.Membra imheHtm &pe^hris . C6 fcrtafthmati \ aldc,ct tufti antiquc,ctafpcritatiuocis, ctpotantur cx ea trcs anululat cum mcUcet confortatguttur eius acctum,ct ^ [ cepe ipfius. J CMembranutrimcnti.Confcn duritici !^ j*^''^ 'jf^^** fplcnis,ctconfortatftomachum,ctdigcftionc, 'P*""» • confcrtfublcuationicibi . Etfimiliter acctum cius,et [ luccus ipfius bibitus ] proptcr fpicne ib. dccoaioip 30 dicbus xl.ct dicitur quod fi fufpcndatur luper Cms bibua. illum qui habetfplcnc dicbus.xlj.liqucfacit ipfiusfplenem , ctconfcrt hydropifi,et idcritia:. Mcmbra expulfwnis . Prouocat vrinam fortiter , et fimiliter eius acctum , et fyrupus ipfius conferuntdifticultati vrinc,ct prouocant mcnftrua , donec ctiam faciantabortum,et fimili. teracetum,etfyrupuscius conferunt prxfoca tioni matricis, ctloluitgroflbs humorcs,prcecipue quod ex ca aflatum eft aggregatum cum
'''«■^Cu?/?''^^^^^^ ■Piisr.i„c fr':'e<lcft,n '■•a.quod eft in ca. Et
.^^cilc;'^P/'opnepinguedocius,cftcx eis ^ur r'" J ^'^^ cni r • ''"^ ' ^ ^^^'^^^' "^^^
^'sciip'^^^^' ^SccxDo-fn''''''''^'''''^^'^'^""^^^'^^'^^' ib4cuplofaiis,eteiuspotiofit duofimi'" [mu niii^ ^■c ^cntes an r"^''^'''''' communita- haraheni ] quum eft iciunus, ct fimilitcr ^i^r '^^^^o,<^ .^^^^™hum,quando ipiam fu '^^^mcm ci/^ P'^^^^- ^"<^^^<^ ' ^Si quis comc-
1 B.auf.
> ?P"^cius &'i*"Vco'P"s.'pfi"s,apoftema 4hJ»ando L moritur . & dicitur . «ofis. •'«'^zaliarlepra;, &vermibusvc-
E H A S.
Cap. 5p5.
'^'^) F n^^' ProL '^^^■'^ "^^^'is, quaj ficno- '^^' [purj^^ quodipfainicrficitmu ^prii ^^^^^atC^f dccodio ,]
r quod
cx ca eft elixatum,ct cius fcmen bene tritum et pofitum in uafe ficco,ct permiftum cu meilc , ctcomcftum lenitnaturam, etconfcrt dolori ani,etmatricis,etftomachi ,ct confcrtdolori pungitiuo.Fc^rw. Acctum eiusconfcrrtrcmo ri antiquo. Fenena . Quimi fufpenditur cius totum fupcr portas,fecundum quod dicitur, pro hibet vcncnofa ab eis.ct eit theriaca ucncnofis. 50 ctinterficit mures. 'Perw«f^/io. Tantumquantum ipla eft de cordumcni, ct tantum quatum ipfaeit,ettcrtiaipfmsacori, cttcrtiaipfius amomi.
DeScilla &ufueius multipliciyplura habes ex Diofcor.lib.2.& 5.&GaUi.:{.demedic.fuiieparab.&PaH Ca.i^^.Sr x6s
^^^m^l^ ^ius cft pj?;^^ ^oi-nia perfici dcficca lo lib.j.Ferum quod ad eius temperamentum pertinety au
'^aucrmlJ^^^^ius vencnofum mortale . •^ft r'^^^ Cf?r.^^^^^ fignum, quod in ca
^^v.r^cluieJ^^^^^^i-i^Sfplendida,] in cuius C'^- Cahd 'a''.' acuitate,6c amaritudi- ^^^i.O/,e? latcrtio, ficcain tcrmi^ ^ '^mes &proprictates.Ei\ ;-cfo.
calidam tenijsordinis,efSe ait, &fccamin terminis fecundi.<iAt Gal.B .ftmpLin fecundo cahdorum ordine re ponit.quod & Auer.^.Coll. Paulusueroinfccundo cali- cap.^z. dam & ficcam putat lib. y.quod & author paulo injra ad notabit . cap.^^j.
jDe ^ [fquinantho & flore cius.] Cap. 5^7. ^ B.Adchar.
Squinanthum et flos eius quid eft? Exco AYIC Bb aUud
bedinem. 4 B.agiaoai.
SiUud cft Arabiciim & boni odoris, &aliud cft B. apiami quod cft i> [ minimuni,agrinium,& cft durius, eii fubcile fea cft gronum,& cft tcrrcum, j& nou lict odo- ,,,inatum&crc j-cj^ j,^quit Diof. Squiuanthium cft duaru fpc ei> grTflhn" & cicrum:vna carum cft quc non habct frudum, f a magis moHe & altcra qu^ habct frudum nigrum.i^/emo.Mc & ipfuro. ^^u5 eo cft^ Arabicum , rubcum , <^ [ fortioris r ''^Zs d« odoris ; fcd illud quod cft fupra ipfum , ^d ali- «leclinat ad 10- quantulam dcclinat rubcdincm: |6c quum finditur,fitpurpurcum, mordicans linguam,6c a- durcns canifuaacuitatc.A/^f«m . In [ agrinio] cft virtus infrigidatiua,& apud fiiium Virczcg totum cft frigidum,& cius radix cft vclicmcntioris ftypticitatis,& cius fios calcfacit parumpcr, & cius ftypticitas cft minor calcfadionccius,& fortaifccft Arabicum , fcd in fua natura cft calidum & ficcum in*fccundo. Operationes & proprictatcs. In ipfo cft ftypticitas,quaproptcr co fcrtcius flos fluxui fanguinis vndccunquc , & leB.flypiicitas, i^ieiusolco funtrcfokitio,& cius^ [ cotradio:] fcd ipfujs radix cft fortior in hoc , & conftringit naturam,& in ipfo funt digcftio,& lcnificatio.& orilicia vcnarum apcrir,& fcdat intrinfe cos dolorcs , & propric in matricc, & rcloluit ventofitatcs. Vulncra & ulccra . Hius olcum confcrtpruritui,ita vt illud ctiam agat in animalihws.Apojlcmatci & t pK^^df . Confert apoftcmatibuscalidiscius dccodio ,& dunricbus intrinfccisbibitum,& fupcrpofitum pro cmplaftro,
calida in fccundo/icca in P^:*^^'':..rf < Iurcgicftcalidavaldc.O,.r^^^^^^^^ Eit glutmatiua,b t [ j Liltratur
folid at,ct crcat carncm,ct adm ^alv^ plaftris . Et in ipia quidem clt \ t# Liens,oppilatiua,ctalia^;^'^,,..
in ipla cit aigeitio,eL iciv.."uicium facit potus cius ([^f?f/J^^^^ ,„. mbiis.^poficmata &-\ fita •'^^i
,0 omnia morccmplaftn ftiP"P°^,,,etc»«i dat plat',as rcccntcs.ct tclfa>u^' ""^t ^clo^
licinium lumatur.cL nic^':^,»»!^ uatur in larcocoUa pul^^-^^lacgr^*
Etadniiniftratur <: [ '-7r:. . .„•, radicis eius]dcficcataad >ll"^^';;,,„iili<| cciptuS>\ licinium lumatui ,ct
^ boiho».
aurcmat[ irn.iotdi'',. i
rus,Canatur,hoc fado pcr " pitudu; „,K/. Confcrt ophthalm^ . ^ Pf,i,a pric,ctfluxuiocuU,ct !nop Y^^^^^
afinx,ctcducit'- IjPP 'Soi^cf^^ phlegma grofrum.ctpropi"-'' duris .
'De'[norace.l ^"^' Storax quid cft! Dixit ^'f'°o(ilaA
iccisuimuuii,ccLupcxpuu.u...p.w WMK.....^^, f^eftlpccicsftoracis.ct ai^^^^^^^ &dccoctumin apoftcmatibus frigidis,invifce ?o maoUuc.ctipiuisquidem ^^-^ ,nO' joi • - ^^ - -1 --^ tur ioco iuftumigationis L^ ,_^,^.joU'
£/effio.McUor ex ca cft.q»? j,, prii";,J NatHnuM caUda in tcrtio. '-'^tio««fq«-o/>ricMm.Lcnihcanu ,,ni' f,,J
menta lunamarum . Pcm"''^'- cft , > ■laffitudmis.JfOTiMO«'^Ui>t. .(jbdto j,
di fubcth.ct grauat caput, « ; ^,„,,rff<^ j,) fert coryzK.ct catarrho.^« iiociS'.-^ .# .Confcrt tufti.ct rauccd'"' '^fitio^^, fr,^m,v:uK olfumconicii .,,„jti*,,(
g E. agiiiaii.
Part 149
xibws. Injtnmcnta iun5lurarim . Conicrt laccrtis,& t ius fpafmo,quumcxcobibiturquartaaurcicum AlnVtm. pipere,&f [ ipfumjremouct laftltudincm.y^fw^ granumets fea aipim . Gtauat caput.propric iljud qiiod cx fruftus cius. co cft s C agrinium,] fcd minutuni cius facit fo " ' da,& groftioris fcmen facit dormirc, ct ftupe-
facit,ct totum iplius confortat cariicm rubca, qu^cft intcr gingiuas,et dcficcat humiditatcm
carum,ct cius flos pun^at caput . A4trnhra anhcli- /^.^v^m.- .
mdr pctioris. Confert dolori pulmonis,etcius 4op/#ow.Eius olcum coni ^^^. flos confert fputo (^in^mms.AIcmbrarmtrimcnti . etprouocat menitrua, .ftniati!;;;.iiii Eius radix contbrtat itomachum, et facit appc prouocat menltrua,ct ap ^^^^ ^^,^.£^1^ titum,et (cdat naufcam acccpto aureo cx ca , ct proprie cu pondcrc fui cx pipcre, ct ipfius flos fcdatdolorem ftomachi,ct confert apoftemati buseius,ct apoftematibushcpatis. Mcmhraexpul fionis.Conkk dolorib.matricis propric,ctenca tifma in decoctionccius , apoftematibus matri cis calidis.Et fimiliter quum diftillatur in eam.
etprouocat menftrua, ^f "^iatri^^f j^aji^ prouocatmenftrua,ct ^P^^^fj^ri tranfglutitur cum aliquai^^ jiaturam .
De^inichAdos. ^^^' \
EtichadosquideftJEftpl^^Yric!^^^'^^^^^^^ btC ... .....i.n-i^f'';y
prouorac urini.
a B.Auxarut.
L ai^l 1111 Wlll • J X^l- ««-'IN-iii^^Lim. llLlyVLllli iltl.t(-,Wi»**.
matriciSjCt pfoprie eius flos. etconfcrt dolori rcnum, ct fluxui fanguinis ipforum : ct quum bibitur cx radice eius aurcus cum pipcrc, conferthydropifi , et ipfius flos confert apoftcma tibns^im-Vcnena. Spccicscius groflaquumcx
folijseiusrccentibus,qua! funt iuxtaradiccm , . ipio quideelt Itypticua-^ -^^t^-ifl^^^^ fit cmplaftrum, cft iuuaLiua morfura; venc- '''' corpus,etuilccra,etproui ^^c^ j - Jnsirnmcnta iumturarnm • _ ^ f^nt^'^^-
dolorcs ncruorum' C ^agi^ Cap, 59?, rum.&ipfiusfyrupuscftK ^is
gritudinum frigidarum ^^^^- At
Sarcocollaquideft?Eft gumma arborisfpi- ' nr eo, i..
nofaj,ct in iofa eft amaritudo.£/a/io. Qux cx ea bona eft,eft ftla qux ad citr initatem dcclinat,ct cft fimiiisolibaao. Natura. Picut quidam cp cft
<j)e s [farcocolU. ]
fn fecundo. Operationes ^'/^^^'1-%^^^^^^^^ ctfubtiliatamaritudinelua, ^^i^i/.
rupus, et apcritoppilation^^; et^^^^^^^^ iploquideeft ftypticini P^^p,4^^^
portct ut afiidue utatur eo , i jp^ neruos ,& qui ex trig/^i^^^^i.iicl^j CMembra capitis . Contert ^q^^V pilepfia; . Mcmbra nmim.cnti »
, ^^. Tra(flatus fecundus ,
'»™^auoS'^°"*= cholcradominatur . & Uf«„. . «■■11 ex cis qux faciunt fitim .
^'^ ro£r"'; ^«^^^^«^fat niltrumcnta vri ^'^^^^Cali!;!!! '^^^pf Pi^lcgma,& melancho- '^^''^emnor'? '' aixithoc circeius.6c vitima
^'^ris,} cap. 601.^
marinum ^
go aufcrantur a iurc fuo,(5c com<^datur. OMcm bra anhelittis & peBom , Coferunt anhclitui,& pe dori,& pulmoni calido. InfirumentaiunBurarum. Confcrunt doloribus dorfi fanguineis. bra expulftonis . Lcnificatiua funt ucntris.
T>e ^ Ifcolopcndria.'] Cap. 60^.
^ Scolopendriadicctur in capituio de fin. (i Dcus uoluerit.
a B. Sculufen* driun .
'P^-atUr abc^ol?''' ''^ "^^'^'^^ adha;rct,& non ^'^^A- vchen.. ''-^^^^ "1"^' rcccns,clt for ^'^^^^incm n "^^^^'^scxficcationis propter for f^^Wicc. "'^^'^^ • ^^^«^^ • £ftcalida in
De^ [feminelini. ]
Cap. 60^.
a B.Bezerche-
^^^'^^iusT&^ ipiius lapis cft ci pro
^*oi-i-ic ^a^^^fS^^^^^^-Opcratiofies & proprie- '^rcccns, '"^'"^^^^^^^^^^ ' -
Scmcn lini quid cft? Virtus cius cft proxima virtuti fcKiuigrcci . Natura . Calidum cft in primo,commcniuVatum inhumiditatc& ficcita tc.Et dicitur quidcm quod dccodio iini cft de codio ^ [ rcccntiscius,in ipib cnim ] cft luuni
^ , - . proprie quod cx ditas fupcrflua. Opcrationes & proprietates . Eft ma
j ando aduritur Cum olco.Etii- turatiuum,& abftcrgit,& inflatproptcrhumi-
b B.eiusducft reces & in ipfo.
r">"i«t,,. ' """" ^'^' apcrtioncm . In- ^''^«ur.cu, 1, " " ''^'^'^ '"Pcr 1°=" . & caii
: ^'^n!>ui,ip,^ p ^yia luuuantia rctir^^^^^s vcn? '^^''''^ ^^^'^^^^^^ calicinia, & h ^^^^^i>5c flnv, P""^^^^^"^'>^ rctmcnt fan- / ^''^^qucc'^-^ J-^'^'^^^"^^^'^ cius lapis fubti tt^ta 6 t ^ cxficcatA aMlcrgit . 1^^^^^^- apoftcmata phlc
ditatcm fuam fupcrfluam, ita cjuod illud quod cx co fi ixum cft,ctiam hoc agit cu m ftypticita tc in frixo manifcfta,& *^ [commcnfurata,& in c b. & qualisl non frixo manifcfta] pcrmiita cum lcniticatio aon fnxo. ne> Et cii: icdatiuu dolorum minus ,quam chamacmilla . 'Dccoratio . Ex ipfo fit cmplaftrum cu nitro,& d [boIo,& pano,& t puftul.T lcni,& c6 A fcrt] contradioni ungium,& fixuris, & fradu- fene"& co^nfars
- bothor.
- ^uincra </ ^ ris carum,quum pcrmifcctur cum aiquali mcn rpafraorcu.
Ponitm- luper nl ^ ' accto, ,q fura nafturti),& conlicitur cum mcilc.^poficma
K^^cuiiT i^Jeli ^^'^^''^ conlblidat, & dcco^ ta&-t puHuk., Lcnit apoftcmatacalida cxtcrio 1 infnr '] ^ ^imilite - '^^.^^'^^i^^^^ ulccra c [ pro- ra,& intcriora , ct apoitcma quod cit polt au- ^*^*^"'^"'* ^''^^" rcs cum aqua cincris,ctapoftemata dura. InHrn
nietahm^urarum. Prohibct fpafmum, & contradioncm unguiu.quum pcrmilcctur cum ccra & mclle. Ollemhra capitis. Eius fuffumigatio c5 fcrt coryza;,ct fimilitcr liifiumigatio ipiius liniAfembra anbelitus et pe^loris . Confert tufli plllc , ^ . gmatic9,ctpropricquod cxcoaflatumcit.yt/^-
pcnctret,fcd ad lapidcmre^o ^ra nutrimenti. Malum cft ftomacho, ctdifficilis digcltionis, & pauci nutrimcnti. CMmhra cxpuLfionis . Quod cx co frixum clt, conftringituc trem,& non frixum,citcommenfuratum,ct cius prouocatio cft debilis,fcdconfortatur cum allationc. Et quando fumitur cum mellc, ct piperc,mouct coitum. L^t cx decodlionc ipiius fitc e [pcirariu ] matrici,ct fcdctur in ca , ct iuuatur ca a mordicationc quaj cft in ipfa, ct apoftcmatibus,ctfimilitcr in intcftinis: ct abca fitiuua-
f aq ar.'''^^'. P^^^^t^^* ^cca fupcr ipia,aut ^ '^^^^-^e^Af '^^^^^ ' & c^^iccat humida ti^^^nturem ""d r Quando Ipo
conucnicns cura iil^^ ^^^cntu. fi^^^^^^ * ^'^^ra expulfionis . Lapis t ? lapidcm vcficc apud a<
"^^^s ad v.r: "^^^^^^^ ab hoc cion £?atur, ut uir vcucanipcnctret.fed ad bniH.M..r^
Cap. 602.
«Sal '^'iitaalrr!^^P'"^^'f"f • Etdicitur cp
& cft fccundum fori cxcocft melior,cftil
f ' Pin.r cx co o(? ^^.^^^'^ ^^^^^^^ 50 nientum ad ulccra ucfica:,et rcnum.Et cx dcco ^^^c&^!^^^><^ft mHi^! i!^^^^^^^^ mclior.l-t ma aioncquidefcminis lini fit clyftcrc cum oleo
rof ct magniiicatur iuuamentumeius in ulccribus intcftinorum.
^^fituV^^^^^^ii m'^ membris eius me- K i^^ibus "/f ^f^j^w^^^^ iunaurarum . Confert
i ncruis . Membra cxpuli^^^^Ptie ^^'^'^^iini, quanto plus caro ^^"oprie^ i'^^^'^inis , &qucfequitur ^'^«-adcpscorum? "
a B.Bezack,
C^/?. 60 j.
'^^C^^^^^i.ot • Fngidafunt&humida ^i-inicnr^^iD.ft,?/^''''^'>^^^op^i^^^^^^ . Suntlc- J^^C ''.^^iVfo ''''^^•in^^^ntum mcliuscft nu ] ^^^^^'?><Sc dicoquod ipfis cft ^^^er<.f^/^>ij!uatiua,& uincunt choicra. ^ uomachusauuecorum, cr^-
De^lfaliua.] Cap. 606,
Saliua. £/euYio.Fortis opcrationiscftillaq cft famelici,et iciuni,ctproprie cuius coplexio cft caIida.'Z)ecor.t?io. Valct ad impetigincni.^^?/2^»v? ot7//i Confertpalpitationi palpebrx,ct albugini. Fcnena. Intcrficit vcncnoia omnia, & ferpentcm ctlcorpioncs.
De^[nercoY£amrnaUum'] Cap. 6oy. a B. Bharhai. Stcrcus animaliuni. Dccoratio . Stcrcus b [ lu pi] confeftlcntiginib. magnis,& pano proptcr f ^4,1,^ '
C B. prohihet re xnsne-c ueftigia uanolarum & deftruic ucrrucas.
tadib. d IS. aldab.
t bothor . t boihof .
eB RcGftit acnenis .
b B alhalem.
fcdaotivcdiicatur. gLiis leporis maturai ^ limilitcr fanguis hirci admi:
c;uisleporis maturat apoftcmata^ ^^^^^ ... . .... 'iiinifti*atu/^^j,aiiiii
gcJatioiicm. EtlangujsnKnftru^^^.K^
quod dicitur,linitur fupcr ^[y^Xldnti^i^f guis tauri calidus,rupcr ^^po^^^.f .".acali''^ Suis lcporiscalidus 1 uper apol^u^^ ^ fanf mxlniirumenu lani "! mcnn:r.uus diftillatur fupcr poda^.^^ ^^^^.^i
fuam abftcrfioncm. Ht ftcrcus cameli*^ [mundi ficat & deftruit verrucas , ctiam qux magnce fiunt. ] Membra, ccLpms.Stcvcus t lupicofcrtfur furibus proptcr fuam abftcrfioncm . & ftcrcus camcliabfcindit fluxum fanguinis exnaribus: <5c quando bibiturcum mcdicinis cpilcpfiaj, confcrt. c;]toi?mo6-«/i.Stcrcus ^ [adib] abftcrgit albugincm. oculi. Vulner.i & ulcera . Stcrcus camelirclbluitt puftulas&vlccra. Et fimiiitcr
ftcrcus pecudis fuocr mcllinum . Aponcmata & lo &c confcrt ci , c t [ fnrturi^ d^
t pufiMU' Stcrcus caprarum rcfoiuit fcrophulas lumbx 6c ^ [ guarcfccm , ^ ^^..fi-itam fortitcr.& fmiilitcr ftcrcus camcli,6c ftcrcus pc cudis cryfipilc . Inllrummtainncturxrum . Stcrcus cameli fcdat dolorcs iundurarum , & apoftcmata carum. A-iembra expulfiojtis . Stcrcus caprarumficcumcumlana proiiibct fluxummatri- Qxs.Vcnena.^ [ llcctificatur ] ftcrcus caprarum dccoqucndo. uno.cx co cum.v. lacraiati uini
nigri,ct rcccnscxco ctiam, (Scfitcxeocmpia- ^ uaa»- .
ftrum moriui uipcre tacicatis lltim , <Sc ftcrcus 20 fiuxum languinis "^'^'^^^^^'^f^: lan-^i^^P^^iilciti'' pccudis aduftum prxcipiic confcclum cum acc Et languis teftudinis lylj.^^y^^^ " to Unitur ihpcr morfum canis rabiofi .
calidus fuDcrcxcoriationcnico^ .^^^^^v. loi-ofam,] & prohibctgcncrari a? ^^^.^,j,,iOl^
proucnit a cafu^quum ^^l^^^f tortcr <! t rof tcpido. Dixit Gal.illud ^^^^4 qualitatis fux,non proptcr rcui ^^^^,^irOi' taturA adminiftrctur 1«5°.^! ' clicinii'f cit opcrationcm eius,6c ^''^'''^'^^'(sni P^^'ti
as. Alhachun.
JDe ■» [ (anzumc draconis.] Cap. 608. ro non clt ucrum,dixit Gai q .(.indic^'
^ ^ cft cum incifionc forti . Egoaut .
fitan/i illud vcrificatur cuai cxF^^^^j^^viP
Sanguis draconis,& cft fccm,quid cft?Eft fuc cus rubcusjiotus . Natura . Non cft cius caliditas multa.Etdicuntquidamquod cft frigidus: eius vcro ficcita.s cft in iccundo . Operationcs &
froprktates.Eil conftriaiuus,6c prohibct fluxum 30'fanguis alharbc prohiDct ^J^^^^^jj^i vir^^^^jjtnif fanc:uinis. f^ulnera cr uUcra . Glutinat ulccra , 6c bris . Etfimilitcr ianguis ra ^.^pcriJ^i
fccundum quoddicitur, ^^- (■olii^'^^^^^^^^ non vcrificauit illud . Sang^ • Qj^ticK^^i [alguarafccn,] & turturimi,^^^^^^.fati >^iii'"
fanguinis. f^ulnera
plagas rcccntcs . Membra ?mtrimenti . Confortat Itomachum Memhra cxpulfwnis . Conftringit , & confcrt dyfcnterix, & filluris ?inv Pcrmutatio. Lococius, fccundum quod cxiftimantquida, ponitur iacluca in omnibus opcribus eius .
[ comparatur] ad uirtutcm apHj
adproprictatcm quc cft nfc^'^^^ Sa4uis8!ftuaril]&laccrticom
ohibctormp;^^^.,^^^;^^ ianguis
Cap. 669.
pennarumlanS^u ^^i,^^^^^^^^^ eam.EtdixitGalc^^^^^^^ .....a..^ . MiinbraanhM^tHSi^J^^i,,^^^^
Saniruisquidcft ? Sanguishominis, (Scfan-40 bubonisvaldcconfcrtafthm ' jjda . ■ ------ ^ ^ cius, & caro iplius. Et ^^^^f !^,tii<V
fanguisvdpcrtilionis ^^^»11^^^ j^cii^^^^^^^^nH^
guis porci , funt fimilcs in omni rc . Et carncs amborum lunt proximx in omni re , ita quod quidam fucrunt,qui vcndebant carncmhomi nis,ac fi cftctcaro porci, 6c occultatum fuit illudufque quo inucnti fucrunt digiti hominis in ca . £t dixcrunt quidam , quod qui cxperiri uoluntaliquidin fanguinchominis,cxpcriatur illudin fanguinc porci,namlicctfit dcbilioris virtutis fanguinc hominis,tamcn cft ci fimilis. Et nos quidcm iam fcribemus nunc,quaj dicla funt dc languinc , fed plurima corum funt dc quibus non curatur , 6c ilint cjuxdam , dc quibus curatur . Ele^io . Oportct ut languis quiin mcdicinis adminiftratur, fit alTumptus cx animalibus fanisjin cuius colorc non dominctLir humor,neque putrcdo.Opemriowe^ & proprietates. Saguis equi cft aduftiuus,6c putrcfacfiuus. Bttotus eft dcbilis digcftionis, prxcipuc qui groifuseft. Dccoratio . Sanguis leporis calidus
vcnarum allcdiftiU.atur ^'^P^rjJ^^iliter litcr fanguis^^ Lalfahakit]^^^^^^^^^^^!^^^^^^^^^ tur radiccs
rium fupcream . Et cli^i'-^^^'"^^^^/^' cxcuiatio . Mcmbra anbcUt^^^ ^ jiiiii
ita ut rcmanc,
guinc autcm hxdi rcccntc,ai .^.^^jciir
uir,{iaccipiatur. unc.& coinn^i^^^ ccto,& bibatur m t^ibus dicj^^^^^ -^^^^ ^'^'
quodconfcrt ad hoc .^^^^^pi^^
guis menftruus Ihppofituspt^^j^^
catus & fn-xus rctincttluxu'«;.g„tctt j, quandobibitur cimi ' atus»^ .' rii. Et fanguis fliird] <^"" ^cd dcmrenum. mcna . ^^"-'^,,,,-AiO
lcporis frixus conlcrt nO;
■ bibitiu-cumvm^
guiscanis^n ^^^s^
nc,quando bibitiu' cum v
, biofi, fccundumquoddicit pi
fupoonitur morphcae,6c panno, 6c confcrt cis . 60 fcrt morfui canis rabioii San"-uis vcipcrtiiionis , fccundum quod dici- ridcs .
tur,prohibct ortum pilorum,& non eft ei ucri O^f' tas . Sanguis vero ranarum viridium , 6c fanguis ^ [alhclcm]cft magis prohibcns. Et fanguis ucfpcrtilionisjfccundum quod dicitur, conicr uatmammillam fccudum difpofitioncm fua ,
T)e^[afparago, ] ^^^^,.^
Sparagus quid cft? iV^/^^^jS^^^Vl Gai. Dixit cmmqtiociiii^l^ |
> Egoau "^'f.' ^'PP^'-^"' ' nifi P^- *"'°«ra mo^.!. 'P'"' 'P'"'" veftigium tity
«'°l"t'o,proprie i pctrofo. ^''«lorerte'^^'^'''''- '^"'^decoaio .^,-
y''''' cu^f p™P""''^^r'^ '
"a °'""'' ^°'«'-i dcntimn. ■^'^'ifcSe,.i^''='"'^ oppilationes liepa-
fT.?'''P'^confo. '^.''^'^'"'■«vero dixcrunt,
Sl,'"''^^ c itu f ' """''^ ' & augmcntat in '°'''sAfimMt'?-''''='"' '''«"•'"",
Part 150
TracTtatus fecundus ,
C "['"Plcius ■i^"'''"''''- * apentoppic "^io fe^u^ ,f '■' P"naurx rutelx. Et c-i
nc fordidce kuis, ct quinta habct forma fungi cohiimororo,& extcrius plana, iatcrius afpcra.que no liabct o- ^P"'"^ "^-^dorcm. iWwm.Calida cft ct ficcajin tcrtio. 0/7e- 'l'-'-^'^^ r.tfioweidrpro^riet^rei. Mvdificatiuacft Ibrditici , tusmari^JLli abrtcrfiua, adu[hua,ct tcrtiacftfubtilior alijs . ciir>&efpuma 2)ecomrio. Aduila,ctpropric tcrtia, facitalopc- "^•^'■i.s fpongiofa cix. Et fungalis adminilhatur in abrafionc pi- ol^ lorum,ct conkrt morpiica:,ct due quidem fpo rem lubcn» aigiof^ ingrcdiuntur in abluhonibus,ct in mcdi '^*^eb. cinis botlior ladci,ct panni , ct ucftigiorum in facic,ctrcliqua in abralionc pilorum . Membra, capitis. Etplana cftmugis conucnicns abftcrfioni dcntium.ct clt uniucrraUtcr uchcmenti s abftcrhonis dcntium. Apoficmdta t&pnHuU . Pla- t bothor. na cft conucnicns apoftcmatibus , qua: funt ut clani ilippofita,ct rolca fcrophulis. Fulncra & ul cera. Confcrunt fcabici vlccroff ,ct impctigini, ct proprie i'pongiola./.>//2r/^?«enr.z iun&urarmn.Ro^ lca ualct podagra: cum ccra, ct olco rofacco . Memhra nutrimenti . Rofea confcrt fplcni , ct hydropifi. Mernbracxpulfwnis. Rofca confert dillicultati vrma;,ct ad purgandum arcnam,qu9 cft in uclica ct dolori rcnum.
De * \JlcYcore.]
Cap. 6i^.
Cap. 6 II.
C ^^^-^^^tics b^;^^'- ^ "^^l^or cx ea cil uiri- C''^'^^^^uia cun?''^'^'^,"'^- inparictibus c.
Stercus. Stcrcora diuerfificantur fecundum diucrfitates fpecicrumanimahum.immoquadoque diuerfificantur lecundum diucrfitatcm indiuiduorum fpecici vnius,ct propnc hominum .Stercus anatis n5 adminiftratur proptcr fupcrfluirarcm caliditatis lua:. Et ftcrcus b [ ac- j, cipitrisctcriftatelx-ctbafich] ct reiiquorum hkhonitccht i:apacium raro adminiftratur, qiualuperfiua «&albaracii. funt ualde. Ator.T. NuUum ex ftercoribus cft in frigidatiuuni,ncque hu mcdatiuum. Jrt frercus columbarum cft calidiirimum ftercorum,qua; r^^^^tu.^^-rH^eenim .7,,,,,, - "*r-— — adminiftrantur^etcarumqu^in domibus nu- Nfu'P^^l^icri.6cfccV^^^^^^^^^ olco, 6cp- triuntur,minorantur a ftcrcorecMrum,qua: pa
^Um P^tictc. i^ia_'qti^ cogrc- 40 i^unt. Operationes & proprietates. Stcrcus caprai u,
6cpropriemontanaru adminiib-aturin curfii fanguinis.ikrciis afini aduftu et no aduftu in curiu fangumis . Stercus colubaru cft cx rubifi cannbus,6c cum farina hordci eft refolutiuum: ftercus caprarum aduftum fit fubtilius . & non calidius. Decoratio. Stcrcus ouium cuni accto cft conucnicns verrucis formicalibiis,dx: quce funt vt claui,6c vt mora. Ltftercuslocuftarum cofert panojct morphce,ctfimihtcr ftcrcus [tur dorum ] comcd.cntiumrizi,6c fimilitcr ftercus lacerti , ct ftellionis, ct facit colorem bonum . Stercus capraruni , ct propric montanarum aduhuniconucnicns eft alopecix , ct fimihtcr Itercus [ talpx ] cftmagniiuuamcnti.Stercus ^ b. aarii^ columbarum eft ex medicinis bonum facicnti bus colorem.ltcrcus lacerti abftcrgit panum,et cxpcrtum cft . Apojiemata & t puHuU . Stercus \:{; bothor • vaccinum cumaccto fupcr cxituras calidas po fitumfcdatcas. ftercuscaprarum, ct ftercus ouiumcum aceto fuper aduftioncm igniscu. ccra ctoleorof conuenieseft . ftcrcus columbarum cum mcUe, ct feminc lini utilccftefcare ignis perfici , ct aduftioni ignis. ftercus caprarum ualct cxcoriationi . ftcrciis columbarum, 6c ftcrcus auise[turdx] ualct « , aii^w,- AVIC Bb j in».
-ua. ''''iictianu, " •''''^"^''taK , &fotdities
'^^1 '■"'« cftqirA^ f 'f'cs duas habct ipccics . inifc',?''a,idoql,e,*<rS''^S='f"'- corponb. co ?»t,L^P"Uicr, &. "\"'i8"utur olco, & p Caf^P^^-patSsev™'''^''^'^'''^''!"*^"^'-^
<l''«conlcV'fP°'"."'"-^'& '""^^o'-'b"s , " ^ P^o J.? S«ur luper tcrrani ludi .
''C ''■'■MiCSn?" • '^'"'^^' ^cfoluti- ''«■Et ''^l^cr.,' " '^^"alitatc. Sord,tics vcro %i >''«extrah,? -'l"=''''-''t^'& •«t'-ahituai t^£^^-^ . & fP'"-'^- ''^"'■aslabij. "■asforditicsluclantium.cteft
?'t'it'r, '"'ties ni„.-"" '""^cuios , Cic ipinas.'Zic. ^.''^'iPerfc'^»";^^^^^^ li.
; -^OoslemMa & t puUu
t -*5iltiM"''''"'«ffaww-""""'^''^ lordities bal ^is.& "tU • Sotditics parictum "<tcTf 'ties alu': ,"'"5'''"^ ^ [ '■enum ] ct ra
c ». abirjiif .
ti,"''ttda,"."'"«li«J!rf, ""^"-"Siiieiii
tfup^' «m,„ V u • Jiordities corpo- ""titiS fpilTa ; ^ '^^'«'^^' q""'^i Poni- '^ 'natrici*"^"' emplaftrumA cofcri
sni ^ ai>. ^^-^ori
Cap. 61 2.
'SCo:io^f"[5,.^"iHrancidai„odo: '"10?"^'«.«^ fil? '""'^' 8raui,& eft fpiUa, ">'lotio"?'Pongioia,ic„is.ionga,lcuis
f B Alzararil.
cus aracham
.u, ......,..ati] facit abortum fuffj-g^;
ilcrcus muri cum thurc bib.tun
Itcrcus muri cum ",-„cmin»r, dem,& fupponitur , ct fol""'^ loioricclfs Et ftcrcus columbarum «n*Scrcus< quum adminiftratur in c 7^ et< comcdcntis oflhconfcrt 'ol^^^.^^^ t^ittt»>i« intclnnorumdyftcrizatt.m,a«b^,,l„ppoj acdccocT:ocumfcrro,aut "P' " jdicitut.F o ftcrcuselcphantis,fecundum f ° ,cusc"P
hibct imprcsnationcm.r*»;'-j''^^,aw»'' rum , ct propric montanarun^dcc
accto,ct bibin.m confcrt P^^^,0<^ ncnofotum,immo confcrttcltcu^^^ ,„01
t fabafjtl. , g ll.qui- palcu ,ur cxita <lomos cu fcmiiie eruci Stnaftui lj| inroaa,<l"5 nooimaiuiouu
pcrx . Et ftcrcus afmi pafccntis ncpunaurx fcorpionis ell va- itr»jj cus gallinarum thcriacam. cflc lanttbus cxpcrtimi cft , "3aprt'< vifcofum,sronum.ctinftcr'^;'^^,,„%u< , virtusattradma: attrahit ^""^^tvcrr»' V fpx.ftcrcus tauripropncctfM ,„if«» nofos, ctcimiccs, qtwn^focw
migatio .
a [ fempermm.
SemperuiuaquidcftJEftr"^"^""'" in capitiilo dc fin .
bB.ruffumigMs <jux fiuiic.
t adib
i B. dlb. k 13. alapo.
impctigini.& fimilitcr ^ [ turdorum ] comcdc tium rizi. Vidnera & ulccrci. Stcrcus canis ab ofli bus cum m^lle confcrt vlccribus antiquis . jnilrmnmu hmcturarim . Ex rtcrcorc uaccarum iircmplaft-rumrupcr fciaticam. (krcus capra-
rum propriemontanarucumadipcporcipo- cumcucuLio -""^-r;; jj^tbiDir*:. daL>rc rupcrpofitumconucnicns ert,6c fup fcia mtcltmorum cly^^^'^'^^^' jibusluP ti cam, ftcrcus porci ficcum cum accto bibitur ftc dccodo cum fcrro,aiit lap^i^^ . ^ ^-,0 ad infirmiratcmlacertorum,6c cumccratopo nirur fupcr rorfioncm in ncruis,&: fupcr duriticsomncs.fkrcuscolumbarum fupcr dolorcs iuntturarum conucnicns crt. ilcrcuscaprarumciicx eisqux funt cxpcrtaduritiebus iun clurarum, 6c apoftcmatibus carum, proprie cumacetocommiPLum, &cftcx cxpcrimentis Gal.&c fnniliter cum farma horcki, & eft ci,cuius carocft durior 6c fpi/lior , magisconucnicns .UUcmbracapitis . Stcrcus afini odoratur adfluxumlanguinis nariumfortcm,autcxpri mitur humiditascius in narcm, 6c rctincatur . 6c (lcrcus columbarumconfertt tincx. Inquit Gal. Qiumi adminittratur Acrcus coUuiibaru [ nuuitarLim in domo cum fcmine erucx in foda quc nominatur galca , J eft vtile . Stcrcus vaccinum apoftcmatibus.qu^ funt poftaurcs, conucnit. CMemlra o.-ult. Stcrcus ftclUonis,6c la ccrti,6: crocodilU vak'taUnigini ocuU, ftercus hirundinum mirabilccft in hoc, 6c iam expcrtus fum vpimi^. Mcinhra..nhcl'UHs & pccloris . Stcrcus porcmum cumaqua5c vino,confert fputo famvainis , 6c dolori larcris . ftcrcus canum olTa comcdcntium cum digitoni palato ponitur ad fquinantiam. 6c UmiUtcr ftercus infantium,ita \ t quandoque cxcufct a phkbotomia: fcd oportet ut inf^rn.s cibetur pane cum Uipnns^ vt minoretur fcx:tor . ftcrcus vaccinum clr cx h [eis qux dantur puUiioni, in phthUi, 6c fmiiiibus. C^^dembranHtn/fienti. Stcrcus eaprarum, 6c proprie montanarum ad ideritiam bibitur cu
quibufdam fpccicbus,quxfuntvtpiper , 6c cy> iitciu^cuu^ cit Propn^'" miit^^
inmum,6c funiha 6c cltcxpcrtum , 6cconkrt Opcrationes & proprictatc^^^^^^ hydropifi niorecmplaftrifuperpofitum.etbi- — ^ A.,.ncnctia ..j
bitu m , fcd cmplaUrum cx eo, ct cpithcma fiat in fok. Mcwbraexpulfionis. Ex Uercore taurifit fuffumigatio emincnrix matricis . ftcrcus ca prarumet proprie monranarum bibirurcum ahquibus Ipccicbus, qua:funrvt pipcr,ctcin-
namomun^,ct prouocat menUrua,ct tacit abor longat uiram,ct ^^^j^^^^^or^^^^^;;^ tum, etref luitduriricmfpknis,ct cjuod iic- 50 uat lenlus,ctiuucntam.i^^^^^^jf^piOF^j^K[^ cum cft,teruur , etfupponirur fluxui fanguinisex matricc propric cum thure,cteftexpcrtum.frcrcusgallinarumvalet cclicx,et ftercust lupi conucnitctiam colice, quxnon cftexapoftemate , bibicum in aqua, aut decoclio, aut in dcfodione (pecicrum,qua; funtutpiper 6c cinnamomum, et reliqua , quod affumitur cx fpinis , aut cx planta elcaata a terra album , in quo fnnt ofla ita ut fufpendatur in pcUc > [ a-
Serpcnsquid ^l^'S^^f^»\ eft cu m aqua,ct falc et anctho ; J ,a # etaddiru/eiquandoqueoau .^^^^^^
mmiftratur cutis cius.Non^ ^o.l^^^ii cics in libro quarto , '^liof^ V
melior eft caro fo^minc. atio^ V' : cft cutis mafculi.iV^^f ^:;^ ^ ^ft ^^Ai t 40 iuseft fortis,kd cakfadio no\ ^^^^^^^^^^^^ ' Eteiuscutiscftvchemcijti^^^^^^^^^^^^^ f Opcrationcs & proprictates ■ a / r^r^cX^^^K .4 eft , quod ipfa facit pe^^^^!'^^^,o 1'
CU , 4UUU jjjirt iav.li- f ^ u^nlO 1^^^ cfti'''''
cutem,ct propne qnnni ^^^J^ ,01^;/
hcatus, ciiidamcnim ^'^^^'^l^a,^ ^^^j iusexiturain coUocius ir^^h aih
ct cxiuit caro eius tota ' ruH^^^y ct caro qiiidem eius qunm .^utcn;^> ; longat uiram,ct confortat .^^co^[J:
cxpeUitfupcrfiuitatesad c pra; magnifice , cr quum
prK magnmcc , cu quu"- ; „,(.ntu'" VoO pccia,magnum affcrt 1""=^" ^ P.tp«7«tcat-o,ctu>sa^^^^^^^^^^^^
extremitatu m fuarum,P^'~. . j. eu'" ^ qi
mcnta iunctmtrum. Eius lUS ^ Jc^
quo umtoiiduauL luipcuuduu- la pcuc ' lu- Ctcauda ipfius,prope mci ^^^^ui ^^^^^ thibfauta,] autin Ucinio de lanaouis euadcn- 60 torumabfcifliimfucrit,c j.ctJJ tis^ [athib,] autcutecamcU,autficut fccit Gal. quod diximus,quum ^^\^^{cifj/ili quumpofuitipfuminuafeargenteo. Etopor- raroauum comeditur, _,,;,,[^, ^Jg tet quidcm ut apud ilium fufpcndatur , et confcrt colict:-ct qnu m bibitur,et adminiftratur in horaquictiscius, prohibetipfum fecundum quod tefti:icatus eft Gal. omnino , aut gradatim^ [ordinat cumknitateprohibeado.ftcr
1 T5. a!!euiando ipfum feu mino rado i;.>iam pro h:be^ ftercus al
mcnta iuncturarum. Eius ^tis P^^^^^^.^jii ^^^[(1'^^
^ ^ ^^^:^'
caroquum coiWiitur.co^^^^ [#^^^^ neruorum,et ruiiilitcr ^ T .jiUiP^t^ tis . Quum cutis eius coqu t laturiii aurem,fedatdoloicn^3dcJ tur os ex aceto,in qu^ ^tit ^^0^ I doiorcm dcntis . Cutis
1 ra(5latus fecundus.
r .quandn?. '''^^-^^ ^^^- ^^^^^^^^^ cxiftimauit, «
^iimcis vi. ^ ftrangulatur
^'^•cuitn r.^n , ^nuolLiitur vnum corum iii ^'^^js^apDn ' ^'^'''^"tis apoftcmata vua:, & guc ^^^irabih^ i^'^"^^ muamcntum maximum, ^^^spred '^^''''^^•''^^«^^- lusierpcutis, & caro ^^nt qiiJ',^ ^^^i^fortantvifum. Etconucnc- ^''^Cu T'^'''''^ '''^"^P' vipcrc,proiiibct dc-
Sulphur quid cft?Notuni eft. Ty^r;,^^ . Calidu cft & ficcum ad quartum pcrucnicns . Operationes et propncmes. Efr iuDtiIiatiuum,attra6Liuum. Z)aom?io.Eft cx mcdicinis albaras,propric dum non tangit ipfum ignis.Et quando mifcctur cu gummaaibotin ,cradicatvc(ligia, qua: funtin vnguibus , & cum acctoponitm- fupcr mor-
'^"iuma nie ,1 n - r^^,: '/^^^yy^^^^^^^^ uc- vnguiDus , oc cum accto ponitm- fupcr mor- ^^^^^i\[\xd y , homo non audct lo plicam.^poy?ww^i 6~ t puHnU. Ponitur fupcr a- ^^'^ ^'iipcr nw!'''' ^ "^'^'^ • ^^"^itur, & po- duftioncm,& ulccrationem, 6c abflcrn-it impc- ^^fcm. ^^^^^^^^1« vipcra:ipfms,6cfcdatdo- ^w..-..^... .-.^ r ...r.^
^'n^odio.^ Cap. 6i6,
^^fcthu,^''''^ eflJRadiccsb [ cannarum]a. ^^'^^■^'^ication^"^?^^^^ ipfxaduruntur pro ^>^Lis cas ^»^i'um cxtrcrniratum^quum
'¥<^ cft n V, ^^'^^^^•^^'^""^««c^'. 6-proprietates. ''^olutionlT^^^^^^^A^P^-^^paratio, 6c parum
^^^1 inVpfo^Jj^ propt?r amaritudine pau- J^^^citate,iit rV/^^.^^^^^^^^ igit^^ cius , & fty-
»AUccatir» frM-*-.'o „n.
V^*^^te,tit rvr; ^:^'''^'»'- iguur cms , oc uy- >^'Utut,;n, r^^^^'' ^ortis,6ccn: compofita- ?^ '^^i^. 5C n I '"^ '^^'^^rnhra capltis. Cotbrt 1^"*^'^^- V ''J^^ proucnicnti cx folici-
r>^^oc:;r::-j;^^^^^ , , —
dn T^^^^rtatco. V ' ^^^y^^^^«'^^'^^f«^erpa/o^ 3« quum diiHllatur in aurcmlclama vcrmibus . ft ' ^lVnrnr- r ^^"^^'^'^^rcmoriciuscali inn-rflr-.v ,^^c x,- «^. n..:...
i ^cinuii r, ^?"^^^ cffufionc cholcr^E ad t>^^Iiolt ov^^^^^ li^i^^nn, & confcrt
r ^^^^'^ term? 7^^.?^^^^^ jne,5c timori dc mx^
ch r^^ebiW^H J inflammationi aoma- ^'^'}'^ P^-^i^^^^f cffurioncm
t btnhor.
11, cv: abltcrgit impctigincm, 6c propric cum ^ [ vifco ] alimbat, & ^ » glwmr. propriectiani cum aceto,6c cu nitro proptcr pruritumlauatur cxeo corpiis. Insfrnm^taimffu rarum. Ipfumcft cuni nitro,6c aqua iupcrpoda gram linimentumconucnicns.aito/;r^ capiti^ . Relh-ingitcoryzam fLitFumigatum,6c adminiftratur cum accto , & mciic fupcr contritioncm auris.
De^Ualim.] Cap, 620. ,,Lh^^
Saliuaquid cfl?diucrfificatur fccundum fpc cics, 6c fccundum complexioncs fingularium, & virtus cius omnino cftniaturatiua, rcfoluti ua. Dft or.rrio . Abftergitpanum , 45c Icntigincs, & fanguincm mortuuni . Vulncra & nUcra . Fricatur impetigo cum faliua hominis iciuni , <Sc camphora. A4emhracapitis . Saliua iciunis,
ur in aurcm lclam a vcrj interticit eos , 6c cducit cos ftatim . Venena. Saliua refiftit vcncnis . Et quum iciLinuscxpuitfupcr fcorpioneni, niLiltoticsmolitur .
ni ^^^iollim ' ^ ^'^^^^i'^'^'- cuLmontm / ^ conturbatio- ^'^^^icau^^I^f!^^^^^^^ ^'ro^^'-bct folutioncm '•^^^ . Confcrt fcbribus acuris.
^ ^''«^t«.Tn i^^ali chymi. Operationes et
^ - -JUCQ.I ^^^^
%ti ' f ^crtio n ' ^ vniucrfaliter calida o^^^ Huminfr'''''''''' &propnetates . Eft 5h ^iimH^^^^^-Co ''/^^^^' 6cconfcrt fenibus
Hli^^^^diiicS''^ ^^^^^^^^^><Sc lacitpoiride- Nini^?'^^««c7. ; odoramcnti cius.
K^.''' i^r^^-^^-Eius olcum confcrt cgri^
'^e^ [flaphifagria.2 Cap. 611. a B.Miubezegi.
Staphifagria quid cft?Eft vuapafla montana, &: cftgranum capitis , 6c in monte Libano in^ ucnitur dccaplurinium.&cftgranumnigru ^ b tB.crlfpum. L ] ficLitciccrni-
grum. Natura . Eft calida & ficca m tertio. 0/.^crationesetpreprietates. EftaduftiLia, corrofiua c cB-calidaacu» [ acuta , & acris . ] T>ecoratio . Intcrfidt pcdicillos,6c proprie cum arfcnico , 6c conflnt alopccix antiquc hmt^L.Viibiera , et ulcera . Staphiia gria cuarlcnico,autfolaDonitur fupfcabicni, & excoriationcm.yi^^.r;^ikz ^apitis. Mafticatur ad cxtrahcndum phlcgma, & humidiratcm > cxccrcbro, & coquitur in accto, &colluitur cx ea os ad dolorera dcntium , <5c humiditatemgingiLi^K, & fanatcum mcllet aphthas talcok. malas. Mernbra nutrimenti . Bibuntur dcca.xj granacumnicUicrato, 6chcit uonicrc chy> nium vilcofum , Mcmhra expulfwnis . In bibitioncipiiLis cft timor: ipfacnim vlcerat ueficam , fcd quando fucrit cuni redificantibus, &:cuniquantitatcteniperata, niundificat cam .
r^^ndr;" ^^ioi.M> ; 7^^^i<Jua , ueruntamcn Serdoran;;?^^f^^^ama phlcgmatc ,
Cap. 6i2.
•tat. i^arfous calcfaai,quuni ip
Storaxquideft?dixerunt:ftorax huniidaaliacft, quii: cxtrahitur per fc ipfam gumma, & alia cft , qua; cxtrahitur cum dccodione , pcr fc auterii extrada, cft citrina, & qiiando autiquatur , dcclinat ad aurcuni colorcni,ct AVIC. Bb 4 eft
« B. Miha lel nieha.
3 p z Liber fecunclu s.
ii B.preci<>f*& cftb [abiindans:fedqu?crtrahitiir cx cortice canus. Baurachijucro non c ^^^^^^^^^g,
|«-4u. cft nigra : Sc illud idco quoniam cxtrahitur cii qucm falcm in adunando, c '^^^j^-canr''
dccodionc corticis illius arborls . & quod cx- cnim vchcmcntius rcioluit , t ^^^.jiusa^l"
trahitur,eftftoraxhumida,&quodrcmanctri quod cltcxhumiditatc,dcui ^^^^ ^.^^^j^^^^^
* cut fex,& vinacia,cft ficca.O/^cw^io^zM &proprk' ct fortius conltnngit lUuU , \ a^^^^^. ^
tateshm diximus dc virtutc humid? , & ficcx partibus mcmbri. ^^'''^'t''"^'^ i.fionct^i"^.j;
c + B vf.^K., quod in cis cft ftypticitas & cxficcatio. c t [ ^arina ct mcllc ponitur ^^^P^^^^agrc^^^^tt
iuu ] Etdixcmnt quidam quod cftcalida, rum,ctfit cmplaltrumcx ^«^oiV^^
■ & ficca, 5c rcmouct humiditatcm cx ccrebro , tur cum olco, ct fitcx iplo u
& mundificatipfum, fcd hoccft contrariu ci , do,ad laftltudine. -'^^^!^^^^^^^^^^^
quod crcditur in ipfa,quoniam ipfa facitfoda. cum P"lpacoloqumtidx 1 P^^^^^^i coi
Membra mtrimcnti.Sicc:i confcrt humorofitati- falgcmma quidcm acuit lcn Q^tiM^^
bus ftomachi.^/mZ^m expulfionis. Storax ficca re git gingiuam ^^^^Vnlori ^1^'^^ krrO'
tinetvcntrcm. ma,ctcumacctocontcrtdm ^^^^^^
cmpbltri iupcrpofitus .c^^^^ jungi^L
r^.rr, , n ^ ditcarncmadditaminpalpcb^^''M^^^^^
^''^^^'^'^ ^'P' '^^^ flosciusproprieconfcrtpano^^^^^^^^
li . ct cx falc quidcm cum olco e^^.^
Sal quid cftjln fale funt amaritudo, & ftypti plaftrum fupcr oculum, ct rc ^ ^ ^^flhti
citas.ac^[ial]quidem eft proximusbaurach, " ncm iangUiniscongclati in f .^-uslini^^^
Et aliiis eft rarus,frangibilis,& alius eft cauatus, litus & pe^oris . Fx co qui cit i -^h ^^^j-t iqu
& alius cft fal gemma, qui cft ficut chry ftallus , latum cum mcllcct ^ccto , ci ^^^.^ ^i^t^
^ aliud eft napticus nigcr,cuius nigrcdo cft cx tix,et apoftematibus vua;,c[b^^ |jjcci
Part 151
partc napticitatis,qua: cft inipfo,qui quii tan- maquidcm,etnapticus,et . ^ifcolii^ itui^
diu fuffumigatur , doncc ab co napticitas rc- incidunt phlcgma "^^^'.''^"^{^^iat " V'
moucatur,rcmanct ficut fal gcmma,& alius cft aorc. Membra. nutrmenti.y^^ ^^s p j^^
Indus qui cft niger non nigrcdinc napticitatis, ct proprie napticus,ct lalgci ^^.jgidiS' .|i
qujE fit in ipfo , fcd propcr fubftantiam ipfius , ct confcrt doloribus n^""^?r j^-^ effi<^^f,
&c marinus quidcm quum aqux obuiat , illico bra cxpnlfionis.S^X o^^"!^ ^^fjonci^^^ iiaH''^
liqucfit:&: noncftitatcrrcnus.iV^fwm .Eft cali- tatis cgrclfioncm,ctdclcen ^^^et^H,^^^^^^
dus & ficcus in fccundo.& quato plus cft ama- pticus cxpcUitphlcgma pu ^^.poiiif^ -.rf^'
rior,tanto plus cft calidior. Opcrationcs & proprie choleram mclancholicam^^^^^^^jins^^^^^^^^^^
tates . Eit abftcrfiuiis,rcfolutinus,conftriaiuus, matibus . Et nigcr qui Yoticus»
cxficcatiuus,c[cuiusfortitudoopcrationum] nis,quinon cftpropricnay .^^^^^fia
cft proptcr rcfolutioncm , & ftypticitatcm fua ducit phlcgma,ct niclancn ' ^iiam jifi
d t B.& ftypti [ t ^ 1 ^^^^'^^ ^^^^^^^ folutionc cducit mci^ij ^^^^nfi^K^ji'
f itaj ipfius cil ptitius vcntofitatum,& illc qui cft aduftus,ue- ct falgcmma cducit phlegijj| nui^^^^^Sic'''!
vchcmenor f^cmcntioris cft dcficcationis,6c rcfolutionis , ctfoluitmclancholiamx'tia i^yati^i^^
j,eraaonu eius. ^ -p^^^^j^^^^^.^ putrcfaclioni,& coufcrt humo mus cft ad dyfcntcriarii , ^^eUn^^brk^
rum grofiitici;ipfius aute fios cocft fubtilior , folutiuas ad cradicandum ^^^^^ ^ic
& illo qui cft aduftus,& puluis eius eft ipfi pro humiditatcs uifcolas dc pa jjutyf^J^ioi'^;
pinquus , & ambo rcfoluunt plufquam fal , & cum mcntaftro montano
funt conftringcntesminus,ctcauatuscftmi- mcnto confert apoftcma ^^^^^ j^en^^ jij^
p B. Alialitcrg, jioris rcfolutionis,minus fubtilis,nifi fit.e [pau phlcgmaticis , ctfimiutci jl|
iotih . faporis,ficut aluminofus, ipfc cnim cft fty- mellc.ct confcrt nlccribus ^ ^un^
pticus,rcfolutiuus,& cauatus, quando lauatur eo cmplaftrum cum fcm.i ^^^o^^i^frii^^^^J
multotics,cxficcat finc mordicatione, ct fran- pionum,ctcum i"»^^"^^^^^ i.nuti^''?,tii4
gibilis cft magis abftcrfiuus , ct quando admi- po et mclle ad morfum co ^^^^f
fcctur cibis frigidis,diftoluit cos. Salgcmma vc ct mclle ad morfum ^^^^Qopij
a 1$ am» cff^ugat vcntofitatcs, ct^ [ nigcr eftl fortioe 50 cum oxymcUc nocument
f j.magis a ^.^ refolutionis . Et omncs ifti liquefaciunt hu mortifcrorum . .
morcs congclatos.ct amarus cft uchcmcntio- ^^p. f
ris rcfolutionis,ct calcta6lionis,£>etom^io.Sal a- *I>e ^ [fcrratura. ]
duftus mundificat dcntcs^ [ a lapidibus,] ctre turaei^^' SC^^-ii^
^ B. oftracotfta jnouet nigrcdincm fanguinis vbicunquc cft li Serratura . Natura. ^^^^^p{iet(i^t(^ -^^ -^^t^^
i'''"!: nitus,et cius vfus cum^^ [ meUcJbonum cfticit ris ipfius . Ope)'ationes&fJ^^^^^^^x^-^^^^^^^^^^^ .,.,0 ,r.f^. ^^y^^^^^ Apofiemata & t pujiuU. Ex ipfo cu mcl [ corrofionis ] cft ninnd^^ .^.^ oi^^J '^t le ct pafiiis fit emplaftrum conucnicns carbun- folutio,et cxficcatio,fi ^'^'^IqI^A ' J ^'''^ " " ' Vulnera&ukera. Scrratura^^^^^^ ^K^x\^^^W-i
bus phlcgmaticis, etprohibct formicam a dila 60 dat,ct proprie que cft ^''^^.l^ fpin^^-^^iiti'^^^^
t^tionc. Vuhiera & ulcera. Corrodit carncm addi pticis,ficut quaedam gcr*^ ^ni^*^' '^^p^^i'
tam,ct moriam,ct confcrt fcabjci vlccrofa; , ct dc aggrcgatur cum tanto ^^-^-^dc^y^'
impeti<^ini,ct cx ipfo cum accto ct olco, fit dcli cft cum uino, ct aduritur,
nitio luxta igncm,vt fudarc faciat,ct fcdat pru- quum fpargitur fupcr uic
ritum,ctproprie phlcgmaticum , ct cum olco fcrt eis . fupcr aduftioncm ignis , ct prohibct vcficatione,ctproprie illequi cft baurachius, ct Aphri-
«1»* Cot^
^^'Vt&"^^^^s^ Illecft mclior , qiii
^''«.Confl ''^^^' liquefaaiuus . C^^em • Conftrinl ^^^"Sini oculi . Membra cati^
Tra6tatus fecundus ,
^''ifindaraca,] cap.
plurimum qu^m hortulanum, & habet folia , & crus longum,fupcr quod eftflos albus,6c ip fius quidcm remcmoratio iam anteceflit cap^ b [nun.] Natura. Calidum eft et ficcum ad quar ^ i-daWt^o tum pcruenicns . Opcrationes proprictates . Eft fubtilc,apcritiuum, abftcrfiuum. Pulnera & ulce r^.Confolidatuulneramagna,&fraudulcnia. qu«cafumpatitur, & /«yZrwmc^f^iww^ifwwrrt.Eftbonaattritioni^^Lncr ^ . joUorum.]
"^^^^^1^,^"'' ■ ^^^'^'^ & in fe- 'f^isi Dton ^ P^"/'""'''" • In ipfa cft rty-
V ipS'<l'ftcultatcmanhclitus.-Z)«o I''''«'quaEi^''^'''^ macrcdinem facicndi
?'8»ntHr.i^^r"<as. quandocumca fuffu-
Cip. 6}o.
a B.ledar.
Sadarquidcft! diximus dilpofitioncs ciu§ ubi diximus dc nabacli .
Pe'[fpolioferpentis.:\ C.tp. 6^1. •B.&l.di^II»
, Spoliurtiferpcijtis.di£l:umeftdecoincap.
intiirde ca quaquc dietrcs ,„ defcrpente.
/■•SJntiir.A/^; -^' ^"anuocumca luftu- 1 "'"hos, & "^^r " fumus prohibcc
7"^ni dc^ui, P ",'""^'^^'^"t"'" ''-■Jado do
'^'''ficat 'l'""^"""r compar ei in hoc,
hnr^^^-bctfl .'^""i^incordis, ficutKarabe . li?"'^''nih"m,-H '*"8'"nis.& prohibct aft-
S'"^ non mcurf "°'^^'^' "^ di/ficultatem an ' .« ..""Potu fnu "^' ^^''^'^ nummenu. Datur Eftfc"'^'^' & confctt. cj^.„i..
De^lfcdeguaram!'] Cap. 6$if gB.f^^^ranf
Scdcguaram , Natura. Frigidum cft in fecuiiL do,ficcum intcrtio . Operationes & proprietates . Rctinct ianguincm. Decoratio. Prohibct cafum capillorum. 'Permutatio. Loco cius ponitur po dus eius defeluzaharam&tcrtiapondcrisipfiusdcradicccannx.
De^ [fifelcos.-}
Cap. S^Sf ^ '
Wace, ]
Cap. ^ij.
S ifelcos quid cft?eft alaniudem Romanunii ct cftfimilc alaniudcm , ucruntamen eft longius eo parumpcr,ct uchcmcntius album.iVatura.C^^lidu clt,et ficcu in fecudo.Opfm^^^oKc^ 6" proprietates. Eft fubtili ati uu , tcfoluti u u, mu d i ficatiuu,carminatiuu.Etfimilitcr radix cius,6c fc me ipfiusjfunt fcdatiua doloru intcrioru, & li
"^^aru,5^ fi. n'"^ T P^^"^^ "onn me iphus,funt lcdatiua doloru intcrioru, & li j^^P^rtibusf^^^^^^^^^^^^^^seiusfuntcom 40 quefacitphlegmacogclatuA deipfoquidc da ,r eis tolinn? ^r^^ ^^^^ corticcs, que tur inpotu animalibus , & multiplicat partus
n. eis roii ^ 1 '^^ ^^^^^ corticcs, que /^r^^^ilus.^-.T-^^^^^^i^-Etcius quidemalius
o^- ^^tura c'^!'^^^^^"^^^'^^^^ maiculus eft dicatf^^^^^e.,^ &c ficcus in f^cun-
^ra2'S^&,ll o ^^"^^atitudo, & ftyptici
r''^^^^^- Confolid.rvnln.riL.^
^^^"^. W Confolidatviilnera.W '^cum ft, '^^^^it ucrmcs,& afcaridcs. Sr
'crfici^^fins DoH°"" l'''''^'^! "t coracdan- "f«tun/°''onemallia, & fimilitcr in-
■^^tutii ^^^^^^i^^allia ? & fimihter in-
''^e^^^^^^cft^" /^'^^^cdicinaRomana. 'Na-
S k J>rf ^^^tUr^ ^nn.^^^^^i^ • ^^^^^^'^ ^^P'- i«^crum. ct mccus cruns iuiius plantc,et ler i^^^^i b^^^Pfescnm^^ fitcaputpurgium 6p ipfms quum funt reccntia , et bibuAtur ex eis ti.^^ ' fi^ c J Aarifican^ ^^^^'^ bctonica . ^/^- tres anujiufat cum c [arob] x.diebus/anant do-
OcM '^^^at ea i^^JP^^^^/^^^fa palpcbra- lorcm rcnum, ct eftiuuatiuum penitus dolo-
^^lo, ^^'i^apoftemataaccidcn- rircnuii).
Vcorrfi3„ De*r//rf»ei.] Cap, 634.
^^Udcftiefr ir ^ Sircngiquidcft?Eftproximus uirtuti afcdi
•^it aiimm asrcftc^minus ncgi,immo cit fortior. Nmra^ Frigiduscftet
Cap, 62^
ipforum,& bibitur inuino, 6c ^hibctfngus, &:nocumentum ipfius initinerc, &pro^rij cum pipcre. Inflrumenta iim&urarum . Confcrt do loribus dorfi. LMcmhra r^pim. Confertvaldcb ^3.epi!epa> l(o(i^.']Memhraanhelitus6- peaork. Comcn ^(t hmati,&: difticultati anhclitus,etanhelitui dilatatiois,et tufii antiquicpropricradixipfius , ctlcmcncius fimuL Et quando coficitur radix cms cummellc,ctdcglutitur,mundat pcdus ab humiditatibus uifcofis , Memhra nutri mmi . Refoluit inflationcm,ct fcdat dolorcs vifccru, ct digcrit radix eius propric cibum.ct cft bonii ftomacho. 0\iembra expulfioms . Rcfoluit dolorempungitiuum, ucntofum, ct facilem cfiicjt partum in omnib. animalibus, ct rcmouct dif hcultatcm urina;, et refoluit dolorcs matricis, ctprcfocationemcius.ctconfcrt dolonbus ui lcerum. ct fuccus cruris huius plantc,ct fcmcn
ucrmcs,& afcaridcs, &
^cllcK^^^^-^iii.Sc^Dr!^!^^-^^^ * ^^^^'^ P*^^^^ ^P^^^^^ i^xiivii viLi:» uuuii. nt quanao concitur raaix ' )otr ^/^"^ ^l"^ lcammonca , 50 cius cum mellc,ct dcfflutitur , mundat pcdus
'«ItCt QUldem nr romr^H-ir. ^jKNni-nirl Jf-^*-.! -r^r- ' ;
c ?.(apa, (en ui
^ {icc\is . Opbmtmes & propnetdtes . Eft (lypti^ cus,& in iplb cll ex ccrula frigus,ucrum lubtiiior plurimum cxilkiis prohibctfluxus. rdner.t f^vkera . Ponitur in ccrato fupcr aduftioncm ign is . U^iemhra expHlfionis. Prohibet fluxum laa guinis .
tilcsA exficcantur vmbra, 5c ad^ ^^^^^^^^^^^ lccundum quantitatcm "^'^,^^, '^.liiiita. fcrt punciur? fcorpionum bibi"'
ria, fca cineritij col»ns.
c T^. al ch«n.
Dei Iferapino.]
nma arboris,in q^'^^^^'' deftq< : ica m gummacius.& ^^^^^^^^^^^ll^lr] Scammonca quidcO: ) fuccus voUibilis cu- lo fpccicsplbani,qux ^ [rd^^^^^^ iufdam,cuius virtus vlquc ad.xxx.pcrdurat an- iumi.£too. Mdio^^ J^^^ ^ ci^^
nos.£/e...Mcliorisproprrctatiscftihac^ ^^^^^^i^i,^^'^^
t ^ifitchmania De^ Ifi^mmonea .} Cap. ^H-
ctl 1" [ J ' '
chnans , & cft quafi fragmcntum oftraci , cft puUicrizabiUs,vclocitcr folubiUsA'aria: qu.r cu rcfoUiitur in aqua,facit ipfamficut lac.Ht rnc- Uor quidcm qr.acft vtcndum, cft qux aQatur in pomo,& cu quaadmifccturaquaapij ,quoniam rcmouetur cius mahtia. & - ! aUamakam
'jvaria,ad albcdincm dc-
qu^^ dt ipillicr , - -^^^^^^ d rubcdincm ^^-^,^^" jnir u^'^' ..wu. au a]^cdincm,6c rclolu aqiia,non iicutaduUcratumcim uis galbanoalbofitfmiilc, ^^..CaliJ dc co,c[l iHud dc c [ip^bano.j^^^- ,< dUn tcrtio,Uccumin ^'''^^^
niam rcmouctm- cu.s ma.u.a. oc ^ iauau..;.-a,..j fropncuus. H\ 'Clolut • , ,5,^,1." " qiudcm cil mala.qua,_idoquc ucro icttuicatiu- »0 muiatu.iuii.calcfaa mi .11, , ^^^^^^^^^
fommo.iea quumallatuc lupomo prcpatato wmM w«S«r<ir«r«. Co u
? > 8t bv> lior. e 15. olev. f B. cxituras. g lJ.VuInera& vlccra . ^ botbor.
in mafla,& pcrmifcctur cum anno A dauco,6c IbUiitur cum olco amygdaUno. 7\(.if;^m. CaUda cft,& ficca in tcrtio , & cius caUduas maior ctl" ficcitatc ipfuis . Opcrationes & propnetates . In ipla funtabftcrlio,^ rcfoUitio,& c(l mimica iloma cho.& l-icpati.7;aonitio . Mundihcat morphca , 6: albarAs,& panum. ^ [rulnera & klcera.\ Qiumdo dccoquiturcum mdlc,& c [palUs,j6c ht cx cacmplathum fupcr ^vulncra, ] rdoluitca.^' [Jponcmata-\- & piMx.\VonMnt cumaccto Uip-^r fcabicm vlccratam . Inslnimenta luncturarim . Cum accto & Uiuich ponitur iUpcr dolores uidurarnm,^ anchx,morc cmplaari.yl/67w/;m ca ■pivs Radix cius , & fuccus radicis ipUus, ponitur fuocr foda antiqua cum accto , & olco rol. Et quando iofafcammonca admiicctur cis am bobas,6c ponitur fupcr caput cius,qui habct lo da antiquanv.fanat c:L\\\.McYn'bra anbditws & pecto
laccrtorum 6c chordarum
&bibitum,& UmilUcr <^o\ou^'^^^^^^[o^ malis. ^ [ ] Mvmura ^■^/^'^'^^^cpilcp^ifjr' gidamA ucntofam,&: contu r • ■^^•| L o.«/i. Confcrt obfcuritat^^^^ ^ ri;s& grolUtuduu
oculo,6c cli dc mclionbus mca^j^^^^^^ii^^,,
30 ad aquam dcfccndcntcmin o^^^.j,ora^^^^^^^^^ tur cum accto , 6c ponatiir c/^ri^ ^ ^[\ui\.Mernbra ^^^^^^^^?^''' i]l ^x^^^^^^i^i
dolor buntur
ipcdons,&latcris,&^f^^^;^^ buntur cu aqua ruta; ^^?^^ n^^ i.ad malitiam anUclitus, & ip ^ru'!;"^dus fortitcr,& cxtraUit ham^ ^ cxt^^^^ nntrmcnti. Contcrt i^X^^^Xi^ . C^^f/fl quamcitrinam.>/e?«^^i^^'^i^'^^^ etaoi^rnbU^'' ^ Ucc bibitum,6c cly Ucrizatuni,^^^ ^^.bo^^j^jr
da antiquanv.lanatcam.Azmym^iw/^^cw^M <c' j^r.iu ucc uiuiluui,ul .^j^^
m\ ex eis, qux noccnt cordi . Mcmbra nntri- 4^ pungitiuo,& extrahit iapi '^*^ . . ' !. ^ u„ u..,..; „.1.1^ C.^,\ ^iuQ aun;mcntumclUcitin coitu> ^ ,
menti. Nocct Uomacho,6c hcpati \'aldc, lcd cius mahtia fraG;itur cumalfationc,& lcmmcapij, & ipfa quidcm eft conturbatiua , & tacit naufcam & dcitruit appetitum cibi , & Uicit iitim . Mcrnbra expulfwms. Solutionccducitcholcram fortitcr.Ipfa vcroin rcgionibusdiucriihcatur adco quodcgo uidi inquibufdamlibris mcdicorum doUm cius pUuimipondcris. & ctiam ipfanocetintcftinis,& iupponiturad aoorru:
bus matricum . Htquando o .^^^^11^^ /; mdle.] prouocatmcnftruaA ,1,1^^'/; 6c ipiUm quidcm lcnit vcnt ^ ^ y . o_ L....^u:t 1 VI fcolU'^''^.ri^'V
truiam . F.bres. Confcrt fr.'?'^^*'^^ «...luviuo daturad bJf^,do;^,oP;l-'^ ram vcrmium vcnenoioru
na mortifcra,6c cius op<
gquumcxradiccarboriscius bibitur pondus 5° tioncgalbani ,6cqaado^^^^^^^^^ aurci,iblait cholcram citrinam,6c phlcgma.Et m omnibus locis. ° [ {^^Tixerunt^^c. / dixcruntquidam,quandocx icammonea bibi nUur gummacedn , oc jjpfiU^''^
tur pUirima quantitas,6c fupcrflua,6c cit medie tas.drag.rctinct primum,dcindc conturbat, 6c facit nauicam,6c prouocat iudorcm frigiduni, ddndc quandoquc aducnitcius ioiutiocu iupcrtiuitatc,5c cilinteriicicns. Et dixcriitquida, quod quadocxantiquafumitur quantitaspar Ua Drouocat,6c nonfoluit,6cpotus ipliuscum
conncimu^ ij.-v-Aii* j. . y:
tofonmi, 6c pomorum , aut acua roi.6c quandoq- ponitur in ipla iumach lecundu quantita tc quapoilit cdiici, ^ fiiuit mdc u-ochifgi futi
maicuU,6c dixcrunt pon<^^^^^ de opopanaco.]
Part 152
"De 3 [ fcolopendm-l
Iplcni magnince : qn-ii»^ ^ oxy aicUc iacla-cx accto, li^ ^
Tra(5l:atus fecundus .
P''lcmln reniK'*'^^'^'"^'''' ^•*-p«'Mi^.Frangit la- 'f^flfl aaco h "''^ ^'••««•Et dicitur quo^d ilii """ttijprohibet imprsgnationcra.
oi.%,,?"''t.,f ? Eftex fubftantia calida a- >iic«„'.'^^^ '4'' ^ ^cris cuni aequaiita-
^'P^H^orunfl^^''^^^^'"^ ^^^^" dirpofitioneVrin ^^^ainobcHr ^"'^ '^^^^"^ ^^' maturarapoflc-
cradicat (cabicm ulccra-
a [fimach.] Cap. 64 r. a B. fuci^i ;..
Sumachquiden: ? aliud cH Corafceni^&aliud cft iemiminus Corarccno, rubcum,lentis fi niilitudincm habens , 6c cltconucnicns ci cui J Cap. 6s 7. coucniunt acacia,5c rofa . I tquando dccoqui-
turcum aqua, dcindcciusdccodio infpiliatur ncut mcl, conucnitei cui conucnit ly— cium . Ator^i. Eft frigidum iniccundo,fic Folia cius rumpunt 10 cum intcnio .Opcrationes & proprictates. Iftfty-
:„ pticum,confortatiuuni,conllri<51:iuum, & ace- b fB ran'-.i tumclUUbtiliuseOj&prohibctfluxumi c ] * ita quod,quidam dicunt, quod appenfum rcti nct ilhid, ac prclnbet attra(^,lionc cholcrc ad vi
fccra. Dc oratio. Dccoctio fumach,quo ^ [ tindlo c B.
resj vtuntur, & coriorumpr.xparatorcs,dcnigrat capillos. ^pojkmata & t pidtuU.Vit cx co cm t boihor . plaftrum fupcr pcrcuJlioncm, 6c prohibct apollcmata,6c viriditatcm,& confcrtpanaritio,<Sc 20 prohibctadditioncm apoftcmatum . r/u«m:(jr Cap. 6^B, «/feni.Prohibctambulationcfrauduietis, Jnflru
7nenta i//?;(!7/<ntr/^m.Embrochatur ex dccoclionc ciustorfio,& non apoftcmatur . Mnnbra capkis. Prohibet fanicm auris,&: gumma cius,quando ponitur in corrohonem dcntium, fcdac dolorcm eorum. Memiranutrlmemi. Pra:parat floma chum,confortans ipfum,& fcdat fitin-i,6c lacit appctitum acetofitate i uaA fcdat naufca ciiclcricam. Memhra cxpulfionis Conftringit, & rcti- 5^ nct mcnflrua,& fluxum,t ^ [ ^ ] <Sc prohi Cap. 6}9' betraruram, & clyfterizatur ad dyfcntcnam ^
6c curfum m"atricis,& h^morrhoidas.
^^^^ uifun/ f onitur in mcdicinis acucii ^^rquodcfVn "'^ ^«/^-^^/^"^ &peaoris.. Dici- !'^^^latatiomf tufll, 6c anhcli^ confc"f'^ ^^^^"^ luffumiija-
Tf cn ^ ^bTticitas . Natura. Cah.
hl info lla l^^^i^^-lo . Opcrationes & pro j_ clt rclcUitio,& flypticitas pau- Dccoclio radicis cius c5-
«dS"'*''''- ^<r^^'bracxfulfioms . Dcco-
<i t B .fanguinJi*
i 5'.- «^d i""''"^ ' & .n ipfocftbonus
»; iv? ''^nftit ll ^ '''"* ''c^aa & non dcco- *^Kcntet,^;tlapidi, & prouocat, & confcrt
Cap. 641.
A B.falch.
Cap. 6^0.
icitur n.,"^' j "'^.^'^Lir quod eft fempcrtto^^^fuui V nc(? "^^-^ cftduarum ipccic- L ficcS'" '^'^Sis dominatur.
k^y^^^il^iAtt'!' 'P'"* cftl"'mid.tas " «cd n''"^ nequ^ "btil.tas, & incifio , b [& ui. i '"m 1«anS ^« «'l-^f^'» > & habct dul- « cit ' °'agm.„„. aquacius attraiiit fpu- C^^niX^m °P-^««scar„isin uafc.fa-
'> sC," ' ali^',rJ''^'''*t>'& vifcofitate ccpa-
.fc ^^Ccrr '^^iusrn^f- ^ ^"^^^^i^^mma mmturarum. S ^^s|>m ,n '"^,^. .'^'^ ^t^ntioni neruorum & ' ' ^^"^'^,6^ ,.,^^^oi""i^^><5cinextrcmitati- ^ Pfol^f ^tTo.i, '^^^lconfohdat.yl^ewi.m^» > ^»ndi? <Putun,7'f,^,f^P^^^f3tt^nigutturis,& ' ^^'tu/^^atp^i ; ^^^'iguinis, acinaquamclhs P^Ur J''^^-nxis expulfwms.Coa iionim,&abrafioniA mn^ioix.Sc doloribus renu.
•ri., *iuc
r^^iio r '^"xum r,^ . ufjioriDus renu, ^Uca>:^Ococi,u. ^^^^^uinis menftrui . [<i Pcr- '^i^a fX- f ^^ccus foiiorumla.
Sicia flbeta.) quid cft^Eft duarum fpecicru: vnaelt nigra propter vehcmcntiam viriditatis, 6c altera cft iila quc cft nota.Ty^r/^A-^.Apud quof dameft cahda, & licca in primo ; Et fccundum vcritatcm eftcompofitarum virtutumA' apud quofdam eft frigida , <5c n^i eft dubium , quin m cius radicc fit humiditas.(;/7cr^/-ii-)«(?f 6- proprie tates.ln ficla cft virtus baurach,iubtihatiua,& in ipfacftreloUitio,6capertiofortiorb [ rcfolu- . „ „ ti5e ] atripiicum,6c lcnificatio, <5c in ea qux cft ^P"»^»^* nigra,eft ftypticitas, 6c proprie cum lenrib. Et bauracitas,quccftin ipfa,eftrefolutiua.<5c tcrrei tas eft ^ [ contradliua, <5c totum clixatum eft ma \i chymi,&: totumeius ] eftparui nutrimcnti, 5° ficut rehquaolcra. 'Deioratio.'^ [ Prohibcnt ]fuc "^a''.chycni & cuseius^^cdccoaiofohorumdus^- C ifi """" xurash-igoris,6c confcrtalopcciaj,6cconfertpa no, quum ex foliiseiusadminiftratur cmplaftrum poft ab lutionem loci cum nitro, 6c qua doqueabfcindit verrucas luccus cius,6c intcrficit pcdiculos . Aposicmata & t pu^uU . Ex ca eli- t bothor, xata fitemplaftrum apoftematibus,6c refoluit , 6c maturat ea . Fulncra & ukera . FoUa cius bona funt decocla aduftioni ignis, 6c confcrunt impctigini hnita cu mcWc.LMernbracapitis. Ex aqua cius cum feUcgruis fit caputpurgium , 6c dclet torturam,6c vaict ad vlccranarium,et eius aqua tepidadiftillatur in aurcm,et fedatdolorcm , et lauatur caputcu aqua cius,et aufert furfures. (JHcmaranutrlmenti.Radixcius eft maia ftoniacho , facicns naufeam , ct plurimum illius cft proptcr bauracitatcm cius mordicatiua,et cft
& omnis ii ij e
omnis . d b.conferc. e t B.Ad.
Liber fecundus.
inali chymi .ctlauat bauracitatc fua , adcovt mordicct Itomachum fortis fcnfus , ctcius nutrimcntum cll: paucum ,ctapcrtiociuscft* [ parua: ] ct ad oppilationcs hcpatis fortior eft apcrtioncS [ malux, ] propric cum fynapi,ct accto,ct fimilitcr ctiam fplcni, ctoportct ut comcdatur ctmi muria , ct cu fpccicbus,quc funt ad condicnda cibaria. Membra cxpulfionis . Dicitur quod illa,qux c(l nigra,aftringit,ct proprie cumlcnribus, quoniamalrcra icnit^ct propric cum lcntibus:icd non c(t dubium,quin chxata, proicda cius aqua,quando patclla in furno po nitur, conltringat,ctfitcumca clyftcrcad trahcndum fxccm,ct totumcius gcncrat [ in liationcm j ct rugitum,ct dolorcm ventris pun t^itiuii . Et cft bona colicx,quu m aflumit ur cu fpccicbus condientibuSjCt muri.
Et ncrcidcm,pr?tcrea quaidam ^^-^ j &fi^ ius foha 1 lint ficut foha croci h^r^^ hter ftipitcs cius,fcd iuntcitrimP^ « ^^^^^^^^^ modu retis inuohiti,]phircshabcrisr ^^^^^^
hcet duas,aut phircs, & non habct c pj^^^^^ fruftum ncquc florcm. £^^-^^^^-]Xiinata''^"' horcft,cuiuspili funt V^^^^P^^''^^^^^^ fcdincm,&cftboniodoris,ficiitc F^^Syri
ua fpica,mordicans li"g"?f''^i Upl"^^ Indavcr6cftdcbilior,&^ [lo"g &>P " ni lpica,inuoluta,horribilisodo
tur vclocitcr cum ihmmaluorum ^^^^j^^r^ cadir cx ca puhiis nigcr^magnusa^^^^^^qoaj quiadcc()quitar pollintuhoncn i^^^^^^ lkia,dcind^[htgrauis]cmna^^^^^^^ ftcavcnditur. iplum vcrofignin^^^.j.^^jfapor
a i> fcanchw. Ve^i Hinco, ]
Cap, 6^;
Stincusquid cft?nft guaril dcNilo,qui capi tur in Acgypto.Ht cxifti maucruntquida,quod fitdc partu crocodili in campos.£/c^io . Mclius quod eft in ipfd , cft illud quod cft in partc rcnum. McbuexpHlfionis. Quandoquc augct coi tum adco , vt non fcdctur nifi forbitionc iuris la6bucarum,ct lcntium .
a B. febeftan.
b B. fengiebaie. a B.iaambras.
Dex [fcbtHcn.l
Ctp. <^44.
Scbcften,6cnominatur mukcita.iV^fMr^t.Sunt quaft rcmpcrata:. Operamnesetproprictates. Sunt lc nitiuf^ . f MembraanhclitiisctpcUoris. Lcniunt pc 0;us,<5c guttur. CMcmhni nntrimcnti. Scdant fitim, & propric fcmen eius cum b fagazcnca.jU^ewbra expulftonis . Lcniunt vcntrcm .
De^^lfamabras.] Cap. 645.
do,&dcbilitasvirtutiscius ipfius,&odoris cius,nigrayc ^^^^^.^^^1cftrubca ,5cncicidcm ^^^^'^'"J.shabcn'^ qua: eft rcccns,boni odoris,plu ^^^^^.^^qiiJ^ ccs.groira.qux non frangijur. ' opt^^ bct crus dcdinans ad albcdiucn^^^^^^ medio fui,non cft aliqnid proi 1 -^i ribilis odoris. Natura. Calida cU r ^
na,-rcfolutiua.lt in hnlaquidcm ..a 1 , plurima,&caliditasciusminorc^^h^
uis,] 6c in primisquum S^^^^,' ^iiditas^^ifcp da,] dcindc proccdunt cx ca .^sfOj cuitas,6c cx Ipica arcmatica \'j^^^^^cm;j
fudorcmplurimum,6c H^tum^^;^,iO ablucns corpus , 6c e bonu au faciendum . Apoficmata et 1 9^f^'''^0'K ftcmata , 6c puftulas . cJ^''^^''' ' bru^' rheumatifmos,6c confortat cc ^^^t^ ot7//i.Facit n aici pilos in P^-^lP^-^^.Viis f^J jj^' tur in t coUyrijs , 6c trahitur ra^^^jjcy in pulucre fupcr palpcbras , f -i^^ixisO^^J tiorin hocfccundumqup^tc. ^^1.^01^ -
riorm nociccuuuuui^j";' tow Samabras. Dccoratio. Fit cx co cmplaftrum fii anhclitHs& fcttoris.^ [ ^^^'^^^^ y^\^\0^^^ fpinas,6cca qu^arni funtinfixa, 6c fupcr 40 dis,6c mundihcat pcaus,<xP
pcr.^ X w
vcrrucas cotrito,6c extrahit eas, 6c fuper caqux funtvtclaui, 6ccuellit, 6c dicitur quod iUud quod deco ficcum cft , Cjuum comifcctur cum olco,facit nalci capillos fupcr tincam . Afembra .Dicitur quod hcpar ipfuis fcdatdolore iTiolaris dcntis. Membra cxpulfwms. Vrinacius,6c fanguis ipftus mirabilis iuuamcnti funt in rupturainfantium,quum fcdentin dccoclionc eius, 6c quandoquc ponitur in vrinacius, aut in fanguinc ipfius aliquid dc mufco , 6c ponitur in virga infantis, 6c fit vltimi iuuamcnti in ruptura.;>'wr/w. Finditur,6c ponitur iupcrpun iluramfcorpionis.
hibctcft-ufioncm matcricrum^'^^^^.^ncs ^ 0\'tcmhra mttrlmenti.Ap^n^ ^^^^'xj-^oi^^^^^lct^ 6c ftomachi,6c confortatca, ^^^j^csJ^df nes iacritia^;6c prohibcntcitui .^^^jon^^^sl^'
rit.cum vino^confcrt fplc'";:^,jfial >^tii
aTftomacirum,&¥dant mor^^^^ 6c quando bibitur,qua:cuqric
5^ "'[ prohibcnt apoftcmata ] "^^^^freii^i^^lliJ^ dcndo in ca:6c c5fcrt do lorj^^^Jl^^efti^ ' hibct curfum matericrum ^5 ,^uiii°' proprictarcm in rctincndo n '
Omncsprouocant,6c' _ . quoniam
cftcalidior,6cmin^' i, ^ [ prohibcnt apoftcmata ] n^; j.
a B. thibel .
b B. alaeliihia. c B. adichia.
De a [ fpica.]
Cap. 6^6.
Spica quid cft^Spica eft duce'fpecics:quarum vnacftfpica aromatica,6c cft fpicaauium,6c al tcra eft ncrciden,6c eft fpicaRomana.Et b[ alit hitia ] debilior eftlnda,6c Syra in omnibuspro prictatibus fuis,nifi in prouocationc,6c c [ alithitia ] cft in virtutc proxima Syrx , 6c eius qui^ dcm arbor parua cft,6c euellitur cum luto fuo , 6c cgrcditur: qux quandoquc adultcratur cum planta,qu^' cft fibi fimilis:intcr cas vcro difcer^ nitur,quoniam pUnta illa cft hornbilis odoris
fuperfluum a matricc , Dci [fauich.'\
Sauich quid cftrlam di(ftum ^^^jj . 5c hordci. CMcmbra anhelitus r pcdori 6cpulmoni.
De a [fefamo.]
Sefamum quidcft^ ^^^^^'prV^ ritatis,quam reliqua fcminc,'^ r jj^tCJ'^ cidum fit facilc. quidam autcu
icfil* iofci*
jctai»'; af" „io.| ius*'
%orisy^. ^-^««Idaral-cfami abhominabilis ^ cl^°'P"^/'"s cft fortior olco ipfi fincc primi.humi-
* '^militcr o^, calefaclioiTis,
Traifktus fecundus .
0/'cwf;o««, &proprictates . Eft b C mordicatiimm. b B.««uffi «
"'Juod torrcfVrt ' "' "^" '^" grollitiido , •■'''^"fwio.n ,r , '"'■'"'.'^^.''^°'''st'ftnociimen- to
:atiiin uecoctio ipfiiis, ct cft .""'"n.etmolcociuscftgrofntudo
"''nsuine cn, ° " ^"■'''«atcm pcrcuffionis , ,>i'B&' "''"•«^"'if"'fifl"'-^-'"af ■ '"'''lPing,,,"°.'°'"'^^ ''i^if"'!! "
^^^^ert Dnl?;^^^^"' jgnis , ct olcum cius~bibitum
^ ^^urtion.,; ukera . Ponitur lli .^o
.£ ' — i • u u xn»^iviica
acrc. renenay Confert vcnenis onmibus . De femmon.] Cap, 651
Semurion quid eft ? cft apium fylucftre,ct ia aictumclt dcco.
Tfe^lfqiulla.^ Cap.
Squilla quid cft ? Eft ccpc muris , ct cius folialuntficLit folia lilij , & iiabct b [ oicLmi ] ad nigrcdincm dcclinans. JS/atura . Eit caliduni c l ficcum in fccimdo . Operationes &propiici:ates . Eil incifiufijCt in ipfo cft vifcolitas aduftiua.jDaom tio . Ponitur confcdum cum mcllc fupcr alopc [ ferpigincm , ] Adcmhraanhelitus C'-pe £ioris. Eius acctum cxalpcratguttur,(5c induratcarncum iplius,& c(t bonum afthmati,(Sc oreg moniAtufliantiqux.
lidura .
a B . femtu ion J
a B.haufel.
c B. tiriam.
t)i-.'^P^iinti,mff ' ctolcum ciLisl
cun , i"?Smaiicum,ct fane uincum ,
^ifitn..- Jl^^^^^^^^-vr. . Ex eo fit cinplaitrum ad
Cap. 6<iS'
a B. hanabalthaleb.
^''''''^cifsai^"'." v"-tutc rolifodaadufti: tly.- Confi^rM!"" '='".' fi"wtfurfiircs. MmgP^ftcmati , '"Ppofitum Puliationi oculi,
^S.''""-'**«^f Ff/ "! ^"''=fi"'^ ctafthmati.
r cius digeftio , ct
^'''^^•«valde cl' "•*='''' nutrimentum cft ^^cortir^^ ^^^^^? ^^'^ corticc fuo.
Solatrum . iT/cu^w. McliLis quod dc ipfo admi niftratur , cft iiabcns folia viridia,citrinum fcmcn A clt quinquc fpccicrum, Natura. Frigidil clt inpnmo,ficcu in fccundo56c itupctaaiuum cit fngidum,ct (iccumin tertio .Operaiioucs & proprietatcs. Hortulanum efc infrigidatiuLim,c6 ^ ltriaiuum,ctcft quoddam gcnus ipiius ftupcfa d:iuum,facics fomnum limiic opio in proprie tatibus fuis,niri quia cft dcbilius eo,& clt quod dam gcnLLs cius, quod eft mortaic . ^poHcmata c^rt p«^^/^./ie.Eftcmplaftrumbonumapoftcmati ^ bus calidis omnib. intrinfccis , ct bibirur aqua cius ad apoftcmata calida intrinlcca>ct ponitur aqua ciiis cum ccrufa,& olco rof fuper crvfipilam,er formicam morc cmplaftr i , ct cortcx ra dicis cius,cft ticliemcntiscxiiccationis.J^cmZY^
M \^^'^ cxcorti corticc luo, aicis cius,cit Liclici
^^fufin '^^'^ W S!;n?''i''"' j""' '^^^?^ 40 T'''' q^iod cil l\upcfadiuum
Natin.? ^^idem fH^^P r^^^^V''^^^^^"'^ ^^^^' ^^^^'^ xi;.grana,facit euenirc maniani , ct quan-
<y'q''ando i^?'"'^''^^ 'l"°d 'P'"^' <^"c'f "'j 'liC ''*?^''^^!. ! r ^''"'^'«coiTicditurcum 'intoS '''''"fpcrm, ''"• cumaqualitatc,
■*Dioh,et ferpetis icnticularis.j
2)e a r .
^^^^^^"■''Petfofliv'^'"''^^^?»^»/,*. Ponitur jubc,i;'«_^ifi,;,. s[;^^;cam. b t [ et ad fiftulas.]
Cap. 649.
'^^-^^^.t^^m^ctlcthargiam^ct ■■^midi inaurcmfanjofam.
!^tis i ^'iliclilus. ctafthmati
'<^luti conf>„.r:°"'':'-t radix ciusdninvih,
cius doloribus i^tcis . P'^'t§ma,et confert pra:foca-
do cx aqua cius fit gargarifma,cofcrt apoftcmatibus lingux.Et fi bibatur cx corticc radicis p6diisaurci cumvino,attrahit fomnum, & qmi lolatrLim optime teritur, fit cx eo emplaftrfi, capiti,ianat loda, 6c rcioluitapoftcmata radicis auris,(Sc apoftcmata vclaminis ccrcbri,(Scc6fertdiftjllatum dolori auris. Memhra oculi.Sznu fiftulasocuh lachrymalis fraclas,(5c fucctis fpecicrum eius , vfquc ad illam qux flicit fomnu , quum htcx caf collyrium, confortat vifum . Mcmhra e.xpulfcms . Scmen ftupcfadiui cft provocatiuum vrina;, mundificatiuum rcnum, Sc yclicc,6c omncs fpccicsquum fupponuntur,ab lcindunt Alixu menftruorum, & eft cx eis,qu^B mfrigidant 6c prohibcnt pollutionc,& cft ipccics loiatri pteralkckcngi,<Scpra:ter hortulanii & pra:tcr ftupcfa(aiuumprcEdiclum,quumcomedunturcx co.iiij.aurci,intcrficiunt,(Scb [a- 60 qua fohorum eius facit poftidcre maniam,] 6c poffijere Mi. non cft in co iuuamcntum folatri, nifi ad cpla- diucem. ftrumfacicndum.
Cap. 654 in tertio ftum,confert doloribiis auris valde
De ^ [fcorpionibus] ^ , ,
« B. Harach,
Scorpioncs. Membra capitis. Olcum {coi-piQ-- ^*^^
« n. Harach,
Cap. 65 j
Part 153
Sudor quidcf^ ? Efl:aqucita.sfanguinis,au pus cholcricum ci^ admiftum, 6c oportctvt adminillretui-dum nondumcd cxficcatus,im mo dum in co cft humiditas,& ipfcquide magis cft digeflus,qudm vrina, cll cnim fupcrfluitas vnduofitatis, &humiditatispon:digcftio
Liber fecundus.
<Dea[fafaf.-] ^'-P- Safafquidcft?Eft^Cralix.]
Dc ^ [faka'iK]
Sakaik Q.memonc ) qiud c(t • i ^,^,,ei^e kaik f anchamcnl & cft rofa j^^^jaain iP^ ;;^m":i;=:^;Svnna=^^^^ - A....EftcaHda ^^S^^^
uaJnquitGal.Eftabftcrfiua^aua ^^^
apcnt ua,rcfolutiua. i^^^^''^^"',; qiiand^i los,mirtacum corticibus nucis miniftrantur foiiacius funt,aut dccoquuntur,p;
fupcrfluitas . Opcrationes & proprietatcs.t?Lm:\'Z^\S digcftusquamvrina,& diucrfilicatur fccundii animaiia,& inipfo cft rcfolutio nonpauca . I bothor. ^poHcm.ita &-\pufluU. Sudor athlctarumcon fcrtapoftcmatibus inguinis,immo rcfoluitca. Membra anhelitus & pctloris. Sudor liccus ludantiumcum olcodcalcannapcniturfupcrapoftcmata mammilla;,& rcfoluitca,<3c cum olco jrof ad congclationcm ladis in mammilla: [ al tcratiojvcto magnc & altcratio patuxfiuntcu ccntaurca maiore& minorc ,
,ut dccoda c [ cum | ,uuntur,prouocantlac.l^ej^^^-^pcraP;
b B. eflfufion^ . i Uothor,
*J)e^ [fandalo']
Cap. 6)6,
Sandalus. Elemo. Dixcrunt Gal . & filius Mcfauguc.Rubcuscft fortior,&dixcruntalij , albus cft fortior. Natura . Eft frigidus in finc (ccCi di,vfque ad tcrtium pcrucnicns.ficcus in fccun do. Operationes&prc^rictates , Prohibct b [attraai oncm ] & propric rubeus . JpoHemiita & t pnflii U. Rcioluitapoftcmata acuta, & propric rubc^ us,& linitLir cx cocryfipila. Aiembra capitls. C6 fcrt {odx Afembra anhelitus&pcHoris. Confcrt tre mori cordis accidcnti in fcbrc linitus , & bibitus. Membra nutrimcntl. Confcrt dcbilitati ftoma chi calidi bibitus,& linitus. Febres. Confcrt febfibus calidis,& proprie albus ,
' camlupcrcarbiinculo,.,o!; i » ,;^ci,itie«' jj vlccribus fordidis,& ""^^^"^^fcrSs^^f pi'
nr&ipramundificatvlccra^o^^^^^^^^^ nibus,& fcabici vlccrolx . ^^^.....and^'.
nibus,& lcabici vicciuu. • ^apurg^^^i ius fucco fit caputpurgium l^^jiicatu^ put,& ccrcbrum, & cius rad x ^^^^m^ frahcndashumiditatcsacap t -^^.liA Succus cius cofcrt tcncbrol t^ ^^^^,^6: q ^^, & albuginicius,& vcftig») , ^jccnip /
50 dccoquiturcumvino,& ^
fanat apoftcmata dura m ^^^^ianti^^; Jrfr ; braanhelitus & peeioris. ^."".[jshor^^ cufuisftipitibus,.U&cu u^^^^^^^ bus,]&c6mcdatur,facitabui^ expHlfmis. P rouocat nienltr u ^^^^
J)e^[fehedemgl] ^'^' ^^^^^^
a B. Sabun.
« B.SahaB«.
Cap, ^57.
Sapo. Operationes & proprietates . Eft vlceratiuus^putrcfacliuus. Mfora expulfionis.Kc£o\\xitco licam,<5c foluit hu morem crudum .
Deilfahane.]' Cap. 658.
Sahanc . Operationes & proprietates . Eft abftcrfiuum,cxficcatiuum malihumoris. Vdncra&ulcrr^. Facit poftldcrcfcabicm,& pruritum. hf ru
tur aiDcau. r i ciua n f aii'*" ,niP''"'i
latur ciusgranum ^'^^^'^.itur ol'^!]^; ' Pt cft granum,dc quo cxpnny ^^^^.ti^^^l^^^^li .
40 bis,& nos lam locuti fm^^^^jff.r co^f J^ tct crgo ut coniungamus ^^^^^^i. t quJK cft in vtrifquc capit^^ ui gi quidcm aliudciUiortul^ .di^^^^^^^^^^^^^ ud cit campcftrc : Hunaim ^^^^ierti^ bor campcftris cgrcditur 1 A) quantitxtemcubiti,& fupc^w^^utP turalbcdo.itciusfruauscft^^^^^^^^^^^^^
cerd Facit DOftidcrcicaDicm,C5C pruruuiu. v... j^. ...... .^,^^^ .i--- . , afl^\^
m^.racit puiuu ^ r , , f.: ^ncha^phlca;- locuti tuimus dcgrano } ■Q,Of ' menta lunaurarum . Contcit doloi 1 ancn^pmcg .^^^^^, i^ friti
■fe B. Membra 'nurrimenti.
jficntii iiinunti 1*1 nif ♦ — »
matico . Membra capitis . .Rcmoucf foetorcm oriSjfadum cx ftomacho,& corrupticncmcius, ^ [ & ] abilcrgithumiditatcm ftomachi,&cxfic cat eam .
t B.Safarahun»
Dci [fifuruhmi.]
Safuruhun quid cft?Eft auis,cuius nomen,cft hocnomcn inFrancia.
Eft calidum & ficcum m (^risJ ' « «n.Mt«.d|CannabiscanP^^l,u.fl|
wfitates,& cxficcat fortitcb paucus malus. ylfoBm^t'^^.^i(^°\ campeftris.quando cuts " .ibu'.?d 6S9. « ca cmplafttura apo'''^' ,, .mi V' ,
cisduris,in quibusluntc )'^^' - liditatcm,&rcfoluitdur.tie^,ucfj
'7 ^ ...1
cit foda fua cahditatc, - , 0. .^5 ad doloreauris oppilatm ^^^^i c] i tcmauris, & finiiliter oi^ ^^jjii J
a B. Satfar.
Cap, 660.
b B.Eft algied
Sarfar quid cft?'^ [ F-ft ferrum. ^m&m •] Quando coquitur cum oleo aut infunditur in ipfo , dcinde coquitur , & diftiUatur in aureni, rcmouct dolorcm cius, &puUationcm ipfius .
cius cradicant furfurcs ocuti .Obtcncbrat viUim
oculi .Obtcncbrat viluni • ^^,^,^ Ji Nocct ftomacho.c^^.^;%ua^^^^^^^^^ cat fpcrma, ct lac quic en & ^^^^^ pcftris foluitcum facihta^ ^^^^i Uefucco.eiuse [ rcloimt
. ^eitai
Cafi.Mw'^'"'/^ ubi non^ Lningit, ] &
'P^^^^ 0 o fin^?'*-^ ^^^^^f narturtmm,ciiiu; ' r^^mis,^ T^' ^^^^^ .
Traf^atus fecundus , 3 p p
fci barbam,qu^ tardatur.c t [ ] c f b.& qug ^
ey^poflemata, et t fuUuU, Scdat apoftemata, & Ccir bunculos . eir ulcem , Prohibct hcrpctcm ^ ^''^'^^'
c^W-iiOmtmim.Mcmlra capitis,¥.\Q[t foda. J^/cwhra ocull Fit vaporatio cx aquaeius inciinaiuiQ caput ad ophthahiiiam,<5c rclbluir cam . Mc7n'bra anhelitus & pe5ioris. Confcrt dilficultati anhc htus. Membranutrimenti.Nocct ftomacho,&: pro prie tertia. Mcmhra cxpulfionis. Extrahit ucrnics, .r.-_..: j... o_ .... prouocat mcnr-
Cap^ 66/\,
^<lniem Fr r ■ it.u^v^+nv. , icrtia. yidcmuracxpuiji
^^^ibusanrin '■.^^':^'^*'^y^§^J quidcmoritur lo arcaridcs,& intcrficit (
urtij,& ina:ftate auia:mcn-
Arua,& vrinam, &cn: fortiorablinthio illo.fp hres. Eius olcum confcrt frigori rigoris^/^iwd-w^i, Confcrt pundura; fcorpionum , & rutcl;^ , 6cvencnis ,
Cap. 66y,
'^cordunipn^ liarq'uxlli: '^mcn tl-.^'''^^^^^ noia.ad n
Sciniar quid cfl:? Efl: laduca afini , habcns forlunt ficut foha laclucj-^aciitn: & cfl: fpi^
ch ^ "^^urcrt lin > " ' "-.^.^ 4AV7ia,ci^i nigrcdincm dcchnansjtS: in a*flatc ru-
n'?^^albam,5^^ :^^^^^ ^^'^'foi^^Pcnnor- bchteiushgnum ficut fanguis, itacuodtmgit
■ ^^P^^^'oxconnr.v.;!^„^.^;^?'^^5'^.^ ^*^'^'^^^' ^i^i" manum. JLlcciio . Foiia cius funt dcbiliora, qua;
^ B.Sengiaf/.
L , '^"■'"•'^ confcrt.yJ/mcxtcnuar
am-t?"'^'™" • S"<Pcnd.rurcius ra-
Loco c "/''"''^"'» dicitur. «-luspouiturrubca.
^iis. Operatwnes
Cap. 66^.
' Gai. ponitquod cft in prir-
c B. acucior.
t bcjthor .
proprlctates . i-ft *Z)6'<o;v7iio.Licon^
fc; lP?-vlccra & '^';'^ oriturcum triti- - 'miti.r ! ^'"''-icrizatur fupcr ca.fi: con
,1 ^« ^'"^'"aftrunf^ '"""=' '^" corticibus raplia-
mi ""1 'ciaticV »'<^l''crato,& fit indc cm '^i- ^e»,(, ^^««im wpifij.b [Scdat] fcoto ^ «pWyJcHij.Q^a,, fit cx eo ciii
'^^">ihordc(f '^' l-irapiiiguandmn:] ^ Pi"»
funt in ipfa . Natura . Fi igida cfl: , & ficca iu pri-r mo V 1 quc ad fccu n d u m . Opcrat ioncs ct proprietates. Illaquaj nominatur b [acuthiumj cft flypti bB.aauchlla. ca,6c in ip(a cfl: amarirudo, & illa qua: nomina tur fulufia,cit vchcmcntioris flypticiratis:& illa , quc nominatur anuhis vchcmcntioriscfl: qu4m amb;>j,&cfl: c [acrior:] & iflaquxMiome jion habcr, propinquacfl:ei : & ui omnibuscis 4:fl: flypticitas,&: cxficcatio,& quando mifcctur cum oleo,& fit inundio cx ipfa comprimcdo , facit fudare.Z>aor.:?io.Linita confert morphc^, & idcritic. ApoUerfiatacf^ pufluk. Fit cx cacmplaflrum fcrophuiis cumadipc , 6c hnitur fupcr crylipilAm,(5c propric fpccics qucnomina turani.flus./^</wtT.r & uUera. Incarnat vlccra,qua do in ccrato admiuiftratur . Memhra capitis . Efl: res,qux> magis confcrt dolori auris.(J?'/e'?/;i,r^z m t/menti . Confcrt iacriti^c bibica proprie j [acu a b. anuchUa. thia ] & proprie dojoribus fplcnis , & corticcs cius preparant i\on\.\Q\\mia.C^.Umhra expulfionis, Quando in potu datur decaquicnomcn non habctaurcus.j.s.cum cordumcni , aut hyfibpo , & naflurtio,cxtrahit vcrmes^&afcAridcs: & jIla qusenominatur [ acuthia] confcrt doiori rcnum . Vcne^ia . Illa , quc nominatur anulus , confert morfui vipcr.t ualdc, quando admini ftratur ut cmplaftrum, & bjbita , oc iila qu? nO" aiien non habet,cft illi propinqua .
e s.anuchlia.
>'IV^^^^^^^^^^ duxfpecics,vna .'^^gnuni L^cdreia,] con
i% o^igationc ' p ^^^nadminiftratur niii in ^^if 3Kr^'-?critn,* . habet foiia ut tamari-
Cap, 666.
a B.Scel.
^'■ib f ^^iiua^ m ^P^cicstertia,qucnoniina- S Q ^'atur,, . "^^'V:inm.£/,^io. .Mclior eft Ar S in -'^^^ '^^' ^"^ lecudo,licca in ter
^nis J Pjicitas m ''^'^^^^ vcnto{itatum,& in ip '^^^nt ^^^^0 n i^^^ %pticitate abhnthii, &
Sccl quid eft ? Eft medicina Inda, limiliszin gibcn. '^uura. Calida cfl & fkcain [ tcrtio. ] Operationes & proprietates.Eft: amara, ft)-prica,acuta,difrumpit ucntohtatcs,ct cit in uirrure nicllis,ct ineft ci refolutio mirabilis, & iiibjriliatio , Jnslrumcnta iuncturarum , Confcrt/:neruis&: coa- .tritionibus ,
^ B.fe.candp.
;^<^ca n^au;'''/^^ caliditate ipfius, 6ca- ^^^^fetaioD ^""^ amygdalii^o
De^lfucaram.] Cap. 669. a B. Sucliaraa.
Sucaram(.i.ti:«^^Jquiclcft?Inqint,DiofCnis huius plantx eft, hcut crus ^ [fcrul^, ] 6c foh^i b R fjcmcalu cius funt ficut iblia c [cucumcris,]ct habct flo^ « sMieu . xcaialbumA lcmca iicutaniikni . ilufus ucr6
B.albis. e B . iam deno-
iTninatum ei^,& ell appcliatum grxce chuniun & intcjprctJtu f fucharan, 6c CjUandoque interpretatum no ininealbis, qua jloque .n. proportionantur & iimilantur accitlentia, tpx fa- «it ciiuniun ad «ccidentia quaj fjcit albis . f I iJ»lap^uinis.
<iixit,folia cius funt ficiit folia mandragore , 6c 4iiinora,& vciicmcntioris citrinitatis ,& radix eiuscll minuta,frucbum non habens. Et temen cms cxiftitin coiorc ameos , fcd cll mams co fme faporcA fine odorc,& habct mucilagme . InquitMcraia.Ellqucdam fpccics [albcs] & nonbenc dixit . 1 go aiitcm dico quod e [ in librisinuentumfuit , quod crt euphorbium in c;rxco,& translatum fuit fucaram,6c iam tranl
mate faao in co , confert apoi . i^ehres. Confcrt fcbribus anuquis ,
infantium ,
Sccbram quidcft? Ontur .^.tpiloS;' cannamlubtilcm, ^^"■'''•""''r^mquoa'''^ arxcoA tran.latum ftut lucaramA iam trani folia iimt ficut "fCon,l«mu fatumt\uralbcs:quandoquccnimproportio- ,o™o.&h^«'^^^^^^^ nanturadcuf^oAimnaccidcntiaal cs^^ '^^^l^.u.^ ^^St
uoluta.llduUcmhabcscomc^---^^ -crtcum duabuscanis,& clt ww- „
fum,paruxMUibcdinis,& duriim, ^ ^^^^^ fikmi,cft maUmiA pci-^icinin <t n
oportctvtaliquid dcco admin' Inquit Humaim. Efr ^^^''^'''^^''JoCi
nantur ad cuphorbium accidcntia a,lbcs,j& ho •mincs diuerfificantur in cis. N.ttura. Frigidum ca6cficcum in tcrtio,ufque ad quartum . O^rratmes& proprktam. lohibQt iluxiim, t[ ' ] 6c congclat fanguincm , 6c ilupcfacit . "Decoratio. Quando linirur cx co lupcr locum
cuuhionisprrorum,prohibctfrigiditateil.ana ^!^^]-^^'^ ^^^^^.^^'^;/":";'^ fci piios lccundo A' tit cx co cmplallrum mam di,ficcum in f ^^^^^i^.nniio n} milla: & non ma^^n ificatur . AposUmata & t pu^ — ambobus (miui (un Z^^^^^^^^^^ eryfipilam,cSc formicli . .0 du. Operat.ne. ^^'l^^o orit^'^^^^^' >^
J^Lnta lunnurarum. Linitur fupcr podagram citas,& acu,tas,& diliuptio ^^^^.a^ ^
calidam. Membra ecull Succus cius admmidratur in doloribus oculi. (J^Aembra capitis . Succus Ciuscftbonushumiditatibus, quxaccidunt in fHmc.Mcmhr.i anhclitus & pectoris.Vit cx co cmpla Arum maminille,& non magnihcatur,(Sc pro- Jiibctcxubcrationemladis . Mcmhra expidfionis . Rctinct mcndrua ,& confcrtdolori matricu .
dtas,& acuitas,& diiVuptio ^ ,,0^^ rum , & illud cil unum P^'^?'' clti^^ff^ tur. & quando rcailicatur, no o^^\^^K in eo in fuo loco, proptcr il ,oi< & eft ex toto nociuumA P^*- K
. . i^accii^' V
nibuscalidis. Mcmbra ^^^'^^^' ' ^,4-^^^^^^^^^ in cradicando dcntcs. >^^f^^^ 'dbib<tf' llomacho , & hcpati , & L!rcui^^'>
- - - ^ ' '° IS^Urtrdlcb^^^^^^^ ^
ficatur. & inungutur cx co mcmbra fpcrmatis & pi-ohibctpollutionem. Vcnen.t. rO: vcncnum mortalc.Et ciuscura cft uinum purum.
Dc^lfccacuL] Cap. ^-jo.
Secacul. Natura. Eft calidum in fccundo , ad humiditatcm quandam tcndcns . Opcrationcs & bBcQnaitum. propr/.Mfe. -In ipfo cft lcnitas,& uiitus cius qd ^ « B.wnat ^^^^(,^^.j^i,^^icft,cft ficutvirtusbaucia;.^/twi^^^ cx f;i///ow5.lxcitatappctitum - - '* 1 coeiusponitur buzcidcn
De a [fchemenigi.] Cap. 6j
folatri tribus diebus,dcinacinde trochiici cummodicoi ^,itio ^
bith,& myrobalani,aut alocs,^^^). ^S^^O
menti. Membra cxpulfionis.^o^^^^^^^^-^. ^
lancholiam,& phlcgmaA ^ 1 ^^ioco^^^^^
tus quidem fuit cius ^'^^'"^^^•'-', L nrop^ ,pit^ lbliniuis,dcindeiuit.diniiOnm^aiir^^^^
nocct coitui,& fpcrmati,«x ^^o^^^^^.A nas ani.& quando rcc]ihcan^^^^i,,i V
in lade rcccntcr i^^tiiao dic> ^^^.is,q
Part 154
Schemcfnigi quid eft? b Eft iurafabram camrcftrc -M.tfwrj.Galidumcft,& ficcum in tcrtio. O,erationes& proprictatcs. Eft rclolutiuum,& (ub tiiiatiuum valdc, & quando ponitur lub ccruicaUinfantium,confcrtflLiorioris eorum. Jnfirumcnta iumturarum . Confcrt paralyfi linitum & caputpurgiocx co fa6>o cum uino . Memhr. capitis . Quando fit caputpurgium cx aqua cius. mundificatccrebrum, & confcrtctiam tortu- XXy5c cpilcpfiiEbibitum cum \ ino. A<lembramari ?wCT/^i-Confcrthumiditatibus ftomachi,& ftuooris infantium quando ponitur fupcr capitibus corum fccundumquocl cxiilimaucrunt ciuidam- Membra expulfwnis . Confcrt ventofitafibusmatricum.
-pe-^[fuchaha.] Cap.' 672,
Suchaha. Mcmhra capltis . Confcrunt ipfa , & radix eius,& truaus iphus b [dolori j vuar. Mern hra nutrhnentLContcn ftomacho,& hcpati.^r,/. bra expulfom^ . Dccoc-lio rad icis cius prohibct fluxummuUamaiA ipialuppofua,&cucaui;
in laCte rcccntcr muicto ^ ^^p, tur illud multotics,& ^1^^!^ ' i-atio^iiv' litant iplum,& dcftruuntopc^^^^-.ti^^i humoribus malis.Qui vcr^>; >^
inucnit ,quin iplo vtattu^ h j^i .p linn,&finiculum,6ccym^^aaa^^^^^^^^^^^ co in potu i;^»^^^^i;^i^ifaVh^ 'ui^^^^-ll^
w..^ - j , iici^
z- quatuor.Et hcc quidcm j^oi^
50 vcr6ipfuis,noncft bonitasA^q^^^^^^^^^^^^^^^ ra hi quod iit in potu dandui^ ^^^c P . s, lut/o aiperfluit,cx f^fL^^^^^^^^^ fcdere in aqua f rigida • y.oni^^V ' tur colica:,biberc cum ^^^^..oii^^ir )res
iibcrc^um a'«";;o;.istM.
&fcrapuro&modicortc^^j,cpy to incapituio colic?- ti-" .
Xix . ^
pterca e]uia gcnerat tcbrc^' ij.de ea intcrlicit.
60 'De^ [felgem..'^
Sclgemquidcft?Eftnapus antcincap. ^ [delcm.]
J)e ^ Ifccrbin.]
^iincvUm ^^^^^^ ^ociui fiiimus dc alkitran .
^^^^^^^thovl ' quidcm arbor ci\ dc
^'"^^^iciDrrr ^^habctfruaum fimilcm ^ <^ eii dn. " ' ^ ^^^'^ct fpi-
^"^'^A alte^r'^^ ^ Pe<-'i^^rum , quarum vna cft '^^^"^'cehuinc ^^^^'^'^P^^^tiGnesy& proprietatcs.la
Tradlatus fecundus .
''^'''^^citfoa^^,^ arboris plurimum
Colluitur os cx dccodionc eius ad doloic molarium. A4emhra anhelitus & pcCloris. Confcrt fpu to fanguinis .
T>e!,[fpmd<iAcgjptici.-] Cap. 680.
Spina xgyptia. Natura. Eft frigida in primo , ficca in fccundo. Operationcs & proprictates. Lit cx ficcatiua,abfcindcns catarrhos.f^; W.t dr «/t^r^*
a B . Scuche ma firie.
aproptcrcalcfadione, 6c pro 10 Radixcius, 6c propric fcmcn vchcmcntisfunt
^^^'^"^^quam '^^1^''^''^^^ itomacho ni mordi. r^^^^iiQu^i^' ^ q^'an^io colkiitur os > ^^'rit un, '•''^^'^^^^^^^ foiia cius,(cdat do
nfci f^^JP''^'^ ^nhelltns & pectoris. Fru
conlblidationis. A^crdmx anhelitus &pe5loriu C6 fcrt apoftcmati o^imuv is.rjlicmbra nutrmcti.Con fcrt apoftcmati Itomachi.
^^t maluc ^^^^- "^^erabra nutrimeriti.V ruaiis '^^ " rthcn^^-^^^^^^^^^^^oi-^iicansipi^^^^
-ftdiffii " '^'^'^'^!'^^^ expulfio-ms. Eius fru
De a [ fynapi.']
a B.Chardel.
Synapis . Natura . Calida cft 6c. ficca vfquc ad quartum.O/jmt^iowa & proprktates . hiciditphlc-
' ^ urnia,!!!'^^^'^''-^^ quando cx cortice gma,& olcum cius cft cahdius olco raphan 1, &
xtrahir foetum,& Rcun- 10 fugiimtcx fumo cius vcrmcs vcncnofi , & lUa qu.x-cftfylucftris,gcncrathumorcm mahmi,6c in ipla lunt abltcrfio,& rcfohitio, ct homincs qutdcm comcduntfohaciu*;,6c radiccm ipfuis chxata. Prtomfio.Mundiiicat tacicm <5c aufcrt b [ occuharioncm ] & vcftigia fanguinis mortui> & fyhicftris cftcmplalhum bonum c[forditici,]&.cxficcathngiia,6c confcrtalopccia:. ^Ipo jbochor. nem.^ta & t p^tfiuU. Rcfohiit apoftcmata Cahda, t\; omncapoltcmaantiquum , ct ponitur cum [ cauhbus ] fupcr lcrophulas. Vulncra &ulcera. d B.fulphurc.
t'^^^.a4isei vrinam.rm.;... Daturin r.^''^-Etrim ''^'^ v^noad potumlcporis
^'^i^cnofi . ' ^^^^"^ approximant ci vcr-
b B. nigredinem langaims. c «jaartan;.
Cap. 6 -/6.
quicicft j Eftfimiiis abrot.mo in 30 I
^litfl^^^^^^^^caoifi. ^ ^'i^'C"m m fccun
kr^^'cmfaliM:^^*'^^^^"f cpilcpfic,ac abfcin- ^?^^^-oru '^'^if currcntis,6c propr i^ ori-
rp — -,^-cpropr ^^mtatio . Loco eius in iuua- ^Pilepfi^ , &ahjs,ponitur
Confcrt fcabici,ct impctigini. tnjlrumcnta iunElururum . Con f c r t d o U:> r i i u n c 1 u r a r u m , 5c fc i ati ca:. Mcmbra capitis. Mudificat humiditatcs,qua: funt incapitc, <5cfitcxca cmplalh-um capitiscius qui patitur lcthargiam . Et aquacius diftiUatur ad omncm dolorcm auris, & molarium , & fimihtcr cius olcum,& propric quando dccoqui turin ca aUa,5ccftdc mcdicinis apcricntibus ..^,,^,^ colatorij oppilationcm . Et dixcrunt qui-
^^rZ^^^pfict7tTp^\ ^'^^"scius cft caUda. Opcra 4° dam , quod fi bibatur a iciuno , intcUcdum W3^«^'tfio p l^^^^^i^-ciusfuccusaddolo- " "
Cap. 677
"■Bib.„°tbuceiiei Dii^ ^^tioncnia
^i^i V^- ^^^mhvH!^^^^^^ • ^crnbra expulfwnis
iz-atur fupcr carncmaddi-
^iilcii" ^'^''^'^^aa-ii ]■ <^cratum ad dolorcm ''•Bib [^bucX 1 ^
JllOfd'^^^^^^ cx or^y.^^.^^^^n^- Afcmhra nutrmicn
^iiCH ^^^^ncm a ^'^S-^' . cum hydromcllcad
cfticit homim.^JMemhraoculi. Adminiftratur in t collyrijs oculi adpanum,& afpcritatc. yi/em hra anhclitus & peBoris. Si tcratur, 6c bibatur cum aquamcUis, aufcrt afpcritatcmantiquam in canna pulmonis. Aicmhra nutrimcnti . Extcnuat lplcnem,6: facit fitim.A/er«tT.t expulfionis. Confcrt prcfocationi matricis, 6c facit dcfidcrium coitus.Ve/;r« .Confcrtfcbribuspcriodicis , 6c antiquis .
t alcofol .
CH,. ^ncmfirAw,^ V u)aiv^iii^ii^avt antiquis. iil V^- ^^^mhvd • txpulfioms .
'iicirrL^^cultl,!'^'^^^'^lc ^ alcnt ad dy lcntc- jp, a i(lran<^ulatore adih.] Cap,
'^'^^ibii.r.r^^^^^uriacc.Etauummuhcr ^ J ^
ipfnnr^'" ^^^-'ina:. Et quum muhcr ^''^^^'Prouocatmcnth-ua.
a.R.Chatiachal dib.
Cap. 678.
, &!^^^io ^co! ^c^^^^^-^^fiynmcnta lunBurarmn. Podaj>^/^^i't iiiftrumcntis iundura- ^^^iOnui^-^^^-^^/^m nutrimaiti. Confcrt ^° ^ '^iT^^achi .
'to. pi^j!^^tiua, rcfolutiua./«/?n^-
Strangulator adib quid cft ? Pr^focatadib , 6c porcos , 6c cancs , 6c eft prxfocatiuus , 5c non adminiftratur uitcrius ncquc extcrius .
Dc a [ firangulitorc lcopardi.] Cap. 623-
Strangulator lcopardi quid eft? Suffocat lcopardos,6c lynccs,ct reUqua.Et non admmifrratur intus,ncque extra.Et dicitur quod quado appropinquat fcorpioni , congclat cum VcncL. Ipfc interficit adib. et lam didumelt dcco.
a E. Chanaci alnomcr.
'^<^'rt ^{Quzci.Mcmhra capitis.
a B.Chalef.
b B.Mia litera. contunduntur .
Salixquid cflJQuaiidoque cgrcditur exfolijs cius quando'^ [iiiiditur ] gumma fortis . Operatmes & proprietates . Frudus, 6c folia cius funt ftyptica fine mordicationc,5c incft ciscxficcatio fufticicns . Et cinis cius cil uchcmcntis exficcationis . 6c quando cx ca liumida tit cm-
6c finc carnc [ rufnc.J Natura. cft ' ' dubium qi
nis a lloniaciio, quoni fermentauun Etcodum
cB.contundun> pla(trum,rctinct tluxum fanguinis.5c quando- iq pipcj
- • . ,,,,, wL
fupcrfiua. Opermones etfrofmu bium quin fit tardx digclbon , ^
pua quoiaam,ica luiLuii- nerini^f quod dicunt , 5c q\'^^^^^",*:"^^^^^^^
a B.ChanaffS.
que [ti n d II n t u r J fo 1 i a c i u s , (Sc cg r ed i t u r g u mmaab cis ucUcmentis ab(tcrllonis,fubtiliatiua.. Decordtio. V^iin cinis cradicat ucrrucas linitus cum ^iQcto. Vidncra ^^M/ft^i^^i.Fit cx co cmplaLtru ad vulncra magna,c>: propric cx frudlu cius , 6c folijs cius,<Sc cinis cius rcmouctformica,quan do linitur cum ca cum diCCio. ^J^iembrcicapms.Q^ eft: cius fupcrius,6c aquacius.funt fcdantia fcda.6c non cftaliquid magis vltimum qua fuccusfoliorumcius in cuLa fanici, quc curritcx jq 'aurc.yT'/^r/2.^rftor«//.Ponuntur fruclus,6c aquacius fuper pcrcufiioncm pupillx , 6c cius guma confcrt ualdc m(m d&)\Vi.A'Ic;nbranutrimsnti. Aquacius confcrtoppilationi hcpatis ,6c ickritix . Mcmhra expuljioms . Fructus cius confcrt ha bcntibus fluxum fanguinis .
De^^ljcaraheo.'] Cap. 68 ^
Scatvibcus . Mcmhra cctpitis. Olcum,in quo fri
cns parum,6c olcum an^yf ;;,,,di?;t ur cius difpoiitioparum.<5cq u^j/^
mu It i plicatu r ci us n u tr mii anhelitus
dotulTim,6c IpiifiViiani^uM..^.^^^^^^, dccoquitur cum portulaca . Elllcniticatiuum vcntris .
.6-p.<^ori..Contcrtpulmo^^^^^^^ imAfputujlanguniisA^^^^^^^^^
De ^ [ terehinthinii .]
Tcrebinthina.diccturin caP'
viridi .
De a [ tarcon. ]
Tarcon quid cfiJEa ^""^'''^^o^^^^^^ pyrcthrumdlradixaitarcon^^^liccl Manilrlhimcliquodcacah^;;;^^^^^^^^^
fbcundo , quamuis fit in M^^^ ' ii^usn;^^^^^^^ ua.Quidamvcr6dixcrunt,dcq
randum , quod ipUmi cit ^...jtiur
gitur,valctad dolorcmauris > quando in cani Opcrationes & propri-tates. , cfFunditur, 6c fimiiitcr corpus cuis quod opti- — - ^iiHini ,
me contritum cll .
a B.Chabr. "De ^ [ fcoria. ] Cap.
Scoria . Electio. Scoria fortioris cxficcationis cd: fcoria fcrri. Natura. Scoria fcrri cu ficca in tertio,6c fcoriacris,cftci propinqua.rchqu? vcro fcoria; funt minuscaHdc.O/?mirio«cf &pro frietatcsy Omnes funt cxficcatiuc.6c qux fortioris cn. cxiiccarionis cis omnibus, cft fcoria fcrri. 6c omncs cxficcant humiditatcs . Apo^kmata.
t bothor. et t pnHuk . Scor ia fcrri rcfohiit apoftcmata caU da .Vdneray & ulcera. Scoriaargcnti confcrtfca
t fahafar. [)iei,6ct tincx,6c confohdat ulccra,6c prohibct fluxum hxmorrhoidarum,6c fhiularum.cJJfd'»* bra oculi. Scoria fcrr i cofcrt afpcritati palpcbrarum , 6c fcoria ftanni confcrt vlccribus oculi , 6c in lioc loco mcrdafegni . A^cmhra nutrimenti . Scoria fcrriconfortat ftomachum,6c cxficcat fupcrfluitatcs cius, 6c rcmouct molhficatio- ncm cius , quando in potu datur in uino antiquo , aut bibitur cum uino. yj/ cmhra expulfionis . Scpria fcrri pirohibct fluxum hxmorriioidarum , 6c propric quando lcdctur in uinoantiquo , 6c admiito , 6c prohibct impr^gnaticncm , 6c abfcindit fluxu fanguinis mcnlirui,6c efr in co ultima, 6c fimihtcr i vrina.6c coarclat anum Unita. Venena. Scoria fcrri cum oxymclle confcrt nocumento mcdicinse , quic nominatur conitum.
ditatum,6c cxliccatiuuni ^"V . ^v^- . infrigidatio quxdam • -^^^^ .cnif f t aphtlns,quu inalUcatur,6c ic^^^^.^.do O^^^^^^^ bra anhelitus e/- pf^'"^o/-ii.t'aat act^.^^.njsdis ■! turis . (Meinhra nutrimenti . ^^ '.r.t dd
tur is . (JHemhra nutrimenti -^^"^n nis . OHembra expulficnis . Ad cocundi .
a [ taraxacon. ]
diuic . M\attira . Friguscuis c ,,1; ipfius.cuhocquoduiil^^^^,,Uia^F^^^
tiones icrproprietates. Eit inf^^^^^ bra ocuii.Eius lac abilcr^"^' menti. Eius fuccuscontcr pcrit oppiiationcshcpati p, nis, 6c cx ca fitcmplalitnni ' ^ ^ prie adpuncturam fcorpi^^
'De'^ [tamanfo.]
Tamarifcus. Operatwf^^ ^^^^^'^'^^M
cft ftipticuas,6c abftcrfio; . ^.^,^ que cxficcatioc vehcnictij^^^.^j^ clcP,^ft)t
L I T E R
'De^ [rruuitnjs.-]
A T. Cap, 687.
fiua.deficcatiua, cuitis -'^'■"''""'^(1^:' tione cius.Et ipfius ^--^^^^^f Len^^f J^^' tarcfcd cft fr uctus eius vdicu ji^n^^^,
60 tatis,6cin tamariicoquiacn^ . ^js^ .^^^^^
ca bt [
6c adminiflratur loco g . ^ ius dccoclio adminiftratur ^ diculos,6cintcrficitcos. Ap^-
ExcTuVaiysfiVcmplaftruii;^^^^^^^^^^ fluxa. Vulnefa & ulcera . ^^}y \^a[i^^^ ra humida,6c variolasA iF ^
r|-Ri(.i.im.t.)quidcft?Ffi:ficutcorrigie,faari i cx azymo , qd coquitur in aqua cu carne,
Eorly European Books, Copyright© Images reproduced by courtesy of T
:.0 ief
^ ulccra hn ^^-^^^ ^^^^^ ^?^^ aduftioncm ignis, ^'^^exrt ^ ^^^iclus cius, 6c cinis ip-
corrodiinteai: ^^^scum n n ^^^^^^^'^^/'.'^^^. Dccodio folioru ^re cx eaT '^'^^'^'''^ "^^^^^'^ ^^^^ ^^^"1, colUi- P^^oprie frnr^ '^^'.^^^ ^^^^ corrofioncm corum , ^^a^ ioco Ivci '^' ^'^t^^'^^^'^ 0^«/^ • Eius frudus ^«B^m S /' ^ ^^^^^^ ^'"^ ajei-itudinibus ocuU . ^^^^^Proo?''r^^'''^'''^ Confcrtfputoanti- ] ^^^^ ^'ami din^^*^! • "^*^ ^^^^ • ^^"'^^^^ nutnmenu . ''^^'^^hocr^^.c]^^''^^'' confcrunt fplcni , ^^^^^^ in qnL ' ^^^^^- ^ iplcncm bibitur ui
^^^'^^- -Sc fan^ '''''5^'^ ''""^ ^'^^^^^ ^i^i^ ^ ip^i^'^ vir ^Pj^^^^^t^^i cx Ugno cius uafa .
Part 155
^^^^^mn T^^^^^^^ antiqux ,
^'''"^^'^^PPonin''*^''''"^ ciusadcurfum matri- ?^^^^i^sttin ^^'^^^"^^^ ciusci,6c bibitur fru vipcr^, "^-^^"^«^^-Cofcrt fruclus cius mor
Traiflatus fecundus .
De^ltdlfafkr.] Cap. 6g^.
a «,Thaliifar.
TaUfafar quid efV ? Eft corticcs Indi.in quibus cft ftypticitas,ct acuitas,ct odoris boni parum,ct in ipfis cft fubftantia tcrrca plurima , ct fubtiUtaspauca.A^^f/./>\7. Apud Gal. non cU cftc fumipfos Uabcrc caUditatcm.ncq^ frigiditatcdc qua fit curadum.C^dam autcm dixcrut, rp 3 funtcaUdictUcci in (izcimdo.Opcrdtmies & pivfw^^^cj.InipUs funt ftypticitas,ct cxficcatio for tcs,ct rcfoUitio.ct funtcompofiti cx iiibitantijs, pUu-ibus .ct tcrrcitas in cis cll ^Xns.A^tcmbra expnl fionis . Confcrunt ^ [dyfcntcrix,] ct ulccrib.intc ftinorum,ct fluxui fanguinis matncis^ctani.ct confcrunt UcmorrUoidibus .
De ^ [tarifilon.] Cap. 69^.
a B.chailhaan .'
^ Cap. 692.
^S\iK?m^f '^^^ CFrua-aUgninodofi, ] ^^minonl'^^^ lubcutis,6c ciuslom^itu- 1!^ ' t^iucriT i^. f ftyptici lapo ?^^im,sc f'^^^-^'^'^ Kt uirtus cuisefl fi-
c tiir
iscincndr' ' ' i^-i uuTus ciuseituip[^r ^^'^^t ^iiitus balaudia:, & dici aLpliV:!'''^^^ [ ruribus.]0/;a-.i^;o./r5
5 Tarifilon quid cft? Plantanafccns in vcrc. ctflos ciuscftlimiUscroco Uortulano. Vcnc- >?.i.Dccodio cius, quum cffunditur lupcr mor fum vipcrx,fcdat dolorcm cius . Et fi cfFund itur fupcr mcmbtum fanum,facit in ipfo contingcrc fimilc iUi,quod contingit cx morlu vipcrir.dc dolorc .
{.r^^^^^^tes. El> r ; L ruriDus
lOpa >cns motuni ;o
De a [ tiihcrious.']
Cap, 6 $6.
.'^'^^'^'^e^ti c; 'r^'^^^^^^^^'^^^ monificatas.^/m moiUficationi ftomacUi,
^ ^xpulfionis . Stringit,ct rctinct
ta^^^Honet e/^^^^ ^^^'^^^nfioncm fanguinis ^ccnA^^y^^^^^tcna: bibitum in laclcca
Tuberaquid funt? Suntcx fubftantia tcrrca pUis.ctaquca minus . Et in ipfis citacrcitas , ct fubtiiitas pauca.ct sutpriuata faporc.£teio.Mc lioracorumfuntarcnofa,alba, in quibus non cltodor malus, ctquo: cx cis iuntficca.dctcrio ra funt Uumidis.ct iUa quidcm, qux cUxantur polt cxcoriarioncm, ct Idsficncm cuiucultclio cum aqua ct falc,dcindc coquunrur cum olco,ct aUiiuri,ct fpccicbus condicntibus, aut altit, fimt mcUora . i t dctcriora corum gcncra, 40 funt fungi , ct propric quumnafcuntur fub arboribus,ct in tcrra maUi . Opcrationes proprietates. Suntgrofiavaldc, ctprcbcntnutrimcntum grofium,mclancUoUcum, ct no appropinquat eis in Uoc aliquid . Et eorum quidcm tUcriaca funt vinum purum.ct condicntcs fpccics . Etfi elixcntur, dcindc coquantur cum cis , gcncra- * <Mcs 0, - -uo Doi i^^itrimcntuni grofium,non malum:ucrun
^^^t it •^.^^'cutiatnr glacici, aut la tamcn faporcm non h^ibcnUnnrHmenta iumtura
^naq,,^^^^s,neccn'',; n^./2. Timctur cxcisparalyfis.J^««Z;r.i 6'^/.i^^^^
^^'^no ^^olucH ^ ^ ' '-^ lubmcrgantur 50 nictur cx cis apoplcxia. Mcmhra oculi. Eorum a- Piatn,;'^?ndccxcnH .^T'"^"^''^^^^^^^""^'"^ quaficutcft,abftcrn;itoculum. ctUocquidam W^J" ^^cuflUm la "^^"^ ' laudaucrunt,ct cocclTit iUud Mufaia medicus .
iW^:'^'^'itbonn n.V^ '''' ^^^* • '^^''^^'^ mtrimcv.tu Sunt tardx di-cltio-
li,. cx cr. . uim Uix intcntioni . Eleciio. nis,impcdicntia -rauantia iromacUumUrofii
: n,^\ I 1 ^ r
dc"^^ ^^coao '^'^'^'^'^^ bibitum in laclc ca-
^^^lis,etclcc ^^l^»fo>ct icxta podcrisc- ^^^^a podcris dc gumi arabico.
V, Cap. 65?;.
^Ut'' ,^f/'eteatio,^7 ''-^''M^''^^^ in ip
Eti^^^Q^itatcl j cumpaitibus aomacUi in.^^^^^0 nccrw''^^ ^"^^ gutturc, ct t gula . Pidc^^^^^n otK> .! ^''^'^"^ ioluatur,foluatur '^cic^; ^ Ponantur frufia glacici, aut la
A ^Ocalr- - ^ ■
Knf''^' . Fria-!?^^'^^"^ ^^^>^ft foi-ti"^^ ' ct fubti. ^ti-cri W?^"^^'^^^ in Ptimo , ficcum ia ^^to ^^Ui>;!^^'f ^ ^proprictates . Stvpticu cft , ^^tcxiili r^^^^-jctadminiftratur ii^ pivlo ^irieu^maio '?^^,'^^^^^^^^ , ctaii,, utfitcius >(lf^^^'tc . ^piumcnim non adurit i-nis
^?Po?^^ ^^y^T'' ^ /^'^^^^^^ • ProUibct ^^U-es funl^^^^^^'^^i^i> cttcfticulorum.et i^r Pi*inci^ ^cliquarum carnium la-
^.^V7^^i*UlciDin^V^"'i" ^^'^ ^^^^nin c^ ^^^'^-raanhciitHs&pe&oris. ^JJ'^'^ extJr'^^^^'^^^ cumaqua plantagi-
^'^onfr.^^^'^^ "l^^^^^ ablutumeft
cUymi.Gal.ucro inquodam loco ait,non iunt mali cUymi.yi/ew/;m fA-/j«///owj.Faciunt incurrc recoUcam,ct diificultatcm urinc.
De^l tin ctura. ] Cap. 6gj.
Tinclura quid cft ? EHtio. Mclior eftilla , qux clt lcuioris pondcris, ct magis intenfe nigrcdinis.Ator.t. Omnis cit calida, cxficcatiua , nifi Uida,quoniamIndietPaulus numcrantca intcr infrigidatiua. Opcraticnes & prcy,ictates . Omnis cit cxficcatiua . Apoftemata & f puiu-.Ls, ExiftimaLutquidam,quod Inda pcniturfupcr apoitcmata calida,ct colcrt cis.f Uncra & ukcr.u AVIC. Cc a \U
a B.MeJid.
lUaquc aflLimiturcxfumoliguipini^cumgum.i,6c bdclio ponitur (upcr aduftionem ignis , donec cadat .
a i.Sdhafe . j)e^[ tefludine. ] Oip. ^9^'
Tc^iwdo, Membra.capitis. Sanguis ciusque fyl ucn:riscft,iamdiaumcft,quod confcrtcpilcp-
{\x - E adhcErcns,! Et fcl tcftudinis n a!ct ad t a- & cii tarina tliuris , ^:«»'^^^^;;;;;„;e [ ccra phthas,&diftillatur in narcscpilepticoru. ^.^- 10 fclHs,& quum pcrmilccau ^^^^^,^.^^.11:
Miilim lcn mvrrin(>,conrcrt viccuu"
b B fadendoex co capurpurgiu
fcola. j.7iiiiirt:^,«^ ... ,
huunhclltus ^ peitorh.Ouumc\\.\s\^\cri ad tuUim cE. prxfocac'o- infantium, & fcl ipfuis illinitum ad • [ lcrophu v.n.na. rrj^>nemi. lUa,] qux cft marina,cum coagulo, cllbona morfui vcrmium vcncnoforumA ci qui bibitladicinium.
fpecicscius, 5c^- [ ^^^'^'^''^''''-.in mitiu'< ns cius, & pix fylucftris cx ea all n ^^,-^^^^0 tlcnes et preprietates.Scmcn autcnici j.^^,jjiiisci ras,& virtus ipfius eft ftyptica, ] ^ ^^iijstij' lcfadionis. ^i^of/^-w^w G^r t /'«^^^^^^^^^ ius arboris fit cmplaftrumapoltcn „^0 dis. rulnera & ./..r.-Folia 5c lcmcn ci
mifccntur cum adipc ^^"^^^^'^^ 'ri,ribus< & cii tarina thuris , confcrunt vlcc ^^^^^
nem. Vcncna, Sangiis eius.
lco mvrtincconfcrt vlccribiis ^^^ibus, porum , & omnibus vlccribas rL^^^^^.|j^jspi
iis,& cortcxcius cftconucnicnsv .^.liac^^^^
ucrizaius,^^ quando ^^i^^^''?^ ^ corr<t fupcr vulncrarcccntia,prohibcU^^^,ca^^^^
corum. Mcmbra capuis. Collint ^jj dcntuun,^^ quand
a B. Tamarindi De [ tarnarindis.] ,
Cap 699
c B. Alia fubtihores.
IClUSni 1 Luujii;-
'\tHs & peBoris. Scmcn ^'f pcc ■ • Inicndunnx h
antjc _ ^ coras,] adiuuat ad
Tamarindi. . Mcliorcs funt h [ tcncri ] 6c coquitur \\\ accto ac. - ^ rcccntcs.qui nondum lcncfcunt,6c non cx fic- 10 mus cius in t collyri)s coin ^ cantur,& quorum acctofitas cft vcra. Natura . ^nUrhtus c^r vecioris. Scmcn c o Frii^idi funt & ficci in fccundo . Operationcs ,& proprietates. Sunt folutiui , & funtc [ meliorcs ] prunis, & minoris humiditatis . 0\icmbrani'.tr.mtnti. Confcrunt multitudini vomitus ,& fiti iu fcbribus,6c ftringunt ftomachum moUificatum , cx multitudinc vomitus. Membra expulftcms . Solutionc cducut cholcram.Et potio ex de codione eorum fit propinqua mcdur Hbre . Fe bres. Confcrunt fcbribus haxntium fyncopim
Summaquidcmtcnubniaxu^^^^^ ad tulfim antiquam valdc , c\ c ^^^„dii Mcmbra nutrimentis . rcicumaqua me
■y. v^\./u iv-i. i^»ii«- — .
& conturbationem , & propric quum neccUc eftnaturamlinire.
A Ts^N o r A r 1 O N E S.
Tamarindos frigidos facit & ficcos fecundo ordine. At Aucr. 5 .Coll.frigidos t^rtio graduy & ficcosfccundo efk arbitratur .
pulfmis. Si bibaturjftringitj-^^ 1>e ^itereniabin.i.man-aayfeu ^^^"^ ^ ^ ^^^^.^^i Tcrcniabin quid cft?hic cft '^''^lt^^f^^f
« B.Tuderi.
Cap. 700.
b B acuitas.
Tuderi (.i.hcrminum ) quid cft ? luquit Diofc. Eftiicrbahabcnsfoliafimiliafohis prailvi,& ra diccm quad ratam,& cius rad ix mcn furam habct mcdij cubiti. 6c habctcapita,in quibus fuut fcminalon^a,nigra,& cft h^c vliratatuderi,Syl ucftris vcro^^fcmcn cft rotundum. '/^ttura Calidaeft in fccundo,humida iu primo .Operationes cuitas. ctproprietates. Incftci ^> [ acrcdo J uafturtij.Et in t bothor. . ^j.^ vlccratio . Jpofiemata ett pustuU . Cofcrt
caditinCorafccniA ,;in r^^
uium,& plurimimi caiiiscin .^^. ^111^^^,,^ ftra cft fupcr lapidcs. tio^ f^^iiaitarcn; 5,(5 album. "licitura. Eft aiaualc aa ^^^^ icui^' Vj/^e^ mcn^.Opcrationes & proprietatcs ' i.^^Kpf ucnicns ad abftcrgcndum /^lrtus.^S^^ teaoris. Co n fcrt tufti, 6c ^^^'^^^ ')^.,ifio0- ^J^ twncnti . Scdat ^\tm\.Menf^''^^^^^ 4" necducitchokram toleA^cii.^^^ ^,idci
proprictatcqu.'^ cft in '^?^^-^ ^^x^cO^' tio cft a x.aurcisjufquc ad xx- ^
Dc-''[tUila.^ ^''^'
Tucia quid cftrOrigotiicio^c. ^uiy^ uatur.vbi purificatur ^^^P />etiU'^' i/,; fcctur,& a ftanno qct ci ^^"'^f (ublin^:|Li4;.
cancris ,qui non iunt vlccrati , hnita cum aqua mcUis.Et cdfcrt omnibus apoftcmatibus duris, & fit cx ea emplaftrum fupcr tumorcm . Injlfnmenta imittHrarum. Fit cx ca emplaftru m fupcr d u riticm podagrx. Mcmiracapitis. Confcrtapoftc matibus radicumaurium. Me^nbra oculi .Quiuii ex ca tit collyrium cum mcUc.mundificat vlcera oculi. Monhra anhehtus & pe^oris.KiXiwu^it. qua cfB. f.^li^in doponitiu-inclcduarijsc t [ ^ ] modumloch. cxpuendo humorcs,poftquam infiuiditur, 6c bullitur inaqua,dcindeponitur in vafc^caf fatur Memhra expdfonis . Adiuuat in coitu , 6c d..Aiialicera. propric d [ iu decoao,quod cftcxvino,]
deco6tum cuni
De^\tenuh.] ^^^P- 70'-
a li cenub. ^
b B.alchufi. Tenub quid cft?Arbor nota , & ^ [ caufi 1 cft
5^ fubUmaturcHmia,6c '^^^^'^ T.ax^P^''^]^ ciabona,6c quod rcfidctinfci ;^\:^.,6# / nominatur i fuccudus. J tuc^-^^^^^aif
ba,& ahac{tcitrina,6c ^l/;^.?,^iqa^rV4 nans , 6c Inda quidcm cit ilUi^' } ^^Ma
llud o^zsK^",
ba,6: aliacir citrina,c>c ,,d,a'lTi^f'?rfPl nans , 6c Inda quidcm cit ilHi^;,,; [\^<>M^ tionc tuci;ie aggrcgarur^licuf ' jusj # j ipfaabluitur,^^lludcft^[t;^^V^^^ tia vcro intcr iuccuduni^ j iatii\!..ii^^^^^ cia fublimarur,6c ilhid no ^^l^uos'^'', W, nctinfcrius in canahbus,pcr ijoby^i hoceftficut climiaeris, ^%lf^\o-Kif'j}^ tur/ublimatur cx co tucia. ^'acii^! u A ^ ba,d[volatilis,ldcindccitrU
colorcm phifticorum ^^^^'Lli^''' V/ minus vctufta,omnibus ^ 5J. iido-^^icfV gidacftinprimo,ficca in ^cni^/y^ Eft deficcatiua ^ ' ac^V 6cillaquceeftabluta,dtmcU^^ ^?^^
Eorly European Books, Copyright© Images reproduced by courtesy of T
Ti adams fecundus .
>eiii'' ca
^^^«^T,!;'? vlccrib.itaq, vlcerib.CACcrofis VrauiH iT^^^?^ ^^^«^'1 oculi,&prpliibct ^^^ii Pcnof ^^'^^^^^^Ntas coardatas in vcnis cftabliita Vf^^^f tmiifas, propn? illa qux ''^i' ^ teffirT"'^ ^^P«//?o«i5, Confcrt vlccribus ^^cuipruni,5c ;>pgftcjnatibu$eorum .
' ^^^W«c.r.] ^^^^
,.'aic,etdic,tur capiftrum auri. j/e^/,ra
ftrum fupc.rpofita,5c cum ca cuacuando, 5c a4iuuat adcxpucnciasfupcrfluir.atcslinita,& fubr jilitatc rcpcrta in adiiiiniftrando pam incle- Oinznjs. Afembra expulfionis. In radicc eius,ct cor ticibus ipfii>s,& laci>rymacius,cftfplutio.^c6rc* Surnatur dc corticibus cius, trcs aurci,ct dcfiic cis trcs anulufat,6c dc laciiryn^a cius aurci ij, ct quum multiplicatiir eius urus,nocet : tio . Loco cius ponuntur dujetcrtia! poi)dcris xocius dcdragato,*i [et tcrtia cius dc cuphorbip J
T'- Conferfrl.: ^^Piltrumauri.J/ew2/;m '^^^^^miua nJ^^ ''^'^^''^ ' ctforrofioni ^"apropnetatc.
'Pe ^\^t}irh\ti\
^ 9. terbed >
Cap, 70 y.
^Pymates . Eft ftypricum fortitcr ,
' C^'''' '''' ^'^^ ocu\f p7^" «"^/i.Stercus cius confcrt albu
^'^Sinfe P^-igi^um cft in pr imo, fic
cxricr?; ^f^^^^^^^^^^^^&proprietatesm fty
C^i/'. 707.
Turbit. £/efll|o,Mc|[iuscftalb|.im viribilitcr , ^ contriruiii^habcns foraiiiina,qu2e funt ficut lcannc fubtilis foramma, & planum, velocitcr frangibile,6c non groffuni, 6c ^ [ ipfum ] cprrp 4itur,&: debilit4tur,(Sc (cuc valdc ct pcrforatun> clt dcbile,rcd cius rcct j hcatio c rt,ut tV ifctur coj ' tex cius cincritius,dpncc rcmancat albus, ct co iungatur,qupd dc eo cpj)tritum clt , ciimpleo amygdalino . Opcratmes & proppetates. Acq^uirit vfus cius ficcitatcm, & cxficcationcm in corpp rcquonia cxtrahit humiditatcs fubtiles,& pror pter hoc admiiiiitratur cu olco amygdalino . JnHrumcnta umHurarum , Confcrt «gritudinibus ncruoruni . Mcrnbra expulfionis. folutione cdiicic phlegma plurimum,ct foluit aUquid cx humo ribus aduftis parumpcr,ct hoc quando alfumi
taf cxficcTt' ^^^'^^^^^^^ & proprietates.Ed fty tur tritum, decodumvcroccontrario. Inquit
fl'^^>n nucl V • ^^''''^'^ '^M" .Confor
^diad illVir''''*^^^^ malticant i c?^^<^rtat (h, ' , ^/'^^U^cr . Mtmbra nutrmcntl ^^^%Ua^^^^ iUud malt
tprpptcr illutjmalti-
Cap, 708,
^C"^ diV ^;^g^i^>a rutc agr^ftis,et ia , _ U:,^^^^s,ct qm,^ ' ^'^''^fw. No fonfcrf nifi qu^ 4^ nibus viquc ad iiij ,
ihr l^folutirN.- _ ipfi luuamcntnni oro *pe^[turjle' ]
Mcfauguc . folutionc cducit huporcs vifcofos {^rolfos.Et dixerunt quida folutionecducit liiimorcm crudumcx anchis.Etquod ucrius cft , cft quod folutionc ccliicit phlegma fubtilc,ct fi confortctur cun> zingibcrc,& co quod habct acuitatcm vututiS;,cdufitgroflLim,ct crudu humorcm.Solum v^rro no loluit grofTum, nifi in iicniat in ftomacho iixum,ct in intefti^iis . fitr quc potio cius ufquc ad drag.ij.ct indc^odiox
ipf. n^^^^^^^^ioncm u ' "'.^P^'^ luuamcntum prp &^-fluar2\'!"''^^^^^^^^^^ > q^^^ ^^^^ Wlr'}^'' calef!L^^'^^'^- ^^^^^^^ v,aldc,adu
^lt ^^ordic3,^, ^^.P^^^^fliii^t.cxtranca caufa cu- Pti
Cap. 710.
Turfic quid eft? Eft ammoniacum, ct iam didum eft de co in capitulo alif.
'^^ificatiM. r^V^^- Opcrationesetproprietates. pea [ tuhel']
? proS^^^«i^a,maturatiua , difru-
Cap' 711.
Part 156
^Qmhi ^P^^^fluam P^^^^^Pi proptcr humiditate f^oncm .^^^^.°'^cftci par inaltcrando '^- 1^'los "^<^calidit--«- - "^-
'^i^nifin '*!^f^i<^itatem fuam fupcrflua ^iotDn.^^^hcii^c,!^. / ^^'^ui^c^ eft cx cis,qux atcr, ctviolcntcrex protundo
AV ^<^nil^^^>et conl'"^''?^^^^^^^ • Decoratio . Fa f^^^tf!:^ ^^W^ ^l^.P^^i^ valdcct raro
Tubel quid cft ? Fortius tubel, cfttubel fcrri, 5«> dcindc xris, & cft illud qdcad it cx pcrcuiTionc fuper ea.Et omne quidcm cit cxficcatiuum . Et ^am quidcm didum cft de co .
Facit in
Cap. 712.
a B.Thumaflfc
^^Cci^^^^^ciuc^-^^^^^^^iamdiximMS admini kti.Soni r^^^^^Pitulo ipfius, et cor)tcr,t b
^guinis,fed non dimittitur fu ,^ui . Et (in)ilitcr confcrt
r ^^^ti!l^^i^lnt^^^ iunctura- K V i, '^'^^^ nerL con^prcirione fupcr mol- ^ Un''"^^fas fH ' « fuper podasram,ct
^^nfe;^ fani 'f^^^^i^a anbelitusetpectoris.i^O- ^^H^M^xi 'Jf ^ifticultati aniiclitus , & ^^^ipforn^^'^'^ latcrum , & proaiitiquo lmita,& vt cmpla
Thvmum. Natura . Semcn cius cft fortis cah 4itatis, Memhraexpulftoni^. Prouocat, & cxtrahit cmi)rioncm mortuum,& folutionccducitian guinem,ct humorem colcricum . Etpotio cius fit mcdictas.drag. ct cxtrahit vcrmcs .
Cap. 11 3 T
a %, ThiU
Thcil quid cft ? Dicitur quod cft teidckcn , Natura. Fngida eft , ct ficca in primo, ct prpprie radix cius rcccns. Operationcs ct propnetates. Virtus cius clt ftyptica,Et in ipfa ctt mordicatio,ct pro AVlC. Cc s hibct
hibct ciLis snccm attra^tioncm miter icrurii ad ftirccra . Vdnem & vlcera. Contci-t ^lcCnbus rcccntibus,quaiicio ponitur {\ipca,*5c proptic ra dix cius:& in ipla ti\ conrolidatio . Mcmbu.cafitis. Probibctcatarrhos onmcs. aUewhra 6culi. b ».4e<«ao. Dcrucco cius b [6c ipla dccoctajin vino &C mcl lc in pondcre xqualitcr luniptum ponitur m jncdicaminc , quod ad oculum c(i: bonum . Et illius quidcm mcdicaminis compoiitiQ c(l
Liberfecundusr ^
Bt tclhcnliKs qui ert magnoram „011
— -^,- . x/.tauf^^
q.uicis' hmilantur dcarictibus , ^
digcruuri& noncd hcut tc
^ii^^ixLL*.,^ ..v^.* V,. ipic eii
pr.ifcipue.impnigiuitoj:um . "'^ ^/ i^joii niisvaidc. Opffr-jr^o^zcr er P^^P^^'^'^':narinn>'"' bct boditatcm nuirimcntli ^^^-^^^^' .uai. ^P'' ii tcliiculus gallorum impmgi|_^ nanqitc clt boni iiGrf^.imcnti p U
iUius quidcm\iiedicaminis compolk.o elt '"''^^'^^'^^" f"'^^^^^ I hcc-.Sumiwc fuccus, & quantumclkwdie- ,o "^r^P'-''^''- .^'•'^'^'i-ii^^^ l^^^^^ S,i ascu.sdemyrrha,& tcttiaeiusdcpipcrc, & pnc.qux. tunt diific.W d^^^^ _ i,i„,„„,>f tctt,amf.usicottbano,&pctmUcentur,6ccft t^:^,:/^"^^^,^^^ i
tcrtiaipiius dcoUbano,6c pcrmiiccntur, & cft mcdicamcn bonum.6c oportct quidcm , vt rcponatur in vafc x^^co.Mem' y.i. ntitnmtnu. Ablcin dunt lcmcn, & radix cius vomitum . Et prohi-' bcntattractioncmhcri ad flomachum,^ fcme ' ciusomninocftconucnicns llomacho.cJWm i/«iiff.vp«///ow:^.'Scmcn cius dcghuitum,cH: prouo catiuum, &:'ditruptiuum hapidis proptcr iUud quod in ipfocrt dc ficcitatc cumamaritudinc. . Et fimilkcr radix cius,<$c dccocUo cius confcrt vlecribus vcficae.
rum funt d.imcUis digcthonis mcnti,& piopricqui lu4itdca gniSjgrolfc carnis .
Tea-a. OpLratmes & propnct^^j^^^
iia, abilcrfuia. & proprictc
opriciclta L .^0^ ^(litihorquidcmtcaacfttcftac^^^^ 6c^[tcguhlquulcmcfln.uu^^^^^^^^ ria.Tchacancrimarnucta^^^^^^^
« i.Chafialtalcb.
ThcMc q.iiidca? lam ditlmw c([ 'm tUc. Ei lam diximus cam .
De * [ U^tculo mlpis. ] Cap. 715.
git pannum,5c lciuigmcs./ti//";— ^^j^ Eit cx tclta ccratum iiiF^^\''7^^\.x ^^'''^^"ipl^'
uker.. Emplaltrum ^f^^^^^!^ confohdatioms,& confcrt ,cn / flcrgit fca'oicm,6c propncf^y:^,^ii^aiii] Lil^ Jtijirnmcnta iunciumrum ' lclia }■ ^QntCi^ fiipcr podagram . Membni octtU' Tcfticulus viilpisqnidcfl?EaquiddambO' lc« Li^^ctaUmoJunguk. num dulcc . Natura . E(t cahdus in primo, hu- .niidus in ipfo , 6c in ipfo cUhu miditas fupcr- ^iixInHrumentaiitntluranmi.Conff^n fpa(mo,& tetano , qui funt in poUcrioribus , & paralyfi . C^icmbra expulfionis . Facit appctitimi couus , & adiuuat ad ipfum,6c propric cum vino . 6c Uat loco fiinci .
Dc thalio .
TiiaUumquidcU^DiamT^ pitulo dcilrutiiionc.
L I T E
9 B. Chali atchclb .
f bothor
Ve^[teHkHlocanis.] Cap. yi6.
. Tcfticuluscanisqiudcft? EflficuttefticiUus Vulpis, 6ccll duarum fpccicrum. Vnacaruni cfl: minor,6c c(l habcns moUiticm,5c cU duoru parium , quorum vnum par cil infcrius , 6c afiud par crt furfum,6c vnum corum cUmoUc, & altcrum cU plcnum . 6c clt fpccics maior , 6c
infpccicmaiorc cfc humiditasfupcrflua../^/;o- ^^^^^-
flemata-t & phHmU. Rcfohutapoltcmataphlc- ^ 6c hcca
De a [ f^fnet .
VSncc ( icf<.flw«/a^)q^\7:iut:t^^;'>'' nucs,Cubtilcs,cu-cunu^.,.,,,ct^,,a
rem fcrcntcm glandcs , ^!^lio .O&L,
6c habct odorcm ^^^^-^^i:^'^^^ nacU,cUalba, 6curgr4,^^^J^\[dcbJ^/
ipla clt ftigiditaspauca', '.^^iii^ dccl" ^ ■ '^'
f alcola.
b ». cfficitur
pare is in gene-
& fi mulicr comedir llu q')i eft iTi'nor ambc» ru, cfiicirur po rens tn generan do txmiBis . c-j-a.fcureccns
i s.Chanhe.
b R. bona %L c6 ucnicQS cftca-
gmatica . Fulncra & ukera . Mundihcat ulccra , 6c prohibct formicam dilatari . 6c apcrit liUulas, 6c incarnat ulccra fraudulcnta , corrofiua . Mcmbrd lapitis . Confcrtt aphthis . AJembra e.\pulfionis . Quando uir maiorcm amborum ^ [fumit, fit mafcuhis fortior . Et fi muUcr fu" jYiat dcbihorcm,ht magis foemina ] 6c dicitur, quod iUc qui clt huiniaus ^ , t [ ] ta-
clt ttigiditaspauca, -'^-^^w^ •. .rH' .;, inans^^^^cl^ypticitas fAidaf^llJ .icrunt quidamqiiod^''.' a icaH^ iccauiLundo,Inq^^%;;r<^^^^^^^^
gida, vche.mcntis ^^"^"^'^^iC^^ ^c^f pnetates . In fu nt ci virtus lt> P ^ qii^ rimul,et lcnihcatio , <^ P>''^%lis • ^^if^ no, 6c cius ft>'pticitas ^^^^ » V ticum cius.] apcrit ^ll^^^^^^^ carncs moilificatas . , ^ ^ ^ A
nitur ilipcr apoftcniata ^^^[ic^^ A rcibluit duritics , 6c fcdat ^P^^.di? J^i^
\ I
De^iteftkulo.] Cap. 717.
TcfticuUisquideft^Eftdcgcncrc carnismol lis . ile^iio • McUor tcfticuius cit illuis cuius b
^ota^ ipihmV'^^^^^ : fum. Afmbra anhelitus CT /'.^ ; l^^.n/ '
mori cord is . Mcmhr^ -'^^Tln^^ * tum,(5c confortat ftom^cnu. -^x
tioiie cius4)r£ccipii^ci»ASii>^
i 1'/
cis^fir ^^^"^ cius,confcrtdol6i-i matri-
Tra61-atus fecundus.
De a [ urtlca.]
V;i'tica quid cfl ? Color fcminis eius , cft fim*ilis colori porri/cdtamcn cfl:miiius& lubtilius,& non cft incius longirudinc, & mordieat quod ci obuiat,ita quod ctiam intcrdna.A^t tnra. Vrtica,& fcmcncius funtcalida in princi pio tcrtij,& ficca in fccundo,fcd fcmcn cit mi- • '--«^ia dtr t • r ' noris ficcitatis,quam ipfa.Opfr^^/ow^ cr pro/jrif/"^
^'^^'S^miniif-,. r ^^^^' ^^^^ fortior. F t cft 10 tes. Ei\ attradiua,ulccrariua, rcfolutiua, & cum ' ^^^^^^ia, "^^'^^ b""^ ^^'^''^' '^^^^ ^^^^^ ^^^' *
^^^[«cW] cap.
fntaStTc^^^^^^^^ 5"''^ ■ ^^^^^^
^^'"^- rano ^^^'^^"■'^ ^ [maro ] acuti odo- ^^'^ iceund^^f ^'''-^^ft ^^^^^^^ ^^i'^io> <5c fic. ^^*^^^a,6c ano • y^''''^''^»'' & proprktates . Eft di- «^ubea efV fi^'^^^ oppilationum.& in ca,que > Wtioni^'^^''^^^^^ ' &prohibitiofpccicl ^^^^^ionc ■ ^^^^^ '^^^ ^P^'^ '^^^
tutc aduftiua.& luntquidam,qni dicunt ca lcfa£lioncm cius non cilc fortcm : fcd in ipfa quidcm cft uirtus b[apcritiua,l& in ipfa cft abftcriio fortis , & in ip (a non cft- mordicatio uU ccrum. (Scquando cunicarnccoquitur, caro foluit intcr urticam,& opcrationcm cius.^^po fimatd ett fnftuk. Eniplallrum cius cumc [ raphano]difrumpitdubcllct,& confcrccis,6c c5fcrtduriticbus, & confcrt fcmcn cius cancro
'^^^ioncmT^lP'^'^^'^' cft proptcr ipfi • ••'litcrciusol .^^'^^^^^^'^'^^^^^^^'loris, oc icrcuuriucDus, oc cor
o.^^^cnaruni rpfT^ munctum . <5c apcrit orifi- 20 cmplaftro,& fimilitcr cius cinis. r,dn(!ya & ul
cfr^f.Eius cinis*cum falc
b B.Iaflaciua.
t bothor^
frijTi'7"''*^^^ ^P^o> ^ confcrt apofte Z,^; ^'-^«^^^ & ulicra. Confcrt fift u
^^coai(^,:^.^';^^i-t torfioni ncruorum,quLi tupcr Z!^^'''^ infunditur lpongia,& po
& confcrt
] Injlrmien
cum lalc confcrt vlccribus , qua; accidunt a morfura canum ,& vlccribus malignis,<5c cancro. Inflrnmtnta lum tMrarim . Empla' Itrum cx ca cum fale confcrt torfioni ncruonim. Alembra capuis . Eius folia contrita abicin dunt fluxum fanguiniscx naribus: & fcmcn cius confcrt ftri(ftiu-x narium , & apcritoppiiationcs colatorij fortitcr.& cx fcmincciusfadu emplaftrum facit cradicationcm dcntium faci
^upcr eos
Je^JJ^^OodoraufH^^^^^^^ ^'acitlubcth: & 3» iem.& cmplaftrumcx ca confVrt apoftcnVatlb!
i/^^^^i^soieuj .:!"^J^^umcius,facitdormi- qua: (iuitpoft aurcm, & cftabftcrfiufi . ^mZ;r^ K.?^^"^'f^if/« yr^^.J^^!''-!^ doloribus auris.c^/r,«- anhelitns & pcctoris . Quando bil^tur cum aqua
'^'^itur ficcrf; , arthmati ,quum
I ^ k cvf, ^^"^ ^^omach i , ucruntamcn ^'^^oluif r..,,.^^'^^'^^^c)d ad ipfum attrahitur , congclatum mco.Mem
. lif^^^iconirM.?''^'^^ forUtcr, &"rci()iuiViiin ^^i^ fl:^^^'an.kl J'';'''^'^^^'cfica, cum aqua mcl-
ciiM '^^'^ci>iY t " ^ -i^^ii^iwuibitur cum '°t'Um ,M„?'^*;."ien|ti-iia- & limilircL liip
ipium cnim fortitci* y^^hnA.^^^.^^^m^itoYinm olci cius ctiam
^^^tiici!^^'?^^:^3^'icis, & aperitoppilatio
m bibitur liccain
i^ium , & foluit mclan-
^iiK y^^Hdis «Sccoafcrt apoltcmati-
Ktl^''^^ conr'^^ hrcmorrhoidas ipfa,& C^^'«C conf^^''' ^^^^^ici ^^^^^ Portqua ''^Q>lC ^oiicx,&doloriucficc,&
^'tUn, ?^^m cfv ,iK ^lP^^^i-ium fpecicrum,fub- ^ ?rol"^ ^^lidio nominatur ftcrcus paf- ^'^^iua £(v!,kn'^^^^^^^ viridis .0/?emfiow«
hordci,mundificatpc6lus.& quum dccoquuii tur folia cius in aqua hordci , cducit humorcs groftbs, qui funt in pcdore ' icd cius icmcn cft fof tius,& iplum rcmouet afthma,& ipfam dila tationcnij t [ ]& frigidam plcurcfim . a f B.aaftelitu»
LMembra expulfionis. Excitat coitum. propric lcmcnciuscumvino, & apcritoriiicium matricis:quare matrix rccipit fpcrma , ct fimilitcr ii comcdatur cum cepis & ouis . & quando fupponiturcummyrrha,prouocatmeftrua,&ape ritmatricem , &fimilitcr fibibatur eiusdccodio cum myrrha.ct foliacius rcccntia rcducut matriccm cxcunte loco cmplaftripofita,ct folucndo cducit phiegma & humorem crudum fua abfterfione, non cum virtute folutiua,qu£e fitinipia.& olcucuisplus foluit phlcgma,qua & olcumcartami . ctdccodio foliorum^cu oftra cis lenitvcntrcm.ct fi vis vt ipfi facilius ioluat, accipc meduUam fcminis cius, ctc5tere iplam cum iauich , ct proijcecam in uino,ct bibe ca, et oportct utpoft eius hauftu bibarur aliquid de olco rofacco , ne aduratur guttur bibcntis . Etquandoque fiuntex ipiacollyriacum melle,etfupponuntur,ct foluunt .
ftfoi^^^enzi,^, ^^^^ ;ci-^iua,mundificatiua,ape .
Cap. 724-
Cft?^''^^i>^< cv r drag.x.ciuscft vcncnu ^'^^is,cffii''^'''^"^'§ationc ciusquceex '"-«^^guintucnenofaparua.
Viola qui d eft? Nota eft eius cflcntia. et operatioradicis cius eft vicinaopcrationiipfius. ^uura. Frigida eft ct humida in primo . ct dicunt quida quod eft calida in primo,fcd in frigiditate foliorum eius non eft dubitatio.Opem tiones & proprietates . Dicitur , quod ipia generat fanguinem xqmlcm. ^pofttmata & t pu^uU, Sicdatapoftemata calidamorecniplaftri llipcr- AYIC, Cc 4 pofita
t boihor.
. pondit
d B. infUmma*
tioni ftomachi tnbita&linita,
pofitacum fauichdchordco, & fimilitcrcius fcrtdolori i*^""'^'' '/^."^ matricuiw; h B olrum Dio felia . fAdnem & ulcera . b [Viola cpithcmata bo- . cum porns confcrr f o^^J^^;; ^^.que q^i* laru,n im.cun, (^^abici . ^.r;.^;r4 capitis , Scdat foda jan^ do icdcnt in ca ^^^^^^^^'.^..^n i honiinisco"^
^»""*»^^' guincamodorata,&iUinita.>/tw/:^motW^Coa dicrum icmd.nnena. Viin^i ,^ ^-„pcreui»'
tcrt ophthahiiia; cAid(^.OHefnbm anhelitus & peaoris . Confcrttuifi calide,& lcnitpcdus , & propric qua: cx ca [ contrita ] cft cum zuccaro,& ipfius fyrupus confcrt plcurcfi, & pulmo ni , 5c cfl: mclior quam iuicb in hoc capitulo . Mmbra marimenti. Valct ^ [inflationi Itoma^ chi,] (JHcmhra expidftonis .Sympuscius confcrt dolorircnum, 6c prouocaturinam. Etquecx ca ficca cft,fohicndo cducit cholcram.Et ipiius ctiam fyrupus icnit naturam cum facihtatcA confertcaiineatiaJ ani ^
dicrum fcmcl. ^nena . v riua - j morilii vipcrcc bibita,& ^^^f "'^itfo, i^f; & proprie viperx pctrola:^ ^.^^ '^^^ morfumcanisrabiofi,&ommn^^^^^^^^^
dura: valct.Et quecx ca;antiqua a V ncnis omnibus, &c lcpon marino .
De^[uifco.] ^^P'
Vifcus quid cft ? Fft notus ' ^'l.cer^^J, fruauscftVimiUsciccrimsro^^^^^^^ tunditatisb [yirgulatus,] tranc,i .,,i,^craei!.
nB.BauI. Dea[urina.] Cap,
Vrina quideft? Nota cft. Elea:o, Ex urinis iub B.aliiegib, uatiua magis eft vrina camcU Arabici,qui cft, ^ [ancgib.]6c vrina hominis cft dcbiUor urinis ; tamcnca funt dcbihorcs vrinxporcorum domefticorum caftratorum , & cis fortiorcs lunt antiquae. & vrina quidcm caftrati omnis gcncris,eft debilior.(5c cx urinis magis abftcriiua, eft vrina hominis. iV.tf«r.t. Eft caUda & ficca.OpcMpiones & proprietates, Omncs abftcrgunt,6c urina quidcm hominis ponitur cum cincrc uitis fupcrlocumftuxus fanguinis,& fiftitur.Vrinave ro camch confcri furfuribus,abUuionc fada cx ca: 5c fimiUtcr urina tauri . 'Decoratio . abltergit morphcam • Vulncra , & nUcra , Vrina afini ni confcrt vlccjibus ambulatiuis , & humidis , & vrina hominis ctiam propric antiqua.& c5fcrt cxcoriatioi, & pruritui,& albarasA pra:cipue cu nitro,& aqua acctofx.6c f^tx vrin vlponi tur fupcr cryfipilam,<5c confcrt Unita fcabici,&
trahafaih, -j- tincx,& ulccribus vcrminofis,& ulccribus pc dum,fupcr qu? mingitur, & dimittitur doncc i^iWMvxYbiftrumenta iuntturarum. Confcrt doloribus ncruofis ,& precipue vrinacaprarumdo
tunditatish [virgulatus,] ^'•^"S;' a^incra^^^^ nianus inuifcantur . ] cmsau ui ^ [arborfcrcns glandcs , & ma f ' ^^^^^^^^^^^
[aroor rcrcns giaiiac^, niiu^r* ,5. quo] funtvirtusacrca, & ^^"^^^^^^^
Part 157
:crius,vii^ ^^^^.
valdc.f/r(5}'w.Qui cxco bonus
planus,coloris [porrij ^'^^^^^oqiU^^^^*:!' fiiiu5,tcritur,ct lauatur,dcinac coq ^^^^^^^^^^^
Noncalefacitnih poft ^^^""'f^^^^^^^^ tiiummarutc agrcftis : ^},^^^-^^^
cutgummaruuv ^^1--- Vft humi^i^''; nV' hoc, &iniplo quidcm VVn.ctricc^^^^.aJ; ftuens,non digcfta,ct cft cahdus ct^.^^,^^^^^^^^^^
tio . Opermones & propnetates ,^ pro rcfoluit cnim humiditates giou ^^^^^^^^^^^^
do proptcr fortitudincm incft<^^V ctl'cnit.etdixcruntquKiam:ao -^»''.
. tio in humiditatibus tcnuibus^ ,alos , < y4poJit
dicat vngucs nvilos , qiium luP^^^,|,^^^^^^^ aricnico . Jpojiemata ^ontoi^
vlccra mala . Jnftrumenta iur0nn . duras cum tanta ccra^quantu^» a:quali pondcrc dc ^^^^'''%^''^a^^^^^ Confcrt apoftcmatibus trii,i" p^^^Uf ^^^^^
Aiic r-nm ffiimm^» ninict CCi ^ • . ■.,irl^F ,ri'
mcfticarura,&montanarfl,&propriclpafmo, ^ u. Extcnuat fp!5""n.q;_>;'.';^-;,,„ co»'''
r/. nxrcnuac ipit:ii(.in,4" . / 'iiiC fum cum aliquibus rcbus ip^^ bus,ficutcft calx.
Di a [uermC'] ^*^^*
c B.nocumcnto •doratus .
Vcr mis quid cft?Eft vcrmis gJ^^^jj^V^^^^^^ autci^^"
& cxtcnfioni: & fimiliter fit caputpurgium cxtcniiowi, Membra capitis,\\\ urina tauri quum d if foluitur myrrha,& diftillatur in aurcm iubtilitcr,fcdat dolorcm cius.Et fimiliter vrina caprarum fola,& cum myrrha.& urina hominis an-
tiaua Drohibct fluxumputrcdinis ab aurc. & ^ -x ; vmi«;w.- . ™
vrlnacamcU contcrtc [Ltorrnarium,] &apc mis tiuaorum,cums v m^;^, ^ «c^
ut oppilationcs colatorij cum vchcmcnti uir- ca: . vcruntamcn cft f"bt.Uor ^ ^^^^^ i
mtJMemhr. oc,U . Coagulctur in vafc x, co, & in profundum. q^^-da'» ^"Jbus pl'';'>.^
confcrtalbugini , & fcabici , & proprie vrina Ug.turliic ^"'«'C" '' /'^,J',dcsfrfSid<
pucrorum:& fimilitcr cocla cum porris.uito» colligitur ex arboribus gian iiift'? be» ■
L«»Wif«J«ffSflro. Vrinainfantiumlaacn v..n,i,-„l„c„rnna:iccc , tinmconfertdilatationi anhelitus . Membra nu trimenti. Qu.idam homo fplcncticus fomnia-
uit,quod prxcipicbatur ci m fomno.vtvrina «.n uvii...^"..v-wv.. . yjaci- *
ai.AI^.liKn. ruambiberctomnidie^ [terj & fanaretur: qui fnicmordicationc.btoai- 1 ^,,;»' ,*
tr« pigmos, .|.uscftillud,&inuenit mirabilcEturina iniplocftllypticitastcmpc * ,,,inci fi TJiZt Quidera horain is,6c vrina camcli confcrunt hy 60 • Vermiculus granx cont ^cdO^ J
r:Zr- To^a,&cc^ Unimr fpU-n prccipuecumlatVc uonjmtr.tus cum '^^^^'^^^..■^.sMi
■ "a JcU & vraia caprarum valct hypofarcha:,ca lc . dicitur autcm , .„15 , i
rum prxcipue qiix funt montanx , & prxc- dum . qui motatur fub Ug^ au;>^
prcum fpica boni odoris , & fimiliter\rina quod d.citur,quum b'b't«^4tes^<4
^nt.qTpoi-coruminhuiufmodieftbonacu i.etfpafmum,etalcuzcznocu,.^ftl^^^^^^
vh o fotti . MenAr. cxf«lfwn,s . Vrina porci Vcrm.splur.um V^^^^^i^^
tura. Vcrmiculus granx •'^"^'^ii^^^TA eft . ct in ipfo eft ««.t^^Xm^cul^^O^
cft uermist..iaorum,eft P'»,PXni
curuata PC(ar
vino roru . ^Kt.^"— - -. f ^ porci
franpitlapidcmin rcnibus,& uchca,& prouocaado cducit cx ambobus , & unna ahm con^
ris, quum tcritur cum cor^i^ ^]^a*^%/ oko j:of.ct diftiUatur ia aurU^' ^
if pun
if P' ,V
cum co
^'^us. ''^,V:^^cummcllc, valctpr^focatio- ''^'^mati 6r H , ^^^^;'!^^^^»^^ comcditur, confert ^^^^^r '7.^^^f^fiom anhclitus, fecundum cp ^'^^^espcdT/'"'''' «^^«^^«f^. Prcdidushabens ""''^UZl^T^^^ cum vi-
'^^^^^^^rubcT •''^''''•^^^n^js plurium pedum, *^^onus diffi , ^^''^ vrccis,bibitus cum vino '^^^ contrinK r ^''''^'^^'•^^«^«^^ • ^crmis olc ^'^Ji^vcne. r.r ^^^^^^"^ ^^^P^^ puncl:uram vcr- ^^^^oiorum,(5cconfcrtci.
Tra6]:atus fecundus ,
1 C*i/>. 728,
^^^s cft^i^ ^ ^^'^i^cruntquidam.quod cius virt^^fl^^^^% ' ^ ^li^^^^^^t alij,virtus r^li^UmX n Vcrius cft vt
?a'^^cundi i''^';"^ '^Vtquafi fintambo in y^^^^iw Dc^r ^^^^^^^ ^^icitur prctcr hoc , n'"^"^^^. AdiH ^S^^^l^^^i^tiam. Opcmioncs & pro-
>as]cftf^*;f .^cuitas. Scapudalioscius '5 i.'? • Confo H ' ^^yP^iciti^tc ipfius . & a^^^^^busX^^.^'^^;^^lncra,6c gcncrat carncm
^cntiuiJ^ '^^^^ '^^f Prohibct corro
! r""aurarn^'^'"<='-''=<^Wn« c>iim ad om
tcsf^^i^min '"^^'''^''•Calidum^ft u, pri Wi '*"t otiri Abftcrgit dcn
fo>>Uns>i ^uan^locum olcofam-
'io r futfuVf' "^^flitas. MembMcapms.
4 -
tio''T furfurA^' *^^tiiita$ . Memhm capki^ . ' ^un;'^"^^^'^^^ ^^^^ cofit ablu-
Ci^^ftcrgun:;;^^^^^lo cum c
^^co^^ftforLt^^^^^^ , &a-
Plclin 5^mcft^*f^^''^^^^ '^xptdfioms . Quod ''^^^^>6crcnu'^^''^'^"^» confertvaldna- ^^ATijquum bibitar cum vino,
ci/^'^Michv " eft nu
J^^^^ceribL "^^'^ fimilitcr quod fimila- ^'^^tam ^^amuis eius bona fiatdi- Hn>^^s aul^^^^^s nutrimcnti , q •^PUe; /MorisT^^^^^^^^^^-l^qu^ndodig cr
M^Jl^^WiT^^ aiiHmi,quando digcrun
facit uitis. & carum folia funt ficut foliauiias hipince domcftic?,fed funt latiora, 6c flos cius pilofus efi,6c frnt^tus cius cft ficut b luia,] qui fit ^ B.botruj. rubcus apud maturationcm,&granum cius cft rotunduni , <Sc comcduntur folia cius fcaf ini , quum nafcuntur. Opemwnh, & proprietates . Ci nis ramorum eius ponitur in mcdicuiis eautcrizantibus . 5c oicum uitis cft ficui olcum rof. ueruntamcn non eft in co illius fubtiiitas.iSc o^
10 lcum quidcm mufticft fedatiuum , 6c calcfarf <Sliuum,<5c flos fylucftris cft uchcmentis ftyptici tatis.Dftomrio.Lachryma eius ualct liipcr uerri; cas formicalcs.<5c uidsquidemfylucftrisabfter git panum,<Sc lentigines , fcd domeftica cft d^rr bilis . & lachrymafylucftris forfan cradicat pirr los cum olco , 6c propric qua; afilimitur ex ramis cius recetibus,quum inflammatur: (5c olcii cius eft fortius omnibus oleis. Vulnera & ulccra . Lachryma uitis eft bona fcabici,(5c impetigini,
>P ^ frudus uitis fylucftris prohibet apoftemari uulncra . InUrumenta mi&nrarimi . Cin is uinacix cius quod remanct,cum accto, confcrt torfioni ncruorum,<5c cinis ramorum cius cu oleo , ponitur fupcr cotufioncm laccrtorum,(3c mol lificationcm iun(5turarum.&: quandoque bibitur cinis cius proptcr cafimi . (Sc olcu mufti eft bonum doloribus lacertorum, 5c ncruorum, & lafiitudini . Mernbra capitis . Folia cjus &C ^ fili ] ipfuis ponuntur in emplaftro ad foda cali-
i^o dam.(5c radix uitisnigrc,<5c albce, Sc fylucftris, cft cxfumma medicinarum abftergcntiu fordcsauris: & cftcx mcdicinis confcrcntibus fur ditati.<5c cortcx cius qu? fyluelUis eft, cum mcl le fanat gingiuani fanguuieam.^^m/^r^ oculi.^o lia uitis cum fauich hordci morc cmplaftri fur perpofita oculo, prohibcnt fluxus ad ipfum, Membra anhelitus & pc6ioris. Succns foliorum do mcftic^ cofcrtfputo fanguinis,(5c fimiliter fru ftus fylucftris bibitus . Alemhra nutrimenti . Em-r plaftrumfa^^bumex folijs,6c filisciuscum fauich hordei,ualet fupcr apoftcmata ftomachi , ct inflationem eius,& fuccus foliorum cuis conr fcrtdolori Itomachi cx caliditatc,(Sc quando bi bitur radix eius cum aqua fylucfrris,aut uino , confcrthydropifi,6c folutionecducit aquam. 6c fru^aus uitisfylueftris cftbonus ftomacho, & naufee, 5c conturbationi,6cacetofitati cibi . Membra expulfionis . Succus foiiorum cius cft c6 uenicnsdyfenteriie,5c dolori ^ [ ani ] cx calidi-
5° tate.(5c eius lachryma,que efr ficut gumma , bibitur cum vino , et frangit lapidcm, & cinis cius,quod rcmanet poft exprcfiioncm, cum acc to ponitur fuper hxmorrhoidas , <5c mora . 6c frudus eius bonus eftano , prouocat cnim, ct ftringit . Veyicna . Cinis eius quod rcmanct poft cxpreflionem muiti , eft thcriaca morfu^ yipcr^ .
d B. Alia literA. ilomachi.
De z[uoluhiU .} Cap.
S>deft," '^^'
^^^^^^'tran'^'^'^ Biof vitis fylucftris, & '^^os iogos,fimilcs illis, quos
Volubilis.A^^f«m. Eft aequalis jad caliditatem quandam dcclinans,et ficf itatcm t C J plurimam ' [ eft lenificatiua,ct apiid Alcazi cit fngidz.]Operationesetproprietates. Eit rciolutuia, apcritiua.Et nota,qua: nominatur funis paupc rum,conftat cx terrcitatc conftrKLliua^ct aquci tatcknitiuajCfiLacredincJignca^fca cxficcatio d t.mmrj,
b t B-non«
Alia litera.
c — .B.
dcftruit aqucitatcm eius.& in ipfa cft nu.ndifi Acctofn vcro non cft ffj;!^'^^^J
« B. llaflaalthai.
b Ti. propteril lud
c B.ukera. dt B.ifrigidaw
catio. Daomrio. Lac volubilis magnc abradit pilos, &: iiitCL-ticir pcdiculos . VHlnera & ukera, Foiia tiinis paupcrum rcccntia conucnicntia funr vulncribus magnis,& confolidant ca dccoda in vino ; & cx cis cmpiallrum tadum fupcrpoiitum,aduiiioni ignis^^c propnccumcc rato:& ad hoc non cti ci ip^v.Membra capitis.Di ftillatur fuccus cuis in aurc doiorofam cu cotto propric cum olco rof & propric quando cll apoacma calidumA confcrt foda antiqua;.& fuccus cius confcrt matcrici attradx ad aure , fi cllantiqua,6c vlccribus antiquis in ca. Mebra ankelims & ^ectoris . Eft bona pedori,6c pulmoni, & mundificat aahma . 0\tcmhranutrmenti . Apcrit oppilarioncs hcpatis , 6c foliacius cum accto funt bona fplcni. J/m/?m expulfmis.Kc[i\^ cius folucndo cducit cholcra aduftamA quan do non dccoquitur,cft fortior . 5c cft qua^dam fpccics voiubiiis maia, foiutionc cduccns languincm .
Dc \uirga pafioris. ] Cap. 7 j ^ .
Virga paftoris quid cftrEft albatbat,& cft ma fculus6c fcx:mina,fcd mafculuscft forlior.Ope ratwncs , & proprictates . In ipla cft ftypticitas, fcd parsaqucain ipiacft piunma,& proptcr multi tudincm rcpulfionis matcricrum cftularumcT xiftimant,quod cft cxficcatiua,6c b [ ftmilitcr ] 3» prqhibct fluxum . <!^pcj{cm.ita 6^ t (uHuU. Eit cx eacmplaltium phkgmoni,6cciyhpilx, 6c lorniicx',' & cft ualdc confcrcns apoacmatibus vl ccr^insrUHlnera&uUera . Conlclidat vulncrare ccntia. Mctnhra caphis . Succiis cius intcrftcit vcr mcs auris,6c cxficcat^ [vulncraj cms. Mcmhra anhelitus & pcaons. Aqua cius contcrt fputo lan Q^xhus.Mmbra nutrimenti. Eit cx ca .1 1 [
' cmplaftrum ad inflammationem
luis in'
p«///07jii. Vua6c vuapafla cnml^ jvrf, bonc funt doloribus intcltinorun ' ^.^^,.^,1» fa confcrt rcmbus ct vcfic? . ^^^'^.etintl^^' eadcm hora coilcdla mouct vcntr^ ct omnis vua nocet vcficc .
De a [ uenis tmctorum.'] ^^^'
Vcn? tindorum. Natura . ^ ^^^^«f^i^ c?,dcciinantcs ad iccundum .^F^ ' ^^(-r^ pnetMcs . In ipfis cft abffcrlio ^.«'^^ X-ia^ pitis. Confcrtcarum malticatio ^^^^^j.jcu^^ Afemhra oculi. .Succus caruni ^^^^.^co^M'^ do vifum , ct abltcrgcndo quo^^ pilla dc aqua ct aibugine.^^'^^'^;^^. ^^iff fcrt icTicritic flide cx oppilation^ • cum anifo ct vino albo .
'JDc ' [ ucntribus.'} ^^P'
Ventrcs. Operationes & F'ff'^t^^^^^^^^^ uium plurisfunt nutrinicnti > .^^.^ji^ gallinarum,non digcruntur ^^^^^^^^iai^^": a riutrimettti.Ex i lii maucrunt quo ^-^^^^1 vcntrium cxhccata contcrt doiori cius . Eiiius Mctauguc. r tris gaiii.
Dc^l uulpibus.']
\. r
Vulpes . Opcrationes. ^.^'''^S refolutio.ct cius pcilis elt ^'^]^^^,cd^^n cius quidcm pcilc iuuantui m^^^^^ ipfius refolutionc.W/n^'^^"^^''' ct^^^^^ h/ do vulpcs coquuntur aqi^^ ' ^fcrt f ' f tur iundura: dolorofa: cx ca,^ ^^-^,^1 ^c^^^^^i X . ct fimilitcr olcum forti^^^: ir in ipio,immo hoc clt uaiu ^^^q
ctmdhiVctt7irfi7p7acuacua^^^^^^^^^^^ tionem,ut non attraliat ^^^f\,^o^cs [ acuitatis,]ct rclbiutionis l^^^^^^^^^pojt^^^ac^;
b B.die.
cf B. tarda; diger:ionis,& inipfo concir.e tur^efrcalidum
humi<iu.«g'^. ra tplius fuat frigida licca.
ras,et quando euacuatur c^^ r i^ttrahitur ad lunduras ^WfAs q^f./ criticuc.etfimiliter ^^^^P'^' elb<Z ? attraliitaliquid,piuscoqu^^ ct^i '
ftomachi \n^n^chiA.M^a 'expulfionis . Prohi- 40 tur in ipio,immo |^^^[^!^ns 1^^^^ bet fluxum lanluinis ex matnce,6c fanat vlccra tct quidem ut P^^l^i^|^^;;:,',uationff;i,c(^;; intcftinorum.EtDiof quidcm cxiftimauit , cp ipla prouocat urinam,6c tanat ilium, qui retinctcam,6c non potcft mingcre.
'De^[uua.] Cap. 755-
Vua.£/frfio. Alba laudabilior eft,quam nigra quumcquantur in reUquis proprictatib.fpillitudinis,6c fui^tilitatis,et dulcedinis,ctreliqiiorum,6c dimifla poft coilcctioncm duobus die. bus , aut tribus , mciior eft collccla in cadcm b hora . ] Natura . Coitcx vua; frigidus cft 6c lic-
CUS. c t [
]Opcrationes e>^ proprif r^e^.Colledla i n ea dcmhora cft inflatiua , 6c iijfpcnfadonec dctu nicfcat cortcx,cft boni nutrimcnti , 6c cft confortanscorpus, 6c cius nutrimcntumcft fimilc nutrimcnto ficuum in paucitatc maiitia^, 6c cftplurimi nutrimcnti,quamuis fit miniis nu trimcntoficuum,6c matura minoriscft nocii» nicnti,quam non matura.ctquando non digc ritur vua,cius nutrimcntumclt ciudum.ctnu trimcntum quidcm vux cum iiia difpofitionc pluscft nutrimcnto fucci cius , fcd fuccus cius cft vclocioris pcnetrationis,ct dciccnfionis . et vuam ftypticam fpcratui: cp rcloluat appcnao :
cit in iiincuuris . 0\iembri^- , jnc»- Vj datdoiorem auri^ , q^^^^^Vius pi%/ , A^embra anhelitus , et pe^oris ■ ^ ^-^5^0^^ f confert afthmaticis ualdcj c dus.j.i. , ,
Dcnuefpertilione.] ^^^^((^^
Vefpertiiioquideft?dicit«^^^^^^^^^ rac]eftiaceuis,ct diciturqti^^,^.^jO,^^^^^^^^^^^^ Natura . In itcirazirac clt ^^' . .^tc^- y J ■ calcfadio. Oprmfionci ^/''tniiii^^^^pi^ uclpertiiionis prohibct mai^ ^,tiU^[/i a magnificationc , ctprohi^^ ^^^M ibcundum quod dicitur , i^ ^^^^^^^D^ ^if UVleinhra ocuii. Ccrcbr um Ci^
Tra61:atus fecundus.
^^'^cipio.aqy^ ^cfcettdcntis in octiliim , & c- ^"^*^ rccirazirac confcrt va
exfulftonls . In ipfo-cft,vu*tus confttiijgcu^snatu
ram,<5c confcrc dyfciitcri»^ 1 laueholicx.
»^i^«J.re. c.p. 740.
«^ipium & on 'P/*^^l°c.tcr faciunt dtfccn
L I T E R, A
V.I ^ ^^m^aclr^ ^''^^'^ vngiilc ca
v^lde. ^^^to Inmnr alopcda , contcrt
Cap. 742.
i^r ^^'^^und^Klf ^^c^ior fpccics xyloalocs c
f. "1^^^ die n ''^? quoIdam,dci ndc cft il J''^^^it Ccl \''' '''''^^ montanum & b Di ^^^■^^P^-dicnr-' ?^'^^i^^^^lilitim,quoniam no
^^'^^lt^ ^^^^^cn honiincs Umt^qui n5 o,TT»Min,..- . . f "^^tndiliuni. & Indum bonn
ZEdoaria quid cft?.portion.cs Cmilcsarifto- ^ ; lochie,minorcs tamcn ca,(Sc cftiA lua virtutc -Et mclior quidcm cft illaquc cum napcllocrcrcit.&: cius vicinitasdcbiUtatplantamna pcIJi . Filius Mciauguc dixit,qii6d ipfa in opc-. rationc llia cft ficut [ d urungi. J Vcr untamcn '' cftdebiliorca.dico atite,qu6d fi ipfc voluitpcr ' hoc,q^u6d zcdoariacft dcbiIio.rca,tunc iamcr rauit, fccundum qu6d cxiftimauit.6c ft uoluit pcr hocqu6d durimgi cftc [ durior,] nuncno clongatur iUud . Apud mc ucro non conftat, j quod rilius MclaugiLc qiuun huius difcrctionc cxpcrtus cft,habucrit in hnc confidcrationcclt; dioncm pcrtincntcm pcctori firmo proptcc fcrinoncm cius.Et iam fciucrunt, qu6d zcdoa. ria rcfiftit napclio,quomodo crgo cftdcbilior durungi?/4'j/^«ii.Eft thcriaca ucncnoCorum oni, nium,vipcra:,& nnp(.Ili,6c aliorum, Penmmio.. Triplum pcndciiizurumbctii [pro vno thcriacc , ]
b B durunlgi.
Part 158
o c B.debilior.
d R.ponitur ta theri4ca.
Cap. 744.
4h'' »<rfu?. r'"']'' [alfcmcdcu.-i,quod 1.. ^'■'fterfio' '''^''■''ciiidc alcumari, quod
• Ip,
'7 i
r '^-^"^ athctilium,allbbru-i Jc^lg^lumto^^^
'^i^ven ^::::^''^ l>onum:dcindc mclius varii
^nt niZ.^^^/^i^pcr igncm. (Juidam vcro
^qj^ '^Mk.'«w»iiUL;iUll
7 3(
i^lu'X'^^^aius'(^^^^^ abalbo, pondcro-
p,.; ^^^Sis ^nchus xy loalocs cft illud
^oah. ^'^im vir^ ^'^^^^^'^ aqua.Natans vcro
uim. <Sc mclitis alcu
^^t'irinr'f. , ^^^'"^^^^"^^^'^'^^^^ humiditatc apartibuscapitis^ct -tjtturis. ^fq» ^^^nt l . ^'Snii ar;./; . Abltcrgit tcncbrofuatcm oculi pro-
t malum.&xy
Zingibcrqnict crirNotumcrt,6c cft fimilcpi pcri in naturis fuis,fcd non incltci iplius fubti litas.6c accidit ci,utcorrodatur proptcrhumi ditatcm iuain Uipcrfluam.6c proptcr iUudcalc faclio cius duiabilior cft calcxaclionc pipcris .- & illudcri proptcr fpiilitudincm fuam ctiani., fictit in nafturtio,ct finapi,ctguma rutx agrcftis. A^7/-/^ri2.CaU4um cft in iinc tcrtij,hccum in fccundo,ct in ipfo cft humiditas fupcrfiua, ct b condiwtn. [ nutritum ] calidum cft ct ficcum , ct non cft in ipfomultitudohumiditatis fupcrfluic Opffm tlones , & proprietates . Eius caliditas cft fortis,fcd noncalcfacit nifi pofttcmpus, proptcrillud quod in ipfo cftdc humiditatc fupcrfiua, fcd eius calcfaclio eft fortis.l ft lcnitiuum, rciolutiuum inflationis , quumcrgo c [ nurritur , ] cB.condinir. mcl accipit quiddam humiditatis cius fupcriiux,& cxliccat plurimum cius . Memlra capms, Augmcntum cfficit in fcruationc,ci abftergit
SteS^^^.Calid, ' ^ r^^manctxyloalocs pti-
Siy''^^-^ ODnl!"'''' ''propriet.ues.\:'^: fubti- S . dl'^^' rca^^Py ^^ionum,frang vcn ^er. ^ ^'onP,...j.;;;^ns lupei-auitatcs hu midita-
^'^^^>^nt^^ facit ods odorcm bo
ptcr humiditatc^n ftiam fado cx co t collyrio, ct bibitum.v^/mira««m;^^2e?2/i. Digcrit,ct conuc nit frigi Jitati hcpatis, et ftomachi , ct cxficcat humorofitatcm Itomachi , ct quod accid it ia eocx humiditatibtis,ct comdcionc frucluum. Membr.t expiilfwnis.Excimcoinim nutritum , cC non nutritum , ctlcnit ucntrcmlcuitcr , dixic
t alcotol.
^'^lfr^'^"^^^^^^^ vifcofitatc fub ^ ' fiunt a malitiaciigcftioni?, ct luBricitntc humo ^''"- •^'^;con4 ' •-^/^aiocscontoccrc ■ ^ - -
''''''«f>^fi.Sn <Sc Ia;tificatipfum ,
m niicoilveneH^i, Confcrt ucncms ucrmium ucncnoiorum.
'Vl^-^OuetllJJX-^i^yloflo^n;"''- D,.[:y,r«mW.] Cap.
^^onf^ ^^^^'^fatcniDutrcfnc^lan-»
itatcmputrcfadam Pium,5c hcpiiv.McmLra
Zurubctquid cft?E.rtb.[hcrba]fimilis cypcro
a l.J:urunbad.
^ B. Alialitcr/u ligaunj.
f B. eft laeciHca tiua tonfottifts cor.
fcd eft maior,& minus odorifera . T^tura.C^i- Jida cft & ficca in tertio . Opcratwnes & froprieta,tes . Refoluitvcntofitatcs.Dri:omrio . Eft impinguatiua,& abfcinditodorem vini,<5c alliorum, & ceparum. Mernbra anhelitus & feEioris, c [ Lenificatiuaeftcordis.] Membra mtrlmentl Retinctvomitum. Membra expulfionis.Stnn^it natu
Liber fecundus. ^^^.
cum b [ exalpcrationcleris in ^^^Sulturaif tionelimaturxciuscum acctoAi F ...a
|> B.kalcf.
pe «ius &•
tione umacurx ciu^ ^uni ,;„.nufms in loco Inmiorofo. Lt ^"''ittitiirr fuper vas,in quo eft aeetum, ^;^^,tu.'2i"t ulque in ipfo fi^^tziniar,dcmdc | ^^^i.co.^; exco,& pcrmifccturcum ^-^l^^^not^-^: tura cius in loco humotolo ei
fcpultura cius in loco l^^^^^,^''"'^^ii\TiitiJr''^''
ramA^confc^tTcniofi^ matricum. ^er cx ^^''^'^' [^,!"^'^^^^
. Confcrt mordicationivcncnoforumvcr lo cetum fublimatum & pomt
mium valdcita vt propinqua fit zcdoarix. Per rco, cum f^^f^'^^^^^^^^^ ^i^d mutatio.?onitm loco cius in vcncnofis quatum tcritur m ^^^"^^^t^;^^ ^nmcn^^ ipfa,6c mcdietas ciusdc durungi,& dua: tertia; ponderis eius de taraxacon fy lueftri, & medictas pondcris cius de granis citri.
tcriturinfolccalido,eftmodon^v .
tur,]dcindcponitur in ^P^^^S^*"-] menrura,& rmeintcrmiffione quc conficitur iUud quod '^.(.^^ & cxficcatur,5c afpcrgutur ^'n,,y^\xt^^
^ s.Zinzibil al ckci.
& cxficcatur,5c afpcrgutui u P- ^r. ^^.^^^^^^^ & vrina infantium, ct tcritur , ct ^jexOc^^ - ^ . ^-r - . ^ - ^^^^ humorofo,dcinac ^^'"g^;^^^
Zingibcr caninum quidcft?Eft olus notum t^^t-,ct quandoqucinucnitu^^^ n. r?^... ^nnr^ \v riiis folia funt ficut iQ ratur fuper lapidcm ui miP^ .^incriS' P..
^De^t-zingiberecamno.} * lC''^/'-
&cftficutpiper aqu? . . . .
foliab [ f^licis,] nifi quialuntmagiscirrina, 6c cius viri^ultafunF rubea,habentiafaporcm zin «riberis.ac iplum intcrftcit canes . Nutura . Cahdumeft in fccundoXiccum in pnmo. 'Decoratio. Rcccns contritum.cumfcminefuo abftcrgit ycftigi^,qu9 funt in facic,& prinum,& ientigincs antiquas-.^po.f^ew.i^i &-\ puHuU. Rcccns refoUiitapoftemata dura , quando teritur [& femen cius quum fit] cx cp cniplaftrum fi-r militcr.
Gingihn' m tcrtio calidorum, &fecundo ficcorugradit collocat.VerumT>iQfc.libr.2.calfiiccre ait, &pippris na turam <z({uare,Galitem S.fimpl.necnon Paulus.hb.incui- Bam & crajiam humiditatem illi inejfefcribuntjob quam nec calor primoslatim occurfufentiripotesij&ipfumfa-r cilc admodum perforatur.Mcr. uero 5 rCoU. tertium cali
im accto ftrtngtfJ^ ;|iuari;'^"J cUcadmodumperjoraiur.^Hci. uviu ^r^Kj^.f^^,^^n.»^uit — »"» ' „^fl-pmata gtt^J?
Statis &prmm humiditatis gradu illi Sgnat.Feri et ipfocerammad ^P^i^^;''^ Jr. (»^«'::;f[/
illud hic notandum eH,^ ^ingihpr refoifttorium ejfe ait m nvhrer zu-.iai
flatioyns.At fnpra in hoc codcm libro^jbnen eruc^,& gi
giber medkflnMd effeflatusfhcientiaadnotauit.
ratur lupcriapiucuiiii «"'^- m nci'.\iiij) que inucnitur aUquid cx X c^^i llUKiquodeftniclius,cftmn^^^^^^^ quod ift airumptum ex (^^'f/'^^^^^^ ictoaun,cftlcuiuseocyod^^^,tli^, lcamnioni?ico,iV.if«M . ^^^\;-\,,^ff > quartumperucniens.Op.r.r.^^^ Kft abfterfiuum,corrofuiiun ca^^^^^^^^
nisfimuUcutuni.redccratuni^^\[^^^^^^^^^^^ ct facit iplum cleficcanuum ncrulnera Wrmi,ProhibctUce^j^tvl^^^^^^^ ct confoUdat cum cctato,ct n 1,^0, .5, dida.etipfumcun.e[pcol^mb^,ct5^^^ to eft mcdicamcn lc^bici vlccr^.^i^raP^,^
ct morphec. A<[c?nbra '^'^f '^'Vnminc.^^^^^U''* cum faleammoniaco,ctaU ni ■ ,inf'(^'
tentur , et fufflatur in ^'f^^^^^^^^^^^^ aqua,vtnonpprueniatadgutt^;^^^^^
torem narium,etulccramaUm ^^^as, J ferrcum cum accto ftruig |iuari; ^ ipfoceratumadapoftcnW ^,^^^^ militcr ziniar a:reum. c^^j' aruf^,.^^^^
Dc^l%Amab9.] Cap 7^7-
Zarnabumqu^^^^^^-^^^^^or magna,& no fru dificans,exiftens in montc Libano deSccmi ;
cuiusfoliaadminiftrantur.&ciusvirgultafunF v
virgulta parua,rotudx hgur? inter groftiticm morrhoidcs magnx acus,quafubfcUia fuuntur, &groflitie calami, cum quo fcribitur,nigra,ad citrinitate dcclinantia,qux non habct n^ultum faporcm, nequc odorcm,& parum odoris qucm habent cft bonu,& cft odor citri,& virtus cius cft virtusnucis mufcatc,fcd cft fubtiUor caparupcr. ^ quandocjucftatloco cinnamomi.iVrff«ra.Ca lida, &eftficcain fecundo . Opcrationes &proprictates . In ipft eft fty pticitas, & rcfoUuio ycn-
i-ijs, i-cftuis Clt llt ocptu» fufa in aquacalida.c^^'«*[^7^,ctfi , in mcdicinis Ii.xmorrhoidaf«.p,pieiitf Ct ammoniaco Uciniuni>
c(ictacc:i.Operationesetpropr^\,^^^^^^^ fimQncnr^Membra ^^'!P/^</^'li;.lun^i;,r? ■hyirtttes.in iplaeitltypticitas,(Xrctoiutiovcn- . nicn in cxficcationc 1] Vofiiatum . Mcmbra capitis . Fit cx ca caputpur- mtis cum mt^.Venena. o.in m cum aqua olco rof ad fpda frigida.cJ^f pionis bibita et linita. j^iuiii /^^. fi. i\ u.. Bc^^^xerideraet.}
lUiUC.. ^^^^
J^en^fere, ^^^'
eft alaniudcn, qua. dicitur aU
ruta^.ct dicitur ^ [ ^^^^""^^cs.f^di ^n. ^.ann. n^...fmncs ct propri^^\ ^i^^Kjr
n^n in cxficcationc lpermai^!:„un^^'^ '
<Tium CUUi a^"** >^f-w -
oramitrimenti, Confcrthcp^ti,^^ ftomacho in frigidatis . Membra cxpulfionis , Stringit ucntrem .
q^e^lT^mar.] f^P- Ziniar quid cft?Spccics facicndi zijiiar funt
A.eriacraeu. jmuwf^^^^-Y r, foi^''' # ticx.Membracxpulfionls. Aqt ** ^t^^A robconfertdifticultatiurm^;^^^,cj^^^
ctcxtrahitbc r-Jnict^'^^ f
tum in uefica. VenenA, ^-^oui foruniucrmiium .
m. 0
Tra(5latLis fecundus .
'^riir c
f*^' '^'^^'latur ?rl^-^^' ^lzarur alia cft nota', & no-
?^^^ks latinorum. ] & cx zarur r^^^^iaum 1*^^ iionunant gr.Tci tcfclimon, & •^^'ylrcir ^^^^^^^•^^o^l"^ nominant cam ma ■^'^^J^^alorn • "^^^^^* ^^^'^^ ^^^^^ ^^"^^^^s ^'ft ^^^'^mino ^''f'^ "^"^^ ctiamin folijs fuis^ni'
riSDOntiri .Oh frnt'my>P
ori ,?i^^\-Arbor^
laporis pontici . Op trauoncs
:yptica,qux^ cft magis ftyptica n ' omniy^''^^^"^' cliolcra, & rctinct cur l^^^icnsG "^^''•^'^^''^^^^^^ '^P^t^'- Tclblimo
^^^laftom^,^.!:^^^^ ^^'^irlmenti . Tcfclimon
l^rrJfn ^l"^" ^^^•«^'^^^ . Stringit
Cap. 752.
c^/'. 755.
i i^^Pofitffo 'y-^^^^^^'-^^^ nalbitur in tcrra
lcram conucrtiLur.6c cft aperitiimm oppilatio num.& in ipfo cft uirtus facicns fitim,minorc tamcn fitim,quam facit mcl proprie antiqufi . & gcnerat antiquum fanguincm focculcntum. 6c abftcrgit phlegma ftomachi . i5c in arundinc quidcmzuccaricftiuuamcntum ad vomitum. Mehraexpulficnis . Soluit, 6c propriciIlnd,quod fupcr arundincm inucnitur,ficutfal.& Suh"me num quidcm,6c rubcum uchcmcntioris \^m\t ^ lcniflcationis,6c quandoquc infiat, 6c quandoque fcdatinflationcm 6c ipfumquidcm cum olco amy gdalino confcrt colicic.
Saccharim notat melle non ejje imbecillms in alf^ergendo. At lih./\.dc nutrnione fchruitantihm ingenerali , hoc miniis abl\crgere fi ribityquam mel apum . Aitprdtereafaccharum fitimfacere.Huimtamen contrarium le- 20 gt' '»^^'^<i(^ ^ingu^i adufiione uerba facicns ifaccharum Fen.tf.tr.r.c.r:? ad fcdandam fitim proponit.
Fen.r. tr.z.c.S.
De^ [Xiiccaroalhufar.'] C.ip. y ^6.
a B. ?>uchar alhalTer .
iin • --^-^ cll n, '•r '^'^^"s ^^?^^^'^ cft faUc- >^olor,, l^'^^'^^^cha.ncpvthcos,6c cft mc
dy^^^''' ^nht\\dl ^^'^^'^^lj^latiua corum . Mcm ''''^'^^ cp lc ' ^ ^^P^;^*fl^^itatcs, ita quod fccu P^^^P^ia^bibitacumoxYmclk.
i oxymclJ Cap. 754.
milc fri
ziz.iniaabom ,cj„ <umii,.f "'"^'iiasrcs. una carum
i^^^^i^famal u'^^'-''^^* z..a'nia b [ eft plu
Zuccarum alhufar quid cft?Manacadcns fupcr alhufar,(5c cft ficut frufta falis.6c m ipfo qui dcm cftcumabftcrfionci> [ <5c rcfolutionc] p5 ticitas, 6c amaritudo, 5c dc ip(b aliud cft iamc- ^ " panca. num,album,6c aliud cftagiziumad nigrcdine dcclinans..O/jmzrio«fi G^r proprietates . Eft abftcrfiuum cum ponticitatc in ipfo . Mcrnhra oculi . Zuccarum alhular acuit uifum . Me^nhra anhelitus&pesioris. Confcrt pulmoni . C^femhranutri" menti. Confcrt hydropifi cum ladecamcla;,nouitcrfa^tx.&non facit fitim ficut rcliqu^ fpccicszuccari, quoniam ciusdulccdocftparua, 6c cftbonum ftomacho,6c Memlraexpul ftonis . Confcrt rcnibus 6c vcfic^.
[ V ' cft i 1 ^'^^^^ ^li^i^^^in quo fumus : L\e aeiiaerares, qm m aliquWus tm- M^^' ^ '^^qiic frana-f -^^f^ ^*^*-"^ ponderis, no presfis codtcibm reperitmtiir, quatuor
Si^^^^^^Si ni;^''SibiUs,(cd cft viftiof^ua
Cap, 755.
zuccari mnatu
cft iDliin!^ ^^^l^cmcntioris lenifica ^Jiclr^iliiis F> ^'^^«^'^- Frigidius cft^t albu, ^^Pri anr; '''''^^^^'^^^litcr eft calidum in ^<^i >^ cft- K,^'^^^^ clcclinat ad ficcitatcni '^P^o , 6C quanto
luc,qu£ fequumur capita, ex le£tione Hehraica redundantta in hoc codtce fuhiunximus : uttamenintelltqas tn nullts ^rabicis abaAndrea Bellunen o fifmjfereperta.
Calmairam .
CAlmairam quid cft? Eft fccfabram albumc mu. Natura. Inquit filius Mcfauguc,in ipfo cft caliditasA' cft ficcum in fccundo. Etpliircs hommumdicunt,quodcftfriddum, quu cms caliditatc calcfadus non laidatur: fcd iudi- ^^''^^^^xsn^^^^^^^w^tc^r^u ——r-^—'^ 6q ^■/"rnfrigorisciuscftinprimo. Scd quodueik^'^ tit fubtUin f ^""^ ' ^^f'^^<t>qtiod virtus eius cft compofita cx ca
liduatc 6c f rigiditatc,6c poflibile cft,'ut fit frigiditas in ipfo uinccns . Operationes & proprictates . Confcrtcalefadis , 6c propric quando roratur fuper cum aqua rofata. Vulnera ulcera . Fit cx co cmplaftrum aduftioni . Me^nbra capitis . confcrt ualdc ad cola alumcmu;6c apcrit oppilatio
f^^'^^ Pl^i-'^ cxficcatur.Opm^io r-uh • aSui; ^^^^*^^^i"^"^^>abfterfiuum, Nhr^^"^^'^l^cnid ^'7"^^^'!^^ cft magis lcnitiuu , ^ ^niiJ ^^^int inr;^^^^ i^cl arundinis,6c zucca ?^Hii r^^ando J'^''^ i^^cUe in abftcrgcndo , '"'tot;,- ^^^^^^ Pltis antiquatur zu( >-'w ^''^^Uii^ A^f^-^mbra oculi. Affum-
Nuo?'^^'"'^^^^^ arundine, abftcrgit ocu-
"^^•lon ^ a-om^'^! ^^^^*^m- C^Memhra nutrimenti, '^'^^^Mitdit,
'^^^ctpcclors. ^^^^- titatc
^Ojin q^iQ gcncratur cho ? proptcrca quia ad cho-
ncsccrcbri". r^emhraexpalfidnis . Aliimemii datur 111 potu rcmcfi frixum ad fluxum ucnrris antiquum cum oleo rofato & aqua frigida ,
Part 159
Ccbul .
CEhul quid cH:? diciturquodcfl: thcidcrcm. NatiiYJi. FrigidacrtcSc ficca in primo,& pro prie radix cius rccciis. Opcrxtionos, & propnet,itcs . Virtu,s cius c ^iyptica in ipfa ci\ mordicatio, prohibctcius fuccus attradioncm matcriciu ad uifccra. Vidmnh &, ^kera . Contcrt uuhicrib. reccntibus,quado ponitur fui^crca, dc propric rad ix cius,& in ipia cil conio\id:\.tio./,Jcmhrii ca. fitis. Prohibctcatarrhos om ics . Alcmbraocull . Dc fucco cius,5c ipfa dccoda in uino 5c mcllc, &c in poiuicrc xquaHtcr fumptum ponitur in mcdicaminc,quod ad ocuhn-ncll bonum . Et iUiusquidcm mcdicaminis copofitio cO: hxc . Sumirur fuccusciusdcpipcrc, 6c tcrtiacius dc oUbano,ccipcrmiiCcntur,5c cd mcdicamcn bo num,& oportctquidem nt rcponatur in uafc aMico. Alcmhnt nuirimenti . Abfcindit fcmcn,& ra dixcius uomitum, & prohibcnt attradioncm ■ficri ad (tomachum.ct fcmcn cius omnino con ucnicnscil fiomacho .Scm-ncius dcghititum cftprouocatiuum 6c difruptiuum lapidisproptcr iUud,quod in ipfo cfl: dc nccitatccum ama ritudinc. Et fimihtcr radix cius , <Sc dccocl:io eius confcrt ulccribus ucficx:
KAkille quid eft > Eft hcrba ad citrinum parum dccUnas, & cius odor clt uclut odor jT.iirinus,qux autcni cx ca laudatur,ct cil bona, illaefl: cuius foha funtgrofla,ct oliux fohjs fijiiiha,fcd lo:igiora,ctlatiora,ct niordicanthii guam cum corum fahcdinc, ct Ikrnutationcni cxcitant. A/.tr«m . Cahdacfl: infccundo fccund i ,ct licca: i n p ri mo.OperatlQnes & proprietates. D i gcrit,apcrit,cuacuar, et mun Jificat . Apo(iem.ita c^r pujiuljt . In empla/l-ris pofita moUificat apoftcfliata dura,ct fcrophulas,et fiftulas curat putridas etpulucrizata fupcr ofla dciiudata iUaco
Liber fecundus.
opcrit-carnc. c^fc^^^J^^^ ^««^^^''■^icllis^^^: chlcaria duo cum cociilcario "^?/ ^ clvlK'' tur, confcrt omni Ipafmo. PX.pi^i'^"; aufcrt in ipfa hora iciatica. cus cius cum accto uini , ct olco ^^^^ j^coff
dolorcm inuctcratum i'C«io"^^,-,.nicu"^^; dcntiumdolorcmtoUit.ttciusolcu
to aurium tinnitum rcmouct. ' ...^^ ius Ibccus corticcs unguhr lcparat, ^^^^^, t louct.ciusaquafublimataocLiorum
tiics ablcmdit. Mcmbra '^"^f ^'[^^^.fa^W"!^^ tcris dolorcm (cdat , & ^f'^''!^^,^^^^^^^^^ rcmouct,ct grolihs ^"P'^»;^^"^^;'^;, 1 fplciii^-f tiliat. Memhranutrmcntu f "';;,sclt'^^^'' paiis dolorcmcompc(cit.ctimi> ^^^i
ltomacho:ac hydropifi op.t^»l''^J.^^'^,n,cn pulfloms. Vcnarum orificiaapcu^^^^^accoj! ci hxmorrhoidas^ prouocat. ^ ; |ncit>^;, niscuiscummcUciumptafcrtu;^^^^^^^^^
20 rinam mirabihtcr flucrc ^^^'^'v^Mfj nas cuacuat.Succus cius cum vcfica f^-ingir^cuius dofisclt aL|..^^^ ^^^^^,^^
vnam . Vcncna . MorUu canis i ^ p, confcrt.Loco cius ponitur m^^ ^^^^f,ni. eiusircosxt duphuiicius crctan
nquidcfl^^SS; niturinburfafcUistauri|^i^.^^j,^i,tr';^,^
J ApisfcUistaur
ad rubcum.6c clUhporis amann^-j^iai
nditur.cJ^^^f '
& cfl lcuis [.ondcris, & fi 'b^^'' L^^^^^ go tcmporcfcinditur . d^^f^.['
coryzc frigidx . Europus ^^^f/j/aril^f
' ■ :Vilcpfiam,fidifiillctur/n^;^^,, ^j;,, qua rutx,prouocat ftcrnutati ,^^^f^//. uiat paroxyfmum cpilcph?-^' ^1 uct omncm malam complc^^ M^^^'^ { / 40 & i}nn^ithchvym:is.cj\4cmi^^^^^^^
T .'X.'*,. ^...^, K.,..r../^n;jlct COL' '
cll ad t
Inundus cum butvro ualct <
bra nutrimenti . Dcbilitat os ^^^gn^c^^K appctitu ni.f Jiicmhra expulfiof^^' ^,^^^^t nlC bus arcnuias in rcnibus,& .^^^ Gal.dixitpnonprodcft nific^F
Finis librifecundiCan. Auicennx .
^NDEX TERTII LIB. C A N. PRINCIPIS A V I C.
^ ^'^iioLis n.,. ! , ^fl^^onis tertius dc sgritu^ ^iiembn! • ^^^.^^''^^^' ^'^^i^t Wropria ' ^^Pite vn ^^^^'^^^^^ > ^ manifbftis
^j^Pitis : ^ '^^^ vniuerfis ^gritudinibus car '^^^"Jqi^-oii^ n^'^^ •'^gntudinibusneruo.
9Uart7d. fe^^^^nibus oculorum f ^^ftis niv^^ '^i^pofitionibus auris, & eft tra-
^ei^^g ^'nus^ '^'''^^^^^is dcntiuniA cll trada- P^^^atiis *,.^^^^^^^^Qnibusgingiuarum,5c eft tra- 1?,^^''p'im!t'^^'^''^ ^ cft tracla^
Fcn,,^^^^^^ pol.aouibu.cordis P.^'ftfraclun''''^^'''^ dirpofitionibuscius ,
Fe^^^^^^tiin, ^omachoA difpofitionibus
J.de ibot
I '"m '"'•^ ^plcncA ciilpofitiombus eofe^''''^"'«.iic^!^''°"'''"' fphinftcris,& intcfti
nus 'tudtnibus aiu , & cit traaatus v-
fcJ'^J»««i«'^''""'''"^^ ''""^' ™'"'
Fen;"""'q«s cll gcnerationis mafcu
^^■5 '^'n^mS:^''''"":-'^'^-"''"™
br, '''^«gritii,! n^'''^'^.'''"""^'^ 'n mulierib. ?E\i '"'ii.quT. I, "'"s 'n Mtrcmitatibus mc- ^'''^''nsiUnl '''^^''"'^^('■••'a.itus
^'»5^" ^"«0'^iii cerebri,& difpo ^tt££SS:''^''<=doloribuscapitis,qui
I tls f Q ■
s, fiis .'J^^^^Hnienf l"'''^'n'bus ^apitis , & plurif t^QjtJjJ^iotiis " 'P"us in opcrationibus fcn
i^Ml^SbSStuf'""'*''^'^"'''^'^*" bj^^fitatc''**"'-"
«^^.^^'^'iSrS^^P^^buscit. cap.t
^'fiSifi'^"s'/''j.f,^^-gtitudinibus capitis, ct <:er,^^3tioni ' '■'''"'-•sin ipfo
K^^cf^fication'?"'''^^'-^^-^ llgj;^ _ ""^"^ vn.ucrfalib.opcrationum
'^^umptisex opcrationibus
animalibus «b anima [ fenfibilibus ] ct mora libus et motiuis,et fomnijs, qu? cotincntur in fumma nioralium Dc fignificationcopcrationum motiuarum, et quod cis fimilatur cx fomno, ct vigiiia Dc fign ificationibus fumptis cx iplb gcncrc o~ pcrationumnaturaliunicx co,quod cxpcUitur,ct cx co quod apparct cx apoftcmatibus , ct ulccribus , et cx co quod oritur dc capiU lis Dc fignificationibus fumptis cx conucnicntia,
& diucrfiacationc,6c vclocitatc pafiionum , ^riCmais, 6c tarditatc De,lignificationibusfumptis cxpartc mcnfurxcapitis Dcfiguiacapitis ir Dc fignificationibus fumptis a grauitatc,&: leui tatc capitis,caiiditate,(Sc frigiduatc,<3c cx doloribus iz Dc fignificationibus membrorum,qua: funt cc rcbro ficut propagincs ut ocuius , & Ungua [vua] colluin,ct ncrui Dcfignificationc communi membrorura,qui bus communicatccrcbrum, ct appropinquat Dc lignificationc mcmbrijcuius communitate ccrcbrum patitur i ^
Dcfignisccrcbriin fuacoplcxioncojqualis 16 ^ * Dcfignis complcxionum nialarum cucnicn- ImTdulaT &
tiumcx conccptione , De fignis cuiufcunquc egritudinu capitis 1 Dc fignis m^le cQmpicxiouis calidc finc matc^ ria '
Dc fignis malx complexionis frigidas finc matcria Dc fignis mala; complcxiohis humidx fine ma tcria 2j Dc fignis malx complcxionis ficcc fine mate-
ria ■ ^
Dc figniscomplcxionimi compofitarum abfque matcria 2^ 7)cfignis dominij matcricrum calidarum Dc fignis dominij maiericrum frigidarum 2 s Dc fign is apoftcmatum calidorum Dc fignis apoitcmatum phlcgmaticorum 2 Dc iignis apoftcmatum mclancholicorum 2S pccanonibus vniucrfalibuscurationis rRACTATVS fccundus dc doloribus ca pitis,qui funt fpccics fodc,etcotinet Cap. j8 Scrmo vniucrfalis dc foda ' cap. i
De [ foda fada ] cx malitia complcxionis z Dc fpccicbusfoda: fada; proptcr folutioncm continuitatis ' ^
Diftindio fpccicrum fodic fada; ab apoftemate Dequalitatc [accidcndi] fodc cxmaterijs Dclpccicbus fod<x facl^pcr communitatcm 6 nSpeckhnsCo-^ Scnno vniucrfalis dcfignis oftendcntibus fpc dxhax,
cics fodx,& modos cius ,
Dc fignis nunciatis fodx in xgritudinibus .Rcgi mcn uniuerfale in foda Defodatemporali 10 «•eucmus.
Decura fodc cahdx abfque materia , autaduftionc folis,<5c rcliqu is cx matcria calida , aut fanguinca 1
B. uentofitaiib.
li.n^n ab extrin fcca
t B.jbcxcrinfc co.
Aiia Uteut umo.
Dc ciu a fod^ frigide abrqiic matcria aiit cnm matcriaphlcgmatica,a'at mclancholica ^.linimeotoii» , Dc modis [cpithcmatum] contcrcntium lodx frigida: . ^
Dcmodis caputpurgiorum luuantmm ioae
frigidx '4 Dc modis olcorum,quibus inungitur caput c-
ius,qui pantur fodam fwgidam i
De ciira fod x ab apo(l:cmate «
Dccurafodxoppilationis \« Dccurafoaccx[vcntisj & uaporibus dctcntis in capirc Ipcr caufam cxtrinlccani ] Dccura fod*^ vcnicntis cxvcnto, qui pcnctrauitadinrcrioracapitist[ ] "^^ Dc cura fodx contingcntiscx vaponbus mahs aducnicntibuscapiticxtcrius Dc cura foda; contmgcntis cx odoribus bo-
De aira fodc contingcntibus cx odoribus foetidis
Dc cura fodn: cx [cbrictatc] Dc curafHinccucnicntiscxcoitu 2? Dc cura 1'odc faclx cx pcrcuHionc aut calu , 6c rcgiminccius,cuiacciditcomotio ccrcbn ,
Dccurafodcfaaxadcbilitatccapitis ^ Dc cura fodxi^clcea fortitudinc icnlus ccrcbri
Dccurafodecrctica: _ Dc cura fodc,quc dieitur ficri caufa vcrmui 3 r Dc cura lbda:,qac cxcitatur fucccflionclomni
&dormitionis Rcgimcn fpccicrum fodc faaac pcr communi-
tatcm . .
Dc cura grauitatis capitis Dc foda,qucnominatur ouum,&:[cautiiati] 3 Dccura ' Dchcmicranca
Dccura , ^ ..^^
TRACTATVS tcrtius dc apoitcmatibus capitis,6c foUuionccontinuitatis cius,conti nc-ns ^^^' '"^-
Dc fr^nis cius commumbus -
Decurafpccicrumcius ? Dc phlcgmonc accidcnteipfi fubftantix ccre^
' Dccryfipila,& impetigmc accidcntibus in ccre bro,&vfacro
Dclibaic r c - •
Dc icthargia,qux cft firfcn tngidum , cuius intcrpretatioeftobUuio Dcfigniscius •
Dc cura ^ Dcaquaintracranium De apoftcmatibusquc luntcxtracranium,& aqua cxtra 1 caput,6c acafij in rotamum,i.infla tionibus]
"n 1' l ct afhari,quamquidam mcdicorum no minantluciaos, fed noncft ipfa,imo iuchos cftfpccicscongclatioms ix,
Dc plaga,& mcifione cutis capitis, 5c qux tali^
tccurrunt ,
TRACTATVS quartus de ;rgritudini--
B.alchude .
B. crareu 8d de bjihas infantiu Jeu puerorutn .
bus caDitis,& plurimonocumentoi^J^^^ opcrationib. lcnfus,& motus con^ ^^^.1 Dc fubct,& ibmno * Dclignisfpccicrumfubct _ ^ rvi in fcb"'''^ Dc cura fubct,(Sc fomni grauis taai Dc[vigilijs,(5clahara] ^^j-a DcUgnis
Delciioncrfcnfiis^ -, c .licnationc Depcrmixtione ricnfus,] «^^'^m-a Delignis 9 IX
|De i[oliditatc,5c amcntia] De corruptionc mcmorix Dclignist[ ] Dccura
Dc corruptionc imaginationis
bc m^nii,c^t [ ']canina Dc fignis manix uniucriaUbus
ius Dc cura Dcmclancholia Dciignis fpccicrum cius Dc cura
Dc[cutubut] Dc[ilifcij 14 , „;,nidini^'Xni^
TRACTATVS ^■^^^''^^^c^ ^ if in opcrationibus motus,conu caf^ j
Dc vcrtiginct [ ' pccnt^
Dcfii.',nis eius 2 ^jji- Dc[iluc,6ccftpalpitatio] o-ulatot''' f IDc incubo,6c nommatur in- ^ ^ cc uero albodilcm,5c alchatoi^J^^^,^ ^ Dcfignis ^ 6 j,
Dccpilcplla if Dcfi^nis fpccicrumcins Dccaufis moucntibuscpii^T^p^^ipopi'^'" il Dccura 1 1 pcctif^ ^^.fui)'
De fi^nis
Td icT I O] fccundade^gi^^^Js-'^: ru,qu?cfttraaatusvnuscont"' c-f,
Aci^ritud incs ncruorum Dc paralyfi,6c moilificatiouc Dciignis Dccura Dc ipafmo Dc fignis Dccura Dc [tctano] Dcfignis
Dc cura . i^ins
Dctrcmorc,6c fignis fpccirU'^»
Decura Dc ftuporc Dcilgnis,&cura Dctortura facici Dciignis Dccura
De[faltu,]c^%nis cius
FEN tcrtiadcdifpofitionil^ti uiit R A C T A T V S primus,cL
Dc cognitioncdiipofitionuii . xionumeius,6cfcrmoneVi
tudinibus cius ij .
De fi-nisdifpofitionum oai g,^rit Dc [curationibusuniucriauui
D tl
l n
i i t
Dc. _ lerti;
ocSfc"i»«* *6nfcruationis fanitatis opii^h,; noccnt ipfi
K ^ffufionofl^^^^"^ ^pccicrum ophthalmie, & I)ecurro'\^;3;^^;umadoculum^
vfitatis '-^''^^^isjdc "^cdicinis ophthal
tudinib* fccjLmdus dcrcfiduisxgri
^^^^^mciiK^^ a^l^^'^ ^^"^"^ apparct,& plu ^^^oniVsr _ ?gritudinibus compolirvcfic s ■ "^'"""«'s.contincns Cap. j5. ^ncxim^i cap I. Dccura ,
., 'gnis
Part 160
^gnis '8 b "Sula "
3 4 5 6
10 1 12
|||^carnislachrymialium, &dimi!
16 17
Dcfcbcl 33ccura De cura Dc cura Decura Dc cura
cu^f ^Poftcmatibus lachrymalium
i^erf^^^^i^clitail, Dccura
, ^^^^omuantureas,contl
3? 34
;>io?;fPlpcbrarum ''iuY'tatcf,P*P*t-«
^& P^lpcbraruapudlaclirymalc
PaIpcbrE,&cftrafceral ''^olo 'J Dccura
Dc cura Dc fignis Dc[lulati]
cap.i 2
3 4
9 lo II I2
20 21
%i 24
25 27
3J 33
De fcabie & pruritu Decuracius Dc tumorc t [ ] Defignis 26 Dccura De multitudinepalpitationis De cafupilorimi Dc cura
Depilis inuerfis (5c additis Depilisadditis ^2 De cura
Dcinuifcatione [palpebrarum] TRACTATVS quartus de difpofitionibus virtutis vifibilis , & opcrationibus cius , fontincns Cap. 25.
Dedcbiliiateuifusj&nocumento cius cap.i Defignis % Decura
Remcmoratio rerum vifui nocentium Denodilopa 5 Dccura
De [alihar, ] & eft ut non uideat in dic De cura g Dc imaginationibus Dcfignis lo Scrmo dc cura imagitionuniA initio aqusc 1 Dealintilar 12 Dcfignis
Dc con (Iridionc pupillas 1
Delignis 16 Dc cura ly
Dcaqua j8 Pefignis i*
De dcftrudhone vifus ^ i
Dcfignis De [diminutione radij] De [altumar] albcd ine vincentc Decura F E N quarta dc difpofitionibus auris,&: cft tra datus vnus,contincns Cap. 26.
Deanatomiaauris cap.i Dcconfcruationcfanitatis auris » Dc nocumcntis auditus ^ De fignis corum ^ Dccura 5 Dcdolorcauris ^ Dcfignis 7 Dccura %
Dc lonitu,6c tinnitu,<5cfibilo Defignis 10 Decura n
De cura lanici,(5c puris ulccrum in aurc i % Dc eruptione fanguinis in aurc . 1
Dc cura i ^
De cura fordis,& oppilatiois faa« in aure r ^ De oppilationc accidcntc in aurc i ^
De attritione accidcte auri , 6c percusfionc 1 Dc prurituauris
Dc introitu aqu£c in aurc Dccura
Dc introituanimaliumin aurcm,gcncrationc ucrmiuminca 2% De cura Dcapoftcmatib.quas accidutin radice auris Decura Dc [trcmore] auris cx uocibus magnis Fen quinta de difpofitionibus naii, contincns
tradatus duos TRACTATVS primus dc olfadu, & nocumcntis ipfius, <5c fluxus [currcntibus,ficuf fluxus] continens Cap. i^,
De anatomia nafi cap, i
Dc [nafo AVIC Dd Pc
B alasfar •
B.octtlis abhominaacibus ra« dios.
B.alchatnar ;
B.fliixibus. «g^icudinib,
Index CapitLiloriim
B.contunoDeg 9 alatbian,
qualitatcvi^rum ;idminifl:rationis mcdici
narumnafii De nocumcnto odoratuj Pcfignis 5 Pccura pcfluxu fanguinis cxnaiibus Dc curiitionibus Pc cura leui fluxus fanguinis Pc rcgiminccorum , qu^ faciunt fluxum fan»
guinisnarium lO Dc coryza,5c catarrho 1
Dcfignis 12 Pccura ij
TRACTATVS fccimdus dc rcliquis di-
fpofitionibusnafi^contincns. Cap. i8, Pc foetorc nafi cap. i
Pccura » Pcvlccribusinnafo s
pc cura vlccru,qu2e noiantur vjccra dulcia Dc oppilationc in [chaiafmi] Defignis 7 Dccura Dc cura [ morbi,qui cft ficut in cquis] PcCcontritionc] nafi Dc iiajmorrhoidibus,(5c [alarnabct] in nafo 1 Dccura n Pc ikrnutationc
Pc medicinisprohibcntibus Ikrnutationc Dc facientibus (lcrnutationcm '
Rcs,q u X cad im t i n nafo » ^
Dc deii ccationc nafi >
DcpruritunaG Fcn fcxta,dcdifpofitionibuslinguq:A otis, Sc ciltradatus vnusjcontincns Cap. ji, pc anatomia oris,5c lingua; cap.i Dccgritudinibuslingue » Dccuranonibuslingux Dccorruptione^uftus Dc cura Dc niollificationclinguxAgi-auitatcciufde, 6c [deftruvlioncmtroitusj in fcrmonem Dccura Dcfpafmolingu^ 8 Dccura
■j;e magnitudine lingux > o
Dc cura i '
De abbrcuiationc Imgux i *
Pc apoftcmatibus lingux Kccura pcalchalclin locutionc Pcranula 17 Pccura J8
Lcaduftionelingux Dc cura finTurarum in linguji Dc[dcicaione]lingux Pcborhor inorc 2% Pe alcola,& vlccrjbus malignis 2 j
Pccura »4 Dc multitudincfputiA curfuscius rsumo 2$ Pc cura pe abfciftionc odorum horribiUum cx comc-
ftis De fputo fanguinis cx orc ^8 Pefctoreoris 29 Decura
Quando os rcmanct apcrtum j i
Fcn y.de difpofitionibus dcntium,cft vnustra-
tous,6:connnct Cap. 26.
Scrmo dcdentibus cap,i Dc conferuationc dcntium ^ Scrmo vniucrfalisdccura dcatiuni ^ Dc dolorc dentium Pcfignis $ Dccura
Dc mcdicinis rcfolutiuis
Dc mcdicinis ftupefadiuis
Dc dcntc commoto
Pecura ^ ^AfWti^i^^ ^
Dc pcrforationc,& corrofioncdci ^^^jjj]
Dc [ruptura dcntium,& corum Dccura . Dcakcrationccoloris dcntium
Dc cura
Dc facilitatc originis .^^^«^/^"Jtiam Jl Dc rcgiminc cradicationis dcni ^^^j^jjdi Pc fradionc dcntis corroh A
tiofinedolorc Dc vcrmibus dcntinni Dc caufa ftridoris dentium pc cura
Dc dcntc,qui clongatur Dc congclationcdcntium Dc cura
Dc cbet dcntium,&: cura eius De cura dcbilitatis dcntium .^^3i^^;^ Fcn octaua,dc dhpofitionibm^^^^^ Ci?;.
cfttradatusvnus,&contuict caf^ Dccgritudmibusgingiuarum ^
Dcgnigiuafanguinca>ocCUi*» jj, Dc hftluis gingiuarum r^QncC^^ Pc vlceribus gingiuxA COia
ftulis cius I^ccura . «^ruracii^^
Pc [augmento] gingi^^;^ 'uc,^<^^* Dcdimmutionc carnisgin^* - DccuramollificationisgniS^ Dc cura carms addit? gjnS^"^ Dc labijs,<5c xgritudinibus co^ Pc fifturis labiorum
Dc cura *r fcurrf
Dc aooftcmatclabioriim,oc L Pchemorrhoidibuslabiorun* j
Ijc trcmorc labiorum antt^^if Fcnnonadcdifpofitionibus^ ^^p. ^
aatusvnus,contincns .
Pc anatomia &^'^'^'''u,ornriiftci/ Dc xgritudinibus nicmbro^r^j^j^^# Pccibo,quofitftranguUtio,
curruiu wun" viw- prO^^* Dc fpinis,& quxcurlu ciu> r Dc fanguifugis in gutturc
De fignis 6 Ui,i Pc lhftbcationibus[albaDaj
Dcfignis ^ ,risap^>^f,pr.s^
Scrmo vniucrfalis ^^^''l''^^^^^^^^ ,
dcntium inpartibus ^^'sC^A' i V
famatiA duarum ani>J^j.^foca} , Pc cura dccollationum ^jj^^ni^^^^
omnis fuftbcationis,cx Dcvua,^;cambabusamygdau pc^y^^^
Dccafuvue r? -^rifioP^^ # Scrmo[uniucrfaUs]dcmCJ» ^^^|/^^
qucamygdalx ^-uaif^^f^^' Dc rcmemorationc noc^i
Pccura[fputifangninis]C' /
vtriufqucamygdalj -j^^sp Fcndccima,dcdiipofitoni
tra Teiti;
'^^aiiafn • '^*''"^^* Cap. 42.
l)caf,f ^'^^•^ti^^isj accidcntibus piilmoni !
riuiuv '^^^^^1 pulmonc,& iudicijs ca- •^mo 111-.;,. 7:""*^^'"»'niiiiar
. ^felar^Hl^f ^''"^'''^' ^^^gularibus,& compo
^^'■bu'!;^"'''^'^'""'*""''''''^^'^''' D,^ «"isanhclitus '
tl!"^°*^'''^bU>«i fic r ''"^^^-loci
■ :!."f*ti
^^imalnn?,?'^^'^^^^ currunt intcr anhcU ri^'^*^U fiC,o anhditum vcloccm, & an- ' '^^^clitu^r!::^^^ corum xo
21 22 2J
'"'^rirv i i^iahtiaanhciitus
fie'"l^fliti De:,^*ttt[p;,„
t^^anii., , N.pauco]
"'''^«'itionu '^'^*-" •'"^'^^■lituii.iturarum , & '^.•'l'^^'''^"?tau„n
D:'''''^'ituJ'««i.^i«mcmbrispcaoris ^ u><^t quinV *""'''' auhclituscollringitur
57 39
J^fe'ft2n5eTuf ^vi^^T A f "'^anliclitus,cx hacsuma >din,M. . . Decura*^
Part 161
40 41
^cv,:^ q.w K ^^^uantibuslcnir..f..mrr
r;7 ^^i-acius
Libn. 4 1 p
Dc vocc tcncbrofa;&: eius cura Dcvocctrcmula,6ccius cura T R A C T A T V S tcrtius.contincns Cap. DctuiTiAfputofanguinis cap i
Dc%nis 2 Dccura
Dc Iputo fanguinis ^ I^^-fignis 5 Dccura <5
T R A C T A T V S quartus, dc principijs fpe culatuus lcicntix apoacmatum mcmbrorum partiumpcctorisA' cxituiarum coruni pra;tcrquamcordis,continens Cap. iz. Scrmo vniucrialis dcdoloribuspartiumpcao
ris,6c Jarcris Dcplcurcfi cap.i Dc lignisplcurcfis Dc fignis cius,quiE eft pura & non pura B Dc fign is malis,(Sc Cignis faluis Dc lignis horarum cius Dc iignisfpccicrum ciusfccunduni caufas ip-
Dc iienis pcrmutationis cius Scrmo aggrcgatus cx iputo t [ Dccrilibus- plcurcfis pcpcripncumdnia Dc lignis pcripncumonia; Tc apofkmarcduro in pulmone DcapoOcmatc moUiin pulmone J)c I)oihor in pulmonc De aggrcgationc aqna: in pulmonc Dc apoQcmaribus aut vulncribusaccidcntibus
cannxpuhnonis ^5 De purc,& finic, qux cfl cmpicma 1
Dc vlccribus pcdoris,(Sc pulmonis , & cx eis efl
phthifis ig Dc caufis vlccrum puhnon is 1
]^c pr^parans ad phthihm in figura,6c fornja ,
6c .xtatc,6c rcgionc,6c complcxionc Dcrcbus, aquibus oportctutiili cuflodian-
tur Dcfignis phthifis
T R A C T A T V S quintus,dcprincipiis opc
ratiuis, contincns Cap.
Dccura communi apoftcmatum,6c partiu pcdloris, 6c pulmonis cap. i
Dc cura plcurcfis ^ Scrmo continuus dc cura dolorumpcdoris ^ Dccurapcripncumonix Dc cmpicmate j Dc cura vlccrum pccloris,& cura phthifis F E N vndccima,dc difpofitionib.cordis,&sut
tradatusduocontincntcs Cap. 7.
T R A C T A T V S primus de principijs,<Sc ra . dicibus ad illiid
Dc anatomia cordis cap. i
Dc oigritudinibuscord is z Dc figniscomplcxionum cordis naturaliu ^ Defign is cgritudinum cordis Dc caufis imprimcntibus in corde Dccanonibusvniucrialibusin curationecor-
dis Dc mci^iciniscordiviUbus T R A C T A T V S lccundus, dc partibus di^
ftindisjcontincns Cap. n.
Dc trcmorc cordis,& caufis cius cap. t
Dclignis i Dc curationib.uniucrfalib.trcmoriscordis Dc cura trcmoris calidi ^ AViC, Dd a De
t B. qut incipic in fecunJo auc in i:ercio.
a. 8f contufio-» nc ci accidcntc.
Dc cura tremoris frigidi ^ Dcfpcciebus iyncopis,&: caufis ipfuis, & caula mortis fubite ^ De rignis Dc cura
De cafu virtutis fubito Decura 'j^ Dc regimine eius,in quo apparcnt figna adue-
tusapoftematiscalidiincorde n F E N duodccima,de mcimilla , & difpofitidib.
cius,& eft tra^atus vnus cotincns. Cap. i o. De anatomiamammill^ cap.i. Dccxuberationcladis * De minorationelaclisjSf prohibitionc exubc-T
rationis eius fupcrflux De cafcatione ladis in mammilla Dc congclatione ladis in mammilla,& putrc-
fadionccius,&: cxtenfionc cius,quap accidit
ci [^exa:gritiidincl Deapoftcmatibuscalidis mammillx,& dolori
b^sloci mammillarum ^ De Ipoftcmatibus frigidis phlcgmaticis mam
mill? , .
De duritie mammillc, & nodis, & glandulis,
& quod accidit ci cx circuitionc papillc,m:^
ximeapudpubertatcm ^ DcdubcUati in mammilla Dculccribns,&corrofionibusin mamilla F E N tcrtiadccima dc mcri,5c ftomacho, & di
fpofitionib.amborum,cotincns tradlatus TRACTATVS primusdc diipofitionib.
mcri,6cftomachi,c()ntincns Cap. s^- De anatomia meri,5c ftomachi cap. i
Dc a:gritudinibus mcri * Dcqualitate dcglutitionis J Pe conftri^^tionc dcgUititorij,& difficultatcde glutitionis Dc fii^nis pc cur^ ^ Dc apoil: cmatibus mcri Dc fignis apoftematum mcri J> Dc cura ^ Dc cura apoftcmatum frigidorum Dccruptionc fanguinis cx mcri Dcvlccribusmcri Defignisipforum i}
De cura ^ ^ , •
De fi^niis complcxionu naturaliu ftomachi i j Decgritudinibus ftomachi De niodis fignihcationum difpofitionum fto
machi Dcfignis malx coplexiois calidjc ftomachi Dc fignis malitie complexionis frigide ftoma
chi Dc fignis maliti^ coplexiois ficcc ftomachi Dc fignis malitix complexionis humida; 2 Dc fignis complcxionum ftomachi , qux funt
cuinmateria Defi<^nincationibus nocumentorum ftoma-
chi non complcxionaiium 2^ Dc modisvniucrfalibus curationum De cura malitix complexionis frigidx^, & hu-
midcin ftomacho De cura malitia: complcxionis cahd^ Dc cura mahtix complcxionis trigid^ Dc cara mala: complexioms humidx Dc CLira malx complexionis iicc^,ac de hcdi-
Index Capitulorum
ca ftomachi
10 1 1
caitomacni . r
Dc cura fngidc 5c ficcx complcxion j^jtcji De cura complcxionis „,.^idJ'' l
Dc cura complcxionis caUdcA &^
8 Dc cura malitic complcxionis itoi materia,6c cnVa oppilanonis^T
Dc cura eius,qui leditur forti ftomachi
De rcgiminccius,cuius ftomachuspafj^i De rcbus quarum vfu nocctur ftoma
inteftina . -r- ^xtincs
TRACTATVS ^.huiusFe co>^^^^^ Dc rcgiminc doloris ftomacln, oc
difpofitionc appetitus eius Dcfignis i Dc cura
Dc debilitatc ftomachi . jgfl-fi De fignis naufcatiu? fatictatis,oc digeftiuae
Dccura . ^rbilif^^^^^
De dcftruaionc appctitus,K
Defignis Dc corruptionc appctitus Dc cura corruptionis appctn" p Dc f 4mc,& vchcmcntia cius, ^xi
no pecufi^ ij
Dcfignis il Dcfame,qux> uocaturbohimu>p^(,ura ,j
pefignis v6 \\ Dc famc fyncopali
Dccura )' De fiti
Dcfignis .(ai^l
Decura . -^nisA
Dc cura pcrcuftionis obuiatio»
ftomachum . ,^onti^^^^ c^F
TRACTATVS tcrtiuscon
Denocumcnto digcftiouis De corruptionc digeftionis Dcdebilitatcdigcftionis . De fignis dcbiUtatis digcfti^"'
Dccura .-^rftioni^ Dc fignis corruptionis aig^^ De cura cius ... (^q^\^^
Dctardit^tcdefccnfuscibicx^ / locitatc defccnfionis cius ^^fdat^ jbti Dc cura cius, a cuius ftoniacl^ ^^,ta ^^^, fus cibi,aut in cuius ftoniac^^iri^^ ,i De cura cius,a cuius ftomaci
fuscibi , . &dufiS
Dc [eruduatione] ftomacUi. ^ pgcu^ >|
Dcfignis 12 .ua«^^^^^ Dc cis,qua; commoucnt cru De curacruduationis ^upf; ae^g^ V TRACTATVS q^^^^'^^^^^^^^^ inftrumcntalibus,&con.^n'^ C^F rf,
tibiis ftomacho, continGU^^^^.|ij Dc apoftematibus calidis Ito* Defignis \
I^ccura .jvnhlcg^^tiJ* DcapoftematibusfrigidisP^' "pcC^
Defignis 5 ^ «.aroifi^ DeapoftcmatibiisdurisA:? ,
De cura ,
Dcadubcllatiinftomacno ^
Dc fignis Decura
gnis scdiffcrcntijs
ftoniaJ"^ quintusdcdifpoficionib.
dit Rr P'^^^^ cius,quod ipfc compr^hc
^^Ciirar^^' '^"^^'^ ^^^^^^^- ^^^^fifio. neiis quaslcquunturipfum, conti
S?S-c^omachi ^cap. ^crugit^ * I^ccura ^
l)c5f ^fomachi,3clubn .
^cvomjf Oecura
v^ionc frn, ^^}bucrfionc,& naufca , ct «ftua- ^efja ^ ^^^^chi
^ uoiwr,"^^^d^ntibus uomitum ^ecur^ ^^^^oneA anxictatcftomachi
^^^iua im, Pi-opter caliditatcm
P 10 1 1
^ nis i'ctcnto in ftomacho, & in intcfti
]^'^^uhu '''''^ ^anguinisin ftomacho
accidcntalibusmirach, &
^^^^^ia^latus'*^ ^iipofitionibuscius,conti ^ilbnZ^T VS primus de vniucrfaUbus
^'^^^itioniK, ^ P^'^'^^^s vniucrfaUl
^uibus fignatur difpofitioncs^iie 2
ncpar, in quali
b?^^^^^^^^^ ^^^^»^1 fignificationu V ia%,3 P^rantia cordis ad hcpar, in qua ^^gnis iPrin ISnis l^nis
I)c r^^^^^ coZ;''^''^^^!^ ficce naturaUs lj^'§nisco^5^'^.onishumidx natm
^^^o^c^i^^^^^^ ^^^P^^'^^ naturaUumt
:^co,3 ""fsficcenaturalis
J 6
li,*''«comT,r'''""''''^"'»'''« naturalis i;| bc^, P"^*'oniscalidc,&ficc?natura
JJis '''*^Pl«ionisfrigida;.& humida: na ^'^'-■ompiexionisf^i j ^^^^^^ '^^
rtt "" naliti,, ''^'^'''entibus hepati ^ Si'°"'Pl«ioniscalida: ^ fiC'^ nialc c '? ''""iplexionis fng.dc
^<or'^'»l'&'','°'^'^"^^? ^^(^'''''wfau^^^Pl-^^ionis humida:
'^'"■'s KSntudinum hc- '^omplcxionis caUd;einhepa
H 17
Dc rcgimlnc maUtic complexionls frigida: 2 De rcgimine malx complexionis ficca; 2$ Dcrcgimine malitia: copicxionishumidx De rcgimine malitix complcxionis caUda:, <Sc
ficcx 2 j
Part 162
Dc regimine maUtix complexionis caUda: , 6c
DcregiminemaUtia; complexionis frigida;,& ficc? .7
Dc regiminemaUtix complexionis frigidc,&: humidc \g
Dc paruitatelicpatis
Dc fignis
Dercgimine ipforum
TRACTATVS fecundus dc dcbiUtatc lic patis,& oppilatione cius,& doloribus,&in flationecius,contincns Cap. Dc debilitatc hcpatis cap. r
Dcfignis » De cura dcbilitatis hcpatis j Deoppilationibushcpatis Dcfignis ];c cura oppilationum hcpatis Dc inflationc,(Sc ucntofitatc in hepate Dc cura ventofitatis , & inflationis m hcpate Dc dolorc capitis ^ ]>cfignis Decura n T R A C T A T V S tcrtius dc apoftematibus iicpatis,(5c folutionc continuitatis cius, con tincns Cap.
Sermo vniucrfalis deapoftcmatibus hepatis,& qux fcquuntur ipfum cap.i Dc fignis vn iucrfaUbus apoftcmatum hepatis, communium % Diftercntia interapoftcmata hcpatis,& apofte mata lacertoru pofitorum fupcr ipfum miracii j De appftcmatecalido Dc almcfire in hcpate ^ Dcpiiic^mone in hcpate $ Dcapoftcmatibusfrigidis inhcpatc Dc aportematibus phlcgmaticis S '
Dc aportcmate duro,&: cancro Dcdubcllati De aportcmate mcfaraicx 1
De cura aportcmatis calidi,5c fanguinci i z Decuracryfipclatis
Dccura aldubcUati Dccura aportcmatumfrigidorum i ^
Dccuraaportcmatumdurorum De cura aportcmatum almirach laccrti 1 Dc cura aportcmatu m mcfcraic^ 1
Depcrculfionc,6c obuiatione,5c cafufupcrhc par Dc lartlu-a,&: incifione in hcpatc Dc cura 2 r
TRACTATVS ^.dc humiditatib. qb. ^ccidit caufahcpatis, utcxpcUantur cgrcdicndo ,& coardcntur [occultando,] cotincs Cap.i^ A.quiclcenao. De fpccicbuscxpulfionurcrum in iicpate c.i Defignis 2 Dccachcxia
Dehydropifi Decaufis proprijs afcitis Dc caufis proprijs hypofarchx Dc caufis tympanitis De fignis communibus $ AVIC. Dd s I>c
9 lo ii 13 14 15 16
cap.i 2
B. de ^lnritlf ip fius qux noett
422 IndexC
Defignisarcitls De fignis hy pofarchas Dc fignis ty mpanitis Dc cura cachcxi^ ii Dc cura afcitis Dc cura hydropifis hypolarchiE Dc cura hydropifis ty mpanitis De doloribus liypochondriorum Fcn 1 5,de felle,(5c fplcne, & difpofitionibus eo rum,contincns tradatus 2. TRACTATVS primus dc anatomia fcllis,<Sc fplcnis & idcritia,contincns Cap. De anatomia fcllis De anatomia fplenis Dc idcritia citrina & nigra Defigniscaufarum idcritijg citrinc De fignis caufarum idcritiac nigrc De cura idcritix citrina; Dc cura idcritig nigr^, 5? aggrcgationis utriuf queidcritix TRACTATVS fecundus dc rcliquis difpofitionibus fplcnis,contincns ^ Cap.i^ Scrnio vniucrfaUs dc xgritudinib,fplcnis c. i Dcfignis complexionum fplcnis a Dc cura Dc apoftcmatibvis fplcnis calidis & frigidis, & duris & [ quorum duritics crt in fieri apoftc ma ] Dcfignis De curationc apoftcmatum fplcnis calidorum ualde ^ Dccurationibust [ ] fplcnis
Dccura apolkmatum phlcgmaticorum fplc^ nis
De oppilationc fplcnis Dccurationibus ^ De vcntofitate 5c infli^mmatione m fplcne Dccura
Fcn 3 6.dcdifpofiti0nibus fphyndcris 5c inte-
ftinorum,(3c cll,5.tradatuum TRACTA TVS primus dcanatomia corum&folutioncvcntris contincns Cap.
Dcanatomia ^ ^^?-^
Dc fokitionc vcntrisomnium modoru,5c cau fis vfque ad lubriciratcm omnium intcftino rum,6c choicrica pairionc,6c [ ianguinolcnta c«-crtionc,]6c iluxu fanguinis cx vcntre , 6c cxpulfionibus rcrum cx iicpatc & fplcne, & ccrcbro, & cx corpore 6c tenafmonc pefignis Dc cura fluxus vcntris abfokitc TRACTATVS fccundus de curationib. fpccicrumfolutionumucntris diuerfarum pra:didarum,poft [ceflationcm a cura uniuerfaU, ] contincns cap. 1
^"""^tT^Z ^^^^ ^^^^"^^ liepatici i *""" " Dc cura fluxus f[omachi,5c intcftinaUs abfquc cxcoriationc,5cprimodelubricatiuo Dccuraulccrofi Decura fluxus cholerici Dc cura fluxus mclancholici, <5c cft fplcncticus fluxus,in quo non cft cxcoriario Dccurafluxus ianguinisablquccxcoriati5c Dc cura cxcoriationis intcftinorum & vlce-
rum ■ r c^- ^
pc cura fluxus vcntr is tadi proptcr gibos Pe ^iira fluxus cercbr^is ^
8 9 lo II II
lum curae uni
Dc cura fluxus oppilatiui ^ Dc cura fluxus liquei^diui . j|j Dc cura fluxus fadi a fpiintudinecui Dccuracholcricajpaflioiiis Dc rcgimine fluxus medianaiis De cura fluxus crctici D e ten afmo n c j itd^k
De colly rijs,qux fupponuntur ^ (^0^1 T R A C T A T V S tcrtius de inc^^^^ nionis,dedoioribusmtcftino^^^ ,^
ncns Dcpundionc Defignis
Dccura «.r.{^tatis Dc rugitu & cgrcsfionc ucntQu
luntatc Dc cura . Dc colica & rctcntionc ta:cis De fignis colicaj abfolutc Pefignis faluis colicx Dc fignis malis in colica Dc diffcrentia , qux cft intcr cu
rcnum Dcfignis
phlcgmaticx Dc figniscoUcxucntoI^ De fignis cius,qux fitc^ rxcc Dc fignis cholicaj apoftcmoi ^^^^ Dc fignis fadx cx ^of^^^^f^J^^^^ DcfiinisrcUquarufpccic^^^^^^^^^^ gorc&caloicautdcbiliriitt;
mibus,autruptura ^^,,.c^cC^-.,a,., TRACTATVS
locutione in ilcos,6c rcbus P ^^^^^^^^^^^^^
tudinum intcftinoru .^^'^ » rumcontincns , -rtUca? De canonibus curationis cu^ Decura coUcx frigidx Dc canonibus proprijs cou'-
cx cis,qux funt i^tcr cokcan^^^^^qUi^^^^^^ Decompkitioncfolutiuoiu^^^^^ frigidam coUcam cx ucto^ | , phksmatica.dcqui^busfl ^^^^^^^^^^^^^^^^ ccompofitioncmcdicin^ii^ - -«i'^ f ucntium phlcgma,dc p
pnicgmacica.uc ^ui^— ^i un"^ • Dccompofitioncmcdicinai ^^j-tis ucntium phlcgma,dc pii ^^^^
■ Defuppofitorijsfortibuscg^^^^^^ y rimam cumphlcgmatcyn ^^^,^io . Decopofitione clyftcrionin Dc compofitionc fuppol"^ , M
Dc clyftcrijs & fnppofitori)S
intcftinorumabfquema'^^ .5 , Dctina&balneis&cmbi^;^^^ ■Scrmo dc qualitatc clyftciio
tocorum ^ ^te^M ^t^i
De cura fada ab apoftcmate^^j^.rxi ^'/^^ Dc rcgimine dandi m potu i . curationc colicx fngi^^''' fj fueucrunt ^^pxc^^^ J^I
Modus mcdicinarum ^"f^^^^
buscolicam frigi^^^»^ nisJ ^a/'' digcftionis&Lniaturat^^^^^aC^^
tis non fccundum i^!^^^
De cmplaftris colicx ^^^'^^ cAa^^^ Dcvaporationibuscolica:! o
Dccura coJicK col^ri^^
0=a '"/"P^i^virgam
Terti; Libri.
carnis or 3°
''"s,! rnn^ ■ gcncrationis inmulicri-
^PticiDii^^ - P''"i^is dcradicibus, & 5">'Wtomi^ ''°^''P"°«''^ partu.cotinci c.20
'^'5S'°'^'^^™'^0-onis Pefi! i'n.'busmatdcis
^^%aificiV!^^^^^^^^ complcxionum matricis
cap.i 2
■^^nlitat ^
h '^^ifism?r?f "•'^^^«"is 6c iudicijsciiis ^ l^guirin; '''^^^^^^f^^tis & fccmincitatis ^'^knk ^acicntis nafci mafculos
9 10 1 1
h *^'nis nini; '^^^^'ntis naici marculc ''^fis<>emi''''''' "^^-irculniizantium ,c>
t)e r ^••"■fi.comi,^'""*"' jmpr^Snatio
Cap. ^9. cap.r
^Snantis . be^^i'ni,,e°c;;l'^P'"-^S'l»'«itim J mc,iftruorum pgnantis bS^'':^^'^'^^'--'^""! prfgnaunK, & mol
j^tus ""''t'onccmbryonis,& cautcla abor
^cL '''''^^^^s-6c cxtraaione fetus mor
ir.^i^^^^inc OM "^^^ inieaio fit in matricc i ; fa't?'^^^^^^^ antiquorum in ex^ ^oi^'^^incn:^_''^^^o^tiinm ioi
!)ei!'"^"''="ibus& Partus
18 19
b'*ilic ^ nonnaturalibuspa'r
l-bc^gnis^^^^^tepactus d'8"'nin. .
^''^S''^^'; ''^^"a fitdifficilis partus! v,V'^ncciu,"?'^^'cinarum ^ ' ^=«e5cap';''<^"'"^gemi„,pcdcscsrcdkt
Dc rcgiminccius,qua2 parit apoftemate in ni^ triceeiuscxiftcntc
Dcrcgiminccius,cuius,partus fitdilHciliscau famagnitudinisfoetus
Dc rcgiminc eius,cuiuspartus fitdifficilis caii famortis foetus^aut malitia figur^partus, cu mi qua non fperatur vita zp
Dercgiminc [naufca;] eius v.SyaeofU,
De mcdicinisfacilcmefiicientibuspartum Dc rcgimme infantis quum nafcitur ^ Dc difpofitionibus cnixarum ^ ^
}^c rcgiminc multitudinis fanguinis eius ^4 Dc regiminc paucitatis fanguinis cius ^ Dc regiminc fcbrium cius ^6 De regiminc inflvitionis ventris cius Dc regiminc doioris matricis De rcgimme vlccrumcius j9 TRACTATVS tertiusde reliquis egritu dinib.matricis,cxccptis apoflcmatibus, &c q curruntcuriucorum,contincns Cap. De iudiciis menflruorum cap.i Defuperfluiratecurius mcnftruorum » De fignis j Dc cura fluxus fanguinis:t [ ] &: in ^ p Menft.ai
fine cius,de cura ] paticntis fiuxujn mcftruo rupcrflui .
rum] 4 B. AlaltapbaJa
Dc ulccribus matricis,& putrcfadionc eius 5 -ifluxu* ranoui Dc fignis vlcerum matricis Dc putretadione matricis De corrofionc matricis
Decura p j." tpenoi^
percgiminedcuirgm^tx %o ^**"""^*
Cl^CCUra 11] B.Alialiteracf
])C rliagadijs matriciS Jl tinuamr lirera
De lignis earum 1 3 ^equens cS prae
Decura 14 "'^7"^^^- t^r»
• • o • -r T ficulcus adnu-
Dc pruritu matricis,<5c priapifmo mulicru i j niftrcncurmedi Decurapruritusmatricis 16 nnx^c.
Dc fi (lul is matricis i y
Dccura ip Dedebilitatcmatricis Dccura De doloribus matricis 2? De curfu matricis 2
Dc cura Dc rctentioncmenftruotum,& paucitatc co^ rum Dcaccidentibus[illius&pr?focationcmatri- iHireten
^^^^] 2^ tione meftroo-
Defignis 27 xunu
Decurationibus ^3 TRACTATVS quartus,cotincs Cap. De nocumentis fitus matricis, &apoftematib, cius,quxfimiliafuntiliisdc claufura cap.i De cura claufurx % De modo in adminiftrando hanc fci/fione } De [fufpcnfionc]matricis 4 ,.c6rraW,
De [augmcnto] m^tricis & cxitu cius & conr p.jEmiaentia,
ucrfionc cius De accidentibus illius,& fignis iS Decura .7 De dcclinatione matricis, Sc feparatioc cius S De cura .
De apoftcmatecalido in matricc i o
^ nisnienftrui n6
P fupertlue fa.
7 ai non folu in
8 tpe cofueco lei
Dc fignis
Index Capitnlorum
Dc cura apoftcmatum calidonim Deaportcmatcphlcgmatico in matricc J)c apoLLcmatc duro Dccura
De pra^focatione matricis Delignis Dccura
Dc rcgiminc eiiis,quum commouetur De hcmorrlioidibus,6c bothor A moro, qux apparcnt in macrice,£c clauo De curationibus hxmorrhoidarum 2
B Atbataraucl Dc carncaddita & logitudinc,^allakic]&: appa aihandar. ritiouc licut vir5^a,& rcinoiata; [ furUis] 2 j
h, Alia liteu ^
12 14 16
Dc cura
D(: aqua in matricc ^
Dccura , ^7
Dc indationc in matricc,& cognitionccuis
Dccura _ • n • i
Part 163
Dc ventofitatc matricis,[non inflantisj
Dc cura
Fcn 2 2.dc a^gritudinibus in cxtrcmitatibus mc
brorum,qua; habct duos tradatus . T K A CT A T V S primu^uc co, quod acci ditcisdc nocumcntis quantitatis ck fitus , contincns Cap. i'c.
rcformazirbi^&duorumfiphac cap.i
Dc ruptura »5c his,qu^^ aflimilantur ci Dc fignis
I^ecura n- • o • 1 •
Dccurationc rupturarum intclhni,& zirbi
De ruptura aqux
Dc cura rupturc ucntofitatis
) )c cura lamicis carnis & varicofc
,.Emi..em-u . JX* 1 augmciito] vmbilici
De fignis
B Orofl. caim Dc gibbofitatc & vcntofitatc [gibbofitatis] ic uibbouutca». Dc fignis /V ^ ^
Dccuragibbofitatis & vcntohtatis grollc lacicntisgibboiiratcm H Dcvaricibus »5 De elcpliantia 1 ^
4 s 6
10 1 I z
Dcfignis , . .
Dccura varicum & clcphantiae ■b.ho
TllACTATVS fccuudus^ca • rum mcmbrorum,coauncns
Dc dolorc dorll Dcfignis
Dc curadolorisdorfi ^
Dcdolorciiij ^eis,qu?^°^^ Dc doloribus iuaurarum,& cis.H nicantpodasra:6ctaaticaJ^'^^^ J
Dcfignis . A-urarUi»^' \
Dc cfirationibu^ dolorum lunaur j
dagrx fciaticrE . Dc folutionc corum . facieft'^^ . Dcpotiombusad folutioncm ^ j
dc iUis , qu? confcrunt cis .^, ^,^^1^^,, Dccmpladris luuatiuis addoi ^^^m^tiO
grofli humoris 6c cotum . i ^
St conucrtantur in Dcvnaionibusinhuiulmodiiu i
Dc Daincationibus ad iiuium» ^
Dcfcdatiuis- doloris cahdis ci
Dcnarcoticis icdantibus doior
De curationc ucntoh
Dc rcgimmc cautcrij ad cos
Dcfolutiuis r^ritarUJ^^>^ Dccuraiunaurarumcxliccai
farumin lapidcitatcm ^^cM Dc cura [ contradionis ^-mai
Dc cura I conti.i^tiv.x-- Am-ar Dccautclaad dolorcs iun6tui
Dc cura
Dc cmbrochis 5c tinis Dccpithcmatibus & cmpiau Dc bothor iunclurarum T L ].
Dcdolorecalcanei Dcdcbiiitatcpcdis .n-iti^'^^ Dc [ bothor ] u ngium & m ca Dcinflationc unguis,6c p^ui
TahnU (jifttulorumtertij Librifinis:
b, Sc
\ \u
l) t
Dccu, Terti;
ciiM p^I'^^ ^^^? rctcntionc cholcra; 1 ^^cua\S^^^;^^^'i'^nchoiicx \o ^ fiiia^ ^^^"^ f^^gicie fade cx dcbilitate cxpul ^Sabu?/^^^'^ ^^^^ cx dcbilitate fcnfus & c-
^ciuJc^l^^^.^^^^^^xtorfionc cilibiis ^^^^^^^ co^ici^ ciim acciditin gra
23 24
26 27
^ vclocitatccius
29 30 31
ns ^ ^ quintiis dc vcmiilnis,con
Cap. cap.
[ »
. ciuai ^ '1^«^ magis propria; funt afcari
15 intcrficientibus ucrmcs
1 vcrmcs
- ^44.1 nv*i. LllU
, j)^""^^ Lacutis, intcrficicntibus
6 7
vcr- 8
:t!"'SSP m'"* dc xgritudinibus ani ,&
^°^"»«'So^f^''^''?^ ., Cap..a. ci,Vr-'''^°»Jibus "■^'■'^"'''"wusaui cap.i
' te» ^
, tlSf 5si"'i^;^°'"5 hxniorrhoidaruni , l
?'STroif .h^'"^on-hoidaru, [ Cam .?'*'^ mcJic° '°?"°'>e!anguiniscarri ,
^)cli?''?'onibu<;T'^ "Kmorrhoidalibus aifFu cn?''*'s.qu! ^"'"'^'•i^ationibus
h fc4j,^*anti,f''°'^"'"U'^ fupcr cas,& quibus
'^cc',?'''^5s c,?'?''''"' ha:morrhoidarii ■ '^«a r!,i'°"chS '^^'^wrrhoidarum
"C|ij|,„ . ■'•'-'"urrnoia; t f ""^'^'iiatibuf "',""' hemorrho "''=»idisiAficTcri,^
^^^^ionibus rcnum,cuius funt
7 8
^.das lo & cryiipila 1
14 IJ
17 18
20 21 22
T^^^^^T ATVS primiis dc vmucrfahbus mdici/s rcnum,(Sc dclapidibuscorum, con-
Dcanatomiarcnum ^ Dc a^gritudinibus rcnum ^ Dcfignis, quibus figniticantur difpofitioncs
rcnum Defigniscaiiditatis rcnum Dc cura
Dc fignis frigiditatis rcnum Dccura
Dc cxtcnuationc &c Cvctuftationc] rcnum Dc lignis Dccura
Dcdcbiiitatcrcnum Dc fignis Dccura
De ucntofitate renum Dc cura
De dolorcrcnum (5c cura 1 R A C T A T V S fccundus dc apoftcmatil^ rcnum , 6z folutionc continuitatis , conti-
Dc apox^cmatibus calidis in rcnibus , & dubcl-
lati De fignis De cura
De apodcmatcphlcgmatico in rcne Defignis De cura
Dc apo(lcmatc duro in rcnibus Dc iignis Dc cura
Dc vlccribus rcnum Deiignis Decura
Pe fcabic rcnum Sc mcatuum De lignis De cura
Dc lapide renum Dc fignis Dc curatione
De medicinis comminucntiblislapidcm . y FEN dccimanonadc difpofitionib.ueficx&:
vrm?,duos comprchcndcns tradatus . T R A C T A T V S primus de difpofitioni-
busveficxcontincns Dc anatomia ucficx De xgritudinibus ueficx, 5c cura cius De ijs,qu? calcfaciunt ucficam De ijs,qux infrigidant ueficam De lapidc ucficx 5c figniscius Dcciu-ationibuslapidis ucficx Dc rcgimincquod in ipfo prxcipitur Dc apoftematibus calidis in uefica De fignis
De curationibus apoftcmatum ueficx Deapoftcmate duro ucficx De fignis Decura
Dcuiccribusuefic?; Dc fignis Dc curationc De fcabie veficg Dc cura
Dc congciatione fanguinis ih ucfica De cura
AVIC. Dd
3 4 5 6
8 B.areradlone • 9
cap. t z
S 6
. 1 iz I?
17 iS
cap.27 cap.t z ? 4
7 8
9 10
14 15
17 iS
Inde-c Capitiil
4 5
7 $
10 IX
i6 17
DediflocationcVcrica5,& molUficatioc ciu§ n Dc curaeius Dcdolonbus veficx
DcdcbiUtatcvcfice ^4 De vcntofitatc in vcfica ^
Decura ^ TRACTATVS fccundus dc nocumctis , quc acciduntvrina:,contincns Cap.22, De quaUtatc exitus vrine naturaUs cap. i De nocumentis vrina: Dcardorevrinx De curationibus Dcpaucitatcvrino;
Dedilficultatevrine,& cius rctentione Defignis
Decuranocumenti vrinx _^ De remcmoratione rcrum facicntui mmgcre confcrcntium in pluribus diipofitionib. DediftiUationcvrinx
Dc fignis Decurationc
Part 164
Dc imioluntariocxitu vrina^ De cura
Demicln inledo Dc cura Dediabctc
De cura ^ ^
Demultitudincvrin» . \^
Dc miaa fangumis & (anici,& vrmx hmili lo turx carnis,6c capiUorum, 6c dc vrmis cxtr4 ncis,qua; funt funiies iUis Dcfignis
Dccurationc . . .
FEN. 2o.dcdifpofitionibusgcncrationis ma
fculorum,qucu cft duorum tradatuum. TRACTATVS primus dc mcmbris uu-ilibus,& coitu,contincns Cap.-}8. Dc anatomia tcfticulorum , & vaforum Ipciv ■ matis cap.j Decaufiscrcdionis * Dc caiifis fpcrmatis - r ^
De figniscomplcxionis calid? mcmbroru Ipcr
maticorum . , ^
De {igniscomplcxioniscalid(g,5c licca; De fi^mis complcxionis calidcX 6c humidx Dc fignis complcxionis frigida^ & humidx De fignis complcxionis frigidx , & ficcxcorum
De fignis complexionum mnaturalium Deiuuamcntiscoitus pc nocumcnto coitus,5c difpofitionibus eius,
^ maUtiafigurarum De horis coitus
Dc fper matc gcncrante 5c non gcncrantc De fignis eius,qui coiuit Dc diminutionc coitus Dc Ugnis
Curationcs '7 De mcdicmis hngulanbus ad coitum 1 Dc inun6lionibus t C ]^l"a3 [abllcrgendo] fiunt ad anum,& pcclincm, Sc tefticulos , &
^ virgam[<5c alugen,<5c qux lcquuntur eaj 1
^ Dc fuppofitorijs
Decibispuris , ^ . Dc cibis,in quibus cft fimilitudo cum mcdjcinis "
De potu dulci eorum Potus nofter De multitudinc dcfidcrij Dcfignis
Dccuris ^ De cxficcatiuis frigidis rpcrm^^^ _ Dcexficcatiuis calidis,lpcrmatis
bcraiioni^ipc . ^^jeditn^tf
f B &inicaio pibus.
De multitudinc cxubcrau-..--^ ■ moris,qui[cftantcvnnam,^ 1 r
Defignis j
Decura . 'c r i
Dc multitudinc pollutionis .^^5 filofO'
Dcpaucitate fpcrmatis,6c c^if |[
De rcgimine cius,qucm ixan v.
1 12 15 H 15 16
- nocetur co,6c debilitat ^P/"^ >uisac^^ fus,&icnfuseius,&caput,autn j
citrcmor . ^ufhuecl^" 5I
Pc muUitudinc creaionis a^i i ^5
de priapifmo jj
Dc cura /fi Dc [allachuot]
Dercgiminccius d)
Dc[aluminati] jcdt
Dchcrmaphrodito _ -u;, an^^^-ntfi^^'
Dccxcufationcmcdici in^^l^^^^^.guft^^^^' 4^
lc6lationet[ 1 ^ ccptricis,6ccalefaaionccus
Dc magnilicantibus virgam
Dc conlh-ingcntibus vuUian .
5ccalcfiiciJl\tibus rcccptric^^,aift^, TRACTATVS iccundas^ _ ^^.i.c
nibus horum mcmbroru^;f,^;,oit^l' illis , qux continuantui tincns
tinens ,^,,uti cali^^^ifl
Deapoftcmatibustcfticuloii^^ ;
dccisapproximanturant^ )
Dccura ^ . . tcfti^."^'
Dc cura apoftcmatis fngiui ^^-j^ulis Dc cura apoftcmatis duri lU Dc [acrai & arfacon] Pc cura uirS* Dc doloribus tefticuloruni;
Dc fignis
Dc cura i^ruin Dc magnitudinetcfticuior'-
Dccura r/^orauit^^^ Dc clcuationctcfticuliA
Decura , •^\Aci^^
De moUificatione ofei pc cura , j"
Dcramice6cruptura ^ , ris*^^ Dc corrugationc tcfticuior De vlccrib.tcfticuloru 6c VUi.^ ^,,
Decura . cvirS^
De vlccribusinterioribusv
De [fricationc] invirga
Dccura . ^^ali^^^
De apoftcmatibus virg^. -^iai* Dcapoftematibusvirga:^^ De cura ragadiarum vuS*^
i ii
(f V
G R
R I M A
^ T V D I
DE VNIVERSIS
JSriBVS CAPITIS. pnmus de Anatomia cerebri , dc difpofi tionibus eius .
'NQ^VIT Gal. Intcntio creando capiit non cft cft ccrcbrum, ncqijcauditiis, ncque odoratus , ncq; guftus , ncquc tadus . ha:c pnim membra , & virtutcs in animalibus rcperiuntur
d<iinde ccrcbrum,rcilicct fubftantia cimSc ucn trcsiplius , &c illudquod in cis cxiftit, poftc;| duo panniculi llib co : dcinde rctc : polica o$ , quod cft cercbri bafis .
X cicreara cft,uto- ^oncm, 6c iublimationcm] ^ corporis in omnib. pijrnaaqucoculiad corpus cft
• ^fl m i^^^ocornf^^'^^^.^^^i Ipcculatoris ad cxcr ' '^kxx^^^A con ^^^'^ci^^^qui fpcculatoribus ■ ^cc. ^riMii or, 1 ^^'^^^^»*^ iocus cftaltus . Et
olut^.p^^ ^^^.n eft neceflarium crca- ^^^'^^ationo^XT^'^'^^^^'^^^''^^^^^ cautela ^ [& ^""It^yquod mnnmienta eandmamoZm Yahen
WJ^^^ftitu ^P^^^^q^i? oculieorum dc- * ^^nin ^^H^lius i' c r ^^^^^^ationem (lio habcat
^nmiali lcnem habenti oi cautela ^ [6c animalib. c^-
'^^'Mim.?'^/"^^^^ crcata additamenta a
I Inqmt Gal&c. Scripftt Arl^l.^.de par. amm.fangul cap.io.
^ neaomniaammalia capHtcerebripotiffimumgratiaobti-
^iUr^ ''"'ipro cft^ ^^P^*^^^^^'5"fib^^s. Sedin- io^^ere,4duerfm ArlH.dij^utatGal.^^jeyfpar.quemlHc "p.4.&y. ciili? ^^^s conuc ^^^^^'^^ dilpofitionis oculi author fcquitur.Sed pbUofophu tuetur Auer.eo ^ .de part. "^*^®* ' .!^^^^eatcloM!!!?"'^'^^^^^ cicreata cft,uto- mhn.Cetcrurnfi poH Aucrr.nobis quoqipeHclitari liieat,
& aliq!iodproferre,7ion caret dubitatione Gal.fcntentia , Siqmdemfi exa6te eim uerba pcrpendantury hacfcrcGu' leni eft ratio. Cerebrum multis ineHanmalibws.que capita non hahent : ccrebri ergo gratia caput confijtJ4tum non cH.Hulc rationi iiidehat Cjal. iri a philofopho obuiam pofie^m hunc modum.qudd quiC animalia cerebrum non ba bentyquid tamen cerebroproportione rcfpodcns ohtmebat . Quare eludit rcjponfionem hanc , atque copotijfimum in^
' entia , idem
quoque nomen hahere oporteat : quamobrem yficuti organum quo uidemws , oculum unoin cmnibm nomine appeU lamws;lta etiam infirumentumy quod fenfm & motus ini^ tiu7n efiiUno in Qmnib.nomine cerehrum^ neque m illis ce^ rebrumyin his proportiomde cercbroyfueritnwncupandum. Verum pec c are (jal. ratio uidetur. primuyn C7iim,quando a^ nimaliaefie aityque capite careatyid ncgaret philofophus y quumnullumanimal fit,quodf etfi diHin&um caputnorf . . habetjrudemtamen quandam delineationem capitis non
]aidigent,<5c quibus 3o ohtineatM quo & os,&fc7ifuum particulariumlnfirumen.
'um anmalium insiar,circumpofita funt.quam tamen partemfi caput appeilari Galabnuaty quid efie ca pitiproportionale oynnino dicendumefi,qutim uices cupitis gerat , Quarc ficutianimaliaqu^dam caput habent ,alia quid proportione capiti refpondensjita & , qu^ uere capup ohtinent,uere cerchrum ohtlnere, & que prcportionale c^ put,etiam prooortionah ccrebrum habere,cHexifiiman-^ dum.Nequc uero parte hanc,proportionalem yillamucr^ proprfQ notnine philofophuSf aiferius r^i ^ratia nuncupat ,
V ^^^"i»^icrrionib.]oculiiproi^uch^'^'^ ^r^^^^ ncceflarium, propter i^/J^'^^- neque caput cft uc-
^apan- ^^'carc rr ^^^'^^e caput ... ^eruQ^f^tcd^^^^ihammali quonim ocu I!'^tUh,?!'"^ntrenp o- ^indigeut.&quibus
"''4 ' tmcmbrum unum cl6
^<3Pitu o H luidcm pcrlcrutabimur oculo . ^ pi^rtes ucro capi- 1''^':,, <^'>tis:pX'' fequuntur.funt capil *'^ac=5*>iiUn^T^»«ro: deindc oanniculus:
: deindc panniculus: - panniculus durus , po-
"^MUiSjiiofninatus lecundina:
miim ob figunmfommqueCut ita dlxenm) qu£ non xqui in hls anlmalibm conjpkua, ut m ilHs.C^terum eo etiam admlfJbyqModqaLputatyanlmalia repmrhqu<£ capite careant,(omitto,quod umim in ca ratmeponit,quod Arin.negat , prindpium uidclicet fenfus & motm efie ccrcbrumjquot quafo animalia oHendere efl, in quihus non fo lum caput ,fcd ncque ipfim ctiam ccrchrum licet fenfibus difcerncremon ergo ahfolutc inferre Gal potcJl,dar^ ^m-
neatum ojtemtere , mmio mnHii ^i-i^^i rr-" '
philofophoftatucreneccj]hfit,animalia,juuti qu^dam capite quodam modo carcrc uidcntur^ita ct eorundcm ahqua crrebro,qHod fenfu deprehcndi pofft, deslitm;quul tamcn illi proportionc rcfpondcnsobtinere.Mdc,quod,quum Arift dcfan'juincisammaUbus ucrha fmat,non ahfolutd de omnb.a7nmalih.pronundat,caput cerchriefk gratia : fcd de fan-ulncis animaliUn intclligit.ita ut Galen.ratio mkl fortaJ]eaducrfnsvhilofoPhifcntentiamfuuit
trcmitatcs fit ncccflr, proptcr i^^"";^^^^^^^^^^ moraturi fiimus dc neruorum u ; proptcrcaquodiftisnarccntibus iji^
durari ncccflb cft ^ccundum gi-aJ^ ; ort^^^^^^^ forum duritics cft ^^'''jF' '^^^^^^^^ lubflantiaoriginis ^^^'^^^o^A & pinsuis(pingue cmm [ [^^ ^ . r,nicifc«. procuMubio)& ct vtlpn-itus, qmiP ■
uictur:quod.n.iil mcniDu^ " mcnai' clllcni l\umido Mto.Vcrunwnu ftantia ctiam iu lcnitate & ftit. nam pars cius antcnorc spjti pars polknor cft durior , & ^^^^^
[grcdibus]vclaminis duri , J. ^ ,^0 h rw, inioiin rmucntib.diflin'^_\,^
tur " [in iplbjin lcqucntib.c im ^^^^^,^^,e tcrius autcm ccrcbiu non cu u ^^^^^^^^j^o quoniam plurimum ncnioiui ^^^^^.^.^eo
npiurimuui iiv^"" ni-itiU''-''' k
meaaucrjnsyimvjvuinj^.^.^^' j . nrit^nni riinrvifus,ctauditus,<^'i ijtonv
P.tcsyJc^n.^c.Caf,..inurc^^^ Fu."5ca,l^tord^^^ .
reccnfctmod & ^rifi.pnmo dc plant,& quandoq; C^a!. uidetur.At oppofitum colHgi cx AnJ.uidetur. 5 . A^/ctaph^ auolococaquihusabfdffis mutihmammd noncH^ani^ malis partcs ejjb ncgat . Smilcm duhitationem lege apud ^f'^' fipudrhcophrJeplantarumfolitsjGrihus,&fiu^iiot:s lib dehifi-pUnt.primo.Brcuihustamcn didpro huinsquA fiionis fohitionc poterit,quum h^c aliquorum uf ium fnn ' ^ratia, mcrit 6 corporis partcs effe appcllandas , impropr^e tamcn,quum his dcHitutum animal mutihm non lit .
De anatomia cerehri. Cap. 2.
^Ercbri autcm hominis anatomia cftjiarc .
ius.n.lpcculatorcit. 1 L . clinatio ad partcm ^"f^^'*^'^ .turcxp^^f^ plurimum ncruoru ,u*cft^' ri^
l,r. ;..c^ rM-ifur nucna,qi^*^. ^^^ccr,,
ipfius^& cx ipib oritur niic
crtcx ipfaoriri ncruos f^rtcV non'';, ' tusindigcntduritic(upcn-flua,q^,ucn^^^^ ncrui fcnfus. $cd lcnitas cft cis ^^j^^^^^n
Ll ci
}o in ipfo non gi-adatrm ^^'^}^^^^^^^^^
tia , & dicitur ut fit lcnc , lcpa ^ ,^if,j, duri: & manifcftum q^idcm ^ tumaccidit : proptcr hac vci ctiuuamcntaalia:Namvcn:
mo bus
cius cft [torcular,]q«o j cl v^f
„a:&cxiplaquidcm;'L'" fo'[&]C<#
in quibus fcparatur la'f"'*;,^iuis'' [if'' ratic affimilatur: dcindc \ cn ,cna' -
.cudocamcxficcantAaddl^ril^^^^^^^ ;onnn,sunt]ficut.-mcmoja
coniungunt] iictitrcm^'--:^ , Iius anatomia.Etcxhacqu^^; 1^.^01 ,f ucnit iuuamcntumadhocvt^^^jto j'/ vclaminisnadhxrcntisca^^^^ luidiftantia commiflure u i^io
i 1. Une,
jli aiiLcin iiv/»i-. .
Ccrcbrumcnim diuiditur in iubftatiam vclatiuam,& fubftantiam mcdullarcm,& ucntrcs in ipib,fpirituplcnos. Ncrui ucro sut (iciit vir^mltaabco prodcuntia.non tamcn lccundu cp lllnt partcs iubftantix ipfuis proprie.^ Et to-
tumquidcm ccrcbrum mlui longitudinc me ^;;;-- ^^^i^cq t Cpbac. diationcm habct pcnctrantcm in iphustpanni ^ fuho in culum,& mcduUam cius,& cius uentrcs: pp ilhid quod in parilitate de iuuamcnto noto exiftit • & fi fitparilitas in uentreanteriorclolum fcnfui ma^4s apparcns.^^ Cercbri vcrb fubftatia crcata cft tngida & humida: frigida quide , ne ipfum inflamarct multitudo, qux ei aducmt cx fortitudmib motuum ncruorum, & paliionibusfenLuum,& motib.lpiritus in alterationib. imaLrinatiuLS&cogitatiuis, & mcmonalib.& ut co tempcretur fpiritusa cordcegrcdicns, & ad ipfumpcnctians in duab. ucnis alcendcnti-bus ab co ad ipfum: & humRium quide crcatii cft, vt ipfum motus non cxficcciu: & uteius iicura fit bona.Et crcatum cft pingue & *'l.mollca Eius autem pingucdo eft , vt fit quod cx ncruis oritur vifcofum.& lcnitatis quidcm caufam di xit Gal.in ipfo cxiftcrc, vt cius hgurabona tiat, & ipfius alteratio cum imaginationibus . lcnc cnim altcrationcs facihus fulccpit . hoccrgo cft quod iptc dixit.Dico autem,creatum cft le nc'v'tht pm2;iic, & vt nutrimcntum quod ncrui.s eradatim tribuit duris , ht bonum . ncrui t r lctiam cx ccrcbro nutriuntur & nucha. AmDlius fubftantia dura non ' [augnientatjdii rum,quantum iplum .augmcntAt jlcnc . & vt in co quod ab ipfo oritur,ht .iexibihtas.quum quicdam abco oncatia uidurari apud Uus cx-
ct iuuamcnta alia : Nanm - iiq„of ,,o« fccndcntcs, &in ipl"f ' iiPoHp» innitanturA cas fortcs foc , Etl^ly: ficx io hxc I ubftcntaculu cai t'"^ pol^ t
Part 165
7atus; qux- quiclcm a lcmW?.^,itu^^^^^
quidiiL^xi..'-* --'-^ ' i-cac*'^"
ipfo.] Inantcriorc P»^?^^ n' ^.ia^q duo additamcnta nn^^'^^'^^ \ , r
rumjdurities . Ampl^^^ ^ f/lot^^^ J bus coopcritur
lis fcquituripfum ^^f^^i^^A^ q qdcm duo crcati lunt, u^ ^er^^^ ^^c. ; tiainterccrcbrum,&os:^;^^,,aiP^^^^^^^^^^^^^^^^ Jiic
^ |B.emm. c «.rcftaurat. fl B.rellaarat .
fe nocumenta pcrucni^"5^;^uiK nonaccidit,nifi indilpc»|^' iii ^y^^^^ ■ cercbri in fubftantiajua- ^^^^ficti ^^^^^^ quxciacciditfuccdlion^^^ j.iul
rcbrum prxterca quan nium,quum qucdam ^
nicntamtcr ccrcbrum oi
S tci
itis' ]r
eiicct icirci;: luini^' atca«^
bri* lalisf
■'''ilmr.^ ^^obu—
media intercain lcnita-.
^^na ab ^^^"J ' ^^^^^ obuiatio ccrcbro dl ^^^^iUW^ '7'"^'^ ' tfcd diitindum c(l inrcr
"«5 ^^^^^^^n vZ,, I ^'^^'^'-'^ ^^^^^ ^^^'^ ^'^^ ut tu
JWt ^.^(^ficut fccnnH'^'^"^^'^^^*"^^^ pullatUium: lo ncrtur.^ uclaminisJ[ami(ruratioaut,quxcoa " '^' ^^^*''^'^-'"- - ■ '^^^^^^ina kruans fitum vcn • - • '"^ - - - --^ • •
Tia61:. I. 429
;iocus cogitationi,5c iniagi nationi , fccundum »n uentribus ce qubd fciuidi. Quod autcm vcntrcs ifti fintlo- l"''''" ^""^cacarum opcrarionurlignilicatur cx nocumcn tis,qucX accidunt cis dcltruitur enim cum no*cumcnto cuiufquepartis cius opcratio:aut in-grcd.iturin ipfalcfioJ' [I tpaniculi iubtiii.spars coopcritut j <S<: coopcrit ucqtrcs ccrcbri utquc m ^ ,adtocciput,rupcr quod cfltunica:]duritics uc^ TQ cius quod cil porr iilud,liifficit ipfi lococoo
B.lpiritus finc pauci feciidum capacirate ueniritt foluuimo-
5 non. m n . ucrwr 5 ei* primu & dsco'
^'liprotcxtan' Acruans utum vcnaruni ^'^'^nfubft^n?'* "i^^^P^^P^^-i- ingreditur cti^jm f^'^^^iml ci.K ^'^"^'^J'^ ' Lcommii;
'^f tPcmcnit ^ iicntrcs ipfuis , 6c ^
^^^^^-t nouea,, ^""^^'^A^^i^^^ rcaiim,]ptoptcrca
" '^'''^ ut in n l iia:rct,neq- Ibb-
^'^^^^'^1 nn.l'^^^^^^ ^^^^^^^^: & intcr ipfos
Jlit in vcntrib. ccrcbri ci\ , ] ut fpus aninialis iij rubdantia ccrcbri tranlitu iiabcar, licut in vcn ,trcs cius, quum non omni bora ik ventcr dila tatus , &c apcrtus, ^ ipiritus aninialis fitpau-r
'^^^contiouantniii vc^
>^ ' [v^d^n ilibtiicm; Spiabs
^'^^^^f^^T''^ ^'''^' ligamcmispa y^mnlT,^ ^Pi<^o,itringcntibus ipiimi ad I \ f ^^i^^t, 5^ "^/[^P^^* ccrcbrum vcliemeutcr tcni'" ^ ^^lcuanfM. r^^^^^^^ljgAmcnta cx conimiiiu
cus, ubi ucl inquantum ucntrcstaiuummodo apcriuntur J6c etquia Ipiritus altcratio ^[paru] complctur a c5plcxione, que cil cordis ,ulque ad complcxionem,qux cft cciebri ,niii m ipfo iiat cius decodio aUu mpta cx eius compicxiot'cnxpenetratcs 20 ^-^^^^ cil,quia in primis quum ad ccrcbrump^ ""' "'^^ i ../1.-- iienit,vaaitad [vacuitatem eius primam ,ut
in ipla coquatunj dcinde pcnetrat ad uentrem fB.uel fecuDdu mcdiam,& aus^mcntatur inipfo dccoclio: po- aliam liceri ha-
o B. Anfraftus
aClC UllufLjUf'c];
anterioris niaioreft,qua anfra ctuspo(brioris, <]uonia propor- * tio anfniccus ad anfractum, p IJ anfraAti^ cj B, ipodiaci uel adhxrentcs, r B. partirionibus feu ramifl:a tiouibus.
P^^icns . d^l ^^^^,f^'xaturpanniculus cranifi
'^^^uiifoisn^f-'^ ^ ^^'^ affirmatur Jigamcntu
y ^'-'^'nua^,'^^^''^^^^'^^ fua trcs het ucntrcs, ^ ... i Hiq. vci-)tcr in llii latitudine duas
^(i^'^P3rtcs j t- y — ' ^ii ituiiiiuait: ULias
(1 'P*'"^tionic i "^r"'''' P^^'^ lcnlibilis
b i part,>?/™"«atiuii cum ftcrm.tatioad o!^^'"" Pl«"nn.m ipir.tus lcnfi- >» tcri '1"^'runr h'''''''""'^^'^'""»»» forinatiua- 5. ^''•^'«C,!!'"''''^"^ apprchcafioms in
r>>Scqu'P'^ "^vplctnMg,ri .nc.njri va. '''&''^«''udr^ i""'^ pn.Knpium njaiinx
••10 ,1?°Pcratiod'' ■^5'^i''.c fimt uirtutis lcv
7or aute-
t hS.'^ cuna hn ^^^"^ ^uorum vcntrium antc ^'^P^rn!^^ ^ft ficur t vlqucad duritie.Mcdius
"f cr cos . iX°';cm,&: eft ficut b [t <leilix fi-
a parteantcriore
fc* ^%t "^J-^c lul ''^ clonaatur:qi.onla.ii cft'' ' ' ''^ti^^rfpu^"?, *d mag.u>.ii,& pcr iprum \ Sm '^' [Der, ^i^terior ciim fpiritu po- *^*'>iiiu,>'iio,-a »da'«plitudiiicmcuiui-
m cooperitur,ita quod ui eU ^^icicm^.^.^^^^f^tius, ficutlphericum, o^t^SaN,.. ^^^^tiaturln!-rirf,.o..f:t-Mc kr ^r.
ilca completur ciusdccodio in ucntiepolk- frn^^^telll riorc. Decoctio uero optima licri non pot.nifi habentin fec^uiper coiuaelionem>& commi(lionem,6c pcne- tur initium par rrationem in partib." [codi,] (icut ell di Ipo ci- ' bi m liepate (ecundum quod narraturi Cumus princij^^o parTiin iiis.quit cxpcdamus." [Commillura aut an- tionis defuper , i^'^ teriorisplurahct lingulariaquamcommillii' & incedit uerra pofteriorii^quoniamproportiocommiflu- ^"J' finem ems rx* ad commiilura] cft ficut proportio mcmbri mcmii def(;e'iic.ad mebrum fer^ . caufa qujdc minoration is nis ianiuruni,& poikrioris ab antcriore inucnitur m^l c5mif f/^'^,',,^^'^'^'^!^ fura.]Ef i nter hu/vc vcntrem & ucntrcm poftc. doTa il^cuidSni* riotem iub cis cll locus , qui cft partitio duarii iinjiljtudme tex vcDamm magnaru ad ccrcbrum afcendcntiu , tursfccudinz , quaru rememoraruri fumus in ramis iplaru ,: ^^^.^^t^fi-^^^^ .cx quibus tcxitur fecundina fub ccrebro, & illi ec pars ccrtbri quidcm rami [immilti^funtcorpori dcgenc comprchefa uel rcglandularum implcnti quod eft intcr cos,i5c ^^^^^^'^^^ /"P^*^ fulnnet cos,ficut eli: difpofitio 1 rcliquis ' [ par dTo'f^wnTu pTu rib.]vcno{is. uacuitatiscnim ,qiioe intcr eas ca^ rimaeias, & fe <lit,cadcm p roprietas cit,ut etia impieatu r car- cund^nn p_arte< neglandoU,& ifta; quidcmglanduLx ligurara ^l^^^p^^f^J ',";.^t niorum prcdi^orum figurantur fccuudu lor cularis fig irjc, mam partirionis narrar? . Qucmadmodum.n. habes anfrafiuvi rami, aurparririo rcmemorara a frricto inci-
... r ' t \'\ ntis uei utuatts
piunr,(5c in amplum huiuntur, tacicnresdila- inio^ngirudiv^ tarionem.-fimihrcr capur huius glandulx-,' [|a- coliigatis adindlum efr pinealis fbrmx, cuius caput elr fcques "j^^^^^j "^P^^^ inirium parririonis dcfupcr, <Scincedircum co j^ahfficuc uer^ tendens uerfus fincm cius uiquc ad comple- mi$ . Scucnmcnrumfufpcnfionisramorumj&cftilliccp- tcr m textumiccundumfimilitudincm texturcfccri ^"'feSc^^^^
\ ^tfZ?^fUtU-or firtranfirusA cCi
>tat„ [ad toll ^^''^^^^^ ^'"^ a iiocumentis ,
lo ^ ""^'^"^icmiocus nommaa r^'^^eiitc.^?^*'-^^^^ienrrium, &hic ide ^^'^ation .^^^^^^^^i^ cft trafiru; de- • ^ leruationem.cft melip^:
pcrtus elt cuiTi flinx, panniculo, qui penetrar cerebrum interius ufqne ad terminum pofcerioris . Eteftfqaians fi> per duo addiramenra ccrebn rotunja (taiurx longx. ficut daa: coX£ uicin2:.id conturtom , &elona4cy uerfus fepar-cionem , ca!ligat.Tcum hgamcn-is.
•■"■.mis extendi-
machjcc uuo contrahicur acj
curntatem,& au!?ment.uur latitudo,elongat leu MHtraim lUa ad rcparationem, C5c apcntur me-tus Ulud autem ^tiod de eo uic.natur po enor: cerebro, ek nV.nus L ar.aius,& decl.nat ad g.bboUtatem al.c^uam, & ba.rur leu in.g!^du«, ,n polWecerebro,(Jcutal.qu.deiusintransm,ntrouu,feu.nforam:ne.Eccius ..laem anter.us eft lat,os,quam (itpo3ernis «pfias fecand-jm brm ini, : r^,.,,'^ tolcrac Duo u-ro prxdicU addicamenu nomiaiii:ijruualja ufi 4uo <:o^jf,dc in itu 4mbol?us non funt anlVaaus oinamo .
" H, "^^thi. « tolpi--.»,, 1 ■ -..-w..^ , nx aa tutMaci jm , «. chhi^^l^ wtii.u» ivf--- - '
•n^^Veh.J^- "r^^ini,quodfupCrCUmfu 6q qu^ nom,nanti:rchoid.v,uc ab eis non remoue^n.or , ut qwum uer
\: ^Wri ^^^'Ccoiv^^^^ >[qU0d eft feCUndu -ra- tur & ems longicudoaugetur &e,usiatitudo conftr.ng.^ur, coniprn
^ \ h^^^tes g p.^^^^ngunii . L ' • add.tamcnta .d coniun|.onem, & opp.l-ur n.e.tus . ht quando cc
h V f ' J [ita nn A . . ■ ^^^^ \mlXC^ CCrebri ,,„^,nt.uur latitudo^elongat /eu 4>rtran.t .lla ad fcp.
ri , qHamms idmantenontantim ''^f^^ /;^.f,»f/)(f'' fit,Gdmns tcimm ^.deufpar.nonpoj/^^r .^^^^ Hmorem uentrcidum , uit, ^'^^^'^ ^JLj j la producatur . Imc & reccntions m yidcntur ;
j Gerehri uero fiMantia &€- Ce\
" {iii"
4- 3 ® _ - rj„;^ri0W'
dinxA rcqiiiefcit in ipfo, & pars ccrcbri com^ fecundum lon^tudmmin ^^''l'^"^^^^^^^ prchendciuis lupcr hunc uentrcm mcdium , ri , c^uaniui^ idinantenontantim ^l,;,,„,|)ff. crt communitas cius : & ipfms partcs,quni lunt dcluDcr,iuritvcrmicularisformc,commillura tx cx comminuris poiitis in longitudinc lui, h catxad inuiccm,utponitcxtcndi/>£ contrahi,
licut ucrnns rcuolutus: 6c fupcruis eius itenus j Gerebn uero pwsianuu ^ ;j^^^,,c0Uin^-^ coopcrtum cft panniculo , qui cooperit ccrc^ dkit &}mmdum ac 'f;';'^^,^,,^^ brum ulquc ad poftcriore : & c l compofuum lo ft.fcnbu^ut fpmtuum a ^^^^^^^^^^, ^M^Ki cum duobus additamcnns cerebri rotnndis co retur,H^^amrefuf]n^^^^^^^ jcff^^ m-chenrislongituduK,hcurdua:coxaj uicinaj ^---.^^^ ^/r. ..mr^//^«^ .
ad contadum , ^ clongatx ad leparandu , liga_mentis, qux nommantur cliorde, uc aD eis no remoueantur,utquum ucrmiscxrcnditur , & cius laritado cdn(tringitur,c6prmiat hxc duo additamenra ufque ad coniunaionem, & op^ piletur mcatus:6c quum concrahitur ad cxprirncndum> & au'j,mcntarur latitudo , clongctur
■^quamre jujjragan yi^^i''^--- . ^ dcf' idta^-uf/igidumejjefcriptumreliq'^^^^^^^^^^^^^
idem refli^yerandi cordis g^^''^^'' '^'f„l,t inn^^^^^^ ciauit,Ver)imin^an.GalM^^^^^ ^atquetum cerebrumtatlu cU 'caloris ,ratia efk fahnc^rum. mcmji q ^
tborllh.irimo,quum dc comfU-^onms
jiot.tamcn slat.<»y/uerr. * -^^^^'^^ 4 Anterius antcm cercbrHm&
nicndum>&augmcntarurlatituao,ciongcrur 4 -^^^'^''^' ^^^' '^'i;^^^ ad rcp;irandum,6c aperiatur mcarus.Quod auC 20 &auditonos m antenori ''''^'\f;^^^^^^^^^^
dceo iequitur poitcrius ccrcbrum> cil mmus: & pcrucnit ad aliquantulam uacuitatem: &i liftitur in poitcriorc ccrcbro: licutcx eo mtrans in introiruA cius quidcm antcrius eil latms ip fius poilcrioredecundum lbrm«\iU, quam ccrc brumtolerat.duo vero prxdicla addicamjnta nomnianturvualia:&inipUsquidcm nunqua
commiflhra^ liunt, | lcd lcnia,vt iplor u m coitn, ^ ^,,,, ^ ,rcipicn(^'*''' \ .ci„ii^
aio 5c coopcrimcntum iinc tortiora,6c uc ip-~ torculari adjanguinem a uenis exij^ ^^^^ ^^,,.. Ibriim obcdientia ad motionem propter mo- 50 icn.memmit <j,deufu P^^-^^''^^^^^^^^^^ ^ tum altcrius rci fit magis limiUs obedieti.u rci ' i ^.depart. anim. fangumcmjtrw J;
acj juiin ty^y*.'-* w i" i tl il.nf^^l^^^ ■
juerr.lib.i.Coli:notauitMocex c^^^^^^ alibi quoque admonuimus, M^f^ Auic. confentiunt .
ampuiaturGai^Myfp^:^^^^^ uormn initiumiUic conjiituit • uf^^^^J Jaipjlfje Inc authoruidetur lioro r ./^^;^ ,i,r,^r<^
•^.uhi ncruorum quinti paris ^^f^'" ^^^oWf''''^^'^ mcerebriregionenafiadnotauit.^J^^^^^^^^^^^^^^ fcnfus,& omnes an.itomicuquophut . ^ depojteriori antcrioris uentricuU ^,, /;^jf /;j 5 Etf.b pofiremocpMemhms&^^^
ipfius vnius . HxpulUo pr.i:tcrca luperiiuitatum ccrcbri duos habct mcatus.quorum vnuscft m vntrc anteriore , 5c apud tcrminum commu^ n-m,quie(tmtcr iplum & iliumquictt poit ca-6c altcr crt in vcntre mcdio . Poderior vcro vcnter mcatum Ungularem non hct,6: lilud cft idco, quoniam in poltrcmopolirusctt, 6c etia cfr paruus comparationc Uii ad antcriorcnon tokrans foramina,6c ' [inucrlarioncm.^icdius vcro mcatum habcrcommuncm intcr iplum 6c fe,] 6c hoc propric . Nuchx. " Lq^i^^^-l- ^'■^^ faa-iVuntcxitus,per quosj quedamcius UapcrfluitJics rcfoluuntur,6c cxpclluntur.t [
1 6c ilti duo mcatus,quum incipiCitcx duobus ventribus,6c pcnaraut ctiam in ipfumccicbrunrtranUicriancurverfusobuiationcma- Dud tranfitum vnum profundum,cuiuspnncipmm cit ^ clmicn fubiiilc: 6c cius poarcmum 6c'mfcrius,cit apud vdamcn durum,6c cit (tri- aum ^ [ hcut caput rolx. J incipicns ab amplo . . rotundo vfquc ad itriclum pcrucmens:quapro pter nominatur ^ [ caput rofa: , J 6c nomiiut ur I5.a'chamha. ^tiam intiiforium.Quum crgo pcnccrar in pan niculum durum,obuiai: iliic mcatui m glandu la, q'-!^'^^! fpha:ra compreflaaduobuslateribus, onpohtisfuperius 6c inrcrius-,6c funt intcr pan [^ylum durum , 6c mcatum paLui. dcmdc rcncritur illictranUtus,qui cPc in concauitatibus coUtorijinluprcmo palati.
^ N JSl Or AT 1 O N E S.
I Dff cerchri anatome cQpme qalcnus egit ^.de ufpar.
lib.de mcLtom.admniJlr.^. ex quwus locis totum hoccaputdekriptumesi.
, Et totiim quidem cerebnm &c. Vnnm notat , qn od paulo posi m hocjnct caplte ajknt : totum cmbrum
prsitcr quam in corde.,& ucnis> 6 Et ad operationcs ui""'""' citum csi Auic.ani
des [ortiriyquod & p-^^^^ P^^^^-^^S j„oYv nij. j .rnU.nntauitMoc ex J(
t-B.fuflicu e5,& i\-ifd>o incatus cunuT<unis CI8 ambobus .
eft cxicus per queni .
t b. cx parte
5c 3. qvionia eft jficut alchamha.
Scrmo uniuerfalis de agritudinibiiS cap^^^^^
icgntudiijesin ipjo ' ^^^i ^^
noftta intciuio hicqu.mi ',,pill'' rcbtum,&ipriusvc!am.na^^^„5i„
sgritudines hic .wn d'-^»'^^.^ ,,ccf ^^
malitiv complcx.onis jvap" 'ijiA potitxjfadx cu,ii 'ttnlica.'<4
K tii
s s
po(ita;jfadx cum .«^''^'■'tinlic...''^'';.!^'^ lente lubttant.am,& ^''^^lC^iKft grituduicshumiditat.s.l«o»d,ratc;>r hiprmcipio crcat.onis f'^^i(f^A^ e.xirtunt/[autcxcpq..od^^^^^^^ aut poftca:quas .lu.darc i cc j„act^ gatc nonllint:magnmcani' „uc ' 51.51 ?a]iut in corpore cercbri^^"J^^,„tc |A
iu vclaminibus ipfi"'- f ' lan"' i.- ,»•! 60 ncscompolkionis,auti.i q ...,aUi
mVCiaillUiiuuoif'. ■„ nua.''' „[11' ,# J
, ncscompolkionis,aut..i'^^ i,s:^" ,„A k
mmus q«n.^iopottet,u n ca ,51 > |:
ficutfi (itcuis (igura ^atio' ,4 J
& accidat inde Ixiio m oP^ val»>r«i l
.canaies,(iue .«catus .pli.J A^.ntcy , ^
Ca.7.8.&<Jei" ceps.
Cap.i.i.& deinceps.
. & oppilatio i.t,aut .11 ;,.i!qU« ',„is.'/ vcntie poftcriorc.aut m ^ ' j „i '' /i "l,dmunu.a,auti.ia|^.^^;.,,#'V
- mul,< iartcrijs,autin orii^ni
10' rfiri
f^VaUC'* "'^'••'niinumcius, aut cadat »[» «Sritudin ' i [^«^lammajipfxLis . Et aocidunt '*'"°nttil]fin»i, '^*^°'"'nuitatis propt»5ri-elblu 'wisipfin ° !plo,aut jn ai tei-ijs,aut in
, "'''■Etaccid, "/" ^"'='anii"ibuscius,aiuin cra iP^iiisccrebH *P°''"''ara,aut in lubftantia 'P'llb.a„f::''"'.'^'npSn'ciilo cius llibtili^ [&J
^^^^^un hopT^'^^^'^^*^''^^^^^^^'^»^^ cxtrinfcgo, n '^^t fri-Mf "i^^''''^^ "'^^^^^ humorum, ali- ?^'^«»fcquMn;. ""^'i^^"^'' ^^^^^^^^ putrcta-. ^^'^quS'^'^ apoftcwata calida; 6c frigi- ,quenominari ^^^^^'i^rit. ^^^^wi^^^^m nonrcpcricsali
^tercaccr? .^^'^^^^i^^ ^xi^is, ^gritLidincs ^^^propter ' ^^'^^^^^^ Pfopni? ip(ius : aut ^S^ificatur ..^f'"'^*'^^^^^^^^ ^ quandoquc ^^^^^ipfo 3H.^''^^:S^'itudinibus communi- ^^UcioVrnnb ^^"^ ?gritudincs propna; > ^-^gdt d '''f'" "^^^^^^ cxpcllunrur ad ip, ^'^^enai DM. l^''''''^^ Plcurcfis, & ibi linantic, ^"^^it^ip W^^^^^^ ' ^ pcrnccantcs ; & f.pc nocum,'''^ apoplcxiam pcrnitioiam ^^^^^icante '''^"^^^ ^^^i^d in mcmbro com^
Part 166
Tra6]:. i. 431
aut cafuraut dcpilationc,(5c rcliquis dirpofitionibus iplbrum. Etcx difpolitionccoili in grof (itudinc,5c iubtiiiratclua,(5c fanitatcipfius, 6c multitudinccarus apoftcmatum,(5c lcropiiularum iu iplb,6c pauciratc ipforum . jEt fimilitcr ex dilpoiltionc vuai,(Sc duarum amygdalarunij & dcntium Etcx difpofitionc uir|:utum,6c opc rationum in mcmbris ncruofis communicantibus ccrcbro,quc funt fici.it matrix , ix Itoma- 10 chus , (Sc vcfica . Significatio autcni fccundum communitatcm cff fecundum duos modos, vnus corumci^ cx djfpontionc mcpnbri communicantis ccrcbro ^ [in cojquod accidit ccrc bro. 6c fccundus cil cx dilpofitionc jiKmbri,cu ius communicationc ccrcbrum iniirmatur, (S: inquiritur quod mcmbrum fit><5c quid lit in ip fo,5c quomodo pcmcnitad ccrcbrum. ^ Et cx iftis quidcm fignificationibus fignilicantur difpofitioncs,qu;\; fi^nt pra;fciitcs,($c iilc que funt futurc,6c nopdnm funtpripfcntcs, licut cx lon gitudinc triftitia; (5c * [horribilitatisj iignifican tur mclauciiolia [ 5c lycanthropia cucnicn tcs cx proximo;](Sc cx ira, qucintcntioncm n5 habct , cpilcplia , aut mclanchoha , aur mania , 6c cx rifu abfquc caufa, [ ^ongclatio , ] aut amcntia .
'tc ]
uideGali, dc nllonmi ajfdlus^
^ N NO r A r J ONES,
^ tf ^«^'^'^ ^«^^ liLhfcrmonem fn^ ''''\^i^hrmaffeei}hHscxpit.
ferehr-^^ ^^^^^^^ ^^^nofcere difpoft^
S^^^4'aS"' P^^^enisadcognitio.
Hi ^^^^^S^^^^^ ''^'<-^xquaUratc
^%ci ^^^^^ritudT.^^^?^'^--^^^itatefua & falfc- ^^xibf ^^um ii,7 iUlipiditatccSc cx quan- C^^f^^fua l '''^.'^^^^'^ multitudinc^[& ^iu,..!!:l^xhor^iJ^ iplarum rctcntione om-
^iuetrf;*^^hoc^ a ^Plarum rctcntione om ^jucc ^^nturci^^^^''^ ^^^^ ciconucniunt,6
ia i, i^ms n..? P^l'UU-atC Pin. rv hnn itc^U
1 CMcthodus corporis afe^lus dignofiendi, duplex Galeno proponitHr,altera lib.art, med,altera lihris de fympto. diff.& de aff.loc.utraqu^ potijfimay& in idem feri concur rens^partlculatifn uerd^unde cerebri afe^us dignofiantury habes libro. art, med. unde in hunc locW^ tranHulit , ^Auicennas ,
2 ^t ex liiis qui<iern f/gnifi catmihus &c,Quomodo ex fignis & frjifenfm morbum , & futurum Hceat prxnnn* ckxreypulchrc (JaUih,ar,med.fignificauit.Hic pripHcl exem
4^ plo id ojkndit , ex longitudine mjiroris melanchGliam j ex ira prMter intent\onemy U eftabfjue uindi&£ appetiti:,epllepfiarn:& ex rifii cibfijue caufa congehtlonpn.aut amrntiampTonuntiari.quoniam fxncprimum cx JJippo.6. aph, defmnptum cfi:fecundum ac tertium^ nec^ue exJ^ipp. netj^ueexOaldcgiffememini,
De figrnficationihus miuerfdihus operatiojium c^rebri, ^ap. 5,
e B. Alia liitrsc ruperillud . f li. & cimori.»; ;tliquo tucurf^ m.)lo.
{» B. almeclv '. futMracxprox f. m> & .iii.iiau. b cue.Ticns ui lepqre proximo. t a!/Ducil, & al cucub .
h B.hAmach &
rhaunc.i dtm;nucio tacionis. i t ».De qaali- Cice ^gniHcacio nishjruiM (ig u ficatiQnutn Taperclilp',)(icioiic ceieb! i,& diuifionc ittoruin nioHorum n inieracorri,qao pfque penieiiia turad (iaem Jiuifionis fecu > dum iftira d«- (Uracioncni.
cap.io.ii.^ d« inccjps .
cli <i
J.Su;i'|;[i%cxt^ Qlgnificatio quidcm afliimptacx gcncrcopc
TPHu ''Pf?^i4in^^^^ rationum,quufuntfanx,adiuuatadfignifi ^cxd;Hcx<>r,,^^^^^^ • .^. ^ -- ......
^^Cou^P^>atio^c mS^^ ^^Pitis, & icuitate cius,
H r ^i^s,6, ':7'^^.capitis,(Sc cx difpofitio
^^^^xS^^apoftJ^^^^^^^ ipfius.htexul
f^^^c '^-^ in cutc cius accidui.
''Sili.;.?^i! ,ppri''l^ ^-^gritudin is cor um,(Sc ta
X "^ionc c2\^ ""^ ^^^^*^* ^^^^^ accidut. %itafi. ? ^^*^^^^^^l^ru,6c ucnarum ^lia;.'^^^''^ rppr 'l^ ^'egritudinis corum,(Sc ta-
' r^O^^cil^^ ri^''^'^^^^P^norriinquati.
h ^W^^^cdin'5^ colorceorum nnigre
^^Hcmn! "^^^Po^itioncm lanitatis, ca cum fdifionc ipfomm;
candum cercbri fakitcm. Etfi funtl^fccfignificant laifionem in ipfoUajfioncs autcm opcratio num,qucmadmodMm cxpoluimus , funttrcs : qua;funtdcbiiitas,(Sc mutario 6cpmutario, dcinde dc(lruAio,Et fcrmo quidcm uniucrlahsin fignificationib.opcrationum cft^q? ipfarum di-» minutio, & dcftrui^lio Inmt proptcr frigus , 3c groiliticm fpiritus cx huniidiratc;- 1 J & non fiuntcx caliditatc,nifi magnificctur , <5c pcrucniatad hocutdeijciat uirtutcm.pcrmutatio autcm,(Sc quce motui comparantur, fiunt ex caliditatc,6c fiunt cx ficcitatc.
I L&fiones autem operatiomm&c. A^fioncs tripliclter Udifupra notatum efifioro pnmo fcn 2, do^.3. nam
a f. AHalitera. & propteroppi iacioaeoi .
u€lmmnuntuY,ueUufcYmm,ucldepYmmuY. Subiun- quod non rcpcritnr ^'^^^^^^■^;.,cuirionif?;
■ " . . ^ r.- ■ r r. r..... inilcmpcrcu(]ioniaque,aiup^ . -^^miu
U^l, Hfnimitnin^ni jn^" *v'*y ..-^
git hic reguUm ad fmgulc Ufca^ioms caufam dignofcendam , nempc qiiod a^ionum imminutio , & ahlatio , jiant ^ropter frigus , ac fpiritus crasfitiem ex humiditate : nunquam autem ex caliditate,ni(i infigniyita nt uirtutem dcijciat.^" qScorruptio earundem cx calore & ficcitate proue niat.Quamregularuetiam fequcnti capite conjirnut.C^terum/juodid ahfolutc Jlatuendum non fit,ex eo tolligi ui detur,tum quod fomnum imminui & arcferri, nedum cor-
rumpi ex calore manifeHum cfl, & primo defympt. cauf i o n ino
lcorum,aut uoci tymp^norum, ' j^i,aiitr rum arborum,aut i"tflationi vci ^^^^^^iplexj liquis,& figniiicantur pcr illLHi.ai . ficca prxfcns in partc mcdi) ecRbU,^^^ J cantur pcr illud vctofitatcs, & uap ^^j.^^jj, rctcnti,aut ad ipfiim atccndcntcs,cv^^^^utoJ^ quibus figniticatio habctur: aut a^^if mno . Dcbilitas ucro , V
ptcr multitudincm frigoris:cx \^of^\ diat quafi audiat cx lo"S'^^^,\^^:, odo^^^^^
quia priuatur, autquia ucbix-- pcrit.titur, acfcntitodorcs, ^^^^i^^ cxtcrius foetidos ,aut non tocux ^^^^^^^^, fccundum plurimumlunnorcu ^.^ ^^.op,^^^ [ ccrcbro tacicntcm iplos, ^^iUis^^. liicritcum llric1:tu-al narium. /|quiaif - " -aushoc curidptoccdun , ^^^^
mutatioacurilinaturau fia^^^^^ rimum iignUicat corruptio^^|P^ic< inarumcntis ipibrum P^-.^P^" ^ cercl?^'^'ft> minimum communicationcm ficutj[>
3 .de ajfdoc. tum quod imminui appetentia folct ex calo re etiam non prosicrnente uirtutcmyUt, & infinis confpi' cmm efi,quos Gal. lih.art. med.minusait appctcre quam concoquereji uentriculo fint calidiorl & in xgris quoque ex primo de fympt, cauf Item qu6d uerfio cihorum m acidos humores,corruptio cfi, quam tamen a frigido ficri manifeslum cfi.Adde quod in hydrope aquam gigni exfrigiditate contingit,qu<£ deprauata cfi a5tio,non autem ablata,
aut dmmuta. Ad hM,quum autta app.tentia ,tdeH B.v ruciu luui "/''" dant^nil^ ^r^ .f
, fymptoma fit , quod jrigiditatem confequitur:fi a- 6c tadus hoc cui iu p i [ ^^ji iccun^^ LiiH monis corruptio non ex frigiditutcft.aut hfc , corruptaa- riim mutatio a curlu nai ^ ^^^^^^^ pi-op^jaP» ftio non erit,& hoc aducrfatur Od.qui eam primo dcfym pt.caufad deprauatam ahionem refcrt,aut dabituraliud l^fa a6iionismembrumpr^terahlatamyimrnmutamy & de frauataniyquod ncque hic author,ncque (J.ilen.pofnit.Verum ad h,u.7\(on uniuerjalem rcgulam dc adwne omni , fed de animalihus tantum a&lonihusyneque perpctuam de illis tameuyfed nihilominus uniuerjahn , atque in pluri-^ luSipropomt Auicenn.xs.Ilhid autem apertum efi , ut ^"'^ teUatum reliquit Galenusjquod ficuti calorem rnotus frigiditatem quies maxime confcquitur, quodque reti^ talorcm humiditasyaccendit jiccitas.propterea non temere imminuti&y& aboiitc ammales a£Iioncs , que in motusp/h uatione confifiunt ad jrigiditatem , & humiditatcm refc' runtur , deprauatAautem ad motum . Omm igiturobijcituryfomni ablationem fieri ex calorCyin aperto cfi refponfio. efi enim fomni ablatio non aliud quam uigiiia immodera^ ta^quA motus efi nimis diuturnui,& deprauatus. Reliqu<&
rationes adhunc locum non pertinent . iicct cmm appeten- - ,„^w^riam v^r^' ^ni
t\afita^umal\s aaioynoneHtamenyUtncc almmticorru- 4« tio. _& figiiihcat matciiaa ^^^^,^1
ftiOitnter cerebri ajfcctus,de quibus hoc loco ,
De pgnificationibus fumptis ex oper.nionihus animaiihus ah animx ^ [fenfibilibus,] & ?nor.iHhuSy& motiuisy& fomnvjSyquA cont'^nentur m Jumma moraiium. Cap. 6 ,
HAs opcj-ationcs ingrcditur lcfio jfccundu aii6dco2;nolcitur,dcUrucl:ionis, aut dcbiUtatiUut pcmiutationis. ucrbi ^n-ati^i in fcn- ms, 6c cams ^^^^^^'^,^c ■ '^^^ fibusquidcm (& incipiamusauilu) quoniam 50 plurimum crit ^^.^^//^ad^^^^ uifuni ingi-cditur Ixiio : aut vt dcrtruatur , aut tas conucnicns cit v ,oi^t^^/li
minunuiii «^uuuiiLiiii^ — ,„nc> pric , ficut qLiancio clt tomm n^;„,„,u#,.
i,i ipcc,cdcb,litatis,& pcrP<a« ,„ p/„ri. tcs dilporuio,K-m in ,^niai|;^"i< 4,;,;;,^, q«a;cltciuiipcrt,,rtat,o,cqt^^^
,otJ;L 30 q«ceftdcb,l,ta. c«,i. ^ ' ar>U ff
& clarc,& v,dcat rcs pa, "•'^•^.^.luii r«f" o/, Sat«r , a,.t m,,ltipl,ca«tm 'r^uasq<<: ciat, Nam
pcrt«rbat,o<x>-.-. ijj, . p,,
fiuuiiim,!" r>n] dcbiUtatci^ ^^^^^.j,c,u
quccft proc«ld«bio ^"1"'^ L^ ' .,3,11, V
tl,rbat,o lcupcr fig"'ff " cq"*^' tas f,s,iilkat liccitatcii: & h-^j:^,\cX ^ .>f
batio fortafll- fubito fiS't"'\„or''''"'! . tio, & f,g,iificatiiiatcria,nvV ,d
ccrcbri , & rcti cius.lud.cu."' quO>if cationibus liar«„i l^'''"'^''' ,f lcC'.'';>J proccditcurfu pcr,iii.taiioi '';,,cal"''^>l*^ ri,ii«,ii fcq«it«r coiiip.lcxi^i^inutioii^^tis^j ca,ii,& quc currit curlu '^cM^i l,tat,s,fcc«nd,,nipU.,:..iiu';,,iar5»E^^ dcb,litas, & dcftrua,o '^;^ . tio»« > f fi,it c«,ii vcliciicnt, aPPf^nimfo ^c^J nis-. & calUs virtutis : tunccn ^^^,.„0
illi^LX.vm.l-... * ' - /
dcbilitctur. autin iplb pcrmutatio fkit,^ &c mu tctur acurfu naturah,<5c imagincrur.quod non inucnitur cxtcriuSjlicLit phantaiix, 6c cimiccs , &: pili,& fumiis , & rchqua . I x his cnim noculiicntis quum non funt propria oculo, fignificatur ixiio in ccrcbro , 6c phantaliae ctiani qnandoquc fuo colore (igrhficant. quod fi ali
tas conucnicns clt vu^^^^' ^.^iplt'A* joi" ;; gori,du,iinocu,.ic,in.m^^^^^^^^^
tisdiiiiin«tionc,iipo l.dc i,,,ftis jo;^^ tct crgo ut iion coiihda (;g,„BC^/^; tionibus: immo ' [.ca.'c^ J .„0. Sof ' lias pi-*diftasc«iulquc_J«^^,q„a"
nun^. Et dcftrudio c^"'^- .,^15;
qui^'d,xcr,t, quo,iiodo pliantafia alba lignifi- S''''^."'^^ '''^"''"'"n.tionis.^^tctf,*^^ cat plilcgnia doniiniri , quod cft frigidu,ii ,60 jcaularum dniiin... __^..^prop,, ,*)
b B fecundam complexionem pon lecundum accidunt uel occurrunr ma- |eri£uiituti fapae integr*,uel
quum uos comparaucritis pcrmutationcmad calorcm ? diccmus quod ilhid cdb [ proptcr complcxioncm,non proptcr accidcntia matcv ricrum, qucc accidunt uirtuti lainc intcg.rx cuj caliditatc innata . ' l^t in auditu quidcm , ficut fi dcbilitctur, & non audiat nifi quod propinquum eft , (5c fortc i autpcrmutvtur , 6c audiat
caufamccrcbri,& non Jia- ,
ta in inthauiicntiscorrupti ^^j^iUC^pA, lioms^[6c]oppilatiomy .J^,^ motionis a bomtatc iua ^^^faa^^^LilV' nocumcntu:aut P^-^P^^^^^Vris brofcnhbih.V^Exmcm^^^^^^^ bus^c^uodclUaldccercbiOF i^v
^fSforn ^^^^^ rccipit; nifi nociimentum tiis.pC'7^^'^^^ii^c,] licLit aiiditus^ & ocloi-a- .P"^S^^^oir&cnr'l ^^^^^^^^^^ntiipfius. quod '^^nonr.,' ^^^^P^e-^tonis commcnfuratio- Ptcrj rchw r''^'^'''^^ cercbro; [ quapro- '•^'^^^"[110 r ? qtimii fuisLxduntur lcn- " ^^^^^htk li^^^!^^''^^^^ iiocumcntum iii ipils
''^^^itatis -^n^r . auciuncncum i;
cnicntium usautc
um plurimum lignificant
^iuiit''; K
^'^^^^ fortir , li^oraiibus Ibicndum cil, quo- %nilic' ? ^^^cditationis, 6c pcrlbrutatio- ^?''^"^ouuiil complcxionis cc-
^"^^^mPff ' r clcbilitasli-nilkatla:- ''Wftn r ^^'^^Ji^^ipio.Quarcoportct,
Lr ^^"niationiv?-^^P^^^ vtrtutis nnai> inatiois ,
irum nocumcntu.
Tra6t. I. 433
frigus [ anterioris] cerebri,aut ficcitas,aut liu miditas cius,6c illud fecundum plurimum,lccundumquod didum tfl:,autcft, mutatio <5c " [■pcrmutatio,ita vtfitin cius cognitione rcgimcntum,6c rcdum faciat diccndo , quod non cft rc<:lum,& nominatur commiltiojrationis, <5c fignificat aut apoftcmata,aut matcriam cholcricam calidam,6c ficcam, & cft dcmonium ^ [lupinum,& cft permiftio cius cu m maUtia : ] 10 aut matcriammelancliolicam,& cftmclachoiia,&:cft ciuspcrmiftio cum malitia a:ftimatio nis,& cum cogitationc ^ [ abrquccomprchcn fionc. ] Qiu autem ex iilis moribus ad timorc dccliuior cft,cft niw-igisfignificatiuus frigoris,et cx cis dccliuior ad audaciam,& iram,clt magis figniticatiuus caloris,& fccundum diftcretias , qux lunt intcr cos,6c nos poftca aftcremus eas. Etforfitan crit illud proptcr communicatiorncm mcmbri altcrius,ct illud quidcm cogno-
t B. medi}.
u B. comiptio ita uc iic eius co giiicio , flu eia? cogitacio iii (.i., qiiod non ell: & le^u facias qtV uon ell reilHir, & nominatur p m xtio .
X U leonir.fi, & eft piTiMif) c.i a(Stibus,& gcUir bo'? mahs. y 15. eiiis ciaod
'^'^^^caucin.J^^^^^^ S^^^"^^ ^ortis , huiat ad to fcctur fignificationibusparticularibus,cpaspo
llfon, . ^U antOrioi-io u..: r.._-. i . n '~.^\.: r^. : /M;*.^.. ^,,.,.,, ^^rr-,*-^
'--us u^!^^';'"!'^''^^ ^^^^^^^ finitatc. ha:c Potcl]- frM.. ^'^f fortis , nifi q imm homo
^^^^m ^T^}^^^^^^^ fcnratorum,utpo- !•„ voam. X ^'^'''"^^^'^'^^ ^ morum, 6c gu- 'ftenin' '^^^^iulationum,6c rcliquo n,^-^^^^gt\ifbp„ i"^''^^^^^iinLtm,cuiincft Liir- ^^§'oa ''^,'^^^^^^^ '^oc capitulum,adco,ut C>l'ncat ""^l^''''^' cft,confidcrct fimul 'Mciii; v/ ^figncturin ipfiLisanima-
ninl^^^^^^-^m f r,'''^; ^ fimiliter cft dilpofiri '^^^lation' r'.'^^?^l^»»n comparationcm a
ftca narrabimus.Etvniucrfalitcr quumcogita tioncs plurimum moucutur motibtis multis, et pcrmutantiu-,et uariantur , tunc illic cft caliditas . ht quandoquc ctiam accidit pcrmutatio cogitationis in cgritudinibus trigida; matcric, qLKim a caUditatc non cuacuantur, ficut commiiUo rationis in lcthargia. I tcx ipfis cft Ixfio in uirtutc mcmori^,f aut vt dcbiUtctur, aut ut dcftrLiatur,ficut narratGal.quodpeftilctia pto *
i;?^<^ad fi..f^""^"*?^i^^'cra:,6c narrctqu^ftioncm ucnit inpartcActhiopi^, qua;cis acciditprO'
:ns itcrataco io
omparationcm ad lo quorundam cum "quorum, 6c cx
cni^^ I ,1'^'^ ^omtascognitionispuU
^ocLinvM.; -ili-ticautc uirtuti , q..,. 'eii^' '■^mane; ^''''''"^ dcftruitur opcratio, qii> l^P^^ftrcm ^^^P^'^^^^'^^^^ imaginationis ^'^''^^^'^'r^^^^ proportionc ,
^':>nir^^^^i--^li iif ^^itnuirur, aut mutatur a
40 ,
'>'-o 'l,H'8otis\ "Sniiicat li.pcrHu..
''«isl ^l^tftidiWH '?'i^,';'^ 'n antcriorc ccro
ptcr cadaucra multa rclida poft fortc prxrifi ct pcrucnit pcftilcntia illa vlqtie ad terra Gra;corum,acciditcrgo cis , vtcaufa illius tantuni cadcrctobiiLiionis,doncc cis adLicnirct dilpofi tio,rccLidum quamhomo nomiiiisiiii ipfius obliuilccrctur^ct fihi fui.Et pUirimum quidcm accidic dcbilitashi mcmoria,ppter corruptior jicm in poftrcmo ccrcbro cx frigiditatc,aut hu miditatc,aut ficcitatcatit [proptcr cum , qui pcrmutatur,]ctaccidir ci utrcmcmorcEur cius a [ quod nunquam ci adcft, ] ct fignificat complcxioncm calidam abfquc matcria, aiit cii ma tcria,fcd matciia ficca ad illudcftmagis conucnicns,ctiliud totumcft quumcoplcxio non fupcrfiuitjCt virtus non cadit.Dicamus autcm nunc fcrmoncm cdiundLun ,qu6d dcftruclio harum operationum quandoque fit proptcr dominium frigoris,aut incorporcccrebri, ct 50 eftcxco,quod dominatur fupcr cercbrum, aut fupcr ventrcs eius,ct quandoquc fit proptcr tri gus CLjm humiditatc,ct qujdoquc aftcrt ipfam ficcitas,ct fimilitcr carum dcbilitas.ipfirumau tcm mutatio fit proptcr apoftemata, aut complexioncm cholericam,aut mciancholicairi , b [aut corpLis adurcns.] Er fignificario difpofitio num fomniorum cft cx co, c]uod oportct adifi gi,huicloco: plurimumcnim vifionis rcrum citrinarum calidarum fignificant dominiLUTi jmagmanturquofdam p- cholcrx:ctfimilitcrplurimumuifionis rcrum cuiqLie complcxioni proportionalium, quas numerarcnon ed ncccirc. ct fomnia qLudcm pcrmutarafignificant caliditatcm ct ficcitate , et fimilitcrapparctin rcgritLidinibus acutis ccv rcbi-i,ct fimilitcr funt fomniatcrnbilia , ct illa quorum non rccordatur,fignificant frigidit,v tcm.ct humiditarcm fccundum plurimum . AVIC. Ee A^'
z B. autcp per/. mutecur.
a B.Alialiccra . de quo non co gicaueritcenipo re pro.>:inio.
-^nH^^^^^ix^liqn; r''^^^^*^^^^^^^^ caufacflca- , ^'itist ^^^^Wu ^^'^^^^^^<^P^^^' accidcns , • ^iT" ^^^'t^^Utnfi^^^^^l^A mutatio opcrationis
H^y^^ Pluri' ^^^?^qL^tdcm omniafunt ^Hdo^^iUni ^^^^;.^^m,6c fccundum quod ^^tin^^^i^doon. ' .^A^^ renfibilib. Et hv'ccgri-
Hzt: ^^^vtDo.f ^^^it fanaintclli.«cntia;vd
fana^^f^^^^^"'''^ fint corun-Tuerba cu
b B. Al/a lirera. aut caliclicatem puram.
<Sc foetiH ^ complctc fignificent
'^HCn^^^nis '^^^^^^^ rcliqua, ficiit
Xrr^Qnisrp^,.*^^^virtute cogitationis,6c %^^delctio , dcftrudio, 6c nomi-
•^^mcnti ^^^^^^^^^^^^ debilitas,6c no- 6c carumprincipium cft
I EtmuteturacHrfunaturuli &c.^^iouidcndttripli citer & ipj.i Uditur, utrdi^^uaa^ioncs, im?mnuitur, aufertury deprauatur . Hic corrupt^ nifionis excmpium afferti nempe ubi exijlimet quis fe videre qux ?ion uidet , de quoajjeciu Gd.& primo dc fympt. cau.& S-de locajj.Eft uerb hic aut per efcntiam in otulo,aut per confenfnmi nbi froprius non fit oculoyait Auicennas fignificari Ujioncw in ccrehro.adde tamenyquod &ipfcmet.& Gal. lih. 5. de afjJoc.notamt , & uentrkuli & cmterarum partium confenfuficri. Subdityque uidentur cerni,& non funt, nonni:quam fuo iolorcmateruimfignific.ire, quaaffc^us esl cau fa,idquod &GaUih,defympt.cauJo.'. ocitato. nempefi alba apparcatx pituitam indicari . Obij<. it tannen fibi ipfi hic author,propterea qu6d,fi expituita dcprauatur uideu 4ia5liOyquum hxc frigida fit,fcquitur ex ftigiditate dcpra uari a&iones,cuius contrarium prxcedente capite fcripfit, I actioncs imminui &ajoliri ex frigiditate, corru-
quam ccrehrl 0^rc,quum gnflandhO .^^^-^^ tj. ^ longius a cerehro diHent,quam odoranAi ^.^^..^ uidendi organa;propterea uhi H 4^^f^. ig^^^^^ tiusguHatus, 6- taaus mfir'ment.tl^-'j^^^ cerehrum,id quod fupra ijs ucrbw . IjJ^^i ^^^^i: ctus] adnotauit. contrauero uhi '^iwilr»'^ mn uidendi Udantur actiones , qmm '^^y^m cerehro propinquiora fint, comrminic^re
catur.Quofit,ut antiqui ^^^^''''^'''fX/l/^^'^''^']^ o & odoratus]perpcram[auditus&g"i^.^^^^^^^^^
ad recentiores quoque
Vi uerd ex calore & ficcit.itc adnotauit. Rcfpondet. Corru 4 'De opcrationihus uero morati > ^ i^m
(. necnon
Part 167
uidcatur [ & yifus ] ut legatur [An^J^ ^ & uifus ] oculum etenirn-cerebrojiirrir^^^^^^,.. (&fi ma^i^ diftat quam uel anres , r^i(off(^^^ runcuU) & eius quoque 4''^%'\li^tcr 'ffll^f tiaplerunquceife , pcrFj^icuum eft , ^^^^^ quoi cercLro propinqua funt ,wreoc dus : nifi fortc medio potius loco nitcr ^
& quj>propinquafunt, ^■^'^^'^^^"^J.;,,,^^^^^ • . <nLLJinnihusueromorahbi'SV^^^^^^^
pi actiones fcrnper a colore,ubi ex affcctu partis a qua CA prodeunt,depraucntur , at fi ahfijuc illius ajjcctu id fiat , tunc nihil obsiare quin etiam a frigiditate corrumpantur^ oh alicMHS uidclicet materi^ aducntum ad eam particulam,cuius eft actio . Cjatcrum nohis duhitation^ fadt hM fulutio. quum a qnalicunque mdtcria deprauetur uidcndi actio calida fcu frigida,humidu feu ficca.non caloris frigo risihumuJiiatis,aut ficcitatis rationc corrumpatur, fed ucl
oh colorcm quo ajfccta cfl , & tunc talia uidentur, qualia ^^^^.^ non funt,uel oh ipfms fuhHantiam,a qua fcu ohfiructio fit, 3° C Ignificationum ^^^^ Q^juarLii^' jjincr*'' feu morbus in numcro:& tunc ea uidcntur qua non funt , v3 ncrc opci-atioiuini ^'^^ midi^^i^^-^^^imV
males actiones Udantur^cfua^ morales,ha!jesex 2.defympt-cau- ^^^^^^^^ fiose. de fmmjs uera,qus ultimom^ ^ focrate lihello dc infomnijs..Anstotcic dedigriot.perfom. ^^^^
De fignificationeoperationumwonn^'^^^^ ^^^. m\laturexfomno&y¥'^^'
yeluti idolUjCuliccs,aut fcncslrx,de quarc Gal.i caufis .
a Et in auditu quidem &c. Tripliccm auditorij fenfus l^fionem cxemplo patcfacit. Agens autem de corrupto an dittijvhi qms e.i fentiat,qu&nonfnnt,yeluti fonitus,& alia idgenus, ait fignificari ex hoc , adefiein^arte cerehri media aut ficcam mtemperiem,aut flatuofos uapores G.4. de hftc re a-icns 5 .de c0Ynp.7ned.per locauriumfmitus, no ad eius partis fiaitatem , fed ad exquifna fenfitriLisillius potenti^ fnhtditatcrn rcfert,quam quldcm caufiim , or fi non eadcm cH cum ficcitate, ab ipfi tamen fi cdtate non abfiederc manifcflum efi. Confl.ntamcn, utrum horum fe quntus fueris,quod neque fubtiiitas fenfus, neque ficcitas prima efi,id eft,immediata huius fymptomatis caufa,qmn potius perftctisfimi auditm occafionem pr^iiarc diienda funt duo hfc,quum ad rectc oheundam actionem fadant . Vnde & hb.ar.mcd.expromptaauditus, & ceterorufen fuumactionefiiutaternccrebriinnatarn fignificari Gal. tem; doccbat,ut neque ficcitas, neqite fentiendi promptitudo ui ^ ' tio uertenda fit,neque deprauate actionis caufa nuncupada,quamuis cauf^ fortajjls fine qua nonirationem haheat . froxima uero iUius fymptomjtis caiifa morbus esi, in mi" mero,nempe uapores fecundum auditorix, facultatis fede uagantes.fcu in cerehro,ah imhciiHi calore gignanturJcH aliunde ad eam partem afferantur . Oae de odoradi & gu fiandi actionc fuhdit,Gal. prirno de fyinpt. cau. copiofius profequitur,de tactu uero & ilidcm.ct quarto de afc, loc. Cftcra de fenfuum pc.rturhationc (ut ait ) et debiiitate , pafjlm colligcsM naturali quidcrn cx lih..rr.mcd.uhi de ce Cap. 1 0.& dcin ^^^^^- /^^^^^^/^ if agitiir,de ea ucrb quc cx aci uicnti esi,& lih. de aif.loc.& de comp,med.pcr loca. ^ Et ex rnembris autem fenfibilihusj&c, Scnfiium irh flrumenta , qu^ cerebro propinquiora fmt , uhi Ifdantur,af\tcluni cerehri fignificare plcrunqnc ait,quA uero lon gmqutordi p.xniiiiUmirn potius inskunmt orum .tjfcclus ,
&dcbiliras%niflcanthumia^;^,pl^^^^^ in intlrumcnris ipiarum,!^ ^ ^ct^^^^Ai^ &ligniticanrinqnocunqu^ ,n;^^^^^ Igfioncm in ccrcbro . ueiii" poreJ^ jyl propriumc(l,qu6d;! m ^^'';^,{icUtPj/ cut apoplcxia,aut in partc ^ ^ niicn
poplcxia,auL xui-'"^ - bj-, & torturalaxa,& qi^^^^nUjonC bc ad fii^nincandum ^'t^^"'^^ wkcii 40 raVrm rnlidiraris ccrcbri, aui
tatcm calid itatis ccrcbi x, - ^
embroruui i;^;,r,ain^?k
aut in aliquo mc
ab co,ucrum illud critpolt.^iJ^^.QUp^j^^^^^ mas,& paukuim i^^^^^^^^c rmolli^^^^^^^^^
in vno mcmbro iit,ficut^ ^!'/a'^ritU^||5f^
cius, qiiandoquc cftpi'0P^' Joq^^^ pnaslliiusm4.brr,^^q^^^^
ilonc lupcrtkucati.s ccrcb^^Hti^c^^W 1-6 miitatio , li eft iubifo '^'^^2„langj,,at^
leptici,quando adclU-pilcp';^;;';,
- - ctininft'-"" o.n,bav ccrebro propria cft,fict.t ^^.^.c^li^
ficcitatcm,fcilicct in ui
nUoadcitcH.^^F oiitit
nicationc declaratum eft,&
Cap.K ceps.
miditatcquoniam ip^^^ ^'iricCii^^LjiCi'':.?
" -■■»-^'»nc?'osJ$ £S:^^L%nifigsS;f
ui ,Uo latcreccrcbri.aut J^^^,ji„cs>J tatcm.fi f..cnt poft '"^'L.ot^^^ yii tcs , &fi fucrit corum adi" ,unt^,A paulatim . I-Vcis aiitcm ' .'[,„5 , i^ ^ffj brisaccrcbro lo.iginf ''^:' s.Et^ifV lud,quod diximus '««1^° " mra"; A tuscgrediunturacurftin^^^,(eft»/
latj ifii
f k
iUi ni nt
ctiam ,
Fen. I.
A\f^ ^^"^ in principio eft calida ^ ^.tuncoi.t'^ dccliuis pigritix & laxita
^^>Scqr'Tf ^''^^^ frigidag [ 6c ] humi ^^spmil ^t^^ cgritLidincmA' motus ip- ^^^^s h n ^^'^^^^^^ inquictud:ncm,tunc cft ca Wntis^af'^^ ^«inent, & virtus noneft ve-
^uAn ' ^^"cdcciinat ad frigus. Etcx ^^ificatioH;;"?-'^-^*^'' pi-oportionantur,cft fi- 'Sciaser^o ^ ^"oi^^ni>& vigiliarum.
^^^^^mcomh?^^ lomnus lcmpcr fcquitur ma lo ^^Wanrif ^^""^^^^^ humid.x laxa:, aut frigid? ^^VMitenT^^"^^ viitutum fcnfibilium^aut ^^^PtcrfnnPfl^^-^'"^^ animalis rcfolutioncm , ^^fioncm vi ^'^^^'''"'^ motus,autproptcr imf^^Fi^atnr J ^ admtcriora, vtmatcria
Trad. L
cafitus,^audium,fn£i[iones,pedum lotloncSyha!nc£jc5Ilo , cogitatio^nauigatio, tenebr^ & multa alia,qu(Z quotidiana. expcrientia fomnum facere animaduertimus.Vcriimyfat fit nunc paucis dixiffe , fomni & naturalisj & non naturalis caufarnunamejjeproximanhquaArif docuitlib.de fomn. &uig.caloris ad intcrnaspartesy ob uaporesad cerebrum elatos/euocationcm.CMcrx verd omnesy aut rcmotc funt caufa , & per accidens : aut dijferentias fomni agunt , non fomnmn.
IPfoSnr''"^"™ cisfpiritus anima
Dc fignificationibus fumptis exipfogcnere operationum naturalium ex eo,quod expcUitur,^- ex eo qiiod apparet de apofiematibus & ulceribusy^ ex eo quod oritur de capillis . Cap. 8.
Slgnificationcs autcm acccptx cx gcncrc opc rationum naturalium. apparcnt, vtpotecx
l^^^uitur lab^^' '^'^^^ naturalcm proccdit,nc fupcrfluitatibus,pcr ipfarum - [ diminutionc ] ««-«pul^oQe. I ^^^gclatio n ^^A^^r ^ ^^"^^^^'-^*^^><^it humiditas »o quantitatc,(5c quaUtarccarum , & pcr ipfarCi
'^^^emfmo ^^^^^^^^^'^ ^^^" fignificant fupcr ^^^^ccaiifj *'^^' *^^^*qnibus rcmcmorabitur
t non cadunt ciufe congc
[^^^^^^^^^ no om-
mnum. Scnucnimcum
^^^iirvi«>^il^it^r^'^?'^^"^^ ipforum prolon- :!^^eftcxmf.^! ^.^lci^o quide vidctur,quod
■^^^^xqual.f.ri , 1 '''^* viactur,quoa ^^fum.Ipf ^^^^"^i^ifatum iplarum
^cntum ^"'^^^ Vdgilarc faciunt proptcr
prohibitioncm.Harum vcrocxpuifio iitcx pala to,cx nafo,& aurc, 6c cx co quod apparct fupcr capitc dc viccribus,<Sc t puftulis , & apoftcmati- t bathor. bus,(5c cx co quod oritur dc capillis , capilli cni oriuntur cx fupcrftuitatibus ccrcbri.Etcx capillis quide fumitur fignificatio cx vclocitatc ortus ipforum,auttarditatc,& rcHquis difpolltio nibus, quasiam numcrauimus . Rcmcm.orcmur crgo uia; fignificationum cxpulfionum fu
''^'^giiatcIS T'''''^ difpofitiot^^oculctubio facit.
t. ■"''^''^ i?^r. ^^^' contingat-jfr
in'' '^r^ien aTr r ' "^'^^' ^ 1"'^'^' ^omparrntur .
^^^^ ficcitas'i^^'^^ ccrcbroinfcrunt.Vcrun pcrfluitatum all:mitis prxdidis.'lft:u quidcm
n...:_.. iccnn.iM^. _/'.:_ iupcrflaitatcs,quum miiltiplicantur , ftgnificat
matcrias C pr^udidas , ] & fignificant caufam i^. Yi^^^ ^ quarcfupcrnuitatcs in mcmbro multiplican- multas. tur , qticmadmodum lciuifti, dc quod cxpulfiua non cft dcbilis . Quum autcm prohibcntur , aut minorantur , 6c inucnitur cumhoc autgrauitas, autpunctio, airt niordicatio , aut cxtcnfio , autpullatio , aut*- [ rcuolutio] <Sc tin ^ B.uertig*
j ,. - - nitus ,fignificant oppilationcm,6c dcbilitate
^^'^^'^^'^^quodad^^^^^^^^^^ t^«.///.vi/ hic 40 virtutiscxpulfuta;,5c rcplctioncm. Gcnus vcro
^'"'" '^^tiofit qi ^'^^''^^^'^f^^^^ri^pf^ytinet , quod qua- cius,id cft,fupcrfluitatis,fignificatur, quoniam ^ m^calnr^^^.;a:^..^. . . .... iT:^ordicatiua,autpungitiua , aduftiua, partia
grauitatis , citrinans colorcm facici & oculi , lignificatquod matcnacft cholerica . Etpulfatiua , grauis , rubificans colorem facici 6c ocii li , inftans ucnas , fignificatquod . ipfa cft fan guinca. Etlaxatiua,facicnspigritiam,cum qua mutatur color ad plumbcitatcm , 6c duccns
. ,^ ad fomnum,6cdormitationcm,fignificatquo
mio^ & imheciUita^!f bumidttatcm 5^ niam ipfa cftphlcgmatica. Quod fi color obfii " ' ' ' ' ' ^ -" fcatur in diipofitioneilla,6c corrumpitur cogi tatio, 6c caput cft minoris grauitatis , 6c sonus cum hoc non cft dominans , 6c non funt rciiquafigna,fignificatqu6d ipfa cft melancholi ca.Qupd fi aliquid ipforu cft cu tinnitu,6c [ re d i.aertfgme. uolutione , ]6cpcrmutationc loci, fignificat qiiod matcriagcncrat vetofitate, 5c inflatione, 6c vapore,6c quod haBctcaliditatcm in ipfaage te.Quod fi adcft iupcrfluitatu rctcntio cii lcui-
^ '"^-^ma-uy ^^di aaiones neccfie efi ,
^^^"''^'^n^ut fo" ^^f^P^^^fit . Quo fit,uthuius autho'
^nr., '^'^^'^ef; r,7"'7^^<«^i^cet ' hum'idam mtcm ^l''!^'^^ t,^l''^'/'^^<iitatem , humorcs intelligendi ^ta,yp^'rtinau, ' ^^^'^^^ereuideturj fed & craffi, '^nly^ni ^«0,' ^ .^.''"^^^-^^^^ ha.s actiones contingat. '''^hrun-, ''''^"''^ ^"-^' & medicorum fcn
%tr^f, 'mum 7 ^^"^^"/^^P^-^ quodcunque meW' % tt^ ^ toturn , ''•^^/'^«w und laborare indi
^^'idn '''''tra ,w ^^^-^orat, cerebrum affici oportet,
n J^^i^^^.^f ''^(^ybts^mjiuit.^Quodau-^o tatc capitis,fignificat ficcitate abfolute , 6c hoc •J ^^^^tfecu<sprmisuerbu fentire quide capitulum quod attulimus,cft proprium
affici caputneceffe
jS^tiffirno nob-isargumento eU codif^eprauatos.
'Hy '^'^lJ^T''' '^^' ^^^^^'^ ^ naturalis,& inrecontrouerfux eU,
/ownftm faciant , mcdu menta ,
& raortfi.
quatitati,vcl qualitati cxpulfionis 6: prchibitio nis.Qualitasautcmeius,cft,ficut fi tcnditad ci- f|B.& dul<iedi trinitatcm,6c lubtilitatcm,6c caliditatcm,- t[ nem in ore cu I fiiinificat cholera. Et fi tcndit ad ru- rubed ne faciei bcdincm^t [ ] [^&calid.tatcm]
6c cxubcrationcm vcnarum , lignihcant quod wuittts. AVIC. Ec a ipia
t bothor.
iprac{iranguinca.l^t fallaA dulcis cumpriua tionc rcliquorum fignorum^aut nitrofa/rigidi taaus,aut calidi,fignificat plUcgma,in quod agit caliditas.Et infipida,grofla , frigidi tadus , iignificat qu6deftphlcgmacrudum,& iftcequi dcm funt fignificationcs qualitatis cxpulfi in colorc fuo,6c guftu,6c tadu,6c fuhftantia.Odoris vcro cius crt,quoniam putrcdo odoris,6c a-
lis cft cx- co, quod afFcrt •'tgV^"^^"^^! alrcri,fi habcrct illam complcxion ^ ^^^.^^^. mcn oportct,vt co n fidcrctiir , q jiuerHucrfum in cxtrcmitatealiactiaiiV ^^^^^jiP
ficatur ci hoc in hac extrcmitatc.i^ . ^3«!'. tionc fciatur quantitas complcxi^. ^^jiuertf bct:durc cnim cxtrcmitatcs lim"^ ^|tcon^J:
impcdientcs proculdubio
cuitas ciusfignificantcaliditatcm. Etpriuatio 10 nicnslanirasaliquacxtra * ^^.^.b
1 ..^.A-'- i.-..:„;.4:..^^«.^-. .../^i-i t-i ^^nt- i-»rkn A/f^hr^i-iirnrrr (linCriiUlt. ..^ljtianl
odoris/ortafic frigiditatem , non tamcn ficut primafignificat caliditatcm . Qu:cautcmpcndcnt ex cis,que apparet in cutc capitis,6c quod fequitur cam.cx vlceribus,6c t puftulLs,6c apoilcmatibus,fignificant fccundum plurimu matcrias,qua; fucrunt,6c cxpclluntur,6: non fignificant difpofitioncm ccrcbri in illa hora mani fcftc,nifi forfitan fint in augmcnto . Tu aurcm fciuifti caufas apoftcmatumcalidorum, 6c Irigidorum,6c durorum,6c canccroforum, 6c vlccrum pcrambulantium,6c quictorum.6c rcli quorum cx ijsqucdida iunt.nonruntcrgo tibi ditficilcs cognitioncs corum, fccundum difpofitioncscapitisctiam. Et iam ctiam fciuifti in libro primo caufas cucntus capillorum , 6c fciuifti caufam crifjpitudinis ipforum,6c planitici, 6c fubtilitatis,6cgrofiitici 6c paucitatis,6c multitudinis-,6.: vclocitatis cani tici,6c larditatis cius . Et nos quidc doccbimus caufam fcifiionis ipforu m , 6c cafiis corum in s capitulisproprijs. Cognofccs crgocx cisqualitatem fignificationum capillorum,6c nos qui dcmdiftircnnis illud uiquc.id illum locum fu gicntcs mulpiicationcm,&: clongationcm,
1 A^iones "mxlmf! omnmm partium a quibus prodeunt ajje61us jigr.ificant.inflgmtertamen id faciunt, & excreta
non vchcmcntcr fupcr: dcm,quodcomplcxionisc;
bct, iuuatur acrc frigido , 6c ^^^^l\Zr\S^'
liratcni: ■ ;crcbr"
frigidis,fiuc fint boni,fiuc camp f# lini,6c ncnupharini,6c cius fimilcSj , non boni,licut limoli,6c b [ '^[i lubct" ' tur tranquillit.uc,6c q"icte.btqj^^^^^^.^o.f
cft illis contrarium . lunatur ci-^- ^ jcj, 20 GtodoribiiscaUdisc[6clct|ncai t^^^^^ facicntibus , ctcxcrcitij.s,6c mo ^^^^jjt^^ .
tiam complcxionis frigidaj , .
' rium.Iuuaturergo.^-^^^jc
habct maliMam complcxionis li^ ^.^^^..a^^^ quod cx ipfo cuacuatur. Et ^l"*; eo. L. tiam* complcxionis fi"»i^^^''' ueo.SiS cx ipfo cu.acuatur,6c minuitur ;^ jus»"' tioncs vcrovclocitatis P^^^?" lifcr ^fi
uclocitcr infrigidatur . ct
locitcrcalcfiat,aut vclocitcr i'.y;,/(janin^;,,i{i ifta:. Qiiod cnimcalcfitucloci cb b^^^.^M o ditarcm complcxionis:fccundun ^^^jlirerq pr.x'didasjn llbro uniucrfali , ^ .qiiai^% vclocitcr exficcatur/' [ ill^^.^^; i Ii<lif fit proptcr paruitatc doqucfitproj fius,aut propt
Vcrumtamcn diftcrcntia n^;.^;;^fi!
rnentay&qualitatesfenftbilesmmcupat^. De aBioni- 40 xionum ccrcbri,ct hoc ^^^^^"^ UQnsA^^\{Qi^\
aut quod proccdit curiu ^^^^^^ ^g^ic^.
bus capitis fupra egitihic vero de reliquis duohus. pro qua re fummefacuintiqu& Gal.lib.armed.de cereWi notis fcripta reliquit .
doquc fit proptcr liibtilitatcm j^^ple|' fius,aut proptcr caliditatcm U c |^,qiijs^^ Vcrumtamcn dift^crcntia ^.^figiiJ ' ^ cum primorcpcriuntur ' dcq^> tis ccrcbri,ficut vigili?>ct rchq"^;,,icO^»^ mcmorabimur in capituloii.^»^^girf" j' xionumccrcbri,cthoclccuna ...iui
ficcitas non accidit ci nih i^ pud motum laboriofum, .^''^' ^'cai^ri'''!'!^!! aut quod proccdit curiu cnisc ]c
*J)e fignificationibus fumptis ex conuenientia,& diuerfificatione^^ uelocitate paffwnum,& tardi tate » Cap.
nx,6c diueriificationis,6c vclocitatis pafiio 50 quandoquc tit proptcr ^.^^^^^^^^f^^^^ "'^^
»Ignaautcm anumptaexgcncrc conuenicn
nc.Quod autcm uclocitc que fit proptcr caliditatcm
num,6c tardiratc cius,funt h^c. Conucnicntia autcm 5c diucrlificantia,impoiribilc cft, quinaut'' [ mutcntur] in dirpoficione,inqua p ofitus nihil dc fanitatc Hcgar,quc ipium tcnct,aut in difpofitionc, in qua cftciuscxitusa fanitatc,6c mutatur cius complcxio a natura Conuenieti.i crgocius in difpofitione fanitatis^que ip fum tcnct,eft afiimilatio complcxioni cias. coplcxio igitur ipfiuscognofcitur cx illoiquod au tcm diucrfificaturab co in difpofitioncilla, cft contrarium complcxioni ipfius.In difpofitionc autcm,in qua fit cius cxitus a fanitatc,6c mu taturcius coplcxio ab ipfojiudicium cftecontrario. Nos quidem iam diximus in co , quod cft pr.ttcritum dc diclis vniucrlaUous, quod fa nitas in corporibus omnibus non cft fccundu complcxionem unam,6c quod poflibilc cic , vC lit faaicascorponsacompkxione,cuius fimi^
priEdidis.AmoliuSf [ fi t^^^V"* Cui^'' irfi quis horis fignificatio Ciccit^^^^' ^^inpl , quod fit proptcr caiiditatc^^ .in col^^ ^r cius,funtrcliqLia figna c^^f'^^^^^^^^
OnnH niifr-m iiHocitCr nm* ^.^tir J
et q uandoq ue iit,q uon iam cj^ ^ qiia
tK) noncx co quod fcmpcr '^^'^'iitisi^^ii^J ccfiiu^ caliditatis fupcrfln? ^npfain;.()Via ctattrahcntis humiditates ^^VLKiir,^ fum implcbunt , dcinde h ^^r^itas^^ lict^ 60 xio calida vinccns,fucccdct nt .^.rit^ minutionc,] ct fi humiditatc^ ^^^qii.^^^ii
dxipfiu.radicalisftnthum|j^^^^^ fit, quoniam complcxio i^^^' Us fuit ficca.Quod fi fucrit ^'^^ jf illa . ,11 illic figna caiiditatis,amphj^^|^. ^caipr
bruinfrigidum,cthnmidm^|'^^^^j.gaO'\ proucnitfecudum plurimu F .on^^^l^rf dincs putrida:,et apoftcmata, . ^«ti^^^^^^^^^^^ miditas non cft ^ [ innata, "^^^iiO^lS ca caliditas innata,vcruntam ^^^^^'4,^^^^ tur in ipfa nifi conucrfionc ^^ ^1,^1^)^ tixdo.Quc)d fi fucrit ptc^pt^'^ ^
,niii^ iini' iani . ,dorf
Fen L Tia6t. l
Slr-^^^^'^^^^"^^^"^ hiimiditatis fubito, ctfictr ^'^^^^^^^' dcindc eucnict huniedatio, ccrdvr^^^^'^^*^^^^^^^'^"^ crunt figna frigiditatis hul;J fPf"a-QiLodfi illud fucrit proptcr ppvn, , iprmsrerituclocirasin illo
&it frl^^ '^^^^'iii^i tcrum : aur quia humiditas n ^i^igi^s corrumpit virtutcm dige . briim d ' ^^^^^^^^ iUud,quod pcrucnit ad ccrc
hun5,^^].^'^8o P^nimit fngus lUud fubito, ^o^um iH ^^^^ ^P^'^^^^^ rcqiiitur fubito:& qua ^^^iditvrr ^^^'^^^^"^ oppilationesin mcatib. ^ithoc P^^^^^ii^3.tcs rctincantur; dcindc car^^^' ^ infcparabilc , & non crit cx * ^^"^^'bri r^rr^ "^^^o.Eius autcm,quod ht proptcr Ucniensn^^^^tem,caufamcrt^ [dcficcatio] ad- ^^^^^0 iiccitasaccidit vno mo-
^^^^imili; '; ^^^^^ ^^Snis ficcitatis prxdidis , & ^^'iiuiuna PJ^oiicnitacaliditatc, nifiin ^itatisl^.,T^^^^^i^^HlHcantu fi-niscali- ■ ^^^tioneQ .n^^^^^^^ hccitatis.Iila: crgo kmtfigni
ODornl cx vclocitatc pairionum.(5c .kP^!^^^^^t^t[ ivclocitaspalTio.
' ^^^^^i^alium ^^^^^' ^'•■^Pfcr] dcbilitatcm virtutii f^am dcbi iff^^^^^P^^*^ humcaationc : quo- "^'^mun.., ^'"'^^^1'^"' naturalium Icquiru] ^enti ^tarib.
"^-^munini naturahum Icquirur
din '^^!^^J,'^^'^^n^-Omnia auicm conuc- ?^'^-im6 r. ^'^^^^^'^'^fi^^ no llimuntur cx qua- '^^^^odum formis 6c motib.quc- ?^
Part 168
^ ^<^i'iificantia no fumuntur cx qua- ''iijiiuur cx formis 6c motib.qucf^omina^ '^^^^^^ habcntcm x^ritudincm , l^w.Tl'''^^' '^^Scrc rcVupmatione ^^ii^usdormitationisfux.
^ iV n .
l^f^'^"^^ af^^-^^l^^^^^^oaimiantlbus & nocenti-
'Mllvp ' ^'^^''^^^^^(^'h corporim tCfHpcramcnta, ira JJcT!''' ''-^ iih.nr.7ned.uh} de ce
duhitatio tsi. ait hk author ja-
» Cr^^^^eo./ ' ^^;^/^r«.«,/.^ efkpr^cipicns .
k, \-^'^^'^HQlHi]^^^^ l^titudinem. adhuc uerfanti- .^'^^Perrii.^ ^^'^^H^^iioa Galeno primo de alimcn.
^^^^^^^^^ mtcmperata ' ^oa" ^f^^uidcre alT ^"^^^^^ ^^^^perata corpora/aro ad-
P^i«2o /0,^0'''* ''^^^^firatur.addc quod lih.ar. %e^^ ^''^^^"«^ 0 ° ^'^'^^^ ^'^//"'ior^i to/'/?om calidtoribus S/'^'' ''^por.r^'* '^*^ »0» ^^/•J'^^ tcmpcrara Jcd in- K c^y''^ omnij''''^'*' ^^«^^ ''^' '^*'^'^ ^^^^^ f"!^''^ ^'^^ikt'^'^^^'^^^' fLuia^^^^'^^'^^^^^^^^^ limitesjimi'
'a/z!-'''^'^^^ rj^^!^''^^ i«f e%ir (Jalenus.J^erum,ta'
^*ef} 7^^/ , ^''»^'^^20,^/; ^/i^^o f 6T.//>orf i;z .0 ^^^^oL ^^^'^ndatu^^- ^"^^^'^^'^y^^i^^dbminus ofjcndi necef Snl^fyM If^^P^riesudquod Galcnusdcce
""'^niul' l"^''^''^^*sdiccndajunt,fcdfm ''''^^'y^tGalenusadnotahat,
(^THancur , nan tamcn iuuari
2 Eius autcm quod fit propter cerebrl ftccitatcm &c, Cercbrum ait ob ftccitatcm fubi^o adue?iientc?n hmncfiari , & attraCiionem qudi in hoc cafufit , fmilcm e/jcait^ attra5lio?Uyqua a calido . Aotandum cHy quod calidita^s. & ficcitas humiditatis caufe funt per accidens ,fcd magis etiatn calidita^ quam ficcitaa . <iA ficcitatetnem'. bra attrahunt proptcr alimcnti abfumptioncm . ^ caloreautemyquod calidum exficcat , & ficcitatcmparticuU imprimit a qua alitncnti fit tractio.non quidcm quod ficci: tcts trahat : fcd memhrum facultate fibi intiata hmnorc?». trahit, quod eo indigcat .
JOefigtiifieationibus fimptis expartcmctifur^e capitis. Cap. 10.
COgnitio vcro] ^ facla fccundum paruitatcm capitis,6f magnitudincmcius, cft,cp oportct tc icirc^ quoniam caufa paruitatis capitis in crcatura ctl paucitas matcrixjficutcau fa magnirudinis cius matcria: muititudo fcilicct matcrici fpcrmatis partit^ in partitionc , que capiti cft naturalis . Amplius Ci fucrit matcrici paucitas cum fortitudinc uirtutis.for matiux primXjCrit boniK forma.',<Sc crit minus malum co , quod paruitati capitis adiungit tigura: malitiaincrcatura,quod figniticatdcbili tatcm virtutis fccundum quod ipfum noncft cxpcrs malitia: in formaccrcbri , & dcbilitatc virtutis, 6c conflriclionc mcatus uirtutismora lis,(5c naturalis,uclanimahs . quaproptcrphyfiognomici dicut , quod hic homo cll pfidus p timidus,vclocis ira^ , ha;fitans in rcbus . Et Gal. quidcm dicit, quod caput paruum omnino non b [vacatjafignificationcmalitie formascc icbri,& cp magnum caput nou habctaffiduaiu fignificationcm bonitatis difpofitionis ccrcbri , dum non funt ei compares bonitas figurx,&c grofiitudo colli, <5c amphtudo pecloris . ipiic cnim confcquuntur magnitudine dorfi , & coftarum fcqucntium magnitudinc nuch^, &:cius foriitudincm, qua; confcquuntur fortitudine ccrcbri . QuLmi.n. multitudini matcnci compar exiftit fortitudo uirtutis,formatiucjcaput cfl: fecundum hac formam.Ex cis autem,qua; ilUid [fignificant,] cll: ut ilhc fit proportionahtasrcliquorum mcmbrorum^quod fi cum cis compar fucrit ipforum dcbihras, crit malaj figurje, dcbihs colh,parui dorfi: aut cruntlelh:d[5cquce] eo contincntur, 6c ab eo oriuntur,fccundum quod quandoquc acci dit cx augmento capitis in magnitudinc, quc non cft fecundum naruram pucris,quibus accidite [apcrtio] capitis,(Sc magnitudo cius,que nonfuntin natura,immo fecundum fcmitam. egritudinis,(Sc caufa in ipib eft multitudo matcrici ^ [afccndentis: ] & fimilitcr accidit adultis cx doloribuscapitisprauis , &c quandoquc accidit, ut fynciput minoretur,6c tcmpus pla num fiat, quum clcuatur cryfipila fupcr ccrcbrum . lamergo fcis fignificationcsparuitatiscapitis , 6c magnitudinis cius . Etcxlignis bonitatis quidcm cerebri eft , ut non patiatur exuaporibusuini,(5c St[ , . ^ ^
qux cum eis narrabimus,(5c ^ [qua: patitur] ex fubtilitate , 6c cahditate eius ' , [ etiam ut addatur] mcns cius .
a B. difTerpnti"» oero , & cogni-
b B.euacuaturJ
c B.coafirtnane
d B.quf cura.
e B.inflatio. f B.ebttllieacis.
g t B.abeis. h B.patiatnr. i B.ijuareadtlilur.
f almaralaea.
Pcfiguracapms. Cap. ii.
Slgnificatioiics vero figurx cius fiint ift^.Iam cnim docuitc in capitiilooflis capitis,qu9 fit natuialis figura capitis,qux fit mala:& q> figur^ malitia , quum accidit alicui partium ca-^ pitis, laedunturproculdubio proprictatcs operationum iilius partis ccrebri,dcquadixit Galen.quod » [oblonga multum]& quadrata funt g p, tl0\efcf*th uitQp^rabilcsrcmpcr ,&cipincntia cxtrcmitar tumcft uitupcrabilis,nifi caula fit in jplb forti tudo uirtutis formatiua::fcilicctfi fit fupcrabu danS in opcrationibus fuis;& fignificantctiam fortitudincm huius uirtutis,forma colli,& ip^ fuis quantitas,& pcdus .
*2)e ftgmjication\hus fumptis a grauitate , ^ kuitate capitis , callditate , & frigiditate , & ex doloribu^ t C^pr l%f
Slgnifieationcs autem fumpta: cx grauitate „ capitis,& lcuitatcciuSjfunt, quoniam gra- Uitas capitis fcmpcr iignilicatn-jatcriam in ipfo: fcd matcriacholcrica facitgrauitatcm minorcm,& adiUtioncm vchcmcntiorcm. Et mc lancholica facitgrauitatcm m^iorcm illa,& fic 9 15 mjior*mf citatcm ^ [ magis . ] Et fanguinca facir grauiratcm forriorcm quam illc,& piUrationcm,& do iorcm in radicibus oculi proptcr pcnctratio
De fignifitatm
mihus memhrorum , ^^^^"^l^p^ propagines.ut oculuSy& Hngn^ ' ^"^^^'^
<& nerui .
C Ignificatio autcm oculi , ^^^^^^" .runi^^^: D illorum.eft cx dilpofitio ic l^^ir • ftas.^' ex difpofitionc grauitatis A ^^';^,.:,,itate'" ' ex dilpofitione coloris cius J^^^'' autinoffufcationciua,aatpU.mbu^^^ o bcdinc cius, & difpofitionetadtas ^^j^^^^^^^ niailla valdc uicina lunt in r&dof
ius,quodcftin ^^'f^A^^'^^. fignificatur pei; ilUid
od ^"'^^^■^acc"';
laclifymis, & lippitudinc
proftnuiit.itcm, & cxituro '•-''f •'^firmiBjjij [nawituainc,& paruitjtcmA >' iiicatW
M,m ,1 nCUlUS riCCa""^'^^js&lJO' ,
ao tatcmccrcbri',& fluxus l'??!"",»!»'!!»'' ,< iquumnoiifitproptc jntctj^
chry marum abfquc c^ii^^.^.^^^.?!!!^^^^^ incgritudinib,c[caUdis!infl^^^^^^^
rcbri,& apoficmata A P lipP^y r cx uro oculorum^^ xm tcgcrc incipitthcuttcK j^^^^j^is.^j^,|c^i ncm chymi calidi,& rubcdincln, & inflatione 30 adunatur,tunc cft morti pr ^^1-^^^ n-^o^^^l^^f
ipfo ocUiv^,w,^M"— ^,-riot."'ircbri,&n^gnitudoua^^-^^^^^^
calcfaaioncm ccrcbri ^"J^.''^^^^^
in venis uchcmcntiorcm. Et phlcgmatica tacit grauitatcm maiorcm quam omncs alia!,& dolorcm minorcm,quamlanguinca, & cholcrica,& fomnum maiorcm qu am mclanchol ica, & b [tarditatcm]?id cogitationcm , & pigritia , jj s^ebctudipc ^p^m^it^^j-e^^agjlitatis.^ignificanoncs ueroaf fumptaj cx cali\iitatc, & frigiditatc, fcilicctc [quod]cx cis tangitcaput in fcipfo,& quod tagi\ aliud cxtcriLis , non occultantur tibi : caiidum quidcm fignincat caliditatcm,fi pcrlcu
c B.qua*..
runrcxiiro oculorumj
unatur,tunc cit mui hisqui rcmanct ^^PC^'^"^'T,,,uci«-: iiis, fit in t phrcncfi & q"^"^^^."'o dil^^^ > quiclaiiditur,&fitciusapc .
fitctiam in carab)to,apLid rc^ cff^^^^^^^^^^ tis fignificatlxfioncm rimum autcm mobilis ,"^'\,,;3cUi^' ncm,& caliditatcm,& ^^'^^lCieftt rcns fuo intuicu uni ioco» l4 m^'' tfef' ci,&tcrrcfaaus,alicnationc J ,^_cja5 ^it
raucrit,complcxionalcm,& fi accidit,& nocct, ^ Et quandoq,- ang^^ ■ cercbriexcrudclitatib JiiS:^
4 B.faciensfu-
accidcntalcm,& fimilitcr eft iudicium frigidi , fecLindum citis confidcrationcin . Et fimihtcr eftiudiciinnaridi,&ficci ibcundum fuam c6fidcrationcm:fi nonvcncritcxtcrius exalpcras, & arcfacicns . Et fimilitcr cft humidum, fi nd Aierit calor intcrius ^ [ Tcparans . ] 1 t dolorcs quidcm corroliui, qui imaginari faciunt in ca pite hominis , inccHus lcilicct alicuius rcicum corrofionc,& mordicationcfignificant matc^
ris,& [concupifccntia^
riam calidam:& piilfatiui lignificant apoftcma e B. confirmat calidum : & [fimilitcr fubitatfignificatioeoflg.uHcationcs rum concommunicantiam]fcbris.Et grauatieorum auh^ren ^ comprciriui fignificant matcriam ^ t [
] frigidam. tt cxtcnfiui matcriam ventofam,& pcrmutatio s [ fubitatjiUud.Et do lor qui cft ficut percuflio cum mallco , fignificat ficut otium, & hcmicraneam tcmporalcm. Et dolores ctiarn fignificant partc fua, ficut do
fignificat apoftcmata , & ^^Y^^j. rclo^^jiiii' cercbri. Et profundusfign/^^^^ut^V^^^^ plurimamfubftantix>,ccrcbr^^,^,3cup .nh^' gilijs,& t lycanfhropia, • ^^^.fifif Vii quamuis horum forma ^^^^^^^^ i,a quemadmodumdillingti^!^;;iicon^,#^
hmilitcr quandoquCi^c- ^ ^^ij^i ccrcbri & cius mortem.pig. . ^ aftlimptx cx difpofitionib^iiij^.af Jii^
f f B. grauante comnrsniciuc . g B.coafirmat.
Hngux multoticns colo- , ^,. fpofitioncm, qucmadmoa ^,^1^^ gnificat lcthargiam,& '^''^.cnc^^//. nigrcdinc fiia fccundo,tpi |^ ^.^^^^ l^- ..A ,
gnlficat dominio cirrinir-iV^:,:
ditatcucnarum,qna nem propric. ] & non
h B. frencfim , t utabuuoi,
lorTqui cft proptcc communitatcm hepatis 90 cxcolorcoculi.namilUi<|l^^^^^j^^,c^^^^^^^^^ fccundum formam aliam, qucmadmodum bctcum cercbro V^^^l^^^^ci^in^^^^^^^^ narrabimus. 1 1 cum hoc quandoquefignifi- ' j — .1/- i^^n
cantfecLmdumfuampcrfcucrantiam , dolor cnim quum perfcucrat in antcriorccapitis par te, & poftcriore cius , fignificat cum partc fua T phrcncfim .
imgui quli^oqilc fig^^^^m fpofitioncs ucruntamen,4 ^^^tuf ^ l/j fiocft mccrebro,nonclo^^ioi>/^. ab eo.Aftbmptx autem .^'^...^.iiic^^f ^ plu,-cs.jEt ru quidcm ici- ^-J^i/iJ^I' rfi complcxioiUUH.Ex ci^^
^ Fen. I.
gnS!^^^"^'^^^^^ ^'^^^ pingucdo & rubcdo fi- ^umcif, •^^"^^^^^'^^'*^^SLiinis,& ipfms macics . ^ceiucn •^^^^"S^ificatdominiumcholerx, U^- muii,,^^?^^^.scumtcncbrofitate fignificatdo ■^SMmor.ir'^'^^^^^ mclancholi?, & inflatio'^ ' ^an^Liin? ^ 1^^^^^^ dominium aquofitatis " [ i ^•p4ion?!T 'P^^^^^^^^^^ ^"««^^•i^^f iltxdif ^'^i^eiis q' ^'''^''^' principalcs,] & poft quam
Trad. r- 439
Deftgmficatione memhri , communhate cerehmm
patitnr .
QVoniamftomachuscft cx mcmbris plurimumcdmunicationc fna Ixdcntibus cercbrujtunc oportct,vtfigniiicctur illud cx di fptofitionc dcfidcrij , <S: digcftionis,& cruilatio nis <Sc rugitus, & difpofitionc finguitus 6c nau-
^^ns forn ^'?^"if^^^^o non cft in corporc mu fce,&dilpofitionc tremoris ftomachalis.In qua ^^10 ev H -^^^^^'.^"^^^^ laterc ccrcbri . Aftlimptx i o li tatc vcro t [ ] horum lccundum ''Sn«fi«-
fortcr^.^,?^^^^^ '
^isccS^^'.''''^^S^^ificatfortitudincn " ^rubtii abundantiam, & fi cft c 'ipicndumV''''^^''' ^ cft prrcparatum » u hocn ^'^'^Pl^^^l^'^s>& apoftcmata,tui ^tian nM'^^^^ dcbilitasinipfo- r^
^^sccreb?;^^^^-^^^' ^^S^ificat fortitudincm virtu
^^^ibtile . o r!^!I!i^^l^^'}^^l^^^^^^^ ^ ^^^^^^ '
1 ad rci,tunc cau
^^iamqin7j" ""'^ ^cbilitas in ipfo : ^ & tunc
^^^cbiliM? ^^^^'^^^^^1^^ ucrumcaufainhoc , tronr.ll'i^V.^f^^^^-sdigcaiua
il'^' Lt i3r^!%
qux cft in ccrc- ^i^iiisnarralv ipccicrum complcxionis.
^^■Partes c -^^'^^' fortitudo uirtutiscxpulfi- ?Pellit 5r^^^^^^ ^^^^^ i'ccipiunt,quod ccrcbrum ^"^P^^o Ehi^'^^"!^^^'^'^^»!^^^ glandofa;,qua; i\mt ?ionum a ^^^"^ ^^i^'^^ difpofitio fignifi- ''^^fum an*^ ''.^^P^^^''^'^^ a difpofitionc uuc , ^
ftomachumcon fidcrctur, ubi loqucmur deftomacho .Et fignificatur ctiamcx dilpofitionc vacuitatis, 6c rcplctionis. Communitas cnim ccrcbri cum ftomacho, quum cft rcplctus , aut habct inflationcm , apparct in difpofitionc rcplctionis cius. fcd cius communitas cum ipfo proptcr caliditatcm, 6c choleram rubcam,& dolorcs ipforum, qui fiunt indc,<Sc cx fortitudinc caloriSjapparct in difpofi-
^^^^snarriK^, [pccicrum complcxionis, tionc vacuitatis,Et plerunquc"fit cx rcplctionc
caufa ad cquandam complcxioncm, 6: oppila dum intcr vaporcmcalidum,(Sc ccrcbrum, & proprius ^ [ fignificatur illud fccundum locu ] dolorisin principio fui,<Scipfius manfionc. Acgritudincscnim ccrcbri communicationc ftomachi taclas iam fignificat dolc^',quum inci pita fyncipitc , dcindc cftuditur ad illud,quod cft i n tcr vtrafquc fpatulas , <Sc fit fortior apud *^ [ caput . ] Etquandoquc a:grotat caput in com
^^^^«^intnnr^'^^^^^^^^^ mcmbrorum ncruo- >«^miit,r fxT''^^'''^''''^ cxfcmita ludicioril '^^'^niirhl ^^^^^^^^'^^ii^icnim cft ,vtccre
f/^^^^^^^^^ ^ ^^''^'^^ dcntium.Afsri
bB.camqao/ignificatur ell lo cus.
c B. digeftione»
^.'^^sfup^^^^^^^^i^^^imuniccnt. ficut quumlcfi 3^ inunicatione1icpatis,^& cft tunc dcclinatio do ^^^'uia:c>..,>, /,P^.^*^^^^icrant,aft>run t ccrcbro fpc ioi^is ad dcxtram,ficut quando fit communica
y ^i^mt fn.^''''^ ^ iiigi-oflantur,5c vix ipfo-
%nif c.^ ^^^-tif Li^lincm,& contr anum ^^^^oi^trariumeius.
^"^""^ ^^rnbrorumyquibus communU "'"'^^^nropin^uat, Cap. m.
0 Vii
«fT forJ5lJ^a^^^^i*cbro communicantia fa. P^^^fima 1 '^^^'^^^^^<= ccrcbrum cft fortc. b i^^ifcliaV?'^]^ l2;fioncs,non proptcr cau Ji -u^^^aut u ^ducnictcs,tunc ccrcbrum dc i^^men i ^oi-tafl'c^untoperatiotn^M^ ^ ^^^^lijspropter communitaficut contini^it vt non
' ictif ^Pter Dr^^^^^^^^^'^ cgcftioncmT indigcns a^;^^gia 6c ^ r ^^ncm fcnfus,ficut accidit in IL cutf^^Pterot,, ^"^^ira oculorum vigilatiua,] S %u?'^''^?n + ^^^'''^^''«tusfupcripfum, fi- 4>^i>6c b J P^^^^ncfi,6c ficut dcfcdus tran W?Si'^ditu^, '\^^^^iin fcraci.quando a- ^nh.v ^^ibus ^ r artcriam] in iftis o:-
fttUih ^'^^ cnu^ l,^^^t fignificationcs anhcTitus , \ ^to^^Percanr^^^^^^^^^^^cabfcinditur,^ dc-
^C^^^fi^S^^^^^ ]& magnificcntia St. ^^"^> 6c n ''^'^"^ ^^^-^"^^^^ phrcnitim Vi. ^^tmif,^^^""^^^s cius funt magisfigni l^M, ^^^ttationcm vigilatiuam, ackt-
tione fplcnis,cft dcclinatio dolorisad finiftra. Et. quandoque<i [ multiplicatur communica- ^ B-eftcurac5 tiojcercbri cum ■]• hypocondrijs 6c cum co rn"r"5i^'*** quod cftcoramt oftibus thoracis.cftcrgo do fSf. ' lor dccliuisad antcriora ualdc . 1 tquandoque communicat matrici, 6c fit cum cgritudinibus matricis , <Sc cius fignificationcs ^&\dit& llintin ca ipfius,6c fiftitur dolor in vcrticc fyncipitis . 40 Plurimxautcm communitatcs ccrcbri cum mcmbris, cucniuntproptcr uaporcs ad ipfum afccndcntcs,6c uia quidcm afccnfionis ipforu, aut cft illud,quod cft coram antcriorc partcf ^ r r-f olTium thoracis,<Sc [ fcntit in primis ] cxtcn fi c B.A,',a ifcera; oncm cius ad fupcriora,& cftextcnfio,vtchor fenduntifti. ' da,6c pulfatio in vcnisiuxtaipsa,ct fcntitprincipium doloris antcrius , aut illud ^ [ quod fcquitur partcm colli,] 5c fcntit principium do- ^ ^»»^'^^ lorispoftcrius,6ctcndunturvtchordavcnx,& cipUis^''" 50 artcri^' pofit? poftcrius , & fcntit illic puifationcm . quumquc confidcrauifti accid^ns mcm bricommunicantis , oportct S [ ne ] accidcns g B.Aiialiccra. fit accidcns illi mcmbro in fcipfo,^^ [ fcd ] pro- J'^ • pter communitatcm fuam , quam habct cum ccrcbro,6c non proptcr communitatcm ccrcbri cu m ipfo.Quii m cnim fignificctur cx naufca , quod ccgritudo ccrcbri fit proptcr ftomachi communitatcm,tunc non clongatur,quin crrctur,(Sc fit xgritudo h.xc in ccrcbro prius, <Sc a anhc 90 fit occulta ,ctncqucapparcat naufcainftoma cho,nifi proptcr communitatcm fuam cum ce rcbro in n:gritudinc occulta,cum quacft.Opor tct crgo , vt rcdcas ad principia , qua: tibi dcdi inlibrisprimis , quibus cognofcas xgritudincs principalesab egritudinibus commu-. uicationis .
AVIC. Ec 4 JDc
44 o Libertcrtius.
De fignis cerehrl m fua complexione tsqualis , Cap. i6.
a B. pabertatis fu* quodlibci hotum.
a B.hcbcrudir.e. bB.difHcultate
prxd iaum ca,c\' planitics ^^^'^?^^^^;""^^!^^^^^^^^ ciras nii^i-cdinis corum,& vclocit _ ,^^^^,^0
c |-B.&ueloci tas caluitici .
d B. zachema.i. chorizc-
e S.in pueris .
CErcbrum infua complcxione xqualccfl: id,quod cft fortcin opcrationibus lcnfibilibus,& moralibus,& mobilibu.sac commcn furatum in expuldone cius,i]uod ab co cxpellitur,& in ipfius rctctione,&: fortc ad rcfiftcndCi accidcntibus impcdimcntuni aftcrcntibus. Ca pillos habcns in pucritiaglaucos,6c in adolcfce . tia igncos, <5c rubcos.,& ad nigrcdincm dcclina tcs,circa complcmctum crcationis,6c augmcnti,medios inlcr crifpitudincm,& planiticni; 6c ipforum ortus, 6c tcmpiis " [ nafccndi totum ] cft in fua hora,6c ipforuni canitics non cft fc- IHna , ncq.uc tarda ab hora naturali , & caluitiCi jnon cito ci aduenit .
De ftgnis complcxiomm malanim euenicntium ex
comeptionc. Cap. ij. .
VnCum cftGalcno ,qu6d caliditas gcncrat rationis pcrmiftioncm,6c alicnationom, id cft ftoliditatcm.l:.t nos iftis adiungamus lubi tationcm, 6c vclocitatcm cailis initioriim, 6c permutatioiiis voluntatum. 1 1 quod frigiditas gencrat a [ ftoliditatcm ] 6c quictcm motus. Et nos adiungamus iftis,tarditatcm intcllcaus,6c b [excuiationcmj cogitationis,6c pigritiam. Et quod ficcitas facit vigi" ■ vigiU»x'.l t nos quidcm
vcl ftatuamus, q? non fit ab humiditarib.nitrbfis,6c noncftcLigrauitate in ccrcbro, 6c aftidua tionc cuacuationis fupcrfluitatu , 6c rcliquis fignificaticnibus humiditatis.humiditas.n.falfa , 6c nitrofa,tcftc ipfo Galeno, facit ifomnictatc, ficut in fcnibus. Hamiditas vero facit fomnum profundum , 6c tu ftatuc cum anima tua cond iti onem pr xd iClam.Et G alcn o qui d em vifimi cft-,qu6d hgniftcatio ad oftcndcndum, quod complcxio dominans cftfinc matcria,cft priua tio fluxus ftipcrftuitatum cum lignificatione malitiecomplcxionis, fignificatio vcr6, quod ipfa dominctur cum matcria , cft fiuxus fupcrfluitatiim.Et nos quidcm pcrfcrutcmur, 6c dicamus , I • non fint oppihuioncs, 6c dcbilitas vir tutiscxpuliiue,6c illiusfignificatioe,quod pr^^diximus,6c pcrfccimus. Significationcs vcro cercbri calid? complcxionis funtvclocitas ortuscapiliorum inprincipio natiuitatis, aut in ventrc,6c«i)iLa-cdo ipforumin principio, 6c dcnigratio corum poft glauccdincm vciox,6c crifprtudoeorum,6c fimilia.ct [ ] 6c vclocitas rcplctioniscapitis,6cipfius grauitas ex caufis cucnicntibus,ficut odoribus, 6c fimilibus, 6cla:fiociusab odoribus calidis, 6c paucitas vfus fomni cum lcuitatccius, 6c apparitio vcnarum oculoru,6c [acuitas ipforu , ]
vclocitas paticndi cx nocumctis ^^^^^^^0 rhcumatifmi intus ad pal'!^}»^^^^^;;,^!^^^
coryze proptcr leucmcaulain,tX ^ . ^^fii navum in oculis,6c multitiido 1^«^^ ',tara«s forma cft fimilis forme ^^«^.^'^^ ullitasff ' cft palpcbrarum motus , «^c^lt itd ^^j^^sicdumvoluntatcs,ficutcft <-^'^^P^f^^^s (^^ . cx vcro complcxionis fiSl"^^"^^- ^clafitf "
dificatio mcatuum iupcr
fuum,6c potcntiain vigilando,^ .^^^^^^^pr^ piUorum,6c vclocitas natiuitatJSj} ^^^, ^^^^^h ptcr ^ ! fumum comrlcxionis ] '!'^^;,^^ 6c vclocitas caluiticvSc cnif^^^^,,6^ Scd humide complcxionisli^fninc
planitics capiUorum , 6c tardita ' ;^^i,atio lorum,6c tarditas caluitici, jiuiis ,
fuum , 6c multitudo ^"P'^!.^^'' {'.Ui.Cali rhcumatiimus,6c prolluHlitas i^^^.,^^-,,itp'''
tio rupcrfiuitaium,ct claritas luu
tus capillorum 1 principio,oc
6c nigredo,6c crifpitudo c^^;"' ^'^' U ticiv?locitas,6ccaiidirastaa^;;^i„A
Part 169
fius nccitas cum rubcdinc i"'^"' ^iuiita^c ' in oculo, 6c S [ pcrmutatio J |; ji,dus,^3pi' vclocitas in cls,6: tortitudo uitc^^.^.tu^^^^^^^
calida; 6c humidx funt ift.y • ^^'^^.rcC^^'^ "
lias, 6cipfam fiii;nificant moric,. cc vclocitas in eis conift^^^^^ in hoc conditio ncmus malium . Significationcs ^ci ^^^^^^oniL
iUa non cft valdc rcmota ab ^qi^ ^^^^^^^^^^
bonus,6c vcnx iunt i^ia"^^^^^^'!^',^ pl^^fal/ dus,5c lcnis,6c fiipcrftuitatcs ^^sad§ |,
gis coaa;,6c capilU plani. ^^^;!^^ -nci,
dincm , abfque vclocitatc ^-"'^qccS' r^^''
aio , 6c humcaatio iunt ci ^^^t^^tiLH^V
abca fueritclongata, erit J:;?,,jai; ^Sn^
picns^ [ caftis ] calidi , <5c t» ^,cl%i::i!.''
putridas in liibnantia ^^^^^ fciilus iUius,cuius_cftj^^^jicq^^^^,,,[i:^
peri ncb
bilia.] Significationcs
gida: 6cficca:, ftintifta;. gidi taaus, abicaus coloi ^^^^^jscap' ✓ 10 occultx, 6c in oculis,^'^-^|^til'-'^ ' ortus, 6c funt c^aftanci , '^ tas caluitici proprie , ^ A-i<i;i^^'^^'pf'^^^ minans cius ficcitas «^"^^"^.^arti^^^^^tli'^''^' cetur frigidis iecundum c^J .^.r^nfi^X
aas, 6c lcnfus iunt quum proccdit in xtatc , ^'.^^^'^^^^^^
6c vclocitaspermutationisin confilijs,6cvclu- .
tatibus ficut cft difpofitio^' [ infantiu,]6c figni- humida , cft homo mulu
tcr,ct fcnclcit,ct apparet (F^^^ ^^l^, in partibus capitis cius, ' J- 1> fit ianitas inftabilis.Quando ^^^^^^^^
tas capitis,6c viar um ^F^^^^^tO^^^M ccontrario.hicomplcxic^;,i,crF^,|^^^^^^^
ficat illud tadus,6c rubcdo coloris,6c dccodio fupcrfluitatum eftufarum,6c cxpuUarum, 6c a:qualitasipfarum in fubftantia cum comparationc ad alias.Significatii^nes vcro complcxionisfrigidx funt, augi/cntum cxpulfionis fupcrfluitatum, fccuadumqiiod ex conditionc
in ipfo,malorum fcnfum>P'^^.j,cap cuacuationis fupcrfluuatun
iicntus i-heumatirmoi-um ro fignilicationcs , & ditUnCtionibus.
■atio^'^ &ci«5
bnt^ rita>^^;
priii^''' lori"'';
tati5.' itiol^'''
;aliJ^^' tpi"'"'
Fen r. Tra(5t.
^'^KuTr^'' '^^'^^^^^^^^ "^'(ieaff.loc. yigiUas & deli-
'^'f potcftu
-'■te cal'ida,affe6fus uerb fomnolentos a
item , ,ae off.loc, ficcitatem folam ' 'W/jo'^^^^"^'^^^^'^^ TPro profundos fomnos , H\s
^^^^^H^kbr^''^^ "i^^^orm & tommi ad coripf/m J^^^^iicLamo ''''''''''^^P't'^t'^^fidei e(i.differt aiilcm ^^^^)Hahilii^^^^^^^ «^wMfc, aut (utita
Z>efigms maU complexionh frlgid^ ftne materia . Cap, 20.
SEntitiir frigus ciim priuationcgrauitatis, & & pigritia,& tcpiditas,& albcdo coloris fa cici,6c ocuU,6c diminutio in imaginationibus 6c dcclinatio ad timorcm,6e iuuamcntum aca lcfScicntibus , & nocumcntum ab infrigidantibus .
*Z)e fignh maU complexionk ficca fme materia, Cap, 21.
IFuitas & antcccflio cuacuationum, & dcficcatio ftridura;narium,&:dominiumvi giliarum.
Defignis maU complexionis Jmmidie- finemateria , Cap, 2 2,
^ p Igritia & tcpiditas , cum paruitatcgraucdi- 1 nis,& paucitas fluxus cius quod ctlluit, aut ipfius equalitas , <Sc fupcrfluitas obliuionis , & dominium fomni ,
T>e fignis complexiomm compofitarum ahfq; materid* Cap. 23.
C^^^t [ ] at B.Signar6-
j Ommifl^io fignorum duarum complcxio piexionum com num.Et fignificatur quidcm dominium cali- pofitaruabk]ue ditatis cum ficcitatcpcr vigilias,& commiftio "^*^"" ncm rationis.Et lupcr dominium frigiditatis cum ca pcr d iipofitioncm funilcm a:gritudini, qi.ut nominatur congclatio ,<Sc fordtan aducnit ci.Dominium quidcm humiditatis cum ca liditatc fignificatur cx dominio fomni,qui no cft b [ proptcr fortcs fubcth , id cft fortcs pro- b B.ex uehem5 fundiratcs fomni J Et dominium frigiditatis tibuscautis. cum humiditatc pcr fomnum ^ t [ profundu,] Alu litera.ueh» ;^^i^Uiifio principiorum, qux dcdi^ ^ ^ adumgc ad illud quod attuhmus de rchquis , y.fubcticam.
^xcaliditate celeres ac fubitos motus, & opmiGnHm proficifi,& afmiditate tardiate quoq; ait.non ^"'^'^^o/?aj/f f -^^"^^^^^^ iw^/?i4>7, fcd additynifi humo ] ^^^^orunia • '^^^^ <^^^'ifi^ 5ra/fi/-^j!<r,wi// frequens excref''^ fmt . cJt'^^^^^ ^-^^^^' ^ f^ ^^^'^^ bumiditatis indi- '^"^^^^kntia ^^^^.^^ ^'^^ ^'^'^ /'i' /^' ^ddercyde opimonu ^'-^norc fcur^^-^^''^^ ^ GaleMis lih,ar, yncd, 'De nitrofo Hn.^ /7T"'^''^^ ^ /^i?;i/i.'/^p.inar ^ .de aff,loc,x.de ^^^^lmo iidyi "^^ ^^^^^^^^ '^^^^ grauitate non equidcm ^'^''^^ mura e '^^^^^^' /■ ^^'^^ ^^'^^«^'^ ^^^io '/^ y i^- ^^^'^^^'mnalno ^'^^'^^^^^^^''^^\^'^^^*''^^^i^^^^''^^/^^i^ '/'^i^- ^^^^'''^^cuacp T ^^^^•^'^^^^^' ^^^^^ ^^^ fi^-W^nti excremen- '^Hiid:itatci;f^ decerebri caliditatey ,
^^^^'^^ ac pyq', ^ • ^P'^'i^nt''^n canftantia atque inccn' ' '^'P^itudofcquatur4ubiumefi,quumGalc'-
amcm ad aciiones et temeritatl^y
V ',^conJ}amiamyad calidi ant frigidl cordis, i inaicia rcfcrat, in qua etiam re affcntiri
& mHai''- '"^ ^^^^^^^^^^^ fi^^^^ exiflimarctfibi '''^^^^lnod/Tr^^' P^^^'pMudincm acliomm collo ir.L.-. ^ Gammipf, fatit-j.de decr.tnp.& 'Th,
^^'"'^ nientis '^J f^^ opimonib.ad cerebri calidita-^ ^"^^^ns lih '^^^^^^ffw ad iiliws fmdianti^ craffitudine ^'^'^'^^^a^ionibj^^^^^^''^^ toff/a«iirn« ammo'fis(quits
'I^Sfljoc eft
'^^^ J^^fcunquc agrltudinum capitis ,
^^ciit co q^iod eft ante ip fum, ait
•;;aopoi.L:;^^«nihus figuificationum < t?^^^ in vnlT^^'^' ^'^^^^s fignihcationc 0?''^' Vniy''''^ ^ "ou fjt ucccftarium rci i^^^^^Uu-de J^^q^K^ capitulorum , in quo lo- 0. ^^^■^'^uiuK.^^^^^^^^^-P^ii-ti^nncapiris.^^ '7illudfit?/^^^liquocapitul •
ahquo capitulo,iterabimus " ' " atcmrcdcun-
fignis compoiitis cx flgnificationibus fingu- \ afubeti. larium .
N N O T 4 r I O IS^E S,
I Notas intcmperierum capitis Galenus i .de cop. medicper loc.de capitis dolore agcns paffim recenfct.& ex "P*^" *' '"^csincap. ah'js, in quibus lam a co^Pauluslib.^.de calidaGaknustriaponitindiLiay cut^ cap.4. Uiuis fecundu q? crit dc cis,] quod P^'^^ manuum iniettione aridiore, rubentes oculos, quod I r^^... •. , _ ^ ... iuuenturafiigidis&acalidisoffendantHr.Defrigidaue-
ro intemperie rcfert contraricvs notas . His alias multeu hic author ad!jcit,utpatet. 'Dubitatio crgo eft cur hic plu ra is ucro pauciora indiciaafferat.Buc accedat,quod tcwe^ re omnia hscjaut pleraq; affignari uidetur. primum quide quod ad Galcnu attinet , cu cute tatlui aridiorcm effe ait, abfurdum uidetur-,quu, etfi caliditatm ficcitasfequitur» illud tamen liquido confiet , ariditatem non calonsfedfic citatis propriam cffc notatn.ruboritcm oculort^ni lUius cer tc intcperiei qu^ a fin^uinefjt,indicium cfiy non lUius ta'» me qu£ a nuda eH intemperie,& qu£ a bile. ita & 5>!^^l tur a fn'(idisMdaturacalidis,proprium huiusmdiauno efimium & naturali temperiei communefitfialeno li.ar^ med.adnotante,cerebrumfiigidu calidis,& contra caUdu fi-igidis adiuuari.Siniititeret ex us qu^ hic author adiugit grauitatis priuatio cbis cfi oi nud^ mteperieinota.mgUiA adficcitatcpropmrefcrmr,.utfuperioricapitehabuum
fao "' tanin ^'^Pi^ulo vno . Et fimihtcr o., cu ixxi ^^^^^^^ ^'^P^^' i^l"^ quicfccrc Ue r P^i-ticLih /^^^^ ^^noncs vniucrlalcsin
^^^^i*e in L '^^^^^^ 1"^^'^ cft neceflarium ip '^Particularibus. ^
^ t omplcxionis calid^ fine materla. - ^ ^^^^tis,5^ v'iaT ^'^^^!^'»"^^it^io,6c priuatio gra
^Mo^-^^^ho lin^' ^ hiquictudo in motib.&
^tai.f "^^-ib inf ^ ^'^ihcdo oculorum,& iuu.i ^^ci^jj^.j^ll^Jgidantibus , 6c nocumcntum
efiJnquictudoin uohmtarijsmouluSy&fi a caloreproue nit 3 per accidens tamen id quoque ipfum eU , nempequia cientur cerehri(piritusy& agitanturjagitatio autem cortt, froxima eft inquietisjeu perturoationis nota . Corruptlo quoqu€(utait ) imaginationis , fi dcprauatam eius aClionem intelligatyfieri ex huius authoris fcntentia potcfietia ex ftccitatCyUt paulo ante eU adnotatum,atqHe ideocomu nee^i indldum.Tromptitudo quoque adiram,inter figna calidioris cordis reponitury pcrtmetque ad animofam ^non i o ad animalcm potentiam.Quareypcrperam hjec de calida in ttmperie allata ejfeindicia,afercndum uidetur. C<ztcrum quod alii plura,al'j paucioraftgna rccenfcant, mirandum non en,quim ahj propria,cLlij etiam communia enumeret. id quod,licet non dique fortajfis certam methodum confiituat,iiire tamenfit, quum perpmdenda in fingulis morhis ftnt omnia, non propria fohm ,fed etiam cotnmunia , non qu£ tantumper fe,[ed & qu£pcr accidens. rationaUstamen & folcrtis medici efi,propria a (ommunib.et qucnper fe,ab ijsquaper aciidcns,fu7it,di^iinguerc.Qmre,( quod noUri propofiti enjcalid^ intemperiei proprm^ proximu, t-r pcr fc innii inm una cft ad taHum cahditas , fitut & frigid£ frigiditas.Qkii tamen adinfigncm calorem ficcitas fequitur ,propterca arefitcmnem Cjalenus non utprofrium quidem & per fe,fed ncrumtamen iudii ium addidit^Siccitati uigfuA adueniunt,cowmode ergo, & hc inter cahdi morbi notaf ponuntur.Ad calorcmpraterea ,fpirittium & fangmnis concurfus fit,& ex hts ruhor( cuius rei argumcnto eH friSio)quare e^- hic color cahd.iiritemperiei fignum efi.Quhd fi ooijcias intcmpericrn cum materia fignifitari,fiitemur adcjk quidemcum fpiritihus finguine afe^ium,tamen non ex fmguims fiiiftantia,fed cx nuda cms quahtate in hoc cafu prouenire,fcius ycro ubi is qf.an titate offcnditjuclfuhstantis crafiitudine, aut tenuitate . quare uhi folus rubor appareat,neque una grauitaSjtenfio tumefii&io,& aha id gcnus fint , qut^ adcfie matcriam fignificantj cahda Hdtim , & nuda intempcries indicatur . QjmmyerorutftimpaUorcm obiicis,qui ex bile,aisque et
vchcmcns,(S: ficcitas ^ t [
nariLiP.iA fitis,& iiigilic, (5: ^^^'ffL. facici,&: oculi,& rubcdo colons. in 1^0^^^ quidcm fignificatipfum augndcntum h^^^ tis,& fortalTc alfociat ci pullationeni; ^ co inflatio facici,&oculorunVU . ^^ji 1 &c cxubcratiovcnarumA^L^
nus] fubct,
Defignis dominij materierum frigidarunt- F cii7safiiduatio,& paucitas ruL^^--^^tt'
; Rigus fcnfiuum , & loni^ini^^^^j- Jlfc#
ris,&: [ facics,& ocflli funt cnn^^h .^^, piditatc,& albcdo coloris facici dc jjjK & paruitas citrinitatis corum] fcn(ata.Vcruntamcnillagrau]ta.s>c.^.^^
phlcgmatica cft maior,& cum p'r ^ ^[,; ditatc ,& nimictatc iubct lomniJ ^^^^1,5^ nc , & plumbcitatc coloris in ^^^' ' ^jnor- J In mclancholica ucro cft gr'-!"'"' cogif^" fiuntui<];ili£cplurcs, ctalicnatio , .^^toC» corr upra , ct tcacbrofitas coloris lorum .
I Si caput intcmperie ctm fus omnia fi>e^}anda fimt indiiia,qi((^^ ki £l^tfmt,pr£terquamqtwdhicgmU^^^^^^^^ fcntichatur.SedadhAc,&arcdtindnts^^^^^^^ tib.ahc adiunvMitur notf.ncmpc ^/F" «^L''" , mordlcatiocn,aicnfitis,&ori^^f'^^ 2Je comp.pcr loc.adnotauit,qui^ hiP * ^^^^ ' tefiateficcus & nmarus.ctmf^r,gtiiner^^^^^^ fed eo phmmumredundante ^^•^^^^^^^,Lj^^«('f%fii' fitJcomprcfiioneArteriartmjafiA fpt -j^ 0^^^^, J
ut ihidcm Galentis firihit.Jt ^^^^^^Y jIc&^KJ heret,fipittiitafit,pr.itcrlimphcisin^J^^^^^^ peri ci notas prxtcrque grauitatcm ? J et^^ quam rchquonm hurr. orum abundAnti 0t\ dtis apparet .fin atcr humGr cxup(^^'^^' cHil^-'^^'^^^^'^'
heum colorcm rejert.Scd pro bc ph
pende & ftatcm,& temperaryi^- ^ regioncm ut idcm Cal, 2 . de cowp'^^ 't
cfa matcrla agnofcatur,probe tc^'^"^' Ju^^^;^ hor.& i.adalau.& ^^^^^^^^^^-^^^l-^K ende & ftatcm,& temperamcnti'-^^^ i^erlo^^r '
cx hoc cahditatem demonfirari., non difientio.fiat tamen ruhorcm eertam efie eiufiem caloris notam,quod Galenus ait. Ad hM tiero,& fi naturah qnandoque ternperiei com mune cH offcndi afinnhhus & iuuari a ccntrarijs, ulitamen cegrotet quijpiam( quod ex Ufionc aciionum fignifica. tur)certi(fimtim ex eoargumentim defumitur, quod cahda affe&io fit, quia frigidis adiuttctur & Isidatur cahdis . Quamuisitemgrauitas communis fit nota intempericru , quxfine matcria funt,uere tamen id quoque ac proprie ab hoc authore fiavuiturin cahdafimphci intcmpcrieaheffe grauitatem,quia per hoc a compofita feparatur. Inaulctii^ r^Avtm' do quoquemotuum,tamctfifpintitum agitaticnem h pro- Vefignis apoHematum caMoru ximam iaufam ftgnificat,ea tamen a calorcfit excitante , & huius proprium cfl inuid.im.Corrupta ucraimaginatio et fi corrumpi aUioncs joleant aiithoris fcntcntia etium cx ficcitate , nunquam tamcn jere abfque matcrui' prdfe-ntia fieri conjiieuitjquare per corruptioncm intcUigcnda hoc lo co cjl 7nohihtAS in opinio?:ibus ,qu£ foLim caliditatem fi- ^nificat.Ira demum,hcetad animofatnfacultatem fpeP.ct ob cerebri tamen,& cordis confenfnm mutuum , de cerehri calore non mediocriter arguit^ita ut & hac & cjitera figna,qiic de cahda capitis intcmperatura allata funt , uc*ra fint omnia.q tamuis ahapropriafint,aha cornmunia, a^ lia perfi,ahaperaccidens,ahaproxima, aha remota . Jta uero & de fripditate fiatuatur .
J)e fignis dominij materierum cahdarum. Cap. 1 4 ,
CHolcricje quidemgrauitas,non fupcrflua, & mordicatiQA inflammatio,&adu{tio
caliditas . Qupd fi fucrint in ^^^Y^ncj^^/
T-Fbris infcparabilis,&gr3^^;jJ^ Jr & dolor pcrucnicns ad radic^,^^ ^o j
& forfitan ad cxtcrioi li, & pcrmidio rationis, cl - rcr^^rriii'
pulfusdccliuis ad undofum,^^^ yifus'^ laminibus,crit dolor fortior > cliuis ad fcrrinum . ^^,
De ft^nis apoflematum phlegmaticort*^' ^ jjiiilO
OBliuio , & fomnusnimuis ' , grauitatis,etpulfusuniloi
cxcitatus.] ^jf' I
T>e fignis apodematum mehncholtcor'*^^ ^^j^fal|^,pi
Igilia: & alienatio, & S'^'''^^q d^U duntici pulfus.Et nos,^^^*
Fen f.
"is.iur&> r ' ^ebilitatis ccreori, 6c fortitudi ^^is^iX iprodominatis ,
l^^^^^^-^Sritudinum cius pi opria-
cap4efol?,f.^^^^^ allaturi Ibmusdchocin ^^^^illoaff ^^^^^^ rcquiratur, quoniam in
^^^OT AT
N E S.
& ant J ^^<^^<'i^ 7«^ intmperiem um mate '''"^'^ fuerkt'/r^^ '"'^ '^-^'"^ h^^i^^^rity hic pcrpc^ ^'^'^pr'mo a-!f ^^''^''^ ^<^^i'^tiir,ob\^jfecl£ pmis nohiH- ''^'»Pierloc !!,T^'''''''fi^^^^^ ^^l^f^^ ^'^^'^^''nfm.ad ^'^^^^^'^ iliiu^qu<etumoremfacit, ' ' wHL^^T^. ^^^^^^^'^ P^'^ ma^mts artcruxs a
Trad. h 445
ncm e, [ fl fucrit in corporc humor,]& totum iilud faciemus.fi fciucrimus materiam in ipib clfc dccodam)& iilud quidcm cognolcitur tc ftimonio cius,quod cx ipfo educitur,li no tuc ritfubtile ualde,aut vaUlc groilum. Et i'i ccgr itu doiampcrtiencritad (tatum , 6c nos i.am proce.fl[imus cum di2;cftionc , quct fit inunctioni- .bus,5c cmbrocbis,& cmplart-risdigcftinis, cuacuabimus ex capitc, propric pcr gargarifmum, 10 non timucrunus nocumcntum in pulmonc: & a iiuxus cuacuati pcr gargarifmum non fuff rintdegcncrchumoris acuti,<Sc mordicatiui , & homo non fucrit fufccptibiiis cgriiudinum puh7ionis,6c fucrirci potcntia caucndi a fiuxu rei maU' ad pulmoncm , aut fucrit dilpofitio capitis maiorislbUcitudiniscidcdifpofitionc puhiionis. Et adminiftrabimusctiani odorife ra apcritiua,ll:crnutationcm tacicntia,v<5c caput puigia^ [ fciiicct pukicrcs lici Iiquorcs,qui per
r^^diics f ''^''^^''^^^- & cxtenditur dolor ad ocu ^''^ '^nfiamm "^^^'^^^^^^^^ opticorum cum cerebrocofen ^mm''''^''''^ f^^udoque etiam oculi ipfi fids f'^^'^^^mt[sc^'P'*^. ^'^' ^^^^^^i^ tumoribusgencra' ^'^^^m£'in\,,f ^^/''^&^^^ quoque eadem prorfus uide
dicinis i()lucntibus gcaus humoris , qui cft in ipfo,quum non timucrimusex ilHs cmplaftris corrupti()ncmcomplcxionis,6c confifi fucrimus, qubd matcria ^ [cftula faciUs fucrit ad cuacuandum,& cum hoc caucbimus , nc cuacuantia addcjitia cx ca Ibluant , ] quod fubiile cft,6c rctincatur grolUim . Via autcm ,qua ad
i ^^^«ore »j • ^^^^^^ '^l^l ,quarulo ouifuio in pitui hanc i ntcntioncm pcrucn iamus,cft,vt cuacue. yi^^uenit^^^^^^^^^^^^^itcis & fon^^ ' '^'"^
^ccenT ."^^"^^ Jtranf^ao morbl mi
^ ^ citatior pidfus.cH uero h'ic etnm un^
lUiiS uutrcuinem cordi co
^''i y*'^^'"^ />i^i^^'^'^" 1^-*''^^" tumoYibns e^dem pror
'ccamte'//?perie,& cum ynatc
mus poi\ lcnificationcm iatlam cum lenihcan tibus d ii^cftuiis-'^ [ Quantuncunquc crgo ] euacuationcm adn-jiniftraucrimus^ipfam iequi fa cicmus lcnificationcm,Et caucbimusin euacuationibus humorum acutorum,in qujb.pi o culdubio ncccflarix iuntmcdicmaj calidaiin quibuidam horis,licut funt hicra: 6c fcammonca,& turbit cum lh:chados,nc poft ^ [cbtingat]
g t fitdigdtt tJLilis ad euacu^tionein , dc cum rotohocca uebinios in cui cujtioiiibiK ha morum fris^tdo rumj ut noo (<>l uatur .
h B Et quotjcf cunque.
ij -^"ria,^ r, ^^J^rmitur,fed intenfiGres..<^ hos qMo- malitia complcxion is calida: . Vcrum elabora^ 1,;*^°^'^ ^^vi/^^ ^^^^h^'WmiYy quamiiis diifu'Uius nb bi mus ad hoc , ut non rcmancat poft cas illud ,
'''^'''^muscurmonis. Cap^
fa^ ^^niD^^^^^*^^ ^uacuarc volucrimas,cQn ih ' tunciifignificatio oftcndic
in,t '^'^^iiKMior''?^'^. ^'^^i^-i^^antcm efte ^ [ 6c ] ^ ^^''^^^''ncmi ^^^^^inimutio quxcunque fit Cp^^^^ncan!!-!'' ^ Phlcbotomia ccphahcai
- ciirw^^'^ Prazdidarum in cap.phlc^ ^.^^.'■^is am-is^^^^^^^^^^ft-ontis^^c nan,6c vcna
6c illud eit,ut fuccurramus foj utioni fadc pcr eas,5c enacuationi pcrucnicnti pcr gargarifma ta,6c rcliqua, cumcmplaftris mfrigidatiuis , 6c ^ '"^^^pm^ioms. f^ap. 2tf, utcaucamus coruni adminiftratione,nili poft \) ^^1^1 mat ftduciam lumptam cx conluctudine a;gri ,
ro* ^^*^^^iiacuarcvoluerimas,con quod illud, quodipfcbibitdehoc, Ibluitip^
fum,6c euacuat , ita nc fit potio jiollraci c^uU adpcrniticm aut corruptioncm . Qi^iod fi humorcs fucrint non digcfti , digcrcmiis prius ^ [ vtrafq; partcs eoru,jhcut rcnKmorabimur , Etfihumorcs fucrint afccndcntcs alatcrcaut corpore toto,trahcmus ad Contrariiimjftcutjii -ui ^ oportct vtfiatcarum phlc- fucritcx intbioribus corpons • [totius,]ad- ^^^^gna, b r .^J,^'*^''*!^ partc dolorjs . QKiod fi miniftrabimrs cly ftere,5c fuppofitpna, ^Sc liga- , , 4 (-V . f^i^iguis dominatur , ] minui- bimus exticma, 6c proprie pcdcs , 6c cuacuabi-
mus mcmbra.Vtputa,li fuerit ftomachus,cum hicra picra, aut Ipicn , cum eo quod ei cft pro- . ^ , prium,6c iimilitcrunumquodquemcmbrum,
J^Ch ^^^<^tcri*??" hu'morum euacuatjio . ^ Sc rcgcmus totum fccundum rcgimcn luum , W^^^^^^iar^ ^^,"^^^ languistantumdufticit quodcft ci pro.Mium . Ifti ergo funtcanoncs
uniucrfales de cHc matcricrum.Et qu.TCunque materiacuacuata fit,tuncficaula ipims proue nit malitia complcxionis , medicaomiur pc;- Cotrarium.Ex eo autem in quo matcne Uumo rum diucrfa:,qua; funtin capitc, communicat fccundu intentione cauterizantmm, eft ut hat cauterium ubiperueniunt index & [ annula
k B. quftnlibet eoru fectindum ex gcoiiu ipf^ rum.
1 B.Alia litera» anr ex corpoi^ tuto.
Part 170
l^n J^^'es,tan;p:^'>^ ali) ctiam dominentur
hWr. »1111:,^... .^^UUnishumnrnm fMiJjriiann.
^^^^clo^^'^^ > dcin ^'^' ^ fotius.cuacuabimus cor-
%/P^'0pri3 Y^f^bimus cuacuantia, qux ^^Uf4i^*/^5^^ioctamcn non penitUse- Poft corporis totius cuacuatio
B.auricalar»« ipfvi cxtc!vl;.'i# ueU
ris] meruiMndo abcxti-cmitatc nafijaiit vbi pcr ucnit mcdicras fili,ciiius longitudo ci\ ab aure ad aurcm,capitc prius rafo. Nunc autcm ad di- Jlingucndum rcdcamus . Si fanguis quidcm in toto cft corporc,& in capitc matcria cxubcras continctur,phlcbotomctur ccphalica.Scd fi no dum continctur,lcd cfl in hoc vt contincatm-, « » fcumcdia niinuatUL- nigra'^ [.i. mcdia,qua: matrix dici- ' tur ] 6c Cl timctur comprchcnlio,antcquam m cipiat pcrucnirc ad hoc vt contincatur,licut fi contingatproptcr caulam attrahcntcm humo res in circuitu capitis cx cahditatccxtrinfcca , aut pcrculIionc,aut rcliquis,phlcbotomctur ba os.jttrahatur. filica,& li uis,vt [ cxtrahaturjplus illo,phlcbo toma laphcnam . Et cruribus vcntolas apponc fupra P [ calcancum ] parum: & phlcbotoma q [ vcnam] pcdis.Et li fucrit proptcr communitatcnvmcmbri.phlcbotoma vcnam \ trilquc co muncm,li uis cuacuarc cx ambobus fmiul , 6c
aiusautquodcftin diM<: ^^""^iP:: dc 1 mcdicinis cqualis calcfaft o'US____^^„,^
. ll
y p clauiculam, /.U.\ literi. (opi.TcscIauicu : .v a'.1 qiuiuit4tcrv. pjjmi. y v uinias.
quictcm,& Ugationcm , " J.„iit*y riafacilc. Qupd li fucnt P-->"^?^,;i„,usf, fucrit dcbiUs quaUtatiS.conto ^^^^,,,^,
quibus nou multa cxilbt «lcfs^"°. il.btiUationcm,qus lunt .11 gudu F
fucrit mcd ia,.iicd.,s . Qnpd U « « ^^. .0 ,0 clioUcx fueri.it.non c"'»"-''-,,' ^iaain*' U dicnis, ita vtc [ in dcf.ccuio ^^^.cm^^P prxcipucii fucrit niclanchol.ap . ,,,,,««
immo fi fit adufta, lcd ^""S^Scano»'] tio.ic matcrici iiKla.Khol.icc.lc» j,i„rf humcaationcproc..ld..:io, ,,btil'S^ muscummaturatiuis,rc(oU. i ■,„_&,cr.«
Uitionis,quc lunt '"^'••'''^"/^Xanti''!,» Ktmdiusclhvtconu.,!^.;'-;;^^^^^^^^^^^^^
iiiuuciii,ii wio vLi«^..i.iiv. — , j;,Tpf>ionci^'' *' iC'''
matcria cft quicta . Et fi vis trahcrc ad partcm lo Matcric vcro calid? ai^tu cum cuaciiationc mcmbri communicantis , .i;-;"-'-' nhlcbotoma vcnam communicantcm mcm-
mcdantia cum calidis incil ' dicin^cum aggrcga^ioncliKi: ai^^^^^qui^^^^
pcrtio.u-cunrhoc,&iiu-ihon;^,,inq< l\nun.lnividantia,&humccla t^i^^^^^^
abllcrfio,:sc ablutio^ficut --^^"'^^^,1,1011 v^c
prarum rcccntcr ^^^^^^^^^^'aabuci-i^ ' mi' v-tutisdcbditatcmatitU^ ,ib^
uirg^P' id'^'l'
bio antcccdcnti cum xgritudinc : 6c cad at in contrariopartis capitis^ Amplius cum pcrucnisadcaput folum: autlanguis a principio ici folummodo clt in iplb , tunc , quod fucrit cadcns in vclaminibus cxtrinCcciscranij , fccundumquod rcmcmorabimur in a:gritudinibus r n cWor Ccrxl, particularibus , aut [ a:gritudo lcntitur pro-
— - - ' pinquajcommiiruris,&: vis curam facilcm,ap-
poncvcntofam nuchn:. Qu(.)d fi cftproiunda,^ [ aut ] non fpcratur cius attradio ad cxtcriora cranij , phlcbotoma vcnam frontis,propricli dolor c(i poAcrius.Etpod acccptioncm quidc fanguinis fumanturcuacuantia, quefiunt cx n r my robala nis,tV lliccis fruauum: ' [ & fi rcma-
rr^.litrrad nct ncccliitas,adminillrctu r dyllcrc.] l-t fi x-
f. uniaretur dy. gritudo fucrit praua,ficut,vcrbi gratia,apoplc-
^'"^- xia fan^uinca , phlcbotoma cx t iugularibus . ^..^ . - ^^,
idcn:vcaa,qua:c(\ in vno latcrccolli.Digciliua 40 mancatprofundatio ^ius vcro fi matcria fucrit phlcgmatica, aut mclan- ipfius incifio, hoc choIica,funt matrcs mcdicinarum,qua: in cius digcftioneadminiftrantur, in quibus cfl fubti- 3lmar«n. liatio,cSc inCifio,& rcfolutio, urputa" [ amara-
g. ns folia lau cum,& foUa lauri,& (cca.i. (Ixchados arabicu , ri& (ciha, fcu 5j;abrotanum]& lquinanthum,& chamxmiU {ulu & aichai ^ mclilotum,& ancthum , & polypodium ,
, r... ^ cpithymum ^ [ ] magis pro-
pria mclancholix,& t thymus,& hyflbpus, & K , 0- A.r+ — ^ ^.,,.,«y
ftiua,q..cfuntcum.ftiscomi'.^^^^frf,^^^ tur aqu.s , in qu.bus dccoct.. pj .^^
u.>...u.a........... L-^t. r- c...ii]&violx^&iicnupharA
piiiquajco.n.nifluris,& \'is cu ra.ii facilcni,ap- 30 hcrba; tngido; o.n.ics „^iariui«. ,.,,eit^
t . ^...-,.j/;..A„„„/.-.,.,,j., r quxfuntmcdicinarUin "r^ , r&VIt"^^/
al.qt.antoaccti,^'tcasproWn;;i,fucr ru.npcMictrarcfac.at.QMoafi " ,5j.[.i^'y !rronitici,addantur chanicn » ^v» i-:tfitunc..grov.s.U?;ft;^'^^>J^ fucrit nc v.gilct, pona.itur m
1 guidegi.
uTris^DTco autcm qubci ^"^^lf^^i^^^^^^^ omnibus matcrijs.Eiuscnini ^ H^ii^^J' lis; ^ bilc cft,ut lcui caula frang^^. ^ ; i,,cd<r
- ,
ftratur in raatcrijs frigid'S. „ clir / tcmnu-dicinarumcaUdarun jiaa
pra .pfum . Etolca calif ,°;; 'odorit^f^/ ^dotario,q..xfiutcxq io ' J.^';,diS'^5 -"' ribus,& plnntis.inffi-cdiunni; ^ ^^^^^^j
^m...;atcdi«nturin-hcS-^ f.QuodfiWj^V^^^^^^^
fri-iditatis,aut multa; <\']f l%d^ ^'tM i rc(kutionis,tuncolcaaahib .,ic ^^^^^^^^ k ^
picutiiuu tv-^iiuiiu-? pjtn.ji,iuancd.,t?L un^iau"-
caiidis. choUca diucrfa proptcr illud, quod diccmus .
Et oportct , vt ad grad us haruni mcdicinarum pcrucniatur pcrquantitatcm matcrici, nam fi fucrit mult;equantiratis,& vchcmcntisqualita ti.s,poncmus mcdicinas calidas fortcs,ita vtlint
millahumida, cthis lii^;^^^'^ ^iic^^^V^'' morabimuriantidotario,^ /«^j^iii iij.
Olcum autcm balfami pr^J^^^n
liii^l'. '
/ B.quantita^; ffucius magni-
dc , <X nmciULi.'. v|wv^- -|w...x» .^^^ ^.h^il^,. , gmcntabitureius'' [ totaiitas, j &c facictcxtcnlioncmdolorofam,='C& J apodcma.Illiccnim oporict vt incipiamus, & ciiacucmusexeaaliquidpdcindcrciiduuin dccoqui incipiat. Rc-
Attrac-lio ucro ad contrarub.^j^^a J/. fitadmanus,ctad pcdes, ^ , ccO;^y . fricatio cum ialc ct olco ^^'^^^iiCi^^^ il^ mxmcllino fccudumcopic^
0 -'-■>■■■■ Fcn r.
^^fiorai....V^?^^'^'<5cnon moiientiir nifiin-
tatisi. jseis'« Lir
Itis^ ni
r'Oraiantnr;, ? mouentiir nifiin-
!"t":nditur i„ r '''^"ercitium in quo homo '"«Mur-iio' . ""^'="Jtpcndcc exparietc,& re
^'"^tti conft .; ^'"o extrcmitatii,
^'''''''mw f 'nf"-'o Et aLinndon' l^^opti^qnumcibari dc-
,! L EtquanHr^? '^propnequumcibaridcf ?';«tio, f3."«P"'S«"r caputlblum leui S S°"^^''d Peail'f '?'''^ ^ [ comprciienfio- ? I"/"'0"c Lo. '» Pcruenitur, & admi
^''^'^'««itfunf'!^'"^'^^ aggrcgans duorc- ' bHn ^'^''lcrc&luppofitoria, &
Icvt.!''''" P'-°""cantia , lccundum >tia;j'™tem,&omn.a qua; niimcra-
■ '?'«Pu?cum ■'''• ^^°'''"""'^^tcm,quecua ,o <ichi,:'"'^°'nmu<iitatc corporis/lUnt
h r'^"s.«ci hl^ P''"'« cocdiia;,&pilulcdc r3!?°''""isacluf>- " "'" conucnicntiorcs funt '"quib c,T;'" '1""^"« dominarur cholc . S>'«mun e^^=«llgroiTit.cs,immosut ('licL^^-i^nibai "^''°^
td^''i'cxcot'^'*^* Pfopr*c r ciLis quoi C^''^.ant?n ^r'^'''' ''c-iptacft.n an ■'^^''''^^^^'^"/'^.'''«^'^vo^mituscxo-
4i "^'^ ^^UcHbiK ^ r''''''''''^^^ fumitcrrce,<Sc ly f2^^^?fiftul^v ^>'^'^^P^^ violaccus , & dl
fC^.^^onca,;'^^^^ rcliquis , lccundum W^''^''>autcfl?nf-'''''' ^ vacuitatcm ipfius a l^u^ ^^^m etat 'l'''' ''^^^ ca.iccundum di %tii i^'^^^oan'^.,,/'^^"^-tutis, 5ciiorum fimi- C^^Vcru^^^^^^^^^ choicricis ^^^^^a 1"^ Archigcnis , & hicra
^ro4>4ral • cHeboro fccundum ^
mclanri l^''' conucniuuthumorib. ^^cns oaP^^^r ilcch?i''^'V ^ fimiiitcr omnc in ^^i^in.^^^^^itis f?a^^^^ utrifqucctiamcoue ^'?^^isul'?P^^^^^^^ oxymcllis, 6c
fos cv .^icinis i7 P^^^P^ coloquintid;» cu rcli- ^iclio'^'^^as o r^.^^^^icntibus] humorcs vifco fcm.pcoi^P^JP/nynauimus,] 6c diximus, '^^1 SUod in? "^^ftinAa in antidotario ,
• i ^^icPr^^SUodilr ^^^^^^ain antidotario, ^ S^t^? i^icrar,?'^^^nes habent.Primus cft ' '''^^b,eo^:'^turbith,ctcpithymoctaga tuo.i, SPilul.?,?'^^^^^^^^!"^ fimilia ,ctPt
Vn. ^^oi-i If^^^^i^^^cindchicra?, dcin- !^>^tla:;?^eCfl&^holicis,ctalbus
:,^U,eM,^^'.^is cum ;r "eianchohcis , et albu! t^t5'-'isT,'f^'^
t^'"?^'''^ cl'?°^'^- oportct,utincipii ^"^^^''di^bfr'^^'"^ procedamus do. l"'du^.'^'tab|-,^^P°'l"ohe ?gritudinis , quod Sf»t funf,°'«iu--» uero ftcilia ad pur 6o 'S ^m4? ''faf^^haiarct^exquibuUu «,> P^'*f ftffi; . PO"dus opcra
t"lt r,, Pfer m': '^'^'cm cum .nora, et non
Sct^^^^ioncn^ motus,etui-. ^^^«l'a,d^ir ; ^^^^^ quidcm in cis
confortandum ftomachum , ctrecipiuntur in cis myrobalani,utprohibcantuaporcm acutii calidum,fi in ftomacho gcneratur a capitc. co fi voluntas adcft,vthumorc.s choicrici cduciitur , fit in cis iuuamcntum cum lcammonca,ct limi libus ci. Et fortaifc ufus fcammonca; cum aioc ticis adminiftratis,propt(;rpurn;ationcm iolius ccrcbri,aut ftomachi/iargritudo ccrcbri cft cu cius communitatcprohibctcarum calcfliclioncm fupcrfkiam proptcr fupcriiuitatcm morx ipfarum,ctcxcitatcasabbrcuiaras a complcme to purgationis,co quod iuuat ad purgandum , 9 fi uoluntas adcft, ut iuuamcntum fiat in cxtradionc humorum phicgmaticorum iuuctur cupulpa coloquintidx,ctcumgingibcrcct tur bith, ct ftxchados,ct fi adcft uolutas ut fiathoc in humoribus mclancholicis,iuuctur cum pau cocUcboro,ctcpithymo,ct polypodio,ctcis iimilibus. Etfuntpilulci [ magnx ] diucrfarum dclcriptiOnum,quas rcperics in antidotario , ct fcics ipiarum luuamcntum , ct ipfarum clcdlioncm indc. Ex mundificatiuis autcm , quxcapiti funtpropria,funtgargarifmata, in quib. omnibus almuri ftt adminiftratuin.Qiiod li hu morcs fucrintcholcrici puri,non vtaiJis in ipforum mundationcgargarifmatc-timcndo defccnfum iplbium ad pcdus , quum iam adcpti fintfupcrfiuamacuitatcm cxmcdicinis purga tibusacutis. Natura'* [fubtiliantiacholcricos] cumfacilitate ctliibtilitatcctqure funt cquahs complcxionis,non multum ^ agunt in gaigarifmatc.jQuod ii aliquid horum citiuuans,tuc oxymcldcfcminibus cumcndiuia iolummodo,ct oxymcl fquilliticfi.ct" [oxymel rccipiens fcammoncam ctaquam] lupuh,ctaquaprunorum,ct fyrupus uiolaceus,cttamarindi cu pau co fcammonccE,ctquehuius curfuproccdunt: Qupd fihumorcseholcrici fucrintcum groffitictunc gargarifmaiictcumalmuri,ct aloe , ct hicra,ct oxymcUc de fc ^ [et]fquilhtico cum hicra.ct utconfortcturillitdcum fcammonca, ct pauco turbith , ct ftipra illud nihil addatur . Quodfihumorcsfucrintgrosfi phlcgmatici , tucaddaturiupra ihudpulpa coloquintidis.ct gingib.ct ftechadosict turbith,cthicra,Archigc nis,ctBufudus,ct fortafle indigcbis, utcum cis ad m i n ift rcs ly nap i m,ct py rcthum,ct pipcr cum maftichc,ct uis proptcr illud fortitudincm hpc rationcs mcdicin^,quumfucrinthumorcs uc hcmcntis fortitudinis,ct fmiiliter fortafle facis mafticarepyrethrum,ctpiperctgingiber,etaco rum,ita utpcrucniatur ad ultimum ad ftaphifagriam,ct qux cis funt fimiha.Et iftis quandoquc admifccn tur fubtihantia,ficut hyflbpus , ct cinnamomum,ct cafiahgnea,ct origanu,ctcor ticcs radicumcapparis^yfmcntaftrum,] ctquc corum curfu proccdunt. Sternutatori a autem queconueniunt humoribus cholcricis,funt ftcutuaporaccti,inquo pariim ^ [ caftorci ] dif folutu cft,ct odor > [focaugi] acuti b [ acctofi. ] Et phlcgmaticis t ftruthium,ct pipcr, ct cepc, ct allium,ct fynapis,ct nafturtium,ctc [ f nitrum ] ct qux curfu eorum proccdunt. Ex iftis medici nis quandoquc aftumimus cmplaftra, ct accipi mus cx cis epithcmata fupcr tcmpora.Caputpur giorum autcm alia fiunt,utpcr capcrucniatin frisidatio,cthumeaatio,ct aliautrcfolutio, et
r B.plutiinx.
f B. ««luccntU
t B.fmprimunc
in gargarifmat». impfcsfionepia rima.
u B. lecaniabiri fadum cum fc4 nionea,auc a^.
y B. faadeaegi
a B. alfocha» Alia litera ,
b B.
t codin.
c B ffem.calicia.
t baorac.
d B.fortia.
i fide.
€ B. Ttfifies feu imbibita, aot frr
t alhalce.
f B. jafminana, <iV laurinum, & 4e aiaioxaqa ,
aiui utconfortatio. quumqiic cnputpurgiaadminircras rcfoluentia, [confortantia, ] gradus in ipforumadminiOrationc obfcrua. Admini flra itaquc ca prima uicc cum olco ror.& lade & oMx rali curfu currunt, & uicc fccunda cum cxprcfiionct bctt?,& fimilibus , & tcrtia ctiam uicc cum aquaamar;ici, Qiuxi fiprincipul ma tcrici,& uaporum non cli nifi ailomacho atte dc fubllantiam humoris in ftomacho compre hcnfi, quam comprchcndcs pcr ca^tjux fcics in capitiilo cgritiKhnum (lomachi,&: cuacuatio nis cius.Qiium autcm matcria [ dcfccndcns ] cft vapo rcs,aut ventolltatcs rctcnta:,oportct ut cos rcfohias cu aqua,in qua decoda funt t (^cc chas Arab.& cpithy mum,& t thymus, & rncdi cina^ pra-dida: in capituhs fuis,& dcflillctur ctiamoicum * rfambacinum,& laurinum, & amaracinuml in aurc. Quum autcm corpus cercbri uis confortarc,& prohilKUT humorcs cho
Libertertius, >
dc fubllantiam humons ui ttomacno comprc & propmquitatcm ^^^P^^^^^^,^^ r.diccsf: , hcnfi,quamcomprchcndcspcrca^u.fci.
nirtrabis aquam fruduum ^y?^''%ci(i0^l rtorum.dcindevtcrismaturatiu rc .^jo
in materijsacutis. poftea adminm^^^ j^o fitparum rcfolutionis, '^^^?"'dices < daYunt^- [hordeumfraaum j ^^^efl^ & cx olcis,olcum cliama^mcll num ^^^^ac^ lum,aut miftum cum o co ^^;^^^ tatcma,-gritudinis,&fubft^nf^^^^^\"' " & propinquitatcm teporisl
lcr.cosncaaomacho iplUmalfccndant , & ^'S-J'^ •"^■P « ,„,,,5 in ' -<•■
111 i^-A'"" ^^.„[3
?oc„1aU«.Etcxolcisolcun-'«^„,,,,,& miliactiam:dumpcruc.^nt dl .
Ei.acuAiitia autcm ,:„iftrfnt""'j( fccundimi matcriam ,& -icim lof bando habctcs apoftcmata ^ '"'^oft^nl ci [ nKdicinxlcucs iuim.ds-J ^ (j^uti"' i» ucro frigidis incipiat.u" prm ;„ os^l cuacuat.onc,&adm,mmu_.;^^„^^^^^^^^^^^^^
quo rccipitur olcum dc Kci - - iilisiJJj^yflV
dalarum amararum,& picra ^ rcHquis potioiubusnotisci u ' > ^1^0 Etcintcntifimuscx apocru h^^. ...nali . • cum co^
g B. Alia litera, Hun .
h n. ofTa. i alfabiar. k B. caofa Ix- Itonis oel doloris.
l B.amygdalaru dulcium &am* rarum . t cnrJjmeni m B. aik -'ia.
n B.
\ cordamenl.
o E. confcrt.
p B. njlathri. t viix lupinx .
t fiefmemite.
q B.alathel.
ici. iv-v^--"}»»^ " ••^^- r . ^
abcis quc fcquuntur iphm-i , oportct ut iplum cibes frudibus acctofis,& propric granatis acc^ tofis,&pomiS& piris,& agrcfta , &^priepoft cibum.Curatio autcm tua in oppilationihus fic cum cmbrQchis aperitiuis fcmpcr . I t oportct , ut fitcifufio omnis cmbrocho: adminiftrata in omni accidcntc aloco alto,ut cius uirtus phui
mumprofundctur,&caputprcparetur,utca- ^^^'^"f ^^^"^^'^"^'■^'^X^mi', datluper^nciput^t[ , ] fuperpofte- ^,^"^^^?;^-'^^^;,"^^^^^^^^^^^ riorcm capitis partcm, & f mcmbra dura , & 3« fuerit illud poibbiW.Htc^^^^^ ^^^^ii^^^^i^
fintctiammafticationcspihilaii [ dcfeiar ] & olca rcfolucntia. Etli ^ i xgritudo) fucrit ucnto
principio rci,& i;^iilcecun ; ,^orcuniP>l thymum,&calamctumA^'^ ,ieA 1' dcindcadminiftralqu.llann^^^^^^^^^^^^^^^
X - &pr^P'
Part 171
tucaftorci duastcrtiasaui'^ '
tucaftorci duastcrtia^.i".-;- .prjti.a'" *■ -
tcs lctl.argiam. '^'^^f'^'^'^'"^^'^^ ^ in quibus fit mollificatio,& j^poft'" / ^ dcquibus prxdiaumcft.D^ " ,/..tt «,f S apud ftatum adminiftta |^ „ilifici''' / fimul,f.frigidas & calHtf > " V"'>]
ilt'adminiftratio intcgre & rcfolucntium conf .^, ^^o^ J cmplaftris aquis & olcis . t . ^ia^JJ
fitas in ftomacho,purga,dcide aftcr olcu [ r of. dulcc ] cum aqua dccodionis radicimi , & foenugreci,& t carui agreftis, & his fimilibus , au£ affcr bleum t [ ] cum infufio-
ne alocs: " [aut cum t carui agrcftis,& his fimilibus.jQuiim autcm ruras apoftcmata calida,oportctutincisincipiaspriuscumco,quod cx- cmplattris aquis pcllit,quod fit ex infrigidantibus prediclis mi- qui conqucritur dc ^eg .^^ b^^^cc^i Lm cum accto,& aqua rof.nifi ill ic fuerint do tc,nocctur a vmo,& mo ^ ^^^^^^ niD . ^ lor vehemens,tunc cnim alicna acctum,& « [ca qui habct a^gritud uum l^^^^ci^-j^^i^, datin] cisadminiftratioolcirol.infrigidati fuf ficienter,non tamcn (upcrfluc , conquaflati cli aceto mulro,aut pauco in frontceV capite,& aqua P [ folani & t aucllant^ ] Indx , & croco, & fandalo,& t glaucio,& bolo armcno, & lcntibu.?cxcorticatis,& fimilibus>& aquis in quibus coda funt ftyptica frigida,& cx calidis ftypticis
Kdiiur ab^cSiua frigkla ""^^^c^i,.^
lCKaitur ao aqua ri lyi'^'-' ncs autcm malitiajcompl'-'^
ncs aufcm mauiiaj f..isifl'i'' fiuntcumco,inquod infi'|^,tol^^^^^^^^^^^
& olcis frigidis intrigKians ' n^^i^t lc^
ccum,^t[ ...ntnsill^^f^^f^l^ & uiolaccum , & cleg^^ntin- ^.^.^iili.^foi ,,; &olcu dcfcm.cucurbitc,c^ i-is,
trigiaa^occx caiidis itypncis oc <jilu n-iii.cuv...^- >aP^^* • a^^ confortatiuis , in quibus etiam fit compofitio ^ laauce,& oleum de ^.^""^ ;i;|ni^i'^^',' is^^ )ru.frigoris,(icut'i [aiuthu- vtuntur olcodc fcminci i.^^jsoi jifji
in commiftionecor - ^ li.] Alicnatiovcroamcdicinisuchemcnter fri gidis fadis cx cis, qua; funt ficut papaucr, & opiu,ct rcliqua,cft tibi ncccflarianifi apud uchenientcm nccciTitatcm & fortcm dolorcm . Et chamxmilla quidcmfrangitaliquidcx acuitate narcoticorum in epithematibus. Vomitus ue rocft ex cis, in quibusnon fit iuuamcnturn in curis cc;ritudinum capitis, nifi fiat proptcr c6munitate matcrici in ftomacho,& mclior mo do r u m ex p u 1 fi o n is ci us e ft v o m i t us. I n qu i t G al . non cft difpofitio foda in vchemcnti ncccftita tcnarcoticorum/icutdifpofitio colicx. Colice cnim dolor quandoquc pcrucnit ad hoc, ut pcrimat. fcd foda non cft fic in uchcmeti ncccf-^ fitatc narcoticorum fccudum plurimu. Qupd ii matcria: fucnat vchcmcntis acuitatis, admi-
mcns cft dolor. Et mehus ^^^.^crt^^^.c^; radix cxprcflacft cx oli;?'^; ; Jus ii^ V;, ncnt,nonfalitis,^[&f^^^>.^^^^^^^^^^^^^ fant,multiplicantur,] &quxhcrLumcuraipr^;^l,aa^^^^^^^ nialFtipftcquidemfnntfi^^^^,!.^^^^^^^^
laca,& rafuracucurbita;
per uiua,&aqua "°[citi ch*
1 &cti'' >ori^';i'"
:r uiua,vx auua i^^^^ — . ^o^^' .^^h^ .hordeicu;naccto,&aqua^i,.c^
i,ct fandalo,et acatia, [ triii^^' Jcoro(a.ctaceto.Etnon
quc ad ca,in quiDu^ ^il v»-** gclandi fpiritum,nifiprop oftei ; ceiritatem.Inquiunt,ctnoi^ ^
acctu ^^^^ ^.^■''^runtr
• •P^o cxil^^^ uocumcntum.Et cx illis qui ''^"^^^n & fhr Pfyilii cu accto,6c aqua co
7 i act. r. 447
^'^U^iaiC^ -^7^^ • ^POf tct ut alicncs lu^c *5^odeft ^P^^^^^i^^ata apolkrioreccrcbro , ^'^i-iim nin '^''^'"'^^ ^'^So: hcec.n. non iuiuu cc to.^ '^l^^^^ comminiir.r, que cfi ni fvn-
I i^/«r^ m^^m.^rw e^rt-. t^Z^i caput laboret, & de euacuatiunc induetHrfuicfangfmfolm/me humores ex diono omnes rcdundem , a ccphalkx ait fcaione ejjh ihchoandum.dein & a frontisy& nafh& aurium quoque uenk \n oppofito Utere fanguinem effe educendum. Sane non lcius
t-i ^^briin,,] ^ ^^"^^^^ ^'1^1 cc- I o cam uocant , ucna imipiat. tum quod fecundam fcJioncm
in oppofito laterefaciat.Etfi enim Gal. i .ad Glauc.fi quid <^^P-^ ex fuperioribws infla?nmationem habuerit^cxtcrnam fecan dam putat,quod & pr<£i ipit lib. de fungu. 7Kiff. & kb. de anato7n.admir,iP.r. } . crf^pe alibi . quod tatnen abfohttc ab huius fc6Iionc fitincipiendum,pefnulonon uacat .^quH fi in ioto fimul corpore fwguis redundet , cius copia huius Tcnxfc^iione non euacuetur yfi ctiamfolum caput eo humore affluat , quumuniuerfalis curatio partiiularem prxcedat yfecanda autinterior^autmcdla potim quam exter-
K W&^^^^^oronalis .Ex uia aut p ^^'^''^^^icrt,ncpcrucnui ^ ^^uib fit Pn.''''"'''P''^^ ortu ncruorum. Ex cis \k ^^^Aliat ""'''^ oltaciant odorcs frii^i
f ^^PhaS h '^L^^ <^^Mibus [ clixatKs , ^<^h;y(ou 'f ' ^ ^^^"^co fi-aclo dc fpin.acinjs ,
cap ly. cap.6m
Htcift^^weahnt 'tfmyrti & jblia] tcypcri. »0 „.,«,to»-/,«^«,<«,yo«f«.,«.«^
^'^miinh-ipdantcs.Etquandoq^pL ^ r ■• '^iftimo on ^'^'^y^' ^ l«iia] t cypcri.
^ cx t n ^^^^"^'-^ '^^'^' propinquu ^ ^''^ fimiiul?! ^^^^^^ alpcrfum aqua frigi- ? ^.^^cics,^ ann '-^^^^^^^"tCLim frudusfrii?idi,(Sc ' '''^^'^ ca ; ^''l-^^^^'-^ ^^^^ ^^^"^^^^cc nvu. ; .0 ^l^^itatcm, fcd humiditatcm
S ?'^mil^^S|''^ i^^cvaldcparumdnn^J^m ' ''^^''^ u aniV 'a'^^^^^^ cpithcmata cx aquis ^.^^>Hi;/^^,^^^-^^^%pricitas, qucmadmodu n ^^■iim Kf!;'^'^^^'-' '^^P^''ncipioappllcmatu ''^■^ ^^^^^^^autur.^^P^^T^q^^i^icm , ut omncsiiU
K . iA,.,l^4Hipilla;inh,isaipcdib."\t
'.'^^^^ifjj''^^^^^ " Lcolorcs,f
CiCL>ann,!: 1^^^^^^ ^ nmilitcr corumaudi-
" '^''giC dn '■' '^'t '"^''"^ couiplcxio Dr.:.''^"".^ calKlis pra;diais,& olca pra;
PiWift'^«eftiui, calcladiouc . Et li cum t cui,,'^a.acniedi ''*"»s: adniinillracuacuatia
'ii. i
de.quod fi aljhffui: initio id agendum confulit/tbi ipfi , & Gaieno aduerfitur , quum vterque a longinnuiori parte cductndum exisiimet.ut pfmo librofen.^. oilenfum fuit. atfi id tranfafio initin prcecipit„perperam uenas &fron'. ti<s& nafi & aurium ex aduerfo iatere tundit , quum ea reuuifiofit, quam euacuationem quamcufnque prMcdcre oportct. Proje6i6 qucdad Ijanc duhitationem fricit.Gal.i. decomp.med.pcrioc.de doiore capitis ai^cns ucnam in ctt^
^Portct quidcmV u7omncs*ilh ''^^'^> ^« ^-^'^^^'^^^ ^ an%temam
- ' uiumne5.iui:^ yt'lmediam,nonexpiicat,quod & PauiM.^.& Ccif.ii.i.
fuL it . ndcntur hi autljofi fubftribere tanquam notum reimquentes,fangmnem,quia afeaus in fupcrioribm eH par tibu^ycx cephaiicayquam uocant,effc educedum. Ceterum quum pienitudo tollenda fit , ubi in toto corpore copiofior fitfangUM.prius quam aiiud quidquam agi queat,& fifk teor^undecunque fanguiseducatur, totum corpus euacuafr.commodior taynen iecoraria eUyUut media yetm , quam externa. Quare huius authoris fentcntia ita hic cfi inteii':^ ■^^^'«^ ci cuphoVbumr^ic' ^i^^^^^^^ 40 "'t''' '^-^' ^xpiicat.ncmpeubi pienitudo adfit,to-
'■^m,(S:nnv.-, I. :'. . • t^.^^ntea corpofi confuiendum^aut ie(orarioi,aut pofwsme"
dia ycna: fe5iione ycjux e toto corpore fimui,& ecapite tra int.Atfipicnitudo nonadfit; quamuis curatio ymuerfaiis panicuiarem pr£cedat,fecaritamen extema poteH.qmim hxc,quA vidclicetin ipfo nbfit capite, particuiaris euacua tio non fit, fcdcommunis,quamuis ob maximum cum capiteconfcnfmab eomaxime educat. Hk rero perafiis.an, ubi aut pars aitera dumtaxat affecta efi , aut aitera mag/f ait era ,a h oppofito iatere edu ccre fanguinem prsftetyvi jo detur Hipp. 5 .aphor.authofifubfi ribere]dum doidte parte Aphor.4»t capitts pofierioriycnamin fronte fectamiuuare fcribit, Quum tamcn deantiquis doiorib.Gai.teHe.eafcntentia in tciiig.ituryrmrum & ijoc videtur , quod reuuifionon fenex pr aicipiat trafacto iamdudum ajfcctus initio . uidereturque matcria que iam dudumfluxit, deriuatione potim exeod^ latercyquam reuuifione ex oppofito euacuanda. Ad hac ta men breuib.rcBc & Hipp.& inc autijor oppofitum iatus fecant. Omm.n.dolor diutumm fit,foueri eum a confmua fluxione putandum eU.quofit, ut & dcfluetitismatcria re
4f''^^'^^-mm h o ^ ^-utaccum calcfac\uin . & ol^^^^^^miia^' , ^*^^^^^^ in ipfo addaturconfor ^^^'^^t "^^^^'^^ > ^ ^^¥^^ilitc
~ 7^^^u-alis .,!:^.!'1'"1^ mclanclio
^'^''^^^''^'^ ^^^^nt aduaafalic- "^'^^"^fioue f^^^ ^'^icfacit,<Sc fis contcntus Ac...k.. Uclibus , & P f olco viola-
^co^^^tiouc ^ ^^^^d^r^:^ ^?^^^ns^ & cibil Quod
,^ calctadionc . Et fi cum htas: "
biilis P^^^^itatcde^ir^^' in quibus cft dcficcatio ^^' Hn, ^Portetv, ^'5"^'^^ ^^^^ diximus inta- " ad '"^^'P^r enn, . ^^'^'^^'iiquidaadmmio licut diximus: r:t£.^^.la,auH,./^^^^-/ctcnta in rctentioncfaCla
'^^tliri^^tl^Uiii;:/^^^'^^^^ iu rctc '^<^^^m»;quacaput
. ^ coronatur . . >^^]co , quod cft coram 'itis.Etquodcx ciscftic.
, • ^^ttatu,^' c> j ,^'^^uicntum cius fupcr ip- j "-'r la «17*«^«**^^««*.^.^*
"^^■etciifj i^^Uctur: 6c non dimittatur ^^^f^^''^^ & de eius qutx fluxit,edu£tioneindicetur: prfHat oupo^..^ .. - . autern utrumque imum frontis & aduerfi iateris fePfw .
Sed hanc rera inc tjs yerbis. [Si quid fa-nguis] qu^ poflea fubiunget brcuihus expiicabit.
2 Etfi fuerint hnmoresaiij etcVhi nofanguis,fed alij }?u mores rediidetjfaCla eoru etoto corpore euacuationefi una totum corpus fcatcat,ad euacunndum caput acccdit,Gai. exepio i.dc cop.med.per loc.& z.pnus tamen concoquen ^'p**' dam materia cotifulit,quod et Gai.inuncfionib.perfufionib,
& ca-
n;^^;;!''^'^^' nr'°"''','P'^ multo/cd rc
cft ur uclocitcr putrcfcit.
«L- .-uid.r>iUtcr^? ^^^^^^^^^^^"^^^^u-pcftabrafio ^ ^^' ^ ^''^^^IZ' ^^^Pl^^^^ra,6c unclioncs . 2r' ^f^-^e ?gritudincs capitis
^^^^ita cum '^"'^' c^^-^icca latus capi
44 S JL^lUCl L^lUicv.
eJciJ [cnb'ensyuhi quod excemitur.neq; ucilde tenue,neq; ualde craffumfuent.Cuius fatic rci ecieH r6,q, natura mediocritati femper Hudet.quare & co&l dicentur humores, uhi fuhHantiafuerint mediocrhtieque plane tenui , neque plane crajja. quum cnim cduBio ab expulforiafiat fuculta tCy rehSantur non craffa fohm.fed tenuia quoque edu&ionhquumfiericompresfio nequeat, quo fit ut aherrare eos oporteat,no<tAuic.qHi tenui a excremcta coffwnc egere ne gant.quod facillme a medicametis taha trahatur.tametft enim id ucrum eslyfacilhme qua tenuia funt a medicameto duciyca tamcn ncquaquam cxpelh.uhiattracla funtfi ne expuhricis a5lione potcrunt.huic uero tenuitas relu^a
tur-m >,Musfrb catafotiorum /«^'"'J^^i,^ for obfcuratur.Qmd mtem "/'^•'''n dum en,ybi yentr.culi aut odoris conM"' fenfofrimmoaffcaucaptte,dolorclt.l' ^
comp.med.per loca. ^«■c.Mii^ i
6 Ex ?«''«_^>»''f»rf''''^-'!„S*«<l
a uentricuH calore dijiolm tm cuo '^ i , — morem in eomoram trahunt,er """ f',iti,ciHt'" ribusrartic,,luattrahunt,tmco(^4"^^^^^^^^^
.oterunt.huic ueri tenuitas relulla- nus ■ txmoct er^io ' , u,.
'tur,mumadp.rtiumexpellentimnaamem,effiuereciua ^j^f r'' r'' l"r »
t!vb,conc.Baer^incapiten.te l^t^^^Z^^S^tendl''^^
tenuisfima funt oportet
ria fu.colhitiones oris(gargarifmatauocat)fiernutameta , apophh'gmatifmos,irrorationcs proponityquod ferc Galfa
ignci me
ma admonet hic author ohferuanda,qiiA tu uide. & ex ea prrf nim communireguU defumpta funt.quam 4. i .tradi derat.fcrlbens cauendum efje nead imhcciUam parte materi^ trahantur.qux, dihgenter confuieranda, & fta paucis ea funt fortaffc animaduerfa . 5 Ex eo aKtem^m quo materix humorum diuerfi, . &c, Vfiionem in fummo capitc facit . & docet , quo futurA coronahs Appcllxtx, locum hiucnias.id quod quidem , & fi ^ \n communi medicorum esl u fu , Cjr<ici tamen fcriptores , ' quihus non raro de capitis uHione mcntio "'"'■^ turadnotafcjuno fortd cxccpto Jctio hh. tamcn multos hxc regulx , quod non quiuis moniam ajjcquutus ejifcd uel lonporcs quandoque manus funt,quam totum corpus pofiulct , mut breums uel longiws fynciputf acfuturf quoque ipfx non in omnibus eodem loco confisiuntyUt pulchre J-Jipp.initio hhri dc capitis uulncribus adnotahat.undefit, ut fxprnumero cauteria appclkta medicos expcthto bencfido fdLmt,& ehidant . 4 Kfjmc autcm ad diHinguendum , &c. repetit cura tioncm
4Cxhioercs:^\s^\ .^^(ft mtur0c^^'''''^'.^^^^^\0 difirmine res ^i^^l^''' [''l'}^^^^^^^^^
trediutiusmoransmagis ^oiTenf^''"" g
non educantur,ut Hatim aut,de,n,a,,taliudprior,shumsf .,,,,^1^
hocenimp,,tointeingerens'>ef^.^^ faruitatem fuamueratto] '^'^'l^eex''»'''^^,
g,tia,j;t,non ^orpon^f''''''''^^ cxdt'"'".^ nis obtundatur.In qua re dubunm ^^^i^" i
ter leiiientia.-ac propterea,li „,rini""- .kf^,
tamen lmiSimum,pr4«"'" 'Zlc0M<'''-''LA ti, crasf,tudine.dormicndum eri
ci0.t LtJ ■'''''^'•''"''''Zltr'''''<^'^' ■vLv^'^s adextern.1^.^^^^^^^
Cap.i-&x Cap.4.
Ww« auwn ad a,llinp,endum , &c. rcpeut cura- adiuuand, .^frt ,,,,0
rm cxam„s. fro qua pete Oal. i.de comp.med.per loc. 40 i« inteHis fart,b,m,er}ar' y ^ jc ^^,
nec nonP.,um.;.l,cethino„gcneratim,feddeparticu!a J T unc entm •'!'':«Xt rW«^''"'' ftlrf''''!
ribus affimbusfribant.Vide & Hipp. . .de morbis . inHamm.^.t,on,b„, mterd,c,t,r ^^^^^i„^f _ ^ 5 Sohttiua autern quA euacuant &c. Troponit qus, me dicamcnta a capite,& toto corpore educant. Collocat aute frimo locotria catapotiorum gcncra ex hiera , cocchia ap fellata, , 6^ dc Hoschade , qudt affatos & crafos humores quahs efi pituita bih commixta,eua( uare ait. Suhiungit mox,& prioribus ijs fortiora effe aloem in aqua endiuia in
fufam,hier£ infufioncm,ac uomitum ex oxymehte acfemi r./ - -
ne atriphcis . Jn quihus muhiplcx duhitatio occurrit . pri- 50 accto muho, aut paucoco
mum,quod triplici co medicamento catapotijs ex hirris, co ^^«^ Sane n chiis,& de ^i(£chadc,lotam aloem,& hieram,aduomitum /ortius agcrcy aflerat . fatis autem con^iat ex hicris hicra
ejfe Archii^ems^Rufi.lo^i^odion ap^>ellatam..compofitam Ga fit pcrcusjwne , at -vu^ r- i'^???^'^''^;^,!'^»^
len.& allu multa.s,de quihus hh. ; .a<(it, quas certum eH ca ipfamfuht,ab Ajjettione ^^ ^.^^oPif^ J^^^^
multo v.didiusfohiere,6- hiera infuft,& aloe lota. fccun- mifceri acetum f^^'^f'KZtHat-Scd u lcl^il ^^.
do , qucd uomitionem in capltis ajfe&u commendat , quod niticis,contra quam bic i ^ fcntir^^^' '^f cO'fJ S
facit & p^tulo poil,qimm tamcn contrarium Hatuat et hic phreniticos dolorem capm -^ j^t fi ^ , >^ /
4 u& Galhh.de uc.fea, contra Erafifi/ataos , uomitum fterea ^^'^^^^f^ ^^f^,..afperct-^f^U^^^^
' , rc ^ \ • II ... tr Ar\ ....^^...^ yn.' iinyj 'incdiocriteri'-^ Ji j^i^e*^n
tur.At comiaiium l w*^- - yni*^rhodinoin phreniticU utitur^q^^ ^^^^^ol^ hic ipfcHatimfMit, y^^^^K.toin ^%
4 i .& Uauio.ae uc.ject, contra Jbrujijtratnios , uomitum yicitu ^r- ex4P^'' 1 it¥ /d
caput replcre affirmans . Sani quod ad hfu pertinet , nulh 60 acetum & non
A,.U\u,y, pRp exiHimo , catapotia ex hiera rCimdki exce- re affcBam contrabat,con J ^l.r(fA
dubium epie exiHmo , catapotia ex hiera (fmphd exce- re ajjettam '^ontrami,c-'^-- ^^^^^ ^ '.'✓VJ ptajfortiora efie omnia & aloe lota & hiera infufa,& uo perfpiret-.proptcrea ^«^'^^r^»^'^^^ '^^M^Vv mitu. Id etiam certo nohis indicio eU , authorem hunc per ti dolore capitis, m f ^*//^'^^^.^-/?^, . 0]!^^^^^^ hicram primo loco,non flmphcem tantum intcUigere,quum dehicris «eneratim fcrihat.ConHatitem catapotia& coc chia & de Hoechade fatis effcfortia,& hicra pr^fertim at qtic aloe infufi efk yahdiora . Cctcrum , quum yomitum
ytendum eH,acetum '^^^''^'fn^^^^^^
paBo lcgendum Mp'^^'^^["^^^^^^ i:tta^da,oportetutmc^ ^
'^PPm. -^^^' '^^^^^ "^f^'^^ «^^^^^ contradimo
Tra6l. 2.
* ii
A CcTf A T V S "'olotibuscapitis, qui fuiitfpccics foda:
' , *"tcni b f 1? r° ] mcmbris capitis omnis '"^'^ioins^ ,, MiHacftmiitatiocom- '"^'^ontin,, ' '1'ucrfitM : aut clt lolu- Mutat 'o •*''''8Srcgatio amborumli- '•'^^^im K '"'"'^^ complcxionis- cft vna dc nifi fiV iHimida no faciat do
?"''nuitati. pI^' "' '"«"'iamoiaad foUitione , ?"sipcci« '""V""''af"fckitio notacft, ^'^"«umv ."'"'"'""' «ufas iplius.funt no ""'cftii, ''■'°*^-'"iarum doloris coniiiaio "^'■numVtr .'"^"'^■"'^•Et .-'poficmata ficut ■'^'"'itqin ;^''*i'""'P«'« Etcorum Ip-c- ''^^'^Wtia . .''i'^ "'""'•» illaquandoq; liut fi)"^''iniinc ci. 'P''"S' ^ quandoquc tiut Snuiuo'^' ™'f''-'''itc ipiuni, & qnadoquc ' r'*q«and ^^''^-iii^ibus cu-cundantib ip- ^'■■p' nme"?"^^'"' m vcnis,& quando- Sd,quo -f '^"'■'"'"^■™ ] acranio pro-
«^'''^''^atoS''"""^^^-'"'^'^"'""'^?'-^ "«dcns n ""'■='f=' • quandoqiie tit t'" caui^a '2 '°''^""q"cl>oru!„ mcmbroru w"SucVt „ ''""'" '^icmbroipfo 3f»'ftL-,?,?'P'-«Ptcrcommnnitatc'ni,
- ---r-... ,Et
t>ptcrcommunitatcni no in-
Hi, '"'chi '"'■•diationc ncruoruiii.il ' ^ ^'"''"bron, !'r'" ^''>& vcla,r,ini.s , & aUo- «tcbt ^""'■«^■lut mcmbri,,ntcr 'ii^'')"^lm ta'> ™'"'"uatur < [ inuoUuio- «i ali,^'P«is,& rni'' ''•"''' ^ (^cut cor
"avir;„:. ^,',P'cnis,autmembrivicinatis
^"^^^ f "''^^° pofims fupcr co; 'lioT^^tis mcm '"'"'^'■»"""'^'"Lh-i com- '»4o7°^o.fia^t^"° '"« '^'^'1" ' & "'•'^bro fatci^g '■"^Us ipfor '''^'^"'"''^^^ '^'"^ '•■"'" '■'^'"'^- Ptopt t *""i:autproptcr communi-
tatc^'*^'' ^'■'''rcs.Oi
"lis ^^"^^'^'^oniw; fi* -"^cni cit cum communi [.ft'"'"'^! ■'crio i""" P^'"'°dis. & Parox>;f
Part 172
^ corporiSjilcutfit i^utcm c{\ cum communi-
•ifprol^^^^cfiS .^^*'^^' & paroxyfmoscaufx, P''0Dh?'''«Omm,? '^^'"'""nicantc, ficutqun;
«^iiuiditur alio modo.
^i-fi ^^^^iacb ""'^^ ^^nctatis, ^ [ iiam dii
'/raca'?>ficutaiii l^^^-^^Pi-optcrcomcrtioncm ^fl nf^^^Us ca.lr.^:^^^^^' -^' rcliquorum . Et cx
^ltn V^uscai.p;- "'^i' oc rcliquorum . Etcx h»icloi'^^'^'a , ^ntcccdciu lam collcda.
^n?^^"^^^*^ acci i "'^^ 'P^'^ proptcr cam . Ei ^ ^^cns , dcindc fit a-gritudo ,
' ^Si*^ttKiopoilfcbici> acutas.
nunciat ajgritudincs ccrcbri, &: fignificat dcfcdum naturic ab cxpulfionc matcrici pcrfcda iluxu langiiinispcr narcs,<5c rcliquis.Etcx cgri -tudinibus [ funt, quibus nunciatur ] t Icthargus,autapoplcxia,autdcmonium, aut molli^ tics,autfurditns fccundum fubllantiam matcrici,(5c fccundum motum cius.Soda quoquc di uiditur fccundum loca fua. quandcxjuccnim cllin vnolatcrum capitis:& qu;r cx cacrtcon-
10 luctudinaria,nominatur hcmicranca, & quan doquc cll in antcriorc capitc , & quandoquc crt in poftcriorc capitc,ct quadoquc totum caput continct. &c qux cx ca cil conllictudinaria infcparabilis,nominatur ouum,(3c [ nux ] cu ius ailimilatio crt ouo " [ armorum, ] quod fu pcrtotumcaputcomprchcndit.Et foda ctiam diucrlificatur fccundum fortitudinc.m,(S: mcdiationcm,&: dcbihtatc.Soda cnim aha cll val- *dc fortis,i[a utquum obuiatlyncipiti infantis
i.o lcnia habcntis ol]a,fcparatipium,ct frangit c6 milfura cius:<5c aha cfi:,qua; clt dcbihs,ficut plurimum fitin lctliargia. Etdcbihs quidcm aha cll,quc cn;infcparabilis,ctah*acfi,qucnon inle parabihs. Et quandoquc Ibda cuius cauiacfi dc bihs,acciditquibufdam,ct non ali/s. accidit crgo ci,cuius ccrcbri fcnlus cfi <r)rris>(S: non acci dit cijcuius ccrcbri lcnhis cfi: dcbihs.Et uniucrlahtcrquidcm cuius ccrcbri lcnfus cft fortis^ip fccfi aptus,vtrccipiat fodam cx omni caulafa
30 cicntc fodam,6c fi [dcbihtctur, ] 6c omnino tuncccrcbrum vclocitcr rccipit facicntiafodam,aLii proptcr dcbilitatcm luam: <5c tu quidc iam lciuilli in vniucrfahbus,qu6d dcbilitas fec]uitur malitiam complcxionis:aut proptcrfor titudincm lui l'cnfiis,(Sc lcditur abomni caula , <Sc fi fit lcuis. Et itcru Ibda alia cfi:,cui non fimt accidcntia:6c alia clt qux ad accidcntia pcrdu^ citpartibus capitis propria , ficut fi proucniat cx fortitudine doloris apodcma in partibusca
40 pitis,ctalia,quaj pcrducitad accidcntia proucnicntia ad mcmbra,ficut cius la^fio, ct nbcume tum.ct [ apoltcmatioj cius pcrucniatad radi^ ccs ncruorum,ct pcrucniat fpafmus:autpcrucniat indc aliquid ad Itomachum, ct contingatcafiis dcfidcrij,ct fingultus,ctnaufca,ctdcbihtasdigcaionis,ctfimiha .Et fciasqubd ioda tcmporaIis,aut fitproptcr phlcgma.aut pro ptcr mclancholiam, aut dcbilitatcm capitis , aut cx apoftcmatc [ incipicntc indurari, aut ]
5« iam indurato,ctclt ilIud,quod plunmum cft. Et (oda quidcm,ct omncs a;gritudincs diucrfificantur: quandoquc cnim cgritudo cft falua , ct lalua quidcm clt , in qua lion prohibctur dc rcgiminc cius , quod ci fit ncccflarium in fcipfa , ctalia cft qu.\; non cft falua , immoclt ha-. bcns focium , ct fortaflcprohibctutcx rcgiminc fuo ncccflario: ficut fi lit lbda,ct rhcumatilmus \ tunc fit contrarius rhcumatifmus foda in nccclTitatcrcgiminis,quod habct. Sodaquo quc diuiditur quandoquc fccundum alias con fidcrationcs . Soda cnim alia clt, quc accidit • [ fubito ] fano non habcnti argritudincm.Et alia cfl,qu9 accidit habcnti apoflcmata, ct ' [ laborcs.jEt cx corporibus quidcm funt qucdam, quaj lunt pra;parata fod.T, ut funt corpora, quchabcnt caputdcbilc, ctmcmbia digcfliua dcbilia, quarc in cis plurimus gcncrarur A V 1 C. E f uapoi'
l B. qu-e per ip (am todi^ nii ■ ciancur funt. t fubech.
m gale.i. n B. armigero.^ rum .
otSxt debilir.'
p B.uelicm;t'a
fl| B.duro inct' picce, aut cali-
I B dolores.
.Tt fffunduo tor ad ftoma ch«>seoru huino res chith^nci. u B.qu e (aman tur uel coQiedu tur.
at B aromata.
■}• alkfeiati.
Zafarun. y B.euaporatia •
aB. prmifnlens px c6liipa"onc.
b B.
4rd Libcrtertlus, ,
res cholcricos ] facicntcs loaam.Et itcrum in ^ ca, kcundum q^^od^tcuuftM j^^^^,ida,f^^S [ rcceptis j funtquedam, quc facumt Ibdam , iam prxdidam tabulis mcdicinarum fmgularium.Et omnia [ t aromaraj funt facientia fo dam>6c propriccafialigncaA co(lus,& crocus &cinnamomum,6c amomu.Etomnia > [ aro niaral funtfacientiafodam fmcfmt calida, li-
uc frigida.Vcruntamcn quu llicccdant, 1 [ tacuuu vrriiquc. 4";;^;- ^i,,uitatcm;
J cxpcUunt.fquumprxccdit illud,quod ,^ lorem ^^^tu loluentc conti^ ^^^^^ nocctiun^caliduatcvapc^islm,&iucccd^^ ^^o6c^^^.e.f^^^ quod uaporcm facit fngidum,aut e conucrlo. Qiumi autcm la:fio fit non qualitatc folum,fcd quantitatc, tunc non confert ipforum lucceffio,imo nocct.Etiodafrigida,quandoq. multiplicatur^ [ conftrida] inhycme , & quando leftar fuerit fcptcntrionalis parum pluuiofa, & b [ quando] autumnuseft meridionalis,pluuio fiis, multiplicatur fodainhycmc. Sodavcro plurimum fit.proptcrcaquod artenx aftcrunt capiti uaporcs fraudulcntos.
ca,kcundumquoaiciuuu,j jjt^^^ lorcm.Et complcxio quideni ^"^'^ jcit quod cft complcxio ^^^■^^^^''^^^^^^^ rem,nifi iUic (^t matcria ^^''l'^^^^^^^^^ rcm,cx parte cuaporationis, aut fitatis faciens folutioncmconnnm^^^^^^^^^^^^^
da quidcm,& ficca,& ^^^V^^^^^^f ciuntf S facllintvtrilqucqualitanlmsA^^^^^
ciuntdolorcm,nifi un^^^ ^''"Scu^^'"'!^! 6c «on undclunthumidx,niUlc .^^^
xiumprx>diclum.ttcomplcxi«^^^^ dc caufa,autcftmatcriacalid^/'^
autdVcauia cius motus caKt. autammaUs,tccundumq""d'.....rfe
d , 311'
fionc cius in ' [ rcbus ] ^iitadii';. .,c caula cft,ficut obuiatio igni;'.'^' ^^^^ j^icdi^'.;
aut acceptio cibi c^^^cfacici t - ^iiia klac.enfis,autuicinitasmU^ft.Et5^^^^^^ communitatc iam ^^'^'f^Z\c^cs(^J^^^ dcm complcxionis tngK^^J^;^.^^^ d^rji
I QHamu's bumida non fadat dolorem etc.Humidam aitintempenemnonfaceredolorm,quod etGdmus i.de^ comp.med.per loc.vtbic in fe-jucntilf.fnfiHs. Mdit autc
Gaknus.\.decau.f)'mpt.etiamficcamintemperienhitaut ,^,^„lufolacaliditas,ctfyl'i:idit.asdoloremfacerem ^^^"'"'^ ^^^^' ^?"'' /r mbcaincn^^';.nO"=
6-ex7.mcth.6-4-nieteor.exMsi.prohiaetliu^^^^^^ fubi^^cf' ^;nn,j^rnnh'rtimc'rtelcritcr turaliter,aur accidcntauit ,j _,^au ,
oppoht.xiftis,quaiumnun^^^ fciif;^^^ caufx ficc.T,aut Vunt tinne,5c aduftione ^ ric"tcHV._„,f3CiC"^,|^'
tip. I. cap.j.
^ l,^ / ^.,,.UKV»,r .V j i
f?7iwi iio/orw; r/ow/tt , nift qu^ contcrtim & i elcritcr altrrant & corrumpunt : nequeunt humv.itcu & ficcitas nifi lon^o tempore alterare.quum pajfiuA fint qualitates , Contr.^iumtamenexqalcnolcgere efly dehumidaqui^ dcmint^perie Ue comp.med.perlec.de ficcaverd & hu mda lib.de in^qu.intcmp.ubi alterationes quidem & dolo resfieri excalfaciendopotifJimutnait,& ref igerando.fe' cundo tameloL o etiam ex humectando 6" cxficcado.quod ionfirmare & i.dc ra.uiLM ac.uidvtur.Caerum quod ad
bito l&J
,prohibciitiacibumptn's[pt.i«>: [ &jf;ccantur mcmbra 'Pf / proptcr aJlcisfioiiem poti^-^ ,t dc miditatumi.[principaUum;J
intcrius.tC 1 ''^f nc corum,autquia eorum w fj<i#^,,f ua. & quia nutrimcntum » . uiciH' # cum.airpaucc iun.iditat| -A;; coj/
nfimm&i.!lcu.uk.m<u.mditur.Cyer,mquodad cum.aurpaucc mim| iplbrU"' . (iip'> mc comroucrfiam fcninct/n cim & humldhas, quum brorum "^^^f^ ^orP".'; s, l^ p-
,il,u.ft.,uLJ.,nir.a^ndcma.mcimU^^^ ' S
^uamuis non minus ad tactricem potcntiamfpectent qua talor & fr'igus,confenim tamen ac celeriter nequeunt al ter.tre et corrupere, quareproprie doloriscaufa nofunt.At quia eajcrd fme caloreaut ffigiditatenbrepemntur,mo^ mentumque fcre capiunt altcrandi & corrumpendia cali ditatey& fi'igiditate,6^ mag^s etiam cx his ficcitcvs quam hmmdtasjpropterea efiam fitylicet non alfque actims qua l'itat'ibus corrumpantyUt 'ipfis tamen alteratio & corruptio cifcnbatur,qubd harum confpicuus fit excejjus, noncaloris aut fngoris.Neque vero folum h^pafjiucn funt qualitates,quia^risiotclesactiua5 caMitatm & fiigid'itate nu cupet:fed agunt &pat'iuntur omnes aptiores tatneheduA adpatiedum funt caliditate & fi'igiditate.Hls patet quid adpropojitam controuerfiam dici poffit . Cetera quM, de do lorum capitis aijferentus,feu fpeciebus in hoc capite notan tur^habcs exGdeno copiofe i.de comp.med.perloc.
»B Spccieb.fo- *2)c a [fodafacta] exmalitia complexionis, Cap. 2, defidx.
Arfcramus itaquc fermoncm cxponcntcm vnamquanquc harum fummaru. Et hxc eft diftinClio prima.Dicamus crgo,complcxio nalis quidcm fumma cft , quoniam acomplcxione calida,<5c a complexionc frigida, & a coplcxionc ficca quandoquc contiugit dolor, fccuiidum quodfciuifU inprincipijsuniucrfali
dcficcantcspcr icmitamctiac J^^^j^^^^^^^^^ lutionis,fimilitcr coitus ^c%<^^^^^/'^
xus fanguinis^t [ tc.Etcuacuantia quide
n.cmbr.s.qu?funtaUaanuJ»^„,<i,fJ .^^,„ bus caput communicat , » jc^J ■ ucrfaUacx totocorporc.J» " t)r''..n' " " cularia cuacuantia cx uno ^ f.co
cuacuantia in mcnibris «p'"' j |'a &catarrhus,*:^^l^,iOt^^..^
matifmus,] & catarrhus,5:||^'^^^^^^^^^^ naribus.-lpccics cdudioniJ"^ y^f^^^^^
nariuu^.-ipt-L.itJ.cuLK^i'-; ^ sJ^^^^^Ltc'^'^ purgia,& fternutarona . ^ cxcaufis fccitatis cll: abkj^ ^at/V humiditatis , quamius n ^^^cit'!' nc : ficut iciunium , <5c dn
priuatio .
N N O T A
'11» hi;
Sicut ieiunium, & dirniffio hri ex'ieiuniofieri ^y?^^^f-'^'''Vf?r4ff^^ lenum mdetur li.aduerfus ^^''^^j' J ined'iam inter ea, qus caput rep^, ^^f^ Sedfort^ffe inedia & exfiCi
dfort^ffe media&uentruH^^J-^^^^^ fucat{quodad'ipfapertmet,) f ■ cvtme a^at,et hHmores J
;,on'" on^
Fen. I. Trad 2.
^^'■^^didkar'^^' qucytgcnte enammm ca
^'■''^iitAc^ ^''^'^'^ ^^^'^ ^^*' i^/^^t^i^^w & humorum ino ^Mnmtsfu^f'^^^^ '^^^^*^ wcii/e/I ^^f, tcnuiores
'^pWa/JccI •^^''^^^^'P^^''^^"'?^^ ^awc» exinedia
'^'*^^Mdich"^ ' -'"^^ ' influxionibus qu£ a cerehro ^««•(/i^m pr^cipue commendant,
propterfolutionem continui' Cap.
C invd"^^^^ ^^'"^'^ quandoquc accidit ^'^in rnSA^*^?^"^''^^^^ ccrcbri:qiiandoquc acci invcnis^'?^^^^VP^^^^^ > &quandoque accidit fe,exi^o/^f^^^''^^^»f'-ii" & quandoquc fit^ficut ^'P^^ndo ^'^P'^^"'-^^'^^^ vcntofitatum in- Suc fit ^ ^^^■^P^ci* oppilationcm, & quan- ^iianclonn\!?P^^^'^^^i»iorcm corrofiuum, & . ^uisini-r ^ ^^Pcrciimonc aut cafuiautcxt ri non r 'T''- ^^^^^^^^^ fit intcrius,fortar ^^^cicnsV^ '^^^^'^ ^ ^'^^d rcmanct vlcero- ^^ilio aiitcT^'^ Pcrfcucrat facies fodam. pcr ^'^)^<Sc cum ^^^^'^ qLi<^ndoquc funt leuis adiii r^^vtccroi ^ quandoquc pcrucniut ad «fl ^PcrcatOiiM '^^P^'^?^^'^^^^ ^ rpcrmutctur, ] ■^^iodQ,,3''^^'^^^'<^i-omcdici Indi dixcrunt, • ^'^^ caufa in foda vcrmcs sc-
a B. caral>'tiK . Alia licera. calidntn. f firfen.
^^^cii5uscapitis,motu fuo lcdcntcs,^
V ^'t^ed non' n. ^ ^ quidam rcmoucrunt ^^•^^ 'y^^^ ^^ccfiarium ,vt rcmoucatur .
i^uiltotics nalcuntur in antcriorc
;im,qui cil in ariduranarium, ^ ualcantur apud vclamina , 6c
^ A T I 0 N E S.
^^''Mm in^ ^"^^^^'^ ^o^^^ controuerfhtmy an y^I^ceretrn^^^^^^''^^^^' & folutionem conthmiy ac ?Jr-'' ^ocfJJ^''''''''^'^^^^ i^Con.tr.u.Sanepro qJj^^P^^^^^tur hii}^Q"i*^^ f*^^ ^^^^^^ uermes ex corru-
(lu eofHyy, „^^^'"^i' «7«^ & cdorputridus fit , Mid' i// '''''■^''^^ ^'^*^^''^^'^ putrida.quAfuhie
rf^^^^-^-^fp^i "r ^^"^^««^^/^^^ :<^^"^ ^^^^'^ /'^■/7^^ p;. '^"^''^ e%^/cj n ^^''^^'^nquam pituita in capite, ut ^'''"^'^W ''^''''^'^omconfintancumfitin ca-
i« ^iricfi^ capitc ucrmes , «^05 conHat. Addc qubd in aurih.
^^^^httyiti^^^^^^^ ^cnuntur.Fcrum c. '^i^' »»cteorT '^'^^^'^^'^^^ Arislotclls fiicere yide- 1^%^'^ ii coEli^V^^ g^ncrationern in ucntriculo non '^(ntf'^^ ^^l^i eos^-^"'^ ^^'^^^^fit.non putredinis . midto cr- ^^'"'^'''P^onohl- ^"^f ^^^^fi^f^ndum eft^quod efl nmlto ' ''^'^hYo l ''^'^^'^'^'^(ciuod ad boc attinet ) fi
pite "^''i^^ofe/f./ ^^^'?'^"^^<''3«c/ nonyHandum experien ^rtyiB^ ■ ^''^islori' " • - •- -
'^rumyceruos omneSjUiuos in ca
^^^Wi^^^f^^^^s a^Q^^^^^ ^oniiliator uidific fi ait in a- ■o^I^^mI afc ^^^^^ ^ ""^^'^"^ uidemus.fct fi ex ^'^^^PpellJ^^^^^^^^^ pd^tuin , ac per foramcn '^^ '^'^''i-Xcoi ^"^^ «^ii^e^/cm qms dlxeritjcertum ^"^^•^^ / l"^'^'^^^^^^^ -^7^ ^^pcriri. quofitut cum
V . e/?P Z^iti were ad ohiedla ratione
^^''«^ifaf! ^f^'^'^'"" locum.EH.v.idcm prorfus co
' ^^^^P^cyea putredinis, fw non nmm quon
li.Eo tamen etiam admiffoyfiod gigniucrmes in uentrl' culo nequeant,nihil obfiat in cerehrooriri ,quod coEiionis locusnoneHjCa prafertimparte,quxadnafi colatoriaper tinetjcuius ratione, nohilius non efl cerehrum ucntriculo . Adde cp nohilitas aut ignobilit.ts in hoc nonfiicit, quum nohilifiimum memhrurn fit iccur ,&ineo tamen uermcs aliquando dcprehendantur.
DiUinBio fpecierum fodni fiiB^s cih apoHemate. Cap. 4.
Pofl:cma,aquo proucnit foda, quandoqj cft in vclaminibus ccrcbri, & quandoq; cft calidum, & vocatur ^ [ t phrcnitis, ] [
] & quandoquccfl:frigidum,&: nominatur lcthargia.f obliuio,6c quandoquccftcopofitum.6c nominaturt difpofitio habcntisb | c.,ra4\iigtl. •f [ ] dormiticMicm vigiiatiuam . b t B.rubec»ha
Et quandoqiiccftdurum.Etquandoqucfitin ^'>»J«^tipfo ccrcbro,&fub(>antiacius.Et cftaut calida phlcgmon,aut(!;ryfipila,autfrigidum.Ethuius diftinc1:iocftcxcis,qua:tibiaducnicnt vicinitus. ' Et hbc multotics c [ rcfoluitur,] fi contin c^Mmr. gatvtcgrcdiatur t [ J aurc,&: rcliquis,pus,aut ^ [ fanics , ] aut matcria c B.uirulc«tu
J N N O T A T / O N E S.
I Et hecmultotics&cDcfumptumhoc cx Hippocrate Aphor.io. efl 6.aphor.diccnte,Caputdolcnti & uehcmcnter laboran tipus,uel nquam uel fmgninem effincntcm per os aut au" res morhum fohierc,quod fcre & in Coac. prmo.firipfit , Capitis.dicensydolorhn foluit pus per narcs,aHt fputa^ craf fi,& non olentia &c.Vidc quomodo fentcntia hjicfiitin' telligenda,ex Gal.eo 6.aphor. Aphor.i».
De qualitate a [ accidendilfod<& ex materijs. Cap. $ . a B.cuetttus.
DIcimus,qu6d matcri^ funt caufa: foda,aut pcrfc.autpcr accidcns. Qu(^ autcm funt 4^ pcr fcfunt , qiioniam mutatur complcxiopcr fc.autfoluitur continuitaspcr fc' Complcxio autcmnon mutatur pcr fc, nifi fccundiiduos modosjaur pcr vicinitatcm,aut pcr ^ [ pcrmutationcm.]Pcr vicinitatcm quidcm, quonia nt humorcommiftusfrigidus, autcalidus.& cale facit^aut infrigidat, 6c quum fcparaturhumor abco,quod ci commiftum cll,fmitur,(5c cuancfcit,6c no facit moram,dc qua curctur.Quc aut cftpcr'; [tranfitioncm,]fit,quoniam humoria fixit imprcllioncm,6c afrirmauitcam,6c quarn uis fcparctur cuacuationc,6c rcfolurionc, tame rcmanetqualitas rixa . Scd ipfarum cflcntia fit caufafodxpcrfcfccundum fcmitam folutionis continuitatis"^ , [ quoniam illud mouct cas & fcparat mord icat ionc 6c corrofionc fua . Et plurimu quidc fit foda pcr motioncm, fi vcnto fitatcs cxcitcntur,6: illud quideplurimu faeiut marcriiE fngidc,quas pcrcufTit caliditas, c[qux nouitcr fadx funtcalid.T>aut cibi]pcrmifti caliditati.Mordicatiuc aut,& corrofiu?iuntliumorcs ^ [ calidi.jSoda autcm fada ao cis,pcr accidcns cft,quumacciditoppilatioproptcrapo flcmata,aut non pp apoftcmata^6c oppilanone fcquitur mutatiocoplcxionis,ficut lciuifti^ 6c ipsa fcquitur folutio cotinuitatis.Et iUud idco, ia matcricquas natura mouct 1 corporc,
b B. qualtratem
Ccu ({ifpofi-ione poft fe derelicta
c B. qualicateni poftfcdcrcli^
<I B. illwJ cum tnotion? ipfara & penctratione carum & mordicstione&cor rofjone ipfarQ. e B adueniens Ci &cibi uecofi
i B.acuti.
g B.m. h i.prohibcnt.
412 Libcrtcrtius
aut mouct fccundum fcjiiitam cxpulfionis,aut fccundum fcmitam fcparationis, & diuiiionis nutrimcnti.Et liocquidcm non fit, nifi ^ [ cx ] tranfitibus naturalibus, qui quum oppilantur
prohibentA quum [ dilatantur,]refiftunt,ac refiftcntiaquidem facitcxtcnfioncm, 5c cxtcn lio facit folutioncm continuitatis.Et oppilatio quidcm quandoquc accidit in fubllantia ccrcbri,6c quandoquccontingit in vcnis,qux funt in ipfo , & quandoquc iit in artcrijs cius, 6c
l B.comcftionis
in fkpemnhus upltihusfcriUtm ^'^''Ztt!^0if qma namalcm ^orpom tcmpm^^^^^
folmnt contlnmmM md non ^^^^^^' . do , mandoque erdm pcrfe id agunt , qtm i .^^^ densWmouit ergofmgula /^^^^^^^''^ 1> btmorihus imnmtari dicens^autperje^^^ tj^^^,^ per fe rurfim diHmguens,autper «^f^^^S^rfor.^f mutationem.Sa.elocr^^ 5':^" »
i, I
tenatn non ob aliam\ationcni dolorem^
accidens uerb/ui efl per aliud,a caup^' - :liamrationemdolore'rnfn
oh intempericm,uel conthmifolHtioncm^J^^^^'^
quandoque continglt in utrifquc, qux funt in ris.quum hic fymptoma fit ^P^^^fi^^r^^rnd^^^^^J uelaminibus ipfuis/ Etoppilatio quaudoque accidit abhumoribus, aut proptcr ipforum ui fcofitatcm.aut corum groffitudincm, autproptcr corum multitud incm . uifcofitas ucrd n5 rem pcr fe ah his,per repcritur nifi in phlcgmatc, & grofiitudo ctia cft-ini hlegmate & mclancholia. I t phlcgma quidcm oppilat uifcofitatc,groflltic, & multitudinc,&: melacholiaoppilatgrollitic,<5c multitudinc.Et cholcra oppilat multitudine , & fi-
militcr fanguis.Scda quoquc crcticacft dcgcncrc foda:,aiius caufacft motus naturalis fccu dum fcmitam cxpulfionis . Et foda, qua^ fitpcr fucccftioncm digcftionis cibi, cft dc gcncre fo <la,cuius caufacft motus naturalis lccundum fcmitam fcparationis , Comprchcnfionis aute materi^ impcdicntis in mcmbro oportct nos rcmcmorari in capitulo principiorumuniucr falium,po;lquam fciucrimus,qu6d ipfa,autcft antiqu? comprchcnHonis &retentioiiis , aut cftcibalis,f gcncrarain illahora acibogcncra tiuo chymi mali in fubftantia fua qualitatc fua , cum corruptionc in ipfo cibo , 6: ordinc fuo,aut quantitatc fua,aut digcftione fua, aut rclicpis modis corrupiiouis fu? , pr^^didis in capituloluo,<5ccx hocgcncrc cft foda> [corru ptionisj alliorum,&:ccpie, (Scfinapis, & foda cbrictati s,& foda ab acceptione frigidorum,5c oportet quidemut remcmorcmur motuum niatcricrumin mcmbris,exprincipijs uniueriierialibus.Et vcntofitasquidemcx fumma eft niaterierum facientium fodam,&: facit fodam cxtenfione.Et illud eft,quum tranfitus naturalis ci coftringitur creatus ftridior quam oportcf ci iu hora fua,aut inquirit,vt faciatpcruenirctranfitum no naturalem. Et vaporetiamex tota illa fumma agitraut quali tatc l'ua,aut^ [ c6 prehvniione] humorum iu iocis fuis,(5c mouct cos. tt vcntofitates quidem,& vapores quando quc gcncrantur in corporc,& in cerebro ipfo, 6c quandoque kodorando] attrahuntur ab ex terioribus, autaducniuntex partibus pororu, dcindc rctincntur in ccrcbro,6c faciunt foda , jsc ex hocgcncrc cft foda foetoris,& fodaboni odoris.EtfciasAp ventofitates phlcgmatica^, (5c vaporcs phlegmatici sut grauatiui,<5c tardi mo tus,rctcnti . Etmclantholici funt facientes trifcitiamjhxi , minoris<^uantitatis ,& dcterioris qualitatis.Acuti vcrohumores non cxciratvc tofitatcs,fed uaporcs. Et vaporcs quidc fanguinei funt dulccs,minoris nocumeti fua qualita tcquam uaporcs alij, fed fua quantitatc niagis noccnt,<5c cholcrici funt acuti,infiammantcs,
1 Complcxio AHtm non mHtmr &cMmores , fi cuti
^Adde.cp qunm dmidit tempcm '^^^r^^^^^^ feMcurum admodum cn.qmdpcrui'; t.nemfgmficet,Mh.u-tam^^^^^^^ efi caufi perfc atque immediata^ non ^^^^m iuipro.LeHcMaMl^^ la mmpe alia tnorhifica caufa wtcr^^^^^^ (^f^i''''^^^^
intercedit,qvamuis intcradat ^l^ffTf^iii» nitatemjque mutationcm inteH^t,?^'. .m4,
cilius in antiqua M^f^n^^^'^"^^'^^^^^^^ remonc,qui non,mhtationm , jca i ^^^^^^^^^^^
Part 173
tionem posi matmam ^'''f^'''^^^^^^^^ tentiafnjoloremfienperfcexi^^t^^^^^^^^ quod ma matcria eH mtcmfericm} ^.^^//fp quidm ipfe hnmcr, ipfi tamcn ^ y^^^
en.^t oh^ciespropcjuifje /^«^^^ j^^^^ re,qui ex rmteria depcndet , f ^^^ri ^fiy periem afj'crtUdde(quod ^^'^^^^.^'^' tationem ham,fixam intclhgit intc r qualis fit,& in hahitu,doloris cauf^ii^^
(sexkjtqMlidHmm-MhuctnpcrtC: dolorcm qmdem hun: ex mtcmf c^
mentum tamen ex materia ^^/'^^^^^^^ intempericm mutationis nonnnc f^jcim-- . 40 hunonen,fixa dicitur ratione c^^^ ^^^i,h(^^^^^^^ dependet,non tamen ratione K^^^j;^^ f non ^qualiter omnes eius cti(tm ' ^f^
prehenderit. ^ r oW^^^^fAi^^^^^^^
\ Boppilatioquandoque&^^^p^^^^^
ex tnplici caiifaMmorum p^^' ' ' '''^
fluJ.h.e tamm ucrc ol'^>^"^'!^al^l'Sf4
. „ ....a:....:....r.u,eiit,ncq^° ^arlm,
multitudincquod & Cdcnus 9-" rMd^ J'.
difuhi eaufim ohstruBion>s ^'^"MU} & erafios faat,quodct,m 3-^ fJ,fcc>tfl^^( o fani.& in ar.med.& H.dc e""" ce"'' res ubi multi fwt , & "f'' ff,^f,0t,f
turali conftitutione fe h.lcat,ncf,;^Zm
tim appcllandus eftjimrno ^ uis oh eorum
lior.quofit utohjiruSiof>''ff.'\°'7i,cil*y fropleren iurein obHru&on,sc^^^^,^^^^^^^ m:m libris tmemethod>
caufas refcrt . ita Taternus i)^- ^
j • •■^foitiitjy
noHra tempenate primanusf
VefPeciebtisfodAfaa^f^ ^^^^"^
SOda fada pcr comvci^^'^^^^^^^ cftcumcommunitatea
cft cum commuauate
\ vi
^i^Sn ''-^^^'^^^^^^ P^"^^ ^^^^^^^
POfcutnn' nihil pcrucniat cor
^ommiin,>^^^^^'^^^^^^P^"^^^ nociimcntiim . Et ^^^^^bri ev inr ""^" ^'^^'^'^^^^ cft, vt ad llibdantia ^^^i^ora ai r ^^^^i^ibro pcrncniat matcria hu- ^'^sfod^f 'i'^^^^''^'^'""^"'^ autepartis (bntlpc- ^ "e,6c->rv, ]:^^^^^tanoA- Ipafmo, & cxtcfio-
h '^^^'^urarnn? r'^''' ^'"^'^^^^^ ^ ] & dolonbiis tir. rn...:; hcut que fit in podagraA lcia
Tradt. 2.
i ^f^oml' '^^^^ aducm^t^^cxqltalTtrtibus ^^^^cil-cxnn r ^P^ai-"^!^^ ] qualiras fmiplcx , ^^^^■anca nn, '^^^^"^ naturalibus^aiit qualiras ?'^Q'Ucut on ^'''P^^^f^onata caiido.ncquc fri- ^^^•'^us mo, '^i 5^^^^ vcncnofa-& fortaOc in a^ I. ?^ub(lant ' ^''.'^^^'^^^ vcncnofu:i»ma- > ^^'^^- a^^^^^^ "^^'^ aducnict. tt fortaf
^^^^in iS^^ iducnlcnt matcriiV cxtra i../^^nsiuis..!tforfitannoccbuntforti
i tiur ^^^^
''^%^nt^l^''i^^ iua Mi ^^^fia cxtM ' ^""'^-^- c^-ii^ impcdicns ] '«t'^Usef.„__;;^»i"'i gcncrarain quibufdammc
"^*" d ■
lfi'°"'L'^.f'ancacoi-a,pta,^t[ ''*]fitei.c,,i Pi^^-focationc niatricis ' ,
in + '•"°''"'>' clongatii m cft.aut
^^^fitqi* j/f ''^'tatL.ml-uarum; T &qua- '''^''dci dn ' '"Pwi icns ad ucn icns ad co- S^^l^fca, " 'am Udcntcm ;ctiam,&
'^'^iseorfi fft^ lccunclur ^'fi calcfi ' ^ ^■^^ceptio ab attratl
lonccius , ahatur ci a
'^^^^l^^Hitrr/^^^rn''^- 5 ^^rccunduscftrccc iii taT'^ a^ucn^'-^-'^"^^^^-^^'^^^ dcbilitatur,rcci C ' ^^^^nk t^ '^' ^^.^o corporcautcft ]
Ptcr iir"^ tit in Lu:^^'^ cxpanfam in toto cor
^ico.?^^^^nitio?'f^^"'^^"^o c(l ngnum malum
^^i^-^nau-n ^ fingulal-rsfiat,ilgnifi.
^^qtieiw' ^ fanguinis cxnarib. iu>^iutc JH\^^^^tcrifim vomitu.Mcm-
m vc
5^ . " . ] communican- 1 H'o7^^i^^euin-.^'"'^^^^^'^*^"i cfiaomachus
^ ui ftomaclio fupcrtluuthu- K! ^^odoT^^^^^niU , -^"^^^lin ipfo,autad ipfum ^^5?^^ ^bi^?;;? <^i^olcric!x f^cundum pc ^piiro ^'^^-tc^.i'?'''''^^'-'^^^ ^^'f cucatio ,
fuo um
-mu ; ^^'^"^^^chum,fccund
^'^Po J'^vento( '"/^P't^ilo fuo,autrctincn >^ciM^'^ttoci, ' ^^'t clcuanturcxipfo
U^;,^ ^'^^^^itcr aducnit ci frirtitc,7^Xeis ''.y-^^oncm partiumJcius.Et
sdorfi p,-
• ^ tinvum crgcquod ccrc-
GM l {^iLLn.iuLjciLi.>.i::,L
1 UypoH, ^^''^.^^^^^"'^^■^^'"icat ccrcbru ^ '^^s dorn D ^"^'-^' cxtrcmitatcs om
bro communicatjcfl: illud qiiod ipfum circuit dcpanniculo coopericntc cranium . Et plurimum quidcm fit foda communitatis,apud per mutationcm matcricrum apoftcmatum mcm brorum intcriorum communicatium, quum moLicntur ad fupcriora .
j Q I Qiwmodo ex diarum partium confcnfn caput afficiatur,f{i:p2jfmc Gal.fripfit,maxime ? .dcaffloc. & z.de co pofi.med.per loc.ita ucrb &deduplici confcnfu y (^nud<e qualitatisy& cum materiaJib.de aff.loc. \. &
Scrmo uniucrfalis de fignis oflendentihus fpecies fod^ , & modoscius. Cap. 7.
SOdaquidcmfada acaufiscxtrinfccis, ficut pcrculTionc,aut cafu,aut occurfu rcrum ca lidarum,aut frigidarum,auf' [dicbus canicula ribus dcficcantibus,]aut ucntis bcnc rcdolcnti bus,itut foctidis,autrctctionc vcntorum in naribus,& aurc, lignificatur cx inucntionc carfi , quod (1 carumobliuil'citur,rcdcatur ad iplarii vclligia,& claborctur in carumfignificationc, fcc u n d u m q u 6 d n os i a m d cc 1 a r au i m us . I Ua ni autcm,quc fit a dcbiiitatc,fignificat cius cxcitatio cum parua vcl qualibctcauia,(5c cum pcrtur bationcicnfuum,& inucntionc impcdimcnti in opcrationib.ccrcbri.Etillam, quxfit a forti ^ tudinc lcnfus ccrcbri,fignificat uclocitas patie di ctiam a parua caufa in ccrcbro fcnfara, fcilicctcx uocibus,6c odoratibus, 6c rcliquisjcd sc fuscil bonus ccrcbri,& mcatus funt mundi, 6c opcrationcs ccrcbri iuntnon krfc.Omncsaiitcm,qua: fiunta caufis matcrialibus,communi cantin^ [ fa:ccinucntain ] humiditatc naris . Et quum fucrit cx matcria *:uta,^ [ & fucritcfi fccc] rubcdo,(5c caliditas,6c propricin ca,qux cficx matcrijs grolTioribus,^ [ fortaflcj aflbcia- 40 biturcipullatio.Scd humiditas narisquandoquc minoratur,quum fucrint matcria:groflc . Etficcitasquidcm ftriclur^ nariumin huiujfmodi foda, non fignificat priuationcm matcricrum,quum grauitas ci aflbciatur.Cholcrica autpropriccft cum mordicationc, 6c aduftio nc uchcmcnti 6c pundioncct^ [q.uandoqiic] fit illud in ca fortius.quam in aliis cum ficcitatcftri61ura:narium,6c fiti,6c uigilijs,6ccitrinitate coloris,6c grauitas 1 ca cft minor.Frigidas autem fignificant frigus,6c tcmpora, 6c color . Et fi illic fucritrcplctio a fatictate naufcatiua , hgnificantcas dcftruaio dcfidcrij,6c pigritia . Etmatcrias humidas/i frigidxfint,autcalida;, fignificatt fomnolcntia. Phlcgmaticeautc6c mclancholicc non uchcmcntcr dolora faciut. Et cum matcrijs quidcm ficcis minoratur grauitas,6c multiplicantur uigiiia;,frigidcautuacu2e ftintab inflammatione, 6c miiltiplicatur ci'i cis cogitatio corrupta , 6c obtcncbratur color.Quandoq; ucro fignificatur omnis humor percoiorcm facici,6c oculoru, 6cfortaflc* [fit diucrfitas in paucitatc. ] Caufa autc in hoc,aut cft cxpulfio humoris " [ inflammati ad oculii,] aut conftriaio in ipfo,aut attradio matcricni calidarum abfquc matcrtcbus dolorcm facicti bus frisidis ufqucad partcmoculoru,6c facici AViC. Ff ^ pro-
Cap.r. & 7. Cap. I.
Cap.^. Cap.i.
a B.uentiufl ae
ris vehementcr calidi dciiccAtis
b B. fn grauita-
te inuenra &. c B. tunccltcl orauitate . dH.Sc,
t fubfl.
f B. diuerfihcsmrilluci in paw ciMfesi raro g !V in!l.i,-.ai'tQ
propter dolorcm. Nam qinim dolor ingrcditur membrum,artrahitad ipfum.& ad illud qd'
cft ci vicinum:plurimumautcm attrahiturad mcmbrum iu hac difpofuionc illud , quod cll fanguisA quandoqucattrahitur aliud . Cu ca ver6,qu3c flida cft a vcntofitatibus , minoratur grauitas,6c multiplicaturcxtcnfio^ & fortaflc cft cum punaionc: & fortaHc cum corrofionc & in vcntofa quidcm non cilgrauitas. Vcnto-
Libei tertius,
rcpletionc.Na dolor f^omachij i;-^^ j^^^^^^^ cxcitatur,quum c(t vacuitas.E dK'^^ ^jjipia f rigido , cll minor in vacuitatc A j j^^^ famcs , ac quandoqiK famcscxcit^^^^ porcm,6c.[impcdit]Vcruntam^^^^^^^^
comcftio non intcgrc lcdat ipl & fortaflcfcdatcum,fcd '^'%La^icd\ tioncm ucio & adullioncm d t "^^^^ tio.] Et tu quidc cognoiccs ^^^.f. - ' ■ ' uoloco,&rinii^^^^^^^^^^
famautcm 5c vaporolhm (ignificat quandoq^ lo duationismluoloco,c%c u fonitus,6ctinnitus ,<?c Ibrtairc cxubcrantcum ^i^^.^^^^^^.^*^^!^.';!.?;'^^^^^^^^
mur in capitu
ficat ,lU>d quod vom.tu cxpc "5^ ^^^^^ duni,diucti;tatcmdifpo<mo"'VLoi<l««^
ftornaclwlupcrucniunt.Et 1"^^^^^^^^^
mincs funt, ad q""»'"'^""' ' bda<rf fL,nditur:it[ ]Btq"U'" & comcdunt aUquid.qnici':"
t gutdct» ^^a. • □^yiarcs vcnc multum. Et quandoq-, mul tiplicaturcum capcrmutatio, fciJicct doloris deloco ad locum : 6c quum multiph'catur vahB.artcriarum. pcr,fit pulfatio fortiot [ capitis,] & imaginatur imaginationcs corruptas , 6c aflbciatur ci fcotom!a,&vcrtigoSignaautcm fad(; acom 1 i.fcDfitioncs, pij..,ionibus puris,lunt ' [ rctcntiojilhuum co-
plexionum cum priuationc grauitatis,6c ficci- oc cuxn.muu r^. optcr cu- „t, tas in llriaura narumi : ficcitas cnim ftnaurc hgnihcatio quod P^f;- F^i^^c] V narium cil fignificatio proportionalis ifti . In tcm ftomach.,& ^V'nilW'^C«' calidisquidcmlcntita,-gcripfc.6c fcntittangcs cholcramcuomunt,ccu^ ^ ^^^itic ^ capLitcius caUditatcm,<Sc inflammationcm,& cft illic rubcdo ocuU 6c iuuatur ab infrjgidantibus,(Sc frigorc.In frigidis vcrocft rcs eccntra rio,<5: uon"cft in lacicbus coru cxtcnuatio macici,ncqiK rubcdo coloris , ncquc fit dolor fupcrfltui.s,6c fi tcmporalis . Siccas vcro ftgnificat pra;ccftio cuacuationum,aiJt cxcrcitiorum,aLit vigiliai-um plurimarum,autcoitus,aut t [
ciiOlcramcuomunt cantiUud.fcd&iUudqua.>.^^^__^,_^^^,
paitc doloris: quod cnim nfJ"^Vn<'s|i {cfiom.uhi,plAu„quc,.K,p
tc fyncipitis,& fortaHc dcdu
• • • . ■ . .1 ^ — oLlCtUt' J *-
1 B.denocnTie to icfidu mtm bro f^Tiun ia'! auc d^lt!>tiiur , sut f ).cihcatur, i,ut tltbiluaiur .
hcpatCjdccUnatad Kitu. . fplcncdcclinat ad lat^'sfjnfttru-^j^^,ri. 30 la t l"»ypochodnoru, dccUna
dcEt quxfitcaula matticis.|^5^^^ Si-fyacipitis:36cfttplu^^^^
tum,aut aboitum,aut mcn itatci mibi
ncm,aiitipforumpauc] .j,. dida funt dc foda a vcrmibLis ^^.^,io^
cx VCl
odoris,^^ j.v^v.« .-^datiocftcumqLiictc.Qn.^^^^^cmbrisdorii, cftdccUuis
X indusciixit.inqui. , jortis^Jinsi; vcrmibus funt, ut corrolK) tu,^ [oris,ct fit foda fortior ^n . ^tcX >
3 anguftia,& proprictas carum cft,ut auE^mcntcntur cum itcrarionc alicuiushorii. Fadaaurcm proptcr ccmmunitatcm contingit,6c dcftniitur & fit fortis,6c dcbilitatur lccu dum quod' [ accidit iu mcmbro communi cx dolore,autdcftrua:ionc,aLitfortitudinc,autdc biUtaic.3 Qupd fi non fucritpropter communitatcm,critinrcUquis opcrationibus ccrcbri
nocumcntum, ficur tcncbrofitas in oculo , & _ ,
c.auis fomnus,6: grauitas pcrlcucrans cum bo 4 ' mcmbris dorii , cft dccu ^^^..iTiun /jt nttatc difpofitionis rcUquorum mcmbrorum, dc.Quc autcm '^^'P'''^^^^^^^^ QuumqLic nocumcntum cft in iplis vclamini. lorum cucnicntium i | ■ fi^^^ buTccrcbriA eft fortc , fignihcat illud aduetus cxcitationc corum, ct qn^.j^^^^^^tcn; ..fl^ dolons ufquc ad radiccs oculorum. Et U nocu mentum cil in panniculo cxtrinfeco,aut in lo co aUo,non pcriicnitdolor ad oculos, fcd cutis capitis tacta doict. Fadlam vcro cum comunitatc ftomachi fignificantinuentio anguftix,
m B.choler». n b.in ieianio. A\u licera exuberanietn .
o B.nocumeta»
pB.ad ccrebru.
ipfam albcdo urin^E ctl ^^;;'^.i|{J>fi> ptcrdccU-nationcmhurnoUin^^^^^^^^^^^^
& niu(;;a7& pauciTasdc(idcnj,autcius dcftru, J^^^Pcnora.Etmultoticsmi ^^.^^t^^^^^^^^^ aio,autmaUtiadigcftionis,aut paucitas eius , 5^ ^^^'''^^^^''^^^^''''^'^''a^^^^^^ autipfiusdcftrudio poft inucntionem figniti- rum ad ccrcbrum,ct fi n^^.^^.^ i^cm ., cationum accidcntium.Et quum cft proptcr cf fufioncm'" [ matcricrum]ad ipfum,fit fortior quum uacuitas adcft, 6c fupcr iomnum " , [ ^ faUuam.] Et Ibrtaftc foda fit proptcr caufam in ccrebro , 6c facit in orc ftomachi iftas difpofitioncs,&^ [impcdimcnta] fccundum fcmita commtmitatis ftomachi ^ [ cum ccrebro,] non fecundumfcmitamprincipijexftomacho , 6c commiuiicatione cercbri.Oportetcrgo,vt pcr fcLiercsin cognitionc huius, 6c cognofcas difpofitioncs vniufcuiufqLie duorum mcmbrorum in fcipfo,6c ratiocinando diftinguas accides ab co,quod cft antcccftum.Ex eis vero, qua: illud fignificant dc ftomacho proprie,funt diucrfitas difpofitionis in digcftione, 6c abfq^ di gcftioncA diucrUtas difponis invacuitate 6c
mcl,ct fimilitcr cft ^'^P.^ uiii</i^>' rci2;imcn quidcm InbtiUanf^ eincquihabctfodamca^^^^^^^^^^^
ptcr cholcram . Et ^ort^^^ .^^^^^^^ fnfciplaproptcruchcmentia^^^^^,,,
attrahit uehemcntia doiot inipfo,
A N JN O r A i /j
Scnpfit cadem /^'^^^^^r/^if^^i^'^^!^/ his. (N,xm cum doh)qHoa aU^ ^
dolorm mhere, ^.'^^^^/^ f ,,/i.i^<,/^^7 ra.m:mac.6-^gaUonunoh^^^^^^^^^
qui ex aducifo uri auoqin ^
Pk ii
k Pi
fll' ' V 1- 1 • 4 *
Fen. r. Tra^t- 2,
'^Z^ndmmn' ^^^^^^^ ' ^^"^ ^''^^^^'^«^^ expultricem vim Defignis pjmmtims foiU m sgntudimhus . Cap, S.
^"^^«r.^tf expellitpotiusJtem.fi do-
^^^^^difit -iy, ^^.'^ ^^^^'■'^^^^^itis naturammutetMr^ut in ''-'^hoc tT ''T'' ^'^^'^''^' ahfurdum efi dolo- ^'''^mmdot '''' '^^^''^M^odexperientia tcfa '''Vfrf^irf alV^^''^^^ 9Mpiam,non ad eum afcaamfo- '^^^'^^'m alis 1 concitetur (offcmfo nempe
^^^^pitefulj^iZ ^^^'*^"^^'^'^fi^'riinflammationes:& fflua-
K ^'^PoCf h^^^ '''^''''•■^'^ firc funt ratiLes^ciuC ^'''^ CjalfcJuT "'^ ''i'^^'.''' • Contramm tamcn
VRina fimilis urinis afinoruni fignificat, quod (bda fuir/ Cautfit,]aut cft cxificns! autcrit.Et fimiliter albcdo urina:, ct (iibtiliras ciusin fcbribus,cthoris crifis, fignificantpcrmutationcm matericrum ad caput. ct illud ^ quidcm eft^ex cis, qux pioculdubio faciunt iodam.
a B.&eft ''olii
A T^CK OT^TJONES.
^'*^iaL rrttfU ^ "^►.kwyct . \^vfui anum famcn
n^'"^^^ > hreuV L (''^' 0W2w«,t7w/;w^-,^^.i,T nos af '^oratfy-Jil'^ . ^^^^^^^"'^tioncs refpondtwus.
fiippocrates A.Jph.quihus urin/X, funt pcrtnrhatdiqua lesiumentorumjdolorem capitis ueUdcf^Cj uel adfuturum
"^^iaoloratt ' '""^*'^-' fMiuncs rcjponacmus. fcrihit,non tarncnyquod hic authoryidfidjfe. Addittamcn
^^^^m foYte l^'^^^^^^f^^^^^tia fatis tcHatur , ut fuper- hoc CaLco :{,aph.dhens, dolorcs lapitis aiiquatido antece ^^'^fatisf '^'^^ ^^^'^^^^y^i^ihws folum fcnfuum tefil dcre.aliqnando fimul cfie curn pcrturhatis urinis.pro eo uc 'doiorpJt^.^-^^^^^^^^^ ? h(ic de rc contendere. Qiumi ^^od fuhdit fccundo loco author,uide Jiipp. ^.aph. &
Part 174
Gal.ihidim ac L.in primumdcyulg.morb.
" "o^ore^ iyy. ^ ' ? '■'^^^ '''^ contenclere. (^um ^^^^^d a<rendJ "^^'^^^^ proptcrca expultriummo f''^ ^u^f;..Tly' ^^ttraJjcndum : Paucis , yhi dolorc
y ' mpiam aif „ ^'""'•'^«^'«w ; Paucis , ybi
' '^''mur fJ J^jf^^^^Mom fnculta^ ad id fugan^ ''^'""^ ^^iio olir '^'"^'^ • Q^'^'^'^ ^^^tem nulla fine fpi^
Regimen unincrfale in foda.
^ ^Wio ot?e/7/- '"^ • Kti'<fri .wtcm nuLia \ine jpi ?^.'^omnes f ''^^^^^^'^i- (^mi.^.^^.aph.&alihi do- ^ fcis,qu6d fodacft .>[cxcmplumlrcliquis
iS^^^ cgritudinibus in nccclsirarc abfcilsionis
y'''''Mtaturl^^^^^^ '^/'^^^^ 'onuocat, eorum excm- ^^? caufx.ct oppofitionc ci cu m conrrario . Et ^^''>ci:,od Jf''^''"^ contincnt, quo yalidior fit faitan P^^^ ^^^c (cis.quod cx rcbus m rcmotione foda
in,^^. i- '^etiary,;. • .. . ^ . ' J iuuantibus cfi paucitas comcfiionis , ct potus,
?o ct propric uini,ct multirudo fomn i. Vcruntamcn nimia paruitas comcfiionis b f [
] in fodacalida nocumcntum affcrtaugnicntu m in ipfa fa cicns.
^'^^timus ^'idclice
m omni yalida aflione fjeri quotiaie y^ofpiritum fcdes fav'guis eH, Im- '
'et uy,- r " Jr""-^''^ jec^es javguis m, tm- 7^'' f^nefpkuT'^'' "^''P^^fP^^ritns frne fanguine , aut co-;^J||f.^'^//^^:^^/^P^rir/.r.^/.o fit.ut dolcntis ^^^undet , qIj r -^. ^^^^Wfus detrimcntum fiCpcmmieco?^''^^^''»)7/^a«rr''' ^"^ '''"^fpmlhus Immorum re- ^'^^'^^''^^^^adL' ^/!.!^^^^^^dqriod contriHat ,mm extra • '^^creor^! /'''''' ■^'^^•^^^'^^^''^«^^'^ Wf-^/^i^pro n''i''^'^^Hisnor,''^ '^'^ manifenum cer ' ? ^'''^'^' poHmodum &^ cam
\J ^'^" ^ortVj .""''f'^^ ^'^"dit, propuifioncm uideifquts ajje&a eU ob eius
^ T^T^O T^TfONES.
Etpcfl hoc &c. Tria in cflpitis dolore commen dat,c\r horum & potus pfiruitatem , uini ahftinemiam,& proiixumfomnum. ^itquod ad prirnum attinet,HippOLr,qui- 4° dcm lih.de affetlionihus, flutlwri fuhfrilfere uidctur dclen tium caput uiciiim cfe dicens forhitionem . & idcm facit Qalen.i.dc compo. wcd. pcr loc. cihi parcitatem laudans, hic tamcn Jm in loco dolorcs cxiipit c.uia canfa funt calida.rmfus uero Hippocra.^.derat. uic.in ae.iiinnium & -«fc% , - -iJ^rnjo locofuccurrat, cum fpi- crapulam aduerfus fapitis dolorcs mala cffc in uniuer' "^'nnZ j''''fl^mt - quofit , ut nonadeam fi^ ^^^«<^ quoqueidem notamt autJ^orpau-
^ /orn . . ^ . . . . ; . a)?.tea,& hahct fihfcriptorcm & Gaien. 2 . de com. per
loc.citato adtfcientem ad cihi parcitatern ex ^^rcJngcnis
P^^nue /r iijjccia jOLum pariuu-
«0 ■'^''f^'^^^f^"x^oncm fufipiant; ueiuti rity^^ «em^, -n. & inguinibus inflamrnatio fit. nti^^^^^kie contrll-^''''^'' ^'^''^' '<>''P''' concutitur.fpl [olu ''''^^m^ P'^''^''^ff'^"fo iocofuccurrat, cum fpi-
• 3<?/^e ^ff^^^^fuit particuiam,fcd ad inhun f''''^ & Tr' ''''''''' feratur.qu^ fi irn-
''^ernhi^^ ^-'^^^ n ■'^^^''^^^^ f^onfertimirruentemne Ktu '-^^^^^rfere aJ''-'^' .'^^'"■/^'^ 'fi ' P^^^^^^ ^^^'^^^^^ l^iujr' ^"^hatue '^f^^Pf^^ admittunt & amplch(!rio'l^^^i^ 'V-'^^.^'^^''^ fi^nt glandcSyquA ad in- • ^nmius ueroad inferiorcspartesd «,.'!^.''^^'«/2i/,., -%f '^^>?^orf cfenfo capite, non
Aphor. 70.
A phor.7i* Cum. 7ii
a B.squah'$ (ea
b ta-Alia hcera. & potus. Nota cp aliqui rextus hibeiic hoc capii:ula'n. x.de fodi cepo rali coiitiniiJtu cu prxcedeci ca pitulo vidslicec iic: veruntatnen niinia paucitas comeltionis no cet in foda cali da nocumenco add tionis eius in foda t^pora li : Hc nihil eft adeo coueni^s fodsc (iciu trati quillitas. Circa inicu. Cap.i.
Circa initb.
jnod ''mflanrmaiio fir, fed oMopcdc:
m a- \nem-
^^^''''^mtitj^^^^ humorumac fpiri
Hn^^^^hatur '° ""Pf^^^^^^sac c^tcris infcriorihus par ' iUt r, r...^...- .. ^ .
^r^-^^^/jj'^^; "^ ^fi^pernisadfnfcriores. id quod «e/. : <^d aff.n H''^nri , non fimpiicjter cx partihus
^^^'^ ^iihd al ^'''^''''^ ^«^W4//if . Ex hi^eri quil ^y^l^ fi^^ cx dolorc , confpiuum ohicrtas rationes uci pjjit , pro
mJmitatc aqu£potu7n.& ipfum qnoque fenem iih.de af- 5 feBionihus nupcr adducIo,uh'i (lit . Vi^ius fit forbitio, & " potus aqua;yinu7nautemnon exJ)iheatur-,doncc doiorfe- ** dctur,quum enim calidum exiflcns caput uinum attraxe- '* ritjdoior fortior euadit, <*y4utJmtamtn lih. i . de rcgimine loquens aqu£ & uini,uinum fripfit fcdare capitis doiores.
Cjalen.quoque i.decomp. tncd.per ioc.uinum etiamin ;f j qui ob hiiiofos Jmmores caput doicnt , dilutum txJjihet. & Bippocr.itidem z.dc morh.uuig.fecL .fi cafut doleat Circa (inen. ex crapuia mcraci uini jKminam pnchet ;fi non ex crapur 5o > fed aiiterdoieat, panem calidum cum?neracorurfurn cx})ihct . ^t defomno,aflipuiari.Juke7mx Hippocr.mdetur lib.de Coac.prxnot. dicens . Capiii^ dolorc7nfo!u'it, » pus pcr nares,aut fputa craffa,&non olentia, [oluititcm n ulcerum eruptio . quandoque & fomnus & aiui fiuxus^ 'K^fis tampn 1 .Contin. fcrrmuminterdiLit cuiufdam ,^pol lonij autJ)orltate, diccns,ahflincnduinA tiiisjomno, & lojueia.itaut fmduplex hacinre fit cGutroucrfia . Caite-^ rum. m hxc dnhitatio fcdctur . 7)f ubis & potn.ceriunf AVIC. Pf ^
Liber tertlus
» i matctiaUs.
b B. acutis. & oportct ui ioi» ficcs ea.
teuel praererua tioncaloda.
d B.\lia licera. &fricatioextre micacum ueclus iatecius .
efl non in cafitis dtmttxat dolore, fed ormifemc aStau pmer naturam nmm tenmorm conucnire.qtiam per.bo namualetudincm. hve ergo ahorum & potus parcitate?n ai4thor commendatM Gal & Hippotr.non tamcn munm hicatqueommmodamabnincntiamiiHdat, quod Hippo, damnat. cxcipit autemcos qui ob calidam caujlim dolent, quod per inediam acrior fit ucntriudi cahditas, & capitis quoque caMa inteinperies increnicntumfujcipit y& f^^g^tur dolor. De uino quoque nulli dubium eJl,eo caluiius cerehrum ofiendiM quodratio Hippocrat. demonfirat : nec lo folum quod calidius efl^f d etiam quodfrigidum.quum ramneuaporum qui ex umo ad caputirrmnt,replm u^^^^ hrum necefkfit-.ubi tamcn ex uentricuh ajjcclujeufrigida mtemperiefcu repletione , dolorfiaf, ncdum umum muat, fcd meracum quum & incalefcat ucntru uhis, & ui quod in co redundat,aut concoquatur,naturah calore autto,aut vomitu reuciaturH quodfenem hh.dc uulg.mcrb.2.wtel^ lexiffeputamHS . Qnodfi dolorin capitc fit per cflcntiam, tunc huius ratione non uinum ,fed ucl aqux potns , ut author hic,& Gal& Hippocrat.locisfupra citatis, exhiben dus eH-aut etiam uinum dilutum,qHod :.dc comp.per locaGaifacit,[cucahdafit fcu frigidamatcriaa qua dcpen det • &fienim tutior efl curatioper aquJipotionem ; retunditur tamen mnifacultas cx aqn^ immishonc,ut mmi me ojjendatur caput:& dilutum uinum pracrquam quod temperato calore coUioncm corum , qu^in capite rcdundant , non mcdiocriter poteH adiuuarc ; educendis ctiam num per urinas biHofis exiremcntisfaiit,ut immmutis hu moribus dolorcm facientihus ipfnmqnoque dolorcrn mrymwi neicfiefit. Atuerodcfomno quum mter eajttjom nus qux doloresfedant , fi dolor maximii urgeat , certum eH jymptomatis mionefomno cjjeuacandum ,quod pcri totiilimum debet,ubicmcoqucndamateriajit,qu&m ce rebrumirrepfit,autin uentriculo cM^iens dolorem capitis fouet . <^t fiucnteadhuc materia , ncc urgente fymptomate , ahslincndum d longiori cnfomno.ut 'R^ts confw liMuumis cerchrum replcat & doloris caufam ampiijicet Atqne his demumfedaripropofitas contradi6iioncs pit
Defodatemporah. Cap. 10.
Nlhil cft adco conucnicns foda tcmporali, ficuttraquilUtasA dimiffio totius quod roouetjficut coitus,5c-. cogitationis,& rcliquoru.Et oportct ut folicitcris in curationc a[cholcricarum] cx ca,in attratlionc marcricrum ad infcriora/altem cum clyftcribus > [calidis . ]~t oportct quidcm vtconfortcs,]doncc fitpofTibilccacuacuarcapartibushcpatis,5^ ftomachi, Ex rcbus fortibus vcro in artraclionc matcriie foda ad infcriora,^ [in vigilantc cx fodajcO fri catio pcdum.muliotics cnim dormit fupcr ipfam paticns fodam . 6c quandoquc fir cius afiiduatio in pcdibus,doncc rcfoUutur foda.Si au tem uis uticpithcmatibus,6c cmpla(his,<5c cgri tudocU fortis tcmporalis calida , fiuc frigida; oportct ut caput radatur: iUud cnim cU magis iuuatiuuniad hoc, vt mcdicmx uirtus in ipfo pcnctrct.Etcx cis,qucE ad hoc iuuant, cH coro- natio fyncipit^''^'^"^'^^^^^'» matla,ant cum iana^ct ut rcsfubtilcs quc fupcr ipfum ciFimduntur,re tincantur a curfu, 6c ccrcbrum carum coplcat cxuccationcm , & carum virtutcm non cxpolict acrvclocitcr. FU;igorus dixit quodphlcbo iomiaucnxfrcntis;& ucntofas appuncrccapi ti,"^ [& in iiitcrioribuscxtrcmitatfbus,J6c pofitiocarum in aqua caUda, & dcambulatio par-
ua. & dimifsio ciboriim inflatiuof"^J
vult ut cius foda rcccdat . <^ ^'oqac*; eum.Bgo autcui dico.quod q"^" >cs^ dimus1.quamcalu1amlupcrc"f,,,<
aquam caU.lam ^^'^7 j.u^a ticntis fodam. 6calsiduaniu lU"
ticntis loaam, <^aiMuua.x.^ ^^^tu. quod fodacx capitc ad cius cx cmnquadcfccnlioncrcloUutu .L ^^^^^^^^^^^ cibiaictofi non conucniunt pat ^^^^^^^^^^^ dam,nifi in loda,qux cft propt^^ tcm llomachi , e [quia cibiis 1 c d ^ ,od^^
Hquiaciuu^-- , . ^cu'"\ corum,qu.pr.pVrantosnon«S.[^^;
tantipfum,& prolubcnt ^-ft" tetc»'rt A inn.m .Ouuma"tcwj°. Lofdic» .
aflbciatur cx Ixfionc accidcns L r^.aait cUna]mfuorcgimincadUlu^^^^^^^^ tallc crit iUud accidcns cau a aut,^^ ^ -^,1^. 1.
lo,jcui iUud accidcns ^^^^^n ,dc'fi"^^tct^t' accidunt proptcr (odani , dtin^^.^poric;,,!
iunt cx caufisaugmcntandi 10- .^^5^^^^^^^^^^ go,ut ipUim cmbrociicscu aii 1^^^ ^c; Jo licut olcum dc cucurbita,6c o ^ ^^^ytiac.^^^
bu.s,] 6colcum n'-'"Upl^^^'^"^,;iiquiS'^^V rificatum cum campliora,^^^ .Ijj^ipcri.^jj doquc cU tibi ncccUariuiii,ut P ^^^^,.0^ facias,& dormirc tacias:Ui onin^^cd^^ cui aflbciatur rUcuniatUmu • .^^and%^^^ infrigidandum caput , 6c ^^^\^\ ...iC\i^\cA olcis,c\fimiUbus;icdnlug^
& flringcndum c^n^i^^^^^?^'nnn(fl^^:^^^:
6c poncndum inaquacaUda _CL ^^,i,s^^^^^^ fupcr caput poncrc aUquici. ^-^i tic trct ad mtcriora capitis-, non ^-^j^,iai^^. j^i
fupcr caputponcr
nifi antcrius ccrcbrum , ^^^'^^'riVnciP^^c commiflUracoronaUs,& apua
vtrafquc cnim confidis dc^ . ,,rcb^^ quodpcnctratjnpoflcriorcii^ ftauty
quoa pcncirai,in K"^''^ •nrt,^^i^ ,iiC'' niam os,quod ipfum contin^^^.^,ijrUi^'^^5 non pcnctrat iUud, quod , i^orat^ '.ipf .:qu6dfiinUo^c|;l^^^adat>
pcnctrat iUud, quoQ **';,r:borat"\',iiif^ rccfl ncccflc:qu6d fi in ^'^'^ ^^^^^^^^^^ ucnictindciuuamctum j^^-t ^jtcn^
iUud,quo iuuamcntum ^^Ld?^^ partcantcriorc,6c tonfionc J)^^,.iunt|^,>5
hoc ct,quonia]fi nicdici"^ ^^icrini'"^^. aflcrt principio neruoru, ,s.^^^^^^^^^^^^^^ cumcntum.quonon in»^&.
i.quonon tn^^^^fais a^^l^^a^l^ pcrcufsiuaapoftcmatibusc ^^^^^1 5^
{risidis:6c.^flquafificut^l^^^i,,in caUda,adminiflraintrigi^^^^^^cba;,^^^^^^^^^^^^
ne languilugarum <^'P^' ' tcf^'^' 2ationccxtremitatum.n3^' pcrm" -i-^i".' ^ - ■ • -^"^^-^^frig^^
— ' C\c IlU
nitas,& utcrcctiaucutous
naad lUud quod caninnai:^^^f,igU^^^^^^^^^^ et,in quo fit uis conlortaa^'^.^iacc;;^^iit^^^i
et,in quo iii ujs cum-' 1^0 rc*'* lc^ / ficut fi mifccatur cunr.^^^^j ibd^^^y / mcnta.Quu crgo l^uiulino ^^^^^^^^^^^^^^ tis,ut in pucris ad hoc ''^^''[ii 'l/i miflurasdifrumpat^laudai^l^^^coj^^A t vtnxc(;ntnti- uchcmcu ^..ii olcorof.6cacctolinita^;P^^],(alC;^^^ tur capitis abUuio cum ^'|.^-^iuti!^yi'V tcm utcris caputpui-g')s i ^i5,(c^ /^^ forratiuis;]gradatim ^^^' ^^J" didum cft in canonc.tt ^^j^tiiit^l ncdccUncs
adnarcorica,q ^^^jcct^ tamcn nos ipforum m^^^ ^^^pct*» i tulo kdantium foda cuii^
Jij tc
k. M
Pi P< k
[oft^' •tctct;
'en. 1. Tra6i:. 2. 4/7
rum,& vrxflionum cxoIds,quc omnia funt fri gida natura, & infrigidata niuc, & fimiliter attradionum pcr narcs, 6c cnibrocharij,<Sc odoramcntorum: &iam fciuifh illud.cttibi quidc nccclTariumcft^vtin lioc,<Sc in aliis.alicncs totfi,quod moucr impctuofccx vocibus,6c mulritudinccogitationis, & coitus, & famis.ct iUa quidcm,qu^cfl:cx aduflionc {b!is,quum in fui principio^ [confideraturjfacilc mutatur.QuCi autcm ncgligitur,6c tardaturjnoncftlongum, quin ciuscurad [cxcufctur, J aut difficilis liat, autaducniar ci e [ fupcrfluitas proprictatis.] Et multotics quidcm acciditcx folc foda : non cx hoc quod calcfacit lantumifcd cx hocq? clcuat vaporcs, <5c mouct humorcs quictos. Cum huiufmodi itaquc non cftcxcufatio abcuacuatio nibus,fccundum modos pra:didlos.ctquando que ctiam in ea , in qua vaporcsnon clcuantur, . . ncquchumorcs mouctur, cthicccjlitascuacua
^^^fium fenrl^^^^^^^^^ ' ^^^^ 'i^damnatyculus con- tionis:& illud quidc, quum fcntitur rcplctiO;
iZil- ^^'^^ ^i'^'^^''^ ^'^^ ""^^^' '^^^-f'^' ^ -^^'^ -• : ,.: .-^: . ^
^JCniiV^i! i^^"^-^^^ vchcmentcr nocctfpa- ^iinirar^' r ''^''^^ ftomachi,& cum com ^<>danniH ^ '^^^^^^^^^ vomitu iuuarur. Ht fuerit fl ^^^^' q"? fit in poftcriorc capirc,fi no '^if^us ^^'^^^^^ eftcuacuatio cum dccodio- ^eindenhn ^^^^^^^ quantitatcm virtutis, ^ncaDir^r ^^^"^^^-^"^^^fc"^ in^cnit foda ^^fan Dhl^K^^^'^^^^^^^'»^^^^^^^ ^'^''S^s fcdat^for '^^>vr doi -^^'^'^ ^ vcntofx funt ei ncccHa- ^«eucni. alTiduatio in capitc fupcrfluita- ^^cnircnon faciat.
^pAt ^^' ^^'^"^^ tcmporalem.ccphaleam
capkis dolomn . m hoc rt ^^^'^^enti^^' sircpitHS,ncque odoYcL ^^"^' ^^^^''^^i^'^«^«> 'vini potus,
''^^'^^omri^i' '''^'"^'^(^''^''■^po/^unttolcrari . quofit, ^ conueniant , qu. author notat. In eo ta-
c B fac:afKtur
d B. laboriofa.
c B. fuperflua uehemcntia. Alia Iic?ra tupcrfJuitas fora tudinis.
6c timctur in ipla matcrici attradio ad locum dolorolumjfccundum quod fciuilf i cx principiis.Illiccnimfiobliuioadfit cuacuationis hu morisdominantis.nocrit fccuritas,^ [quin im pcdimcnti fit agihtas j Qmun autcm caput vchcmcnicr infiammatur in Ipccicbus fodacalidc,& Cvilcfit valdc,&: tranlgrcditur tcrminu^fu mantur t iiiccus hordci & plvllium <S: mifcca
— , -jr ^ww... ... tur cum aqua virgx pailoris, 6c infrigidcntur,
'^'^^damet-JLnr'^^^^^^^ ^ fiatcxcis capiti cmplallrum.In ca ver6,qu^
rjf| ^"'"^•^/««^ mor'Ms,conferrefcrioityQHod ""^'^'«eia f^^^^^^ ^''^o^^cmatum ProhL ij.Certtt "^"^P^ituita?^-^^ ^o/orcre;f friglda potius materia at-
^"^V^ mate'^^''^'''^'^'"^''^ yideatur . Sed folaitur . ybi pi- ^^^^'m nol/i ^^^'^^^^^^' ^^^1'^^ -^^ caputyaut ad par ^^^^^t\iom /'^'^'^ ' fluxcrit iam,aut imm ota ^^''^^ fi adh!!!:^fl ^^nusy quod euacuationis genus id
^^^^^^ cor«I • ^^^'^^ ^^itatlonem totius corporis &fhi "'"mtionem " "
) pern ubm ejl. ne maiorad caput
^''^'^•Wot/^ ^j^^^^irneeuitandiis fit, vtauthcr con- ^'^''k' morhf^ contrarium flatucre Hipp.6, 'i^^^Hi y^yi- ' V ^ ■ increfcentes morbos misl'io.
kr,^:, ^^'tinenteadhuc
ur. yer
c matena venercm commen^
■^^ihlU^ r^''"^ ^^fP^''^-iet GaUn cms loci commenhis yerhis
fa6fac(l: a matcriacalida, languinca, oportctvt incipiatur aphlcbotomia^ [vcnarumjbrachij. quod i\ ci illa, qux uis , non confcquuntur , <Sc rcmanct modus cius [cum difpo(itionc fua , & ucncecxubcrant uniucrialitcr, & vidcs in ca pitc,& in facic, & oculis rcplctionem manifcflam,- oportct ut phlcbotomentur vcnx , tjuarum minutionc ccrcbrum cuacuatur ; licut
, phlcbotomia vcnarum , qucE funt in narc cu-
•if^^l^^M^^^^^i^contrariHmpotefl' iufc]uc latcris^ 6c minutio ucnx, qua: fit in
^t^^^^csmorhosmiiiiooffendat . frontc. ipfa namque cfl: vcna, cuius phlcbo-
tomia plurimum a-gritudincscapitis cxtirpat. Etoportct quidcm , vtin hoc doloris parsattendatur . Nam fi fucrit latcris poftcrioris, ucnaquxcrt lateris antcrioris mimietur. Ec fituerit lateris antcrioris , vcna, qux in partceiusopponitur, minuetur. Quiun autcm in partc oppolita dciunt ucne , ucntofas loco phlcbotomix pone. Eth [ At-tefagarus ] iam
(^olligi.imrno non id tantum quod flio offendat
''que materia , aut aduHione folisi mteria calida,ant faniumea.
'quis ex
ni?'^^'^igidalt.^^^^'^^^^^e huiufmodi fodx cfl: }S\ nf.^^tio. etin caquidc,quxcft incipies,
crtquamolcum roL
Pr :"iioceft^^^^^^"^^^>^^^P^^*capiitcifufum Et dixit, quod fi illud non Uifficit, oportct ut Poft^^^^ • 6c nen ^^'^^^^P^^ circundctur parictc iicntofx fupcr t fpatulis ponantur , <&: fanguis
f B. velocitate nocumenci.
t faui(Ji.
g B &extraaio
ne (anguinis (e cundum neceP (katem & to!eratiam uirtutis.
fi no fufficitphleHotomia uenx aUibjd.i. uenx adiurorii, & no confequi tu! cu ea, quod uoluntas incen dir, & remaaeC d..lor. f afeid.
h B. Archige* nes.
t alcheeU
J^equcoportct, ficut fciuirti,vt in I. nr^ •.v.nrr^^^^^^Scris. Quodfiokumrof ^ d>Herba'?^''^>^on^i^^ifceanturcicxprcftqm ^pccicrum plantarum fngi 4 M^Um f3 ^^^' torfitanjnil magis iuuat Wj^^oleo ^^r^^^^Z^o caputpurgiumcu laconue ''''^^^'^ infrigidatis fupcr ^^cu ^^"^tur.a ^^^^scll vtoleum ^^^* ^^^^^* 6q "-^^**"' wiii^iL ^iuiiujuin ..i — . - - %h ^^^H^onJ'^^"^^'^*'^"* '^^"^^ adpenciradu quxhoc modocurrunt, phlebotomia faphciuuA^ ^^^"^^ prv^didas in canonc.et nx , ct crurium ucntoiatio. Et hoc quidcnii cft H.^^^^cmn,: P^fatio accticum multa aqua ipibrum rcgimcn cx parte phlcbotomic.Qmi- Wa-;^^^ eit J 7 -^ius aute , quc fit aduftione quc illic aliquid matcrici cholerice lcntitur , O^^^teb i ^umma; curatio cft hxc,et noncft mahim ipiam cuacuarccumeo,quod €c a^^ioae inr ^^^^^^^^cufurationc acr]s,6c: in naturam Icniat , ct lubricct marxriam cum co, ^^itiift 'P!^^^s,6c icditioncad loca frigida quod in capitulo foda cholcricx diccmus . •"^^oiic cmplaftroru,6c embrocha- Et oportet , ut lenificatio naturx uniuerlah-
multusindecxtrahatur ,(5c locusucntofarum falctrito afpergatur, (Sc loco lana fupcrponatur infufain olco : 5c in mane fupcrponatur ci mcdicamcn uulneratiuum. & iilud quidcm non cft in hoc codem , immo in omnibus fpc ciebus Ibdxtcmporahscx matcria traudulcnta, quaUrcunquc fitmatcria . Et quandoque ctiam confcrt plurimum in hacfpccie iodc,&
^ ferculo de frunis, &iure Jentiiim & Alia lirera. aji munie.&algiar ficideft cu iii- XC fcrculi taifti cx limonihns, iSi cum iurs ^er calif^iaiex pra nis & jore len tiumjS: lure. •f- alnefcgueaii. t almcs. jc }J. ferculum ijuod (it J B.&althiffil. m B. Et in liu iufmodi difpo- /irionc t)bi infft.
jn B tercniabin. t firacoft. p B abftcrgOt
Part 175
ter pcrfeuerctjficutcu iure jtrcauliiJ,&deprii nis,& iu';cdcicntibus, & almclca,r.t]iurc pifo ru abfq; corporo ipforu:(5c vtajgcrnutriatur ci bisinfrigidatiuis gcncratiuis languinis frigidi trahcntis ad ficcitatcm,&: grofiiticm aliquantu lum,6c declinentad (lypticiratcm,-ficut "[qu^ fiuntjcum fumach, & granatis,v$c lcntibus cum aceto,<Sc ^ fcicere frado, ] nifi timcatur (iccitas naturo:. ct tu quidcmad curandas capitis ;cgri
Libertertius. .^-
his yerhis. Dolores incidtint a fitHitct,qum lita fucritfi ycro
aput incidcrit , profunt qHidem &^.^ ^^^l^,
tudincs lcnificationc naturaj multu ind igcs , nj |o guincm deycnis
ta cumulc tigo in caput i
prodcn autcm etiamfi fangnis a ^^""""^0^001^ anta ycnain frontc. Si yerb diuturnus zr} fiat morbus , & purgato capite non ^!^''' •^.r^rf-'^; aut fcarificarc oportet,aut ucnas m circi > ^^j^jj»
enimfolumfanumfore fpcs ^^'"^•^f^^^^/ ...jfcfW^' hom.confirLtinhxcyerba.'VolorismcfJ^^^
[ficut in hac difpofitionc Supcrcfl: crgo tibi,] vthxc llypticatepcrcs cum " [mannaj&tfuc- .co fruci:uum,&cum omnibus,qua2"[rcfolurit] cQ lcnitatc, ctoportct vtcibj illi fintboni chynii; & tu minora dequantitatccorum, 6c non fiat cx ipfis rcplctio . ct quum adminillras cmbrochas Sc vndioncs, adminillracx ciscas, ia quibus fit infrigidatioA in quibus non fit humcdario fortis; fcd fit in cis rcpcrcullio aliqua & rtypticiras aliquajficutellaquagranatorum, %o &exprcfiioncs frigidx fiypticx fruduum , 6c foliorum,& radicum,& mucillagopfylij cum ^ceto,& aqua virgx pailoris.Cuia autcm fade cx matcria cholcrica cll hxc. Nam,fi cum ca vi 4es aliquantulum motum fanguinis, cura cfi-, vt fanguis parumpcr cuacuctur: & fi non,incipiatur abcuacuationc,ficut cum myrobalanis, fi non fucrit febris;5c fi non, cum lubricitanti bus,& cum cis,in quibusnon fitcxprcfiio,& a
.hxcyerba.'l)olonsmc^^^^^^^^^ ^ dctrahito/tycrorm^^f^^^^^^^^^^^^^
nus fitypcrureycnas,&fanus ^'^^'^^^'^.rM^eP':', ucris,magisaffi:i'i^cs.Hisfanclocismamm^ lum dolorescapitis in yniucrfum cHraru pt ■iafiantyjC"'
rnijfione quacunque cx materi^
aut f^'"
'J)c curafodAfrlgidd^ahfquc ^f^^l' ct^. i
phlcgmatica , aut mci
:alcfaao.&^^^l.oq"C .
^OnfcrtiUivaporatiocumco.-,,,fli V->facit adu cx
calcfaa:i.s,& falc calciu^t- „anttOH^;ficfli cil fubtilius. & magis ^t^q^'^^^^; cx cis omncs co.s^,inuat,& P^-oP7^;j'^,und^'''^lli' gdati]quucorucorporaJu;^^;;,3l,u.i;^^^^
in oricntccius, vlquc <^'^^^;Sic^^
^lmtitin-l in aliquocoruajotn o(ito^^^^ plbrucapuainiolcdcnudc^^^^^^
da rc(blu.-.tur.ct J Lco"S^"'*'^Ypfi''5';V''k,,, ^
^-.^ r ^ cft.vtciuscibu.minorctu
fpcritas foitis, ficutcumt (ucco fi.U(ftuum,& jo natur;&fin6 cumalio, jijscofFijjt^Pi;
vnaioncs,& '•■ [caput P"'S ,;,,.och*' ,„rJ'=" bus,] & odoramcnta , & f/;;*H°rcnic''!
ffra 't[
p B,Hnimetis,
^ glcltis forfc, f filcar^thi.
f B.Iiiiimento-
fyrupo de tructibus,& aquis lupuli.et quadoq; ^ fcparctur intcr ipsu, & ^^^^^l^c^ nbib^^^^^^ !of ? S etiam cuacuatur cum fumotcrr:^: , & cly Itcrib, & ani malcs, & cogitabilcs ■^■I^^c^ti^j^^^ii^ Jcnibus. ct fi matcria? cholericx fuerintgroll^, fi igidus; & intcrdicatur ^\^:^\^ci^t juaJ"' & fucrintimbibitx in tunicis (lomachi , ita vt frigus.ct omncs quide,qtu ^ ^^jjgcn'^' ^ari' nequc vomitu cxpellantur,ncquc lubricx fiant gorc5& poft purgationc, i\ c-^ (11(5^0'! folutiuislubricatiuis; neccflarium eritcuacua xTr,AirkM.«c ^ rr'ir»nt DUigi^? ^K^.,tx ,f,iCt jrccumhierapicra cum fcammonea fecudum dcfcriptioncs di(^):as,autaugmcntarccam,& af fcrre cam fupcr lubricantia,aut cuacuarc cfi de
foctionc myrobal. fccundumq» vidcbis m an- odorifcrum,rubtile, ^^^^^^^''icn^^^^^iV^t tidotario : dcindc pcrmuta complcxioncm cil cis,qua: funt,vt fcmcn apn^ rniin^^ r.slfo CO,in quo fit infrigidatio,& humccl-atio:corpo fem baucic, & aniluiii, &^^^^^^,j,^.tiii''J^'|^^^^^^ risquidcm,cum cibis,& iyrupis,vcl potibus:& (capitis quidcm,fi in ipfo folum caufa fuerit,cLi furisprajdidis in canone , & cum omni,quo malitiacomplcxioniscalidai & ficcai curatur, & fecundum caufas communcs calido,& com m u n es fi cc o . c t cx ^ [c p i the m at i b us qu i d c m ] cofercntibus foda,funt troch. dc croco;&'l [vigi
cx illis.quide q"? cos iuu^n^^^- u " " 1 1 « '
& pctrofclitmm , & qu«/^'' ' cs V,; hxcnos fecuros flKiut, l"'"}°ricnJ'lM comprchcndi,ad fcmorcni ^^.■jct ia Etquum inlirmus fcbrcm o,pU"' iP? tur;vtfortisfiat.ctiuuantco5|;^.j„tia.,/
napi.ct omnia eniplaftf»'^'-^ napis»' ('ci», quar;dour_cisrccipinnturj),^,cin^^.,a*,
to lam
cxpcrtum cft . ct ^f^'! &%tiU^ ct'^' ; alinoamaroinunO^^^llic^^^j^^
polt abrafioncm. ctcomcu /'^ cx cis,qux conferunt iodc ^ phKg V^,, .1 .... ..,,.r.iiap
liisjctiamconfcrunt. Qiiorum defcriptio inci 50 ruta; fylueftris: cti (fP^^^^^JJ^ilitet^'^|J^il^^^^^^^^ pit.Rccipe croci aureos vij.myrrh.x aur.i). cx- ' im ..n .,i
prefiionis agreftict calcadis,gimimi,omnium |:riumaur.i.& mediri,aluminisia:ncni aur.viij. tcolcotaraur.v. medicinc iik bcne pulucriza te cum vino pontico tcmpercntur,& cx cis tro ch.informentur.Qiuimquc ncccfiarij tucrint, vnus corum foluatur in accto mido cum aqua rof & liniatur fuper vtrunquc tcmpus & foda quidc calida in febribus multiplicat vfus' [epithematuaijvaporescxirc no pcrmittcntium,& fanat eam attra^lio aceti,& aqux rof pcr narcs.
Hahes hdicfufius 2. de comp. mcd.pcrloc. & Taulo Uh. i.At in ijs yerbis. In ea yerofix jiith esi &c. Voi clefangumis mijfeJm agityin materm calida fanguinea,no tandM esi Hippdo.us iiJ. de afjeJioaibus, vii non fobm fi m^J^m fan^uinea efijcd &ft pituitofa , fcca.t yenamj
tem foda: frigidx- cum m^^^; .^in ^i/ j, vteuacuctui"corpLis,hl^^^^^^^^ municans: dcindc adminil^^S ^jftrcn^ tio,cc cius fubtiliatio: ct adii j^i» yj
na,qua: non faciunt
[fub\iliatiua,ucl]maturatiti^^^^,tii^?^-; tcrminata, incipicndo a ' - ^o^y^- ,-i fiantcurcahx narratc ''^ol^a^'!? flrcntur ctiam quc cotmiJ^.^tiiii^^cO: omnia quibus ncccaanu dt , ^_ ^^[P^ ^ ct humidc.ctadminiarct -^j^^ J . ax] in fcptimana fem^^- '^^iica>^C / gida: cum auLcna aicwi^^
iirf'^ tcri^' orf'^
^^^iitLiran "^^^^^"^c^piti^ prius^dcindcfu- . ^^"^cus dr o/^*^^'^ ^^i45horbij,& aurcus , t nitri ^^^^duo, ,V^''"!}^^^ ' ^<^^^o aiirci fyUiclh-is . ^^ cum Z h ^'"^H^is.^c tcraturA tcmpe- ?^^^-^t exht C^^maraci.-j 6cliniaturcaput ' ^^^-^^ ^u^eun ?P^f c[l hoc. Rcci pc
''^^am.cnnu'!'.i^ dc crocoaurcLi.j.ac
"^*'<'f Phld • 1"°'' eft in cano
: proptcrca
J^^JifialcrnMS^^^'^^^^^'"^' ^ corruptus,(5ceua- '^«ntinua it'''^'^' S^^^d^^^poft digclliua ^""^Prediat. r'^"^cpc^mnta complcxioncm ^^i^ciWiihn ^^^^^"iftiaquodgcnerct fan-^ ^^•Etferm^ j laudabilcmjiumidum, tcr'^^ cis ^^^^^^^^ complctus cft in ip- ^^^fgranac.ir' 4^^H'iprimultumconfcrunt , ^tirer.n..,^,; P^>'^^^^'^i^i- ^'^^ no.s remcmorc
c B.asftdhagu, t iuspuUi.
etiam hio ^ / ^^^^'^ni. ht no.s remcmorc ^^^^'[phld ^'^'^^^^^i^itArchigcncs in capi-
^'^^^''^'''^^ ^onferentmmfodfi frigM.
r^^^^'^iniau,^ rcccntis aurcum.i.dcrcoris J^^tritionei^^c^?^ ^i' coiungantur omniapoft h?^^-^iiniarn.. ' ~ ] ctim accto forti ,
f«P th m ' '^^^^' rubificandus. Lt itc
to^*8>'ptiaco n*'*'.''' Ittuaturlocus cumla dt'''''^t«i,,°1"""'='™ vclicmcntis iuuau |'''^'''PliorL' croci.amborum .
thi ''"'«'itinXV" milccantur cumacc Ky^^^^Ci rT'-^' itcrunialocs, myrqCR^^^^fhrun^^'' '^°r'^"'ii. cpithvmum, co-
t T"^ -^ft va^d^ f ''^^'=•1 a'i"d ftcrcus columco J '^^'«aiiftion ""^ • "«^'"Utn pipcris,'' t '^''''^'•Sw^^ «oci.Cca,cct troch.dccri '4 > »«to ,^ ,'"?^''^<^t,s.i.& s.pra:p3rcn "^«quide ™. qtiat^itawii 'lecefli
cumeris afinini . Etc.>t eis gdem , q quidam cxiftnnant efle vchcmentisiuuaminisad iliud, cft,vtfumatur '^[cxpreflSofoliorum cnula; ] bi!-ru«asfo, exprcirorum finc aqua,& fiat caputpurgium cn ''"""^ co diftillando in dic trcs guttas in narcm , quil eft iciunus : dcmdcpoft horam confcqucntcr adhibctur olcumviolaceum,ac lorbcat^ [ t iflc diam ] multx vnduofitatis . Et cx cis quidcm , 10 quxconueniunthuic modo,eft vt fumaturfcl
listauri*^ CcitriniJpondus.drach.iii.(Sc mumia: ^ B.aUfchar. pondus. drach. mufci.drach.i. & caphorcc nicdictas.drach.(5c fiat caputpurgium cum co. Et itcrum fumantur gummi,rutae agrcftis aurc us.j.radicislilij.mcllis colati. anaaurc.i.6c s.co iungantur omnia cum ^ t [ ^"f<^«> r»di
^ cis ficJe , & fiac
jexprcfHone tbeta:,5cdiftillentur t7^Xni'e^T» in narcs.Et ctiam caputpurgium iuuans t buc djftii
20 hor maricn ficci aurc.iij.t nitri,fumach,ambo 1^"^" """'^^*" rum aurc.iii;,tcrantur bcnc, <Sc in nares cum ca uum « na infuffletur,(Sc cgcr caput fuum clcuct,&; for-* phorb-o, & wrtitcr naribus attrahat . Et itcrum nigelle aure . ^j^ rar.s Udj iniiij. cxprcftionis cucumcrisafininiaurc. ij.falisammoniaciaurc.ij.mifccaturcumoleodc f fide. alcanna,6coleo cucumcrisafinini , ^cliniatur t ciclarainis. ex cis locusintusinnaribus,(SciEger naribus \ ''^"^^ch. fortitcr fugcndo anhclitum trahat,Qiuunque ^ ^ [poft horam ] cx capitc rcs multa delccndcrit ,
? o tunc iauctur ^ [ caput j cum aqua calida. g b. Mfiu.
Ve modis oleorum,^uibtis inungitur caput eius , qui patitur fodam f/i^idam^. Cap, 15.
COnfcruntci omnia olea calida , in quibus codla funt ca, quc funtficutancthum , & calamcnthum,ctamaracum,ct t ftoechas arab. t fceh» ct hiy nibrium,ac ruta.ct folia lauri,et ca quse ia diximus incanonc.Difpofitio,ucroolcibalfamicft,quam iam fciuiftiillic,6chocetiam co ucnicnscftcaputpurgijs, ct diftillationibus in aure. InfufHatio confcrcns illi , qui habct foda tcmporalcm.Rccipc cxprcftione cucumcris aQ liini,t bLjchormaricm, nitrum,terantur : ct in naresinlufflcntur,autnigclla,(5ccxprcfIio cucu mcns afinini;autnigcila, &c parumgummi rutcagrcftis.
7)e curafod^ficc^.
Cap, 16,
^^^'^f^^^^^^^muuanti frlgld^^
^^'^cu£'''^'^^Uri[r'l'^"' "^g^ll^ pr$di(fta ^^i^iar^^^^^orcn '''^/^' cft,quod fit cx mii
Htida;," '^^tior^'"'" '''' clt,quod fit cx nm
^foi«?^'^^.^t™t!:.!'5-'^!""'^^'-r ;"ia«c^"'^
Sil ad ifi|^',^iii fiat in omni hora. Et cx c^
c.,..^^'^ quatitas icntis vnius fumatuis6c
h - cu ori^'-,S"'i"^.'^' caputpurgium ex fei. h5> foTa!:^ "^r-^^Stanis fmapistri ' Sco^P<=rta eft"''^'^ '""ans. Ex eisv-cro . in^liifti,,''?.'^;!' mufco,& ' figia & am
^^^."^^^nt ^^P^if Purgium^ cTlcfaci 7,^^Jcumdcpulpacoloquinti ^«ofolutacftcxprefiio cu.
1 ^ ^cca quidem,qurefitcum materia choleri 1 ca,aut mclancholica fcrmo iam prctcrijt,6c ncque rcftat fcrmo,nifi in foda ficca finc matcria. Pruicipium crgo curx cius cft rcgcre ^grd cum cibis humcdatiuis^boni chymi,ct proprie multi nutrimenti,ficut vitcllus oui , ct ficut ius * [ gallorum, vcl ] pullorum pinguium ct cubu gict" [taheiz,] ct forbitiones pingucs cum ^ ^ ^ olcis humidis, dcinde dccUnctur apartccalidi * ct frigidi ad illud,quod cft conuenicntius . Ex cis quidcm qua; confcrunt, eft adminiftratio caputpurgiorum humidorum cum olcislaudatis,ficut olcum amygdalinum ^ [ amarum , ] ct olcu dc cucurbita et reliqua . Quod fi cx hoc ncceflarium eft ad complcxioncm cEquandam cum infrigidationcctcalcfaaione, mifceatur cum eis aliquid cx olcis cquans ipfum. Et fortaf feftccitas facitcucnircinfubftantiam ccrcbri
< B. gallicalo*
e ahhei»!gi,& alduragi , & altedarigi & batyro.
t ubeiz , cata. yam .
f £. fcladcgi .
diminutioncm nianifcftiim ,ctpra!parabit ipfumdoloribus. oportcbitcrgo illic,ut admini- (iretur caputpurgiacx mcdullis*' [ in potu datis , ] qux funt cxtraclx cx cruribus ouium , & vitulorum , 6c pingucdinibusgallinarum [f anfcrum^anatum, 6ccx ftcrcorc ] vaccarum dc caprarum.Et cx cis,qu9 cos iuuant,cll capiti ap poncrc cmplallrum cx \[ phcludcm (ubtili fa c\o cx fimila tritici , & fimilahordci fccudum ncccffitatcm,&zuccaroalbo,& olco amygda-
rcitcra,&: non cc aperiatur,Et hoc totum lam
Ve curafoda ex ' [ yentls.] & "^pf'' pie ^ [ per caufam extnnfecam.j
nccclhtatcm,&zuccaroaiDo,oc oico amygaa- c \Z..\r^^^^^
lino,autdc cucurbita,aut cffufio fubtilis cxco dum^fiucfrigidumA ^;^^^ ^o^^o^fj^ * . ' , chcE,&cmplalh-apra:dicta,oc j,,ctt
illivyjilll». >>i>-
fupcr fynciput . Et quandoquc fitmargo cum coron.itionccx mafla,proptcr id quodclfundi tur fupercaput.
tANNOrATJO S.
autcmracracii " ' ;^ •r.^uiti'"')^ l dic..ndacltcumhicris 1^^^^^^^^^^
dc ^cum alicn..tionc tot.us qiio^^^^^
chcE, & cmpialh-a [^^'^'^^'^^^l^f^ odo^^!. capurpurgia narrar rcum,&miifcump nus, ingrcdiatur ba..-dicipitulo.Quodh iprorumP
1 ExeisquUcm qu£ conferunt &c . Tropenit caput furgia (utait ) in dolorc capitis cx ficca intemperienuda,ac ea ex oleo amygdalarum amararumparat . Mirum yidetur.qnod in ficcitate capitis ea confulatyqux magis ex ficcant.& yhi non redundet matcriayca propoiiat, qu<z ip fiirn cducc.nt. <iylddcquodoleu'm cx awygdali^ amaris dl fcuticndi & exfucandi conflat facultatc,fmt emm amara deficcantis & aOflcrgentis potcntiicScd foluitury no^nine quippe caputpurgij errhina,& qux per nares attrahuntur dbfolutcintelligitjcu expurgcntyfcu non.hicnon expurgan do capiti h^c proponity fedhumeHando.''De oleo itcm ex amaris amygdali^,alij iodiceSydulcium,non amararum lcght atque ita nihil aducrfatur . 5
2 Oportebit ergo illic &c . Cataplafma ex yaccino aut caprino ricnorcparat.uidetur hoi retia curationis Indica tioni contrarumhquum ex ficccnt hxCyOmnium tcHhnomo. hic vero
hurnefiandumfit . Adde&quhd paulopo7l,ijs rerbis (ex firmla triiici ) aliud ex furfuribustritiii, hordeOy& faccharo cataplafma conficit.qua itemomniadcfic care & difcutere ccrturn efc.Scd & hic mendum in cv.U ce eHyquod ad priorem locum pertinet , legendumque cH nonSercorCyfcd butyro,yt Bellunenfis adnotauit. quod uerd adfecundum JJwtlat.dif utiunt quidcrn hec & deficcat fed lcuitcrad?nodum.admifictque h^c olco amygdatinoad oleum ipfum excipiendum,quomedicamc7itum folidmsfa^ Hiimidiutius immoretur .
'De cura fod£ ab apoHematc^ . Cap. 1 7.
CViufque autem fpccicrum fodx fadx ab apoftematibus,curam in capitulo fmguiari diccmus.
loco recipiuntolcu ^'^^'^"''Z,i^f'^J^ *° cymino , & quxt.litcrcur ^ ,io<
icriptioncs rccip.unt oltu.n ■ * ■ ■ ---.';-..--,itiquu
cr curru.it. ^,^ "Iritudin"
llKHiwiaui.ii"> n.-Mnlll C"'*''i,i#'
& cofortctur caput poa = ''^' , iji,o,^V!i( ri>io.&hda.i.no,&olco J ^ .pc ^^
myr iionc quocltc
ctiam [ lcaritic.itio in cxtic .^^^^^ . ,
h.;u)r ad contranu ^^'''-^:^^^^^^^ fir a vaporib. fi ^^^^^'^'''['^^^^^^^ pitc,& .'cgcr non inucnciit |^oca%f«}' ^ - ^ itum,ncq"cii'
fiationcm,& rugi tur,6c minuiturproptcr
tur, & minuitur prop^c ^ ^poru»- ' tcs cuat,oncm.&ptoptcra^^^^^^^^^^^
ci vaporis,cura cilcmbrocn? iocapiti
usfit ftyr:- n fLiiTi'-"'. ^r' mcnta l..btiliat.ua,ct i" Lccx' ! V
is,cu.^a clt cmui"-- ,,,p|aftf''/ t:.,& conforiatio capitis cu"^ tiuis,& in quibusiit ftyP"'-' ^ ^^^^^^
itiua,ctin>-.o.-- £cxi.'-^|i
tc.ii fucrit
11 confcnint.cll ili"'^''!""^, in.dci"' tat,ficut maaix.ct t gclc^'.»'" Qii3'»>. ,
num,ctquclunr ill
rccipitur,ct incipit vapot^ - ^ p y y
cipiLuurpoftipIummiicU^BtltO^ andrumficcumcum/Aicca -,,,,,,adi,,(.
ia.incP^ ian
gus llomachi cx ^^1^^^^^^^/^ ^,,'cor']|-cis, , rurmucillagotcminis ^ q^^' co,ctconforta caput c^^^^^ -^,^,ucris 1,. quam-ipfam curaucris , ^ ^ cH^^ / 3uodo^ortct,vtipfalcacJ odoramcntis narr.itis , ^^E' /it cai^^
De cura fodx oppilationis.
oaoramcniis iiau.ui^ , - . c^c^i^ n\w S. 50 co:foitanccrii...pU^^^^^^^^^^^^
CVrafodcoppilationiscfl; cum maturationc,pcr ca,qu.x fcis:dcindc cu.acuationc:po ftca cum vfu afahiarct. dcindc cum rcfolutione pcr embrochas,(5c emplaftra,6c odoramcnta, & gargarifmar> ;'>oftcacum maturationc: dcinde i.cBetiacua- " [ hat admiiii(h'atio: dcinde rcfolutio] doncc twtxc, deinde re ^.eiTnoucatur, & iam fcitur qualitas illius in folatione. ^ j „^„:..^ „/i 1 • i-
„,sinrcgrc,cty.rcattrg'-^;:;c^^^^^ Quum eigo sefcris,quo"
Part 176
k k
int k
h oi< ini
h B. &oppila tiogroffj.
remoueaLui, iv.i.iui ^.[uaiiLa") uiiiiMu lu- ---- ^
co fuo.Qnpd fi in capitecft complcxiocalida, 60 baiiico
b <- ^ -~ ..^.v /~vn n 1 1 -a f 1 r> r» 11-1 rrtmfi\ n ^tt.-nt-ii~^
f?t caiiditalis fupcrfluitas bis'tLtf turdcf.gniscaUa.tat.s,al'^';,£cr,l nu.ltxcalcfaaionisvclicr»«.^,p,^
hcrcad contiarium, ctf'^i,,s mis,etadmiiiiftrabiscnwr"
^ [ aut proptcr oppilationcm groflam] curatio tibititdifficilis,'^t C ] oportct vt admi-
nilh-cs apcrtionem facientia:dcindequum cxcitatur foda , aut nocumcntu capitis,proptcrca quod curatio fit cumcalido,fuccurrc illicum infrigidatibus, cum quibus cfl: mollificatio , iii quibus non cft ftypticitas:poIlca quum quicfgit
A N N O T
quod frpammcrofequenw'^ yii(tl« ^
;rc ar^'
c-^P' ivrt^^
Fen r.
^"^'^^t. lihr ' 7"'^"^^/.^''^^^^^^ reprimatunde & m ^^^m quod ]i \ ^^'^^''-''^ ^^^^J^ agens eiid^ danat ysu, ' ''^WoPpault fV''''^'''^ > fi^^ti cx hoc met.authore ^"'"^'''frnnon ./^^/^^f-i-^^^-^.^/^i inter fubeth caufcts co ^^'^^^ ^JImit ''■'^'^^^^'fi^ humidum fonit,Coriandrum fi
prcdidis ^[cum in frigidantibus dcterminatisj ^ »•& hnme.^ia. et ingenictiir vt narcs abluantur cum huiulhio «»l5-»um««ti;f • di olcis,& naribus cx cis fortitcr fugatur trahcdo ad fupcriora , & fcruando illudin ipfis, dcindccfflucre dimittatur : poftea rcnouetur opusillud afliduc.jBt fimilitcr cumaquarof& aquadc^Lfalicibus, ] & aqua cucurbitc,6c fu- « e.Kalef. pcr vaporcs haru aquaru pkirima fit iclinatio ,
f B. nocumentuai &nulicia.
l^kramt^^T'^^'^^^'^^^^^^^^^^ qua re nunc
^^^cim tamcn & aceto maceratum, a
''"''mncloru r '7"f^'' ^iuspartium , quibusinejfe ^^^'inh'^...^ ^^facchnri ruck.-rtp i^nt^MFt y^-^,^*,^
''^^'"^^relZ^^ y/tc/^^re , poteH '& vapo
(^-''pcrientia comprobat, &
'^''Pitis tuto
exhiberi,qm ex uentricuU con
ra in olco cucurbitse, vt humcdct vnum ipforum,& infrigidet altcrum. Etfimihtcr admiai ftrctur camphora in olco laduc9,6c olco viol. Et ftcrnc locum totum cx folijs S [ faUcis,j& o- S K«lcf. doriferis hume<5tantibus .
^^^^^^^^ibuius ^^^^TO ; tunc ennn quu?n frigidarum *o I Qn^d fi vehemens fentiatur caliditas caphonc &c, ^orbys i ^ yatione augeri intempm^s pof Fuit ^rahum otrmium medicorum placitum camphoram ^ ^pcndct . frigidam effe,& propterea ccmmedat eam in caufa doloris
calida.fcd tu pcrp^ndcjan potius calida fit^yerum quia fenuium cH partlum , ptnetratlonis gratia, , refrigerantibus pr^fidijs admiHa refrigcrare yideatur .
' 1 Cap. 10.
a^- tc,„tn!' '°''*'^aP>tisfitcxvcntofita- If- r ^fniu<; cni ? ''•■'^^iS' cofidcictiir hoc
ficftcalH '■""'■l^'^"^ introitus ipfius . ■ a,, ""t iii ei 01. ""^ P'"' introims e(l auris,di
in ^^^Hteii,. ^^^^^ PaucooIcoroC Ktfunili, fan . ttaH ^^-^^^n^^^^ narus,diftillctur ilkid li^? ^ ^^^^ioluQt c.?"-^'^^^ cmbrochas cu cis,quje qi..^^^^Plcxin,v''''l"i*^ diximus.Quod fi ma^ 0 ^^cilc ^^icccdit cahd? , cum co
C>^^> 6c mufr r ' ^^^^^«^cum,6c mufcus . ftra . ^fis,&- ^'P^^^a lccundumquantitate ^ ali^^^^^i^^a fccn J^^^^'^ cmbrochas,6c cmpla ^^^^^^^totu^^^^^^^milludrcfolutiuacalida, i)e ^^^^ ^^^^^ ^ lcnit naturam .
De cura fodf contingentis ex odoribus honis . Cap, 22.
f7 A quidcm,qux titab odoribus bonis,(i fint C, calidi,(5c noccnt caliditatc fua,non ficcitatctantum curcnt odoribus bonis frigidis, ficut fi nocumcntum confcqucnsfit & odorc mufci,(5c croci-.curctur cumcaniphora<5c fandalo, Et confcqucns cx camphora, curctur cummufco <5c croco. Et h fucrint ctiam noccntcs cum hoc cumdcficcationc, 6cficcitatc, tunc cura crit, vt non fiscontcntus in cura nocumcnti mufci,vcrbi gratia camphora: fcd fi cft pofii-
fimilitcr c conucrfo.
Crocum dolorescapiteinferre z.Ubfcripfit ,cAthlc m dolore capitisipfumproponit.Sed resitahabet jubi calidie^ , —^^inoent' ? ricapitioccurratydoloresfacit,ybifrigido, &laboranti
^"^f^^iextiri ^^^^'^^f^^^^^^^^^^^^^^^^^" exfrigiditatCyeofiemfedat^dumfuhfiantu tenuitate difjl
r,^ ■'■fitur.o;'" '•"'"•""' J "cut vaporcs
i^Ji 'lUcr,r''infccuc ' i^'''-'^"»P'5''iim malorum A Plu,-!!!:' r tf,tZr!^'o ^^mcn, ] ficut vaporcs lo-
^nc.;''^^^tochic"^ calidi,quosquidcm rcfol " ^<^mpcratis,fi cx cis plurimu
fat materiamiqu^ doloremfacit, ct fri^idam mtemperiem moderatur ,
7)e cura fodiz contingentis ex odoribus fmdis . Cap. 2j.
FAax vcrocx odoribus foetidis cnra cft cu bonis oppofitis cis in eomplexionc,& h m
t», k^^j &r imaj>; '"^'^^^'^is^u cx cis plurimu X bonis oppofitis cis in eomplexionc,oc n m
^''SZ^^^Ms ,^'^^,^^^'^^^otomiam,6cvcrtigi illis cdoribus fueritdcficcatio , ingenietur vt
^iob, ^ ' [ tof^ 1 ^^^^V"^^^^'' tempcrati fint odorcs illis oppofiti humcaantes,ficut o-
ciunri r: ^ ^^^^' ncnupharis , dorcs ncnupharis,(Sc uiol.*
^ c^inJ ^^^rjs ^l^^r^ uehemcns fcntitur calidi R M^^^^ bain^^"^^^^'^ adminiftrctur ablu S conf'' '^'''^^ ^^"^ calida,ct malua. Xr^^^^fuffi^^ ^^^' niufci,acca^ ^utejii vaporcs fintfu^ ^^ithuiueaatiofomscumoici^
upharis;(Sc uiol.^ [ & falicis,6c ad hoc
eft olcum,fcilicct olcum falicum bonum habes proprietatem ] fupra oinncs odorcs oppohtos odoribus bonis , 6c foctidis caliditate noccntibus tcmperandi, achurueaandi*
* B.rehemem*
▼•l boni odoris, & olefi de kilcf I»abet jnFQpritta
a B. Alia litera . nao.
b « . fccaniabin, cf »• auttii
T>c cum fodoi ex * [ elrletate. ] Cap. 24.
INfodaaiitcmcoiitingcnte cxcbrictatc, in primis oportct, vt adminirtrctur ftomaclii piirL^uio.aut uomitu fadco cum ^ [ oxymcllc ] . ,^. :c...r laut**! oxymcUc]
biilcnt.fcd pofl_trcs horn^ I^^Smc*
lius cft,vtconlidcrcs ^^i^^^'^^'^^" loniach"^''^ fomno,aut quictc ionga,doncc . turc mpcr allcuictur. Dcindc aj^aatn^ clzuccarinum , fi fucrmt c^»^ '^.jgj
^hVni.bT. &ruc cum aqua tcpida : autcum vomitibus lcuibus
co rapbani ^ s.fcanijbin
6c mcdijs,dc illis,quos in antidotario facicmus quod fi vomitus non iucrit obcdicns , & timcturcius adminilb-ario ,lblucscumhicra confortatacum fcammonca, nc cius moraprolon gctur.quod fi tibi fucritaliquid prohibcs ab ad miniihationccius,quod cit calidum,proptcr gritudincm calidam , folucs cum dccod|onc myrobalanorum,aut fyrupo dc fruaibus (olutiuo.& ii animaabhorrucrithuiufmodi foluti ua, folucscum aqua vtrorunquc granatorum cum pulpa , fccundum quod diccmus m antidotario,vigorata cum fcammonca parumpcr. 20 mo & nou timcas proptcr ipfius caliditatcm . Et U ''in'» ««.prohibenv. cilaiiquid , [ quod fcparct ] ab cuacuantibus cuiufcuquc modi lYicrint,tac cos dormircquo ufquc digcratur.qiiod in corum llomachis con tinctur dc vino.Ht i(hid quidcm apparctcx colorc vrinx,<Sc cius tindura . Et frica pcdcs coru cum falc & olco violacco, & hipcr ipforum cx trcmitatcs cffundatur ^ 1 olcum chamvmclhnum ]Dcindc tac cos ingrcdi balncum,& vt ca pita ipforum inungantur olco rol. intrigidato non tamcn vchcmcntcr , 6c cibcntur lcnribus, & a-rcaa, 6c hmilibus . Et incaulibus quidcm cft propricras,qiia vaporcs a capitc prohibctur Galc.inquit , fi cibas illos puUis columbarum, non crras . Et vidcturquod caufafit fubtilitas fanguiniscxcis gcncrati,6c fortitudo ciusad rcfolucndum vaporcs.Et oportct,vt cis tribuas fruaus ftypticos.*5c vt fit potus xqux, & non aliud, nifi rtomachusfucritdcbilis,6c timctiir
mcl AUJ^^wcU inLim , * , „ ■
linum fi fucrint humcftati , --^^^^^^^
rcdifupcr fricationcm P^'}^^ ifmoiica
indcambulcnt non labonoic, ^ .^^^^iim
10 alio motu non laboriolo , i„,„ri3F
quod ] oportctapuro^accto^^.^^^^^^^^^
alicnos. t C j , ^nclt^^'
potucrmt,vtanturcoquocl no ^^^^^^^
quc parum fcccris eos ^^'y^^^f ''.^^u of^\ tinam,6c balncum,dcindc ad \\\^^^^,^cio
nis',& cihcs' cos carnibus lciiib"i-,„t>*
cos infiindas cum cmbrochis xq^ ^^jifli
optinnmicbnctat.. Rccipc icm--, |i„ijj li^^inis caulis bctbcnsnn;.;^^^^ 6c iumach
, 6c .lcntiiii^^ ^^.^^f^^.^ rum,roiarum.fpodii omniamjjl^^ ^.^115^;;,
mifccantur omnia,6c ^'f^'''!l\ric.h'fh drag.cum cliira.i.camphor^v ^ .-scitriA nati,aut aqux ribcs, aut acctou cius. .^jo^^^'
f B. embrocha ex ch^ioaiauIU^
A N N o r ^
& GaLloto chato riotat . ChM^ ir^it. fcnpfilfey'ideturdoccnscaulcsi0^^'', • -'^
quuydum Galc.fcntcntiam Uudatf- .
liud, nifi rtomachusiucritdcbilis,(Xtmictur "'["'^'''y'' ''''/f'*]'^,^^^^^^ ipfiusladitasttunccnimprohibc cosamultitu 4« ^^^f e^r ./0^^^^^^^^ {• r..- -j^c ../,/.../..,. .r.-.n-^ mu tGru7ncsitcnimo7UOCornpr^ 00?,
rentis.inefeilUs dit tcriuemfanp''^^ yapores difcutkndUdem tarncn, '^'.,/^/(,f/^^y fcnfit iM.& , i.urail-prrrm • ^^f^^W nelcraf}.eMuhnariti.aU,obcorn^^^^
nem.SarU ad has duhitationcsj^^^^^^^^^^^^^^
g s. pondas
quod ahficcando \ r^poreiprojf^^^l^^^ eiferantur,feu etiam aluumfubduiC^^^^^^^^^^^^^^^^^ Jui acredmc, id quodforte a rcro no gion^^J^pr
'.V gion
''uifum ol>fcuret, ut ai grxch^ Jlcinifj' frmplimm deprompfit.w ^^^^^^^^^^^^^^ lib.i. C^cutientibus & ^^^'^'^^f''^;,!, V ^''^ ^l!
dincpomsaquii^fVii^i^ ^«^^^^"^ ''"^rl^l^ ^'^'-'''^'
tiacctofi,6c ribcs propric 6c robcius,5c acctoii tatccitri propric,6c rob ipfius,6c cydoniorum 6c malorum, 6c traniglutirc coriandrum ficcu cum zuccaro ^ [ fccundum pondus, 6c p6dus ] confcrtcis:dcindc faccos dormirc,6c quicicc-
rcquoniamcft radix in cura ipfius,qu6d fipro .^u...^^.^.. ^ ,r e,<c/ ■ ptcr hoc no qu icfcunt, rcitcra iUud cadcm dic rno c.bo f-^l^P^^J^'/^^^^^^^^ 6c in manc. ^ £t ponc cibum ipforum , qui ha- scmgme.Quodadposicrio>c,7^ . .../r>*' bct infrigidationc,6c humcaationc.6c lubtilia ^ los columb:irum fcu domcjtu^ tioncm>ficutcrt: vitcllus oui,6c iupcr cos fundc aquam calidam mulraj rcfolutionis.Et admini ftracis fomnum,in quantumpotcsidcindcquu rcmouctur naulca, fi fucrit , 5c rcmanct foda abfeindc olcum rof ab cis ,quoniamnociiiuni efl: cis poH. illud , quum prius fucrit ncccfiariu
ad confortandum caput , 6c prohibcndum va h B. k iam mo porcm'^^ [ Et quaudoquc rcmouctur in inliaU'
ao.feu n£5« funt j [ op
Los commuarumfcu domcfticarurnfi'^!^^^^^^^ hium eH excrementU redundare:^^ jeiil^''^ tatefMnt'.praufemmGal.tcnm^'^'lj^^^^ crafior efl noucllorum animaimin i r;^^ ilia £tate,& ubi yolarecipcrm^J^IP ^^^,,j,orf ."^/ conflituti corr,edantur , non ab ^'.:0,f fed omnibus'.Vnde hiclib.2' dc A larec^perint. 't jlteHti^^fi J
St ponccibum ipforum &^^ jfj
remoci. ,
iK.nuBc. cham
ucndum.^-v^- r--r--: .^x..^.
ad hibcatur olcum dc lilio,quoniam ipfumcft vltimLi,6c cxpcrtum.Amplius,quum cbrictasin cipit alicuiari,6c dcfccndcrc, fac cos ambulare k? faciacerein paulatim,6c paulatim, [ 6c rcpara cos.] Et cileftica chordis ^^^^^ camibus pifciuui pctrQforum,5c tc
'^^^t^^Z. fticulisgallorum, 6c puUis cum hcrbis frigidis , Et of ortct (^uidcm , ne fuper cibum am-
tranumfcnpfit hicauthor i'^^'J'7.^^^^^^ bumenfrigidum coHituit.qHOdJcr^'^ Q!4^ J ^rofcab dc hac recgmus & \ f^^l/J locum facit.ritellum uti ^^^^.^^ ' dum eH & hHmidum,quum ^ tumtamenad temperatumcibunji^^if^i^ f paulofri^idiorlsj& humidions^^i'^ i
H H
'Cllj CM
itii^ iei^
■t| 1
s s
jrtet^' bl ' caiiif»
cfli'"^ ,itic^^^
Fen I.
Mej,iW medkifucmnt; cali icfi .r "'' <^<>mpi)fitionem,nMuriimque
^''^^^fodxeuementisex coltH. Cap. 25.
^'^^fcrci ?f ' ip^c fccit ipfum pof- ' curation ^^»4^1^^^^ diximus in capitu- ' ^^^hm^n . ^^cc^>poftquam'^ [ dcclinas
>orc proptcr rcplctioncm in
f ^^cxcornn ^^^r^^^^'^ co^f^is compo
^^^^ulcntn?^';'^^ ^^^^^^^^^ > ^ clcuat uaporcs
P^^truccofT; ^^P^^^^^ctcnim,] vtcuiilludac
^^bct, inc ['f?''^^^^ [ a^^f ] qui rcplctionc a minutionc,'' [ aut ]
^^^aeai-n ^ •''^'l^^^^q^^^ i^^erit ncccflaria, 1 ScoafJ:, confortct cercbru cum
Jao.ff ^^^atuus,(icutoico rofautoleomyr
'^^ ^^Trni ^"^^^ vclocis digcftionis,& bo -^'''^itci.K ^^^^V^^^antcoitum . quod (i non ^^%us. ^^^^^ationcm,non cocat, dum cft
Part 177
r P^o««2wf,.ti^ aut ex flccitatca-
„'''.^«W^/o/?''''7'-'-^^/^" ^-^' repletionefit^uenife
a B.folicitudo , & ^nis tujeime cionis in cur** tioae eiut.
•'^^)ncuml ^^'ncrc acoitunequeatjcauet,
:.'^^'^^^oco>,^..._.^"^'^^--Sl^o^^ ncGMeuemn mio.nenue
n • ^
^i^or/ eni^ ncqueucnjifc5liOyneque
'.'^'^'^iocT-L^,: '^^P^^^^ri uidctur,qubdy quum ex coitu . ^mtuu^, _ humomm eduSinnP
'^^W ac T ^f^"''^^ 1"^^ «^^^^ infis^iiter
ilJ^^^'''' ^on fit ^^^^ "^^'"^^ Tf «fre
ro»2L'''°7«^^f^^,^«^rf ^ofi«ic»r/7oriico?w- ^'^''''^crudkT: '"''^''"^ «^^^^^owi ?«^,riwe^^/ hkn'^'^ fp^^i^us yJ^^P^^^^^fi^^Mgignit) commouerihu, knr ''^'''^'irist/rT"^ '^^"^orum copia ad cerebrum [114^'*^ Si , •^'^''««^«^ h<£ dubitationes fortafiead %u '"-P^^^s nuR- 'JT ''^^''^ i^moderato coitu faHus l^^il/^^^^^^^^m-nc ' '^y^xiHente ctiamnum hu- ''"■'Jil'^^'^ ^^'^'^cmc^^ ^^^fi^andam yenam, autpur P^ohf^^^c fi j^^ ^xhibendum,nifi utrunque ho^ ^^ni^y^^^^^ quf^j ^^P^^^ia uirium refcHione,nem' ^^''''^fhk fj'''^^^ mma quidi
>o,i' '•^'^//^^ettf-.'^''^"^^"* hoc pertinet,7noderata , ^J^^^cuffiQ^^J^^^^^taxat humorum copiaperilla
' m ''^^^'^^ ohfi ad cerehrum fufcepta,
''^•-^r^'' ^fflHcnr''?. ^-^''^'^ uenaj&fubduci aluus Ittt^^^^h^ncti ^ '^'^'^ '^'^^mihidquodhic confii '^n fanis r'"^'''^ ^^pletum cibis ueneri indul ^ytti^^^^Hu^^'^'^''^'''^ efuticntibus & repletis
OPortct,ut fit tua * LUoluntas.5c finis rci tuc, & tua intcntio in co,Jqui habct fodam cuenicntcm a cafu,aut pcrcufl^ionc, ad hoc ut do iorem fcdes quantum potcs , 6c elongcs matcriam quanrum potcs a loco lcefo, aut cum cua cuationc, aut attradione ad conrrarium , ur non apoftcmctur. i t mcd ica plagam, fi accidcritjUtcarncrcplcatur.Sed no eft poflibile ut car 10 ne rcplcatur, malitia complexionis mancntc . quarcoportetutin ipfius incarnationc complcxionem partis eius tcmpcrcs.Et fcias,quia fi in illo,qui habcthoc impedimentum,apparct fcbris,& cdturbatur intellcdus,tuc incipit apo ftcmari. Primu crgo qd tc oportctfaccre in cius cura,cft phlcbotomia ccphalicx,autnigrx, utapoftcmatio prohibcatur. Si autcm illic cfl: replctio,oportet vt vtaris clyftcribus acutis,fal* tcm cum pulpa coloquintida; veruntamcn H 20 habucrit febrcm,tunc clyfteria a;quabis.quod ii
clyftcrcnon ^ [ conucnit, ] oportct utcuacuc- l> B.mciwfc tur cumaliquo, quod fit licurpilula; cocchix fi fcbrcm non habiicrit . quod fi habucrit calorcm,qui febrc fit minor.non prctermittas ipfarum potioncm.ncccflaria cft cnim cuacuatio , ut (ccurcturapoftcma.Dcindc oportct ut confidcrcs.Nam fi illic fucrit uulnus,mcdicctur pri us. Ftncccflarium cft tenpcrarclocuin in com plcxione fua,doncc rccipiat curam,Qu6dfi n5 50 fucrit , emplaftrctur locus cx co , quod locum confortct,(icut funt cmplaftra , quorum aqux funtjficut aqua myrti,6c [-falicis,] 6c quo!-um olcafuntoleum myrtinu , &liliaccum,(Scrof Et corum pcrmiftioncs funt, in quibuscft ftypticitas,fubtilitas,5c refolutio pauca, ficut rofa & mclilotum,& calamusaromaticus,3c chamc milla,6c bolumarmentum , 6c alumcn iameni cumvino odorifcro. '^[Et fortaflccontcntus eris oleis ex cis , & rcclc agit qui cis vtitur tcpi- 40 dis.] Et fortaflc dolor,(5c timor apoftcmatis facit ncccflarium,ut parumpcr infrigidcntur . Et oportct,vtcaucaturbalnvUm,3c uinum,(Sc ira, & cibi uaporofi,(5c calcfacicntcs. Qupd ft locus incipit apoftemari,tunc ncccflccft adminiftra reftypticafortis ftypticitatis,(Sc infrigidationis ficut corticcs granati,6c balauftias,(5c lcntcs , 6c rofasjcmbrochando caputcx aquis corum , Sc facicndo cmplaftrum cx f<gcc ipforum, deinde poft illud fiat pcrmutatio ad illud , in quo cum 50 ho cfit fubtiliatio,'' t [ ] ^icut, cuprc- c f B.aUq.ja.
flus.6c myrica,5ccydonia& olibanum. Etquu pcrcufl[io fucrit commoucns caput,oportct tuc ut incipias darc ad potandu ftxchados cum a* qua,autfyrupomcllino,ipfi cnimcumco libcrannir.Etfcias,quoniam,quum l?fio pcrucnit ad vclamcn ccrebri,cft in ipfa timor . Ht quum cgrcditur proptcr pcrcuflionem fanguis cx cercbro,oportct ut patientcm potes cerebellis gal
c B.alkaltf.
^B.Etiam fune ijuida qui ucan (urciscepida.
linarum quantum poffibilc cftrdcindc P^/^^^^^
'?^^ ^oeanl., ^*^^^ ^ dgrotis.iure ergo interdi^ pcr illud aquam granati acctofi, 5c qnum [ foj . . .non....... . ... uitur]apoftema,multiplicapotuccrebclloru
ufquc ad trcs dies, & poft,phlcbotomiam .
nit '^^^ cxinl ^^^^'^P'^^ tamen,ut repleti id aganty '^'^'^Hry!.'^li^,np ^'^' temporisop
"^'^''^cit citT^^^^^replaniuacuo^aut pleno ue
'^^^iiiit commotio cerebrh&
€ap, 26.
j4 T^N 0 T AT I O N E S.
Egit de hac recopiofeGal2.de comp.med.per loc . & Taulus hh.i.Hic a doloris fedatione curationem mchoat, yt A caufa niiA & fiuxmem gotefi exiitm , & urgentis
f B.AIia litera. refblacum .
€ap.i,] cap.4.
raiinnemhabet.exrepda qmm lih.i.fen./.tyadlty qinm dolorem prius mitigandum dixit . materiam dcinde longe g capite aucrtit . & dcmtm ulcm curat (i adfit ; fm minws.partem corroborat. At GalcnHs,& Paidusauenafe- Slione primum curationls initium faciuntydeinde dulci olco capHt irri^antes dolori attcndunt , ita ut contrario ordine ngere uidcantur. Scd folmtur, quoniam hicj&f totumjlu dium efk ait, ut dolor fedctur: orditur tamen & ipfe a fc^
I)e cura fod£
fmti^ a fo. tkudhiv fe^^f"
h cibis,qui nntrioK-ntiuiicci ficut.-' [caput aniunptio ] ci^n^f^^' dco 5c cai-ncsbouinc fi ^^'^'-^^ Hr3,&^^^'' bisfadiscum laduca, & portuu^
dmm eise ait, ut aom jeaciur: orcuum lamcn lyjc u jt^ - . - , ^ j
.candayenacurationem.Msuerhk \primum ergo]yenAau jo lCUim,(3cquan(.ioq r , . r„j coticn.i licut Ivrupum <■
a tBAlialicera & mcdicinis. b H. in quib.eft fubtilitas, & fty pticitas cu <'ipgi<* gationc caufarfi
tem fetlio nan humores folumacapiteauertitjed etiam do loremfedare potesi. T^cque ucro Galcnmy& 'Pauius, iu~ bent hoc fieri prius,alterum poHerius : immo vtrunqueftmul curandi initio agcndum jlatuunt , & fecandam ucna , & caput dulci olto irrigandum. ciuamuisin diccndo, yenx fc£iionempr£pona'nt .
'De cura Jbda fkcliS a debiHtatc capitis . Cap. 2 7.
Eluscuracfl: pcrniutatio malitiai coplcxiO' msquam habct, fSc ipfuis confortatio cum cibis " t [ lodorifcris [confortantibus
caput , in quib.cfl: lubtiliatio 6c ftypticitas cuni ai^grcgatiouccaufarum motiiiarum. ] Et muK totics quidcui caula agcus compar caufc palliuxdcbiliclt aggrci^atio humorum malorum
Limii)iftJ'^^ aiici'C
codcairfiTutlVrupum dc P^F'\''|;'atcpiti'^^'^ mcn laduca:, & quandoquc tit _
rOe cura fod^^qmcfa. ta cfi ^<^''^''^''^J[ a^.
tudinihusacutis ' '^' ,
a:i;ritt,dinisiciL,sparo^ ,ftr^^ ^u^Fxaliquacfl,qu^^=r<:niJ^^^^^^^^^^^^^^^ 20 tioncnicgritHdiiiis,aiitcradiC'^^^^^^j.,ait
' roxylhvLEt-iiiaquidcm,qii9^^^.^:!niati^^^
1 — . T<Triii^^''' ,,iit
bribus,quandoquc inqiucf^^^ l!;,'';^.!.!^^^^ •
gidi vttl nati
lis motiuis. Alia litera in quibus elt lubciliras, 3t {lypcicitas,& cu
iicc in caufa cius,quxcfl ^^^^K^ ciat , & ipfam quandoquc hgn ^ ^ jirf ; vxina: llibito,& cius altcrati^^^i " .,,cf vrinarannorumifcdailini.l^^^ i,d# quandoq; li--' n:ntialU'^.^ nc,& qiian tct crL^jo ut
rationc cauiarn -crc — ^^' , ,
oppofuaru cau caUdorCi [ j ui (tomacho.Oportct CtgO
*' utcuacuctur pcrid, quodcllcisconucnicus : & ut aftcratur cibus [ adiun^cns ad tcrminu ,tvpc,atas,«cu cius,quod ab co rcfoUiit vi rt\is ivfolutiua , 6c Cura autcm cuis c^^"!;^^'":ccptio-v.,,c" abitinetiaa cau fuicipicns j dit^cflioncm.f t fi uon rcpcriuntur olco omphacmo, cuuib . ^^J^qnani^' jc'^
fis commoden- ..^ ><-^^,.c .^/^(V.-,-.-»^ .^ii.rnMi,- m.-. rof aut olcum rol. vl uaic c, jj|lcuif^[jfi<;
accto,^' tcpidum in liy^^^^^^CritiK^i^^.ncl''' infrioKiaru in .rflatc,& ^'\^''''^^^^^^^ & ad>fam iuuat cmbrocliac c^i,iO .,5
dci , L papaucris, ^ ^''^'''l'^^^ (E^>'
£s commoacn- yt;i-.,;que proprictatcs pofl;rcm.e , cUgatur ni'. cVVaat n5 ca Uor ] carum.Et mclior quidcm hora,in quaci-.
baduscfl, cil pofl- introitum balnci. Etoportct ,7^ 1 r l^rnr-Q rnnim cncnas . & ut inforum cibl
A B.aggregasaH i ^ ft^rucs coruui cocnas , <Sc ut ipforum cibi IjudabiUtate ci' ^-^^j. ^-^^^j. capparis,j (Sc oUuo; cum cafco, ut cou
r:ft mra.'/:. fortcmro.s ftomac
fi uaporcs noccnt fua jioi- .^.
^ .... ..^ncnilii|,^jc<'[^;
ucmt uir.utcm rorrc.u. v., ........ a coruni^ Hippoc. autcm
,efolutiaam,& conccnitcisinpotuvinumablolutc,(5cGal.cle _ ■ ■ git , vt fit miflum , aut fubtilc, t [ inimo cuacua, ct adminin _v ^^^^ Qi)
]6c vt aggrcgciuur vtraquc, & (limatuc^o tatc rcfoluat, ^icutolcum T ^i^ia cuuipanc. b [ baUiu.uta,] & virga p^fl^^^^^^^^
^ virga pafloris,li vis rclolLi^^' ^,^^|
recipientem e«.Alu lucra. prima.
f B. allcuies cf nas ipforum, & utfigillei cibos «oruin cum eis, ^uf func ficutal cusb Alia litera.
I ZtoportetutaUcuiescan^sipfonim&c.Hincfum^ obferues c^nas ptim uidetur cormnuue medicorumpr£ceptum,qMod in ce jpfora,& (int ct Yf^iyi^^ uentriculi affcciihws canandum fit paniu^ . Sed Jlcalb,°&oS <7«<''^ concludendam ccenam daclylis irnmaturi^ duh'iu
•inimo cu acua, _ct adminifli-^' q_^|f^ ^0^^'^,
J .1
thcmctur.' Quod 11 narcotic^
vi.^^apa{toris,h vis rci^^";; vtcb^^i^^^fcfj' dam autiquorum
thcmctur. Quod linarcotic^, ,^1,^^^^^^^^^ ncccflarialuutproptcrdoioi^ uaH"^^^^
vtcrc ciscucautcla,cttini^ ^ hibctur clcuatio raatcrici n\ \ pfyUio in principio,ct ^^''^'\,^ai'i^'^^-'liil'^'; quandoqucprohibuitx^^
cum' p'ane^ "~ OaL 2 4e comp.mcd.per loc.palmuUs intcr ea re quandoquc ptonux-iu ---^^ ip*- ,
^ t ». odorifc- ponatyqus, capitis dolorcmfacmnt.Jta et qubd ofmas cum 5° roi.Et quandoquc vcnto - . r.^^un^ . ^''"** '^f'' exhibeat,non minori duhitafme carct, quum id con- nc autcm cxtrcmitatim^^^^^^^jjiis c^'f.
^^'^' fiet,oUucLsunBuofa fui fuhjhntia non mediocriter ucntrem & adminiflratiouc [ ^^f^ Qa ui^^^afC^^jr
s un^luofa fui fuhjlantia non mediocriter ucntrem
turbarCjprAfertim ft cum cafeo edantur. Sed ad hxc hrcuihtis OalenuspalmuLts interditit maturaSybic immaturas exhihct: OLiu<£ itcm acerh^ inteUigHntur, non matur£ : & cafeu^ recens,non faLitws,qui cociu difficiLis eii , neque hos cibos permifccri author prmpit ; fed coniJudcndum his uentriculum ait, ut alterum horum fufficiat . 2 Hippocratcs autem conccffit &c.Quod hic de vino ex
i.^ ,:/"tt-o •ymt/lt .m A ntijv ^ .7 /j /11,1^-/. J_ '....^11
&adminiflrationc' [ '^^'nniini^a]/?!: aitudo conucnicns vak^^-^^^^^.t Wj. rarum ligarionc vtcris,o| ,aC .fJt, mas cas,quum ht 1'ricatio J ii^^jj^^i^ non
fcdatur proptcroinnM ^,.„a'-U
& cmplallrcturcumcham' ^.^^] ■
JToll rafioncm capitis.^Et ^J|.-[||ain^'^jJ^^^
& viola, & alahafcch P^^^J'* j„d
. _ ..ievmoex F^iLiaiiwiiciiica|.-^- .^fyt^- (1^
fjippocrate notatyuidctur 2, de morh.uul^^. circafincm tra loda poft fcbrcm,& P^\.„g-iun^^^ ^joC^y di.yhi ijs,qui ex crapula dolore capitis afficiuntur ,um me ipfius quidcm cur^\f^y con^^f.M: raci heminm pt^^hct ; fi ucrb caput aiiter doleat , pancm calidum cum mer.xcofitem uino exhihct,qui fanc iocus quo modo infelligendus fit jfupra diximus . facit tam.cn & ad hunc locum, qu.vido meracum uinum imhecillo ucntriculo conferatihoc esi qui prohc ob frigiditatcm non concoquat . licct capiti imheciilo nequaquam conucmat . Vtcunque ta^ mm lnt€llCr\cmimdeW hoi; ca^Htmendi^ nqn uacare.
ipUus quidcm cura ' ,ifoi'^% & corumhumcaatio,& C.^^ ^5C^^ eu' olco rof cum chama^niclii ^.^|quc^2 fupcr vtrafquc ra anus,^ ^ i^ 4, calida bis in dic,raanc,& t [ ctj olco viol. dcindc ^1'"^'^^^^^^^^ bus,] quando apparct dca
is; . carof
^kuo,^ ^^^^'^^^'^'''^'^^^ ^ fubucrfionc ani- ^^'■^^liter ir^^^?"^ ^^^^^''^ vcrtigines,& vni- «j ^'^^^(upcf ".^ '^'^'^^^"''^^^^"^^ naturx cuni mate " ^^^'focx ' *^ ^"^^^^ iuuctur cum vomitu *.Eta ^ ^^^^^^ calcflaclo cum lcnitiuis] fri
-^ta 1 ^«^«^iatiu cLim icniruiisj tri
iicoti'' ^Wquei' JJ^^^^'niat '^"§^fus,6c inflationem in "^^ionis i ""'^ ^ vniucrfalitcr figna decii- ' ^^'^^ iuuctin- mm''^^ matcria ad infcriora , 6c .erif '^''•''^Uucurc I ctiupcrlcnificatio- ^^'^^POcienr ^-^^^ ^•^'=>i"uicatiLiis icnibus, ficut
^"'■'^P^m dor '"^^^^^-'tcant/ [ctbibat violas.ct "^^^'^^'^J^ni n!'rY^ xirairct,J nonpon-
^^^^Uiiu ,1 '^"^^^ quantitas cius fit dracli. v. ct ^^^^^•itcm r"'"^^'^"^''^^^^- Aut vtiLi inucniat Poacrin rcniim,ct fub coHis dor
^^^'^ationK^^^"'^^^^^^^'^^ unuicrlalitcr figna r^^^m din, ^^"-^^'i?^^^ vias vrinx, ct mcdice
h -^^ui n> : ^"-''^'^'-uii . aracn. lem.mcio- ^'^'^^ionh , '^^^^'^'^^^iando ^ ct cibctur cydofaciuif ^''^"^^^^f vaporcs,ct ^ [ cxubcra , vtrum inucniat radios,ct
dco-^ bi<
y'! ' >ctitpj.'"m: deindcdimUtc ipium.i t li
^ * Uu;i"^'"'fti-^ntuc ' [ vndioncsj fri
4 ''''«t.o, t-^'^^^ fi mucncrit rim.Htudin5 '"''^lcclb ■; '^"'"^"^ laffitudinis (ub aurc
cte '^^^m in o^^ 1 vtrum inucniat radios,ct n '^^lon<j;ctn, i^'^^ imaginationcscitrinas " ^'^tinccn J ^^'^^ ^^^^^ fluat fanguis cx na
i„ '^''■uiccni-,^ ^^^^'■^^ langLuscx
1 '^'^Porc ct '^^^^ ficrnutatio,ct cum c-
h '■■i^arus ^^^^*^^usinfufiktur,ctcommo jo ^^^^ ocuu, ,:^^^"m aliquibus afp crisiautop "^^atur , ^'^^^^'^^ pollibilccft lUbito ,
ic^''"' J Ch, , ^iccll-i r. -^"^'^^ iciiiimamis luu aurc 4 S^'«"'Sui.icluo, liat lupcrca
dtH ^'^ '^«•cbra '^'^"'"'^ apponantur, vt .iia- '"^'^«iJoft^^P^IJ"^^ adillud , ad quod
^ T I O N E S.
'^hre 7 '''f-^opiof^ , fy^P^"^^^^^ pmcedunt,quA '^" iv,/, " ^jfe iij '^"^'^"^ Tor/;i^«^- decretcnum fi
'^Ni '^^''^^^«J/ remedia. Vcrumadhu. ^^^^^^'^'^^rno iii^^ ^''^^'^y^m.aut Yemeduipropomt.quA i^r,, 'fyrur^ e;t73- -5'^'^^ /«/ijf/Jwij etiam prafidm , ^^'^^''^^'^^^ernutatione.cientioHS
• ^'^icrip''^'''' ^^'''f''^'^ /^ot- i« .... .
^^^^>-^net,non qui antecedit .
QaT^ '^^^'^^^^ficri caufa uermium.
f H^^,^^is;''^/^':gati ofiat cu purgationccor- Sa>^icra' ''^^ ctdcindcfiat caputpur- %iQtM ''""^ ^'^''^"^^- fiat illud in hcb "^^; et adminilhcnturomncs
mcdicina:,qu? diccntur in capitulo dc fccrorc narium,ctomnia,quc vcrmcs in vcntrc nccat, ficLit exprefi[io foliorum pcrfici,ctcxprcfiio ra dicismori,ctalocs,ct'-[iuuatur]ftcrnutatorijs, ^ ^«^"atur ct caputpurgijs purgantibtis cercbrum. ^^^'
g)e cura foddi,quA excitatur fucceffione fomni , & dormitioms . Cap. 32,
OPortet,ut cum ca purgctur corpus, & caput pcr ca,qux fciuifU , 6c adiuuat ad ipfam,uttcmporibLis , & fronti fiatcmplaftrum cxcincre(5c aceto ,& cumco mclior cft cinis dclignisfici.
Regimen jpecierum fod^fal^dcpcr communitatcm . Cap. ij.
Part 178
Portct jUtfolicitcris in omnibus fpccicbus fodirfadx proptcr communitatcni membrorumdcillis mcmbris,& utca cuacucs cum cis^qua: funt cis propria,(Sc vt ipforum pcr mutcs complcxioncm,<5c cum lioccofortcs caput cum confortatiuis,ut non rccipiat , fi fucrit in prineipijs^cum fngidis,ficut olco rof . & accto:poft illud autcm,(i matcria fucritcalida, 6c qualitas calida , faciasillud idcmoptis fcm pcr.Ht fi fucrit frigida , pcrmutatcad olcum chama:mcllinum cum olco myrtino , autoicum in quo dilfoluatur gummi cuprcfii , aut quod lit taclum cfi folijs cuprcfii,& cxprcflionc cius,& ^ [tamaricis.] Quumquc opus mcm- a B.alathtl. bfi cxplcucris,confidcraan accidcns conucrlionc fiata^gritudo ip(a.Ht an fiatcauia foda fixa in capitc.Ettu quidcm cognolbcs marcriam, 6c qualitatcm,crgo facquod fcis,Et in illa quidcm,qacfit propicr communitatcm cruris,«5c habens cam fcntit quafi aliquid clcuctiu- cx cru rcfuo,oportct,utfiillic fitrcplctio manifcfta, phlcbotomctur iaplicna,aut uctoicntur crura, & purgctur cius corpus cum ftomatich5.Et fi nonfucrit ibircplctio manifcfta, ftringantur duo crura ufquc ad inguina , & fiat fricatio in pcdibus cius cum falc,(Sc olco dcfkciri. £t fi ici t uiolis lutei^. tur locus,cx quo incipit,caLitcrizctur,(Scadminiftrctur iupcr ipfum mcdicamcn ulccrariufi , vt vlccfct6c apcriat.Curavcro fpccici fact^caii favaporumafccndcntiumcx mcmbris corporis ad caput,fi caula fucrint uaporcs afccndcntcs,eft ut iumantur ate pcriodum fru6lus:qii6d fi non iucrint pr<^fcntcs,aqua f rigida quamuis fit ieiunus , (5c de frudibLis conucnicntiora funt cydonia.Et coriandrum eft cx cis , qu^ in ipfaiuuant,(5c eftcx cis quxprohibcnt clcuatio ncmuaporum.Et fimilitcr cft difpofinocius, qux fitproptcr communitatem hcpatis . Etiuuant ad illtid propric diurctica,(Sc cniplaftratio hcpatis cxcmplatiris, quas matcriam rctincnt. Cura autcmfpccieifaax^ [ proptcr comnui- bB.AliaUtem. nitatcm,cuius cauiacft dcbihtas ftomachi, ] Sc P ccmmknitate proDric dcbilitas orisciLis,ita vtfufcipiatmatc itomarhi, ,ute rias\ & corrumpantur in ipfo chymi , 6c illud ^^^^^^^ fcrundum piurimu non cxcitatur nifi (ccun- chu * dum uacuitatcm cft,ut dcglutiat bucccilas mf u fas inaquaae;rcft?,<5c aqua vtriufq-, granati, <5c Qillis Ibntfimilia, aLiti lobfriiduu ftypticoru AVIC. Gg boni
« B. Alia lirera . U&x acecofx.
d B.& perfeuerecur in opera. tione illajlea in operaiido illod. e B. ilte res iap quas afperfaxQc aleSniaci boni odoris calidaj& t alcfcniati .
f B. acccleret ance lodam dc glatirc bucccl-
dealibiis ad ccrcbnuncx
ius qci idcmgcncris cA cura 'o'*»;Jaibil'»f. potu aquce : hoc cnimfit p^oPf ^tHK* Lmachi. Et mclior cura cus «^^^ifct»»
potctpariim vini
fit communitatc rcnum,
foda fcbrium iam diximus . ^
g I3.C4sb.
boni odons,& vt fotbitioncs panis,aut farin.^ tritici [torrcfaaa:cimi aliquo, qiiod lit (icut granumgranati,& (imilia. QuCicnim hxc mul tiplicantur,confortatur os ilomachi ^ [ adhoc vtfaciat iUud. ] Quiimqucnaufcaminucnit^rgcr,cuomatcholcramcfFufim,& quicfcct.Et d (tomachus cum hoc fucrit frigidus.admmiarl tur h^c feminata.^uni alcfaniati t boni odo-
risacutis, vt]fiat ei iulcb cumt fpccicbusaro "'^communucu^ 1^..^^.-. ^^^^ matum, ic mtingat bucccUas in co , quod indc lo rum 6c matricis,& ^"^:^'^ ' ^^iijcrfalii^ii^' tadum cllci.Kt li acctofitas, & mordicatio no prt;m^fimus m pi"^>]^'?J^^,^^_ conucniunt ei , & cxcitant ipfius nocumcntu: fit contcntus buccclUs m iulcb,autpuro:autcri alcfcniati,fccundum,quod ciuscfl ncccHitas.Et hic homo multum iiuiatur. Si [ autcm foda in cipiat,& dcglutiarbucccUas , autj forbcatforbjtioncm.Htquum icntitdcfccnfioncm fui cibi,& digcllioneciusjlumataliquid dc illi.s,in q buscU liypticitas, ficut funtbucccU.c panis in rob frucUium, aut ipfos frurtus, aut pancni cu S [capparibus,aut oliuis. In caautcm-,qu:E fit caula humorum in ipfo, prinium quod oportct,cil ut incipiat cum purgationc,&: po(t illud <Sc cu ca,vt nutriatur cibis fubtilibus facilis digc(Uonis,laudabilibus,boni chymi: dcindc declinct cumqualitatcfuaad illud , quodcftncccflarium,& fuit cum hoc in cis rcfolutio,& di gcftio,&: folutio.Et fi non inucniuntur laus, 6c gcncratio fanguinis boni comparcs gcncri alte
Dc dolonhiis caphis cx confinfi^' Galcnns z.cie amp^mcd.perloc-O ,
rerUs notac[<i..umyerhnecmf^^^^ > prohlb^dum uaporumadcerebn^nc^^^^^^^^ fum.,fructus exhihet ante aa cjfioncyn, ^^^^^^^^,^^, fin^ruiam aquam, uel coriandrnrn . ^^^^^^ j^i^l . ^Hringcntihusfhu/ihusno
quomodofiigida ajlringat , & '
plcat, non inue conjlat' tjntum 'f'l^ctn<>^ y utpotius fuperflua fui hurnuUtf l^^^^^,o0'^j
ri,cligat laud£<Sc gcncrationcm boni fanguinis ?° pellcndo excrtmcnta,qui&
tcr . Scd ad hoc paucis, aqu£ f''lf^lrnen aflrw'(it quidcm , fed laxat : jm^^^ ^^(^0i^<^ in hoc cafu mces, quod b^cbxan^^
fum Ycpfmit . h fu.i ctiam fiiitditate uaj feuidetur.
^ iporesipfo^^'^'''^
Dc aira ndmUtis cnftC^ ■
D ipfam iuuantcuaciiat'J^7,it.«i
pr^ illis.Et mclius illo cftA t fit poft introitu bal nci.Et irds quidc ncccflariii cfl,vt dcficccntur [eorCi humiditatcs,6cjipforu vaporcs . Et fi hu morcs funt cholerici,cura cum co, qd tc docui in canonc cum curis , confortando cercbruni cum oleo rofaut cum olco myrtino.Siautcm humores funt phlcgmatici frigidi,in quibus cx citantur vcntofitatcs fortcs , tunc adminiftra
uomitus,quiiunt fortiorcs , & fubtiliantia , ^ ^rit<^r^""c
& fi non rcmouctur,hicras magnas eum dcco- ^ frontis,& proprie ii tncr ^^^i\;\SC'^ dionc cpichymi.Et ad aliud quidcm iuuat in- ctiam minuantur vcn^e ^ .j^jfii cifio duarum artcriaru tcporis,aut duo cautc- qua: lunt poU aurcs yOCy ria lcniafupcr teporc , ita vt non aduratur caput:^ [ & ]fit fl:ridio fupcr duas artcrias.Et artcrio^quidc multotics,cxtrahuntur,aut inciduntur 6c cauccrizantur.Vt Conticnicns cautcrizatio cU,vt artcria, difcoopcriatur , & cautcrizctur ipfaartcriaita vt vcfligiumcius non cadat
fupcrcute. Etcautcriaquidcm funt,ficutacus , ^^^pit J'-'^'-
i2;nite,vcruntamcn..quantum poflibilc,cfl: vite- ^ fupcr totum caput,cc ci .° ...„:.,.x t.. . ... . manfiua,fixa,chronica.cui \i(af,^ifi
fccbari. critcum phlcbotonii
tas in antcrioribus.
De foda,qu(& nominatur ouu^' ^ ^ ,
thatijproptcriu^- . ^.coJ^^c^c •■
t-r^rnn/..nnt,5CCll: ^ ^,.111^^ . J ;!
tur,(5c maximc in ceftatc vitctur.Et oportct,vt cius cibus fit forbitioncs, & n5 mafticct aliquid vfquc ad dcccm dics.! t fit hora comcftionis eius in ccftatc, frigida . Etoportct ctiani vt non nuiltiplicct fcrmoncs. H fimiiitcr,vt ftyptica fu per arterias adhxrcant , cum quibus miiccatur farcocoUa, 6c crocns . nos narrabimus iUud.Et in antidotario. Etquadoquc ponitur fupcr cas plumbum;6c ftringitur cum vitta , utnon puifcnt , 6c faciant dolorcm , 6c rimiliter iignum . Cautcrizatio autcm fortis,qua:in iftis dlclacft, vt tria ponantur fupcr mcdium capitis, 6c diio fupcr duo tcmpora,6cvnum iupcr nucha apud poftcriorem partcm capitis.f t oportet, vt alicnctur vinum fccundum omncm difpofitione . Si autcm caufa cft vaporcs afccndcntcs cx ftoniacho,tunc cft cura fccudum omnia, qu^ pr^-
omni hora , ctiam a pa "^; vap^^^' ,tiF ^ tationis vini,6c rcccption^^ ,ccX^^^^^ iplam vox fortis,6c ^^^\^^ mcdia,itautcamhabcnso ;^|,oi^ V^^^^^
lumcn,6cpermiftionci^^^,,^^J^^^^ ligatfolitudinaii,&tcnc^^^^^^
fupinationcm. Etiph ^nsp^f-
autattrahaturtraaionca i^jor poj^^
fciirionealiqua,&pci-ucn%ui^^^'''li5/ radiccsoculoruni.Etu . . torcmhuius a:gritndin ^^^^^, atitfortitudincaiicni^J^^
^^'■^gillfi^i^r'^ malu^,aitt apofl-cma calidii m;
tiLimum iit
Wfif "*^^^'^''^'^^^^li^''o,aLit duro. Et pluri cranro , ^ "^-'^^^ velaminis ,aut cxtrinlc- ■ fr^'/.l!!!^^^^^^,^''^^ fciuiai.quod, ' " ■• ^on
''^lorcxt<.nf^^^^^V^^^^^^^^^^'o cranio: lcntitur ow\M '^^culus "^^^^^i^iic «cuiu, & quoniam pa iuntf l titimnco';'''''''?^"^''^^^^^^^-^ t ^upcr ncruu ? PWlla i r '"^^^^^^'lcxteaiiur pars cius vfqi
' ^Wa i t ;,7'"^'''Jcx^'eaiiur pars cius vfquc ad ^^^olor^A^^ vclaminccxtrinfcco, sc ^^^laborin^ r ^^^^^^iS'^ ^'^fics odit caUmi ta P ^^$'nirni''Pf * ^^^^^ • nuiltotics contin- ^^^'^^runt r ' antcccdcntibus,qux dcbi ^'^^^^i^rcca r ~^ ccrcbriA vclamina ipfms
?^Mui a ^^^^'^^^^^'Ca, ita vt Urdnnir mofih.Kj
.^'^Poralihn. «^otibus corporiscibalibus, ^'^^^"^ipcrfln . ; ^^^ti^^^scxtrmfccis, Scrcci- Wanon ^f/^^^^^^-ntcs. Mcdicorum vcro ^^^'^^nntn.''^ ''^ i^^-i^ conditioncs : r^^ntem c '^^' onmcm dolorcm comprcf fa. Et ^-^?''^ totum caput cxira craniu , 6c i '^^'^ibuscav ^^^''^^^^"^^^P^ribJlomachi, ^^^^ aut' v',''' phlcgmon in
r^^A 1- .^^^^^^^ii^ibus cius, 5c fir cu gra- >^^^ationr f'^-'-'^^ cryapilaA tit cum in ^^^'^^^'nc-an^\^ ^^'^'^'''^i^^^^-i^^^nc abfquc multa
4 4
^^^unoruras alijs^fi non d-'^^'^'^fi-ii. H^ - o ^^fint iUicfio;^
•^^^^ua^r^,?'^'*^^ mcdicantur toturii rccuu fo^^^^^^^coriM 11'^* ^'^'^'^^t^^nicn nomcn oui in ^^^^^mqniH aP^^ piudcntcs mcdicos cft i oa cltper conditioncspra:diaas.
Cap, ^6.
P^is>Phlcbrfr ''''^' autcaufamotiua cius
O^i^^cni ^ ' f^^SKiiA tepus fccundum ^co V'^ Pnncin!;''''-^^^^' ' ^ i^^^^ admini- ^ic?r '^^His ex ^;^^^^>quod rcpcllit,tunc vtc- ^'cal^^ ^^lcfacien ^^•'^'^'^ ^"^'^^^^ rcfoluctia mo ^^mi^f^ypticitatr. r"^ ^^^? rcpcrcuffioncmonn^S^^^ fquinanthi,& cha ^ ^^i3§^^datl n';r quc lciuifri in ca
l ^lc.i co,f "^^'^^'^^ fortiora.Et cuacua ^onf ' maa admmiftratio pil.
caflix fiilul^ cum olco amygdalino] dicbusfre qucntibus, ctquandoquciuuatcos caputpurgium cum mumia in olco uioL t [
Et fcias,qu6d ouum antiquum tcmporalc non cradicatjuili quod cftfortis rcfolutionis,ct ca lcfadionis.Et quandoquc iuuat cos,{i tiat cis ca putpurgium cx troch.ftcHa2,ct lGcllita,ctdiamu lUio,ct qua; proccdunt cur(u ccrumjdiflbluto quodcunq; corum fucrit,inladciatl:antispucl lam , ct propric cjuum dolor fit fortis, ct uincunt vigiliai. phlcbotomia vcro,*-' f [ ] ct cautcrizatio artcriarum,ct carum incifio in^ [ cauchati funt, fccundum , cuod fucrunt] in fodaantiqua.Cibusaiitcmfit,quod non vapo rat,dccis qux fciuifti,ita utpcrucniatur ad lcnrcs cu olco amygdalino"[dulci,]5c fimilitcr ius [fabarum.] Et non cft malum,vt cibcntur qui cx cis funt infrigidati, cum huiufmodi proptcr jparuitatcm vaporis corum. Epithcmata autc oportctjVt dcclincnt quandoquc ad illud,quod parumpcr liupcfacit: lcd utmaior intcntio rcfolutio. Et cx iiUs quidcm cpithcmatibus cll opium& fanguisdiaconis <Sc' [crocus,6c tcrebinthinaiiatcxcis cpithcma]^: liniaiur cxcis tcmpus vfqucad tcmpus apud ncccflitatcm iii digentcm,fvupcfadionc.Etcx cis cftcrocus, <Sc galla:,6c troch.ndla:. Nam,quumcx illolinictur tota frons,crit iuuans . Et tu quidcm rcdi ad antidotarium > 6cadtabulas mcdicinaruiiv jQngularium ,
Egit & fitpmm de dohre, quem tcmpordlctn appcllaty id est de cephalea, generatrm . 7S[unc qma antUjms dolor capitis ycl totim eH,& aljolutc hlc ccphalca appcllatur: yelpartis,et heimranea dkitur,de eadem re rurfim agity atquein hoc quidem ct fcquenti capite de cephalea totiws capitiSfpoHea ycre de hcmicranea,Tro cephalea ergo, & ems curatione pete (jal, ^ .de affdoc. i .de comp. med.p loc. Cap.^. Cap.z. ^Pauhm lih.s -necnon Celfum li h. -. .yide & Gal.de fangu. Cap. y . Cap. i . mifubi dc arteriarum difie^ione aget , ^^?- ^
d t B. Et (cias ouu quu pro iongarurjquu ■ qu*conuertitur a({ coaiplfxionem frigidsni, quamuis- (jc a caula calida.
e t B.ex frotff. f B.ouo feu iiichuds.i. iu g.3..
lea fiarftcundii
g> fiunc.
g B.Alia licera. ad calidum. h B.olerum .
i B. gumml & fiac iiniRiecum.
*T>e hemicranea ,
Caf. 57'
tiai % Piii
f^^^ntinca^^^^ Jcft dccis,qux muitum ^'^^^^^fcocrK •^^ ^^^'^'^ inomni tcrtia no ^lt,vt,ie„, cuacuationib.fuis fi nc )r 0 ^"^^^ dccrvv^" ^ortiorcs,«[ & fumat c^
cfi qua
jn cuacuationib.fuis fi nc
i'ua.Et fcias, quod quuin
%crcp>^r> -jL -
_ L ribi vt confortcs ccrcbrum,&
cnm V ^ ^^uiortcs ccrcDrum,oc '^^f 'm^^^^ kM:^^"^^ ^^J? ipfumcofor
'^tsr... ,'^-Dn,., . ^^lncum,cr cmpiadra con
ntei muf' 7 • Etcx iphs quidcm iimt coa^i^^.^:^^' ? ^^^"''^^■^ > ^ camphor? e- '^m,vt ^^'^3^^ndoquc pcrmifccnc
— ^On II uri n t- ''ju^-j CJO" ^ -
P{. ^7^'>->g^int cum confortatio, cntia -^^ S^^^^^^Plaft^^^^icalida^ac
It ^^tiai:^'^ tii.^.3''^^«^ in princ7piopcribucm
t>,% -^a \'^-^tetiT r.a " F^uicipio pcricucrar, > lc^ ^^lHla,ttic^ [ forfita dccla in canone rci^i- ^^iucntcr pota cum mediilla
HEmicrancacftdolor invna mcdictatccapitiscxcitatus.EtGal. dchniuit cam diccs quod ipfa cft ambulator mcdius,cuius quidcm caufa cft intra cranium,& quandoquc cft in pa niculo coopcricntc cranium,6c plurimum qui dcm fit in laccrtis tcmporis.Qupd autcm cft cx tcrius,quandoquc perucnit ad hoc,vt non tole ret tadum. Et matcrix funtpcrucnicntcs ad lo cum cius,aut cx vcnis 6c artcrijs cxtrinfccis:aut cxccrcbro ipfo,& vclaminibus cius,(5c cleuatur plurimum iilius, cx via commifllirarum . Et quandoquc fit cx vaporibus cxpulfis a toto cor . porc,aut mcmbro illiiis partis . Et hemicranca quidcm fccundum plurimum cft habcns pcrio dos. Et ipfa quidcm non fit nifi fecundum do minationcm humorum. Etnonht hcmicranca quantitatcm liabcnscxmalitiacomplcxio nis fingularis . Et illa quidcm,qtix ht cx humo ribus , fit quandoquccx humoribus cahdis , & quandoquecx humoribus malis frigidis, & quandoquc cx vcntofitatibus , &quandoquc AVIC. Gg 3 ex
cx vaporibus , & tu iam rciuidi figna . Vcruntamcn inucnis cum frigida quictcm cum ca^ lcfadionc, & cxtcniioncm piopinquam ; 6c cum calida, calcladioncm tadus , 6c pulfationcmin temporibus,& quictcmcum infrigicia tibus , 6c ctiam quia cum frigida fcntitur fri- 'gus,6c cum calidafcntitur calor , <5c iUud apud vehcmentiam doloris .
lt,d qiiidcmcft, luaccoquanturia'^;,,!* nicni .-ilir,ini,& abiintl.ium.mol^^^^jaoH
ncc dillbluatur, &i ^'^^^^^^^t^^^^^^^^ baHioc, fanabat licmicrancam , fi^'^.
loluatur, «X cmuiw^i-'" . , (|.uni^ex aqua & olco calidis, 6c ^^^^^S
cc&c mulicr quidcm ^^^J^f^'}^^^^^^^^^^^ eflft/
fcbrcfiuc finc tcbre. I tcx cniP- ' $i cftficutcmplaAru fin^pis. prolonsatrclf,faccmplaarum^^^...t 10 agrcftis,& corticibusrufccngiati radicis capparisA Iqiulla
llicino-.illud cnim H''^^''\^Ltc in coUigantur dcfcriptioncs ^'■'l l^s rio,&rmgulariadcdaratainta^
T R
Eluscura cft phlcbotomia fccundumqnod fciuiPa inouo,&rc;iquis,& proprievcnc frontis,& tcmpori^& folutio,& clyftcria,& at tradio,& totum cum co,quod conucnit ipli4c cundumquod tibi pra:ccptum c(t in canone . Tt cx cis quidcm, qux confcrunt cali da, cft infufioalocsin aqua cndiuia; dicla in antidotario,cuiuspotiofitintcrunc.j.&v;.unc. Etini? _ faconfert phlcbotomia frontisA vcn? nafi val 20 rumfmgularium dc. QmuTi pcriodus adcfl: , oportct vt purgctur corpusantc ipfum, & pcrmutctur complcxio poftpurgationcm Qupdfi aiatcriafucrit caUda,poncs narcotica lupcr tcmpora, ficut opiii , & corticcs mandragorarA * [ ancthum ] & iuC quiamum,& camphorAm,& infrigidabis locu lccundum quod fciuilti, dcquibus didumcft in canonc.Etquandoquc iuuaturcx incauRro fcriptorum linito fup pariemjn qua cft hcmicranca .Et cx cpithcmatibus frontiumhabcn- tium hcmicrancamcil crocus , 6c iuuanturcx cmplaftro fado cx ruta , 6c mcnta cum [ vi- V I.cttis panc. no | 6c olco rof 6c fm-iihtcr cpithcmatc cx troch.Pauli didis in antidotario.Et funilitcr admi iiidrationccmplafirorum, dc quibuscil hoc : baccarumlauri, foliorum riit^^amborum par-. tes xqualcs,finap is partcm mcdiam, coniunga tur cum aqua,& adminiftrcntur, Et quod ma^ eis cohfcrt ci,cft ccratum fadum cx canrharidi
& comifliscum vino odoriicio^-^^,^jj_(,,|i
camcn magnum wf'-"''* "^"■.fiiaiiii"-;,» uantniscll u incipiant,& V.,pcriq«';i & nuiltipliccnt inclinatioiJcsWK lidam:dcindcfiatcisc..^^^^^^^^^
A CT AT
« l.AliaUc«r9< jtlumcn.
Dc apoftematibus capiti-^ ,
Semoumuerfdis de t karab'^^^ > f^^^^^
capitisfirfem.] ,
rMcitur Karabitus ^T^^.^f."^^^^^^^^^^ D minc cercbrifiibtiii ^^//quann corporc,quamuis corpou h j^i^iad^^^^^^
cidatapoftcma.Non cnin.' /^ccr^/ quidam cxiftimat mcdicor"i^^;^>o^ t V fum non apoitcmatur j L \|,utcci'^ ^nt"'' dicunt.JNam quod cft lcn^^ ^ quo^ rum,ficut ofta,non cxtcnd'tiu,^^jf<.ni (^. , tcnditur,no apoftcmatur. ^ ' ilcnc^[0|,. crroncus,5c iUud idco,qii^ Jfff cxtcnditur,& olfa ctiam ^P^^^ftrabfy
bus,5c politumA dimiftlim,doncc iocum ucfi 4^ ilhid conrcuuscn. ^^^'T^i.tiinii-^inir,^;
• ncmdc co in capituloutii ^^.^j^dii
ccf.aut cx gummi rutac agrcftis , quoniam ipsu cft vlceratiuum, 6c cnuntiat iuuamcntum cautcrizatiois,Qupd fi matcria frigida fucrit vchc-. mcntis frigialratis nimis,facics cmplaftrationc excuphorDio,& ftnapi,<5c pyrcthro, & iimilib, Acgritudo autcm,cuiustcmpus' prolongatuin cft, trigidacftfccuhdumomncm difpofitioncm , ic indigct rcfolutionc , <5c quod calcfaciatcum fortitudinc . Htcpitlicmata quidcm.
quod omnc, quod nutritur'-^ ^ ^j. p, mcntatur cum nutrimcnf^j^^j^aifp^
conccd mcntatu
ur cum nutrinunr^ aiti^ /
cndumcft, q^^^, \'ilHf>.: urcumfurxrfluitat^^^^^^^^ ^> ^(>.nuoniai»' ...hjtii ^J'
ma.^ iEt iUud cft,qnon
cioqui apoftcmatui-> ^'^^^^]t^^^^^^^^^ Cftnoniaipropriumapoil^liaq^^^^^^^^ rcbri,quum cft calidun^ ^^-^^-i
ciatcumtortituainL' . r.i:cpitacm.ica4maLin, . v,....,.!....... .^^rdatur ^'^ , r
&cmbroclie, communia, &propria hcmi- 5o cisquandoquc ^""''ffL
crancc , dida funt in antidotario : iila crgo adminiftrcntur . Qminiquc cpithcmara adminiftras , quum tu iam cuacuaucris cx corporc , 6c purgaucris , tunc proccdc inungcndo laccrtos tcmporis in partc doloris digitis tuis,(5c cu niantiii afpcro apud horani pcriodi, dcindc lini.Etquum ncccft^arium cft ftupcfaccrc,quum dolorpiiiiati"us ftt fortior,tuncconfcrtlinire fupcr arteriis in temporc,quod cft coram loco,
, vcrunt-mcn tranlii"^F,,if3tiif '
acccidentis,quod iP^j;j^'[locu'^^'
natio,& intcllcdus P^^^^^jl^iacn'
plumbum , autlignum fupcr ipfum dcccutcr pofitum, ut prohibcat pulfationcm fortcm tacicntcm dolorcm pulfatiuum , qucmadmodii oftcndimus in ijs, quit prxccftcrunt in canonc dc cautcrizationc. Quida prictcrca mcdici narraucrunt mcdicamen hcmicrancx tcmporalis cxpcrtumiuu4tiuum,acceptum 4 muUere. Et U
durcntc, &nomcn H.^-'- cri^%/^^^^ koc accidcns,& artilicial^^ J^jis
^^[Et adioquidcmli^^^tl^W nominis accidcntis,qnoa ^j^^iiiic^ ^jjJ^^^^^^^
omum cu {krcocoila,& ftypticis , 6c ftringatur dincni facietcm ¥''"^^^^^,1 ^^,^1
nt,qn'"'''^" ..11.^1,,
matis,<5c quod firlcn h^^^ pcrU^r.ci^;'/ • Nam birfcn cft ciiaio P^^^ ,t
quxcftfirfcnccr tem homines funt,qni P^; qitici^i cxiftimant,.qu6dbiricna^^ ipK^ cP^
pcdus,ct icncft apoftcm^^^^^ pcrficmn; ntenimeltc^i^
Part 179
k t(
' ci
^^niili^ r^S^^^d fitpropter communitatcm ve
? ^^^^^itudincm . matncisA ftomaciii, & fi nom nc narra
•ot»e;^cantur i^^i^^^.^s^iucrfificantur/icut diucrfi
i '^^^^>narn 7.'^''^'"'^^^ hocnominc ^'^'itur n' ' "".^' ^mcrfificantur/icut diucrii iflir ^^i^lUirrrn f -".^^^^''^'^^^f^"""^^ lcthargiam, qiii^! il?'^-Sirlbi ,n/'^''^''"'^^l^«d nominatur obli- > ef?, ^cialenieil i T"'''''^"' fccundam vium arti ,,301^^ S ^Pofiemat,,, ^^^^:^^^"* diximus,& quandoquc W": j '^^«ieatiom^^^ 'P^^^ ibbftantiaccrcbri ct c6 'P» '^^^^'^f^rmalnn. P^^'^^i^it3tionc,&: illud clt vehc f'''^*'^«^it,c fl?'^^ quarto,cp fi ipli
^ *^'i[Um in r.>- • '"^'■^'^"ititi proptcr impc "ft^ ^^iiicrfa f^n/ 4^'^^^^- apoftema hoc ha jct io it 3'^^udoqLu ."i^^^^^^nipartcsccrcbri diucrias,6c
l ^'^^^^niuie^Hr^'^^^^^^^'^^ ^P^^^ ^^^^^ P^^^-^^^^-t> u^^^ ftatoinc j^'^^"^"'^^^' ctplurimumqufi
H t eiu'^^^^^^<^norc,& in co quod miiia l^^^^choS^^a PniiciDium c(lVanguis,aut
^ ''^quafi nn 'V'"."^'^ cft vchcmcntcr maarf^^'^usu...V'^^fit(ccu
fo»»^'*' mT'^'^^^'^e chn1l' ^S^^^^^^^^^^im pku-imum,uifi " , aur t ^''^''^' apoftcma phlcg
.^Udo,v .... .^'^^^"''io. 1 Ec quali non hnitur
5„ Fen I. Tra(5l.
■t ««ain , ' m''^ '""d quod eftpropterapoftc ■'»■ «'c.iloe„, ,-"-^'^*P'fis cxtrinfccis: aut in pan
^ '"ittiu- ex " IV : Plu'^''"i qtiidcm qui mo »* .!''^.'^ntum rf:.'^."-' '^^iontintur proptcr impc
51' .t?,'^''^'"^^^ Et qukii non rtnitur
^'^^•"^''"^P"'-^''» vtfortalVc] apc- «^'"'ftio n "i"'' • Et iUud quidc,ti,cx quo ta^^''"'^ alian ' ,■?''■ compoiita cx Hctu ct rilU E" tcn' '^" Pcrinn^,', '^^»^11«.« quum ell pcrrau
•nj^; ,*"''as in D 11? 'l"""^ ^^ccidit vt pcrltue-
Ptol"!''s. mor,, '^'"^ " vomitus, vta..n,go 'iS'°f "10 a "'- '"«'■""'s in hora fua , & iit!d^f"crit fo "•' "'i"s di«,aut duo dies, ^iicf ''" lua nA- ^PCcicbus vcrot phrc- •illci '''^orclatu"^*'^'' "'^ fid"cia,cft illa, in qua is'"'!l>f ' k f Y °'icin li, '^'t^,' '^"'^ quo aiicnauit, poft
■ '^liSl "So labn,'^ ''gnificatio laudabilis . P »i,tC''i riibca"''' •^'"'"^ ^"■'cn. J & euomit '",ll,r;''^.-Scnr.';"^'^'tJcbil.s .moritur ca dic Partib quidc^, ,,\^^ig duobus dicbus "
^ Pi'olo
... . ^i^ius cft habcns apolkmata iii
i '^'Hi.i, SucIiK mntaturinletharg! ^ 1 '''ti^fdct^urabco^&caditi^fheai S .'^«Ua "^fini in"'^'^''^ .Etmultoties pmuta-
^^tiir.'^' t ^hr'^^^^ ^^^'i^^a fucrit aquola,qui Suf ^^^mo^tr''.'' '1^^^^^ multotics refol-
;iam, hcdi
*M f^it;?, ^''cor *f 't"d.nct phrcnit,di.s.Qu,d
Stl'.'^ HtJ"^"'^t phreiiitidi ablq! fcl ' ^ ] vacuiratcm apo
ac- ; fcbre
^ittu , L Qicuhf ^ . J vacuiratcm apo- "i^^onmn fitfortis '•^Uo.ethabenseam nonto
leratquictcm/ [et fortaflefahcndoafcendit ] paricrcs,ctciusrixafitfortis,etftrin%nruripfius anhclitus,ct fitisciiis.f-.tquum bibiraqua,lh-an gulatur ca,ctcxpcllir ipfam.f tdicunt.q? cfcper nccanscadic lccundu piurimf], ctquahdoquc extcnditia- vfqucad quaruor dicsi ctabcamil kiscuadit poft illud: fcd accidit^ t ipforum facies nigrcfcant,ct hnguie, ct fint ipiorum oculicongclati,ctdifpofitioncs fmt licut difpofilo tioncs"^ [timcntium:] dcinde ipforu leniuntur motus,etcaduntcoru virtutes, etpullus,et mo riuntur . Et plurcs mortcs ipforum lunt cum ftrangulationCjCt uidcs cos currctcs, dcindc vi dcspoft iUud cos ftatim caderc,ct mori.Et dico cgo,non cft logcquin caufa in iioc fit proptcr communitatcmccrcbri,cum aliquo nu^mbro nobili,ficut mcmbro anliclitus^quu acciditcis fpafmus magnus:aut corruptio alia.ficut ftran gulatio:ct pcrucniatad ccrcbrum:ctpcrmntct, ctcorruinpat ipfum,ct pcrmifccat intcr.cdu, ct faciat litnn proprcr dcliccationcm partium capitis,ct gutturis, u t [ ]
I 'Didtur carahitus &c. In cerehro & partib.ilHadiace tiousficrl pojinnt omniatumoru gencra.hos generatim Auic.firftn uocat. Latini nonalio ciuami^eneris nominetumorcsappclUnt.Hi funtuel calidi,ueLfrigidiyfi calidiycarabitH riuncupatyGrccci phrcnitid€m,Latirii delirm. Sifrl- ^idijns firfcn frigidumy&' lethargia,GrMi lethargum,L<t tini aliqui ueternmn uocant,quamuis Piin.li.nat.hisi. 20. inter ucternHm & lethargum differentiafn fiatuat. Cclfus libro tcrtlo torporem nomimre yifm eH . fiunt etiam ex **' aquofoyac fenfo humore In capite tumores , quos hic aqua intcr cranimn numupat , Grsci ac Latini hydrocephalon cap.ii. uocant. Dc his ergo omnihws hoc in tra6latu agitur,ac pri mum de phrcnitide, quA quia , aut uera eH , aut non uera. quidem quum calido tumore affeclu efi cerebru , non uera^ 40 quh ipfum,ncq; pcrfe,neq; per efietia afjeaum efi :fed per confenfuw,aut totius corporis amhitws,ut in febrib.quibuf da,aut diaphragmatis,vctriculi,atq; alterms cuiufpiapar tis,et ^otou^rtHTtf dicitur-.de utraq; itideuerba fkcit.Rur fum,quiaphrenitis,qu£iiera efi,aliaAfanguinefitpuro,et h£c mitis cftyalia a bilepaUida,uel flaua,et efi grauior,alia aoatra,atq; afiata bile,qu£ omruu grauiffima; tmnorequi exfanguine cHfmfiammationf.qu^ ex bile cryfipelaSj &■ impetigine,qu£ ex atra bile fihare appeUat(Gal.eaphreni tidaferinanwncupauit.Jde fmgulisq^ his fequentib.capiti" 50 bustra&at. 'JS(unc igitur phrenitida definiens,inflammationeefie ait mernhranaru cerebri.Qua quidein re dubitatio eslycin phrenitis de cerebri, no mebranarum dumtaxat infiammatione dicatur,an de mebrani^ foliim . Auicennas quidephrcnitida de cercbri vnfiamatione dici ncgat-.author uero introdutlorij ea uel in cerebro, uel in eius mebranis ef fijcslatur.&FauLquoq; Ub.s.inftammatione mcmbrana ^p.j^^ ru cerebri nunc quideipfc quoq; cerebro fmiul ea ohtinen- cap.5. te,nunc aut taliditate prater naturam in eo confistcnte, ef ^^fefmbit.cuifubfrihere, & Gal.i. de fympt.cau. nidetur, hanc afferens non tantum cx calidis fuccis ortum habere: fed etphlegmonemin cerelpro, & ev^^ inuolucris excitare, Sane quod ad hoc pertinetfi phrenitidis nom^ ahfolutepo natur, de rnemiranaru pr§jcrlim inflamatione inteUigitWy non de ea,qus, cerehrum inuaftt. mde & Taulus lib. ■ .de phrenithie fcorfum,ac cerelri ttrmorihu^s agit. fxpnu.mcra tamc et deipfo cereuro nuUo dif rimi?ie dicitur,nt ex L. is conHat,quni adduximus. Verum,utcMiquefiatuet i^ ,pciu. i
t E. hiSentium ir.i.Ali.i htera. H.ibentiuni an* guiiiim uel ta iiidium .
u B. Alia Wt%tu & peitoris.
» principio. Aphor. JI.
cap.i. cap.7.Cap.y.
momenti eH qu^Hio , qua de uoce eB . IlU yerb plnrhnl quam author hic notat , an cercbrum ipfum infla?nmari fosfitjuel nmyinnuit Amc.& fimul refutat cuiufdam opinioncm qul cerebrum inflammari pofie negabat. hunc Serapionemfkiffc ccrtum efi,qui primo brcuiarij lib.hoc Ha tuitea rationCiqnQii nequc quod lcne , neque qubd durum esifinflammari poteH.de eo quod durim efl pollicetur hk fiuthor fe alibi trcMaturum^quum de dctibns aget-, de mol ttnuncuerba facit,quxtu perpcndcPro Auiccnna fcnten tentia,quod ad hoc fl^eUat authoritas cft & Gal & Hippocratis. Hipp.qufdcm i.de morbis j ubi & indicia &cu rationem inflammaticerebriproponity necnon 9. aph, vbi fphacelari ccrcbrum tcHatur , qua ditiione Gal. gangrpct ipfum affici intcrpretatur.conHat autcm,fi ipfum gangr£ na afficiturfidem & inflmmari, quumgangrma magnas fcqui foleat inflamrnationcs.Ex Cjal.ucrb ccrebrum inflamari habes r i , mcth. ubi neque in cerebri nequein cius membranarum inflafnmatione cucurbitulis morbi initio utcndumeffc ait.habes itcm i.defympt.cauf -4. deprafa^.ex pulf& i.in primum prorrheticorujn . 2 Et quafi non finitur &c.Signa hic qudidam de cuentu phrcnitidis ponitjfcd plura habes ex Hippo.i.prorrhe. in Coac.prmot.hac de re.
T>c fignis cius communibus. Cap, 2,
Slgna autGm communia fpccicbus ipfis vcr is, tuntifta.^-t f ] Alicnatio
ja.febris -ii,pcrfliHtquandoquc,& abfcinditur alia vicc. ru-renur Etabhominatioloquclc,6cpigritiaabca.Etp- 3« ,n%crid.c fe- mi(l:io iutcllcdus. Et plurimum horum cu-ca fundum pbri- quattumdicm. Etinquifitio cxtrcmitatum . nmin ct. cxtrcmorum frigus,5c agitatio.Et fpiritus a-
iritarus non ordinarus; fcdcftmagnus. Ftcxte lio ^ [odium pcttoris] ad fupcriora multa, & [ trcmorj mcmbroru cum ipfo , &c antc ipfum nuntiat iplum, & quandoquc cH: cum co fom nus inquictus,&: cxcitatur ab iplb & clamant , & quandoque dormiunt,& quandoquc uigilant,&c(korum fomnus fccundum plurimu
_^ ..U/...-.«-^4'^ii^ n n c
ti-cmant:& iUud quidcm eft cxeis q
tatcm & trcmorcm] fac.atrfM'"^^^„o„«# PJ;, & fortitudo virtutis: q"onw j,^„ j** ' tiant illud.Et quandoquc «ci^i ^^^^^^^^^ iufitfpafmoliis,& nuntiatlpain j.. vidcs figna a:gt>tudinum ^cuwt ^ji^
prauasA ftriugitur natur-i--"^"- >|si;
?apoftcn.acctcbti,&cftqu^[2)W<£ 10 bus*. Et prxccdunt t phr^" "'^ fofflni» '1 pinqu..,& tnftitia finc «ui^f . „o, & foda multa,& g"uitas,& rcP^ ,i,rini^ duntipiumfccundumpluu'^^;,,i„<,< cici,& u.gilix proUxx , & on Et accidcnt.a hxctiunt ° e„dia^ pcrfcucrantin itincre f^^^iabfi^ifi & rcuoUintur in ucnis ims bibw''%iii- . ,
choYcrico;Etquumi.icidun^^^^^^ ftcmatur ccrcbrum.dclicca odu» ,jl ^ licorum uclKmcntcr,dcmd ^ mc,&propric ex uno ocu W f^.^, acad.ciitucnx-iplorumfo .jsdiyk . dinc:&quandoqucluccaiun^„„q^^^^ „csfanguinisc;xnar.bus,&f;quictc.fl
\3 B.airerafir.
oculosliios , & dcclinant „ quicminmaioripa.teco. «^^^
colligunt villos: & fiV"^;,&q"^,,. claulionc oculorum • Et qu ^^.^uf";^
laulioncoculorum- J ,^tquai'"
pup.iiat.onc , & q"5;;^'?„ aiiifrft':;
griftunt in loqucndo i;,q"<ioi; Scntcs lupcr motum lu^^"^„, co| ciditeisdiftiUatiour.nseu
ibrum, aut abfquecogn . « ,,us,<l „/ busdcfisnification.bustoit^^^,,,,,,.
ftcmaccrcbricft pt«.'«;%,„m-. „,A lo.-is.fl cft in mcniDris ipio . .,„rolis ,.(1« ,
loris^fi c[\ in mcmbris iP;^,-.loro|;; 5^^'; quiddcmcmbrisipior.u -^,^ fctangitur,nonpcrcipmnt^>,ao.^^^^ dimus, ctdicmius , qi'0^^;|^ -..ririf inpartc antcriorccoriut
ex;veftibus.& palca.s,& ^i"'raU<J,fJ'"'
paVietibus,ct.magi";u^«^,-,r,t.n eO'.,. lua: no inucniuntur.C^o ^^^j, i
quum cadit in co, q^l^J^^^jlctut.fJclA obliuifc.turcius,quodv'^ ^,,uqV^^ fitioncita,vtquandoqueP^.^„,^y^^^^
tctur ci.ct non recoi-dct« j„ga '^aA
plurimum pctat ^'^^"'''hUuiic»'''^''!^ Ltutcoramipfojctob^u erp;,o '
apoftcma comprchcnd^^^i (. <^ apparcnt hxc omn a H^' r^s »A mcturccrcbrnm,rubcaht P j^^^^
Jrtllt-jvx. V >L «.n*» ^-.^ ' ^
agitatus,commotus cum phantanjs,& (omnijs corruptis tcrribiUbus,& ciuscxcitatiocft pcrmilla cum vocibus, & funt illic inucrccundia , &c audacia, & ira ultra confuctudincm . Et ab-. horrcnt radios,& aucrtunt fe ab ipfis^ Etagi- ^ B.cxafperan iji^rrux corum uchcmcntcr , & [ftrin- 4'^"'" Vi^"r'""r' Vx- GUi^i^'*'\.sP^^'';/i.^';
'"'•:;.t'lp& ?i" ca &quandoq.icaportcma «^'^'«^''^ P^'"^'nn«raliq;'Si^'^^^^^
„,„..e.u,.p&. .1^.^^ ,{:^ JiaucommLx . tt dcfidcrant panet.bus,ct .n"S'^^6d l.fi^",,^^" c B multnm « aquam,& bibunt cx ca parum non c [multiph- qua: no ''^"!^ '' "^i^tuibat^^^piujV: « b,b.Mes. cintur,! & ncquc ipfam ctiam dcfidcrant plu- 50 rumpit cogitatio.icn , ^^^^„0 r „|t»^|
..,'...:..';.,„, aglt , & loqUltUt CUm jor3' f il^
i.<tllLU.l.,J V.A. »f — ^ [
rimum. Et plurimum infrigidantur eorum ^^-'^'lumpp' cxtrcmitatcs,abfqucfrigorccxtrinfcco facicn dorin''' «ent , tc hoc Ipforum autcm vrinc funt dccHnantcs et debilitatem ad tcnuitatcm,& fubtilkatcm . Et ipforum pul uirtucis coar- (usi\intduri proptcr clTcntiam apoftcmatis in ttats,uel op- ^^.^5^-0 ncruofo ^[duro. Etproptcr duritie tu, ec in pulfi ucnx, & dcbihtatcm vu'tutis ad compruiicnbus eoru lenti j^^-^ niatcriaui, fcutis iu puhibuscorum uirlur uirtus ali- ^^^^^.^ aliquam,] vfqucquo appropiuqucnt tirBfinis c6flri mori,quoniam ficcitas aggrcgat,& ftruigit, & Itionis ecprin funt § [partcs coultnclionis & dilatationisjue cipiu diiatatio iociorcs,6c cum fua fcrriuitatc uou cuacuatur nis. Alia licera uudolitatc quadam,quoniamccrcbrum cft iTnet.on"r,Tc fubftantiahumida.-Et quandoquc acciditpuldiia.ationis ue fjbus corum,ut dilatcutur ahquotic3,& magni locior. fic^ntur proptcr ncccflitatcm,& ut frcqucntcs fiam,& diucrftficcntur in pardbus'- [loci, j &
kra pura. Faaunt ve.o. ,„cn co..im..n.tatcm,fign.ficat
ct contincntiam.ilit.c J"i ,jeili" tcrius,ct"'[pato.'cylmus.l
' fiei»
nni": 5: ftcnr^*^ ^^igmcntarionc. Et fadum f ab apo- '"'"'"^ " ffenn;.^^^^'^^^'^'=^cciditpaulatim paulatim^ & 5. ccreb ''•l'''^^?'''^^'^ Etfignatapoltcmatis deacc/r^'^^'' t^^^^^P^^^^^^i^^^J^ii^^cccdunt: dcin- ^gri^j ^ ^^^^''i^iido. Non ucrum aut pra^ccdut rcntfm^^^^.^^^^^'^"^ mcmbrorum, dcindc appa- ^ iiiinjsH w?-^^^^*^^*^^^^"^ autcm cx partibus ucla- ^ tccedn ' r"^"^»fiS'^laccrtorumpcclori an dolor p^, 'Sna t birfcn ' ^ plcnrefis , qua: funt ^%in latcrc apud anhclitum, &
fpiurimn r ^^^^'^ pulfus fcrrinus, & tuffis P Pluiimn, i ^^^^^ dcindc humcclatur fccundu cuius plu • ^ "^^P*^^^* ^ fit cum fcbrc continua, 1"^';', kr ris,3cinn ^^^^^^^^'Oi*istcnditadpartcs Pccl:o
^'^^^^ pl ''^'^^^ offiuni pcdoris ad fupcrio- ^icen/uQ^^'^^^^ lcnfus doloris ilipcr uer- K ^^^^^Gt;i ^^?^^P^'^^^^ndcns.[Et non fu nt ligna ^ ^ulta^s. cT 'r ' ^"-^^^ prajtcrijt , fortia, Sc % ^%iqn,^^^ ipiritus fit duicrfus,dcbilitatur ^ncioquc , 5c fit frcqucns , <5c magnifi-
K tiis.]Sea in+ 1? "^-^^ quandoquc ficut [mi ^^^^^Mit t ^^'^'^^^^ti^c uero fit fpiritus maior, \ ^iata comn '^^^^'^- ^ ^uo qmdcm t apoftcl^^^Ycrn^"^^^^ in fortitudinc" [hun
1, V *^ni, v.-n, "^""c in tortitudinc " riiumo- . i»1 (''■ r^^iicroin fir'cn lcqucns dift-ctt ii lit-
t»"''.!! "'■ "'fortituV- ' V^"^ 1'cquitur in foititudinc
— •.itij r itquirur m rorciuuamv,
^'lationc fbb "^"^ ^^^^'^^^' ^ allcuiatur cum allc- ^^^^'huuiorp^^' .^^^^^'^ '^^Q autcm cpod iit pro- ^■^^^^^cm in orcilomachi, fcntitmordi- ^'^^'^ ami, •f'^? ftoniachi,ac naufcam , 6c fi- ^Poftcm-ua ^ ^^^^^^^^ oris. f tfadum proptcr » ^'^^ ^llud nn aliorum fcitur pro-
^.^'oniamX^ ^^^P^^^"^^^ difpofitionib.cius. A^'^?3 non r ''''^ ^^^''^^ apparcntcs , ^ [6c ma- S&.^'''''''' pcrmifcioncm intcllc
^ luMf«r, ^ '^"^^ pcrmiicioncm mtciic- ^>orcn'^,?^^^~^ifcaum:Et nunc quidcm rc-
f V Dicr.. ^^'^^"^^^^1 Ipccicrum
primum fignoru
cins funt plcnce. Et accidit eis frequcntia fcdendi, & ftandi abfqiicncccflitatcquarii indchet . Qupd autcm fitcx cholcra rubcapura,uigilarc plurimum facit : & [alicnanturjcum co oculi ualde,6c cxafpcratnr lingua fortitcr,6c citrinatur prius,dcindc nigrcfcit:&: fcbris fit fonis,6c multiplicatur ^ dcfidcrium, & amor tcrgcndi] oculos . Et imaginantur qucedam tcndcntia ad citrinitatcm,<5c ingrcditurin morcscorum ra pacitas,(Sc ^ [mclancholix proprictas,] &audacia in difccptando , & cfl quafi in forma cius , qui vult [litigarc,]& attcnuantur narcs coiG, 6c propric ipfarumcxtrcmitatcs : Sc accidir cis in frontibus fuis attradio fortis ad fupcriora . Eius autcm,quod fitcx cholcra adufia (& cft ilhid quod Cpcrimit) Jfigna funt quod tfconi munitas accidcn.tiumacciditcumdjpmonio , & rixa:(Sc [ fpiritus] magnificatur, ct magnificatur inquiiitio. ^ t [ * ] Et funt oculi
eorum conturbati,ct' [ciuscaufajcftt ^ibarc,ct cfi quafi ipfa . Signa ucro pcrmutationis cius , funtida.Nam fipcrmutatur in lcthargia (ct illud cit quod in cis ^ [cxpcdatur . ) uidcs oculos profundari in claufionc cum ldclnymis,]faliua curr it,ct pulfus tardatui-jCt lcuis fit. Sjgna ucro pcrmutationis cius in lcacnlos,ct^[cfi-) apoftc maccrcbri,funt,qu6d apparcnt lcaculos figna, ct occultatur nigrcdo oculorum , cr apparct albcdo quandoquCjCt non diligit"^ t [ ] nifi rcfupinus,ct inflatur ucntcr cius . Et cxtcnduni^tur " [ofla pciilrorisX^ius^ctniultiplicatur "[trc mor] mcmbrorum cius . Et figna pcrmutationis cius in hcdicam funt profunditas oculonim,ctfcdatio fcbris,ct^' [nigrcdo ] corporis, ct paruiras pulfus, ct durities cius . Signa ucro pcrmutationis cius in fpafmum,nos affcremus in capitulofpafmi.
a i.exficd:i;r do.
cB.malignfia?. di B.pugnare .
e B. eft malum pernecans. f B.plurimnm. g B anhelicas . h I B. cxCiemitacum. i B.fimili"?. t dxmoniijm . k B.nugis Iperaturin eis,tuc uides ocalosjp fundari,& claa £ioDl concinua ri.
1 B. ad.
m \ B.uel iac?-
n B.fcrafif. o B.iefbjgacio .
p B.cxtenuacio.
40 Threnitidis & uer£, & non uera , &futur^ , & cius {ju^ c^pit indicici, fitis copiofe affert. de qua re egit & Ga knus.tum. s.de ajj.loctum alihiy& Paulus lib. 3 .qu.^ placuitnobis hrcui fchcmatc ample^ijZT fignauerce phrcniti dis^quafi mcthodo quadam ame oculos fuhiicere, ut huius excmplo fludiofi c£tcra affc^uiim aliorum figna.ad pauct ^^Ui h^"^ Uon (f '^^'"^^ ' ^ nppiruuiiiciii pu- capitaperHring€reemtantur.TS[onnegamus po[<e&alia ^^lCh J ^^^Pcrflu qu;L-acddunr ci multamdiciaaffcrri .qu.^una cum his, qu£adducemus ,
np.^^^^ns aH clt afperitas lingua: in ip phrenitlda indicant; fed ea nos prAtmy qm maioris mo
menti & figw.ficationis funt, attulmy.s.atque hcc quidcm inchoantephrcnitidc,neque omnia fortafic, ncquc graui.i funt ; procedentc tamen morbo, & omniai& grauitcr folcntinfemrc^ .
ciH„^^^^f^5^uino „,^^t.^'>4'-i'J''i pnmum iigiiun c r^^^un ci, l ""^M^^^d y [communicansjac . .;'^cum ,,rf P^^ediaorum communium,ac-
lii, '^'^^'MllanH ^/^^'"^Snificatur ciu-s fpiritus: •'^^^ 6c il ^^ius , 6c lippitudincm pa- ^ocfup!^/n ^'^utuigiUc, qu;L-acddunr c: ne,?i^^^s ad J^^i""'^ ''^^ afperitas lingua: in ip iiis '"^eindc 111^ ^^*^^'*^^ dcchucm ad iiigrcdi Pte; "l^iando^cn. ^ ^^"Sua in ipfo gra- «lU^^ .^^itatcm 1:. f'^^^"^^^^^^*'^ locutionc pro-
?>oc ucna: frontis,&: oculoruni
.. //^^
fimagmatlonls Ufio, ut m Theophilo lib.de fympt. difcnf''] . ji, & gaLquterente fcslucas./{.de loc.ajf.2- LijdjiJ^ Cogitationis lefto , ut in lanificipuero 4. ^^/^^'T 6»r^f Jrnaginationis & cogitationis Ufio , T MtSi^^^i t'ia Uhorauerunt , ^/e ^«i/^^J Thucyd.ht^- dejy r
I diff.3- jf^;
Cc^mori^ /^y?o , in ^fdem pejie affeBis, ''^''^'j^ ' r^^0, If fprinciph -jsenfus communis , infomnia, aut leuis ac turmeni ^,^
''ammalir bus
^ quoq; turhulenta, ohquA repcnte expcrgefk^i ^'^^^'^'"^^^^^ turyquizomniaex hiliofi prafertim hurnorisnatuU? regal.5.deloc.aff^. & i.m ^'P'<^''^f^^^^^^^^^^
Ta^us, Capitis dolor grauis & tenftuus ob pief ^^^^^^i^i^ , riuSitjuia inflamtnatio in memhranis eJi, P^^i^^''"'' ZmBtii^^^^ I rehri affe&u communicantes . hunc tamen dolo)et y
non fentiunt , quia mens eis Ufa efi • ^ m"'^' ' ^
r Stridor dentium non confuetus aut per fowmm , _
Vitalh bus
Naturali • bus
< fitq; ex cerehri replctione,a qua quOi
) gnofi. 2.& in Coac.priS.not.ante rnediurn . _ ^Qhliti¥^' ^0
Vbus j Oculorum fixio & qu^dam ueluti immobilitas , e ^ ^gjjetitf^^'
Lt otiu4 corporU inquictttdo, oh immodicu ''^^^^'.^^^^^i.t^^^^ fTulfus paruus ohinjirumentorum duritiem,& durus 00 W j hrana.Gal.de pulf.ad Tyron.cap. i i.&^.de cauf pi^V- H ^^1^0, w'^(j.f I Spiratio magna oh caliditateny cordisimmodicam : rara ob i^nnef^^^.^f ' fcilicet reddita facultate,^ de loc.aff 4. EH tamen & '^'''lU^^^ quens , ybi uidelicet dolor partium,qua refpirationifcruiunt^n^^^^^^ii^^ rb dolore fitminuSyfortajk phrenitide imminentc , aut ex^^^ ^fof^'"! mationc inchoante euenit . unde& fj ffiratio m.tgna & ^^^■^g^lt.f^ff'^ nitidis indicium,non tamen mfeparabile efi.Vide Gal. i'd<^ S.&deinceps. . . .
Jn animofts,audacia,temeritwsq^ , oh caloris,ac hurnoris mp
di communicatam. 5 .de aff.loc. 4. /J'^
fSitisimmodicaobaffemonem caMam, & ficcam y bibf*^^ '^00^^f
9>^Axv To Vrti phremtici appeiUntur) quod f.ohiiuifcantur,i^J j^j(f I Gal.\.in primumprorrijet.com. 1 6.& ^.de ioc.aff.^- fuhH^ t^uf^'^ ^ Crudita^ urmarum,nempe aut decoiores,aut nigr^ ipf^y ^^fr^ ^ •• ) tes . primoprorrhet.^.fxpc etiam fupprimuntur , autfmn
tate uidelicet naturaii munus fuum ohiiuifcente ob conjcnj m^j tia,& cum toto corpore. 5 . de ioc.aff. 4 . ^j^^e ^^fgifii^^^
Aluus aftrimor,eadem ratione,aut hihs raptu ad fup^^^^ Iv^ljiHii'^^' teflina.funt etiam quandoque aihtz deicBiones ob eiujt misfionem,& malum hoc indicium efi i.prorrh- » S
f Rubor facieij & totius capitis , fi redundet fanguis . ! Ocuii fquaHidi ob uigilias,iucem fugientes oh materif ^S}^ !
Part 180
^t/iffe^ibus corporls fcnfiUbus
fanguineo coloretetrici , ut ait Paui.lib.i . ^^''^P-^ ••^^f'^|^'^/(^'5,f^^^'^''^' dundantem fanguinem aut foium aut cum humonvi
) ptaa iam ferias iLingU(£ aridit.ts,nigredo,& a^eritas
ohimmodicamficc'^^'^^^^^^^ Coac-fi'
I a cerehro communicatam.primo prorrhet.S'& {.paui.iih.s.cap.6.
Excretis pr^ternatu ram & retentis
fSanguise naribusHilians,natura id conate expeiierei I pr^not.antemedium.& Paui.iib.-^.cap.^. ^ 1 ■ ne C Lachryma acris ex altero ocuiorum fluens, ex dij^oluti ^ ^ 1 Hentium ah immodico caiore,unde & fordes fit, I gido condenfata.Paui.iih.^.cap.6. ^di^'*^ \fiAdde & urin^ atque alui fuppresfionem , de qua f^^F jjji
His omnibus adde & fcbrcm non intcrmittent^'^^ demtenorepermancntem. ^
'en. I.
C^nIf^"^\^^^^^^<^niCLira fpccicrfi ciLis vc-
^'3lde.Et b p^^^^^^^^^^iiiqw^^ntLila,] iiiiino mLiJta Pi'iatlinm "^'^^P^^^^^^'"^' hocioco, ficut inci- ^cat.]Et 0^^^''^^' nihilforte fLicrit, epprohi^ '^^^tcla j./^^'^^^ ^at cius phlcbotomia cum '"^^^fyncon,- r^^'^^^^^^^^'^*^ diipofitioncm ipfius 5'^^etincuM ^"^^^^^^^^^^ ei vicinus ,
rPiaquitas ^* !^"S^is.quumfyncopisadertpro ^° '^•'^^'iiiuek, "^^^"^^'^'-^'^^^^ cognitionc iUius . ^^^^atisi lAT^^fP^^"^^ difpofitio'^ [ incoUi- ?^^nifcft3,.7J^«fifione d [lipothymix] multil c ^^•"am om ^^^^ quandoquc fignihcat ip;- ^^^^^ abfqn t[cniit,<Sc dclbcndit, & diuerfi ^'^^'^^><5cqlin^^'" ^^^*^''^^ inuenias vnam ma
^^^^vitt^ ^'♦■^♦■^'^"'■"i^ ''^ '■•^^
oportct, vt fit cautela in hgaiDfinc'r' ' ^^^^^"''ita vr fit fir mata,qLiam ^^'^t.quan!!!:^ ^Sitatio irrationabilcs non fol
— H pro^^.^^-^^'"^^ foIuitcam,6ccijcitpcr k^^^^ntcm p,,^^^^', ^^^^^^ginationcm corruptam r^^^^iavcnl^i'^'^ i^lud . Dcindc poll hoc phlc ^'^^^itoDorf "^^^^^ ^ ^'^^"f^s fucritfortis , & ^Stitudinis .^^'^/^l^luddifpofitio, 5c fortitudo [•^^^^«tiiinf^^^i virtus & difpofuioncs n5 mam-i P^lcbotomia cius vniucrfi r^^^^ "^^^'^-^^^^ non cft tibi pofiibilc
^^^^P^Uma ?'''''''"'^^^P^^^^^it^i^*ci cxWdu^ ^^'PHlcbofl^^^^^^^^^f^^iincm & rixamfortcm, i 5^^ciusi '^^-^'^^^1^1 in frontc. Etponcfiip ^ '^gidati nv '''^'^^Pio ^1^^"^« rof cumaccto
^''^^'^Preffir-? ' ^ ^*^^^^^^^ ' ^^^^ numeraui r^^SQ[J5f^«^.^^^^us infrilidantibus. Etcho-
^^^^^ ^'x T^^t^ f.>ri hat caDiri cius cmpla 11. ^^Hiom L^^^nticis] vaidc.Et faccumqe
,inaere puro,in quo ci .'^^^^ri i ' , '^cquc formx. Nam iptc dili lir^^^^i^dunr ^^^^^^^^^'s carum,6c iliud c(t cx tnf ''^^^■ebii 1 'l.^^^^^^^i'^iuieius, 6c vclamina ip
^3 ^iicutj,^'^,^ tudo rcdoicntium iTigido-
r^Cian.- '^"^^.^UinuisfiNi -
fei i^^^^^"iicos7r'^^^^^^^^^^ canone. Htalfo- ^'^^tD^.^^^^^scius ^^P^*^^^cntes fibi caros , 5c nii-
cx quo vcrccundctur, &c ccfaf
^o^' ^^^33 c?n ^'^ ^^^*^ pcrnihlTonc , 6c agita. ^^ibi!?^^ut&':£f.^^^^!^^"tipi
it?^^ ^^^^^^ine n ^^^'^^'^. ^^^^-^ lacluca,& po-
iiuT^^^^^ntisVT^^^^^^^^^^qui^^opii duobuscor ^
or^^ftfor , ''PP^^Pi^^q"a,5c nafoipfius, ^di^ ^^^^<?ns in. ' f i^o.cauc, quoniam illud
^^^s cl^.^^Pi^-ilh-iin. .^"^ i>;rupus dc papaucrc:
'°'erat P L cxpcllas pcr] phlcbo
\}-,r. . . ^"^ni llOl':l'/\.r 1-,;^ f^n/^i-it- ij,^ g |-pQ
tim " iio iuciii 111 " i.p^j
itj. ^'•'^^c iihici in principioduo i cft^ ^^-A^^^P^^ius, quuiii phlcbo^ ^
y^Oh/ [fif^a ''^^"■^^"piius, qauiii pnicDO<-
<^ l^^^^an ,f .P«flibiic,no pcAicni,!, donec ^ ' •'^ dt-f;,^atura i V!\^^^'pot-cfair '
% ^'■m, ■ ^''^ ' r — ^•^'**'5uis, quo cofor ^'^-^ P^^^'ti-i,T,^^ .'^cfiftendum uaporibus,&
^Plhm f^^^^botomaucriscuni,tunc rof r ^ ''^^^^^^^ dylleri valdc lcni, •^^«1 aquahordci, 6c aqua, 6c
olcLi,qu6d fi cgcs eo,quod fit fortiiis hoc,pofl: quani fit in gradu lcnitatis-, fac, 6c trahc niatcriam ad infcriora oninino,Jfricationc pcdum, [& reliquis,](Sc funde fupcrcos aquaiiicahdani:iniiii6iigando,<5c ftringcndo,6c poncndo vcntofas fiiper cos,(5c proprie in difpofitione i [defcenfionis. Et grauitas fortitudinis febris , fi adcil ci illud , quandoque -facit oportere in principio cgritudinis dirpofitionis,-utponantur ventofx in loco,qui dicitur t chclcen . ] Et prinioincipcnLitrirc ipfiini'" [ fubtili nutri^r nicnto,] ita ut fis contcntus " [ oxymcUe:] dein dc poft iioc dic uno aut duob. pcrniuta ipfum ad aquam hordei fubtileiii cuiii oxy iiicllc , dcr indc ad groiram,<Sc confidcra in lioc virtute,& a^gritudincni, 6c quoticsuidcris accidcntiacgritudinis fortiora,incipe in principio afubti liatioiiccibi niulta,nifi uirtutiscaius tiiiicatur, tunccnihi nutriantur,(5c alicnacos abaqua ue licnicnris frigoris,proprie fi fucrit in uclaniinc difiingucntcapoftcnia.autin vifceribus.Et ficut vidcbis a^gritudincm dcclinarc,gradatim in nutrimcnto proccdc,autcxiplb addc,& po nevtipfiiiiifit cx cucurbita,&: hcrbis frigidis, 6c 1' almcs,6cgranisfri<^idis,aut'* [f clhtciati,] autaceto(Uni cuiii fruclibus frigidis, 6c inhac hora iuuantur panc liiiiil.x infuib in aqua fri-r gida; <Sc iulcbinfrigidato cuni niuc vchcnicntcr.E t; oporret quidem,vt in principio adniini itres rcpcrcufiiua pura,nifi fitdc gencrc^' [ iiia gno,] exquo apollciiianturvcnx,qua;'^ [funt cxtra caput]cuniconiiiiunitatc velaniinis,illic cnini oportet incipcrcabco,in quofit parum iiiollilicationis,6c fcdationis dolons , dcinde fiyptica.Et' [fitribi fccuritas iiiulta inclyftcri bus:] dcindcadniiniftralccunduni pluriiiium cnibrochasinfrigidatcs, non cum ftypticitate. Et mifcc ineisparunipapaucris,utdoriiiirc fa cias,6c paruni chaiii;ijnii)la: ctiani, vt rcliftar pa paucri,6c rcibluat rclolutione iiiodica.Qmini quc ajgritudo fucritfinita his iiicdicaiiiinibus, 6c rcnianrcrit alienatio, tLic niulgc fupcr caput laccx vberc,6c mamniilla , fi virtus quidcni in ipfo cft fortis,laccapraruiii, 6c fi dcbilis quide fucrit,laciiiuliernm.Etoiiini mulfioni nioran ti iupcr ipfuiii vna hora fac fuccedcrc ablutic-rncni cuni eiiibrochis cqualibiis,in quibus por nantur uiolcB,6c radiceV [lilii,]6cciiamxniilla cuiii rcliquis infrigidatiuis, licut vidcbis in an tidotario.quod fi egritudoprolongatur,& no rcmoLictur nicdicinahbus iftis: autgrauiscft^ [facicns] t fomnolentiam, 6c pertra^iifierit tcr minumprincipij , quicsin ca fucrit maior iiiotu,tLincaliena ei ca,qux vcheiiicntcr infrigidant,6c proprie papaucr,6c addc ci in cnibro chis,tuncpoft fcpriniani,^' [boiiamitam, 6c nie taftrunij 6c rutaiii, 6c jCxpreftioncm mcnt^, 6c niclilotum , 6c poncfupcr caputmucillagi- .ncs icniinislini cum oieo' 6c aqua, 6c ungc *^ t [ ] corpus cum oiao caicl^ido af
fidud-.QLUiniquey [Liidcris,]qu6dvirtus con feructur poftlongitudinc a;gritudinis,6cpoftquani pcrtranfierit fcptimanain,6c quod eft fu pra ipiuiiii tibi incft,utpotcs ipiumpaiuiii vini pcrniifti.Et niultotics acciditcis uoniitus,ct iuuantur co.Etquandoquc potantur quidam ipforuni aquapcniiifta cum oleo ^ t [ .]
k B. & eoru c6 preslionc. i 13. dedinationis febrij,& an te uehementii eh\s fi a Jeft ei illud. tc cjuandoque oporcec in princfpJo gritudinis apponere uentofas /uper chahelji.jnccr fpatulas. t ipitulx. m B. cum ultima fubciliatione cibi . n B.fecaniabia .zuccarino .
t piffs.
o B.asfidbagic, t iurc pulli .
p B.magni ipo iteraacii. q B.cgrediucur ex capice .
r 8. feftina ad cl/fteria hftina tione uehcmea
TB.Alia litera. liquirici^.
t B.fimilis. t fubej.
.a B.fyuTia-iu, & faudene M .
X t B. uchetn* ter .
y B.uolaeris.
ct hiimcaantium in cis
I Tie phrenmdls curatione , hMs m mcth.&Paulolih.:}. & Celfoi^^-^fl^^^^^ libris,qm de morhis infcrihuntHr. ^'f['cr-i^l^f an iure in phreniticis ex hiliof'P''4e''f^^^^^^ mittatHr.Nanque fialija fangulnc '^^''J frmpuihiU,;noeo cafu ^^A^'^ '^^''''^^^^^^^^^^ Ahninendnm, * hili6 7^on exuherat: ^ .^^0.^^'' » gmne,aquocoercetur ,furerefof[e ^^;^"^^^^^^
i B.plurimoe-
b E alargiuuat. lcucs.
cB ab aerCjfeu ucuio uehcme ter calido. dlS.dulcibus.
e B AHalitera. cxtinguentibus
fit iprorumvomitiis facilis,& humedateos. Et qLium no mingiint proptcr dctcdum intcllcdus,& dcbilitatc icnlu.s , inungccorum ucficas cum oleo tcpido,& mclius eft olcum dc oli uis,'Aut cmbrocha iplos cum aqua calida, & aqua,in quacoda ht chamasmilla, dcindc fupcrcas comprimc,donccurina prouocctur. Et fis loUcitus cum hoc cx cis omni hora: & comprimc uciicas corum in omni hora Ipc rans in ipib \ rinam prouocari.Si autcm illud nonrcrpondct,adminillracmbrochas fccun- ^ dum quod didum cit Et oportct , ut ftringas cos,ligando,ri inucncris cos multiplicarepcrmutationcm,&: agitatione , 5c Ixduntur abcis vchcmcntcr,6c propric quu phlcbotomascos , & icilVura nondum cft conlblidata . Amplius, quum proccdut in dcclinationc, & cxitu a tor titudinc argritudinis- [plurimum, J rcgcs cos rcgiminc conualciccntium, & adhibc cis i) [ rc ftaurantialcuia. ] Et alicna iplos ab acribus , & vcntis malis,(5c calidis, & [ canicularibus dicj bus,]»ik:iblc,utnon incurrant rccidiuam.Quii uis autcm cos balncarc , balnca ipibs in aquis Llapidis,] balncationibus lcnibus,ut taciascos dormirctnam in dormitionc corum conliiiitiuuamcntum plurimum. Et ciba cos carni bus lcuibus. i t hic quidcm cft iermo uniuerralis in cura ipibrum.hius ucrb,quoddiueriihca tur, ahud cll cliolcricum, aliud languineum . Cliolcricumcnim indigct in ilii curacduclione cholcra: cum Iblutionc plurima,<5c phlcbotomiaminore. EtCit quod Iblucndo cducit choleram cx eo,potus cx lubricantibus lubtili buspr.xdicl:is' [ cxpurgantibus| languincm:& tibi incll vt ponas in cis fumumtcrrx^fi fciucris>q7 naturaobcdies fit fccundiim omncm difpolitioncm. ht quandoqucponuntin cis (ca-
nioncam,quumconhduntdcolx"dicntia natu rav.mci^.m at. exaw^»'»-y
re fecundum confuetudinem a:gri.& cholcri- ohferuaty & 'Paulus Sf^% ciis,quum phlcbotomatur , non confcquatur anteuenxfeBionemfHhducenU ^^^^^^^d^^^^^^^^^ - : ur,^^r^iV,c <<,'A nhlrMinromc- fiina excrementis redundcnt : ^ (linis^'^^^^ ik^^'^
& Rafisindmfmn.inhocaijecm J^:^^ r^^ds quod & Mcfue facit.ac fictiam P^I^^ U^^^ Afclepiadis fententia fuit pcrinde ej e_ ii,ac fi trucidarentur. Nec Vidctur H ?y, J# rum ybi de phrenitidc agit , M^f!! Contratamm GaUs. ycnamaitabm ^^^1^^^^^
dendam,quod & Paul.& ^^^'^A'^^;'?'^''' /^f i#<j titur.C^rHmJiyires ^gri p^ttf't''\ f^liFK ':ent)fecandae!tprorfnsf^^^^^ niatfnar^^^^^^^^^^^
Centratamm GaU^. '^^^^Z^^_^.t'^!tc^^^^
thores do:enO fecamk cStfrorfns yc>>> ^^^f^^ »° «0« redumUtOimr/tmsafiiucnte ^'''".^i^fl^^ eflea'icndum»c furM,ytobijatiirJl'« yr^'
lcnd4,fiuens,& concitMamatcriatl ' 010 ) Ctioncfed .xperlwnc l'^'>''''f'''''^^^^^^^ f,,c„cur'o\t,sM'catorHs(nt <l"f'^'°' diffj lorofis, 6~ uincuUs, &
fr.<:f,d!js,q,<il>us reudtcndium &!'[..
jisautUHefuciohflarea„thor,t<^2 «0f> ,„,,,, ,0 S,onemmn frmp,unt,eam ■ j,M0't-jJ. tanquamnotum&injiuxionco'»»' ^-^. mcdium non rcBctimt : quoi fff" f ^.Mttfjf ucro authorit.,sa Cclfo loco 'tl'f'' '%o . utdeumiefemoneinfhrcnitidenti' r i
dum. ■,^,c.Al^A 1 Etpofif,amfhlebotomaucri!V uiffy>
fione clylicre parat,',uod f.'ccrcui^'^^j,s^if rat.u,a.inac.^tL,,scontra>''»'^^,^^^^^^
ci iti
g B. A!ta litera. iiudictnas e'us iMjiidas £c hu- (nidas.
h B.alcherchie. 1 a.almcg e.
k B cx infrigidationc totah »1 lo tiuiorc .
1 B.ilhaliena" iione.
^cxcrementorum colluuiem ah ^^^^^^^!^00^^
ut T^auluspr^cipitSiexcrenicnUSi^^^^^^^^ Heri priHS ueuter efi fihduccndiis, c tSi^^f ft ?hontedciccerityclyHeri ^P^^^^Znucn^^f Li^^^-gratia.At quod eius ufusfcc^t e^^' '^^^^^^^^^^
propniquiratcm fyncopis. Scd phlcbotome tur phlcbotomia ' [ bonaj cum cautcla inde ha bita,dcindc iblutionccuacuctur. Et ctiam con ucnicns cft ut ponasS [cibosciusfrigidos & humidos . ] Cibi autcm fanguinci hnt frigidi , & pcrtranfit,ut fint i\yptici , quando fada eft cuacuatioex tblutionc,ct clyitcribus . Et cibi lint iicut,qui fiuntcumagrelbA ribcs,& gra-
natis,ct cydoniis,ctpomis Cholerico autcm
non conucniu:itiiti,fcdqui funt,licut qui fiut 50 dc,afcendentc ex cucurbita,et [ alchclkcti ].i. tacto cx hor- r....j^.,^. i deo excorticato,ct qui tiuntcx fpinachijs ,et a triplicibus,et ' [almuiaii,ct ellquifit exalmes, ct fimilibus iliis,ctcorum acctofitas fit cx ace-
to,etzuccaro:aut exprunis,ctquajfuntillis fi- -. .^^ia,r-
niiiia. Et fcias, qubd cholericus indigct cxtin- dcinceps fortius: non fc^^^^^-^\^^l0^'^^\p^^ aione plus,ct fanguincus rcfolurionc plus , et unde & trahendum ait & ^'^'^l^^^.^pr^^^ }i iii cholerico non timetur.^ Lomnis cautcla in- nora,etiarnfricationepcdunt,^^^^.^^^^^^^ friaidationis, ] qua;timctur in fanguinco,et idconfuluit.qHod mittendi f^^ ' no^alienctur aqua frigida^ [ omnino,j et opor • '^"^
tctut plurimumfis folicitus in tbmno ipforu et illud crit ticut embrochns humcctantes,ct cCi adminiitr^fione olcorum,ficut olci iacf ucie,ct cucurbitx,etc}ux ipfis fimilantur,facicndo caputpurgiu.Et m cholcrica,qu.\; cll adufta,multiplicctur iludium cum humcctantibus et cum aaminiltratioaccncauium lafriijidaatiuai ,
fcendentead hypochUria «^"^^^^^^^^^^^^ ciione reficcetur ^^'^'^'^'^''l^^^^^^^ Heri ait', non fecrionis,uidchcct ' /^re^^^^^^/^Q hocnon poslponi dehuer.it; %Jp,,r^t,K^^^^ Atuc.f^Jcn.feaione,cly^^^^^
'DephlegmoneaccidenteHJ ^^^^^^iH
r)Lurimum S^^^^^^^k^ r tridoapoltemaiyecc^^^.^,,^^^^^^^^^
quc fcparat commiflLU^'^ . i ^,jt
tincaputcumcaddruaU;;^,Ul^^' doioi:cuipfaiittoi-t:iS,c
S^t a'5 .f^^^^Nvalderubcfcunt; .&qua- ^^^' Junt u -^^^'^^^ ipalmus : <3c quimdoquc '"^'^^^cm iin^^^^'^,^^^^ naulca proptcr commu- ^^^'icnunH r ^ ' ^ clcclinatur ad rcilipina- ^'^ationk r^r -^!^'^" contrariu cofuct? rcfu- ^'^'^^^i^du '^^^^^'''^'^^^^i^ici^i^tatc ordinis, &cil ^^'^^ipsfin? ^ ^"^^?^^^^P^i'i^ccaas in tcrtio/i au "{^U^^J^'^^^^^^ Et Tcias,
^^^inmemK '^^^^ uclicmcntcr praua.-alio . '^^^ntia & tolcrarct iplam cum hac
tlcm ru[^^^^'''^ ^^^c fublimitate . Et ipfuis qui^
F en. I. Tracfl. 3-
f B.fakBS.
g B.amboocft-
li quali chidtu*
^^^is,ac iiPn"^ P''^ phicbotoniia vc '^^cnarumaliarum.
gua ue vcnx co-
'mpctlgine accidcntibm in cerchro , Cap.
9 bro o??""?^^'^^^^^ accidunt in ipfo ccrc- ^^^-tisl fl^'^ ^ ' [t impctigo . ] Et fit do- ^l^andon ''^^^"'""'^^^^ uchcmcns.In facic vc ^^'^^^^Kalidv ^.^^'^^itfrigus proptcr occulta- !^^^^^'ie in n f^^^^ citrinitas proptcr illud 6c P^fut . Vcr, ^^^'^^indc calcfit fubito,& rubi. , ^"^^i^sadci^^^^^^^'^^^^ lccundum plutimumht , ^^ens i^^^''^^^f^^f,^m,ac frigusA cll ficcitas ,^^^ibeth om^^^* ^"'^"^ "^J^ cil: tantum ^''^^^^^cn ar f"^ acciditin phicgmonc: vc^ + ^''^fis efr f ^^^^^^ ^'^^1^' tcrribiliora , / ^^■^iiitidis r^^^^' • Etcarum cura cflcura ? tcrtio J.^''^^ ' Et plurimum cius pcrnc- ^^itcm non intcrhcit intcr-»pticris quidcm quandoquc ac- ^ti ccrcbro, 6c profundanturcu
:<Uth '^"^ens r„, '-'■!?"ioniumjrupci-(luum,ac tp .""^o.ciim r '-"'■''ido cliolcrico , ita tabi^Pf^^t dam ' l^iod habct firicn. alicnct b , ■ Pci-; ^«idcm '™ agitatiuum.l & cumKa- ' 511 ^^io. ac nnP"'° ^lienatio , & rationis J«ac!f 'P'° da:monium: 5°
^^WtiirV ^^^^^^ ' ^ minoratur oculus f^^^^itcllo^ ^^^^^^ corpus. M?diccntur cr- ^^^^^ rof mtVigidato , & . p^lj^^^i^lHinlJHli'^^:?'.^ cnmoaprcmonibus.
ditionis altcrius. Quiiniquc fibarc incipit appa rcrc,uigiiic funt prohxe , 6c fonmus inquictus, 6c timor cft in lomno,& ^ [ofcitatio, ] & fpiritus magnus frcqucns , 5cobliuio, 6c rciponfio non fimiiis intcrrogationi,(5c oculi rubcfcunt, & ipforum agitatio adcft, 6c gi-auitas cil in cis, & liintS [quafilippi.] Et quandoquccilincis fccundum quod diximus citrinitas , & jfit lUic fcnfibilitas cxtcnfionis apud [fpondylcs,] & h B.aldufi^ dolor proptcr clcuationcm vaporis, &: fit ctia ' incis curlus iachrymarum inuoluntariecxvno oculo.Dcindcquuni fiftitur cg.»ritudo,indu ratur fcbris , 6c cxalpcratur iingua , & ficcatur .: dcindc in polircmo ipfius quiclcut motus palpebrarum proptcr dcbilitatcm, dc grauitas mo tus pcrucnit uiquc ad motumpalpcbrarum, & rcmanct cx da:monio aiicnatiointcrcifa, cuni dcfcdu fcrmonis ,5c paucitatc ipfius , &z fccundum plurimum proucnit colligcrc uiiloSjSc pa lcam.Et in pulfu iit augmcntum dcbilitatis , & minorationis,& duritici prc^Jtcr ficcitatcm.Elt quandoqucfit fibarc,qua; aon cfl'[fimplcx]pu » tfmpUcltsT. ra: quarc ipforum dii])ofitioncs diucrfificatur in fcrmonc,6c mcmoria, fx motibus,plcruque cnim fiuntordinati,(Sc picrumquc inordinati. Et ipfius quidcm cur?t cfi: cura lirfcn cholcrici cum additionciniimnccl:andomulta:(5c opor tct ut cxtrcmorum iigatio aniductur .
tyi N JS7 O T u4 T J O E S.
JEglt dc pbrmhidcjquam ueram appellamt:, memhrana Yum uiddicct cercbri infiamm.itionc : nunc de cerehrt ipfiHs phlegmone uevba facit, Paulum hac in re ^imulatus , qui d-e phrenitide prinsjde his poJlerius fcrlpfit lib. j. unde ^parum ab co MCLriat.<iAdJAt hic de fibare , hoc cfl cere^ hri infiammation e ex affata bilcjquam Gal.^.de ajj\loc.fennarnmaniam app.cllat^
niin-jj j * - »-i-nnc);prci-iioni;jus, Wu^^"^ ^WcuA- ^tigidis fupcr caput, pro^ ^''^^merisT^^^^^AcorticibuM
Cdp. 6.
qn r^^i^ipofiM''''^'^^^ fibarc,& cft ctia quafi. ^ mcU^ "^V.^^^arabito^ficuticaraW
Vo ^^^cla;;;; i^arabito.-fi ^^2Si^oS!!^-^^Pofita
^OiC ^plhd^^^^^* niultotics quidcm anb- ^'^llbH^^^^^^^^^^^" ^ci"^^ fucccditci 1 n^^^ ^ft a ch!!; ^ ^^^^ fibarcnifi quum i; ' [6c] adufta.
t 'Wi''' ^^^i^anni "^^^'^bi-^ii^^ ^ [impcllitur cii 'Poft, '^^>^ cun?i Pi'OUcnircd(:
\^ '^^^onin n '^'^ ^''^^'^ ' ] In Karabito au- ^^na?'Poircm' .^^^i^-i^^i^ ab apoftematc.tt , ^^tiu.^^^^^tia ^^^'^onium proucniunt Suoc tt^xq,' "^5^'eunum corumcftcaufa ^ ^i^Um inucniatur:] & fi quan- "S.uodquc ipforum cauia ad-
De lethargh%,qu£ efl t apoHerHA cerehri frigidum , cuiu^ intci prctatio cst obliuio . Cap. .7.
LEtha rgiadicitur apoftcma phlcgmaticum fac^aim intra craniu, 6c cft firfcn plilcgmaticum, Etplurimum quidemcius fit in incatibus fubftantiai ccrcbri, abfque uclaminibiis , & ucntriculis,6c iubftaiitia ccrcbri , quonia phlcgma. raro congrcgatur,6c pcnctrat in panniculos ccrcbriproptcripforum duriticm, ncque in fubftantiam cercbri proptcripfius uitofita tem/icut ctiam plcurcfis fccundum plurimum eft cholcrica , 6c raro fit phlcgmaticaprcpter paruitatcm pcnetrationisphlcgmatis in fubfta tiam t fifachiam.i.fifac ncruofum durum:licct fitpofiibilc, ut fiat illud in paucis ambarum . polTibilccft enim,ut cadathocapoAcmain fub itantiaccrcbri, Sc in cius uclammibus. Eth.xc quidem a-gritudo nominatur nominc fui acci dcntis. ''[Vcruntamcn lcthargiauniucrialiter] cft obliuio.Et hanc a^gritudincm comitatur obliuio : 6c proptcrnomcn ciuscrrant in ipfa plurcs mcdicorum ignorantcs, quod [intcntioj in iplaeft :cgritudo faclaex apcf;cmatc fri gido:immocxi(umant, quod hceca;gdtudo iu fcipfa fit obliuio . Et ' [qaod ] quidam mcdici funt , qui nominant lctnargiam omnc apoftcma frigidum in ccrebro:liue iit mcianchoiicu,
cap,^.7.t, cap.7.
t membrauosa.
a B.quoni.itn m rerpreracio li-
b B. Wh lirera
fiuc phlcgmaticum;ucruiitame pliires antiquo rum phlcgmaticum hoc nomine appropriaiierunt,6c tuumelt, vtin ipib nominesuti unquc.Et huiulmodi quidenj xgritudinis matei.fcdar. j-i^ propinquacft materia [Ihdur, j led eft vehcmentius confirmata Et h^c i^gritudo genera tur abomni, quogcncratuc humor phlegmati cu$ , 8^ iii quo funt vaporatio , Sc putrcfadio . Quaproptcrphirimum gencratur a comeltioiie c^p^fum. Etgeneraturex replctionenimia ftomachi,& multitudinc potus,6c aaultitudinc CQnicftioiusfru<^iuum.
^ N ISl O T J T J O N E S.
X)e tethargo eigit,qiu fum foporofns affeBus fityfumitur aliquando an^nslms , qMandocfiic ctiam ad affcClas alios extendltur.prhno nar.^ue prorrhct. coma 6" carum le thar^^icas affe6lioncs nocat Gd.ftcuti & coma ad catapho ram aiiii ad lethargum, acfoporofos omnes affeUus tranffert\ab antiquorum authorum iifu non difcedcnsyfjuibus h^ uoces pauco difcrimm idcm ferc fignificabant.proprie sonolcnti hi affeBus ita dislingm uldcntHr,tum ab alijs,tum a gal.pr^erwn i.in prmunt prorrhct.quod ft aperti,tenft ijue oculi ftntycatoche efl,& catalcpfis , cmri ucro omnes cLtufts funt oculis & dormicntib. fimilcs. at hi rurfirm ucl cum fcbre funtfaque lcthargus,uc! ftne febre,et cH comay 'feu cataphoray& carus. Sanc qmd ad lethargum pertinet Gal. i ;.meth.hunc contrariam efkphrcnitidi fpeiiemait, & primo prorrhet.eundcm locum apprehendere teslatur , ap.j>. que phrenitis, qnod & Taulus li. \.OHofit,ut ftcutiphre nitida G.il.P.iulus & hic author, ut fupra di&ufuitjnfla' mationcm mcmbrannrum ccrchri fadunt }ta & lcthargu^ tncmbranmtm cerekrt tumor dici dcbvat.hic tamcn hoc in loco non in membranisy fed in mcatibus^f.nintcr ucntriculosfunti crebviyprditcr mcmbr.inariim& fubHanm cerchri offenfa-ii Hatuit , ut conUarc ncquc bic ncque alijfibi mdcinturje huius ajfe&ns loco.CAterura.phuita dijflcile
I I ..: i.. .^r..^.j.
ftt.&flenm nb.de fympt.dlffhcom^iU&^^
\i defidentcnh & imbecillam i'''!'^''^^''^^^^^^ fcnbitfis tamcn in irn.tg;matricis jyfiip abfoiutcnanflatuitrcle^andum.tanq^^^^^^^^
nus.fcd excplum ajjcrt, quo Udt ^^f^-J rerum dc huius mali caufisyfcdcydij^^ ^ p^,^, lentis affeHibusyulde qu^ Gal.frii^i^ U^^^
Part 181
De figniseius.
SVnt foda leuis,& ftbris f ^;"" crt fcbrisin omniapoltcm^t ar>.^ morc p.,trc£lKto.Et P«'Ff •• '/^^ o..i>»'!:i
doquenon (entitur cumca,o. .^^^^iiniTJj giauis. Sicut.n. habcns f^^^,
20 rus,& tardus,valdc dcbili^J-
dura fpiritus parumpcrjoc ^ jpin taofcitationc,6c apertionc ' osp fionc : & quandoque i-^»^^^" uiuioue^^^f tationcmapertum proptcr^ ^ |6ip%/ oportcatcum ipfum ^^^''fj^^^^^^^^^ gnciam abea,6c fi vcUt ip^^ fV^i^.emKo^^ ci linirultus propter comm in^^:^^ ^efp^^^^
& alDcdo in hngua , & P'^^,;Vornni^<^'Ji/' & in motu palpebrarum, • ^^nm aus.Etci^eftio 1-ccunduni pl"^^^^ ^^^t^^i
da;&h &catiu-,riccatur lcuitcr:^ & urina clt,iicut urina .^^^^^^'^^.cniit^i^^
accidit ci tremor,& ^""^.'^'1 ,,hrcniti^\;> cumdiucifuatehabcntiui ..i.cin..,
inlcaisfuis^ [pra;cipitat
vcro habcnics^ [clcuantu
funt^ [magni multu,]rar
dofi,rimilcs puhibus P5^'^PJ'ituain!^^>f
in lcdis hiis " iprajcipiLa- puin'^ Mi, vcro habcnics^ [clcuautur, J <^^r. (trc^^^, funt^ [magni multu,] rari,ta ,^icO
admodum &inmem'jranas cerebri,que d:if£fimty& mip clinis,& tardiorcs & fortUJi»
fam cefeJrifu. iianthm ob fui uifimtatc.v- & crapuai- ueriitatis,quoniam nocum^ _^„u cii -^^f nemadmittkuryUthicait;entameafe£iuspbrcmtidiquo - - • r:.^..htii
[magnimultu,jrai.-^^,ni'^,4^ aoii,iimilcspuhibuspcr)p-^^ jj,,is,^ runtamcn funt minoris ^:^^
ff, j:^...,c .<i. fortlUS l^'^^^, ^^orl' J
ad adionesUfas & fymptomatacxteranon cxtoto qui^ de>n,fed{ait Gal.i ^.meth..Jquodammodo co?Krarius.ac li cet non eandem planc in capite partindam apprebcndat , idem tamen ojfendit mem'jrum,ccrebrum ipfum , pro qua repete etlam (fallib. iJc affdoc.At uerby qtt& in hoc af- ' fcBu aBiones Udanturycontroiierfta effe uidetur.T^amque quum hic ex foporum generefit,{cH enim uigilandi impo-
ueriitatis,quoniani .n P^i^* Vcinft
faaum,cft minus. Et cadit "^^^^Py^. inmcdioplus;quoniavu K rpr^^^^^^^^^^^^ fanior, & fcbris cum ca c^t ^0 . ,c tudincm ipfius acordc.Scaci (^ui P# maior , quoniam ni^tcriah^^^^,,c J^jc^ , bro,& in pcripncumoniac , .^iiciii ^iof tcpulmonis:quodfinKl uo^^^^^^
lethargia , tunc cius fign^/^^^^^licna^'^,/ i carixaj^ ,^(«0' ,.nOt ,
tentia)ad fenfkm co.^nmAnem pertinere certum efl. Gd.ta- jo fortior,& fiunt cum '^^. j\o 1^''.^^ rfj'^ men lib.dc fympt.dif.imagmatricisfymptGma efie ait.Ite, \[ i unt aperti intucntcs lU j^i-i , i ^ r, h ■ ■ ' lcthargia cft in Tubltantia n^^^^^^^^^^^ \
fortior,& difficultas ^^^""'^L^^^^^^^^^ bcdo linguxclt in i P^^ Y.^? ult^^ '''^iA
quum Udatur & memorandi,& cogitandi afiio, ut de aff.loc.patet M mcynoratnccm & cogitatricem iure uide^
tureflereferendus.Conftatpr^tcrcatorpcfterein hocaffe- ucu»j 11115^.^^.11 - r .•rfirun**-'' ci^''i#
ffufenfus ac motum.quoflt ut non adimaginatricemfolu, {[ ^d exitumtcndut,& uit i;ic^^^^^'^'^\\^^'^ f i^i
fcdpotius ac ueriusyid alias animales potentio/S referri le- lor ad lasfitatcm tciidui^^' ^ inot^l^ ./fii^viii i
thargus yidcatur . Ceterum dcprauari Udique animales niinibus,dolor cft ^'^ttjoi ' ^ ret^.^^tciti'^ J'
cmnes in lethargo afiiones,magis esi confpicuum,quam ut xcs.Et accidit in cis ^'^"^''Uto ^^|^jiit. ^^^^j^i^
flurih.docere oporteat.ita ut ad imagmatricisycogitatru is, ptcr obliuioncm,& P^^P. .^^efln^^^ ^iip' tnemoratricisjfcnfitricis communis,& particularis,& mo^ 60 yrinalis. Ex fignis autcm ^^^.^.j^^ori^ ^^iiii^jl;
tricis fymptornatay non iniuria rcferaiur . id tamen quod in thargiam , cfl uuiltitudo , '^^^^^^^'V
hocaffeBucQ-nfplcuum esiprAcmris,& prhnoloco fcof pi '" " . -^.^(m
fert animaduertendumyuigilandi eH impotentia, ad quam ci d
Uatm c^terarumaciionumfquxuidcllcetperuigiliaajnon cfl tuac pcriiuciK-,!^'— x_. ^ cii"" .jiW/
perfotnnum rc^e obeuntur)potcntiafuccumbit.Q^mobr^ tutem . Et quum ' C ^P^|'f tiajt^^'^!" V''/
iuaicio noflroy& fi ^t^^- aBioncs- omnesyuti diximusyanima nus,& dcclinant ^}CCidcn^^^^^^.,ci^j^jj(;i'^ f les/efcrri kth.irgus potefltmagis tamen ad fcnfitricem co- ' minm quam ad cacras.Neque ucrv Gal.comraritm fcn^
nargiam,eiL uiLiui^"" ^,^0^»^^ <;# vf \\ .igrk>a,& grauitatc. >f > ( ^ iSctia lctharsi.sA "'^^c^^^
tcm, & propric li ^PP^^-Zj^ ci^^ rcmpplLuimuiwcainiC^^*
Fcn K
'2l^'I)!^!c'5'^"'?^ Pi-ohibcat, phlcbotomc- ^^^3:6c u ^^^^^^ciminiftra cis clyftcria a- '^'in'on irJ. '^^^^^'^* infcriora. Etfac ^^^tfar^, , "^^'^^^ P^^^na finapi, & mclJc illini ^'■^hibc iNn "^^^^^^^^^'^^ clomo luminofa . Et ^^^uecxr , ^ Toporcm profundctur, ^'^^^ mate f ' 'P^""^- in principio rci rc ^^'^d^iosd ; ""^^^ ^^^-^ accto.Dcindc Vuni 5. ^ '^Pi"^ii^^ipio fui , mifccatur cis ca ^^^^q^ia fHaKi ^•'^^"'^^ lquilliticum.& non Do-
^i^^fincfui ' ''^^^^'^ «^^itumcius, & propric f^^^P^^sciu.ni ^ P/^^^^'^ illudrdcindc inungc ^^^^i'col3j 6c n- ^ nitro,^^ fcminc vrticx , & ^^'^^iniftrapn 1^'^'^'^ Pyrcthro,& (imilibus: 6c
^^'^tiliatii,! f^^^^ni^^tamcnra,& s^r^arifma-
3. 477
De huius affectus curatione habes ex Galen. i i . wc- Cap. 1 1 .cap.?» t/j.e;r Trf«/o /ii. 5 .eJr' Ce//o lib.^.yiecnon ex Hipp. lib.pri- ^^^' *^ wo.r/e morbis quxdam.Sed hic dubitatione dignum efljfp hicauthorin lethargicis ucn^fectionem Hatimaggreditur, qmm tamen peccans materia frigida ftt & craffa^ac uifiidayquA uen^c fcctione tolli nequepottH neque dchet. Vcrum defmnpfit hoc ex Galeno i j.weth. ubi phrenitidi Cap.z r. j &lcthargo communcm ait cfle curationem fanguinis mif fionem,qu^ fanCyC^ fi ralione humovis in cerebrum impacti non conuenit, imminuendf tamen copi^ gratia , qu^ in his pr^fcrtim eH affeciibus3& ipfa admittitur . Vnde^ in lib. de fingu. mifi. aduerfus Erafifiratum non in calidis Cap. f . fohmjed etiam infrigidis ajjectibui fccari eam pofje Gale mis teHatur.
De aqua intra cranium.
^"^''^ calamr^' ' 'u ^^^^^^^^^ ^^uu t thy mus hyflb- ^^^^cun^ m,.n I'^^^'^ origanum.Et gargarif :;'^iincano^^^^^
^^^^^^sadmi a ^^'l"^in-i fquillam fupcr ca- ^^^uatur.^v T^'^^'P^'^Ptichumidam: ^'^lde ?^'arupe^;^^^^^^ rubifi- H ^^'^^^ QXtJ hnimcntum faccx fmapi . t^tubciian^^^^^ ^ius, 6c comprimc cas
Voniam quandoquc aggrcgantur humi ditatcs aquolx intra cranium , 6c extra
N '""amcnr Y"? '''^'cant : qiioniam cft nia. ?."ncan,'f aniciuc.Qiu.mau.
«ijm Zt ""''^' q"ofdam corum; & por H!' "^fquc in "r""^'^-^'" vcntofas mulras ciun
0 ">Etn ,„„'^'^'^'^<:<^ffitascuaauif.onis Ihn- •'■'^tficiM ""^'^'^'""''-•'coscumaliquib.
tii v?'«Primc c«^. ■ iQiLumquccos crMUC
tliciit ao I '"'""'r' cos cum aiiquit). ''-orcicof 'w;'P''''"""'"> &aquaciccris 'Prime cv'f ■ -1 QiLumqiiccos ci'->auc-
lo,;'- '•«cclTari ,7 r"^'^*"'"'' traliarur. Quod
Ptl"'"''"^!, P'-0Pt« a:gritudinis ^„ , _
'Pfu '^"fndo ciim ■ ^r'* '^'"'^^ folutiuo,& pro- panniculos extrinlccos et [ accidut uif ^"*Hs r^.»'P apparet trcmor ; poia tiojin loco illo capitis,& fletus,&: visilie C?>"to„cV '■'^'''^'^'fcaftorcocup^^^^ •'
'Etf, ti,, ' 'l"* ''t minus pondcrc vnius ^'''"'^'^aui s.^^'' "^tipcrtiuitas fcbris , alicna co,l ',' ?^0".'C'«Lis caftorco, & per ^lvriQrc^^r^-l^^onisabl-quc cuacuatione. «iM '•Suu;c,!f!,'.°'V''"'''acft, qiia; fitcum «^Uiii P^taadun' r'.'*fticrinttibi ncccllaria.da ; «c v?"»rta. , "V^'«»-- picra:pondus. j. vnius ^i'''.'''''^!.!!!;"?^ 'fcpuipa coloqiiintid?, ^onfi?"''' febri, ^'''^''anorum, & danich vno PfetliV^quodfr, vchcmcntis caIoris,& c n;'"''!"'^^^ '^o" confidis,pro W!^^'' M i!i„ J?"''tori'» ' aut collyria , vt ^rcri* 'PfiimX^ tacicndum fc iuucnt; dein-
.^^'^k^^^^^^^^^ accidif obliuio vrine
Niilu^^i^Uoin. ^^'^^*^'l"^cmunaoria,6c . intcr cute ctcranium,tuncfacaut iciiruravna
iplum,tunc ii fucrintcxtracranium,lignihcabitcas,quod propinquc diccmus.Etfi funtintra cranium , 6c locuscarumfupra pannicuhim durum,fcntit cgcr grauitatcm intcrius,6c fitcumca diffiCiliscUuliooculi , imononcft poffibilis,(5c humcd:antur ocuii valdc,5clachry mantur affidue,6c ftantapcrti intucntcsin unum locum, 6c in cLuahuiufmodi non cft ingcnium .
3e apo^cmatihus.que funt extra craniu7ny& aqna
extra a [ caputi& ataftim rofamum .i. infla- a B. crancu , &
tionihus , ] C.tp. l l . dehathag infan
Vandoquc accidunt in vclaminib.qua: p««r» funtcxtracaput , apoftcmata calida6c '^*^'"' frigida.Etquandoquc accidit;6c proprie infan tibus,cgritudo,qua:cfttcongi-cgatioaqu(,Mn | hydroaphacapitc,(3c quandoquc ctiam accidit maioribus. lus. Et hx*c quidcm xgritudo cft humiditatcs rctcn tx intcr cranium , & cutcm ^ , [ (Sc ] inter duos ^ ^-^^^'
fcriora c B. alchafad i. e.Infm deprefli». tibus quidcm accfdit illud fccfidunrplurimu , quu obftctrix crrat,ct coprimic caput,ct fcparat ipfum^ct apcriuntur orificia vcnarfi , ct currit ad illud,quod cft fub cutc, fanguis aquofus . Et quandoq; funt humorcs alij ab humiditatib.aquofis . Qiipd (i color cutis cft cfi difpofitionc fua,et cutis cft elcuata comprefla,cxpulfa : tunc cft aqua in capitc: ct fi color cft mutatus , ct tadiis diuerfus.ctcft ibi fortitudo , ctprohibitio ad cxpcUedfi , ct fcntitur mordicatio,ct dolor j tunc ibi cft apoftcmacxtracranifi. In infantib. autctalijs,quu cft aquaincapitib.coru,et hoG plurimfi non fit niii in infantib.tunc oportet , iit cognolcas an lit multa,ct an fit expulla ab cx tcriorib.ad intcriora uiolcntcnnali talitcrfuc rit.no mcdicatur.Si afit fucritpauca,ct retcnta
u -^1:1 ^'"^ ^^iefiinV ^^"^ ^l^hbus cofta fint chail^^^^m ii? ''^* ^ ^i^^l^ ' & tadiccs<i
vt vrinam cmitiStu^^^ > n^''' ^gtitudo, adminiftra ' %ti ?^mi,l /^^^^^tuntolcra^
in latitudinc:aut fi fucrit muita.tunc fac fciftiiras duas fc fccantes,aut trcs fcifturas fccatcs fe, fi fucritplurima.ct cuacuctur quod cft in ipfo: dcinde ftrim^c.ctliga, ct fupcrponc ci uinfi , ct olcum vfq^ ad trcs dics.poftcafolucligatura,et mcdica cum vngucntis,et hcinijs,fi cis indigue risjCt"^ t [ ] filo>ct pulucrizationc,ii il- d B.anrcu fa-u-
lud fufhcit.ctnon indigcs uiigucntis, Et fi car- ^'^"^^ cuw,
H hi
478 Libcrtertius. ^^^.^^^.^i,
nit. Et in omnibus quidcm lcnt.t xgcr dolorc '^^.X^t tecqu.d
comprimcntcm cranium:& qmmi tangis , m- ^^i^' ia»* „cn.sdolovcm.Etcuraiplummcd.cammclc-.oEttnUot^^
«.orc cx cura t apoftcmat.s cap.t.s : ita amcn, f^^^'" " ^f^",'' h quandoque f » t quod tu fis (tcurus iu adm.niftrat.onc tort.o- flr.au a 'P : prstoc«ion' ^»""
?isin ipfo Etvcntofequ.de in ipCoconlccunt P uril5usd.lpofit.o.i.wi. V -^,,t,^^^^^^^^^
qua>lruh>mlpodi,torrclad.,&rcm.portulacx =>=S^"'"^^" ^ iVx^
?nr,-cta''ti Solutio cni.n in liac aj^ritudinc cft ca autcn.c.uus """'^P;* j.oncpf,, m .E;aaanciintcrd.caturHbalnct.m,]&-fiW -natur lupc. lyncipttt c.us 1 vtoU mfris.-
ci.un, ui.,iacu data . ] dilpofitionc fi.a,ficutcft .n jftio» y
iof„g,datu.n. . ^r^jnrATIONES. & .tcruracisad(Untvigdi«> ^ /ftiiii ' *
^'^^''^^^^'^'^ rum ablq. palp.tationc:& |^j';.„cnd'Ji*
l.MMfig„ac,curat.one>nfirmt.c.f.ofurnpf,irc ^^^^^^^^^^o^^^^ - „p j. hic yidetur. ^ con?clatiuam; | quarc '>".;-' opl
.„„g.M.o™. C..p. I.. ;?erhdt.^d.ncfnlui.XmP';;[,ulCa'ft
■r-r Arcc-ritudo eftigritudo firfcmiatico- fu lctliargie , ct d*;''"'/ ,sval'l';. St"!'!
quomam aDoikma clt fatlum cx duobus hu- fus , licut fat i.i p.^toc equ^,%pr J ?Bor.bus fimuU: phlcgmatc & chol«a.Et ciLis tus m •P'^"^'^^'; ^^"/(f;, ficut. f JaH^ imacmcaulae(Ucpict.o.quamgc..cratgtdofi ord.nc^^^^^^^^^
tas,& multitudo comcftionis,& potus &■ cbr.c 4 t.onc matucis , irao
tans. Etvtriqucquidcmhumorcsquandoquc trcqiKni.
ffiquantur,&quadoqucvnusipforumvincit, ^^p.
• & vmcunt tunc eius figna . S. crgo phlcgraati Dc cura. .J,
cu5uincit,no.ninaturtfubcthfahar..Etfiv.n- „„imuniscftr"' ,01'":/
+ • dtcholcr cus, .aominatur.[tiahara]lubc- r"Vraautc.iicomman ^^^,,,qi^^^
? «3 t;^a:&£ndoqu=^Cconueni^.nt].n egritudi -'^'-^'Stea
b B co,u,r,s,c. „cvna curanumcro,vtvnulqu.lquccoru ..11- t^^-^ioi^-^^f.V," V,enisiiW«"'' .vi'''^^^^^^ S
pugnct alterum,& quadoquc vincct phlcgma, tatcm, in <^ua un c.us 1 ^^.^, , i^^iA \ '
quandoquc cholcra.Et fac.t quide phlegnu gna prsd.Ga. ta u co.^ cti^.'"P □
hi icla t lUbcth c r quandoquc . J & grauitatc , ra,ucl phlegma. Etc.Du tpt r^^™
c— B. '^};*;'' idara'&cht?fioncmoculorum.Et diffr- cundum quod ntin ^''^V^iQ^^Mflk
t fom.olcntii. ^ { .cfpondcre ad iUud, quod qua-ritut cauia fuer.t mu 1""^^ fac'.?,„tcj/ «
ab co:Et ctt ipfius rcfpo.,fio, refponfio ta.-dan- caula tucr.t '^^ '^"'^^^ ipfn',^- , o^J |
tis & cogitantis. Etcholcraquidcminipfacfti rc.ctpurgaixftomacnui t j-j,ti jjrf^, c
. .,. ck?rhiV"ctudincm,]&alienationem'[coa faciusfucritcbr.ctas,. «^^^^
i b' 7^ t m.im,& palpitationcm: J & «eque pcrmittit donec ablc.ndatui ^^'', W ct / ;
S proftmkari m t fubcth:im6 ciits fubeth. tus humedantibus cap-.ni^^^ . 5 ^
t,nuum . 'k/-i,5(.thaquocxcitatur,quumcxcitatur.Et nium curctur co.qu- coin' Vi'/^ tfom„.Unt.». ^';,,,,phicgmavinc.t,grauaturlubcth,&clau^ &ipfm$quidem(^t^^^^
Tt palpebra.quum apcritur.Et quando vin- ''%roch.s,ct cmplaft t^^^^^
. u ,r, fi. r r rholca.excitatur . ' [ & alicnatur , & perue- et cuacuationibiis luW'. -^,,. t . J .
• ,',t"uf S admotu.n,& apcrStoculumabfqu^palpi ^^'^^^{^S^^^i H
eK..3,™ , «el "';.^; & „on clauditur : imoipfius luperior mcdicinx m 'pla U> j,,,.abit V'i
C5=i, ai,qu, t»"°' ' attrahitur.ficut accidit paticnti fir- tatis.quc pra;c.p.itur fCJ^ i
„a,.«.n.4.. [inflaturipfiusfoc.es] & tharg.a ed fint conip^^^^ ^,,, ^
g . f.ci« ei« 'Ljat ad vinditatcroA rubedmcm , fecua- m cis lUud, quod op
K, I »«1
< lis:»
lai«" liiff
"i»gis*abnn"i''''i3"'' duorumhumorum fit canon.T- ^"''^' quidcm-aprxmiflum '"''tfmodi p/°'"™ > quod oportct facerc in '^"'s,fifucHfl°P°"'^'''^'tponas incmbrochis 'Scviolic I fupcrabundans.folia fali 'Ns^milbt'^''''^'^' 41ili;,l& hordeumcu t ''"^iuc da in^ rcgia,& anctho.Et qua '^''nWmrVpPOtulyrupumdc papaucrc, fi no
Tradt. 4- 479
vcro, qu^ in dLiobiis vcntribus poftcrioribus efta!fa:arc.i. fa fiunt,runtprauiorcSj6c ca , qux litin mcdio, 2*'»« ' ^ prauior eft ca , qux fit in poftcriorc , 6c rcmo- T"?" tior vt reacat aa aiipoutionem naruraicm,ni- men excra cra • fi fit ualdcparua.*^[ Etprincipium quidcm con neum,&aporte fiftit in cmplaftris ] & crit eius rcdificatio vclo "^^P'" citcr.In cura vcro ^ [confiftit principium] ad LTwu^?& proiiibcndum apoftcmacumco,quod tolcrat exeaeft.
•*'^uir, d r j '-*-r**'"^*^ i^a^aucii., n pruniucnaum iipuHCJua cum co,quoa tolcrat ex ea eft^q fi;
uiium difpoiitio. Diftindtioncm vero mcdicaminis '"daramjtre, ^'"'^'liturpa,!^ °'l'-"'^"^''''-l"^'-'<="'^ 10 vulneris plagatiui,quod cfi in cutc,& carnc,di «'P'^»«rt.
'^«cuniTpf?' i"?'*'^ [ t tliymum & lupcrabundans. ^^y^um r ' ^ ^"^'^^^^'^ mcntaftru, ?^^f^rcft di( ''r^:^'"'"^^^'^ origanum.Et " a^^^^^^mdunfl? inemplaftris, &cncmati ^^tDoiT;!.:, ^^^^nccanoncm , & tibi quidem
-^iturpiivt-;! -i--M^"i>quarcciinpo jq vulncris plagatiui,quod cft in cute,6c carnc,di "'^^ p'^ '««■■e _
Part 182
^^^^^-eQLinlc ^™'"^^^ cemusvbi vlccrum rcmcmorabimur in libro comfnuTdSa
iiij. &:diccmuscuramfradurc, quKcftcxcis fungaiiseftiiia, in capitulo fracl:urie,& rcftaurationis.Et mcdi «dicin an ci in fradura cranij,in qua cxtrahcnda liint of buwe^bri^^ul fa,habcnt duas mtcntioncs: intcntio cnim quo tribus. rundam cft, ut dcclincnt ad mcdicinas fcdati- & Cit feftiuas,qux*dolorcm vehcmetcr quicfccre faciut: ati coati & mtcntio eft aliorum,quibus vidctur,q? admi aggrcgationcn» niftrand^' funtmcdicinx vchcmcntis dcficca- cins. tionis,& adminiftrantpoft incilioncm fradi , ^ B. eiusficfe- 6c cradicationcm fcdi,& cxtraclioncm fraclu "^"*"*-
eius,medicinasattra6liuas inungucntis, 6c alijs',(iipra locum/upra ipfum cxtcrius cxiften tecpithcmatecxaecto <Sc mcllc .Ethocmodo pcr manus horum pofteriorum pcrucnit maior ineolumitas , quam pcr manus priorum , & illud quidcm non cft mirum : Galen.cnim dixit , quod complcxio ojlis, 6c panniculi cft ficca .
^^^^m^^^^^^^^^ antidotariojn finc
>^^ifas t^^^^^^ ^ Po^t quam dccHnaucrit
A , '^^conr .. . cmbrochas frigi-
lt>^aip?';^?^l^ ^ubtiliatiuis,qua.fcis: dein ^^^tium . ^^^^ ^"^^ rcgiminc conua-
J T^^ '^^¥>OMfomnolenu.Et Ikh
te P '^ ficZ V'^''^'''''' ^^^^n catochon & ca- ^t>^^^^^^^^^ ^'^^P^rtisefieoculis ait ob
nh, y *7i;,;;;';r''^'/^?«i^^^ . poHenoribHs cerebri
^ 'f*L2^ ocuhsM.de comate.& aUbi. ^'^•i. ^ '^'''^'notis&curatione,adi<'Pau'
A N NO r A r J ON ES,
De fi\t&ur(£ capitis fignisj & curatione pulchrePaulus lib. 6. & copiofe egit cr Hippoc. abfolutifjime libr.de csp.^m. uulner.capitiSi& Celfus tfuoque lih. 8. ut opus non fit fu- "P* fius hac de re ad^nonere . locum dum taxat dc fungOyqui in capitis uulneribus quandoque oriturjnotabis.apud (jo^ . lenum i.deaf.loc.
TRACTATVS IIIL
Dc cgritudinibus capitis,5c plurimo nocumcn to ipfius in operationibus fcnfus><5c motus .
t .Lcaro»
cutis capitis , & quc taliter Cap. 1 4.
'i ^ith^^^^^uc^^^f^^^^'"^ in capite, autcft in cutc,
itann^V^^ otfcaut manifefta:aut in ^ ^O^cx fim.'^'^?^^ indecxtrahcndafunt,
as. Alia litcra.
nr-^^t^ii::(Sr ^^^*^^'^'^'^ apoftcmctur , & ti.!! ^ura ^'cut futurati:& ex cis eft ,
^nvLi^pf '^ in fcruatiua,]& in eis X~.^^^^»^Um'?./^on pcruenitad ventrcs , fcd
;btj^7l"Ncu.,?^'^Uici,j,;*^^^"^'^^^ quidem pcrucnicn
U ^^^C^-^^^-Uin t'?"'"'^^^^^ acciditlaftita; in
»1 *(it,^../^itir,7;_ '"^ ipalmus in oppofito cius . tu opcrationis in ipfis: ] nifi que ncceflaria sut
Dlcitur fubcth fomnus fupcrfluus,(5c grauis non tamcn omnis fupcrfiuus, 6c grauis , fcd ille cuius grauitas cft in [ matcria, ] & qua iitatefimul : itautipfius fpatium fitprolixius, ^^'"P''''^- &cius b f cleuatio fortior, & dcbilitctur ] exci ^ formiM tatio ipfius ab eo.c [ Si autcm cxcitatur,tunc so ^-^^,^^ ^ ^j^r» nus eius] cft naturalis in quantitatc,& qualita- difhcilis fit. tc fua. Et cius quideni alius cft grauis , & alius c b. qua-uij e» cft fubcth profundus . Somnus autcm uniucrfalitcr cftrcditus fpiritusanimalis ab inftrumc tisfenfuum,6cmotuumad principium, cum ^ quo priuantur ipforum inftrumcnta d [ ab cxi in aAu. Alia li.
. .^" . ^ - ^/r^..;-i oi'*. tera.ab exitu in
enim quidatn . d B. a fpiritib.
■ S {■'■%in V "V'^is fubtilis . eft magis in- '■ i 'IUt r''s,«Sc vr.!'° P*^''^"cnit ad cercbruni.ap i SC'i»n. n^li^''^ cholcra: , & non cft cx
^ich- -^iciu-^,. Lincifioeft, quxca- ^^^a>r\r^^^^^^ ventriumanterioru,] curris ei^contiiiuatur. Illx
ad hoc, ut uita pcrmancar.cSc illa funt, licut inftrumcnta [ fpiritus.] Et fomnus quidcm naturalisabfolute cft, cuiusreditus cftcumprofundatione fpiritus uitalisad interiora , ut dio;craturcibus, qucm in ipfo icquitur fpiritus animalis, ficutfitin motibuscorporum lubtilium,pcrmiftorum, proptcr ncceifitatcm uacuitatis , Sc qui cft ctiam proptcr quietcm cuis
f R. 8f ptoprcr
fpirittjs ad feip lum,{ionec nu
^ [drcntia Ibalfupcr arsritiidnicmA ^^^^^ prehcnfio fub matcria; & fcqiutu tus animalis,licut didum cft^ F Jjpiaf tcria fcbris cft frigida pbl^g"^ f dcm non " [ calcfacit,jnifi cum P ,or" quandoqucfit proptcr ^^^^'^^-.sC^^
i fi.ad ladiccs.
titudiiic vcrmium &
, [& \ t fpiritus adiungat fibi partcm cius, quo nutriatur, dc fubftentctur , & augumcntctur j ium,dot.ecna- fubAautia ipfius,& rccipiat rcilaurationc cius, triatur, &aag. quod cx ipfo iu vigiHjs rcfoluitur.Ht huic quimencefur,&ad propinquus cftjqui accidit ci,qui lanitati vicinus cft ab itgritudincfiia. Accidit cnim ci fomnus profundus, 6c fignificat fcdationcm ^i^ritudiniseius.iplctamcn inlanis non fignifi
cat bonitarcm. Et quandoquc ctiam accidit s5 oc vaporum aiLLauc.-".- . ^,j,rirucif V luishumfmodi jAcneris,ci quicuacuarus cftmc 10 aftomacho.aut P"'*'lf ""^, ' dicinaplurimum:& fomnusillcconfcrtcircd ^'^^bquis m.;:moris^ wq^
dcns ipfumvirtuti fuc.Rt^ [plurimumjaccidit ' -'-«^
fomnus non abfolutc naturalis :6c illc quidcm c(i rcditus.qui fit ad principium proptcr liipcr fiuitatcm rcfolutionis ipiritus , & non tolcrat B.nHdirionk cius fubllantia dilatationcm proptcr dcicclii ^ [fui aagmcnci] fupcr illad,quod fufficit' [appii cationljcaufa rcfolutionis fada: cx motu: profundatur crgo, ficut rit in diipofitionclaboris, & cxcrcitii Ibrtis. & illud fit proptcr cuacuatio ncm ilipcrfiuam accidcntcm fpiritui animali . k B en^m M\i Ni^^ii''^^ ^ \ igitur fu prompta ad rccipicndum , cita ei^«i prom quod cil iu fiibaaiuia ciusj vt confcquatur ipjnaad rcpnrti fa cx nutrimcuto fublkntaculum. rDitfcrcntia ciri <)u*.d tft in ^^^^.^ - j^j.^^. jpfm-j^ ^ ^ iiiiim qui €{\ antc ipfum, qm. HC^nf" cll ficut diftcrcntia intcr pctitioncm eibi a cor t,uatur ifUex porc fano, vt fit loco rcfolut iouis natuiaiis cx cibo retbuia ,,n.&' nctitioncm cibi a corporc dcbilitato a io
quandoqucfit proptcr "^'^^^^ jus c^f- IvaporUalccndctiumadan^^^^^^^^
n , ...on . . ^^^^^^
^ Etqujf'
fi^^^coal-dtidon^^ccrcbriV;^^ nij,autlaminacius aut corn^^. F ntiof rcbroaducnitpcrcu(]io,^vh^^^^ triumadfacicmiumlubcth
cft vchcmcntior cornm J^^^ '^^joqii^ S apud comprcilioncm . t^'^"',..ailiioi^% ptcr vchcmciucm dolorcm P^;,^,,ncif<i nicntis iaccrtis tcmporis. ,chi,^"^'Lf munitatcm lcfionis in ore ^^^' triccquarc contrahitur cx • r,quo^U pilat uias fpiritus (cnfibihs. ^f^^^^^^ fit ditlicilis motus fpintus '^; [ cnt^iH .| Et quandoquc fit pi;optcr vOic^
co,6c pctitioncm cibi a corporc dcbilitato a fo lutionc,& liuxu Ihnguinis. Primus cnim duorum fomnorum pctitrcdaurationcm rc(olutionum vigtliai um,& cd rcs naturalis^^c fccua dus pctit rcdaurationcm rcfolutionis laboris , & non cft naturalis.Ht quandoquc accidit fom nus non naturalis abfolutc ; 5c cft,vt fit rcditus fpiritusanimalisab inarumcntis proptcrcaufam infrigidantcmjubitantia; fpiritus contrariam,aut cxtrinfccus,aut cx mcdicinis infrigi- I B contrariani. dautibus : & inil rumcuta adipifcuntur frigusi m u. &ftupefa [inconucnicns] pcnctrationi fpiritus vitalisin fpHrXqotm cis fccundum modum fuum"^ [rcnouantcm cis adacmcnt . infufioncm fpiritus in cis adunati , ] corrumpcns complcxioncm, qua rccipit virtutcm animalcm, fcilicct fpiritus a principio ; cjuare refin B. profundif rcdit " [ad profundum pcccoris, 6c fit pi
icexcontrario, ^^^y^^ diLuationcm pfoptcr fi-igus complcxio & *tprgram. ftupor.Etquandoquc ctiam acci-
ditproptcr caafam humc6tantcm inftrumcno tB.ienrus &. ta,6c pcrturbantcm ° [ JlUbftantiam fpiritus,5c oppiiantcm viamteius , Sc laxantcm fubftanriam ncruorum, 6c laccrtorum , [6c mollificatio]quam tcquituroppilatio coopcrimcnrumAUur prohibct ipiritu pcncrrarc, quoniam fpintunpfius lubf.antia iamcll ingroifata,(Sc pcrturbata , & quoniam inlhumcnta cius inm luntcoi ruptaproptcrhumiditatc.6c lalTitarcmcorumfimui : & iliccll fomniiscbrictatis. Etaccidit,quodcfi huic accidcnti proxiqB.ahcchme. iTkum , proptcr '1 [nimiam ftomachi rcplctioncm,]& prolixirarcm mor^- cibi in ftomacho :
tpropici V-' jpfius^M tatcm fpirifu.s,cSc rcfolutRuicjm F^,pri.f^^,,i dilHcilis cius dilatatio. ''-^'^^' '
fuum,qui priuanturin
50 tum in fubcih iii antcnorc cc j^3i,y
„is.Kam/.)'0>oncflct|^n'n>^^^^^^ riscci-cljri,] & nonaccidcK ' ,(,-1» ,
/:-_,Y...:,.-; „....i..,r.nOP0ll-'^\.(1ftl
tki H
ditui proucnirct P^-j^^^^^f^ t3aif,>i; i imo cll'cr dcilruaio m.^^^^^.^^^jla d¥!j\
do:& dlbntfcnlus i'^^^'^" ;:;dini'^^',mil"'! fuis,ficut contingit in f ' um^^^' f tionis,& ibchos,non cllct i^^^^^cnt!''^^; fubcth affcrt fcnfui vltra "^' ^^^11^^; infcrt motui. nam ipic dci^ ..^ot^^\.fl
noA non pcnitus ^^f'}''^^^^^^^^^ cnimincolumisinai.hchn
nocumciuum in anl^^^j^"; cftR^^Wi
p B. laxatione mollificaiiane.
ncoppiiario ,ro^^^^ ta.ncquccum multa ip |' Qiniiis^tf^', nocumciuum in a"'^'^'!" cHAK! th cx complcxionc P'^"'' 3(01« Kdt primo.&[roptcrhumid'" ^lmsquai;doqucfitpc""";^„^,V^
- . .j^^S^i^
coopcrit cos] dormitatiO'^^i^^tuS'^'i.ii^t
piius quaiiaoqucnt- |_ 50 cutcx pcripncumonia,?^ I ^ j(jriiy^^^^ Etquidamhominum i^^'^ dumicdcnt-[ilmtfra^ti:
coopcrit cos] dormitiiti - atu»''' ^!!"';}!!;
cc complcxionis. M ^'"•.^ai'^ turcoopcrtura:] lomni-i^
ncm,"ioc prouxirarcm mor^- cibi in Itomacno : l cLiicuLa.-ua^x..^^ ^j.^ horum autcm fubcth rcmouetur vomitu.Hthe cho,qu:e rctmctvapo^.^.j^^^^^ duxcaura;,quumiirmantur,luntcaufa,quaplu Etnos quidcm lam -^^ ^^^,.iif fiihrrh nn^nAr^r^t^,> ntt^x^y ^An dlc tormam iaccntiuu ^ ^
r _ B.
r B. principaliN c X eis, tunc eft frig^dius..
rimum accidit fubcth. Quandoqucctiam adu narur frigus,6c' [luuat iplumjhumiditas fimul in caufis soni vcruntamc caufa i antcccdcs tuc cltcx frigorc,|6c luuatipsuhumiditasificutagercgatur in vigili)S caliditas,6c liccitas, 6c c cau ia vcraipfa caiiditas, cjua iuuai fivcitas , Sub«tii
cilc formam lac^'"^^^^;]^^ 'duP''^'>'\^ tem diccmus,quod ^/^^^' in{ui^^'^..iW tics krdit dorium,ct axat;^ ^s-^jj^^^^^ airacftufusiurgcndig^j,q^^^^^^^^^^ tcrcain folctimctur ^'^? ^,^^^^^^^ citpofudcrcfcrcatumliii^p
» unc, pfOptorcaqii6d luna mouethumo- ■ '«ulaqiudcmfoniti)sgiitturis,cftcoo-
11 ■
I. Tra6t. 3.
''^'tuTniit^^^^^^""?^^^^^^"'-' rpintusnon egrcdi • '''■''^imvocchumiditatis.
^i^c c^fe ^'^^^^j^^^fi^^^' dcfolutlom contiml
e,r mtempc j ^^^'ce%4 ^ ^ "'^^ '^i^^tcrl^yelah obftmaionefitit.Jen- ^'^'■^o/n'^?''''"^^'*^^^^^^^ f^^ttltatem Uciunt .
kharly'^r^^ ^,^^'!^ ^ ^^l^ ^^(^^i^nquam, & coma ' ^^^f^e^w^ti^^^'^ '^-^' "^^'^ ^^'^^"^^''^^ &foranum qui cx toto aff '^"^'^^ cbnjs/igmfitat, ... .i» /;ri^;/^>« ^'^deni to ^^^^i^tlmn omnmm at tionum , />ri- ^'""''"^'C-i^.r'''''"'^^^^'^' iw^/wti.^;^/' ^/iyw profimdHS ' yfimuluero & partkularium
^''^"^f/? k\h '^'''^/^•^^ pro/^faca /iwi/i.c ^it-
'"'"'^pafer '-■^^^'^/^^ /mpero-
yff<^d\turT' "^^''^^"'fi^M. apoplectkis rffpira-
• '^f^ior e^;. ^lfi^iturM apoplexia, & lethargOy *''^'f«/^//ef? / ""^'^ ^'^^^'^- ^^n& apoplexix pro ^ J ^^'''^'^^^^thargi autcm tumor. carus <ie
^^^^'yrefji^nr ^^^^^^^^^^'^^^ /^^^^'^'^' ^f^^efioncs.cere /^^ ^^ncidenl'^r'^^^^^^^ "'^"^ <:4/«^ri.j,»«wf vnemira-
rr^¥ex\atr -^^^^^ ^^^^^'^ - ^tletkirgusy
t^'^^' fiim T ^•'''^'"^ confficntiam, & fmc aliji
''^"'^'''^'^'^nhon ccdii.foporcm uero,ubi
^.j. -^^^^ a- G4. , M aff.loc.Sed uifle & Pati
mfuheth. Cap. cx frigorepuro extriiifc-
txt? •^'^'gori^s^v ^ ^^^"^^'^^ ^^^^^ proptcT lliccemo ^cbil^^^^^^iutpron^ ^^r*^"^^^ aduenicntis capiti
on,. c ir.„^....^^^ narcoticarum, qu^
>A non •'^'^' ^''''^'^'^ intra corpus: & cc- " Palpcbm""^^^^'^^^ ^^^^^^ inflatio, nc- ■iscf]; t»v.^'^ tendit ad uiriditate, tcndens ad duriticmcum
k s^isl?^^cri ^^'^i^^»^is,6c radix mandra^v. ^^^U^i r^^in IW nux mctel,& fun ^^tii, f,,. ^^^0 caicatum,6c coriandrCi i. tiir..;. ^^mcn pfyiiij ^ ^niuitumj fignifi-
''«.?"«»£ '''""•""''-■vri
^ V n aqu aquc caru
;^^ncnis.^ vt fubeth liat cum a-
"iK^ ^^%6c fl^ V^^^^^^i^^^iiis^&uiriditatiscx !^^'ni?^l^^'Pc, n ^'"^^^^^^ carum, & apoR cma ^'^^ W^formic^''^^^^^"^^ odoris,6c fit pullus ^^'orj.^^^^qucnjj f^^^i^^^cbilis^non cum raritate
^^^''^itUdij-,^ ^^^^^c>,immo rcditex rarita ^^^Hft ^^'•go fpillitudmc ad rarita-
^^iitipf^' \^^^'5^iod horum in potu da- *^^^">cbibit, 6c mcdkcturtotu
illud cum eo,quod dicemtis in eapitulo dc vc^ ncnis . Sunt autcm quidam,qui dicunt, quod fubcth frigorispuri,cii: lcuior (Libcrh matcrici humida:,icd fcrmo ilienon cH: vchcmcntcr fanus: immo quandoquc ed fortis valdc. Et oni ncs quidcm fpccics fubcth facia; cx frigoi c ccrcbri in fubftantia fua,aut proptcr mcdicinam cbibitanijfcquitur corruptio in cogitarionc,&: mcmoria. Quod fi fubcthfitcxhumiditatcpu ra,funt cius ligna,vr non vidcantur figna fanguinis,nequcgiauitaspklcgmatis. S< aute hat cx phlcgmatcfcitur iliud cxpreccdcnti rcplctionc,& nimiafromachi fatictatc,& multitudi nc potus,<S: lcnitatcpulfiis,(5c iplins (hiduationc cum latitudinc, <5l fcitur cx profundarione liibcth, & grauiratc ipfuis t [ ] <5c inflationc in palpci^ris, 5c frigiditatc tadus , & rcgiminc pra:ccdcntc,5cetatc,& rcgionc, 6c rcliquis.Ex ianguinc uero factus icitur ex infla tioncvcnarum,qu.xdicuntur tguidcz,& rube dinc oculorum,(?c maxiilarum,5c rubcdinclin gux,6c fcnfu caliditatisin capitc,(5c innilibus il lis,quc iciuifli. Etii cum hoc languis, 6c phkgmacoiungantur aggrcgationc apoilcmatum , vidcbis ligna t- phrcnitidis <5c Icthargic [ (5c ] tcomatis vigilis.Quod fi caula in ipio fucrint vaporcs r [pullij cx corporc in fcbribus,<5c pro pric apud dolorcm pulmonis , <Sc apoflcma in iplb nominatum pcripncumonia,aut uapores iiomachijfcics totum iius llgnis . Nam ii cflcx itomachojpricccduntipfumvcrtigo, 6c icotomia,&tinnitus,6cphantafiaj: <Sc cfllcuisapud famcm,6c augmcntatur apud rcplctioncm. Si vero cil cx partc pulmonis, 6c pccloris, praicedunt ipfum dolor grauis,<5c dolor in partib.pc d:oris,6c ilricl:ura fpiritus, 6c tullis,6c accidcntia plcurc(is,<5c pcripncunionic . i t hmilitcr li fucrit cx hcpatc,prcccdunt ipium hgnihcationcs icgritudinism hcpatc . Et iicfl:cx matrice prxccdunt ipfum cgritudines matricis,6c cms rcplctio. Qiu autcm fit ex pcrcullionc 1 ada fupcr ^[t ucrciccmcapitisj aut fuper tcmpu:.,ici tur fuishgniflcationibus. Etdiifcrcntia quide intcr ilibcth, 6c apoplcxiam , cfl quod habcnti fubcrhpoflibilccft intcUigcrc, 6c cxcitari , 6c funt motus cius lcuiorcs icnflb. luis:apoplcAicus autcm priuatur fcniu,6c motu.Etomnmo diifcrcntia inter habcntcni fubcth , 6ciilumS [ in quo cfl: malefadio ] proptcr dcbilitate cor dis,cfl,qu6d pulfus habentis Uibcth,clt fortiou 6c (imilior pulfibus fanorum: 6c pulfus habcntis fyncopimcfldcbilior: 6cdurior.Et fyncopis proucnitpaulatim cummutatione coloris rcdcuntis ad citrinitatcm, 6c ad flmilitudincm coloris mortuorum , 6c infrigidantur extrcma: in fubcth autcm non altcratut color facici,nifl ad illud: quod cfl bonum:ct non exficcatur [ frultumj facici : et naii:ncquc mutatura forma dormicntiumnili paruo tumo rc, et in flatione . Et difttrcntia quidcm intcr habcntcm fubcth,ctillam,cuius matrixcfl pra; focata, cfti quodpoftibilc cft,cp habcns (ubcth intelligat,etloquatur,fi prxcipitur^ fllavcro cuius matrix cft prxfocata, intclligit cum difti cultatcctnon loquitur pcnitus:ctcft motus,ct propric motus ' [collijct capitis,ct pcdum taci itou in co qui habet fubctiuct icnlus: ct apcriio AVIC. Hh pal-
e t B.& albea? ne coloiis in fa cie, & ocuIi^,Sc in l!ngua,& gra uicate capicis .
t iugulares.
f K.irabiti. d B. aut . t halheina'. t fubet afahiri. e B. eleuati.
f B. alheame.
g E. quieftal-
h B fuper^ctes, ieuhabicu ju.
i B AliaHtera. oculi.
palpcbrarumfacilior in habcnribiis rnarriccm
prcfocatam, 6c cll prclbcatio marricis cucnies k B.finitareius fubirOj<Sc ^ [ indicar potcltatcm fui& finitur, rot<=^^^^> aur minoratur & lUbctii j cxtcnditur , & fit in^ mL^t^T* fubeth troitLis in ipfo in profundationcgradatitn. t,t ycioqaandoq;, incipit a fomno graui,nifi caula cius fit frigus
fubito cuenicns:auc medicina ebibita . Scias cr
go illud .
l Et comndmm humidum &c. Totes ex hoc loco col ligere id quod fupra de coriandro dicebamt^^ynernpe ipfum non abfolutc fomnum fhccre:fcd ubi humidum esi-.fui nem fe fi-igiditatCy dmn recensadhuc, atcjue humidum efi^u-^ fejfhcere fortafk potcH,(]Hodficcum,accto maceratumj& cum ficcharo neqmquamfaut. 1 Et dijjhrentia quideminterfubcth &c. Dijferreait ahapoplexia c-arumiqubdinhoc affcBu intelligere, & ex
plexionisccrcbri.fcd'' t f , ^,,..m,qui^i''' boreabfquel^cilitate In crt proprer dominium i^^''i'Xcx cipiarur a phlcboromia ccp^^^^^^^ crurium, aut phlebotom.a laF^h^" jbi:^^^'' clyficri tcmpcratoA ^^i^^^'^'' / iillunia; tur [eo quodtorrctaduinc • J ^^^^
qui fidus cll propter ^iom^^^^^ortcf ^urx,qucnoncficm.n^--;^^
fquinanthi,6c coftoA nuct^^ f^ciicc^^Ti^ ti
& euphorbio,& ?y^'^^lL oc^^^'& N bus,& aUencnturolca,&tm^f .^^olc -.r J
cautcia. Humcaatiocnini.q^ ^runi>;;^. doquc uincit virtutcm ^^^^^^^'^miltfi valdc fortis . Etoportct vt ^ ius,^ ^ vnaionis capitis,6c ^i^^^^.f Kumi^ii^^' rationes mufchi. Ht fi li^^^;Vuacii^^<i^' tcria phlcgmatis,oportct vr t.^ cuoi^^J^^J#
dtZi£srotuspoteH^ai>ojdcmcu^^^ %o ri forti P»-i^s,& ingcmctLU ^^^^^j^-^p^^^^ - - — --"'^dcxpuitjpH» dDi^w\,
Cap.». defiruitur, ^t gal. \Je aff.loc, caro dctcntos,neqHC fenfus f nequt motmiis fungi mimere af iri!; . contrarlum eius quodhicJUtuit. Solniturj& qui caro,& qui apoplcxia la borant,utroquefcnfu;& motn dijiitimntur; minustamen qui caro: iws ,nficripQti(l,qiium ajfcBioniinor,qiiamin at tonito ftt m )rbo,ut aliquid tim inteUigmt.fentiant, et mo ueantur: id tamen cideo imbealiiter,ac diminutc,Ht ablata ucnus fit atiio,quam irnminuta .fcntiunt ergo & mouenfur hifi ad apople5licos conferras .
De cura fubeth , & fomni grauis fiiffi infcbrihus , Cap.
mum cius,quoct cx pi^^'^c."'''^Lioti P oporret vtcuomat ciuiic^, i ^^j^,^^' cidit ex cis,qux diccmus 1^^.1^5,5^^^
nirtra cmbrochas d isciti^^f/ .■,,iata- ^^^^ gia,&lkrnutatoria,ctgai^ai ,,,£^^
Part 183
lciuidi in canoncficut tUj^^P qi
9 B,illi«smein*
SVbcth autem , qui accidit ab egritudinc cxi^ ftcnrc in aliquilnis membris^femitacur^cfi: pcrucnirc;! |ad nncmbrum ilUid jcumrc^imi nc,vtpurgctur,crrcmoucatur,qu6d in iplocll: & confortatio cercbri,ita,vt mareriam non re cipiat. Et illud quidcm, vcrbi gratiafit cum oleo ro(!& accto plurimo,nc oicum dormirc fa ciat,5c prxcipuequum ipfumcft foUim;'-^ t [
] cumcxprcfiionibusfriiciiuum conforta tium,& poft iiUid adhibeatur embrocha; infri gidatiuie. Dcindefiat pcrmutatio adrefolutiua,fi fucrit in ccrebro rctcntum aliquid : & tu quidcm iam rciuifii omnia iila in canone . In co autcm qui fit in fcbribus,& in principio pc riodorum,oportct vtincipiatur a ligationc cx tremitatu , & a motu ftcrnurationum afiidue , & odoramcnto accti,ct vaporis cius,et vnclionc capitis cum olco rof et accto plurimo , aut aqua acrcftc,aut aquagranati, ct ftypticorum . Illcautcm,quifitpropter potumnarcoticoru, curctur fccundum illud narcoticum , ct dctur ajgro ad potandum thcriaca ipfius,quod didu ri fumus in libro. iiij, Subcth autem fadi cx fri gorecxtrinlccus aducnicnte, cura cftpotus the riac^jCt mithridati,ct diamufchi,et cmbrochetur caput cum aquis,in quibus cocta funt ruta, etcaftorcum,ctpyrcthrum, ct unguatur caput m ruinum ^^^^ bcn,et olco^ [dc duabus fpicis cu W?&oico caftoreo,ctfcilla,ctolcomurcdlinol ct oico dcmnrco, coflino cum caftoreo.Et fimilitcr adhibcantur cmplaftra facta cx caftorco,cr iciila,ct mufcho. etfint caftorcipartcs.ij.ctrcillx pars.j.ct mufchi quantitas parua,ct odorct mufchum afliductct vtatur cis, qua; dicta funt in calcfactionc com-
ra eft,ut jc-cr audiat,ct uidcat triftantipfum , trilljtia c'^^^^^^^^^ cgritudinibus,in quibus ^^^^^^^^^ 30 ct extinguitur,cft ex cis , Jl^^airudii^^^V'! mam,ef rcducunteam ''^''^^^^^^^
medicinis quidc ^^''^'^^'vl^^^^ thcmatadiLjcumcalca^^h^^^^^^
cum aceto: et coftnaio ^f'^oi^^^' rum,ctadminiitratio itcii^
^e,[ui^lijs-\&[^^^'''' ^^^,^^ I,iliaquidcmcftai*ff^^!!
Vlgiliaquidcmt.w- - ..y^. ?ffunditui-lpintHS.a"'".„r.5»'
ta fenius,et motus
viailia, C
rali. tt cius quidem ^^^^^ iiinci^'*'^.iit"' caliditas et ficcitas pi'^P^f,ior3 >1 [etmouetj (cmper '^^^f r,,a,et'[7.4ti hemcntiuseft taciens ^^^^^^.''aa^/p ciens.]i:tihharaquidcii^^^^^^^^^^^^^ trofitate humiditatis ^}^-^^^^/^ aut propter dolorcniAJ^^^,^ luiy 50 nes.eteft fahara,cuius caiil^. „,,^11,^,^^
luminatio,quumpcru^i^ . ,a,q^^/1,? pra:paratus laharcbt cit ^^,,itituy i,f malitiam digeitionis , ct ^^^^^^ ci tionis. Et eft iahara,quc ^ -esA ,,iliJ-y flar,ete[commouct]hiu^^^^,,tli^^;^^^^^^^^
dq tiB
ini cij
raoi-cm in lbmno/ic»t^ SS''''/^*^"^ !^
C |.?uirdinoc6
hara , quc fit in fcbi"i^^^^Jicati' vaporumficcorum moi brum.^Etdolorquiacni.^^rj<^
dit cx fahara,cft Pi^^P^"' ipiof M rumcorum,criaUcdincmiP^jtia^^#^
fubftantio^ cerebri coru'^^' •^jici: ^ ^1^ .1 caufa apoftcmatis niclanc|^^^. ^,oa^,PV in partiDus ccrebri.Et fahu-afitfortis, clcmdta^^^^ii,iU$ tur . Et nos quidcm lan ^i^^ci-^' fomni,quodoportuitao^
v^^PitisA^- T' cali^^itari, r«„t lcui
'^'':citaS;i';>'' qux fitcx calidita
'''''ndonu. . & aduftionc . Et
^ ""CooLicn. ■"''."""">• .(xaouitionc. ht f°«loI.i ^'ti, & aduftione i„ otigi- •^f^cmsquidcmiqucfitcx nitrofi
.fn mantiir cafii :x\\gvictiA opium,6c crocus , 6c djdoluanmr m olco rof & abftci-antur cxeis narcs . EtfmiiJitcr cpithcma faclum cx cortici buspapaucris, & radicibus mandragoriefupcr vtraquc tcmoora, & ctiam odoramcnta cx cis Etquilumitcx ilhs quantitatcm vnius <^rani orobi, dormjtlomnum tcmpcratum . QiTod fi humor ad ipfum aiccndcns fucritgrofluT fiat cmplaihum tronti cius cxmcliloto cumcha- ,0 nicmilla,dc t [ lapa. ] f tcxcis quidc^qua: dor r r , • mirc faciuntfcbricntcs,& alios, cft utcxtrcm^- tltb"'"^'* mitatcshabcntium jcomaligcnturcum li^^a- t f-luram. mincfacicntcdolorcm, & coram ipfisponatur lampasA pr.T;cipiatur pr^efcntibus, mul tiphccnt contabu]ationcs,ct fcrmoncs , dcindc foluanturrcpcntcctrcmoucatur lampas, & prarcipiatur ibi cxiflcntibus , \ ttaccant rcpcntc,cttuncdormicnt. Li caautcm^quxfada tft cxhumiditatc nitrofa falfa proptcr nitrofita-
'^^niorunrr ^"^^'-^i^^-quc fit cx nitrofi S^i^ i\iLM^S.,o ; iiint.humcdationis inue ' ■'''^?iaui atf ''P'"''-^° oculorum,&fc„ri
■^""^ qu dcm n'^'?"'" prxtcrito,& ita-
; "' « ciho « i'lMii'>ationc lo r '^'^'^e.tan.-^f. '' ^ '"'" caulxcius. Eius vcro P'^^ Picdirl-, "^^^^ mclacholico fio na funt
Wan/ *^^^inuitotics <^.^H.^;mc j — ii^xa iana jiu uuicr nitroura-
'^S^SS^^"^^^-^' f!--r'^-"i^
oiS^C& = ^''°'^?'P'''''^^''''''^ nif, A 11011 hr!..: ""'^ cft tcmpcrati cor
■ "°'i bo-1 '^'^ "°" cft tcmpcr.ati cor tUm"'P«cftateVfccfM?P'''^'°"'''^ "cq"ccft -^. ..... ..^,, am,u orani noitc tacit cnin
)St:^^^^o^ZSX£Cr^ aacxolcotmatrtcar..x_minoris,autoicoiri. «» t"""'^aionis'"''.* tranquillitatc.& afli «c ,^«'liais & l'''pitiscum oletslnmKtta tta^;^fOchis 'i^^,^"^"lfionc lac-^is (bpcr caput, % na 'bus pra:didis: & at-
caBi.r^^^iieni,,,!',' °'."=conimmaurc,& pro ^'.ft'^8iu,„f''^''"' ■■ & pra.c,puc faciendo vini.] c 'f8im"'''e,.6 aVi ^'"'^'onc infcnorumpc- 4° inhora
acuti &fa!h alicnctur, ctcibctur cam habcns pifcibus pctrofis,ctcarnibusfubtilibust (urabcgctcumpauco falc, ctcuacucturcumpiluhsS-j- [cx fumotcrro:, ] ct afhducfiatinunaio § B.au.., capitis.cumolcisfuauibui tcpidis. Quumque ^ ^'^'^** ha:c fpccics faharcaccidit in a;tatc fcnij,cius cu racilpraua. Vcruntamcn oportct vtcamhabcns utatur cmbrocha cx aqua, inquacoda hinthordcum,ctchamxmiiIa, ct f matricarix minoris,ctnon aliud omni no^fbc, facit cnim
t codimentige
FUS .
t alhacuen.
t alhacuea •
•■^'■^r'' cu;rLM."'''°= cftcxcaUditate. "«tbi' '''■"mmt.cit '^'°"'' f^'*-' in'[fegitiUciir''-'» '-.tfur.^ "^'^'""'^ adminiftratio, Pcti,, •'8'nispf,.||7."^'>cucbit2,& portulacx, &
'iscft 1*'^ fiimii, . ' ^''-gapaftoris, & fcm- "»4! iua , r?'^^ iiuiufmodihypnoti ^ ' [ h ' ^ '^c fir' ',^'l"btilis, cum quo non cft ^ ' ,K'^2c|fiVf «'usgrau-
, . ^*-, v^iv.,^ iii-
no,autolcodccroco. Etquandoquc oportct ut in potu tribuamus habcnti fiharan uirtutis cuiustimcturrcfolutiotgranafcx,ctfimilia t cwatari.. cx opio,utfaciatipfumdormirc.Eiucr6 , qui non habct faharam,cum huiufmodi lupcrflui tatc,(ufticit ut laborct ctcxcrcitctur ctbalncctur,dcindcantccibumbibat'^[aliquantulum h i.aliquidq^ yini,]ctcomcdatcibum, quoniamdormiet, i'cd«.
aut filitcum llud foniirc. Eius uc
'p ^^'cuiQn j '^^^1^1 co, quodpro •hd^^^cbr s. ^^^''^ incapitulo ilio.
^^l^abenV P''^"^^^'»'^ facitdormi ^y^ocU:, ^'^'^mvtaturablutione
DcuigWmrmcaufis, dc intermqmdem le^c Gale- ^ ^ . num ^■deafloc.prmodefymptom.cauf.necnon ^.aph. Cap S.com.^r. At de exterms ^.in tertmm de uulg.morh. T>c cura- Comm. i6. tione uero, & Cjalenus i.ad Glauc.& Taulum lihr. C.ip.14 cap.8.
I.&2. Cap.4Z.
^Pfius ^^^^'^•cgii^^en cft fedatio
"De Ufwne ^ [fenfus.-j Cap. 7.
C P^cics nocumcnti ^ [fcnfus ] contingcntis u 1>.
l1 in opcrationibus ccrcbri funt^ fproptcr c B. Aha litera.
a B. aldhen.
b B.
3. A mih&c.
. tijti '>lo|cn , "'S.& iinaionr,'.! »-w.;.,.,c iu- mi.iginatio tormarum rcru ^i ''«tbi?i''^Papaucrc & I '^'"''T' ^''^ ^'^ '"^'V.dcindc sfit d [rc
W^^iaM '''^'«ipTjs^^^^^^^^ 60 qu^suidctin uigilijsfuis.L
NNSp"'!''^'-^ P'''?*""'^^' Cis,dcquib.poffibile cftipfu:
C^^I-^crc^^Ptionc f^^'^*''' ".l'"'-^.°"V «i-<^'iioucnmrabco,ctquu
.'t.itur a'olutionc fa-
'r- "n^tione temporis, & fro
''"X',^'!,"/k"t i"" antVdou^^^^
Ktf-i'ir<;;;',^'"^ papaucris; *'«c 1 1 L^'^"« oftpapaucr. aut » ^"^Mt * ad 'u ^^°"^^ confcrunt -
'"'""Htur fi^l''"-'::.'!^ '°^» "'''13'
duas caulas , ] ct cognofcuntur tribus modis . QnLuiicnim fcnfushominiscftincolumis , et niiaginatio forniarum rcrum in fomno,et uigilijs cft fana,dcinde sut d [rcs]et difpofitioncs, d B formaf^fen j ^ . ^m-j^^ fomnofuocx ^P"'^^.
m*^ [proponcrc,] e B.fermaneio
..i^LLv.itui aucu, CL quu auditcas,ct tcftifi- f«cerc.
catur,non rcmanentapudcu, tucla^fio iila cft in mcmoria,ct in poftcriorecerebro . Qupd fi in hoc no cd: impcdimentu,fcd loquitur ca, q 110 fiuit diceda,e*t timetab eis,a quib.timerc no
Et oportct,ct putatcfle bonu cp non det putari bo
ut nLi;,ct fpcrat quod non cft lpcrandu,ct inquirit
nairandufn «it
ouod inquircndum nOn cft , & facit quod fa- ^.cndum\.c.n cft , & non cft potcns > [ lcnmc quorum vult recordan : ] tunc sfio cft in co- ^itationc,& in partc mcdia cercbri. Si vcro ipmcmor.a , & ipfius loqucla fuat ficut cflc dcbcnt,& non cont.ug.t in .|s qnat ag.tA qu.tur aliqu.d contrariura rca.tud.n.; & ma B.natur rcs fcnfibilcs,Sc coli.g.tv.Uos, & v.dct ringulariamcndofa.6cisncs&aquas
Lil^ertertius. „;
aut proptcr matriccm.aut PfOpf.^^prof; pus,L.rt i.r fct-ribus.Et totun n JI_P;rf ^uaUtatcmpuramvcn.cntc.«ad'P a. clcuatur a d.gitis P'^ditm.& m«u" co.»^. .poftcmantr.r,&am^^^^^^^^^
^&Tapoftcmatis, ] putti*-*
c^Im.cl'olcrc.&pblcgmf^^'^',Pcol»2 acut..Etpcrm.ft.orat.omsn«S
I^B. emnium \\ inium auc eft iKipicn».
Einat.onc, ccuin.n"-- r.^.n.
Larceantur duo cx .Uis,aut tr.a; tunc Krfio cfl: tXobus vcntribus,aut tnbus . Et fi cog.tat.o „firmctur,& accidat in eo abbrcu.at.o pro- « cr communitatcm Ixfionis in .ncmor.a pr» ccdcntisptimumtfacUiuscftquam.nhrmctur
Ciuodcunquc cft dcclaic ad pci mutationcm,(x adtationcm,c(t cx caliditatcLt quidam cxifti^ r^aucrunt,qu6d dccUnatio ad dmimutioncm cft proptcr diminutioncm lubftantic ccrcbri : cVhocquidcm non cft longinquumapud mc. Cau(avcr6«r cius,autcft in primis j m iplo ccrcbro,aut cft cx membro alio,& quandoquc cft abcxtrinlecis,ricutpcrcuiiionc,autcatu.ia curis autcm oportct tc cftc folicirum lccundumptincipia, quxdixiin canonc
C Cias . q, omnis dolor vchcm^'— ,,0.. St.cns:fonconquc..tur,& nq^^^^
tit,pcr.iiilUoncm,&v..naoi . ,,,|,o
> triftitia,& a=tt'm^"°"Vi^caP tn''';^^'* mclancholix.quor..i m«? .Itc o^^^^^^^^^^^ morab.mur.Et 1. f°'^i3jEt(iC i, cumcrJup.nofitatc& cholia langumea,cft '»'^'%,tcn > bcrationc vcna.-u.n . f aa» » %» trina.cftcum.nflam.iiat°f;j^„cv*'^,j; ,a,& malitia mor.un A^c ii,ar«^ &i.nai!,i.iationc.gni^.'^ • ftioncangulotumocu
rium pi ii**'-^"'*' n ' — , r-
rx tabulis a>^-ritudinum mcmbrormn capitis inlibro rccundomcdicmas ad omnia i laiuua tiuas, quibus in cis utcris , 6r. confidcrabis qiUB eish , [& indccas confiderabis, & alieaabis eos a cibis,qui cos l^dunt in ipfis.
m lccun- ftionc ^^^'' ''''''X^^^^ HtcoUigc trinitatccoloris & ofuna ..nifi. rvrrnuonc cutis frontisA F Bti%,/
lorum,5craltuada[opP<^^^^,,aentp^ dcm,qu?fitcxrubca, un^^^^h^^^^^^^^
mctioVa,acmagispauu^^^ dcm gencris ci P^^f^Snm^^^lJ t c^i
quaj ntm tcDriou^,- quet^^'^^^^^^^^^ tialibus. Cumeaautca^q .^,gr u : tatc,6cficcitatcpuris,aon^^^.^^,,H
ficna matcricrum^ pf?Y;,^^ r^^a
coj kt traj
tB.alhachel. b B. Permixtio ucro rationisj& alicnatio 6 , connumcratur inter illa. Fafta autem.
c B. 5c iilud cft ex cis quorG no cumcnton» alle uiatur in hutuf"modi. Aut cxGc citate propttr prafccflione uigiliatum,aat eo gitationis , Aut reliquorum,
t mi«ch.
T)eTeancimfhmlmum offcnfis [eorpm agk,f^^^^^^^^ Jif^TnTtuiis prcccdcntibu
}ngnU aMs fuculutcs fin^das Jcorf.n fide fart^t^ f a it ii cis idfit cum p^^ ' fmUHodqmde^nfenfijfemdetur & author hhelU dc ocu ruiit.utci.. lis pM't. i. Ex Galcno tamen nufiuam id colligcre eJl . Et mHltumfanc nm refcrre cufthnmt curathms gratu, nof
fcqua In vartc h£c,aut eafit.nltu^ collocetur. ycrum.quu
nemorum.qui mouendo corpori fcrmunt , \n occipitc ortus
fit fentletlum uero infyncipite.res ipft,appiicandi rcmedtf
locum dcmonfirat.Ac ad motricum qmppc admuanda fa-
cultatcm^appQnendapoficriori parti pr^idia, inter omnes
ccnHat.inre^iricum uero.ac fcnfitricum potentiarumui'
ti^s Galcnus commodifftmam eam admouendi auxil-.j par-
tem putatinfyyicipitc , in qu.ifutura coronalls cfi pofita . i.de comp.med.pe-f loc.& alibi.
c.dit.ut cis aar.tcu.np^'' „,a,ii^- ,erF^^ & ut elcucnt fnP"''^'''*!"» 2ta''<ol'*> hora,6c ut ¥0^^^^%^^'^^^'%''/ turtcarumproptcr U W ,,^sp' V pcrmifccntur cotum a« ^^^n J„„ Lc,iUditat.s.Et.ft.q''';;,u,a,<^„c^' co, quod tcncnt.ct pl u t J
eis,ut cxiftimcnt 1c .plo' ^^fjfii' ^%.ckaUtctquidc.npct'» ,,,ipl^^^^^^^^^^^^ c, dit a caliditatc f.cca , \,„„da I «<f
ui2ilix,autacal.d.tatc aphlcgmatcputretaa „ ■um.lllaucroCi.tis
dcns cx mcmbro , co-, fucrit V>« ilUusmc.nbridoloroWi t^^^,^^., totius corpons,fi fuc 't,^j„t.b'"i,(4l^
Defermliione lfenfiis]&alieniitme. Ctf. 8.
b r r)Ermiftionis ucro ft.nfiis ct alienationis "^^^^^S^
4' declaratiocft,enim,qu.fit]proptcrce '^^^^'^^^^^^^ rebrum ipfum,cftautcx chokranigra,aatcx t^^'^^^^^.\^P::r^„,niiim^^^^ fan?uinecalidoinflammato,autcx cholcraci iiJ^' trina aut ex cholcra rtibea , autcx calorc puro, aut cx uaporc calido. ^ [ Et illa quidcm ftint iUis 1 qux deficcant , quarc cercbrum matcria fpiritus innati priuatur, pcr cuiusfimile pofil bilceftrationiuiamfuam fcruarc, Ftfaaa pg membru aliud, aiit corpus,eft ficut,quic fit pro ptcr uomachu,aut os cius, aut \ hypochodna ,
turancltpura,au.~- ^ •fignaquidemomnium
in capitulo dcfoda-
^Vramautcm,qu*^^,«c^ C d.ccmusi.icap't^ ^jcX» '
^is! tre
^^^^S^u^^^ omnibus,qii? «uscnbnti,,'^^""^.^^"^-^^" ip^^Lim infrigidant,6c ^^^^ citrin, ^''^^^^^«^^^^^ • vcro.qua^ fada ^^'^cuctur ^'^'^' ^^^'^«^a,cura cft vt incipiatur,ac ^'^'^is totinf P^^'^^^^^ctur complcxio , aut cor-
'^^incaa^ ' ^ humcaationcs pr.xdi~ ^■'^^ioncm ftretur cmplaftra poft 5'^ ^i^t rel\^^^^^^^ ^ coardatur, & for
^'^'^ 3 qu^''^ ' rcgmiine . ] & ex cis qui- ^^^ler^i H? '^'^^^^^^^^^^ pcrmiftioni^ [fcnfus ^^^•<Sfac4n G ^'"^^^'^ infrigidatiuumcx olco ^^^^•^ lac fi n"^^'?'^^ iuperpofitum ^ [ & ] oleu ?^P^^er cnm 1^^'^^ i^brisiaut oleum rof & ^%iia> . v^'^^*^^"^ rcprcffionis vaporu.Quii iuuanrt '^'''^'"^^ ^^^^"^^ epitiicmata7l5
^en I.
cmata no
Part 184
SjgJll^pg^:::!^ ' " <^3iiditatis;qua;;^]^
r''^^^ionc.'i:::^'^^^^'^ ' L & faciasjaugmcntu in ^'^^^i^mm in? ^Qi^^^cqucnrcr adhioc clvftcrc '^. * ^^i^^uint, ^'^^'''^^ ' ^'^^ ^^^«^ propter mebri
rlC^. ^eincil.^^^l^l.VtCrccnnifi. rnnfV..-f.Hon.-
rica- ,cr|
llii' .
^^^siafrj^- -f^' ^^^"^^capitis confortationc;, ^^■^uni ^^''^''^^'onc, 6c attradionc ad con- '^>nibusp, '^^^f^itt^ quidcm iamfciturcx ^''^^^•Quunv^'^^'''^^^^ vniucrfalib.(5c particula- ^'^■^^ii^nrJt'''^^'''^^^ ^^^li^^^tatc,& J rationis ui2;naapoitc
^'^^^^^•^Sc Q, r^^'^ P^^^^ '^^^'^pis ccdatur uche ipliim inr "^^'^^^^^i^^a^-iacft pcrcuiHo,
/^^nvtc-in, "'^•^'^'^^^'^f^tio •• ^ quandoque ''^^tur,f;:rr!f^^iusfccund um cruccm caurc- >Wn[i";l!,''^''"'iwnrat ■
^ft, au i.^^^^P^tundicbnsaliquibus, fi. ^ntcr ca ^ '^^^tio ^lio fruduum cx dulci- PParcre. ' i^-^^^oopcriunt, acfaciuntnon
■^^ni deco^^ * ^ ^^^uidatur fupcr capita ip- J^anat Tr? F"'^'''''' > capitum , & mul-
parti ccrcbri dccliuis ad caliditatcm , & poGta cft in mcdio , ut fit ei reditus ab imaginatione ad memoriam . Ettu quidcm iam Ibiuifti imaginationcm,& mcmoria m loco fuo . Ha;c aut aegritudo curatur calcfadioncccrcbri,& hume d:atione ipftus ,fi fucrit cum ficciiate. aut rclblutione eius,q>cftin ipfo,& cuacuationib.cum iiiedicinis magnis,(Sc uomitu faclocCi oxymcllefquillitico,!' [aut J femineraphani,{iftunta
lo materia.Etoportctutex illo pcrucniatur ad cx citandum cor cum medicinis fibi propriis , (icutdiamufchu,(Sc mithridatumA ' [ ttryphera,] & his fimilia. Er non oportct,ut prolongc imisfcrmonem in hoc capituio,iam.n.fciuifti iiiodumfimilcm huius rcgiminis incanonib. in coquod prxtcriit. Etoporret quidcm,utho fpitium cius domus Uiminofum nt.<5c uniuer-
• ialitcr quidcm uigilix,6c iahara, 5c fubtiliatio cibi,(5c paucitas iplius^<5c dcclinatio ad comple
zo xioncm ficciorcm, <Sc fubtiliarioncm fanguinis,<Sc ad tcmpcrandumipfum , & ^ [ paucitas iplius & calcfaclio cius, ] ita quod non fit uche mssebullitio,<Sc calcfadtio,im6 (ic caliditas lub tiiis,non fcruens. ^ [ Ha:c.n.cx cis cft,quc rctlifi cant fcnfum , <Sc mundanc ipfum . ] Et nihil cft magis inimicum'" [ fcniiii,] quam rcpletio cx cibis <Sc humiditatibus. Et ficcitas nocct " [ fcn fui non undecftdiminutio,fcd undc cft fupcr fluitas in uclocirate motus, aut unde cft pauci-
)0 ta fpiritusuclicmcntcr, autciusrcfolutio cum aliquanto motu.
h B.&.'
i B. almserha. t elinufcrA.
k B.paacitacetn ipfias & cai^fidionem cm^.
1 B.eft cx cis q recuficattc , utl acuunc raci<me, (cmncel!eciu;n, & clari;icanc ip (um.
m B.rationf. n B. racioni n6 ' nnie eft ficcicus
iDe conttptionc memorijt.
Cap. II.
W i^^tcr ftolili^^^^P^^^^^^^^tftionem rationis,& f^^^o^^^^^^mcnu^m (quam-
? con^^^P^^i-mcnta rationis , & fit caufa a^^fliocc S •';^'tra%'(inuilcadensrnvv.-n ^nl^ '?''o intr) Permiftio b [ Icn-
'ian "'^ miita, °P"*^'°n'bus cogitationis fckt'' '«.lo ib ?f '"^StoIiditas ucro, Sc ame- '°i^'m r'" ''"ninutioncra, aut deiiibfi.l^i aupofitiofimiiis^ [ fatuitari,
fpS''n4fioc 'i^"''P<^fitiofimiiis^ [ fatuitari, 9iitP„ " t oocraf; ' ^'"'^cm iam fciuifti.quod 0"'S'-'tiKtm ''""^J '""ii^tr^-Huiufmodi •'eta ""1 ficcit ^ '^*'^^* aut funt frigidiras pu
^'^tiiHccif- ^""-'^^-^uciuntirigiauajjpu rn.?^^^Him '^^^/comprchcndens fuper vc-
.P^tl):aM..^^.^Crcbri in I^.,^:.., j:... i:.
tic^^^^^-^uttVi^-^^-^^^^tin longitudine dicrum ' C ^'^^uitaHi ^^^^^' C aliquo phlegma- '^'^non^^^Hiaforumccibri^^^
%h calid i '^^^^^^^cntum ex frigiditatc ,
..eftnf ] quoniam hoc nocu-
K Hc^^^^sfpi,.-^/^^ cogitationcm,quecft unus \ ^rio p^^^i lUbn mouctur ab antenore fS^Uua^Hcalii, ci^i^^ poftremam 6c c c6 \Lapr ^^^am quidcm clcuat motus , ] ^^Pter pofif ^^^^^^'^tio prohibctipfum. ^ eftcompkxio huiufmodi
IPfacftcomparftoliditati,nifi quiacftin po ftcriori ccrcbro,quoniam eft diminutio in aliqua opcrationum poftcrioris ccrcbri,aut dc ftru^flio in omnibus.Ht cius quidcm cauiaprima apud Galc.eft frigiditas,aut pura , aut cum 4° ficcitatc,6c non imprimitur iii iila (uiiilc, aut cum humiditatc, <Sc non fcruat quod imprcfsii cftin ca. Scd fi cftcum (iccitatc , ftgnificant ipfam uigiliiB , & in fomnietatcs , ct quod fcruat rcs prarteritas , ct non cft potcns fcruaic rcs moincntancas,ct illius horai . Et fi citcum humidiratc,fign ificat eamf fomnolentia, ct quod t ftbcth. prcterita pcnitus non feruat. Et forfitan fcriiat ca,que ilint illius hora;,ct momcntanca,fpatio maiorc,quam prsBterita.Et fi fucritillic frigidi tas pura,erit Itupor et ^ [ uertigo.] Et fortallc erit cx ficcitatc ct caliditatc,ct crit cum capermi ftio ^ [ fcnfus . ] Et illud quidcm cft aut in illa parte cercbri ipfius,aut in ucntre ipfius , aut in ualecius. Et quandoquefitproptcr humcres , ct malitiam complcxionis tcmporum , perucnientem ad ccrcbrum.Etquidam antiquorum iam dixcrunt hoc, ct clt cx eis , qua; teftificata funt ctcxpcrta,ct obliuioquidcm, etcorru- 6o prio mcmoria^,fecundumplurimum nonaccidunt,nifi cx frigiditatccthumiditatc. Quandoquc tamen fitab apoitcmatibus ccrebri , et proprie frigidis.Et fcias,qu6d obIiuio,quando acciditcum fanitatc, nuntiategntudincsccrc bri ' [ propinquas, ] ficut apoplexiam,epiJepfiamjCt lcthargiam .
a B.fcowmla. b B.tationiV.
c B.forjei.
a f B. fpecierfi etus ^cauiara
a B. Alia litera. affociatur calidi tacij&ficdcad,
OPortct, vtcognofcasiUud cx canonibus prjcdidtis , 6c non itcrcmus cos in onv nihora.
dicamcn hoccxpcrtnm,<$f
7)e cura.
croci,myrrhx partcs x-qunlcs ^^^^^gthot'' Sumatur omni dicpondus. ?.vn ^'^^^^j^irj iam cxpcrtum eibpiperis P^''^?; Vxpcrtuf ^ tundcm , zuccari albi y^'^'^':^!^^^^^^^ <
tiam omni in dic in iciiuio P^"[|ij3rtai^i bani.iii.quartasaurci,(5f pipc*''
rum cvniini parrcs.v^pipcris-';^.*^^| ujj, ■' - ■• • — rdi-i''^
t phrcncli,& in lcthargia,6c t ^o^^
mcn plurimum. Fada vcro '^J^^i^t^ ccrcbri , curatur cum co > ^^^^^^^Jj^^atevif
b B cxc|niraiur uel nccefliriuni ncaugmcntu in cibo, & craL]ml
& foninu & bal neum, & calcfa ciac-
c B. ponantur duocaureru po ftenusalchafa.
t cx violi? lu»
N N O t ^ ^
0 ^
kmsfuicmturdlsjNmc^^^^^^^^ ^-^^^Tf* i arMcdM non mturdi ucrol. cielo^-^^ JJ^^^^^jf.J^ ^
ctHs curatione uidc quA Uaicnus eo i PauLlih.^,
Dc corruptionc im.iginationi^' fPfa
<J B. rationis.
e B. calefacienr tia.
f B.cSrampuo i)eoi»
ILla autcm,qu? » C feparata cft a caUditatc, & 6c riccitatcjcfl:facilioriscura:.Ethuiulmo- .,i,xu.>- ■
di quidcm curacftcumco, quoddidumcft myrobahni.ij.nicllis anacaiu • • ^^^^^^^^^^^ multotics-Incavcr6,quajfaaacftaficcitatenu omnium.EtoportLt^vtrcac^^^^^^^^^^r^^^^^^ da,oportct xi^rum nutriri cx cibis humcdanti gularcs lcriptas m liDro ' ,.^pins.i^t\ bus tcmpcratKs. Et vt adminiftrcs cxcrcitiu par cus cft in tabulis '-^'^^^^^^^^^^^ ' ^^us in ^ m tium capitis cum fricationc , 6c comprcllion^ tct,ut fit hofpitium him^ ^]' apo^''
faaacumpannisafpcris,5cmotioncmmanuu ' n.rv^vLio^ ..^.m
& pcdum.Etvniucrfalitcr cxcrcitiuAiuod non fit fortcfed fit fccundumquantitatcm,quatiat famcs,ac b [ proucniat ad augmcntum cibi , (5c quictcm>& lbmnum,6c balncum,6c calefadVio-. ncm ] cumi?mphftris calcficictibus notis,quo rum rcmcmoracioncm non itcramus : 5c cum ucntolis fupcr caput abiquc lcai iticationc : 6c^ cum mcdiciuis rubificantibus:6c fortaHc ncccf fccrit ut. [plurimum fitpoftcrius,vbi collum jungitur crauio. j Etadminiftrcntur aquc, in qu io us coct a (i n t ch a m x m i 11 a, 6c mcl i lot u m,6c • pcdcs caprarum : 6c cx olcis,olcum de lilio , 6r narciOb, t 6c Keiri.Quod fi fucrita matcria ha bcntc frigiditatcm.6c humiditatcm,cuacua ip fam poft digcftioncm cum co,quod fcis.Etha^ bitct in domo multi luminis.Et incipiatur pri mum abcuacuantibus,quc funt faciliora,ficut hiera, 6c pulpa coloquinridae, 6c caftorcum. Dcindc gradatim proccdat ad hicras magnas : poftcavidminiftretur, fi confidis,c|u6d noncft malitia coniplcxionis calidx confcclionc anacardinam quoniam cft fortior in confortationo^' [fcnfus, ] fulficicntcr facicntc acquircrc fcruationcm iuuatilTimam fcruationis:6c ad miniihxrftur rcliqua - [ digclliua] cx rubitican tibus,6c gargarifmis,
fcis.Et no fcftincs in dcficcatione cius, lcd datini proccdc. Et cauc ncdcficcatio tua confe quatur ^ [fincmj humiditatum principalium: & fcquatur cam frigiditas compljxionis: IUud cnim cftcx cis, qua; in obliuione augmcntum praibcnt- i t oportct,vt alicncnt a fc cbrictate, 6c fufflationcm vcntorum, 6c rcplctioncm , 6c alicnqntur ab ablutionc ciim aqua pcnitus,cali daquidcm,proptcr iUudquodcft in cadcmol
rcparrcccrcbri:&ci..scormP' >, ,1
cft inucntio, 6c lUud cft P^-^P^^ rt^^^^ : ......-^..^ ^..i-tc ccrcbn^^^ jiaj;,»:^
\cxx in antcriore partc '^'^'.^ ^j.^cali^p^^"'' minium malitia- complcxi^^ .j^^^n^J^^^^iit^; matcria^aut ut minuatur invr..^^,,iics, teturabima,u;inando rcsi ^ ^^^
uidcat uifioiics,6c (omn]^^l,^ fcatur eorum,6c obliuiicat . .gin^
:ia -[aigcii-iuaj cxruDincan ■ tarumqu.ilitcr '^^^aa^m s,6c odoramcntis ctia, qux ^ 6c ciiis quidcm caula cU^^jn dcficcatione cius, fcd g.ra diminution is mcmoriic. '
tarc,6c rcs \\xc cft c con^<^^^ inftrumctumlcnccreatim^^^^^j^^^i^^
impreftio cius qnod ^^t^^j
ut J f folutioj ipfius 'i'lf"^'';';'resC:f ipfoclU.inMxriu.ii'tP;^^P[,';o,q<
g 8 Etoportet
vr alioneccibos i, 11] icen.es fu; b^:li. ^ grauati iao<, & Ituoefa- ^tinos, 8£ uapo tohi .
aIu litera . Ef . oporter,vr aiu fi yiy. Clbos grof (oi,&. graq4ci
UOS .
h B. ociolitas
i^.....^ . ,0 ai^l^O^
lificationc,6c a frigida quidc , proptcrca qu6d moric cadit in duaous ^^j]non!;^^jf ftupciacit 6cnocetfpiritui fenfus. Quod fieis " ' ^r^m - . ur
accidit rcplctio,(Libtilicnt rcgimcn poft ipsa . ^ f oportct crgo vtaliencnturacibis rctcntiuis, 6c grauatiuis,6c vaporofi.s. | Rcplctio ver6cx vi no facla nocct valdc ; fed parum dilatat anim^^iii?^^ confortat fpi ritum, 6c facit ipfum bo^ num/5cexcufat a mtiltipiicationc aqux:eiusenim multiplicatio eft rcs magis noccns cis;6c ^ [dormitio multa in mcridicrj Et fomnus multus nocct multum pcr rcplctioncm phirimam. Supcrfluitasquoque vigUiarum rcfoluit Ipiritum , 6c dcbilitat cnm. 6c cum hoc rcplctccrcbrum vaporibus . Et cx eis quidcm, quajcxpcrta funt , cft acorus nutritus,6c pipcr longum nutritum, 6c inucnla funt noauifcllc addcntia m fcruationc.Et me
6c in iorruptionc con'?''''^AiU^^^^^ corruptio inuginatiom '^, ^idc^^
3c formis ipforum . 3 ^l'n.i\ii^^^^^^^^^^^ arte alia.Quod aut ^'''^f''^^^^^^^^^ xgritudocftex humidita^^ ^^^0^^^
(pofitioi6mni,6cui|li|^^iait^j;^it^;/ tatis oculoru,nariu, 6c ^^"'^1111'^/ difpofitio coloris lin^l^^^ao tvnuierfaliter 50 ficcitatis ipUus.Etq '^^. iP^!^ ei^V,; 6c proprie fti- ruprionis imaginationi^'. jui^' rfW
-■--^--•-^ tucs fufficicns ad .<^^S'^^^aol^^f>^^^
do cft a melanchoha,atit c illu^ii« nccalidafingulari,propt ii,nt; j,i5j^
eft,6cfcitur.Curxaut ras,qu^'funtinxgntiidi tamcnoportct,ut'i[^"^
4 s ,-. -
'"^PaitS^ npplicationcjin antci-
^iicatin . ^tib^lantiacius-.quoniaipfi
ib^^ lii op'
^■^^'fofaru "^^^^* ^ neccflaria cft fricatio , aut ccicbri . ^PP^^^i^io ' fiat in antcriore partc
Gni ""^"^^ H da^monii-i lup crm ^P^cics eius cxilicn
inu : ] ns cuni
N;Ptapci-ni| ;^^^'^P^idio^- [ & inquifitionccorru N "^rurisp. , P^^Ji^^oni,] qucmadmodum cft cx td^nion,; ^^^^^ q'-''Od matcria facicns d ?*^^cicnt f T^'"^^^^"^ ^"'^ lubilantiamatct Nmeh,.' /^"^^''^"^^oiiam: quoniam vtrcque H f tl$mo. . ''^^^^ • ^'^'^■"•i^ramcn caulh facicns J '^'f ^choK?' ' ] "^^^ nulancholia adutla, fada ^"^^f: <5c ' ^^^^ ^ "^^-^lancholia , qua; cft dctc-
la, no
-*^'^atio o r''*^ ii^ii^itwintiacmsiquoniaipfius t nh. •^'^'"^^'"^^^'^"^^ficur applicatio ma N Jn?^^^'^litia cxillt^ ' mclancholia quidc cft
■* n ^^tliem^ quictc:6c non cll in ipfaas^i ciii ^^*^ ^^^quifit^o^"^ ^^-^"^^^ iigitatio,&
' ^^^f V r^' P<^^^^-^ ' [ luporum. ] £ N ''^i^ d'^"^^''^^^ P^^^-^^^itidisfcui cam ha- ^.^^^gtuur^'^^ aHImiiatur : quoniam cum - ''^';}^ noa dUlbris fcxundur " ^arabitusnon cuacuatural: ri^^chcml IP^'^^^.^ mani;v,in quacft affo
mutatio pra:dicla.Signa vcro indicantia ipfam funt,ficut incubus cum cahditatc ccrcbri:<Sc ficut fi rcplcantur pcdcs fanguinc,& fiant rubcij aut coagulctur fanguisin mammilla mulicris. Etfignificat motus corruptionis fanguinis. Et primum quandoquc fignificat f [ ] a f e. &.
quod faclacn caufa corruptionis fanguinl5 in mcmbro, in quo calor innatus noncd fortis , 10 rcgcns fanguincm bcnc: imo corrumpitur in ipfo fanguisaliquacorruptionisfpccic t [ ^
j Et quum accidit (ignum primum ceicbro"^'^^""^ in fine manie , forfitan fignificat ipfius rcfolutioncm fignificationc varicum. Etmultotics acciditmania in a-gritudinibus acutis fignificans crifim:crgo,fi rcliqua fignaciusinucntio ncm*^t [ ] attcftcntur,fignificat, c f B.bonitatis
quod crifiseritbona. Etqunndoquc cllvchcmcnria manic fignificans crifim ipfius nianic . tamc parum fit aphlc 20 Et fignum quidcm fadx cx mciancholia adufiaa mclaucholiacft^qifod cius d [dcmonium, <Sc lupinofitas j ciusfiunt cum cogitarionc, 6c quietc fpatio aliquo^dcindc quum mouctur, ^ [ 6c loquitur,incipit ratiocinari] cogitans:po- incipu 7^«^^. fica quum itcratur fupcr cu m,non cii pofiibiie cuadcre cx co,ncquc faccrc filerc ipfiim . Et cft cxtcnuatio corporis in ipfo vchcmcnriorj<Sc co lorad nigrcdincmdccliuior, & lomniadctcriora:<Sc quandoquc vomit aliquid acctoilim ,
^^^Jilta.aut ad ufta: fcd fada a phlc-ma
'^c Dh?^' ^"^^^^^^ ^^^^f ^^^P^'^ mclandio- »^^^^^imum,quum fit mcianchoi
B & 4!iqi)ts euni alloqai ur
mationis,(Sc cogiiationc cor
[ &: iupofitas,]<5c alpcdus, 50 cx quo cinilHt tcrra.In ca vcro,qu;ucftcx mcla-
:#lt'>m,re^^;j^ crtfvbris fcxundumpiu. Kjb' Mnin/Z^^^Karabitnc Ir..
cholia cholcrica, fiunt pcrmurarioncs ad contcntioncm vclociur.: Sc quics ab ca vclocius , dc non rccordarur contcntionis,6c odij, ficutrccordarur cius primus, aut minoratur cius quics,(5c muitiplicatur motus ipfius^<Sc rixa, 6c agitatio cius.
^ amicitia cum obcdicntia ,
*De cura.
Crp. 17.
Sut>em^'^.fl^anguincn " '
tii, ' '^'•cni . ^^''fe'-^^"^-'!^ prot
^ I rcpietionem vidcs humorum , pliicboto-
mvcrc,<5c in cftatc. Etcftei
\ptcntnonis. Ethancquidcm
t^|^*^^oidc^^ ^ -^^^^'^^^^^ rcloiuLint nifi hx
am propinquior . nia . Et fi vidcs d ^minium ciioicrce in cor-
^on. r^^ptcr 1- -"^"macciditinau- porcpcr vrinam,<5c rciiquafigna,cuacuacum «Xci^ ^^^'^^iplic^t-^ • '^ui^^orum.Etquan dccoclionc cpithymi,aut dcccdionemyrobai. apuH r11 Y^^'^^ <5c in cllatc. Et cft ei fi cft cholera mciancholica.Et fi cft mclancho-
lia pura , fortalTc ncccifc crit tibi,ut euacucs cii cpithymi puri pondcrc ^ [trium ?. cum oxy- ^ ^ ^j.^ j.^ ^ mclic,] (Scpiluiisdcazuio. Dcindevcniadca- oaodraeh.wm put,&: cuacua,fi cft ibi rcpictio fanguinca , aut fyrupo acetofb.
JA'-^Fncri ' • nielancholiafanguinca,cx vcnis,quxfuntfiib
Part 185
itM ^P^iiisfic ^^^^'^ caufacftcaliditashe Jo lingua. Et afiidua ipfiuscuacuationcm cu his xti Pi-optc^^^^^"'^' muitotics accidithcc piiuiis: quarum confcaio.Rccipe hicrvpicrx, ^ivn..,- i commnoi^.f^^ epitliymi , fiazcliados cninium trium anapar
tcm j. fcammoncx, myrobal. amborumana partem mcdiam, fiant cx ca pilulaj magna: . Et poft uniucrfalcm cuacuationcm in noclibus fcpararis fumatur cx cis quaque nccle pondus. j.ij.Et cxcis,qua: confcrunt ad iilud,funtpiiu- Ix iftiulmodi: cpitiiymi , poiypodij amborum } ■^nu —^mit^ ' ana.?.v.lapidis armcni,myrobai.iccbul.ana.^;.
VafT *'-Pro^^- "-^^^ y & fuYores fmt yinmelmcho- ft<:chados . 5. x. falis Indi,puipe coioquintidx
^^^W^iusnotim uideCdmum j. de amborum ana. :.iiii.bclliri.cmbli.t thymi,ciie- t hafctf.
bo nigri>omnium ana. ? .iij.turbith. , .xx. conficiantur cumoxymclic mclfino,6c adminiftretur. f tfiantgari^arifmata cum oxymcile lcam moncato. Et ndfiipcrflucutarisde pilulisdc'^ [ fccibar : ] fcd vterc cis tanto tcmpore , quo ^ [ allidue inucnitur in cis ] lcuitas . Quiim autcm malitiam compicxionis calid.t lcntis , ab- AVIC H§ 4 fciG^e
Wr^^^islivd.^^^^^i^^^^-Ef quum accidit fucccf p4 '^'pron.l !^'^l^^^oiuit cam cum humidi,
^^^iu\7r%^^^^^^^^^^^^^^^^ ftomachi ,
r ^alrVr ^^''''^^ '^S''^^^'^ infiiperio '^"^yn^}"^^ fchre ' <^i^inguitur , quhdis cumfcbre ^\n^'^^Portu^- ^^^^'^^^^'oliauero.uthicdicit , quod
Cap^^^^^^^^yfalibusy fpecicrum eius.
^^^^'^^?oni^^^^^^ cius funt,9 mutatio moraluim , 6c mobiiium cft
c twni eiiin- •enitur.
fciiidc cas:& p6fi: putgationcm pcrucni ad infrigidationemi-Sc humcdationcm cum cmbro chis,<Sc alijs . Et fortaircncccfladum crit, vtin die quinquics cmbrochcntur,6c liniantur capi ta ipforuincx dccoclionc pcdum;6c capitum; ac mulgcatur fupcr iplalac, & ponatur fupcr ca buty rum cradum,Sitquc intcntio tua in hii nicctando maior intentionc tua infrigidado ,
Ycruntamcn fi non inucnis mcdicinas vchc- auuita.x.». ixiv.u.xw*^..^^ "',.pUrum. mcntishumcc^uionis,nififrigidavponccum lo iplo ccrcbro,aut cxtraccic. .^^^ cis chamcmiliam.H t tbrtallc ncccflarium cric ti ' " ,nf.. rr.r^hi-n:Ant cilcx mai bi,vteosdormircfacias, mcdicamcn tribucrc
tatis,5c ficcitatls contf atia cft rpuit ipiumficutcomplcxio cahditaas
• :J..:..-,.^rnnUCmO^Sj^^^^^
lisVuVco\irplcxio uini cftconucni.^^^^^
] & confortans. QHiiniq f ^,^^^^^^^^^^^^ liacomponitiu-cumrixa,c^ l-ii^' ' j^ia. Et^ lis , ] permutatur , &c nominatur » ^ ^^,{,0-
lia, nifi cuius euentus elt a ^^^"^^c&^ adufia.Et mclanchohx quidcm cai ^^j^^^^^cu
in iplbcerebro:autdte ^^^^^^^l^j^lll^ntc^^;^ fricTidaj & ficcxfinc matcria pe^^i^ ,,....,nislu-
d f B.diacodiS- eis in potu t C
latcria ?^'''\^[^itns\^' :cacumm^\^Vmatcri'^,
c t 8' ctiam.
] Dabis crgo fiantiam ccrcbri,6c com[;
minofi ad tcncbras:aut ci quc eft cu m maicr ia, au t clt qu?c(1: m LicnisvenicnsacU-. ^ ^^^„,grjalio,<3c conucrtitur in cis ad clio c i. ^^c. aduftionc - [ cius j quv '[^. „1^^^,^
imDi cc di
cx epilcpfia.IUi
fit ta:x:(5c hoc ciX plLinm^»/^^.^^'^ eu-r i(> imbibita in corporcccrcoii, \. r,^^,dc(^^\. corcbrmn qu.iUutc, ditur in ucntrcs.Et miiltotic.s n K^^.^„acc cxepilcp!ia.llli ucr6,cuius " "^^quaatl^^ . brum.communicat rcsaiH]"-;' .i,cbto';,.i brumhumorclcu.itur,autimj.o .^,quu j
Eilcrgo rcs illa, aut in Wtc":^, Pji,,:A"=' dominatur complc.xio n»'^'-"-;;",,. & n<"% cum in iplb rctinctur mcla''^ '" „oii , tcft iplan, pursarc:aut cft dc^aus i^,,aut| - traha-c choicram n isram cx ,o^, in ipfo prouen it apoltcma ; f " ucl''"„o fcd noc'umcnl.um aliua:Aut p oi;^, jU,rf
tiam caliditatis hcpat.s_: A^fp^^.dung,,,-,,
ci ad bibcdum cum aqua granatorum dulciu , vt humcctct^aut cum lyiupo de prunis, vt lc- ' niacaut cCi aqua hordci.Etcos cmbrocha cos « -fl ] cum aqua,in qua co
hinw fitpapaucr, vt dormiant : vcrum rcdius clt vt ponasin eo parum chamxmille:6c cmul ge fiipcr caputlac:6c olca iuuantia ad illud sut bona.IUquum adminifirauerib cnabrochas, (5c caputpurgia, 6c oica humcclantia ingcnia , ut dorniiant pofiea fccundum dilpofitionc, qua + fomnolemii. fit Ibmnus cx cmbrochis,<5c olcis facicntib.tfii bcth,v5c propric olco cx lactucis: (5c in potu tribuc cis quod humcclar, ficut aqua hordci , Et non dcs eis ad potandum aliquid, quodcurrat curfii oxymellis:(5c in quo (itfiibtiiiatio.Ck do«
ficcatio,(r\: incifio.Etquotics viderisnaturadu . , . rxiw.r, ,0.-
j-am,clyacrizainfirmum, vtnonclcucncurad 5^ trahcrccholcramnigramt- j^^^^j^prou ^
caputvaporcsimpcdicntcscx fxcc.Etoportct in ipfoproucnitapoircjm'^:^^^
vt in aquis ipforum des cis in potu radiccs fci:-
niculi (yiuefiris,5c lemcn cius,C<c radiccm vitis I B.quafcftal ^ibxS [ 5c cfl: alfcfir,] quoniamlunt iuuatiua. icfera. v;irquc ipforum cx cis potio quaquc dic aur. j.
Si autcm ca non bibcrint , abtconde ilia in ci-
bis corum.Ercoram infirmo fedcat.dc quo uc
rccundctur,6cqucm timcat: (5c ftringanturco- - ^v^uv^^-- r
j(C,(5c cruracius fcmpcr,vt afilduc uapor ad in- uapor tcncbrolus ^^^^} '^.[^o\ii^ ^ \.
fcrioratrahatur . Quod <i timctur, quod fcip^ 40 inf.atio mirachia,6c mcian ^^^^.^.jclctj'
foslxdant,ligcntur'fortitcr,(5c intromittantur mirachia.Et ipiaquidcm ii ^^^-j^ <5ca^^
incabijs,6c iufpcndantur infufpcnfi^rioclcua ^ ^.M.-.rir.tu f .^..m
h B argiubaie. to , quod cfi ficut^' [ argcatum . ] tt oportct ut uel licacai^ '^iu fiut cibi corum humidi fccundum omnem ha b4. bitudincm : ucruniamcn oportct nc cum iua
humidirarcfintexcis,qu2 oppilationcs vcni-
rc faciut,ficuta\nylum,6c quxfimihafimtci ,
illud cnim ualdc nocct cis . Et non dctur infis,
cj^uodplurimum prouocat urinam . illud.n.ip-
iis noccr.Et rcliquc cura; iprorum , in quibus
oportct ut fibi timcant,<5c fibi caucant,funt cu-
ra mclachoiiap:5c nos rcmcmorabimur cius in
fuo caoitulo. Qiiumqucdcclinanr,non cfima
iimijfi ad potandum dctur cis uinuin pUirimu apoucuia^iuu^ii-vAM- f tn^' •"^'^
Con-imifi:iun:namilludhume(tlatcos,& dor- crudi cum difpofitionc lu ^ ^.aii'-'^^.,n's'^vl^ mi rc facit 1%.^ . m h n n 1 1. r i m nmnon - _ :n0i^ .
t hypochodriuni,quuni iiw-.^^ -^.tcu- ,r pcrfiuitatcsnutrimcti, ^)l^^y. ronti^'^^ V 6c aduruntur humorcs ipiuP A ^.^,,,,-cJ in gcnus mclancholia;,6c tac i^^it\ii<' ^ fiema:autfi non taciuntcucmic,^^^^.^^,tiiri^ ^
ipiaquidcmuum-;;^aat|;J^ apoficmatc portcnarioru nc?'^ ^,^ jilu^ ■ fanguis
faeft ucncmcntia cauv^. ^j-cau^^
norum.Et quidam ahj pouuu
pilatioiWt[. . .^.a.on(^t'?^oot' quce fiunt in mcfaraicis,ci
ftnr ^Z^^M^
mekncholta, Cap, 18,
5oSiiilificatc7goquiponit«^ * lationem in mclatatcis, q"»'' ' ^ccf of! Ibrum non pcncttat ad ucn^ . clKF , .«^ ruptio:ct fignificat , ciui dicit i ^„,5 ci» » , apoftcma.longitudincm rcic , ^^ic j cVudi cum d.lpof«ionclua-T^j,au0; ,hoJ/ fecundumplurimum non » «oi"',',^''* ^ ncquc 1 cft illicfcbris ct f'"';.'; crat''' V { rc^EtquanrfoqueeftcauIaS^» i4c^^^^^ [ -acr eitcrtor. lEt prinaptw» <l r > ^
Iciturmclancholia mutatio cxiftimatio- 60 tionisefiin ccrcbrc^,*'t C
num,& cogitationu a curfu naturali ad corruptioncm,<5c adtiniorem ,(5c ad malittam proptcr complexioncm mciancholica, facicm pauJdfi feu rcm ^ [ fyluedrcml fpiritum ccrcbri intcrius,& .nt.m. facicnrcm ipfiim timidum proptcr tcncbras ip rms,ficut tcncbrc cxtrinfccx folicitant,6c time faciuiit fecuadum ^u6d complaio frigidi-
1101U5CUU1 CtlCL/xv', . -
machocllapoficmacahd UT
p^mu;i;il,Lr;idkat.b.cxrJt|:K^^^ frice,atitmrcUquismcmbrtsc^|ia,r^^ |,, cantibus.Eius ucrcqux i -;^ coyj,:>.
ta^cfinematcria,caiacltu^;^, ^^^,^ fmc materia, cuiCommuuit;iL
nis mclancholicx in c(
h con tnij disj
s %
K ^>
s s
ilW ^ !
^iocius^;/.;-^^^^^tantiaiprms . Qaaue comple feioii^jj^ '"^^ i'^ 5;^"iclancholica,corrumpit co- V .fitqiia^''?'^^^'*^^^^^^^"^^^ ad melancho- %({antes?''"^3^^^' ^it propter caufas alias in- ,ii.v ^'^^'^^tamp ^^^^^^^'antes.-non cx cordc folum: ^oniiTiunj'!^^^^i^itpombile,vtfiat abfque ^''r^^^^Upro '^''^^^'^ ' ^^^^^ fortaiTc magnitudo '^nicft vrH^^ propter hoc ncccf ^'^'■accrcb^.: . tconicquatur ] cura cordiscu piscordi, n . ?S^*itudinc.Et fcias quod sa
^^^^P^^^iiimin^^l^^'^^^ cerebri,& redifi-
i3 1'
i3 r,
ifl ail'
Llf 0'
tjli /P^^*if^sanimalis continuus cft fpir iu9r!:^^^^^^'^antiaipfms . Quare compl<
^•^^^^Wi nr-''^ '^'^^^ mirum,li fit fccundii J^iifirmctur 1 ^^^^^'^''^^ illius cx cordc^ licct no ^f^noun ^^^'Sntudojiifi in ccrcbro.non r^^^Pbio ^«nginquum mirum/i cor r ^^^^ cci-pC ^^^^^^^^<-^orrumpatur^6c fcqua '^.''^^Plcxio ^^^^^^^^^' ^ ] corrumpatur ccrcbri lll>?iiio?;" -^^^^^ ^^^.^' ^ corrumpa- lo
It' ^ '^nwct ^^**^^ ^^■'^ pcnctrat ad ccr e t^^J^^^OQUf» ad fe corrumpcdum .
c(jf'H5cn,p,^^^.''^^^^^ fiuca-gritudmum ma J^gftuni mV!!:P^"^^ acurai-um mclanchoiia,(5c tj .^^.ordctui ^;''' ^^tuiv:accidit hommi iUi , car,!^'^^^'"'^li^^rn/^?'''^ mortuornm plurimu. P ^^g^n tra '"^'^^^^ ^^l^olcra nigramultipli quadoquc caufa mcmbri om, quodcilhcpar
quoacitncpar , quum
fhot' '=^^^ia nio^l''?'^^^^?'^ cft minus:Et qua ^*^ia:ra' ^ n^'^^^^^"^ cuacuatorium g^<c;l'^^P^^>q^^nn^dcbilitaturni . 5 '^^inc^ ' "'^^ attradiofccissa ^^ipcrnnif. ^^^^ abhcpatc&altcra ell
iiitlf '^cratm- ch^? preparatus. J Et quan-
tie^*!^' ^Ut^caVi?^?^^^"^^'^^^^ nutrimcii fuetudo curfusfanguinis , autvomitusmclan
H;.. Terfli,;. . ^'«^ nchvT-nc ;,.<7.,o«U ^,,«,,ir;.. r-l-ir»lif-nc 'mf i-Hinnn .
'Ptcrue}^^;;^^^tanigra in membro alio,
tcntus fuper mclancholiaiu. Etvnaqux^quc fpccierum cholerx nigrx,quum in ccrebro cflmo do pri^xiido^facit mclancholiam, vcruntamen quaidam carum cum melacholia cliicit mania. ]lla vcro qux cil magis incokm-iis , cll illa, qua; fit cx fxce fanguinis,<Sc cum qua htgaudium. Et mclacholiaquidcm plurimum rcioluitur pcr hcmorrhoidas 6c uarices.Et quandoqucmino ratur gcncratio huius ^gritudinis i albis,& pin o guibus,6c mulriplicatur in brunis,6c pilohscxtenuatis,6c duram carncm habcntibus. Et multiphcatur gcncratio ipfius in co,cuiuscorcfi: ve hcmcter calidum, &ccrcbrum ipfius cll humidum: quarchtcalidiras cordis ciusgcneratiua cholcraj nigro; in ipfo,6c humiditas ccrcbri ipfius fufccptiua imprcflionis cius, quod gcncratur in cordc ipfius. Ex cis vcro, quiad ipfuni funt prxparati,funttrauli , dc fyllabam , multotics rcpctcntes, antcquam didioncm profcrat , [ ] liuguas habcntcs lc-
iies ,(5c oculos * [ mobilcs ] quorum facics funt vchcmcntisrubcdinis,<5c bruni,(Sc piloii,(Scpropri(i in c]uorLi pedoribus funt pili nigri,(5c grof li,quoru ucna^ funtampla:,(5c labiagrofla; quo^ niam quxdam ipforum fu ntligniticationcs ca liditatis cordis, <5c quxdam fignificationcs humiditatisccrcbri: <5c plurimum funt,fccundum quod apparcnt,phlcgmatici. Et h.rc quidcm gritudoplus acciditin uiris: fcd in mulicribus dldctcrior.Et^^multiplicatm- in iuucnibus,]<5c fcnibus.Et minoratur in iiycme, (Sc multiplicatur in a:ftatc,5c autumno. Etquandoqiic cxcitatur inuerc plurimum,quoniam ucr clcuathumores,6c pcrmifcet eos fanguini . Et quandoq; cd cius cxcitatio cum pcriodis,in quibus cxcita tur cholcra nigra, 6c fcructctiam . Et ad illum etiam,qui prxparatus cli: mcianchoHx, cito pcr ucnit ipfa, quum adfunt ci timor ,.aut ^ [ anguftia,autinfomnictas,]aut rctinctur in ipfo con-
z t B. naturafti
lv.ibere$ aciua faci!iccr irafcibilero .
i li.mulcu palpicaaces.
b B. multtp^ca tur in confilleo tibus .
c B.tri{licia,aat uigilise.
K?'"^^UtatTs? '^^^'^^^^"sipliusab cxpuliio. iHnr'^^'^tilc T';!'«^^i^ti iui-, quarerefol-
i^tno, ^uis,^5^ d .f P^^P^^T vchementiam ni- ^'^Scne ^^^^^^ eius,quod ad ip-
^'•c.^^ '^^ioiic '^^^^^qticctiam liuntcaufa ^^l^nn '^^^^'^^Um . ^i^* gcneratiui cholcr? ni
J%J/^inoinV: r^^'^^ docemus,fi iUud co- 5°
" ^^i^Um uu ^ cia;monio:(cd iios no
choUcus,aut rcliqua .
De melancholia , ac mplici cius fpecie egit. Gal$. de loc.aff. ex qiiofcrchi&c omnia . Dc melancbolia ex utero ,
ex retcfito fcmine hahes 6. dc loc.ajf. Qji£ de atrx hilis gencratione fkbitmgit , in Hhello de atra bile. Vide & qu^ J^aulmlib.i,
cap. 7. Cap.f.
a g'^^^ contingat,pollqua Ve fignis fpecierum ehts.
«"'^."^ntingM a dxmonio " [luf y & coinplexioncm ad clio
p^^^^^iumV, ^^^^^^^ i^^i^is [ cholcrx nir,;.^ Wik .^^.'atltnon An c.n.
b^i^Perfl '^^^Us i'^'''^^^^^ ticmonium . Ex cau- ' S>e!!.^^tr;ft|^ melanchoUa. ,
S^^^H choic!-^'^^^ timorisVEt oportct '^^■^igtafaciens mciancho- ^^Qlcra nigra naturalis , aut
^^fin ctt ri faciens mciancho- ^^'1 fti^^^^t ?-^^^'m CQ,., ^^^^'^^ ^^igta naturalis , aut ^ ^S^'^«Udin '"'^^^^^' in cholcram nigra % k Xt^-'^^ui;],'^^;'f^tpropteraiiquaadu '^>npJ^^^,^^tparum6crarum,aut ^>-Hubnuc?,^^^/'^ clccoaioncm r t [ *^ltaH?>r a,:/i^tur abfquc adullione iichc
niani|m A aoa coiv
Slgnaprincipi) melancholioj funtexiftimatio _ mala, 6c timor linc caufa,6c vclocitas ire , 6c dilcclio folitudinis,6ctrcmor,6c ucrtigo,6c fonitus,6c tinnitus,.6c proprie in t hypochodrijs. Quum autcm confirmata cll^lunt timor, 6c ma Utiacxiftimationis,-'^ [ ctanguftia, ct folicitudo, 6c aiicnaiio fcrmonis,ct faUidiu ] proptcr miil- ^ titudincm vcnto{itatis,ct fpccics timoris cx cis, que nonfunt, autfunt, ct plurimum timoris cius cft ex cis,quc non timcntur fccundum con fuctudinem . Et fpccics quidcm iaxiuntb [ indclinita;.] Quidamcnimcorum timcnt cainm cclifupcr le. ctquidamcorumtimcnt^tcrra abforbcatcos . t C J 3 ct quidam ti-
met iatroacs, ct alij tiaientac [ lupus] ad cos
t mirach.
a B.& triftitia, & pauor, & aa guftia & alicna tio fermonis,8c appecit" ad coi cum.
b B. innamera-
c t B. & dxmo nium, & quida timent regem* d fi.Ieo
Early European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courfesy of Tlie Wellcome Trusl, London.
Part 186
e I. prasicrirc.
ingrcdiatiu' . Et quandoquc rcs * [ proprie ] ha
Libertertius. ^^^^
aliquas. Ftcrit cgcftio cius phkgman^^JitjK, rica.Etalituiatur proptcr Etpra:*^'^' & au^mcntatur diminutioiu-ip"". . ^j^ypodit ' rplurimum ] iplam apoitcma " ^^^^^
ch6dri)s:aut cft cum ca.Et inLicmti^ . I^^^iho ji ^ phirimus ] inthypochodri;s m^^^ J.^^
ris.Hxcautcm xgritudo ausmcnta ^^^j^ms, tictatc naurcatiua,& ^ [ vclocitatc]^ ^^^^^^^,^,1. Etdicimus,qu6d cholcranigra ^^ajn^io
g B. alufuas.
h B.
i B .& <j» non. It i.pjcrenda.
bcnt in hoc imprcffionem.Et cum hoc qua doquc imaginantur rcs coram ocuhs iiiis,qu9 no funt^ [lana:.] Etquandoqucimaginantur ieip fos faclos rcgcs,autlupo,s,aut dcmoncs. aut aucs,aut inftrumcnra artincialia. Amplius quida corum funt,qui ridcnt , 6c proprie quoru mclanchoiiacfl fanguinca quoniam imaginantur
quod placctj&dclcdateos.Et quidam luntqui ^ , nccJtt^»
plorant, & propriequorum mdancholia cft lo choha, quum cn cum ^''^^^^^•"^" j^^j^n mclanchoha pura. Et quidam corum funr,qui et rilu , ct non conco n^_^^^'^^,"/^^^y^^atc.c dihgunt mortc,6c quidamqui cam abhorrcnt. ' " '
Signa vcr6cius,quc in ccrcbroc(l:,!initproprie faperfiuiras cogitationis.,6c alTiduatio ^ [ Iblici tudinis mclanchoiicx,] Sc alTiduus alpcclus ad rcm vnam,.is: ad tcrram,5c (ignihcant ipfam co lor capitis & facici,6r oculorum,& nigrcdo pi lorum,'' [ Scj capitis,6c groffitudo corum,(5c an tcccllio inloi^inicratis,6c cogirationum,6c mo ra in lblc,& quxfimilia funt illis,& cgritudincs
hemcns.Si autcm cll cum P^^j^S^^' ,icrc.p
gritia , & paucitatc i .,,,,nncA'
11 ci\ cum cholcra,c(l cum B fi^"
ne 6c ] d:rmonio,6c cft limil''^ m » '^^^ j, i^.(3Cirit cholcra nigra pura,tunc C0c> \ ^^^^ ritpUirima, 6c ^ [ audacia] ^^'■'^.",^^^ciuiis
ucatur,6crixctur,6chabctodiuai. obUuifcitur .
De cura.
Portct,vt cura cius ficri ''^^^Pj jfeft ii'^^ ^
confirmctur, quoniam raun ^^^cipio,&^[praua&]dilTia|s^q^;^;icci^^ mata.Et ncccHarium quidcm ^.' '^^^^i^ii^'^' ^ omn cm d i fno (ir i on cm an 1 i^^^l'^;.nirC'^^^!!,r, & locundctur.Et lcdcat in ^^^''''^^^^^^^^^ humcdctur acr ho(piti) ^;i|'^^\;iiiuerl''^|,^'^^'^
J B & appetit«ls ad couum.
m t B.& qnq;.
n R. caiifjt do lorcm,vel \xko neia.
t mirach. p t vomilus chqlera; . t mirachix, T mifacla.
ccrcbri antcccdcntcs:' [ 6c vt] adfint ligna qua; diccmus mcmbris cercbro communicantibus ^ pcrucnta. I Et,vt iion apparcat iuuamcntum , quummembrum iiiud mcdicatur , lcd rcmancat.Et vtlintacciucntiavaldc magna.Eius autemqux factaeflcommunitatctotuiscorporis eft nigredo corporis,6c cius arcfadio.Etrctcntio cius,quod cuacuatur cx fplcnc,6c ftomacho & quod euacuatur cum pcriodiscx ano , 6c me ftruis," mcns malor
cuimus inUbro fccundo.Et argritudincs quidc quibusfucccdit mciancholia, funtficut fcbrcs tcmporales,6c pcrmiRar.Vcrum fignacius,qua; facfacft cx fplcnc,lunt multitudo dcliderij pro
ptcrcfFufioncm choler^ nigia: ad ftomachum, non vcliemcntis caliditati^* ^{^ct,- .jr^* 6c cum pauciratc digcftionis proptcr frigidita- nco cgrcditur,fi parum iitj? ^Jn^-j^^^^^^^^pit^'/ tcm complc.\ionis,6c mult itudo rugitus lateris lum,h parum aqux ^^^^^ l^^^^iCi^ ':'',,-nti''' rmiftri,4: inlktio Iplcnis. Et illud c\iidcm cft , 4^ catio ^ [ tcncrum ^^^cicns] pi^' -'■''i' • • ^ ' ' ■ ■ ■ • fanitatis.Sitt?^'-
;.Et multitudopjlorum corporis, 6c vchc- 30 fterncndo cdorifcra in ip^c»? .^i.csbci^^!'^'|,;li$Jf > nigrcdo iplorum.Et antccclTio ciborum portct , vt fcmpcr olfaciat c ^.^^^ l^^\^*\i£ii; •rum,6c mclancholicorum,6c quos tc do- [ ftorcs ] bcni odoris.Et ^^^^'^^'c 1 fiat^^^-yd'
chymi hunk6latiuos ^^ldc t ^^^^^.^^j. tum inhoc, vt corpus cius tcn ^^^^^ , bis connenicntibus,6Cbalnco L ^,atf r'[,3j. Et cfthndatur liipcr captir.'F*!^'^-j^ii^qiic^ „,3^
quod rjon ab cis rcparatur ^ [ fcilicet rcpletio ] vchcmcns propter infiationcm. Et quandoque cft cum ca fcbris quarrana,6c t [ ] na-
tura cft ]cnis,5c quandcquc mordicatio cholcrc nigra:f facit,nifi fit mania . ] Signa autcm cius ,quc cft cx fiOmacho,iunt inuctio (Ignorum apoftcmarisftomachi , rcmcmoratorum in capirulo dc egritudinibus ftomachi, 6c augmcnta tio a:gritudinis cum fatictatc nau(catiua,6c rcplcticnc, ° [ 6c ] in hora digcftionis . Et multotics cxcitantur cum ca apud comc ftione vfqucquo digcrantur, dolorcs:dcIde quicfcuntapiid digcftionem. Si autcm cftcalidum , figniticant iplLim infiammatio in t hypochondr^ijs^^tC ] 6c fitis.Et pkirimum mclancholiam habcns cft fplcneticus.Signa vcro t hypochondriaci funt grauitas in t hypoch6drijs,& attradio ad fupc riora,6c naufcainfeparabilis,6c malitiaanim^, 6c corruptio digcftionis,6c crucluatioacctofa.
dc confcruatione fa
, nj,jilinl'.rf.1i
in humeclationciplinsl'-^?^^' /;]ijilc eius calefaaioncquantum P^cn^^'' atiK'' ncta fecoitum,6c fudorcm Y..,^icsA^.oi\
(aUtasAic;^^ rj^^ai
licncttabasA carncs 6c vinu grol]um,6c nouum.
cc vjiJLi grcr.Liii],cx ii'^""- ' «^■on^^**' 'Jlill^
ne fallum,6: acrc,6c acutum, ^ ^^pr
vchcmcn tis acctoftiatis. Op^t
pinguc,6c dulcc.Et quum voi ^^it^i'..^i. 50 miant, nocmbrochcnturcoi -^^^^i^i^ .^fP
aquapapaucris, 6c cham.^^ ^^^^ niinoris : (omnus cnim cu c^^^ ^-^^^(^im
bus curis corum. Vcruntamcn qi'ecquod tantum aftcraccis; L ' ^^^»^1 nocumcntum papaucr lanchoUa fucrit cx malitia S^^JJ.^^icf J,^j,,fibi'^'
6c fputum humidum,6c rugitus,6c cxitus \cnto 60 dato,6c fimiiibus,6c '^"''.^^ Lc.Bt^^^l^^^^^^^ sir •,^a^t\.^ ^ x/r iniirninf Hr^io.-^,^ da sut iu capitulo dcftolK'i'^^ " ?F ^^^^^
ti.«; c{\.:^ccu\cn^ fhcccftlonc alt^. ^.cll^^' rl#
q B, cumi
ritatis,6c inflatio, 6c vt inucniat dolorcm in fro macho,aut dolorcm intcr vtrafque fpatulas, Sc proprie poft cibum, vfqucquo digcraturpcrfeae. I tquandoquc cuomitphlcgma cholcricu, 6c quandoquccuomit phlcgma acctofum,con gclans dcntcs. Et accidunt ci iia^c a.ccidcntia r cx J acccptione cibi; imo poft ipsii per horas
laris frigid^,^' [ aut ] iiccx. i^;fifi^>f^f j ftrcs calcfaftioncm cordis iaC^^^/.iK^; 6c mcdicinis dc mufco , lai^^:';^^^ .
■)\>^ ■
rcmoqcatur.Si autcnicft ^^^^ct^'^^^ u^^^^i
tis cft,accidcnsfucccft- ^ calid.T,faciUscurccft.iravt -^^0^
ncftm^^^ca conhrmata in ccrebro, tunc^
ipfius eft trcs rcs . Pritna ^^"^ ^m^^^' m matQriciA fo^faftcerupcr ^ ^
lio je-
Vcnin^j^^^^c^i^us llomichus eftdcbiUs: il- ^^fjcias ne?^'^^^^^"^ ^^^^ xgritudine vomc- ^t'tadL!j.^^^'^^ani in mirachia . Et fccunda "^^^'^duen- f ^^^^ cuacuationc humcdatio- 10 fm "^ificiscv^^^^^^^ochis, 5c olcis caUdis,6c po la- S^^^m6c m'n ^^^^^ chamxn^ iUam, 5c ^"ingroir^ ^ ^^^'^^^^ [UUj]vt ''Hinnn " ^^^^'^^ ^ I proptcr rcfoUitionc
i*^l'Sn?r. ^^^'^ rcibUitio . ] (Jupd t fuf ^^^^^^^iongara a caliditatc,mtcrc(l ur^"^'''^^''^ ^'«^'^ > ^ calanicni^l ?^i-acibn '^^'^^^^^^^^n^^ ^ 'i^" cures.Et ad- ^if'^tpif...;Smci-atiuos ilmguinis laudabi-
1 ^uiaani hons vmum album pcr mcs^^^'?^^^lULim 5c Ibrtc.Et tcrtiacit vt K^-di/^^^^icm fri j f ^'•'^'^^'-'iicm cordis,(i lcntit co
f B.nonficftomachas .
c t B- & chcttcharzct.
CDt-jj.^ ' ^"^ui Istihcantibus caU-
'^^tea),,„!:^^.^^P.^':'^ioncm dcclinantcm ad
ni^' fri' #' ti^ii
ifi^f lii''
c^^^^^^citL ^^"^ [^f^^icantibus tcmpcratis.Et li > fii.id' k ' ^""'^^' ' fu^^c adminirtra ia:tifi-
it"'^^^ ^iicamus,cuacuatio qui- ;S Vu,^^^ Nam ii vidcs vcnas plaias . I^lfio/o' [ ^^^'^^•-'l^olcranigradt fan
fiieid. lc'r' '"""'^ ' "^u^^c adminiltra la:tiU- '''^cicsevL!!lr!'f J ^rigiditatis , & iUud
•^^^^^^^iitinn'''^^"^ 'Situr j ex nigra. - Imo o l^touii^^ •'^y^,'l^^i^^^nuiitpolirioncm,vt a iiit ^^'^^^^ 3fFu,^^^l.^n^^^\'"^i?i timor vchcmcntis
pC^^^i^^-iUir ( ^^'^'^"^^^•o tantu:cptuc]ficci lh\xr>^^^ 5, ,P;;^coiiiplcxion fl tiiiir'^^fas fin ^'^'^ fanguincm fubtilcm , S-^^^iniDf. ^^''^"'^^^ proptcrhoc, quonia vt J ^Poi-tcr^^^^^^^^^^i^ fubtiUs, & " [ fimiccs pliicbotomiam , ,<'^^^U\a?r'^ fubtilc ea , acrctinca- ^pC'^''-^imh^''^^^^- '^^^^^itia EtconUdcra , \\ ^^ma^^r^^^j^^i^^capitis fitgrauius , 5c *ebol'l^^^^ndonu''^^'^^'^^^: 1 qucfcquitur ip- •''O^^^^esP n 7, ueccllarium erit tibi , vt i!''^isri.>iriiJr''^^^ >J &antcphlcboto- V^%it^!^Q'niva,^^"^^'^^"i^^ueplus,quuminu(
'V^^cho ic?/^'-l^^^^^^^^i uuicnis humo
W.^'^ alo cum piUiUs fadis cx c-
^.^dicijMiiil^7^'^^^*^oronigro incipca ^^•*'C^'^^'^ibus '•^^^^^^^'^ inprincipio rcicu Nni^^^Puloa" ' f^quibus rccipiuntur cpi-
'S^A ^^ccodionc, in qua fint cpi
^iR^ ^^"^-iMcn fi non confcrunt
Xi, ^^^itch ^''i^^iniftra cUcborum cil Na p '^' Piluu i^P^^^em lazuU,ac lapidcm ri' lv^o^^^ior'^^mtoti ^^^^^^^^ di r^^^t^i r ^^^^ tiv^ r q^iidcm iuuat cos ad mini ■oi ^o\o,y^<^Uad:, "^^'^^f^umprcdiaarumin a-
■ir -iioi/^^^iUdhT^^^^^^^^^i^^Pi-^cdiaarumi-. „ .*>'cu^'-cftc mcdicina.] Si crgo no
\ v'itih?"»vic,.:"^''"'''^' & in omni hcodo S ^y,>ll'Patl ^1^1,?'''" Pilulisfubrilib. mc-
rccos trv
^Plici,^ j ^^^r^^ium h.unc modum.Su
^i^- i i j . cp i r iiy m i . d r ach. j . h ie
rx.drach.s. ^ in omni mefc cuacua cum aliqm forti cx hicris magnis,(5c pUulis magnis,doncc inucnias a^gritudinem iam rcmotam.Et adminillra ctia vomitum proprie, fi vidcs in ftomacho aUquid,quod in cgritudine faciat augmcn tum,5c ' [ fi non cft ^gritudo j vchcmcntisdcbilitatis,& oportct vtUat vomitus cum aqua,in qua cocla fintcalamcnthum t f ] 6c
raphani fcmcn.Et rccipiatcxprefnoncm rapha 10 nijin quo infixus cft cUcborus , 6c dimilTus aliquotdicbus, doncccurrat inipfo virtus eius cumoxymcUc.Et fumathuccundcm raphanii infufum in oxymellc.Sitquc quantitas oxymcl Us triu " [ fcxtariorum ] 6c quantitas exprcflio u B.aftar. nis cius fcxtarij vnius,&: augcatur illud, <5c minuatur lccudu quanritatc virtutis.Si aut virtutis timcsdcbiUtatc,alicnacllcborum. Quumqs purgaucris intendcad cor cum eis,qua: muiro ties diximus , & hxcquide tryphcra epithymi 20 expcrtacn in hoc capitulo.Qu^um crgo anriqua tur a:gritudo,adminiUra vomitum ciim cUcbo ro,5c adminiftra maUicationcs, 6c gaigarilma tanota,6cadminiUra odoramcntabona,<5c nm fcum,(Sc ambram,(Sc f fpccics aromatum, (5c xyloalocn. Etfi materiafueritdccliuis ac^cUole ram citrinam, euacua cum dcco^ilionccpithymi,<5c piliilis H^omaticis tcmpcrati.s. <5c 1 cx cis quidcm,qu;r cuacuant cholciam aduftam funt ca] qux dicuntur in capitulo fuo.Et tu quidcm 50 addcin humcdtando, & minoracx calcfadicnc quamuis non firtibi cxcuiario ex cham<:mil la,(3c qua: lunt in ciusvirtutc^' [ Qu.umque ] ad mini(hasembrochas,non c(t via ad adminiftra dum infrigidantia pura fupcr caput . Quidani autcm anriqiioriim mcdicorum lautlaucrunt in huiulmodi loco, vt fumat cx aloc omni die in iciuno aliquantulum. Aut dcglutiat in die aquam,inqua ccclafunt abfinthij.unc. iij.' [& X. Kcratcs cxprclUonis abfinthij diQbluti in a- 4° qua.Et laudarunt vt ablbrbcat omninodcace tum fortc,ctpra:cipue acctum fquilUticum,nos autcmtimcmus in co malitiam • [ fquille,5c ] accti in hac;tgritudinc,nUi adUtfiducia^qubd matcria Ur gcncrata cx cholcra adulla , quonia cft calida.-Nam tunc acctum cft magis iuuatiuu. ci alijs rcbus, <5c pr.ijcipuc fquilliticum , ct oxymcl fa£lum cum oxymcllcfquilUtico,ct fimili teracctum,in c]uoponiturpolium montanum aut ariftol.Et quandoquc ctiamiuuat acctum, quunicijgrirudofitcum conmunitatc fplcnis , et matcria cft in ipfo,ct oportct vtfiat bonus odorcius cumcompofitis gqualibus.in quibus rccipiuntur camphora,ct mufchus b [ct olcum viol.ct fit multum vinccns cum odore fuo ] fic citatcm camphora:,ct mufchi , 5c odoramcnta frigida rcliquabcncrcdolcntia liumida,5c pro pric ncnuphar . Qupd ii caufa in mclancholia fucritapoftema in ftomacho & vii^ccribus,aut coniplcxio calida in cis adufta,fuccurrcs illi cii cis,qua: infrigidant caput,(5c humc(5tant iplum 6cconfortant,vt no rccipiatquodpcrucnit ad ipsu ab al i js. ( t fi fuerit caufa in t hypochdd rij s inucniutur vetofitatcs, & rugitus,c [<5c his limi lia.QuoniaiUud cft ] apoftcmaint hypochodrijs'calidum,cura ipfum , <5c rcioluccum cis , qu(:funt ncccftaria^dcquibusdiaum cft capitulo dcapgftcmatibus.Etconlbrta caput, ct ia
t alfeniad.
X «.011 ei<,qne euacujnt cholerd aduitarai, Sc,
- y B. quura .
z D. aac.
a B.
b B. cu olffo vlo Uto multo vincente cQ liuauditate fui. Alialitera. vincente cam odo re fuo .
t mirach. c B.C^jod fifue
t mirach.
2 Libertertms.
iin^c iprumcumoleis confortatiuis . ct humcaatiuis,etadmini(lra uentoias cuni lcanhcatio nccuacuando fanguincm • Et non calcfacias iniiuiurmodi dirpoiitioneiicpar:im6tibi atti nct, vtipium infrigidcs, quu inucnis ip(um cah dumadurcntcm fanguincm fuacahditatc,(5c co t mirach. forta fplcncm . f tponcfupcr t liypochondria iicntofas,5c mcdicamcn dc finap i,& fimiha , vt non mittatfplcn ad ccrcbrum matcriam .1 1 li
- ^^.Jj.
tct cnim ut tunc proculdubio ^^^^[f^cibumi'^ cias.Er prohibccisnc ^«^^^^-j^f ^ Pj.confort^^ lum.ahum: Etadminirtraclcauauaco^^^^^^ ,
traos ftomachi.Et caucantur Laj^^^guniif nci,& 1 abintromifTionccibifup^^^^^^^^^ corruptum.Et oportct,jvt mclan ^^^^^^ ^^,do tcs,in ahquo hnt occupati,quoCLmM acn; fit,& utcis fmt prxfcnrcs dcquib.vc
tur,& cum quiuus g
enrcs "^^i"'^. ^:„uni ,atulcntur,&vm
t tnirach .
non mittatlplcn aa ccrcLiruin luaL^naw» . . l .....^^ ' -p- ,n-.^iirumpcr , & ^hiU-
fucritt hyoochodrium frigidx complcxionis lo n:qualc pcrmhu n paum^^
i-nflan is iplu m,& no n fucrit ibi apoltcma, ne ctiam cum "^^^^.^^^;^'^^^^^^^ , & ^^^£ia
qucinflan.atio,dabisciadpotandumaquadc. "im cllc.s noc^^^^^^^
codioni^aSfinthij ,&fuccum cius,lccundum do. I'^t multoticsquu.aiuu^ ^^.^^^.^ q> di'^lumc(\,& cmbroclialtomachum ipfiuscu cmbrochis cahdis pra:didis,& tac ci cmplailru cum iUis cmplaih-is,& adminiftra in cis lcmcn d B.fe^iarma aG;ni caif i:& icmc ruta;, & radiccm hh), & et _^
• -1 U
pcntur co cog^tationc,& '^p,fma.(»; tio,ic rc.nittaatur,cll cura '^' '^^^'„,cnto"<' * f. caufa fuor.t prouocat.o r« "^^^ "«t rc
icriem, marie
^jarma ui^ui lcuu.^v ivmw . 7 , .
.i.aibore fhctba mariiB. J & rctinccmplahrum lup ipsu := lA,^,. ,4,Mnrlrriim inium rctinueris,po-
ccmplaltrum lup ipsu auu ciu.n,4uuu ^cdditc^^'';;},^tt - , tcporc logo.dcindc cum ipium rctinueris,po. prouocabis illud. Si autu ^ ^~,,itasdt L ,1
f t B deriitiifes. Alu litera. c. pulucribus, {ii. lc -nicnciat
ccra,ngnincatquoccuiufcunquccorporc ..^.e,qudm bihs,crit magis iti^'^^?^^^^^'' fs & clii"^ ius cholcra nigra non c(t mou lcra nigracft mobihs,apparc incgcitionc,& uomitu,<x ^\^\.iccrib«5^^^^^^ cun?,& lcntiginibus,& P'\"^;.^; fuciuSAl .
nas- ! vcntofasfupcrlocuui,cv uipci ^.un» xi, ...i.--t> • r;;,,, corporiui*-^^"
fcoclum infufum in aquacalida,& olcis :aiit fa.] ^;:^}^}^^'''^^^^(^^^^^^^ Lna carminata:aut Ipongia, & contcrt ulus c- ccra,hgnihcat q^'^^f ,^^\^;;,.^[ ^^h^ mS'; plaftricxfmapi fupcr ip.u , & iupcr illudquod cft intcr duas fpa(ulas,& cmplaftra t I. j dida m a;itidotario.Et confcrt,vt ponantur ia nraipfum vcntof^ abfquc lcalpcllationc, nifi ilhcfitapoacma,autdolor prohibcns iliud . Et niultotics quidcm ncccflariumcd, vt adpotan
dumdcntur in melancholia inflatiua fcmen a- ■^' —'n r
pii,& cvnunum,anifum,& ivrupi,in quiDU.^ lc ex ano prohuit , l f^"^;minai(ladccoquarur,&ruta,&ancthun.i.Im6 ;ni. rrnoitdilcrctioncm quandoque ncccllariumtibi crit , vtadminiftrcs fcmcn rutx,& agnicalli. Et multotics indi i^ct mirachiaantiquauomitucum clleboro alto.Ft oportct plurimum i n mclanchoha mira chia,vt rcclihcctur hcpar,nc cx co gccrctur cho lcra nigs a . Et multotics luuat habcntcs mclanchoham mirachiam ctiam, vt adminiltrcs rcsl
fL-i*^ida'Ucs,vndcfunthumcdantc5 & oppofi- uuant,^. ^^...^
r . tcf i proptcr cholcram nigram , & ] quia ipfc tur,quum cgrediuntui V^^r ituit prohibitioncm facie.uc. in gci|cratione
ipla rccipit dilcrctioncm ^ '^'''-ffenuin aiiquicl coru.n inc^^P^'''^^ii^^f^'
a iquicl coru.n '"'•''-rr :„',iacc.a"T„ cip pod loli.tionc.ii,ctcuac.:at.o.K ^^^^^,,,,ra ,
h e. nocent cu uentoriratis,& vaporis , qux vtraquc [ impc fua arccnfionc. (jiuni fua clcuationc ] ad capur. Si tamcn cit iu uamcntum cutn fngido,non clhndc iuuamen tum vcrum abicindcns aigritudincm.Scd cx fri i^ido quum c(l: humiduin, non gcncratur cholera n i <4Ta, & abicinditur matcria cius , ncqiie ctiam vaporat matcriacomprchcn(a,& fiducia c(\,qu6d natura dominabitur ci, & rcdificabit
funtdign.orc:s.lla,quaal.)F iplbru.n.Oportct crgo , ] ut i j„icb,c f jot acant,ct cbcntur panc .nfu o pc v.no,ct dctur cis in pot.i ^''^^.icini^ ^miant,ct poftiplum balnccnt"
Part 187
% %
^ N N o r at'
cis fimt.miductiam colii^s ^^^'^^^^ent^nc^
X 7)e mdancholk cuunone m^"^^^ ^.exff . raulus hb.uiec non Jeclm l^-^]^^^ ^i/^^^^^^^;
a lt:^mctaJeco.m^^^^ terdkit.cui ajletiri et g^l-^^ffjux ^i^'^' -^^^'^
accrhari a coitu firihcns morbos,q^ ' ^^^-^s
c(t,qu6d natura aomnuiLucur ci, oc rccLuicaL»iL accruariacouujift^'''^^ 2.'^'^' •^^''^ |/f eam.Etfcias,qu6d rcgimSgronTum gcncratiuu 5° contrarium fcntire ^^^'} ^.^^^^^^
taill JUL i.^-»a.T,v|tn_^vr . j - - - .
phlc^macis fortadc rciifcit cholerc nigrx, & re liim Milubtihatiuumpropter illud quod cf(i- . „ o- !• . cit cx aduftionc - [ facilc nocct^&fortaifc iuuat com faciiitace ipfuni.Non Cigo ] icducat tc luuatiuum quoru qtiandoque au- proptcr phlcgma, quod ipfi euacuantvoxiU.uur. Ht no. j-j-j-juclo^aut cgcrcndo : na iliud non cil propter euacuarionemphlcgmatis iuuantcm ipfos:im6 V. !i opprcfTio, quoniam multitudo:&'' [comprchcnfio ] huicu coculcacio. adinuiccm rcmouctur abcis.ucrum iu
uatiuum cflcntiahter cft cuacuatiocholcra: ni g^rx rtcanon quidcmcurationis mclancholi? df vtpcrucnias ulque ad vltimumin humcda I B fisdiaunu- tione&cumhocnonHi^^i;}^^^^:^^^cuacuatio tus. nccholerxnigrx. Et quoticlcunquc corrunv
pitur cibus in vcntribus habcntium mclaiicho liam4uceos ai hoc,ut ipfam cu3mant,& pro ^nc.quando fentmc acccoUtaccm ui orc,opor^
plmhusmkincholicismorhis^c^^^^^^ fulquumjnim '^''^^^^^«^'^'^^^'if^ljj^.^xm^^/^^^^/^/ "'^
puL.quum emm meLantuui*^ ^^.^im'. ^^^cf^- y fit ut kueMur.Adde quod mf- . ' mU f
msaMione&attenuatme op>l ^^„^fi»^l0l Iko bumore,miUus est qui ,0 » V' l, /
trouerfm-m pcrtinct,Vcner'Scjf "
dcm,vubusfirr,>r>iresfuf,cf^^^ humores exficcando, conjerrc, morh.imhecilla ucro calfu'^^^
, corpok!,us,a,aaffiuihus M^^^^f^-^^do , ^ J<[ dcL,vub,.firr,,,.uresfunt,cdf^!^ 0^-' ^^ humores exfucando, conferrefi"« ■0ti<>fl,pi><'.
- ■dficereliiil^^.y^citil':. l/^ bemcterrcfrizer..rc.Qu3'f/'^^^^^^ totum fit,&roMH,mJoloC't!>f' M«»^.y^ Venercmnonfo!,mnoncfico^P^^^ f,^ mediocriterprofuturMfred,der
fite & rcltquu.li <;« jwi.i^"*/"
te 11
. ren i.
Na^^^^^^''*^^/'^''^/o/«m, fcduniuerfum corpus , Hb«/// ^^^^^^^^yirmmimmmuatjtunc inter- ^^rffe''^''!^''"^'*-/^'^ ^^venm.quxndo abea exfic-
^(>W^S ^^'^'^ndum omnem dijpofitionem &c. ^^■'^hindcim^^i^^'*^'^'^'^ (^^^itatione non carcnt prihundum ^'^^^^^ fecundmn omnem dij^ofitio ^^''^«rfiaCT'^"^^'^^^'^^*^^^ orrf/i'«i/«w. Sanequod .'^lnocnnn ^^lpofitionem omnem , melancho-
^"^klkmT^^^'^ ccrebrumajficity& qua
^erfl!!^ '/«^^ Z'^*"''^^^ ^^^"
X'«ii f j.^^^^Z^'^^^^ uenAfchioadmittitur: at
^^''^'^iikmlT^-^^'^'^^^^^'^^^ humorem, &prMer k ' "^o^^erfl ^^^'^'^'^^(^^i y qtii atrs- bilis molcfliam y^hteat fTrT^ ^^^^'^^ "^^^ ^^^'''^'^ ^rro Siiiin. f.J^^^'^i-^put,qii6dfccari uenadebeat ,
mortuis,&: rcpulchris,ciini malitia^ [formatio b b unedoms, nisrepcntccicucnicntis.Etcrtprocclliohabcu ^*^! 5" ^»1«^ tis cam naa:urna,& iphus occultatio,6c rcgrcl- pj^ ^^^,^ fio] diurna.Ettotumillud facit diiigcndo ibU peiueobuiat. tudmcm •■, 6c ciongationcm ab hominibus , 6c F-ccftei'eg(cf cum hoc non quicitit in loco uno plus vna ho ^.Y^'"^;/^^'^^^ . ra.lmo non ccUat difcurrerc^^c ambulare inccf „oftar,u, fionc diucrla , ignorans quo vadat, caucndo ipa»u;cuIuao. fibi ab hominibus.imo quadoq^ non cauct fibi lo ab ci^,\Tcghgcns pcniius iUud, & parum difccr ncns illud,quod vidct,6c ci fit prxfcns , 6c cum hoc ipfccll in vltimo quictis.;& ' [ folicitudinis ^\^-''!"*''** 6c quxrimonix,6c cautcle;l& color cft citrinus jTmoui^l &lrf. facicijlingua ficca,fiticns . Etfupcrcrura ipfius itiiix. funt ulccra,qua; non cofolidantur, 6c ciusquidcmcaufacft corruptio matcrix mclacholic^ , & multitudo motus pcdum cius , quarc matcria^ ad ipfos defccdunr,5c prccipucquiacfl om ni hora offcndes,&occurrit pcdib.illius alic]d.
"^''''^ ^''^''^ c.fatisficitjecun-
w^^'^'^tWit7.r?^'^^'''^'^^^^^'^^« tiniuerfi ccrporis ye «I^ffe^^e/ fo«fi;7m.^^ fifolumcere-
M^'^ ''^^Yhiis ■ '^'^ff^^^^^^t^r fecandam ncnam prf
ncmcaufarum fuarum,non confohdantur. Et fit ficcus uifus cius, ncquc lachrymantur.oculi ipfms.Eteiusoculi funtdcbilcs,'6c fubmcrfi, & totum illud c(1: proptcr ficcitatcm complck' ionis oculorum ipflus. Et hoc ncquc nominatur ^ [ cutubcn ] nifu proptcrca quod cam habcns
d R chatrab uel^
% ^«'«ore rr ■('^"^^ ^^»'^ '^ffiucnte hile, aut mchn^ ^ ""J^^My^^^^ ^'''^^^'^t ,fcd fangume cxfuper
'^^uioyfl7'''^'^^^ ^'^ • Vhife&a uena in me-
'^'''^'''''''^^^^^^^^ '^rtum eH non talia educl
exit naff''"' Pr^cepit. At hic,etiam fi te
Nam ipfc proptcr paucitatc fic dcfcdum rcdificationis confilij fui , incipit in partc iua moucri obuians ali) Idiuiduo^qua rc itcrum fugit ad par cm aliam,«5: curubut qui dcm cft bcrtiola exhkns in fupcrficic aqu.v,qua; fupcr cam mouctur diucrlis motibus fincordi nc,& ^ [ quacunquc hora aliquid acciditci,fu~ f R.quallb-t ho i fwn cuHP» quod ipfi accidit,] dcindc apparct , (5c ra profunditte,
mclanchohamfe 4 h bcltiolaalia non quicfccns,6c dicitur cf ^^-^^'
nii- a;,; • , -j ' j'- fc mafculus ^ fcx faal&dicitur cflc vulpis ha-
•%r '^Jh.Lrr . J^^^^umcm doceat.id quod luaiw i _ . . .
-«r / ••'*Hf/o " ^^^'^^'^ ^^^^^^' ^^^^^^^^ ^^^^ Wr^'*'' '^eat ''^'^''^f^'''^^f^luitur.Sifeaa uena te ^Hu^'^''^'^^ eff ^^^^'^ confitium de educendofm Hrl^^^^^Mnio expeaandumyquum te
S/«>^^% ^''<>^^nafe&aeducatur.Atft SnlT^^^^^enditl ^^^^ ^imum prodire fanguinem ui \w,H:it, ^'^^f^^cogitad^ueam %L^^'^P^n,ar T ^^^^ humoris tenuitatem In
hamacu] vcruntamen magis fimilianoftroloco funt duo prius d ida . Et caufa qu idcm huiiis a:gritudinis cH: cholcra adufta , <5c niclancholia.
gB.aKhac&tTi citiir ^ cii ai-, dib ala;nhic.
Decura .
CVrahuius argritudinis ,cfl:cura ipfius mclancholiaj,quum clt cx cholcra>aut mclan
^^iy^ij^rf^Jaf ^^^'^yqualis in toto eH corporcy quu -•^ ^^^^^.at-nr ^rT'^-^^ cducaturanhibendiisque cft
^jfn. mguUia fuerit , tum non a ^^'nendum eHyfed uel dilatandafeclioy
cholia aduda.Et oportct, ut i cius phlcbotomia ad hoc perucniatur , ut fanguis plurimus cx co cgrcdiatur,6c » C malcfadioni ] propi nquus fiac a B. algaff. 3c rcgatur cibis laudabilibus , & balncLs bonis , & dctur ci ad potandum aqua cafei tribus dicbus,6c poft illud cuacuctur humor cum hicra Archigcnis.dcide ingcnictur ut dormiat: dcin . ' , dccor ciusconfortctur pofteuacuationcmcu
<et,<imm>fic,s cdpa eue- ^j^^^..^^^^ ^ ^^^^^^-^^^ proccdi.nt . Et ciim
hoc iiakic humcaetui- , & cmbrochctLir cum " " ••rommfc,!,. r iiiflantibus ] vt non aggrcgatur calcfaftio illarum mcdicinarum , qu? neceiTane (unt curn motibuscxcrcitatiuis, ucruntamcn ncccncclt ut calcfiat cor cius cum eo ; quod ipfum confortat, & humeclcturcorpus ipiius , & hat vt dormiat , & tcrapcrctur cius compkxw^.
Sk'%^ni ''"^'^^or tibi uifa fuerlt,tundcndaytan \r -^'d decrl ^porteat.^on ergo hic Gal, ^f^, ^'^oreadmont - •
Nitiij^^^l^^jfacit^vthomo diligat fu- 'VlUis, <5c cupiat approplquarc
Complcmcntuni vcro Cdvx eius cfl: dormitatio plarima,& utdctui ci in potucpitiiymiini quandoqucvt <:juicrcat cius natura . Et aDlcindauu* cius coij;itatio.Etc]uum in ipfa non confcruut mcdicaav:n,5ccura,flagcllctur,& fiat ut dolorcm fcntiat, pcrcutiamr caput eius,6c fa cics iprms,(5: cautcrizctur cius fynciput, quoniam fanatur.Qaod ii redcat,rcdcatur .
eius quod diligcbat,cuacuauit quoa .^^^jicef in brcui tcmporc, &cxilHmammus fc,& fignificauimus obcdicntianina^ tationibus .
a B. alhafch. f in^nia ex a« moribas ,
Z>e'' {iiif.i:
b conrinua. c B.gertuu, feu morum . d B.mtno ad* iuua.
jucanditas . f B.anhAtos.
e B aut.
h ci5 nrofatidicjce coi jnfli- , ("eu em>. <]<f tno ofui') nibis sjiparct fuiK inignaN hi beccsf»j!pcbr.is, pingues pp VIg'"lias ipiiu^ •, & iurpiria tacircia euaporare aJ Ci puc, Sc 1(1 geltjbj> cius > lea monbas iplias.
HAcc xgritudo cfl: folicitudo mclancholica fimilis m^lancholi.r, in qua homo fibi iam induxitincitationcmcogitationisru.t,^ t [ ] fupcr pulchritudinequarundam formarum,'3c ^ [ figurarum ] qu.^ inliint ci . Dcindv a liuuat iplum a l illud dcuJcrium cius , ^ C<Sc non confcquitur. ] Et fignaqujdcmcius funt profundiraj oculorum, Ok ficcita^ ipfoi u , &pruiatiolachry,n.irum,nifi quum llctus ad~ cll, &m->uu''>contin4 ^'alpcjrarum rilijilis , quafi aipiciat ali quid pulchium dclcdabjlc: autaiidiat C^i-imorcm iucundantcm' autlcti ficctur.Etcfl: ' [ f>intU!) j cius plurim t intcrfcd-ionis,6c rcu>?rfionis,& fit multxclcuationis , aUci-aturdifpOiitioipfiui ad rifum,^ l^citiam^ C6cj a.i triihtiam 6c fijtum,quum amoriscatilcn is audit,Sc pr^^cipuc quum fit rcm^mora'.
Hic morhm apnd Utinosmllumnomn^^^^^^^ 10 Lycaonem & lytanthropiamyocantJ^ Aetdih. L .ferm. i.
*De cura.
^Onfidcra,an eius aifponno rj|^^^,,nO'
\^ adufiioncmhumoris Pf "ij.fonin^'^' fti,ac cuacua. Dcindcadminutraci .p^^^^iiji
& hu mcdationcm , & ""f/^^- , ,ari 1^'^^" cum laudabilibus,ac fac iplos i^aiu . jjjca-
conditioncm humcdationis ^^.^ ^
fus corum in difccptationiou^ ^ cupationious,6c controucrli/i>.'^ in rcbus nc-ociofisilllud cnim iting^"^'^
fcobliuhci l^iclcdationiscorum.J tur utipfidiligautaUudabco, q^^^^^
quod fitcx cis/quc lcx pci-mit:^^i|;^^: ^„tcq' tio ipibrum a ibcundo ^^^^f ^:'^ ft,crint^';'^ confir.nctur,<5c po(Uiuam o^o^^^^o^^o^^ ] Si aute illcqui diligif/Licritcx j tunc adhortario,6c corrcdio^ .'.'■;!ii,isA^..,i
tio rcpudi/,6c dongationr>,3c funtomuia me • p 6c uitupcratio iUui.sA
' formatioadipfum,qu6dilUidl ^^^^oJ^^, fi folicitudo mclanchclica, ^ P'i,ant;V^n ni-^.cruntcx cis,qu-iJ mulfuui m ' .^jjniiJ^^^j n hoccapitulo coufcrunf A^^^^ ,^ao^^^
braciusarcfada pr^^tcr oculos:quoniam ipfi^' [ funr cum fuap.rofiuv.iiratcgraucs m v^ni , 6c palpconi; Uuugrolfeproptcr vigiliasipfius, & ploratLis cius , qui ntcum fiugultu euaporans cx capitc cius, ?c iu cius figu/isjnon ed ordo.Et pulfus i:^fius,cd puUus diucrfus abfqueordinc omnino : ficutcO: pulfus habcntium t^dium,^ ciusquidcm pulilis, X dnpoficio ipfius altcran tur,quum fit rcm:moratio cius,quod d iligitur
nim ui hoccapitulo coul-ci'U--' ^^j^i^ adcumincu.-nrurutvirupcicn
los iuuant , e(l vtnarrcnt nct" ' ,.,^,biis ^^^1^ ius,quod diligiturcumumi -^.^j^^ai|'^^' '~
dis,& afiimilctur mebra faciei ^["^^^^ nib. horribilibus, & ^^^''^'1'''}^^^^^^^^^^ m ipib.H?ccnimamfi^i^[^j;.|,;U|f;[;pt^^
ncs:-rc" , ^^''':!ni nc^^'<,ii'^i
de ipfo,cxquibus^ Chon-«^'''",';'itas.H'^^ lic rcnt ci dc ipfo vitupcratiocs mu|| . ^uai^^';^^,! 6cpropriequuaiojuiatd (lidko , acp^^dibile 4^ funtcx d.s,quc fcdantplLif^^^p .^^cis.'!^'^^^^^ cacxhoclignificarequisfit illcqui diligitur , cx cis,quxaliosconfolentur. t ^.^^^^^oiii , quum nonconfitctur ipfum.Cognitio aurcc- ^'^^ ,.M-f'nt uctu ^ ius quod diligitur,cU vna uiarum curx iplius, ac ingcnium in hocefljvt noia piura nominctur,itcraado muitotics,5c fit nuuus fuperpuU fum ipliu's.Quumqucpropterilluddiuerfifica tur diuerfiratc m.igna,(Sc fit fimilis intcrfedo , dcindc itcratur,x cxpcritur illud multoticsjci
tur quod illud cUn omju cius.quod diiigitur : rca pomDUc citcis,vi '"^'^:- j Q\\o^''^m^ dcinicimiiliter rcmcmorcutur figara,<5c man Jo tentamore diligcntisad ilm^' ^^^^piis i^^^ci rio,& lilud m quo valet,<5c artcs,5c gcnus^Sc rc- tur gradatim.Dcindc diis.B^^^,iiiA gionesA comparctur ad nonun eius quod di tcqua confirmctur anior Kcm ^ piicH^' i^i?'^ Ugitur unumquodquccorum, <5c feruetur pul- pationibus prrcdidis cii: cmpti^ ,,.5 Uisita,vtquumalrei-aturapudrcmemoratione " ' — ■-^^•-•i''»'!''^ • vnius rci multotics,aggrcgcntur indcproprictates cius,quod diligitur cx nominc: t C ] k eK his,q & cx co in quo pr?ualct,5c\^cognofcitur iliudj quidam funt,quos iUucl a"i^"';\,f fp^^^.;>cr'F: Nos cnim lam cxpcrti fui mus UUid, & inueni^ poifibile cfi,vt fit ilUid vcnafio,' ^^^^^^^1 musiuuamcntummfadcudomoraminillo ^ ■ ■ ^^idu . ..ns.
iaj icunc in cogauione illias .
deiiores in hoc viris,nifi m^ incitars nonbrciuorartevc^ ^^^^,^, . rca pofiTibilc cil cis,vr nmcmaf 4 ^ ,ion amore diligcntis ad ilUid' ,5 u turgradatim.DcindcabicincUan^Atcx^;^:
funt,quos fanatl?titia,& ^^^^^^^^^^^^^
■ ' silludaugm^n .'^^^^^^^^^^
\ \
pationibus prrcdidis cit cm^^^ rcn^^^ %ir pUirimus cocubitus iprarm^^ 1^^^^^^^^^^
rum,5cdelcdatio cu ¥^^-^\Ls caii^^jiicif
^ dignitatiJanUmpte cx rcgibf^^^ j
AmpUus, quum non inucnitur curanifircgi-^ cies tTiitUix magnc,6mnia i^^^^^^^^^^^^^
I amoris t
menconiundionis iatcreos fccundum modu pcrmiffionis fidei,(5c icgis,fiat, & nos quidem iam uidimus, cui redita cU falus,& uirtus,(Sc redijt ad carncm fuam,quum iam perucniflct ad arcfacHoncm,^ pcrtranfinctipfam, & tolcraffet cgritudincsprauas antiquas , 6c fcbrcs I5gas proptcr dcbiUtatcm virtutisfadam proptcrni mietatcml- iiifci.Nam quu fcafit appUcationcm
taflrenecc(rariumcrit,vt . habcntiummclanchoUam^c .^s^^ cii^ ' thropiam, ct ut cuacuetur ^^^c^^^^^^^^ didi cum hicris magnis/^ni j^^ctJ' quod didum cfl cx humcaant^^^^^ ^ quumpermutatur cummoi ^^^^^^^11 nitate] corpQrumruo^'^^^^ •* ^fi; ipioimii.
Fen. I. Trad.
"^^^Or^T 10 NES
^(TGllTjf^^^ &eimcurmone?aulllhry.hal
f^^^Z^ /•'icrt«r/?or a Vaulo.quurn '^«^p^oT^'^^^^*'^ ^^'^^^^"^ drcfaSia prxtcr och y-mnJn^^^^^'^^^^^'^ P^^tili^firlokinempc totum r'^en 'f'''^' ' fidfolos oculos tabefccr^ .
y^^>^tentia • ^'^^^^ ^^^''^ ' corrigcnduhuj^ id ex
^ V^i/J '^rf«of.t/Jcf controuerfiaall- ^^h ut nos,codic€m ojfendifkt ,
inibus ccrcbri in operatiO' : ^iis motus ,
(rjta f .
•aii^ ^iii iii<^ la^' •ul? i^i [iDr ua^ ni^ liin
eti' :ret
iiiii aii'
i;^ ai'
eins ^^«^rcsf.yi -^^i'^^ ^P^^n^ imaginctiir, '^5 qil^^^^^l^i-u^i ^P^^^i^^ uoluaatur,(Sc quod S^l"Pus ipfuis rcuoluantur , Sitlc ita]utfiraictur,imm6 ca-
^%''^^i^iitci ^^'""^'^^^^^H^fius, ] i^^^^iit illud
^C^^^^ciin/.T^ i-cuoluitur fupcr fcipfum
K?' ^^^^ ftanv '^*^'^^^^- [Non cnim figitur
H -^'^^' oliIh '-^^^ ■^'^^^^»5,6^ i,^ ^^'^'^i^t fpiritui in ucntribus
:^^^ijDfiMcVn^^^^^ artcrijs cius cx ' [ob-- ■ rcuo7^^''^>^"odacciditci,
^'^qiliT^^^^i^ciior,'!-"'"'^!"*^*^ accidit ci,quum ^'^^^intcM ""-^^^^ • ^^^^^^'^--"'^-
K quanT^''"'^'''^ cpilcpriam, cil, Wr^iia vo. r'^''^ mancttcmporcali- ^^iii?r^^'5cfa'?. ^^^epcntc,& cadircam lia^
aVcrtigojautcm cftjUt, ^■git,obtcncbrcntur eius
Ihoci cpiicp
i/ion, '*:^"^fi^cpilepri, ^^^SiUando -
fi fimiii J ^'^^ ^^^^^^^'^ q^i^' ^^icil^'^^ rpafm ''^}.^P^'^^Pi^i3: ^ ucruntamcn StS ^''^^^.'^«'ficutfitcpikpria. Erh.^c
^Ct''5f^' -.''^^^.i^ icipilinC& iTuoIuun
quc accidit homini ,
h^^^^K..^. ^^Qluantur . n.n. ...n.t
Part 188
rvcuolre ali-
K^^UiP^r''^' resiir^i '''"^^ »piriius unagmatur S^^^^cctu^.^^^^^^^^^r f nam xqualc cll^fi^ C>con?L^^^^:^^o partiu ipintusad ' -^^mentis ipfum cx parte Ipiri
'''^^'rfcnfif -^''^^^^!^ partcmundi
h> d^^itint ,1? ^^'^' P^^' "^^s, & funt rcuo '^^t Q^^ns mo^^^^P^^i' oppofitione.J Nam ^^^»m n.^. ^^^J^ ' permutanrur oppofi
lEtLT^^.^^n^^^tum Nfa^ ^i.^J^tcreni;^^ vcrtigo,quando- ,
Op^^''\nijl,^*'^^Vtlnfi(rarnr fV^,-,^.^ ilU Tnn.
lufigatur forma il.la fcn-
^^■Po ^^^es f^ ' ni M ' dicitur,qu6d om >s> Pat cn? P^^^^^^t cx inrtrumen ^V^intiK^ quorumprimum & V^i^^nfa ' ^'^^^ibiiis. Et renianct in ip^ ^^^m r^^^ ipuus, port cius fcpa icniatmn cft jtbrtc . Omnca.
fcnfatum non cfficit in inflrumcnto fcnfibili , nifi formam, quc clt fibi fimilis: dcindclirmatur forma illa,<Sc cuanclbit cum quantitate rcce ptionis in(lrumcnti,t5c Ibrtitudincfcnlati. eius vcro cxpolitio in fcientia continctur natuiali. Et ^ [ quantiiiKunquc ] f ucrit corpus dcbilius , ' B qaotiefcuncruntpalTioncs in co ille fortiorcs , ficut in a;- * gris^'^' [cgritudocnimplurimum in hoc fcqui ^ ^ ^,-^^ tur clongationcm, ita vt apparcatcis fcmpcr,cp quanj. ^hc «rcuoluantur cum paruomotuipforum.Non g» pcvutniuac enim indigcnt in motu, vtiniuna,atur eis qua- f'^ ulcimum m
1 r'' - noc, uiheaieccr
tcnus in motuvchcmcnter j>crlcuci ctproptcr ^ uc fcniptr
debilitatem ipforum . Nam]fpiritui corum ac- appareat cjs cp
cidunt nocumcntum, <Sc pafliOi&: commotio . nuoiujncur cu
Et quandoquc quidcm fit vcrtigo cx caufis cor fo^^rum^Sa^^c
porcis, aut pra:fcntibus, in " [vacuiratc] ccrcbri fempe^ accia.)c
contcntis, in ipfocx vaporibus ° [pcrucnienti- ei$ uerttgocum
busl in ucnis,qua; funtin ipfo, & in ncruis: aut l^^^*^ 'P
, , ^ . lorum, qm ipli
cxhumonbus contcntis in iplo omnisgcnc- indigcncimocu ris,qui cuaporantur cum paruo motu, autcali eoru conacu ditatc.Quumcrgomoucntur vaporcsiUi, mo- heaieini ,uc lic ucnt motu liio Ipiritum animalcm,qui non di f * ^"^^'j' gcritur,& ^ [rcctiticatur,]nni in vcnis illisidcm ccm ipforOjqua de rcquicfcitin lubfiafiaccrcbri;pollcadifpcr- rc, gitur in ncruis ad corpus . Aut proptcr multi- " tudincm vaporum iam rctcntorum in ipfo, a- ^ b j^ecipit ful)fccndcntiu ad ipl iim cx locis alijs ^ dcindc quic tiautiam. fccntium in iplb:rcmancntium in ipfo ab cgri tudine acuta antcccdcnrc:aut a:gritudinc da/^ [6c crunt vcntolitatcs inflatiuic , quas mo- q »• quare fitic ucbitjvirtus digclliua,& refolutiua, Etquando quc fit non proptcr motum vaporumin ccre- quasmouct° * bro, fcd proptcr malitiam complcxionis diuer fc [lu ipfo,cxc]uaconfequiturcxcitatio mo- r B. Alialicera. tus agitabilis in Ipiritu, non cum motorc cor- ^^^ito cx qua porco pcrmifccnte ipfum cx vaporc, aut alio;] ciutirmocus" ficut accidit illud cx motu diucrfopcrucnictc giratiui i fpintu cx aqua 6c ignc,quum aggrcgantur.Et quando- non cu motore qucficcx motorc fpiriiuscxrcriuSjficut pcrcuf corporeo ex ua-
/• • o r T. • • • porc , aut aii9
uonccapitis,(X naitionccrani):ita vtcompri' eip„n^i^co . mant ccrcbrum,6c fpiritum quictum:5c fcquatur ipfiim motus diucrfi circularcs vndofi : ficutaccidit in aquacx ^ [pcrcufiionegiaui j fu- f B.ex cafugr» pcr ca,autcafu vcrberationisfortisliipcrdorfum ipfius. ^ [Rcuoluuntur enim vnda: eius, £c cafus verbi grariain acre ; fcd corpus acrcum '^^J^^^^J^l, eit dignius:]icd tamcn non fentitur. ftquan- ius^&caiusfimi doque fitcx vaporibus afccndcntibusad ccre- lis iiii i aere , & ^ brum in difpofitione fuarum afccnfionum, & ^5''?°''^ ^^^^"^ hnonlintgcneratiin(ubirantiaccrcbri,ncquc ° rctenti in ipfo antiquitus. Nam,quum ad ipsCi afccndunt,moucnt ipfum.Etquandoquc fit afccnfus corum ad ipfum , aut in tranfitib. ncr-
uorum:5c eft cx ftomacho,6c chyfti fcilis,*'[aut] ^ B.
mcdianteJLtomacho,5cvcfica,i5c matricc,6c vclaminc, quum eis adueniunt a^gritudincs ; aut moucntur humorcs, qui iLint in cis.IUud enim pluriniu fit cx ftomacho : & polt ipfum cx ma- ^ ^ ^jj^ jj^,^^ tricc rccipicntc fupcrfluitatcs:aut in vcnis,& ar c^municacio 7a terijs,aut occultis,aut manifcftis. Vaporis autc ciensaUcdar, & matcriaquandoqiiecft cholera & quandoquc f-icicns vercigi. cftphlcgma. Ituertigoquidcm phlcgmatica ^^'1^!^ fimilis cl c cpilcpfix,& multotics ht ' [ commu
niente, imo p^
nitas fcotomix%& uertiginisnonproptcr ma nocumcmu lua tcriam comprchcnfani, immo propter rem in ^"«^1'"^^ peme cipicntcm continuari cum cerebro ilia quali- brr^f ' tTr tatc,& facit poilidcrc lcotomiam,] & ucrtigi- ^^^^^ ^^^^ P'^^
^em:ficut accidit , quiim cfl: vacuitas , 6c famcs quibufdam hominibus & propric cis , qui faincm non tolcraiit , proptcrca quod os itomachicorumlxditur , cui ccrcbrum communicat rtquadoque fit vcrtigo>6<: fcotomia iccun dumfcmitamcrifjs . Et ucrtigo t]uidem frcf B. Alia Ikera. quens,& propric in dccrcpiLis,nunciat apoplcadh4:renas me ^ -^^^ 3. fimiUtcr vcrtigo cucnicus fucccffione 7. f B.& t]iiqne fluporis y [comitantis mcmbrum,l& quandofoluit Ma. vcr- foluit vcrtigincm loda accidcns. " -j- C tigoaipcKJcm, ^ ]
ibertertius ^»,
pUcet nohis eorum fententia , qui jeu - ' . ,.•
AN NOr AT 10 NES.
Vcrti^ip nfcis ^TKnrnuA^^lvof, ^ ^yoToS^iyof ^ didtur , fiffertus cff^inquouertiingyrumomniay & caput drfuma^i uidetur • quandoquc obfuratur uifus , qiuxndoque Cir fjey conddit . Symptoma ergo multiplexcfl , pidendim^^ginanah& mouendi poteHatcm pertinens , «f neceffe ftt errare eosy quiaut aduifionemfcrnper refcrcn- lo fiumputant, aut ad imagmationem , aut ad motum. licet enimyu:A uifti^s obfuraturyUela'data,udimminutafit tiidendiamo, uifustamenfcmperobfurit.-ts non adesl . ac jerri quidem ante oculos culices , aut alia idgcnus^ uidentur f^pcnumcroyex quo deprauatur uifio,at neque id fcni-^ per exinimant, & freqiicmervertimgyrumomnia,& nonfcmper Uft imaginatio cf,quum multi certum habeat non cinuma^i-Jed fiare omnia,fcquitur ctiam non raro ca fm;uertm ncque id femper . quo jit ut uarium fymptoma
morbum in numero fymptomat^ huias ^ 'J^^^^^^f^^l^i^ cimus autem morbum in numero ^f^i' obHruciione poni & eum necejfe est.qu ' -^^^ xime offcndit in uertigme^obHrua^^ ^^o^ ri htmc poffe ajfe5lum negct ad ^fi; ^^of^\ uel obsiruhionem, quod poftta ob^^^''^''' naturamadditoyuertigo tam^^n non rp,Wf^«^ir additiyuel oaslruentes circumagantur - ^ Jf ^^^ijtc0' 10 tuumcircumlationemmorbum nm ' ^.«e^Jfi '
f^nt,nempeobflrttcttoni.,qu.^^^^^^^^^^ rituiminconfiant\am,qiiirnodounai J^^^^^^ 0^^^^
modoalteram,cat.faUenf^^^^^^^^^^^^ dendi actio?m,modo etiam Ahlats,uoi j ^ ^^^^^^^ -^^ ^0 ^
"^^— . uclt0^''^^' ,
antepupillameosuaporcsconmgah ^^^^^^^^ . temferri copia atque mpingii^H^ ^^^^
De ftgnts eius . ^ Aaaautcm cx rcuoU.tionchoJ^^^^^^^^^
ui*3,v^ ^,ii'tlt^t"\in-
1-i Aaaautcncx tcti?'"";;- e ip<i'0 t Jc.pfu.n : aut co.ilid^-t^ '°^,„i: [,cd ^ rcuoUu^sA U..niuolas,q" « » fitaP" tacftpcriciplu,n,&to.Utciq^^
fiouc .autcal.i.lu caaucm 1 . , ,i.«cc"- „ „c nutcricrum ^^^.poi^il^l^^^nVploCjJa.-
inccrcbro, aut ^'^^' fcq^
cft ,xgritudo aslidua , 6c non Uq ^^^^ ^ ^ ncm in aUquibus nicmbris^. vacuifa^^.'^^ fu^iucrtm neque id femper . quojit ut uarium fymptoma cu m rcpuUi(M-ic,& kdata ^^^^^^.^,5 capij|^ jir fit,eodemtamen nonnnefcmpcr numupatuyn. Etfienim doqucantcccduntipun ^^^^.^^^.^^1 ^^.j^ijc inter^it ^< & <^<'orol,vov cam differentiam ponit Gulenus nitus,& tinnitus,& gta'-' . ^^^^ x .derat.uir.in ac. qtiod i'^'ofjh, quum caput cinumferri >> t^nr-hrnfiratcni m V _ -^^ uti
uidettir : TKi.ro^ivof atitem,quum etiam uifusohfcuratur , pro codcm tamen affc6lu fumunturaftoi . Quamuis etiam latini non paucis ante nos annis duos affctlusponmntif o tomiam & uertigmem , corrupto greco uocabulo , & cius uju; ac t*ertiginem qtiidcm ejje ul i jola circumaUlo appareret,nec conciderent^ fotomiam uero ubi cafusjeqr'^'"^ vumupatierint;remprobe diHi?- —^'^ (ius junt;eademtamenafjctlus ^ ^ iit unim caput & unum nomen jubeant. Authore^n hunc Ittra parte Het,fere nefias,qiiando in huius quidem capitis imtio de uno dumtaxat ajjcclu meminit ; Hatlm tamen & uerti'^incm,& fcotomiam nominet. nlft hoc interpretis fortajfeincuriApotius afrioendum ftt,quam authori . FtctinqtH tamen fiuepro uno , ftuepro phmous affetlib.fumpferi^s^quo ad cttrationem, parum, aut nihUintereH . Cxtertm non leuis de hoc fymptoniate dubitatio eji,x qua na caufa dependeat,& a quo morho. ^lij ncmpe ad intem- Ca-.8. periem authoritate Gal.refcnmt i.deloc.ajfaltj admor ' bum in mcatu.f.obHrtMioricm.altj ad morbu?n,in numero, quum id in oculofttadditum,quod addi non debet . alij et (id fttum,quod jpirittis fuo loco non qturf ant,fed huc illuc fiu6ltient.Verum,quod ad intempcriem attinet, certtm efi non pojfeintemperiem,quMtinque ea ftt,repente , aut tor- Cap-7- pori aduenire,aut repente difedcre,qHod & G.den. 2. de fympt.caufafierit. qtiare neqtie caproxima huius fymptO" matii caufa atcipotcji.nonnegarmi quidmi generationem
ucnittcncbrofitatcmni 1 . .
nit in fcnfibus abbrcuiat oi^-^^;,.,,sa<^ Au, & odoratu , & lcntit ni ar pulfationcmvchemcntcm, r,q c)'
tcm in odoraru ccrcbro,aut in ahjs mc
ijeUii jota iircumactto appa-^ ceu<curu,aiu lu <ui;" ^ -ja'Cr'^J^ | lc^^ (
mia-m uero ubi cajus jequitur , citantur \'aporcs , phlcgm* ^.gj-^^ pli
\Hin^i^uentes,qubddiucrfajj-e mor, & muhitudolomm '^^..^ ^holj^y
'.lus 4 caufa,& curatio eade, ^ pra:dirta i n canone • ^-^ muUit^^'' ji [^^
- ^••/--«- vigiUe, & infiammatio ^^"^^|j^ig,aiu:%, 5c ^'^'
tatis,& imagmationes citi c.taci<; rit fanguis:crunt vcnc V^ff runt^.tn; ! put,& ocuUrubci,&caUd A i^^ci-^if
hucUolia.cr.rgrauitascum l ,,11.11;
:!,otupta,&rcUquarXuPg£«af;Vl, r.' caufatucr.ta.tomadw '^^^^^
dcfidcri, , aut '"1?«^^'"" cmOt« 'ti"" «ptionc iu d.gcll.onc, & ,„,u»^,„tc'' . laflitudinc ip.r.tus : .^,^;',, iflC.i"
rcm paVtcm ccrcbr. , & ip^ , ] clonUur^quinpctuen.at . , ,m .
miV:&dii.cStas'dilpofit^^^^^^^ doquc cn.m lcdatur ,ct qt>^a ^ ,
mnti; cMfit dhipotcjtnmnegmm qmdm, generatwnem doquc * c"^ .'lati^^i ^
fpmtm h!mc4''3t<mfhckntis,apmxqu.tlicereirimtem 60 tur fccundum rfF^^ na"'' .sinUi»'';
'f^ericfrouemeMl^oi g^t-i^mcitatolocoaljerit .fed c!e ht luccciuonc t "^;' i.,n, Afyffi'f}
YeriepnJti*-"'*"'^' T j . , , ••' — proxima , ac ut ita dicam , conitmtca huius jymptotnatls catija, contendimus, de qua (jal.non mcmmit . Qmd item ad morbum infitu referri neqneat, uel cx eo pcrfuademtir , quod quum naturalts uaporum. fcu jpmtmim,a quibus uer tizofitfcdes,non unafoltm cauitas m cereiro fit,fed omnes,contenti ante chryHallinum humorcmfpiritus natura km Qccupantlocum , nonprMernaturam . (hamobrem ,
clio,& S Linfiammationcn .„ ris,ctfit u.a commun..f ' !^„,i.l.oi nit antc ipum , & apud L' .,„c.p^'p ). ftrcmo ipfius doloix-m g -.oll^l .ginc.npatis lcxt. lu t-i '•■'', ^^^^^^^^ {l' niatricc,prcccdutipWniP'
h \
rc5 iio ul' iO' iiil
di' ■ata an
fib ita' tin
L't'' ,ati5
fc.?^''^o,'qii^? ^*^'^^ ^^^^^^ ^^on tantum iiiuaa potu aqua:. Et (cias, quod fSSr proiagantur, tunc ^^^kiM '^'^^^^••Scdgnaquidc ctitiax; ma-
4 ]^
7*^ r
I O N E S.
V^reTt-^'*^ ^'iMciMur mn afftHus: fcd cius '''^J'^^' ^'^P«/1'T ^i^';^/i:a p6T confcnfuM , pri-
Ticationc infcrioriim 'cxtic tcaufain hoccx ftomacho, sadminiltra uomitum cuni ncthum <5c raphanus,& po- \5c fal ,5c rcliqua vomitiua cuacua cum cocchijs, li uic tcumpiluiisdcpicra; 6c in'^ tus fucrit minus fortis. 6c " unt cholcra pura: tilc cnim] iiyrobal.cum fumo tcrrx,6c pcr fignificationcs pra*dio,(5c in cap.dc Aomaclio . Et .ijs mcmbris, curabis totum rtct,5c confortabis caput in . olco rc^f. 0 [ cum accto , & ] io;6c poftconhrmationcm, imihno fingulari . Quum ci* ia cil in capitc tantum,ponacaput,& nocramivSc phlcbo- :c(lpol1:aurcm . Etadmini- :t]i5c gargarifmata,6c cmbro s odo rum naribus , 6c caput :qux iimilia funt illis fccunundum quod fciuilliin canonc.Ht licauiacit malitiacomplcxionisdiucr l"iE,oportct ut lcias cau('amcius,ct figna,pcr ca, qu^lcis,ctcura pcrcontrarium,uttcmpcrctur complcxio naturalis. Et fi caufa cfl pcrcullio > aut cafus, curctur prius cumcis, quc diccntur capitulis fuis, fi crgo fimatur ct rcmanct ucrti» go , curctur ucrtigo cum cis qux funt oflcnia, f-toportctquidcm , vthabcns vcrtigincm alicnctafc confidcrationcm ad omncmrcm cito rcuoJubilcm , ct ahcnctur abalpcd:u profunditatum ioucarum,ct ucrticum montium, ctcollium,ct fupcrficicru fuprcmarum./ [Sco tomiam ] ucro ct ucrtigincm fadas proprcr uacuitatcm (tomachi fcdat acceptio bucccllarum infularum in rob fruduum Itypticorum,
cft.G fciuerisf^ humoret Cmz cholenci puri , tunc.
d K. Alia litera. pauco.
e B. pilulasallcbiarac .
n^^^^ini ^^uoUitionc hominis fupcr ct aquis ipforum,et proprie acrcfta;. .Miir.l ^^i^fidcrationr.iM. ^NNOTATIONES.
S^quicte ^ ''^^ionccx loco alto , cura- Kk^? rcdatu?^ ^'^^^'^quiUitatc, & fomno , li ^■%f5^tbuccH,*'^^^ ^umat itypticaaccto- ''^co^ ^eftafin ^^^^ ^^5>^ i^umat iplas.Qiie '^^H)dr^^'Cur,;^^^^!^C'aut humorc contcnto ' '^•^Vcn,'i'^.^*Pi^lcbotc
Si > matcrM-^^"^^^^ ^^^^^ - " r - -
^^Dru|J^ ^^'^pric ?n "^'^ quandoquc cautcri fenttre GixUut purgatoria fortix & ualida mterdicit.qua " ^ . - libus elustempcflateutebantur^toturncorpus uebementer
concitantihus. Auicennas uero, & Taulus leuia exhihcnt hicram nempc & id genus alia,(jux aut mhil,aut imbecil^ litcradmodum turbare corpusqueunt . Scd duhitabiscur hi in uertiginis cumtione^uhi ex uentricuU cHconsefu, uomitum omlttunt,quem tamen proponere Hipp. hidetur 4. aph.SanCfquum uomitus tx ijs fit, qua caput replent , uhi morhus in capite fit,non Iniuria hiuomitu fortc prxtcrcut, quum alia fuppetantmuha,qmhus id ajfequi licet,quod o/>
omiacx ccphaHca:
De vertiginls curatione pauca qu^dam Galenus tra^ dit de affloc.fed plura Taulus lih.^. ex quo hic multa. Jubet hic uenx fcBionem, dcin etiam purgationcm quod, & Tauhis .^t Hipp.lih.prorrhet' feii. 2 .uertiginofis non efie exhibenda medicamenta fcrihlt , qubd pcrnkiofimi cfJ . Vcriim foluitur . Hippo. aut cum imbeLillitate uirium eo in locopurgantia medicameta prohihet,ut uidetur
Cap.8. cap.ri.
^•^^Vq''^^ qq^^^ ^^^icuius caufa cU afccnfio Ke ^^^^'^Qiir; ^^^'^^ quacunquc uia clcuan \ f ^^iamn.^^^^^confcrunt nocrati fupcr
>,,3uinc u7^fcaput . Siautemfucrint Sih?'^inoro. ^^^^^s diucrfi: aut caufa eius ^C^^^^eua.fw''^^''' languinem,tunc inci
/^ei-.^^ioncc^^^^i^^^^^i^Qi^um citrinorum ,
^s,U fucrint humores caUdi,
Siir J!f ^iUcrQ^p ^ & piUUis itomaticis portunum^efiet.Hipp.uerdpurgationcmperfupcriorafigni V^Wr,; P^^^cuacuationcs admini ficaridocetex uentrii uli faHidio cum uertigine. uhi uideli
^P^i r ucn'^''?''^ ccntaurca^,(5c coloqn
Sly^^C l''' nanous, in q-
a..'^^ caftoreum, & nigcUa , &
^^q^e paroxyfmus cxcitatur ;
ficari docet ex uentriiuli faflid.-
cet uentrlculus affcBus fit folus,nequeuna cnput lahoret , per cfjentiam,utdiLunt.nempcfi ucntrefolHs per effentiam ajfe5ius fit,caput uero tantum ucntriculo ccnfc7itiat,conce di uomitus poteHyid quod Hipp • innmt..itfi pcr cfientiam ipfum caput affeBum fit,tunc non ^que tuta curatio eHyetiam fi morhus a uentru uio caperit.
AVIC. li
Liber tertius
fH. AJla Ikerj. adhjcrcncis me hro .
z t8.& t]riqoe foluit foda vcx-
/iem:ricLit accidit , qiuim cfl: vacuitas , Sc famcs quiburdam hominibus & propriccis , qui faaucm non tolcrant , proptcrca quod os ilomacliicorumla;ditur , cui ccrcbrum communicat f tquadoque fit vcrtigo,6c fcotomia lccun dumfcmitamcriOs . Et ucrtigo quidem frcqucns,& propric in dccrcpids.nunciatapoplcxiam,<Sc fnTiiiitcr vcrtigo cucnicns fucccfiione fi:uporis ^ [comitantis mcmbrum,]& quandoque foluit vcrtigincm ioda accidcns. "1- [
pUcet nohis eorum fententia , qm H ..^rjfifkc0^-^' morbim m numerofymptora.Ui^shuiiis^^^^^^^^^
Vcrti<!n ^rfcis vKaTiutiMvo^, ^ <ry^^o^ivot ^dicitur , dffetlus cfUmquoucrtiingyrumomniay & caput cir-^ fumagi uidctur . quandoque obfiuratur uifus , qnandoque tjr e%er comidit . Symptoma ergo multiplexcfi , ad mdendimaginanai,& moucndi poteslitcm pertinens , ut
...,.buminnumerofymptom- r,nn^^.r- ■
cimus aute-m morbum in numero ^ F^r^^-^ mnoif obHruciione poni & eum neceffe eshqu ' ' ^•^^^^^jejet xime ojfenditin uertigme^obHruUioji^-i^ .^^^^^^^^^ ri Imnc pojfe ajfeaum negct ad mor'jum ^ ^^^^^ uel obnruaionem, quodpofita «i//«^Pf '
naturamaddito^uertigo tam^^n non P'";: .^;,^ej»«^ir additi,uel obHruentes circwmagantur .J^ Jf ^^^iji(0 10 tuumcircumlationemmorhumnon ' /^,„£00^?' firn,nempeobMa.ni.^^^^^^^^^^^ rituum inconfiantiam, qui modo «^''^^.^^«.irf modoalteram^caufatamenc^^^^^^^^^^^^ dendiactionis.modo etiamablats,'*^n ^^^^^^^^^^^^^^^^ antepupillameosuaporescontingah .^^^ ^ijfiri0t • tcmferri copia atque impingiyi^^ g^^^
r ■ ' Cdp' Defigniseius. ^^^^^^f
«^wcMMtif^ttt v""'"'""?^ i t - /-»itirionc ^^^^^^r^c '•''^
neccjfe ftt errarc eos, qui aut ad uifionemfcmper rcfcrcn- lo K^:k autcm cx rcuo^" . „c \^[\f ,o ^ ■■ - ''■■'^ r fciprumiautconlidcian a^i,^^^^^^^^^
dumputant, aut ad ■magmaUonem , aut ad motum. ficet emm,ul'i uifns obfiHraturyUelablataMirnm^mutafit //idendiamo, uifHstamcnfcmperQbfurit.-u non adesl . ac jerri quidem antc oculos cufices , aut aha 'id genm mdentur fcpcnumero,ex quo dcprauatur mfiOyat nequeid fcm^ fer cx'in'imxnt, & freqncmer verti'm gyrum omnia , & nonfemper Ufa 'imaginatio efi^quum multi ccrtum hahedt non cin umagi-Jed fUre omniajcquitur ctiam non raro ca fuf;ucrum nequc ^id femper . quo jit ut uarium fymptoma
reuoUuasA l"'"i''"''^,^^'",'""qU«fi'»tV
nonc , aut calii.ln ca - _ ne matericrum y^o.oUao^.J^^c^^,
inccrcbro, aut g^''^cratarum cft ^.^ritud o aslidua , & non kq ^^c^o 111 aliquibus mcmbris; ^ ^^irate t^ i ,b' rcpull^onc,&icdatacuv^^^,pir^^^
nem i cum r
fm;ucrum nequc 'id femper . quopt ut uarium fymptoma cu m rcpu liionc,<5C icucita ^^^^^^^^ ^ \\r fit,eodemtamen noramcfcmpcr numupatum. litfi cnim 5^ doquc antcccdunt ipUUi ca?i^ ' inii':
'interi^i '"! & <f ^oTo^,vov eam d'ijjerent'iam pornt G.dcnus nitus,& tinnitus,& ^"^^ fuo l^-^^^^^Lin.? . .irv.it.mr.m Ac. auod ^'^rof fu, auum caput cmumferri ucnit tcncbrofitatem m ita "^„,iori^'
^.derat.uif.in ac. quod JVof //V, quum caput cir.umferri uidetur : TiCuToS^ivof autem,quum etiarn uifusobfcuratur , pro codcm tamcn affc5iu fumuntur alibi . Quamuis etiayn latmi non paucis antc nos annis duos affettusponerent-.f.o torniam & ucrtiginem , corrupto greco uocabulo , & cius uju; ac uertigmcm quidem efje uli jola c'ircumafl'iO apparcret,nec concidcrent-.^ f otorniam uerb ubi cafus feqtfitur ,
..>,^,,B-/:i^i^.vowt *^vr,t.p riif^niiTi/f>ntpr. nunti liiuprfi itffv.
c rcncDrouidLCi.. .^,^.,f,i,ita ^"^,„.{011 nit in fonfibus abbrcuiationcn ^.nt j^^^ Au, & odoratu , & lcntit in ar .^^^^,^\ih'^^x pulfationcmvchemcnrcm, r,q
tcm in odoratu . Et h ^^^^^ , humo^'f>^'; ccrcbro,aut in alijs ^^'^^'''''^^^^^^^ citantur vaporcs , phlcgm^ ^ign.^ pl^l^^^^^^^^^^
'nmuupaucr'mt;remprobi ainmguentes, quod d'iuerf ajje mor, & multitudo ^'^^^^^^^^crit ct^^llcgi'^^!' tius funt;eademtamcn affctlus cfi caufa,& curatio eade, ^ pra:dida in ^anone .^lit'^^^^ mul^ '^^l.iBt ^i/^ Ut umm caput & unum nomen fubeant. Authorern hunc Ittra parte stet./ere nefdas,qiiando 'm huius ^juidem capitis 'mitio de uno dumtaxat ajjcciu meminit ; Hatim tamen ^ uerfi'(tncm,& fcotomiam nommet. rfift hoc 'mterpretis fortajfe incuriA pofius af r'i(;endum ftt,quam authori . Ftamquc tamen fiucpro uno , ftue pro phmous affefl^ib.fum- Pfcm,quo ad curafionem,parHm, nutnihUintereH . C&terum non leuis de hoc fymptomate duoitafio cfi,x qua na caufa dependcat,& a quo morbo. ^fij nempe ad mtem- 5 o 2, fer'iem authofitate Gal.rcferunt ^.deloc.ajf.altj admorbum in meatu.f.ohHrutTioncm.alu ad morbutnfm numero, qiium id m oculo ftt add'iturn,quod addi non dcbet . alu et (id fttum,quod fp'iritus fuo loco nou quirf ant,fed huc illuc fiu fiuent.Veru7n,quod ad intempefiem atfmet, certum efi non poffe 'mtemper'iem,qu£cunque ea fit,repente , aut lorpori aduen'ire,aut repentc difedcre^qHod & Gaien. 2 . de fympt.cauf.^i^^i^' q^^^f^ ^^q"f^ ^'■tproxima huius fymptomafli cauft dicipotcfi.non nega/im quidem generationem
vigilic, & inflammatio ^^.'|^/^'^,aii tatis,& imagmationes cin^^ -
Part 189
tatis,oc imagmaLiuiiv^ - AC i''' ..iiiirit fanguisrerunt vcneinfla^ .unl^^J'^; putA ocul 1 rubci,& cali^^ l^j^. ii ni^^ci-ii^ ,
lbmnus,& lamtudo,& P" uanti^'' ^'f [ lancholia.crirgrauitascum ^^^^^.um^^^^^^^^
rupta,&rcliquafi|uapg^,acJ^otr;^ caula fucrit a liomacho, ci ^ dc(idcri),autimpcdimcnn^^ ptionc in digcfaonc , & pcrn^^^^J ^
Utudinc ¥^^^'^.^^cU^€,^. macho, ] & dcclinatio 1 oa ,a
rcmpaVtcmccixbri,^ ;f^^ clongamr,quinpcrucna^^^ rcm:& diucrfitas ^1^^?^ ^^^^11^0^^ i ^ , doquc cnim fcdatur , ct q ^ ^^,cnL.
mafli cauja aici ponji.nun nc^anm qimem gcnerarwnem uu^jn^ wi...x. K^nonCJU "ivafit'^',^/
fmtus huncaffcaumfhc'ienfis,ab'mxquaficerelri-mtem 60 tin (ccundum i'fPV' • ns n^^.cS^'^,^^^'
fit focceffionc ' [laticta-^ lor^;^^^^^^^^^^
ipinius ijifi-^ ''■jj" . ' .•
perieprouemrefid quod Cjai larn citato loi oaffefit .fed cle
ijroxima , ac ut ita d'icam , con'iun6k hmus fymptomatls prx-it-nuc.j ^''"^;- • _.^cniJ '^'.rUl^^^^inF' f
tmft fcdes,nc.n una fihm cauita^ m cereirof,t,fed om- ^^o""^"' > '
nes,contcntt ante chryn.tUixim humorcmfpintas mtiira lem eccupantlocmn , nonfrxternMur.im . Omtmobrem ,
..inempar..fen'np,^^^^'^^^^^^^^ nutnccprcccautiplamh
iN S
tiO' tiiil i-Om ,di' tata lan
iii' piif
[ii)" liti' tiii oc^ ^t''
'iint aiii'
^ C3^^P?^'^^^^^*is,5c mcnftriiorum, & apo
'fi'ic(t^^^^'P^^-Etfimilitcr, fi cft cx vcfica . Et 'UtexorJ^^^^^^P^onicmbrorum omnium. ] i. ^^ori.i,r,^'^^^frimcnti, quaicfthc par, aut ^'"4ia.^.!5-^'i'''1^^^^^<^ cor ,cllciustranfi-
Fen !• f.
. '!'is qiuc funt pod aurcm,aut in il- ' [collo.j & illius quidcm fignu "^vtchQ /l^^P^^lUtionc vchcmcnti . & t^^nfio-
inucni'*,!,^"^^^^^M^i'- lunt in collo:& ut %,6f ' 5!^^lorcm , quo fir curandu in J^^^^csartl?;!!"^^^^ rcliquis ncruis. Et
U''^allcn?^^^^^ cxtrinfccas cxtgias apud col ^•aiit lio. ^^*'^^^^^^^^ »^"»anu tua puUhm pro Kai,i. mentis " [ t latinorum, ] aut ph-i ?^^Oclci,,r^^^"iP^""^ ftypticaprcdiaa, tiic S^m^' ^«^^'^ non , umc cft m >is,tun, ^'^^^pcrircinaUjs • qi"'od finon L^'Mitia,,, ^Msprotundis. Illa ucro, q Vi,e'TP^''^^^'^i^^l^^^^^i-^V' , lcitur pcr '^^^niai ^"^^^^ priuationcm caufarum {(!^"^^'s,auJ n r^'*^^^'^ trigoris,aut caloris rcpc L%icn k ^^^^^'^^^ptis] infrigidantibus . S '^^'^iiam ^''^^^«'^ fcquitur cam vcrti f J^"io,Q,,-, ^'^*^^ l^^^bes non tantum iuua-
^^ftaa;;{|^igida.6^fig;;V;^^^n^c^mi^ 4
,17"^ ^^^^^ '^^"^- lcias, quod »^ft&5^^^"^P^ol5gamur,tunc
^ T I O N
E S.
'% ' " "'Fre!? "^knofcatur mn aifeHus: fed cins C*^" cafi,,, '^'^'^'c/iiet per confcnfum , a/i pri- ^.ry^^^cat a ^^^'^-^tyun ah hac, cin ab Ula ma-
S^^^^^i^iisc "^^uolutionc hominis iupcr '^tc^^^^tconn^^^^^^^^^^^^^ccius adrcuohi OMuiete i "'^^^^^^^ loco ako , curalcdatur^ ^^'^'^^^^^^itatc, &c fomno , il ikJ ^'%fl\^^^VcHi*'-^^ ^^^^^^^ ftypticaacctom ^^ftafan ^^^'"^c fumat ipfas.Qiie P ? ^%r^^'Curt7^^!^^'^^^ humorc contcnto
S^Srin cft poft aurcm.cft c^
y maten p^^^^^^ omnmm fpecierum Vrn P^oprio • ^^"^'^ quandoquc cautcri com^^ ^^^cuius caufa cft afccnlio Hl.70f^q 'P^^^^^in quacunque uia clcuan Sir^tia,; ^'^^cconfcrunt nocrati fupcr
Cap. 3.
v^iHuu^^^inehn ^^^^P^^^ • Siautemfucrint S.: ^'Unoi-'.^ ^^^^i*cs a^it caufa eius
^iiacua, /^^^^ languincm,tunc inci
€uni piluUs dehicra , fiJ >a ''^^c ^ I ^^^^*^^^"^ humores calidi, (iNih^ ^Hce J^i ^^^^^^^'ui^n citrinorum , X|)Miiier(|7^^^ pilulis ftomaticis ^\ J^lctecM P^^^cuacuationcs admini ccntaurcaj,(5c coloon peru ^^?^^^^"^* ^ C nucham , ] il^Su^^^i-acV r.^^^'^g^^"S^thmata,& caput VcSC "^^^^^ odo?um naribus, m q- ^^.^^^^^^ & ^ ^^^e paroxyfmus cxcitatur ;
tunc adiuua cum fricationc infcriorum 'cxtrc morum. Etfi fucritcaufain hoccx ftomacho, & humorib.in ipfo,adminiftrauomitum cum aqua,in quafuntancthum 6c raphanus,& ponantur in ipfa , mcl 5c fal ,5c rcliqua vomitiua tcmpcrata. Dcindc cuacua cum cocchijs, fi uic tus fucrit forrisraut cum pilulis dcpicra, 6c in^ fuiionc alocsjfi uirtus fucrit minus fortis. 6c ~ [fcias,fi humores (unt cholcra pura: tuc cnim] cum dccodionc myrobal. cum fumo tcrra;,6c illud quidcm fcics pcr fignificationcs pra*didas in hoc capitulo,(5c in cap.dc ftomacho . Et fi caufa fucrit in alijs mcmbris, curabis totum cumco,quodoportct,(Sc confortabis caputin principio fui cum olco rof [ cum accto , & ] olco cluni.umcIHno^& poftconfirmationcm, cum olco cham;rmcllino fingulari . Quum cr go fcitur,q? matcria cft in capitc tantum,ponatur ucntota: fupcrcaput,& nocram:5c phlcbolo tomctur ucna,quccft poft aurcm . Etadminiftrcntur [afcibarct]& gargariimata,6c cmbro ch'a:,(5c attradioncs odo rum naribus , <Sc caput purgiaprxdicl:a,ctqux fimilia funt iUis fccundum matcrias,fccundum quod fciuiftiin canonc.Etficaufacft maUtiacomplcxionisdiucr £a:,oportct ut lcias caulamcius,ct figna,pcr ca, qu^ fcis,ct cura pcr contrarium,uttcmpcrctur complcxio naturalis. Et fi caula cft pcrculTio > aut calus, curctur prius cumcis, quc diccntur capitulis luis, fi crgo fanatur ct rcmanct ucrti» go , curctur ucrtigo cuni cis qux funt oftcnla. Ftoportctquidcm , vthabcns vcrtiginem aUcnctafc confidcrarioncm ad omncmrcm cito rcuohibilcm , ct alicnctur ab afpcdu profunditatum foucarum,ct ucrticum montium, etcoUium,ct fupcrficicrri fuprcmarum./ [Sco tomiam ] ncro ct ucrtigincm fadas proptcr uacuitatcm ftomachi fcdat acccptio bucccUarum infufarumin rob fruduum ftypticorum, ct aquis ipforum,ctproprie acrcft^e.
7)e yertigmk curatione pauca qu^dam Galcnus tradit deaf.loc.fed plura Tauhislih.T;. ex qnohic multa. Jubet hic uenx, fe5iionem, dcin etiam purgatlonem quod^ a^fr Taidus .^t Hipp.lib-prorrheffet}. 1 .uertigmofis non cfie exhibenda mcdicamenta fcrihit , qudd pcrniciofum cft . Vcrum foluitur . Hippo. aut cum imbedllitate uirium eo inlocopurgantia medicameta prohibet,ut uidetur jo fentire GaLaut purgatoria fortia & ualida mterdicit,qua lihus em tempcflate utebanturitotum corpus uehementer concitantihus. Auicennas uero, & Taulus lcuia exhibcnt hicram nempc & id genus alia,qux aut nihil,aut imhecilliteradmodum turhare corpusqueunt . Sed dubitabiscur hi in uertiginis curatione^ubi cx uentriculi cHconsefuj uomitum omittunt,quem tamen proponere Hipp. hidetur 4. aph.SanCjquum uornitus ex ijs fit, qua caput replent , uhi morhusin capite fit,nonlniuria hiuomiti^ fortcpr^tcrcut, quumalui fuppetAntmulta,quihusid affeqmlicet,quod 0/) portunum e/iet.Hipp.ucrb purgationcmper fupcnora fignt ficari docet ex uentruuli faflhiio cum uertigme. uhi uideh cet ucntriculus ajfcdus fitfolus,nequeuna caput Lihoret , per cf[hnum,utdicunt.nempefi uentrcfolHS per efentiam affeaus fit,caput uero tantum uentriculo ccnfcntiat,conce di uomitus potcBM quod Hipp • innmt..itft pcr cfientiam ipfum caput affeBum fit,tunc non eque tuta curatio eHye^ tiam fi morhus a uentricuio ccepcrit .
AVIC. li
c B.ff firluerisfp humorM Cir.z cholenci pari , tunc.
d K. Alia iitera. pauca.
e B. pihilaraUc-
Cap.8. cap.ri.
a n.allul, &cft albegienilj-ch. Alia litera.alloi pc eit alcemdi\d.
^98 Lib
Ds^ [aluej& eH palpkaio.] Cap* 4.
fempermmlens , ubipr^^hn /"fj, ctA nempUifficUkwotMcimtrcmra^^^^^
t> B. c^riandrii jCuni zuccaro.
c B. airebati.i.fu beicas.
d B.
. motu labo
COrpori quidcmaccidit cx partc multiplicationis,rcpletionis,3c fimiluim inlaccr jis,& vcnis^difpofit]LO,quac c(t ficut laiiuuUo,^-' pter quanicxtcnduntur vctiic,(5c multiplicatur •ofcitarioj^c alarumcxtcnfio proptcr muititudincm ucntofitatis^^Sc vaporis: <5c cum ca rubificanturfacic$,6c oculi: L^prouocat inuoiutio ncm,& cxtcnlioncm. <5c quum illudinhomi- jic multiplicatur^lignihcat rcplctioncm. Opor tct ergo , \i cuacuctur iiumor fanguincus , «Sc cholcricus, 6c adminilhctur aqua frigida. 11iud cnim c]uandoquc icdatcam in diipoiitiojic,proptcrca quod tcmpcrat cbuliitionein. Acoroquoquc inclr proprjctas rcmoucndi ipfam,quum min:icatur,autpuluetizatui) fumi- |:ur,6c bibitur,5c forfiiancum co.quodrclbLuit
vcntoiitatcs dominantcs:6c lunilitcr b [ zuccar- «^- . ^ ^j.
rum cum coriandro ,] ft balncatorcs finant frigorc vclicmcti inucnicti ^y^^ habcntcm cam, conftringcndo manum fupcr fomniu auare ^ [coprinut ip
mme uijhs csl lw.de Jom.& ^''^''fZ^ rejmpfit . L^mws Foeta elcgantijfm^ cui
Jcyelutilnfomnis.oculosyhl^^^^^^ 7\(oac quicsynequkquam auiao. ej Vedt vidcrmr, & m medtjs ''''^^^"^ not^ SuccidimM: non lingu.t yalet,non I Sufjiauntyires, nec yox,nec ^'J^^^^^cM^^ Dc codem,& Taul.lih. ? .agit,&^ ^'^'^ furanonemfcrihit^ex quo Inc Jere auWoi •
Slgna pcr
vcnas c [ fupcr duas apoplcdicas ; ] iit^>n:c hominicucniaf^ [qua(i J lyncopis: & foiiairccCi co quod [cxprimitur dc fpiritu alccdcntc ad liofoagicacurde ccrcbrum omuimoda fortitudinc dominantc ipnitu akedfte n-^atcricbus cum rcfoluLionc . Et cum ipib qui
ad cerebrfi 1,0 , _ ^ 1 j 1 -i 1 t> r
mmantc fupcr de clt C2utcla adhiocuda, 5c oportct nc manus pia ciiascum rc fupcr vcnas tcncanrur ca quantitatc, quam ho foiucinne, & m ^io i\6 tolcrat,vt i.ipfo cius Ipiritus rctincatur.
ipfo cft pencu- f *
Igiia autcm omnis hiimog J',"doqv- j r canoncs accaleatcs. ''\H^j.^,,,io
contrahir ,&-ctticirui ^^^^^f^^ lubito. J Etilludquidcinnon''^^p,,iiiiJ dcbilitatC- cctcbri liia calidi«t^' plcxionis,quain habct.
Dccur^. ^^^' ..,fn-
lum »
^B. Dealchab.
& noiaiur itiaa j-ularor, &. qndoqae noiatur arjbic? algtaihdn,& alneida
, n^ertinet & }nc ajfeBus ad motricis facultatis aBio^ 7ies. eU nempe deprauatus motus tum palpebrarum , tum rnanuum cum ofcita^one & pandicuiatmc frcquentijcui leucm ctiafn quandam uertigmcm adi.vigunt fme caJu.De hoc non meminere particuLttim Cjracijjed memlnit Rajis primocont.tr.S.cuius etiam curationem Jkbiungit, qua?u tu uidc.
» [ Dc incubo,& nominatnrjlrangulator , aArabir^ ceucrdalbodilcmj&alchaton.j Cap. $.
r Vra cius cfl phlcbotoniia ,
triscumco,quo^ '^^oiii^^^ c[t,5z fihumorcs fint n}"]"''^?cip<^'0 hoc IblutiuLi cuius.Cofcaio^l^S/ ,rtc.^^^^^^^ bij J quantitatcm ^i'ach.^cu ^^jpa -^^ dc fcammonca 6c quarta dracn- ,0 . qumtida:,5c duobus ^^'"^^^dc^^^i^l rit fortisA finon,cum pil^»^^ h icris t^jipi; kilis ftomaticis,5c cpithy ^^^1^. ^ li^^^ J fciliccthicracLicunKnsamu '^,,^^^^^^^^^^^^^ propric. Dcindc conlorta cap ^^^.^i^tJ ,[ fciui(licxcanonc:& excis ^^ '^^,^1^^^^ (0^
INcubus aute cft scgritudo, in qua homo fcn tit, quum infomnium ingrcditur , phantaf lan,(cualbeida- magrauc fupcr fc cadcns, 6c comprimcs ipsCi : & anguliiatur eius fpiritus,(5c intcrfccatur uox b B Alialitera. ip^itis,6c motus cius,(Sc [fortaflc pr^focatiir ] eitproxim"pfo proptcr oppilatioucs pororum: & quum ab ip fo fcparatur , cxcitat cumfubito. Etcftantcccflbr unius trium xgritudinu,aut apopicxi^ , aut cpilcpflc,aut mani9:<5c illud quidcm,quum fucritcx matcricbus comorimentibus, & non fuerit cx caulis aliis non matcriatis. Eius ucro caufa fccundum pUirimum cft vapor matcricrum groflarum languincarum.aut phlcgmaticarum,aut mclancholicarum, cicuatus ad ccrc brum fubito in difpofitioncquictis motusvi
nuitatcm iumantur. «^i^f ''liniP^C^''' frigus inucnicnscaput,&tat ^^,1111/%;
ta(iam,oportct vt olca cz\if : ,,ibii^^ LsK facicntia,ftvpticaA <^niplaf^;.^iong^V^ rcHqua.Et noii oportct ,in i ^jiitq'^'" moncm in ipfo,quoniam F ^
'De epilepfia^ . ; Pilcpfia cft icgritudo pto^^^^^^
crcclionis ■ [non i"tcg';^''J^,,,,„uCf'' „/■•„'
pilationcc5tii.*^-.^ — ^ [fpafmus vniucrfalis accidcn^J^^^^^i^ri^ aducnietc\ ctriculo antcrior ^^p cit proucnirc oppilationcm|^^ ^ ^^io^ •.prohibcttraiitu] virtutuj'^"
f B.
faocafma. cum foiure fuu.
giliarum rcfoluentis vaporcm, 6c b [ cum rcfo 6c in mcbris d [ intcgrc hcri :^^||itaf': ^[CL ^ i.,f;r.nr-r»mnishumoris comitantis infnm. 1 xrniin-rinlin-i- i^^sr nrobcta poi , ^nii'^%i'J ..
,or c!u?at lutione omnis humoris comitantis ipfum. ]
^ N NOr AT 10 N ES.
■ Quem incuhum Lttinijeu incuhonem, yt ScrihonmSyCt no6luma luaihria , Jrn no^urnai fupprcjjiones , grAci tipUK^nv. & rhcmifon pnigalioncm uocauit , ut Vaulm, Cao.iy. ; • affcB!'^:! eU iriotrkis fncultatis cir^ aformferc iuitia
vniucrfalitcr,l& probcta pon
ct[ ]&ncq;poflibdccfti^ jtqi^^,/
co rcmancatcrcdio ^otpot^^^^^^^^^^^^^
fpafmus,qucmad modii oA^" ,acT:'^,V'V ' tionc,autaficcitatc,autacont^.,pi /
fam^ Limpeaietc,] ^^^^}''^^^.^]^'^^ rutamcsn ]nofitahcc.^itc. j^ii^ fiafitfubito:f?dlpalinusUCt
k il
Fen r.
n'^--^^!-^^^'^^^^^ ficcitate fiia non co-
"^%vrrn-.r "^'^ ^i^v-iL.iL,. .Li* .ivyii ^w-
%iSD ^ ^^^"^^"^•-ii' miiltiim,quin moriatiu- ''Wcn ^"i^creftat, vtcius quidcm caula !inipcai^.'^^^'^^'^ioccL-cbri ad cxpcllcndam rc'* "^NiciK ^^^^^'^*^"''^ c(t aut uapor,aut qualitas [ii aut ha [I^umcaatiua] maloj fubaaii '^.'[(Scfpjr/^^'^' ^^'i^^icnscucnirc oppilationcm, Hri &; • ^^i^ intcgrum ] in vcntriculis V^ueji^.fl^^^.^cipusoriginis ncruoru. Ltqua ^'^^^'^Konr ^^^^^^"^^^^'^ proptcr motumvn ^^%onp, ^f"^^'^^^ humorcautproptcr ^cciditexo^^^, '^^^^^^s ^'^^S^crflua: in co, quod ^*^f^snnn^^^ ^^^^^^^' quarcuirtusicnlus, <Sc
•lid ci
.*bik grolllim i-ctciuiun in tra-
Traa:. f.
tiisnon n ^ ' ^'■'^''c uu-tus icnUis, cc ^rtaae e- ''^^"^'^^^^^'^^^ naturali tranfitu: & ^flnidcuJ^^^^^^^^^^^i^nc non complctur] ^^^^^nemu "r ^^^^^'"^^^ aliqua, quarc non privuturc motus integrc:
c non pri-
^'?1^0m,^,^y'^^'^^i^3^ini qu6dVi7um7ft piik i >Cli ^^'^'^-^"^ VKlitipfamcflcvnam : Ppilaiis 'f^^'P^^^c-Et quum ibi fucrit iuuiior ^''VtL '^,^ ccrcbrum cum iioc ctiam cotra ^^it^; i^ ^^^^'d>quod'^' [impedit,] iicut
"'^comn! i^''^^''^^"^^] quumcilcontra- J>oi-ui''^^^Pi-incipium in cxpulfionc coutnK'^'^'^ '^'^^^ cxpcilunt. Et quil
h. ^^t\ip^^^ ipiacxpciiunt. ittqi
ncruorum m
pl;J'f pijlQtasc^^ «^otus iplbrum.
■^^^ luun^Hs^ln'^,'^?^''^"-^^ proptcr cx '^«us, i I tV 1 pi-optcr rcioiutio-
\P^^mi autcm defccndcntis ad me
t proptcr cxpulfionc ' [im
^^^^Sh'^''^'''' cpilcpiir cauii dUl^ V^^^^^^Ut/^;^;^^'^^ ad ccrcbrum , auL
% ?^«scti^,. ^P^^^*^^ comitatur, comita
%,^l^tdunt , r^^^^ii^tur ilii^ftantiam cc-
>lK''^P^'orun,w?^'^.^^^^P^lioa^^^^ V(^!^No ./i. lV.L ^^^.^ augmcntcturjco
-iiP^^'Mim ^'^^^^^'^'-'^' corum longitn^ '^^ri ^'^^^ laifitlf Pi^occdit cu r fu fpaiiiii, ' ^^tiaf^^^brcn;,,-^^^ c^cit contradioncm ce ' '^'C ' dilat'!;^^^^^^ & non facit moUif> ^C^^^^^-atin h^^ quia ccrcbrum
^'tiir ^^Pulfio , ^^^^P^^^ioncm ^-^licuius rci] ^^^^ complcturA perM- W.'^^rt),r.^ ^aU:ionc.5c exprcirionc . Omni
FUaea7*'uo xi\^t^ ' ^Apicuionc . WUin =4nSitan '^^'^'^^^^is.n [ J V ^Pil. ^^SqniH ^^^^^"^^i^int materiameius
K ^t-'i/^'-i^Sci„i ^^^^iiuunt materiameuis . ^Vi/^^^m 6^ Pcrmutatur mclacliolia
^:r'i^aj '•^nin h/-M-:_.. • • ...
;>ri/ ^i^v&-,, , Pct-mutatur mclacholia uieh,: r^^f ics quidcm mutatnr e-
" ' i-ia ?• "l^^^i^^loqucefl cpilcpfia,q a ; ^ ^'^go fignificant pcr lioc.
Xl^^^it in :,^P^i''aut qualitas noccns cc- > ri.> ipfo f cotradioncm prxdicH t'<;^^^^ut?l'!l'.^?t^^^^^ habct. fi au
% ^^^ut ch ^ ^ntcntioncm habct. fi au iif^^C^^^-lMn n ^^^'^is cfl ipfacoplcxio \C efiicit cpilcpfiam,
Part 190
Ht^ir^^f ^^^odum non het,quonia , aiteclmn fucrit cercbrum:
oportebit.vt fit cpilepfia inrcpat* abilis ci, <5c no fitcxcis,qux fcparantur ^ [in difpofitionc.JVc rum caula epilcpfix eft ex eis,q liibito fuint, & fcparantur ^ [ in difpofitionc:] aut vincit, & in tcrficit. Et ' [fimilitcr] non cfl qualitas pura in ipfo ccrcbro'* [fine] matcria;aut,qualiras aduc nicns ci: & rcfcinditur,': & fit illud cx lucmbro alio proculdubio. Spuma vcroaccidcnsin epi lcpfia,eft propter agitationcm motus ^ [ Ipiritus] propter pra;focationcm eius, & iUa agitatio cfl ^pter agitationcm ipafnn': & in apoplexiaquidcm accidit pra^focatio proptcr violcn tiam anliclitus. Epilcpfia quidcm c(l quafi fpaf mus proprins primum cercbro: i5c Ipaiiuusepi lcpfiapropria primum mcmbro alicui. f t motus flcrnutationis cfl quafimotus cpiiepila; lc nis.& cpilcpfia c quafi flcriuitatio nuilta,& for tis. Vcrunramcn plurimum cxpulfionis flcrniuationis cfl ad partcm antcriorcm , proptcr forritudincm virtutis,6c dcbUitatcm luatcriei. 6c expulno cpilcpfia; ad quancunquc partcni fuerit,cfl facilior,6c pofiibilior. Etoportct qui dcm,vt comprehcndatur,quod diclum cfl:quo niain,quum cpilcpiia cfl in ipfo ccrcbro, tunc caufain ipib cflmatcria proculdubio facicns vciuofitatcm rctenram in mcatib. fcnlus& mo tus: [aut] replct vtrolquc vcntriculosantcrio rcs ccrcbri implctionc aUqua . Et h;rc quideni matcriaautcll languis dojninas,& plurimus: autphicgma,aut mclacholia , aut cholcra,& e d [paruaj valdc:& pofl ipfamin paucitatc efl ian guis purus.Sanguis autcm, cuius complcxio ad complcxioncmcholcrxnigrxe [&] phlcgmatis inclinatur cflcntiam/ [multotics] fit caufa: vcruntamcn caufa S [plurima]cfl humiditas dc nudata'' [&] dccUnans ad cholcram nigram. vt plurimum cnim,quum accidit epilcpiia,accidit a phlcgmatc.&: Hipp. quidcm dixit(p plu rimx oucs patiuntur cpilcpfiam : quumt|uc in
4° ccrcbris fuis anatomizantur , inucnitur in cis iiumiditas mala ixetida. Et omnis caula epilcp fia; ' [ ccrcbri comparatur adjdcbilitatcm dige ftionis in ipfo- Non ergo cuacuatur, quin aut fit in fiibflantiaccrebrir&'' [vclaminibusjeius, ct efl dctcriori aut fit in panniculis ipfius,& cfl lcuior. Et epilepfia melanchoUca fortis eft dcterior,quamuis phlegmatica fitplurics. ^[Quu crgo phlcgma fit plus,tunc mclancholia ] magis oppilittranfitus fpiritus. Ht illa , que apud qnofdam proprio nominc dicitur matcr puerorum,intcrficit multum.Et quandocontinua tur paroxyfmi epilepfix,interficit.EpUcpfiaau tem,cuius caufa eft in mcmbro alio, fitj aut qa elcuantur ab ipib ad cercbrum vapores , & vcn tohtates Ixdentes quantitate fiia,ita vt cx eis ag grcgctur iccund um fcmitamafccnlionis aligd, deindc poft illudinfpiflctur, ct fiat matcriaha bens clfcntiam^facicns cflcntia lua, aut co cp ex
, ipla gencratur dc vcntolltate . Aut quiaad ip- ° fumclcuatur vapor,autvcntofitas impcdiens, non quatitatc,imo qualitatc,aut cogclatione , aut aduflioncaut venenofitatcaut malitia lub flantiiL-.AutqacIcuaturadipiumqualitaspura tantu.Aut quia elcuatur ad ipfunxqd' impcdit, duobus luodis. JVlciubrum aut,cx quo clcuantur vapores ad ccrcbrum fiicicntcsepilcpham , [multipUcatiinipfo,Jautefttotricorpus,aut AVlC. li a fplcu;
K B. ftatira l
y B. ftatim . 7. B.huiultnodi*
a B. imo eft . K.anhelitus .
c B.&.'
d B.
f B. Alia litera. quancioc^ue eit poflibile. g B. fecundutn pluricnatn . ii B.auc.
i B. cerebralfs tundatur fuper.
k B.AIia litera. tnedulla.
1 B .quauis fleirniacica {vlus accid.»t:qm meli-. cholica forcis.
m B. cum muUi tudine fua.
f mirach.
n E. nocet cut» uapore.
0 B . reuolutionem,uel peiio (iicacionemjaut iion fccundum peiiodiuaone,
fplcn,aut (lomachuSjaiit t hypochodria,- 5c co ringit iilud etiain in rcliquis membris.IUud au tcm,qu6d" [impcdit vaporcmj malxfubftantixydc qualitatis, e(l in toto corporc etiam •-, ita vtfit 1 digitis pcdis & manus.Et fit caufa illius rctentio fanguinis,aut humoris in tralitu, cui iam accidit oppilatio,& abiciuditur abco calorinnatus,& morirur in ip(b,(Sc putrefit,& c6 uertiturad nialam qualitatcm ^ &proccditcx
Libcrtertius. .^^^^^^^;
ftomacho, & proptcr n^^i^^^^^^^t?iifq"-^r^t facit poffidcrc oppilationcs ^^V^^ jjiunc^c ix nutrimcntum laudabilcnoi t J^^^
corrumpitur in cis humor,aur u .^ptcr fis nutrimetum laudabilc. oppilationes;quarccorrumpUUi.
rcdit ad ftomachum corrupuun, .^^ cibu bonum laudabilcm ; ^ f ' -upti ad proptcr^^ [ rcucrfioncmiUms coi_/
co fecundu ^ Ldcgkuitioncm in primis] niatc lo machum] uomitus cibi i^^^.jS'
cum communitatcauf ab^f
principiumcpilcpfix P^'^P^^Xorc,auf ^ft:fai!tcxventriculocius|Uitc^^
triculis ahjs cum co: q^o"^'^^^^,L7n-if in ^''^ mcntum ' [ quo impcdit , ] i,,,r^^torUf vifus & audiJus, & in motibu j'^^ ^-^.fu A cici.& palpebrarum:quamuis Kl i^^^^,,c^ ancmbra mobilia in nocum i
cnt in J crctuf
ria v4porofi,aut qualitas vciicnoia ; aut fit cafus fupcr ipfumquorundam ucncnori4,(Sc imprimit in ncruis,ficut imprimitpundura fcor pionis fuper ncruos, EtcxpcUitur cius vcncnu iiicdiantibus ncru.is ad ccrcbrum , & lajdit ipfum,quarc contrahitur cx co,& fpafmatur. Et agitantur motuscius, ficutaccidit Itomacho , quum rccipit,quod habct mordicationcm,va-
cuusjfccundumquod inucnimus ipfum in fm . §ultu,&cumcflcntiaoris ftomachi efi: fortis 20 nam fi non comniunicai^^ fcnfus. Et (ingultus Quumcrgo accid
fa fparmus,& contr adio , 6c abbrcuiatio, tunc ipfum fcquiturcontraftio omnium ncruoru, 6c fpafmus ipforum. Et Gal. quidcm dc fcipfo narrauit,qu6d acciditci fnigultus, quum rcce pit diapipcrco,& poR- ipfLrm bibit vinum,propterimpcdimcntumoris rtomachicum acuitatc,& nosctiamtcdificamur in aUoquod illi cft poil fcntitcp
dis fui,quod cftficut ucntolitas frigi*da,6c tcn- (dit vcrius ccrcbrum ipfius , quum crgo pcruenit ad cor,& ccrcbrum ipfius , incurritcpilcpfiam.(5cGal.quidcmdicit,q)quumligaturcrus cius ligationc forti antc paroxyfmum ipfius , prohibctur illud,autallcuiatur, 6c nos tcUifica
niur nos vidiflc rcs mirabilcs huius capituU . ^ -1 ' , ,va'if^K^ 1 isf^^
Etquidamcoru quandoquccauterizantur fu- 40 vtillud rcmoucatur ^^y.^^csA^^a^^^^^ ' m,&quidamfuperP[digitos ri ucro ab hoc iuntrcniou c^ap^f ^,c(t'^
ntiaoris itomacm cit tortis 20 nam u "^'^ T /i,.Mca'tuf i^^^^^^^^ is quidcm cfl Ipccics fpafmi . rcliqui vcntriculi,non acui .^-^^s ■^J rJ it ccrebro ab huiui modi cau ncque lcdcrctur clcuationc ^tec^;'^ '/^
...n.:^ *..uu.-..,:..;. fum vcr6 fccundum plunmui^^..&illua^^
nius:deindc pofl ipfum tit cpu ^ quoniam i\ confti matur ipau -&quumcxpcUitur cauia imp ^^
t proximum.FtGal.& alij rctulcrunt , & nos $0 in gutturc. Et niultotics n ^p^^ ^ Dflipfum tcflificamur lUud, quod multotics mo fcn/ato:& lUud . ^11;
ntitcpUcpticus, clcuari aliquid cx poiUce pc ipfam^cft hibtflis:& «P^^ ^j.- jpi
fiam vcro fccundum pl^i^^'^^'!,i;;.fla;5c nius:deindc pofl ipfum ^^.''l'^^^^^^^^^
' ^ :aicn^f>i' uitur ucntofitas , rcdcuntopci .j^,„,app ■ksA motiuK. Et q"^n!l°T'l-ilqin»'' V
non cum malitia foC ''""5'
rimumaccia.t .nftntibus.^pio^^fctin^' '
tcs ipforum : ctplcrumquc a^^^^quc nafcuntur^ctluan,iplo
mum^ quumnaicuiuuM^- V -j^eiP^" pubcrtatcm . Si crgo m 11^^ rcu^^" JliO^' rcditudo,rcmouctur;ct U "^^.;£.aatu^'''g pcportctquidcm,vtftudiumu^l l,crt^^^^^ L:n.,j . ^.♦-.ir -ibcisautcF^, ■KnSll^f d
q B. aut rerVe-
tur rpcrnia eius ^Qj^^cm baliicr : ] conucrtitur illud in matricc C'coit«l^&" fu^^^ qualitatcm venenoram: & adfuntci mo
r B.contingic.
ri ucroabnociunti»^!^^- 6cap^ m' tibus capitisacciduntulcera, ^jae^ ,p,
adcftfluxus narium.Et in P^^^i^^
ilicicuius ccrcbrocllhum ^^^^^
crcationis,purgctur:ct p
niatricc^ctliuandoquepurS^^^l^i^tC'^^^^^^^^^ tcm.Si cnim uonpurgatur,!^^^.^^^^^^^^^^
quin incurrat cpilcpUam. f ^^^.^ qU^ lcpfic,quaj pucris contmg;^^ oub^^^^f et^J . allcuiatur,ct rcniouctur
PB. aigitualiu pcrpoUiccmfuum,&quidamluperP[ _ (i uapor eftex pcdis:& uapor iUius partis rctcntus cft] & faua pat:e ipiius. ti f.uit. Ex iioc autcm capitulo cft cpilcpfia , q Alia hrera . & ^^^^j^jj- pi-optcr uermcs,aut afcaridcs. Et quida ganc poliKc (a- niodus cpUcpfix cft copofitus cuiii iyncopij um,& quidam quarc forfitan cxtrahunt mcdici dc capitulo cliganc digicum cpilcpiicK. ^ Vcruiii in ipfo cft , & cft ipccies ceire^^pl^e ip- i^^s.c^ ipfum nomiuant pra^focatioiicm matri fms. cis. & eft,qu6d quando mulicri accidit, vt cius
menftruaretincantur in non fua hora,autco- ro ^u».uian.ii,cLi«.iii^">'- .^.giu»" rci^^^^ .o' ftrieantur,'^ [quum retinentur abca pp dimif- ipfam non adiuuat mauti j^q; ^ osPL - -• fiocur^e.Epilepfiaautemq^^
tus,& vaporationcs,aut cum pcriodo, aut fine ^<^ritn'A i ncm in ccrc i ^^^,qiiC ^^j^d ^
periodo: quare accidit , vt clcuctur vapor cius ad corj& ad ccrcbrurn , & incurrit cpilcpfiam mulicr . Et limiiitcr quandoquc ' [ conucnitj
homini,vt in vafis fuis fcminaUbus aggrcgctur Hippo.quidcm dixit^^^t^^^^^^y^b^ '^v, j^i^' fperma plurimumA corrumpatur,& infrigi- cis vfque quo t^^^^t-iantu^ ^^^Ui^lti''" dctur , & conucrtaturadqualitatcm vcncno- 6o aducnit cpilcpiia oppUat jj^u^t'^ j^etGp ram,& accidit ci fimilc ipfius. Et iimilitcr adue tcs cpi^lepiiam picrunque ^^^. p^^^^^jnl .^^t nitmulieripra^gnantiepilcpUa in impraignatione : Qiuimquc dcponit , & cujicuat matcria illammenftrualcm,remouctur iUud : Etnobis
lcfcentibus. Sicr pter aegritudinem in cc ftantia ipUus:eritcomitans. tur.cteritfinisadioniscur^ ^^^,^^, ,.
prauitatc ipflus,^ ^^^^^^^lLiia ^^t^
Hippo.qui^dcm dixit,cp epilcP^l^^s
quidem narrata fuit cpilcpUa incipicns a fpqn dylibus, &epilcpiia incipicns a fpatula,& rciiquis.IUa autcm,qfitext hypochondrijs & ex
tcs cpilcpuain piti uin-i-- , • ^ fccc,ficut .m,nodcrant.« ta9 naufcati.,a , ct f.cut mo^P, a 0Li>h propter illud cp capiti attran foln^j/ j. ilIu5quidcm dt,ptoptc.-eAf ,,qU^|,rf^rimainas.n part.busco>P'^^^.,^,usf I» cas ad fupcriora. Et coitus f
:0' :cii ia» c, iro
Feii L Tra6l.
^Ncbf,^^"^'' ^P^"S funt dclitia:, & quics, ^iuindip , caufis cius cfl cxcrci- •^'^''^t^iDliim ^^^^^^""^"P^'^P^^^'^^ ^^^^^ humo- ''^^^5. ^l'^]^"^^^"^' ' rcfoluuntur non ^'i!luclqi?7^"^vacuitatcs. Ex caufisiplius HultiK ' .^^^'^ cor cx ti morcaut cucntu
^"^%iV<v7"' timorcaut cucntu
eius runt
'""'li pnri '^omachum dcbile: & pota ■ ""'«auirf"*'?"^'''^^^ '■"P':'''f ftomachu . 11"«. fcmotx, faciut caulas jj-
. i 1' fin^ih?//'"? PO'iemus his caufis capifu-
'"'^''''^O ium*' '"'""'■ ' ^q""!» CpilcpficUS
>tct,3,5"'mcapr,nu ficutcxcotticata clV rc i„'r '"""'■ ] "1 aqua. incurrit epi fc ""^apr nr^ i?'' 1"""' '"ffiimigaturcum V'''^'«u toH^ ■^VVrrha.&t thymo.F.p,lcp-
long.i;; ctquar
Pioptcr uchcmcntia logitudinis
ta. Mirari ergo qmfpiam h'ic pojjit , ijuomodo fymptoma qHumfitjhic author tamen pn?ms Hatim uerhis £gritudi' nem appellet .Seduulgatumloquendiufum infcauitur. appellamus.n.eodemmodo & apoplexiam ^ phrenefim & alios eiufmodi affe£ius morlos , hoc eH affc5noncs ex morboprodeuntes.Jymptoma crgopropric hi( nffe5!us efi . morbus ucrb a quo dcpendety ob^iru^iioj utprobe hic & GaL^.de loc.iff.obfiruuntur nempe non ex toto/cd leuiter "P«»» ucntricuU cerebri.uel omnes., uel aliqui.ex qua obHru^iiolo ncyinterfe^ia fpintuum mouentiumuia,collabi prirMo loco corpus ncceffe eH,fit ycrd dcincepsmotus ille totius corpo ris deprauatusy irritata natura & infurgeme aduerfus id quod moicfiatyccrebro uidelicet ipfo fefe contrahente, ut id quodohHruit-,aHo propellat. CMerum dubitabit hic quifpiam,quifnam huius obHruclionis fit locus.ncmpc <tAuicB nas in anteriori cerebri uentre ipfam efie exifiimat . Gal, uero ^.de aff.loc.ucl omncs vel aliquosy non abfohite aut^ (intcriorem uentricuhm obfirui dicit. Addc,qubd,quu hoc * afjcElu comprehenfi repente concidant^ec Hare raleant.
coN.^P^^-alTfim'^"^'^'''» apoplcxia conucrti Chi '''''f aC' r''^" Pi'''-''"''''^cpiM?
],>mDl,ii*!''*'^'«'''-trcmi - ■ ■
r ^^phlci>m"^'^^''^^'-''^^"^''^^^^'''^ agitatio , ^^'^itoivti '^^^ ^'«"^eqiiitur in ipiflitu ^^"^Q iiUc^P . ^^^"^^"^ intcgre Mclanchop^^^ppuat: quarcinipla accidit
l^^^^^f^tis n"; ^^''^'^'^'■^^^f i cit humor par •^Poaiuu ?^^'^^^'P^^^^^t^'ationis "^^a c.. ^ecconucrlb.NuUus ucro v-
'P"fi^'"''8nificat P="^"b-^^P'"^
P''»ail B*,.!i"/""i'^''" q*'^ rclbim-
\ KiP^titi,];^^'''^'^ epilopfia, propnc hu-
"^T''^ "'^^^^'^^ ojf^ndaturq; proptcrca totius corporis motus, obHruimo- ^C''' ^'^^i^ tranor • 'T'''''- /^"^^^'^^'^«^'^^ neceffe cH: e., uerb in poHcriore funt
^^tib ) f o^''^ Como,..,i;:";V^^^t;^t u^*hcmctcr , ucntriculo fitA.non in anteriori. Huc accedlt,qubd Hipp, K 1 [ l'''^^^- auil un.? dc [ upcrflui ^,^^ j^.^^^^ ^.^^ J^^^ J!^^
^^'Ud 'l^^ead mod n m ""^ ''^''P ' ^''''-fi ^^^^^^^ ''^r^^^ ^^^-^ ^^^^^'^ r^-^t^ror^/fw/m ;?^or^«:
// w mentem,mcl.vicholiarnperipronunciakit.ita ut non in uentriculisffed inipfa cerciri fubfiantia huius affeBus caufay cxiliius fcntentia fit Hatucnda . Sane controuerficL hM non leuis pr.^fertim ob Nippocratis ucrba foUtitur qi ^ Hipp.nonta'mfi(bHantia?n,qudm meatusipfos intelligit, confert cnim is non corpus rneatibus: fed animo & menti . Quod verb ad Auic.& Gal.pertinetycertum eHm epilep fia,7ion motricem fohim ' fed animales a&iones omnes ofi. fendi.qu.tm,iis enim id quod in epilepfia magis eH confpicuum,deprauatus fit motns & conuulftoMduntur tamen plcrunque & cetcrc animales a&iones magis quam motus quum e£ uel ex toto aboleantur,(n€qu€ enimphrunque ui dent uel audiunt,uel intclligunt,uel memoranturquidqua, ut notat Gal. s .de loc. aff.J aut fi non abolentur,infi^nite)' ODst.. •^^^^'^'^'yliair&rd mrhrl!^ 4° ^^'^"^" imminuuntur ut propi auferantur. propterea & fi
' ^^'^^^^ acr.H;. In^ ."^'-^''^^'^.l^^^-^- ^ yentriculifcriomnesinhocaffi-ehiofendifoleantiprimo
tamen & fortafie magis anterior offenditur uentriculusy qudm pofierior,id quod hic fcripfit. a Gal.hac in re ?uhil di fcrcpans.
2 Et quoniam omnis fpafmus (^c. Inquirit comitialis morbi caufas.& quum is conuulfionis fit jpecies: conuulfi» autem omnis uel ex euaiuationcyvel ex replctionc fiat (ut fupra eH oHenfumJprobat ex euacuatione gigni hunc no pofie,ex Gal.transfercns ^'deloc.af.& altcram deinceps 5 o caufm profequitur longoprogrefiu, oHendens morbu huc ex ijs eficyqux ex materi^ affiuxufiunt. Sanc autem/upra, oHenfum eHmorbum,a quo hic ajfe&us dcpendety efihob- Hrutiionem.at de huius obfiru&ionis caufa non icque con- Hat,quum etia?n prifti medici: & qui eosfcquuti funt,inter fi difienferint : s& al^flatus: altj humorcs , aUj etiam quidplrm aliud in caufa effeexifiimarint. Trofe^b author libri dcflatibus vapores ait permixtos effe, a quibus ol firtt ^iones ?nultijariam per omnes utnasfiut, vnde curfus fan guitiis prohibetur,& alibi confiHere cogitur: alibi citius , ahbi tardius cotnmeat.ex qua in^qualitate & totum corpus turbarij& contrahi undequaquenccefie eH. quo tem pore neque fentiunt,neque intelligunt quidquam:ncque et %"^^'^if. 'c)^^^^^% -^-^in reuquere . EJt epilepjia dolores pcn ipiunt. Liberantur autem hoc affe6lu detenti , io^ ^%i^^-fit,itt p . ^^^"^f^ ^ ? .eiufdem. & li. nbi uarijs laboribus exercitatum cOrpus et calefatlum efi,
k^.. ^ fn, . , ' pyobrir' A........... . r. : ^^^^yy^ ^^^^^^^^ fanguis& difibhiunturflatus:qui etiam par
tim cum fpiritu,partim cumpituita foras eijciuntur.atque ita confiHcnte fanguine : & tranquillitate per omne corpus facia quiefiit etiam ?norh, Bulus authoris cpinionm
AVIC li
l f^;^'^ < uu,(icat qui naulcati-^
i ?n mcr H '^^'^^^^'^ ^l^^^ q mhabitant ' S ^'^^CEn1f''^V'^^^ ' quoniaimplctca- ^ ouim 'P^^^ mulicrum, ct m
'^PW^Cf^e''' ^"'^SUis cil paucus,.
^ I O N E S.
'eritpo^, diumum intellilatinis alij magnutn uer" 'nc ^^^•& cfr^ ^'''"««^« hutic effe morbum • ^aiorrm morbum nucupat .
yi\}^'''^>ca ^lt fi*'^ ^omanis, qubd , fi 'mter IV. ^ % ^?''o/eo 2^^^^^^ ^'^^^ herculeumetiam?m
^''P^^''^^^^^^ £fi ^piicpfia
3J, ■'"CT/ -^J^^^^t^a, quum co modo corpus
^mminutayucl etiam abU-
Libertertius. ^^,^^,j„
„m,„t ^rifl.feu ctmm in f''''^'^/, fi W^S' mbor.&exobrtruawnibmirtoyu.(or ^
quoi obStrmt , aijimm>" ■ - t- „ ' ^ cerel""",,., lua & copiofior eU natem f '^j^^m^^^S
fubflmtmn irrepflt.at m «"f *^,„, «>/«,,
tia. [e/U yentricdt & /^^'"'"Xmfi''"'^^^ ,,y:U~contrahereM''erfrurn,&^^^^^^^
*° hmoremalicnual^bpoteHprofe l^ . „,.,t) "^'-y „ UleCetf.authortte /«-"^ j ^i^ff^^ , mormpoijitfieri,rat.oftin4c^^^l^^^^U>>^ tafk rationeiquamuisnequc " "Jl.Ji //rf./,. etJcrafla «-'"ff^.^^ f,^
t«nirruatitierndpofje,ncS.fC<l>>f r^^^^^ yero&defanv>mefttconliitHtum,q^l^S)>> autytlcislM^luodtameneuemfi^^^^^^^^^
ApHflr, »7t
omHUtns ejl <t^rtjl. lih.de fontn.& uig.ncmpe a mukis ha litlbu^ furfim lai^sMhqi^e ex cereiin fl^-jditate inaajiatu! oh^iru&ioncm fieri docens, & morvumy fomni inUar , cofnitidem . At vero author lihri dc fwro moroo ^ &fi cbflru^^lionemyaerisque 6"fpiritu- intcneptioncm caufam hum ajfeHws proximamputat; fieri uimen oi'Jiru5iioncm eam non ex JlatUyfed expituita cxifimaim.a quaquidcm re&iierariyincranarh & ftjil fanniinemjcrihit.ynde &
f.^iuL qui^nte obLercepLjpmtumaquoisd^ ^"^l^T^^Zr^ moleri Jolet^ manu. impotentes ficr. , & conuclli fm- , , res ^ aho ^^'^f^^'^^^^^^^^^ J.Jfus qu^^^^^^ , bit.Exclufo auternauenisexternoaereohpuuitamymu. ^ ^^'^^'^^^f ^ ,{ Tf 7,,^ tumyacdefipientemhominemreddi.oculosdiriorquerh& '^'^'T^^^^ commoue!i ^fumamexoreej]imd,pulmor^^ ''"77r> 1^ J^^^
fum aeri, ingrejfum ehuUiente ac cmonente. ficrcmfuhi- quod ohnruit. difiutiatur. q ^,^^ ,,,, re dumyiolenter fujfocaturyfujfocari autcm irruentihus furfurn iecore & ventrc ad tranjucrfumfcptumyquvd tantum fpiritu^in os non in^reditur quantum confucuerat.cal citrare itcm pcdihm ait , qubd aer in memhris comiujus fora^ penctrare obpituitam non potefiyfcd exiliens fursu , ac deorfum per fanguinemydolorem inducit , ynde animal calcitrat.Atquc hoc pa5io hic author huius ohfiru^ionif caujum in pituitam refert.vnde & pituit^os ait hoc mor ho corripi non hiliofos. ^t Mipp.^. de rat.ui^. in ac. & fi curri pofierioris nuthorl^ fentcntia in eo conuenit , quod morhum hunc ex ohHru5iione ah humore facia , produd exiHimat; ah co tamen etiamdiperm y atque a bilcatra, atque acri demorfts ait in corporc particul^vs humores ali os adfeipfas trahcrcya quihus yendi intenduntur , fpiritus intenipitury& natiuus calor extinguitur , ac tanquam m
i«.r.ip,«r,er nattuus calor extmguttur , ac tanqu.m in ''«^;/"'''"'^^^^";^ '^^..«i''^ emort.,ocorporccoalefdt.h^yerorelepilepf,a,yelpara jq tttudtne tamen ''^f^^f^f^^, „.i«»f '^fj , . . , .a-«..,r„ „„„ r.,„,/,mr™- mmentoatioplexta,mx,yt<J'"-f .^^„„0m
Probl, ?.
pU,a,atc^eaU,td^us4eUusfec,unt^^^^ ^^^^^^^Pf^^
6al.praceptory& rccentiores ^"^"'^^ ^tc r ■ i^^.num qualitatc hic morhu^ficity no ^^.cnti^^^ j^^ higere-.iatamen non p^rpetuofiN^ . ^MLy; & uhffiatyohHrumom ^^;'; .^^^^ ^^«^ ^,/,/ emm cerebrumjefe contrahit, uty , ,}c.^^i, .u.lir.itr-m trotrud^t CUlM' ,^:.,,c//Vr«'^^ /
't^Zr.^qu^t^r&e.apU^^^^^^ ^^^f^f^^^^^ hisinhLU^ulamc^ljluporemcorporis yye^ T^r^^lo^htS^ fionernyyeljuroremy yel c^citatem. conuulfmis yoce etia nimetya ^«^^ ^ pof comitialcm intelligens.& 6^de morh.uulg.in paruatahel' Uyuhi rcpcntc ia ccrebrum bilcy epilepfiam ; conuerfi autem ad mcniem , rnelancholiam fierifcripfit. Idem fcntit & ^riH.Jca. prohlem. 3 0.ubi a hilc plerunque & pQtijfi mum atrayhunc affhcium confiUere adnotauit. C^terum ^ ...
pofi horum temporay Galenus fcntentiam coliigens& au- ^ ff''Z!Tus ZL ^ng^st^" Ti^' ILsdeficro morho&Bippocratis , priori rehBa y co- ^[^^J^^^f^^^^^^^^ miiuxlem morbum afrigido,crajfoy& mfado humore , & pituitayuidelicety & atra bile , proficif i conHanter afier^ uit.quem & Taulus fequutus est lib. ? .Po(i hos author no fier ab omnibusinuniuerfum humorihus ohfiruUionem hancfieri eH arhitratusy& fangumey & pituita , & hile utraque.Aueyroesuerb s.Coll.prioripr^ceptorisfui Arifl, fenteniM fuhfcribit..ttquefierihuncaffeaurriacrajfis humoribusprorfusnegat;qubddiutur)noresfieriab ijsaccef fiones oporteretrfeda uaporc produci eum perpetub exi- 50 4-^'^' jiimatyqubd cito aducnity& cito difcutitur. Scd nouijfme men ab denique omniumyalij uiri noslra oitate clarijfmh ^duerfus horum omnium fentcntiam fieri comitialcm morbum ex praua & ucnenata qualitate crcdiderunt. in hoc quidem Cat . 7» Pelopis fententiamyde qua Gali.de locajf. Amulantes , a ' qua non diffentit gal.fed ad epilepftam omnem extendentes -id quod & Gal.& caeris omnihus prohari non potefi. itaut de ajfeUtis caufa non leuis controuerfta ftt. De qua tamenfi Hceat nobis aliquid dicere. breuihus. certum e^i
tiim contraais ijs & corrug^tiSy '-- '^^ , ■ ^^^^^i/^ rehroy&circurniacentihusp^rtiomr^^^^^^^^ hrurnfcatet.Ouamohrcn,uttaridm^^^ difuntpr^slheshiuirtomnes:6 ^^^^^,,^'' tum naporesytum humoresjmguj ^ m t^y Hatuenda e%nu\la '^^Zr^P^^ 3 . Veri^minipfocfi&c^^y^^^^^ ^coi^f^^^^^ \ilepfiam.^t oppofitum ^^!'l^lpilcfli'^^^^ ^ \IensyUcct huajjeansfind^^^^^^^^^^ # ah ea.Soluitur.certum e^J .^^^ exK^j, focationecerebrum prauis ita quandoque ajficiyUt concurfus Pf^^ , nempe cinantur
trouerftayquandoque tamcn r ^(lA r ^^'ck^ nequ:fpLe..oreejfun^tt.^^^^^^^
Part 191
affeBu firi perpetuum en) J^-jJJ^ ^,^,^ ^ j. ,
tamen i liceat no&n «tK/»«»" "'--'v. - Mrukionem non ex humoribus duntaxatyfcd & uapon 60 re epdepjia
ObJtrUCllOncm num^ ~ i
busfieri cuius rei teHimonio cH AriHot.cum quo do5ii om nes confentiuntyqui in Hh.de fomnoy & uig.fomni caufam uapores efie in caput elatos , iliuquc mcrafiatos ob cerebn fi--mditatemy & fpmtuummeatus obHruentes , fcnptum reimit Huiustiiam imitatione GaL (uffuftonem quA m pculis e^i obHruciiOy ex craffioribus fien uaponbus esi arhitratus.QMmohrem,qubd eodem patloyut author libn de
4 Et qut
hofuccedere.^t '27c epii^K J i^''' aff-.ubi eoabapoplexia ^^ff''zL^^^^ i^paralyfmnindefinatyut^^^^^^^^^^ m& multislahoremfecit. ^.^^scp^^' mus.Qmm comiiulis w«^^/^f cerehri meatuum,unde et cito
'%rn g ., alicuiusfiaty tantam adejjh humorum
P^'e, ccr7'^''~l ^""^^fP^^^^tuum rlt objimmur. pro ^^''''^prJr rf^ ''""^ "^^^ ^'^'^7''^^ acce(fiombus epdcm<icn r ^T^^^'^^^ P^fi^ • 1^^^^^^ epilepfia fi^^'^'^ ^ct/f/if^/;;.^^ (ji^j^^i^ materia multa fit &
^Hmmi'^''^^''^'''^^^^'''^'^ crcatycuiusmdkium efl <iu'n^.sr . ^'^^f*^^^ii^'i,qmdexpe5larialiudpoteH,qua^
Feii r. Trad.
'"^^iiicn' afn- ^r^"'1''^^ "^^?^^^ frequentius neque acrius ''^'^PmU^^^-T'''^ ''"'-/^^ ^'^fiutiatur^nonfuc
V. '^eCi.JT '■^''''''''''^ 9^od ^uuaas.
^^f^sli ' '^^,^^^^1 epilcpticorum , funtci-
tasrimmo inucniatur ronitus,5c cxtcnfios ncq; fitfparmus cius fortis.tt fignacius,cuius caulh cft phlcgma,funt,vt fit faiiua ciusJ^[ calidajfpn p B flaens. moia,grofla,multa : & fit in vrina cius aliquid fimilc vitro liquclado. Et multipliccntiir in ip lopauor,& timor,(5c pigritiaA grauitas (Sc obliuio. £tquandoquc cognofcitur cx rc vomitiis, Sc colorc fpuma;, 6c cx colorc ctia lancui-
^^ti^reb ^ «^-t/^cwar^ aima poresvy quam lu^, cx coiorc ipuma; , oc cx coiorc ctia langui ^'^ «c/ par ir^^^r "^^^^^i^^^P^^^^" materia oppri lo " js . Et quandoquc cognolcitur cx a:tatc,6c rc
...... . vv^^nv^n^iiiii iL-La[c,(x rc-
gionc,& ex caufispra^tcritis dc cibis,6c rcgimi ne: 6c cx cis quidcm,quccam fignificant ,1iint quies,& tranquillitas,(Sc color facici, & oculorum,& rcliqua,quaj fciuilii in canonc. quod li phlcgma cum hoc crit crud um,fr igi d u m : crit obliuio,6c (loliditas,& grauitas capitis, 6c corporis,& profundit3ssoniplus:& critcpilcpfia magis laxans,& dcbilitans:cthcc Ipccics ert ma lavaldc.Inca vcro qux factacll a phlcgmatc fal
3i ^^^'itrubca V i^^""^ '^^"^ ^^^*^^'^" lavaldc.Incavcro qux faaaclla phlcgmatc fal
ad^'^^^^ miitario ^ quidcm antccc- 20 fo,c(Hbmni profunditas minor:ctfrigusccrc-
cpropricquum irafcitur, 'fio m vcntrc,& antcccduntca '
^^^-^ obl 1^^^''^^^ linguc:& fomn ia corum a.u
ftK?'[acck, > ''^^P^^^«i-<^^ tnnor,& formi- la.l: l '^^^ PctCi.l'''' ^^^q^i^f ur fccum, ] & con 1/^ ^i^is (nor • ^^^'^ acuitas . Non omnis
^^n^m: &quccxca
q B eft votnims clioler:» nigre, »JC rci /Imil-s fanguini nigro, aut acutx adu ft«,auc acetofjB
C req, '^""^^ '^i^itari' "V"'* ' '^^^** proucmunr t4.u cnaiu ineiancnoiia cx coiorc l-acici,ct oci 3 tiijTfUream ^^.^^^''^'iiiini fortis: J dcindc 30 lbrum,ctcx liccitatc narium,ctlinu,ua;,ct rc" T''hi, "^jonc l^^^^^ ^^--r ^
u d
' inL^^''^^^^o efv r'-^''^^^''^titcm uolucris fcirc, ^ Pit.?'^i^ (biw "5'^^'^'^^^^ mcmbris aliis
^'^g;^'^^^-^'gina^ V ^^^^ ncr^itatca,i^^'^f^^«^'brofitatcmin oculis,
'^^"^- "''^l'^gtia,&fcnfibus,& agitatio-
' citrinitatcm in facic. Quu-
^li^itat^^I^^ • J.Aamcn-.
^otin .^^cud^ ^^^^^ ^ ^ grauitas, & mi> V i lenit, , ^^^^'^^ ticntrisjcum co quod ^^odl^l^^a quAi^^l^^^^^ii'^ ^ cuacuationibus;
tcx ccrcbro tanrum-
^i^ipii^, f
^Plen^ ^^?^^ inucnis in mebris ncr- ^.^c.x5^^i^i,6c in • ^^^P^fc,ncquc in aliqua cx
bri lcuius,ct motus ianiorcs.bigna autcm ciiis, cuius caufa c(t cholcra nigra,'i [ funt,quoniam climcIancholia,autllmilis languini nii^ro,aut acuta,autadu(ia,autacctoU,J cx qua cblillittcr la.Et (unt naturx ha[)cntium cam dccliucs ad pcrmilHoncm in fuo lcnfu,ct ad difpoiitionc, qu.r cil licut mclancholia:ncquc intcUcdus co rum mundantur,quum fcpai atunctfignificatiir ctiam mclancholia cx colorc facici"ct oculbrum,ct cx liccitatc narium,ct lingua;,ct rc"imincgcncratiuo mclancholio; . Si crgo fuci-it mclacholia txx languinis naturilis, critcpilcp fia cum lallitatcct paucitatc fcrmonis , ct cum quicte,-ctcrit habcns cam habcns cogitationcs ^ t [ ] quictas.Et fi fucrit mclancho- r t B. Aii.
liadcgcncrccholcrcaduflxsctcftacura: tunc ra co,rjptas. eius pcrmilUo crit d.\imonium , ct cum multitudinc fcrmonum,ct vocum : ct cius cpilcpfia ^^^ticnci^, ^J^nnitatcm in facic. Quu- crit agit.ibilis^ct lcuis rcmotionis: ct quandoq^ ^ tiaaH.7^iuioacair critcum fcbrc,ctpra:cipuc quum fucrit mclan
• ^'^fU-oi; iT/^-^iuaua^t r 1^^ -im.MT- choliacius (ubtilis.ilt autcm fucrit cx mclicho
lia languinca,cruntcius diipofitioncs cum rifu.Ettuquidcmcognofccrc potcs fubfiatiam mclanchohij cx uomitu.Namlicftfimilis fiici fanguinis,tunccftmclancholianaturalis: crfi cll fimilis ixci uini,ca mtiancholia adu(k;aut ficfl'[alpcra,tuncc(lllvptica,Jctfignificatri- . nc fngiditatis,ct ficcitadscius , autcft acctoia L„ct^a 4^ lubtihs cum lpuma,ct tunc cbuUit fupc^ tcrra : rans guttur.
'ViS^^iHitaU ^*^^-^^^^^^^ nocumentum, nc
f-^x. ce , "^i^apuTf ^icuari ad capur cx lo- iuuliu^ cum ipuma,cr runc cDuiut lupcc tcrra : rans guttur. ' \ut r . ^-J qubd impcdimcntuiu To aut ' i li no cft acctofa^cfl: Ipilla,] non habes Ipu ^P(aJ^^^^ccidrM?^'^^^^'^^^^P^Mic l^-^uioris mam . Signaauteius,cuius cacilfan<2;uis,funt tB-eftgrofli.
k... ^n^.. . uitiam...,-o.: r..u.u..., illa. Kam dico.q, fi fanguis tacit cpilcpiiam cu
cbuilitione,ctmotu abfq^ quantitatc,non appa rct ci magna opcratio in colorc, ct cxubcrationet in vcnisiugularibus^ncq^ clt difpofirio ffo f .^jj^ cationism horis" [lin quib.c[lcpilcplia,ncqucj ul. AiiaYrrra.
iiH. ■^acciHl?''^'^^^^^^^icpiicpfie
^^^S^^rcdca?''^^^ iana:ct lahabcn- \ '^SCh ^fvclor ^^^^"^'^^ vcrccundcturquil ' '^^b,.. Pfopfi^ citcr aducniat ci incolumitas
i ^iis n7Hi:ieciirt T ^^^^i^uiarciincoiumita Sn.^^tuui .^^^crnutatorijs & attradio
L^^ '''^'^'^^^ C ex] cis,qux mo >5v^^^tqu-?! ^^^^' ^^i^ ingrcdiuntur
I ffhi •"^'USnM '"*^*^A'tClunt. KT L
^^^iti ?^^'s>]ac^l , funt diiricul
Noni'J^ Prolixif:,«.,.;J.;^.,;..,j.,;„j.
apparent cx cagrauitas,cr lloliditas,ct lailiras , arte cpie^di ]
vetunumj X Bmuco:icatis.
etmultitudo fputi;ct [ muciliaginisj licutap f Pj. r '^>-uui cic , lunc aiincui- parcnt cum phlcgmute,ct e(t cum calidiratc , ct ;5^^^^^i^^s agitationis:dcindc rubcdine in oculis , et uaporc fupcr caput fan-
sciatinniv I r.r.a ;„r. . ..... guinco.Si ucrb cumquantitatc laciat cfi iignis
fanguini.s,cft cxubcratio in t vcnis iugularib.ct | g^jjg^ antcccdit difpohtio,qu,£ cft ficiirpi\xfocatio.Si gna autc cpilcpli^ , qux cft proptcr materiam cholcrica ( ct illud quidcm cit fccundi"i minus) funt,ut fint nocumcntu.ct tribulatio ab ipla ve hemetiora:ct fpafmus 111 ca ht minor,ct fpatiQ cius brcuius.Motus ucrb sut in ca fortioris agi AVIC li 4 tationis;
r -sol l^^lonfv . minoriuaru cit ,
f !liO^>^tu?'n^' tio,ct non clbga
% liJ^^oCn.'^' ngnu cius,cuius cau- ''^^^UttL^^^^fla in ipfa gcncrata
«a^acq^propc cani,graui
y TJ. humiditas ijlmalis diftse jneda,cuius exi riis prxcedit cxitum Jpermatis & exubera— tio fpermacis.
V. 13. diminutto Jecunduminui-
tationis:& ipfam quidcm figiiificat motus vomitus,& in[lammatio,& vclicmciitiapcrmiftionis rationis,& citrinitas coloris, & oculorum. Eius vcro cuius caufacll cx rtomacho,figna funttrcmor in orc llomachi , & prccipuc quum tardatur cibus :& concurrio,& trcmor , & commotio,quum cil epilcpfia : & voccs, & rugitus;& prcEcipueinprincipio inuafionis:& funt cumca folutio ilcrcoris,& cxubcratio vri
cj .n mclancholiadiaafi.>it. lUamv ^^^^joto
caii!-a ct principium luut cx hcpacc „ corporc,(igmficatcolor,ctcap
tisitatcfadio ciuscv^nymsfj^^^ ,ao'l la.Titas.ctpingucdo .autcuismati injat .
mulnnJ' [ vaporis] ^^S^a^^f^'' ipfumpulfus, ctutina,ct di^o «^^^, f.gnfi , prcccdcntium,ct resuumi P f .,rcx 'l«
„x,& qfpcn.atis,qu6dcmittiturproj.c_r_am .o ^^^^^^^^is cu^:.
cft fanguincatcndensad bcdincmcoloris,ctinundat o ««^j^^j a
fijm apud calum.Siautcvii t"^f^osnol««'P; phlcg.itatica.autmclanchol.ca,co. e, n^^^ ^gna Cus pr?dida.llla vcto-cu >f „^ ^^jft uo t..x,ptoct.U.biocftcumr<^c^o „cftu6^^^^
rum.aut Ipcrmatis, aut lu.mKhw j^ioi .«
ad matr
plcxum muHcris, & viri finc coitu, & fpcrmatis cum coitu] & trcmor cordis,& foda ibrtis & leuitas cpilcpfia;,aut ipfius rcmotio cum ad minifiracionc vomitus,& difpofitioncs fignifi cantes corruptipncm (lomachi, & augmcntd cpilcpfia:,& [funtproptcr linimcntum ] fio- ^iiachi,& purgationcm ipfius:& quandoq^ interficit hcc proptcr frcquctiam pcriodoru. Ex co itaque clt,vt humor,qui cfi: in ca,agat multi
Iu.,.orcrtphlcg,..adc..sfccu,,du..pl.,r^^^^^ -f^^l^^ZZ^^^^-S^^^i ^ quandoquc admilcctur ci ahus.ht ligna qui dem cius funt , vt accidat cpilepfia m horis rcplctionis,& fatietatisnaufcatiux*, & allcLiictur quum uacuitas adcil, & quum vcntcr ibhiit ci bum,& fit fccundum itcrationcm frcquctem naufeatiux fatictatis . Si crgo fiicrit pcrmifiio cum illo matcrix cholcricx,inucnict firim, &
inflammationem,& mordicationem , & adu- f.""""f_ jx^.a^ {Irnt c ftioncm.Et fi fucrit^cum illo melancholia, mul i^^" V/ V nnm
iiiaLuiaa 111 li»"'-*'^ .
Uncholica:ct fcnt.tur dolo .ui c,us_^> clU-,,mca,nflatio(plcn._s,ctdm^^^
cum rugitu in latcrc 'pfi"^; pl"'<uJ tatc corpons ad iplum ^'••^""fvc..'-"''' ' Si»' E.US autcm, qua: cft cx ^ilnt.l^"* " lius
ta ab al iquo mcmbror um m^^^ figna - ^ principumi aut c(l c-^^ ^ fcoiP^ c , i-unt manifcrta: ficutpunamf; ..^^n^'»
jjB.ac itus. j mirach.
f mirach • r\ B.parum.
d — B,
I miruch .
tiplicabitur cius defidcrium in pluribus di(po fitionibus,& fentiet guftum acctofum & gcncratur abco cogitatio,& ut folus loquatur fc cum quamuis ^ [fecundum quod] fignificatio nes phlegmaticx fint dominantiorcs . Er cx co cft,ut humor,qui in ipfa cfl:,agat malitia fui,n5 multitudinc fua;& figna eius iunt,vtcpilepfia fiatin horis vacuitatis,& quum matcria inuenit os ilomachi vacuum,& abfcindatur cpilcp ^ fia cum cibo conuenicntc laudabili.Si vcro hu ^ mor fuent [calidusj degcncre cholcrx,cogno fccs ipium pcr fignuicationcs , quas diximus . Qupd fi cft cx t hypoch6drijs,eius fignafunt , ructusacidus,& inflatio, & rugitusfaciens do lorcm,tardc quictis, & inflammatio in f iiypo chondrijs & quandoquecxcitatur cum ca do lor intcr vtralquc fpatulas t [ ] poft af
fumptioncm cibi [ paucij non quiefcens,nifi
ncruis:aut intrmlccum.c ^^^.^tui' ^^^^j^^^^ por cx co ad caput,quo obtcu ^^^^^tn cadir.et membrum illud,aa c F ^ ] aut dorfum, aut pcdcn : aut a j bus,ficutftomachus,ct ^^^^^' „ AUucequx cx vcrmibus, funt cur ^^^^^.^^.,^^1^^' fahuaj:et caius ucrmurm. ct
<PHlcherrM inHantk pr^f^J^^
TuUherrme msiamt^ r'^-'' ^rut-^^^ jK ' ta^ defmpfit Aretms. frlmo dc ^^^^^ ^^,fu9-
ta^ de trip it Aretxu^- frun^ ^ J<^'i7,rcxf>\ ,^mJocLtr,.,.cap.uyi^^^^^^^^^
expitmta,et atrabUe hi
prirno Cont.tr. 1 3 .cap^ tlfjimi ornnium ab authore non^o notatycjuod dubitationemfacit.
e B. proptercQr |-uptioi!e eius . Hc ex lila etl,cu ius.
f mirach
f B. & ex coh-
g B . & agitatioiiem vei ad ma nu«m ,& pcdu pjmmotionem. ji B. malina am tP¥?& f..Juor .
apudeiusdigcftioncm; dcindercdit poft afsu ^../^---'7 - • v
prioncm cibt pauci,non quicfcens,nifi apud c- ^ ^ fed rel aham uel atram cfjcca^^ ius di2cftioncm. Quum vero accidit fecudum pr^tcreauinditaternHcnarLnr .^^^^ vacuitatcm,non accidit n ifi cum duritic natu ftsifed qumtur qua id rationcp j.^^^^ se Ui^n rx,& dcftruitur lenitatc natur^>:& proprie fi tu Im ni^ra hunc moroum pmij^ ^ ft^,ii^-'j inuenis cxtenfioncm int hypochondrijs ad fu periora,&trcmorcm . Et iftisquidem accidit vomitus cibi indigefti,proptcr lUud quod dixi ^ius dc rcucrlionccibiipiorum [corrupti,ct! oppilationibusviarumcius-. Ei: illa itaqueeft.
UnpJJmoresfr^cnmredunf-''^]^^^^^^^ quiVfcftvaporthypochond.-ioru...fac,cscpi ,,t-o-fi^"^f-^'^rr!±lcurin^fi^^^
lcpfiamcholcricus^ crcognofcitur illud^pter inflammationcm cotingctem [ cx corporcj ct permiftionerationisdcclinantem adrixam ! ct ad inquifitione . ] Et ex lUa cft,cuius vapbr cft melancholicus,ct pcrucniunt cum eo rami nielancholie,cttimor,ct^ [ utfolus lccum lo- ■quatur,etutpauortcncbroius] proptcr tenebroiitatcm materiei , ct accidit cx ea dcleaatio
. difymp
ri:& coarHandam proptc
& quum de mriditate ^'f ^^^^7^ C blliitiau^redud^nua rcfcrcnd.^^^^^^^^^ c[t,propeccantlshmoYi<^rioiim t
Trad. /.
'^'^^'■^iitat o LqLia:aam caiihr rcmoucnrcs %rfu.',n ^*^^ acrcmcofcrutci-,]& omnis ^Sccoi , '"M'^^^'^^^^-^^^^ igncus,& omne fri ^^^iii^oucr ^ Pi^^ nmus . Et epilepfiam quidcm ^^"'^ffiomi ^^^"i^^f ^i^io pluuiarum, 6c ucnti ie- ^^'^'^^iisqu^H ^^^^'i^io^ialcs fmnil . Septen- ^^ibete.c r"'^^^^^ comprimit matcrias,<Sc ^fegio ; /'ciolui,5c meridionalis quidem
^^i^Umon?c 1'^'.'''^^^^^' propterca quia mo-
:""ircos g.; '"^'"ipicntcercbrum, &lubti- K Wcm, 1 "^"^'^^^ ^P^^^im . Et excitatur ^^nc^ ^ "^^^^f^cs; ficut cxcitatur in feptcn- , ^^^i,^ m-^^^^'^^ propter corruDtioncm lui ■ ^'^^s.-b r,-"\^,^/''^^^'^* ii^ rcgionib. Teptcntno-.
^vi^f^macir. P'''^^^^^^''^ ipiam, * rci''?^. ^'a,ir. D.in^ ^^^^'"J<Sc malitia di-citionis ,
d ^^^'itforri -'""'"^"^^«^jjquoniamniucau ^^^^moii.'f ^ '^"^^^^^^^ o^iorcs boni qua- H ^^^otuum ' f^^^iq^o motu]& ipccula
f.i ^^'"'^^um.n. i^"Sitndo morc in balneo , r^^^lupcr? "^'SclHonem , & effufio aqux ^tfauj,' ,^^^P^'t.Ht anhmptio cius quod ge- ^'^4 ^'^Porofum^fxculcntum, aut r^^ctia^^ vnuimfa:culcntum,& antitrill?^^^^^i,qiin f ^'^i^^'^^' '^«cumcntum fuum,] i^^^^^tauin^^l^^^'^ clarificatum, 6c no ell (Hi^^^^ebro^ (Sc n P^^^'tim nocumentum facics
cr ^^Wn^^^^^^^^ Pi-opric fua proprietate , [•o,^^^ i^nohi,,^'^''^ lcntcs,proptcrea,quia gc- Nu-eX' ^^clancholicum, nili comi C^PJ^^n?cn,r ^^^^^•^^'^oj 6c faba:,6c allia , £ >Q , 6c ccpx (imiliter ,
tith ^^^^Ui n,^, ^tibftantia conuertitiir ad hu
^2''^^Um ^ ^'^^^ ' ^ omnegroisLi , '%e7^^^f[6cW^'P^'^^^^^^'<5cfrigidum,6c oe ' r>^it cnii '^'r'''^ ^ Lnaurca,fhntlcx cis,
>^ Pifl; ^^•>^'^ maiitia digcltioius , ^'^tinl^ "^^^^^^ animales fortes, ex trilH f^^^Udit^ n '^P^nuutationesjfcnlibilcs Vor ^^^iTion^^^^^^ magnarum,Ticut toni 'ftu^^^^^-^iiim rLigitusleonis ,
^ ?'ficut a ' i^^^^'ocis^ [noharu] (Scftri-
^texf r'^icuta j '^ocis'^ [nolaruj o ^^tis^^^fenH '^'''^^^ Portx acuti,& fi ^ c ^i^ti "^,?i"um luminoforum,fic
^otu ^'^^"^ f^plcndorisoculi Iblis. ntoi-, ^^^^^ ^'cntorum for.tium,ficut
J^Citg. *vcn(Q ''-uLurum ror.uium,iicuc
^^^^fiar ^PilcDH ^^^^^^"^^^^^^- Etquandoquc Nr^tcroi,;,^^^ci'citio fupcr rcpletione, ^^^cliciv ^^^em faciendam,fiue no:& ^s,q,;^^^UVcpi/|^^.^Pilcpfiamfacientib.^^^ Sii,;^^^letcLf.?i>^^m facicntesia diximus,& l\o';^^isca ^'^'•^'P^^^'^^^^'^^^ ^abuiis cgritu
iCh"^ ^iyrrV^?^^"^^^"^ fufFumigatio cum -^er ^^^irci cornu caprino, & come '^Uiitt^ rj '^.^ifactus odoris ipfius,6c fi- ^"mtur myrriia in nare cius.
SJi^S^ct''^' ^'t cpilcpfia,que cft in in. ^^•^ificetu ^^^^' ita s ut ^ nutnmentum ^^' i ^ fiat conueniens ad ca-
liditatcmfubtilcmcum bonitatechymi ,6c ladlans aiienct a fc omne,qiiod gcnerat lac aquo fum,aut corruptum,autgrofliim,& prohibeat fibi coitunij &: imprx'gnationem.Etoportct vt hic infans aiienctur ab omni rc, i qtia cil tirao ris fubitatio , & •» [coarcf atio,] iicut iunt uoces magni selus,vt vox tympani, 6c tonitru.s,6c fui guris, 6c ^'[noiarumj 6c voxvociferantium . Et vtaiienetur a vig iijs cx infomnietate,6c ira, 6c
Part 192
I o timore,6c frigore vchementi, et calore forti^ct malitia digellionis.Et iniungaturci cxercitium ante cibum leue, 6c interdicatur ci motus poft cibum.t-.t li toleraucritcuacuatioiics , qua: liLit?" med icinis euacuantib. phicgma c [fubtiic,] fiat iliud.Etcos quidemiLUiat,vt quandoquecuomant cum aqua meliis , ct vt potcnt zuccarum rof6c mci rof 6c oltaciant ruta,6c rcliquafubti liantia, Nam olfacere odorameia,qua: diximus fortaiVe excufant laborem in eis. Amplius com
?o munecft in omnilTepilcpticis,vt vtantur cibis laudabiiibus,quib.incfl " [humcclatioj iaudabi lis non fupernua : 6c vt caueantfibiarcpictiotie, 6c vt fe cuftodianta maiitia digeftionis . Et iliud cft,li funtcontcnti,6: non icc]uuntur coplcmentum rcfedlionis. t [ ] ^ Et iiic
cuius coniuetudo non tolcrat, ut femei reficia tur,diuidar cibum fuLun qui ' [cft minor r cfed ione]fiia in trcs partcs , ct fumatduastcrtias in prandio, ct tcrtiam cius in c^na.poft cxerci
30 rium fubtilc.Et neque multu vtatur vino: quo^ niam ipfum uchemcntcr rcplctccrcbrum.Dcindc fi cxcuiari nonpof)unt,quin ipfo vtatur, vrantur vino pauco,antiquo, clarificatOjdeciinante ad ponticitatem . Ltexrcbus quidem eis nocibilioribLiscft [potus,jfucccfiionebalnei, ctfrigus rcpentinum. Immo oportct, utcaput muniarur ab omni caiorc fuperfluo , aut a lVi~ gorc fuperftuo:et in bainco non faciat mora . Et ep 1 icp t i co q u id c m n ecc fi a r i Lmi e ft ,^ ' t a 1 i e n c t a le carncs grolfas omncs , ct fortis nutrimcnti,ctpifccs omnesjimmo carncsomnium quadrLipcdum magnorum:ct fitcontentLis puiiis, ct tduragi,ct" t [atabiz,et paruis auibus dome fticis,ct lylLicftribus,ctt canabit,J ctturturibus ct hvxdis , ct capreoiis , ■ [et icporibiis,] et iam ^ [dixi,J quod caro porci fyiucftris vaidc iuuatiuacftci:ct laudautur carnescaprinxproptcr iilL:d,quod in eis eft de ficcitatc,et paucitaichu medationis: ficut vitLipcrantureis duicia, ct pinguia ,ct fimiiia . Et aiicncnta fc omnia cicra ^ [vfquc ad atripliccs,et blites , nedum ;^iia,] et proprie apium : etenim eft ciproprietas comoucndi cpilepfiam . Si autcm excufari non poteft , adminiftrctur ei fumus terra; , ct endiuiajCtcis quidcm conccditur )acLiica:cgo ycro non piurimum cam laudo:et conccditLir cis cp riandrum , proptcrea quia prohibct vaporcm accrebro:cgo vcrb \ itupcrocis iplum : ctcius multipiicationem,nifi in fanguinca , ct cholcrica: [ct aqua quidem t beto; clixataj in aqua condite ] cum oico et aimuri , ct qne currunt curfu eius , fi eius acccptio antcccdit cibum , propter lenificationcm naturas, conccditur, ct ruta eftex fumma hcrbarum , qu^confcrunt fuo odore oifada. Ctquum ancthum.et ruta m cibis iDforum ponuntur, confcrunt . Et oportct,ut aiiencnt a fc frLidus omncs humidos , et
a B aftio tremo ris.
b B.algielag-el.
c B. cum fuciiiciice.
d B.exficcjitio .
e t B. laturita* cis.
f B.fitmiQprfa turitate.
g B. yinutn.
t p?rdicibu5, h B. alclieiugi , & iiiiibus li .iiie fticis,ix: inontanis, & alchanaber.
t yliafianis . t saicrira.
il— B.
k B. dicitur. 1 3.
B. ficla autj? e-ixata in a.iua, & condita. t fide.
Early European Bool<s, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courlesy of Tlie Wellcorire Trusl, London.
fo6 Liber teitius ^^^^^^,
o ».l«wi pauca cos llipcr cib'Lim quantitatc " [ allcuiationis
paucx , J ut roborcnt os liomaclii , 6c dcponantcibum, 5clenificctur natura , iS:proliibcant vaporem . ttoportct , vt uitcnt omucs cibos graucs , qui funt, ficut ° [ napi ] & raphanus,6c caulcs,6c baucia: . Etoportctvt alicncnt a fc omnc ^ [acrcjvaporofum. l.t fynapi quide cft cx Uimma corum,que impcdiunt fua vaporationc,<Sctranfmiftionc fupcrfluitatumad ip jq fum, & cduclionc carum vcrliis illud , 6c quia pcrcutit ccrcbrum fua acuitatc . Ht alicncnt a fe cbrictatcm, & cxufiiationcm vcntorum , & rcplctioncm.Et dcuitctabiutioncm cum aquapc nitus xumcalida quidcm, proptcr iliudquod in ca c(l dc lallitatc , 6c cum frigida , pioprcrca quod ftupcfacit, & nccct ipnitui fcr.fibili . Quod fi cpilcptico accidcrit rcplctio cibi: cuomat,(5c fubtilictur rcgimcpoll ipfum.Etopor^ tct,vt alicncnt afecibosdciiccatiuos,graiiati., uos,ftupcfadiuos, vaporatiuos , Rcplctiovcro vini valdcnocct: fcdparum cx ipio fumptum dilatat animam,6c confortat fpiritum, 6c acuit ipium,6c cxcufat amultitudinc aqux: mulripli catio.n.cius cft nocibilior rcs. Et multum dor^ mirc pod mcridie nocct:5c uniucrililitcr 'bmnus multiis nocct , 6c propric liipcr rcplctione multam. 1 1 fuperfluitas ctiam vigiliariim dcbilitat fpiritum, 6c rcibluit ipfum,6c cum hoc im plctccrcbrum vaporc. i^rimiim auicni cpilcp- pxc ffaircgimcn cft aiicnatiocaufarum moucnriCi ^ cpilcpliam,quas dixmnis.Et quics,6c tranquillitas funt magis cis conucnicntcs; quod ii cxcrcitium nccetrarium fucrit poft cuacuationcm ,^ 6c munditicationcm corporis, quarum pr^tccf fit rcmcmoratio, oportcbit ut adminiilrctur « B,«acuUaf?m iupcr [ rcplctioucm J cxcrcitium non confc^ Aiia iitera. i.on qucus lafiitudincm: dcindequiclcat pofl cxcrcitium : 6c ftudcat utcaput fuum ilt clcuaiu , 6c caucat nc ipium pcndcrc faciat i nquatum pof
piia cadcns intcr dcntcs ^^'^^'fl^^^^^lnct lit ut rcmancat os cius apc""'"''"'
cipiascuacuarc^' [fccundumcam,] ; .^^^^jjai
dc in purgando caput cum g^^'^f ,.:odis,& ^^'l '^' uis. Si aut1-m illud accidit cum ^^;^„,ci,ac« ^
tiplicatur cum mul^if^^^^"'^, '^'"nrhiu^^^''^^ ^ tur " [cumapparcntc,]6ccducatu ^..^^jjii
in ipfo dominatur, lccnndum <P jpfuiTi a mus . Et fi non fucritquod P^';^/.' g.i.impf ' minutioncphlcbotomctur : i?botomiain ucrc, 6c propricin p ^^nfcq"} cis,qucx ipii confcrunt, ii P^*i H '
tur infrii!;idatioccrcbricuis .^^xy diduri liumis.QuumquehoiaF: ,i,a.,r . tran{it,6c ^ I tu potcs faccrc,ut ipic .^,sn^i ,j na cum olco dc lilio innnaa,in o h^. ^,.o^ ■/
fa, 6c propric fi (lomacho (^l^,,a^co^^ tus,vt vomat hiimiditatcmJ n .^^,p^^,cccr ^ ^
licctmultitudo uomitus ^^^^\io(\t^o^^^^^^ br i.Et cx y [ dcgluticntibus I n^^ K ,xyn^^
lcpfic,6c in aU)s,luntaaa,6: ca^ lcdcmcllc.Exinfui--flationibi^J^^^^^^^.,/< ria,funtpulpa coloquintidx,cu ^^^jg.iia,
6c cius luccus,6c lal ^^''^'''''Tm^^^ fimilia,6c cllcborus alb6c condili^ r^^^,.^ gibcr,6c my rrha,cSc cuphorbiu A 6c ftxchados fcparatim.6c cou^^ or^f^"'
tida,6: pix iicca: 6c t ccdria . [^o^^J^^, pxonia, 6c cx odoramcnt^is cii ^^^^^^^^^
iicca:6ctccdria^ _ cx odoramcntis lcpfix>,6c inhora quictis.Ex ^^^^^ imcligit, ci\ gumnia ruta; a^.H. ^.oi^^^ farina hordci,6c accto dcv^''^^^^^^^^^ mx malorum,6c aiTiduet octo of'^!- ^^
fyrupis.cft oxymcl iq"^l^^^^'"l Viiiii^^^for'^' fimzulis dicbtis in potutumat' '^; icaiii^^-^^ puJdc abiinthio,6capo2cmau)
fuper repltU'
oxymel fquilliticum r"f^^P\""V"u^^'
fibilceft, ncquc inoucatipfiimphirimu ,qiiia da.r.tex unaionibus qu* * ■ „ - j . u... . ^.^^ t\,,^f ..i,/-/-liina Cl
qu? dida funt , mcdulla criu ^^^^^^
oleo rol.lupcrtcmpora,<x ci^^.^ jjjuan^
[am cxpcrti funt ^^'^^'^'■l^^l]]^^^^^^
tur qubd illud fit magispi-^P'J,';,aici;?i^^^^^^^^^^ [ dc romania j humidc-i t orf^--^' quasb[fp]inpouifumc|-c^«F^^^^^
r B.ct)acecfitar
niultitudo matcricrum ad ipliimtralictur : 6c oportct ut moucant infcriora,quuin ipfc mouct fupcriora.Ex cis ucro,c|uc matcriam ad infcriora trahunt, cfl fricatio corporis gradatim fada a fupcriorib.ad infcriora,incipicndo a pe d:ore,6c quod fcquitur ipfum,cum panis alpcris fricando doncc rtibcfcant^dcindcgradatim
dcfccndat uiquc ad crura^litquc omnis fcciida ^
fortior prima, 6c fitcaput in difpofitionibus rotundo:, 6c cx pa:onia clcuatum,^6c poft illud inungatur ei deambula tio:fcd oportct,utcum quiciccrcfacias in loco excrcitij fui,ut rcdcat ad ipliimcius fpiritus,6c quicfcat cius agitario.Et ipfcquidcm non icpa rctu:- a loco fuo,niii poi\ illud . Quiim crgo artrato funt matcria; omncs ad inicriora,' [con ceduntur tuncci mundiiicatio,foiUtio vcntris, 6cl utfricctcaput,6c ut pcclinct ipfum,ut calc.
mc cumaquacalida,6c in ^^^'[Juitl^^^liici"^' aus . Sulpcnlionis vcro P^^^^^!!„p{i.i/ '|i %
cus 6c fifelcos. t[ ] Lora l
rotundo:, 6c cx pa:onia ^^'"^i.ucn^'^' ri^ buatur cum aqua . It lam ^Z\oK '
du^iils uklbu^^^manc,^ ^^i^f^^^, eft quaii cx cis,quibus lam F fi-ihUii^^ .n^^' quidam uolunt,utcis m po ^ ^cf. .
mamaris omni dicbis , ct^P ^^^^^^^^^^^^
eum proprictatc fua m ca, ^^caic^^^^^n^^^f ) ^ cis,quxiplosiUuat,cftn;^^^ ^f^p^
fiat cum ipfo , & pcrmutctur ciiis complcxio . U huiufniodi . Sumatiu ^ ^^^cl Ufi.^^y / Et cx cis quidcm cpc ipfum iuuant , funt ucn- uas vitrcatum dc tcti'^'^^^.^^ ^^^^^n^^ )iiii^'f|f*' tofx fupcr capitc poiitv:: 6c cautcriumfupcr ip ct capiitciusftringaturlig.^^^^^.^ct^^|j,if t;,cj,j fumcalcfacicndoccrcbrum.Pott mundificatio ncm vcro , 6c folutionem ucntris , 6c quictcm aUquibusdicbus , no cft malum fi ingrcdiatur balncum \ 6c (i vcntoh^ ponantur lupcr iUud,
quod cft fub hypochodrijs , 6c oiTibus pcdoris ciu3 , & caleiiat caput cius cum co quod fciiii.
dc cCi corio grofto coopci a o^^^.^,^^ a '^.^
xl.dicbus,quorum ^^''''''''llL^^ <oF'''V/ fchercntj xx.dicb.etponatin^^ ^^^^pr tji,^^^^
vt lit illGd ,quod cx caloi^ Pf ^ jiaiui sqtialisappUcationis:deiac r
IS, '
Ctl ci^, llC
m ii
lc ex iiia
lllC fC;
lcp nii^
,^ c$i
ipfa^S iam dccoaam,& diflbluta:
Pcrini^ i ^/-^^pnme ' ^ ^^^^^'^^^ iucciim cius,<Sc lucxco ^!^^ cum mcllc : & fuAiatui- in po- SiaiitU.^^J^^^cq^^antit.as cochlcans vnius .
^accto-s^.y -^''^^^"^^"^ iquilla innqua,
cx mc-
Jiir.iij blc ^^^^' "-'^' fumanLur rifclcos ^^•^adi laun tantundcm,ariilol. rctu
^^^^co.u\; r^^^"^ ^n^borumaur.i/. caliorci,fro-
Tra(5t. /•
cfl: ci iuuatiua:6c fimilitcr cuacuatio cum turbith 6c agarico,& flgchadc, & hicra Rufi proprie. Mclancholia vcro fokiitur cum cis , qux lunt>(icut dccodio cpithymi,& cilcborus,& la pisazu.li,<5c lapisarmcnus,&: Ikchados,^: poly podiumA myrobal. Ex vndionibus,incdnli'a cruris camcli cum olco rof.'i [ rupcrcolluni ] & tcmpora>«5c pc^flus . In cpilcpria \cr6 chokri ^'^^^"^oruni r""''/."/'^'^^'"^^"^^^^^'-^^ caitorci,fro- caoportct, ut fit Iblicitudo cun\ infri^^idatic- ■^'^nturr, ^^^^^^i^icorum amborum aur.i.mi nCjCthumcdationc. ctpropriccum clydcrib.
''^^milir-'''^'"^^^ ■ ■
^^^iiiuat ca ^^^'^^ 0'M'nicllc . Et cx cis ctia,qux ^«tio cnim • ^^'''^^^^f^^fio in rcgionibus:pcrinu ^•^rconiicJ^^ ^^gionibus , doncc acr inucnia- Natio /"^^f <^^ficcans,llibtilias,cfl Ticut pcr ^^^anient ^ -^^ ""'^'^^^^'^ inadolcrccntiam •^^P^lcptic kf^^^^^P^^^oruni.Qnum ^^go acci
'>?q4iir f ''^^^'^^^^^'^^'^ mcmbri,aut Ipafmus !. l^^^^rtncation^-rn... .J,... xv
n B.fpondylcs cdli.
kuu^^^' Et o, ^ ^^^^^^^^^ ipjfius,quod cap C^^^otomiin '^'^'''l^^^^^^^i ncccflarium cll, odo '|'"l^ipliccs.Quumcrgoii- ^cIva^^^^^'Uivd -^^^^^'^^^ quiclccrc faci.aspcr
1 (
,ei«3l idf^'
11« /.
*■ ccph I Phlcbotomia, ] immo :
rtctvt liat cx
-ngua.I-tquandoquc ue >oilum,ut matcria in hcbdoma-
- '^iic colK/^^^f^^^-^iillicnon fucrit cx com
Si autcm cfl adufla , tunc cfi in iud icio mclan^ jcholicujautintcr cliolcramct mckincholiam : ctcaqiia' non ita cft matcr infanfium forfitaii cft dc gcncrc cholcricc apud quoiclam: ct prc._ ptcr illud prccipiunt in cura ipfiiis,vt adminiftrcntur tina,ct caputpurgia frigida,ct humida ctcffulloladrs fupcr caput,ctvtatur hiimcdationc corporis.Et fi cft infans, praxipiunt , vt dctur inpotula^fbanti ipfum, qiiodlacipfius
da fubtcrranca inhabitct , et uidctur cp fit hoc apud cos cpilcpfia fibaria,aut man ia: \ crutame huiufmodinominisvfusnocft famofus apud ucridicosmcdicos. Etquumaliqnibus mebiis cpilcptici accidittortuofitas,aut fpafm.us,iuuat ca fricatio cum olco ct aqua rcpid.a,ct ut [ in cis tolcrctur comprcfl^io. Quando ucrb cft cpilcp/ia cx ftomacho, tunc conucnicntiora quibusfit cuacuatiOjfuntpulpacoloquintidre , ct ftcchados,ct fiatin anno illud multotics.Etoportct quidcmpoft mundificationcm ftomachi,utafiiducutantur confortatiuis .ct no tri buantur cis,nifi cibi uclocis digcftionis , boni chymi,ctl' | rcducantur ] Ibcundiimqubd nar p a. tri|>uantur rauimus in loco fiio . Impcndatur crgo fiudiil incomprchcndcndo bonitatcm digcftionis, ct oportct vr d i m ittant ftomachu m vacuum te porclongo.Iilivcrb; quorcxca cxcitatur fccun d u m fam cm , 1 liccu r ratu r cu co q u od d id u m
l^^^Co^t^^kl^'^^^^^^ - 1 r- i - r
^iM^^^crcbn ^^^^^orti . Etquu fucritcpilcpfia ,0 infrii2,idct,ctprccipiunt,vtin domo ipfafrig: No,^i.r'^^.^nicliuscft,vt cuacucturcuiii ^ ^
^'^ticic "^^^^ ^^»^^^ ^a^i^^'^ colo
iJ^S^ficif..; T^^^^^-^^^^Sc hicra, & dccodio- ^^'^^O-OLin^^'''^'^ rolutionc pbft Iblutioncm ?'^fiat,cx n ""'1'^^ ncccflarium cft vt plileooto
o B.rupcrif&
fiant conipidiioDis ..
lcr^olo"J^;'f ibus,quc fint cx ccntau rca.6c ^la >^ciccrp n kcrua,&: rcliquis.Dciii-
ic f ^^Put,6^'*^^^ P^"^ vcntofas apud t ipa , _ . .
pro^^^imquj^r^^''^^^colli,6c fupcr ci:us. Uc cft in capitulo [ cpilcpfia%] ct rdiquorum.In
ih^^^^^^tcicvM.^^^^^i^^^^^^^^^^^^^cs^cnoaccf luc ucrb, qux fit cum clcuationc alicuins.
ni quictcm,6c itcratione
K, P^nblaJ, ^i^P^^n^^i^'^ja , &qux>pui> Nc> kTc ''''^''^^'^^^'^ cis quo. lciuifti.
^O^^^m vl '^ ^^'^-^ aqua amaraci , ] cft
hac ucrb, qux fit cum clcuationc alicuiiisrcicxmcmbro, oportctut ligctur fupra it lud mcmbrum,quum paroxyfmus adcftict for taflc prohibctur paroxyfmus : et cuacuctur humor,quieft in mcmbro:autpcr cuacuarttia fci ta , fi iam pcrucnit adipfam uittus cuacuatio^ nis:aut cum ulceratione, ct cdudioncpuris in hora qifictis,cum mcdiciuis, qiiu ulccrant , ct
Poi^^SscujJ^^P^^c^ quidcm, vt occurrat
%ie f^^^nte?^'^^ P"s^^^'^"^^^r^^*^rc,ctcumaduftioncmatcrie, ^^^Uul; ^5jqua:'nil!i^^^^^?5 ^V^}^} 5f> ficuteftepithema degummi rutxfvlucftris ,et
reliquis . Et has quide medicinas tabulis libri lccundi . 1 1 forfitan oportebit,ut in cis cueniat gradus adminiftrardi cantiiaridcs,ct' [t allcckercz^^^ctiicrcus acci pitris,ct anacard.os, et reliqua.In illa autc , qux a toto corpot^eleuat]ur,dicuntquidam, quod fi non cflet timor inphlebotomia duaruni ar teriarum apopleclicarum, non ineo quod no pofliibile fit rctcntio fanguinis,fcd proptcr fri-
I^.Wior,^^^^Urrx:Ef pifcGs faliti 6c alia , cuphorbio,ct reliq
\pv ccrcK^P - ^^^^^^ totu pcrmuta c6- cognoaifti cx tabu]
?C^^PlaftH '^^^^^^^•f^^^
SiSl^^^s qu> i?_^^"^Pi> & qux talitcr pro
m ^*>^qu>i quxtalitcrpro •'^^Ora',r..''^cuitc,6c nominaui tibi:6c
''Sl^^ calcf ''•'^^ • oportct nc laborcs ?^nei^ &c pcrmutantibus
^^utcn^ i l^^^^immbgradatim in hoc '^ib.fui/^^nocumetum accidcritin
'^nir^Uriii ' ^f^^quicfcc. JVlcliusautcm gus,quod acciditcerebro ,ctabfciflionem fpi
eft Hcr-
^^''^S^r^^^^^^i^^fidc^&hicra ^C^^crc. ' i^icri Hcrmetis oin
Nhki^^atur pondere.s.5. in fe-
^^K^^^^ iuLmcntumipfi.^ fcc ^^^^^^'^^ uniuerlalis, tunc ^ftcluni qubd fiarrauiaius ,
ritus,et fequitur cam apoplcxia,cftct in ea fanitas intcgraillius,qui patiturcpilcpfiam cum co munitate corporis,ct proptcr illud,quod ad ce rebrum afccndit cx eo,et nos quidcin dicimus, ' [fi hocno cftpofliibilein cuiufquearteriarum afcendentium incifione,hic timor non cft lon gc] quinmagnificetur nauititudo iuuamenti ,
r B.alkibiKjent t galbanum.
eil pos/]bilis , tunc inincifior ne fcu in phicbotomia iHins al.fcrius ex arterij^>quae afceti^ ^unt, Bon eric ifte timor,& q4
^ NNOT AT 10 N ES.
, Mp.4.
Profequitur hoc negocmm Cjd.libdlo de puero epilcpt. uhimetbodoJmMajje&iisin puero curationem abfolnit. id & Paulus lihro ^.fmcperefieutiam in cerebro eftj fiue per confenfum .fcd & Celfui llb. 5 .de bac re fcribit. ^uicennas ex GalenOj& P.tulo mutuatur multa.fed longe copiofiHS omncs huius mali fpecies cfirare docet . 1 Nutrimentum laBis &c.Hoc & 'Taul.lib. lex.T ralUib. i .fcd quomodo lac uitiatum corrigaturjpete tx Paulo. lib, I ,
l £t ille cuim confuetudo &c.Plcniorem duplo cibum inprandio exhibet quam in cana, quod & A6luarius lib. 2Jea6l.& ajfe6i.anim.?pirit. <s^t Gai lihro depuero epi* lept.contraprorfusjplcniorem duplo cmiamprobat, quam frandium.Cum Gal.fmtire & Rafis uideturprimo Cont. tr. 15. Sane dubitatio h£c non leuis eH ob hanc fummorum uirorum controuerfim.Paucistamenyfirationem utriufque opinionis perquiramu^s ycyl&uartj fententia , cui & author nofler afkntitur,tutior & prohanda magis uide tur.tum quod hic afjeBus ex pituita fcr^ csi , quam no&n augefccre,& accefjiones facere compertum eft : tum quod dceedcnte poft uberiore cmam fomno, magna uaporum co piam ad caput eferri ncLcffe eft,ct causanmoi augeri. De Gal.uevb & Rajis fententia non eli ut multu laboremus, U Uid tertc ueriffimum efl quod Gal.aitpcr fomnum ct quletem co6lioncm adiuuari.uerum aliud nunc in caufa cft, cu \us rtne a copioftoriiana efl abUinendum; uaporum nepe ad caput , & multorum & crHdlorum elatio,a quibus pw tuiteprouentum gigni necefie eft:id quod Cjalcni tcmpeftate uerendum non erat , quum id temporis,die in duodecim ^nmquah borfts aife6io,prandio tertia,cana uerb nona ef fet bora confiituta:ita ut trcs etiam a cibo bor^i fupcrefset, quibus per vigilias difuti priores illi traffi & crudi hali^ tus potcrant,qui ex alimcntis primo cfferuntur. id qnod no }tra tempeftate non feruatur,qua quuad multanoclc cma 4iferaturytantum ternporis inter cibum & fomnumvou in tercedit.Jnfequuti ergo hi authorcs fuorum temporum con fuetudinem,diuerfa fcribunt.no^lr^ uerb tempeHati Aui- (enn^ & A^luartj fententia utilior eft.inqua tamcn re ac^ cefjionum diligens habenda eH ratio , // noclu , fi dic af^ fiigat.ac iuxta hoc uifius ratio modo plcnior,modo tenuior inftitucnda .
Part 193
4 Etfi non fuerit quidem &c. Hic de uenne fe^iione que ritur,an in hoc afjeBu conuemat,uei non.Auicenn.vs fecan 1 8. cap. 1 3 ' dam effe ait^ifi quidpiam obftiterit,Galenum 1 2 .meth.& ^l^aulum lib.^.^mulatus. At alvjfccandam femper uenam Batuuntffi morbus magnus eH,quodtum authoritate Hip po£.conjirmant,quh/\^derat.vic.inac.& 4. meth.magno exiftente morbo & uiribus raiidis , mittendum perpetuc fanguinem vrAcepit.ttm etiam ex Gal. 1 1 . meth.ubi in iethargo,caro,catocho,att9nite morbo,comitialiq; inter initia mittendum fanguinem confulit.etfi Rafis et Afefhuius prsfidij ncn mernmerint.Cfteru, qui venam perpetuo tun- (iendam exiftimant,ubi morbus magnus eH,quantum falla tur fcLcile oftenditur.Magnus nempe hic morbus fit. atque a pituita,toto etiamnum corpore crudis humoribus redundante gignatur an & his fecandam uenampnzcif iunt <* Trmpiunt fane.At ual.12.meth. quem iocum ipfi adducuntfcontrarium prorfus fiatuit.extipit cnim crudi humoris redundantiam^Sed refpodent hi. iruditatem humorum non omnem,fangHinis miljionem prohibere; fcd eam qudiin uentre eU.Contra horum tamen fententiam Gai.li. de cur. rat.perfangu.mif.crudo percorpus coiieiio humorefangui nis eduaionem ueretur,qiiando crudaper omnc corpus affiuente l)umore,& uirtus imbccillior fit: & adhihitafan^ gumis detra^iione in extrmum mlm folm re(,idere ,
yt nequaquapofiea renitul pojjlt. At ' ^^^^^^ ^ exGai.iib.eodem de fang.mif.uhi ^'^.'^^J^^^M^m in apopiexia,yertigine,acfanguimsreiem ^1^0110fe venam confirmat. Scd non animmcrtu ^^^^ nem efte eam.,non curationem. A^^^ f :Lc;^>iU¥ non abfoiutc fanguinis eduamcmje^^ ua .^Ij» ^mone,prscipit;prout.f.yelfangui^^^^^^^^^ LresaffluuLtaut-^Cjai.prorfusau^^
tefecandam in hoc morbo yenam ^^.^^ .■..^^er/^if'»''^ I o cfi.Q!iamobrcm,a Gcii. i'^^^^^ ^"^f ^
./1 7r^r...-i^.^ .,AA.^ ^.namconjubint,jca''l^.,
e(l,qui fecadam quidem venam con}u mterit.obHat autem yelaliorum /^«''«^^^^
^umis copia,vei virium imhecilhtas: . ^^^^^^-^i
rumintoto corpore,nedumin ^^^^f^'!. ^jfrw'''''-^; dantia.anniternptis(adde&quodCem,^^
nentio acceficritjet ctera ea,qu^ ''^' U,fuef^^ wif.qai.f ribit.Quare confulcnd^ f ' L./^w^/^"''^':!, fiucnteLuin^^^
ctiam pitm
»^ duserk fhnguisquantumuires,quam^^^^^^^^ SinautemueiauUkulo,veiapam^^^ 'icrudita^^<^r' '
Mei imbecilies fint uires,uei (
^De apoplcxia
APoplcxia cft ociofitas n^^.^^^j .,^cm - .
gcntcm in ucntriculis ccrcbn A .?o ipirituslcnfibilis& ^^^'^''TI.\,c\^^^^^^ tiir cx co inftrumcta motusA ^^^j;^ -^^^n^o^^'
bilitantur,non fit facilis ^«incs^l^^^^ft J cft lpuma,ctcft h^bcns viciffit"^/; ,crg^^^^; ^ gulatio,autficutvoxftranguat^';^^^^ praua,fignificans dcfcaum.in^ ^^.iorcl , mcmbraanhclitus,&caquK^^^^^^^^
non apparcat anhclitus , ^/J ^^^n^c , ftramfulati. Si autcmnocun cn ^u t^
gnili^atur in anhclitu, & P^;"'', egr^^^^^fii
Ipfiusquod immittitur , ncq" -niai'^'|,jf3 narcs^ tunc quamuis ipfa ht "^^^ d^^^^ .^o^ habctur quamalia,tanien > jixi^ ' V
timoic maffno
cap.<. C»?.l8.
quaiidoapoplcxia cft f'"'"? ' atio "«"'Lfi"'
lis.Hxc vcro oppilatio fit.a"' t cmf^iol^ ncm, aut proptcr replctionem ^ -^^(a^ , ,i
eft,utadcUrumpcrucm2,atu<5f^ re faciat,aut b [impediat]& m pctui-'". jsfl» „.1 56 traaionisabco: aiU fit 'i^tf^JgiO^ y' ipfum ' [ftypticu m uer< 5. l^' /
tunsjlicut frigus forte.RcpW'« ftcf V t pletio apoftcmans,autcft non ag a»'; ilC ,^ plctiovcroapoftemanscft, ^Aj,
matcria d t [ . ^ focciel'"', tc'" i>!
cx partc extenfionis, & ^ f /Pfiuc (<f {: plcx.a:peruerfe:] & eq''^''^'"- 'i.''
cx parrccxrcniioni», ^ ~Y UU'^ plcxh-epcrucrf?:] & eq^^^^^^^^^eftal 'calida,aut fit frigida. ^^J....^di\0\ ^ ftcmatc,& cft ca,quai clt lcc" or. autcftiniplbccrcbro ^C&c^^^^^^^^^^^ fua in mcatibus fpiritus ad ccr , , cftin mcatibusf^Mrituscxcerc^^^ morfanguincusUutusad^^^^^^^^ fubito , aut cft humorp q^^^^^^^^ perabundans & multus.l a ^^qU^ meatibus fpiritus ad ccrcbruni.^^.^fcp^^/ tur a rteria; A uene cx-uchcm la^
0 0
^*^tt?^nf ^^""^''^'"^''^ rpii-itusnon habct
^'^^us \> ft^ ^"^\l^Pccics apoplcxix%6c cau^
tquc latcribusfimul, 20 [c exlHhnct.quod & hocinlocohic author . Solmturta- " ^&^fe^ luorum latcrum,quod ^ ' ■ ' •""'-^
:tuiis. c.,,rr 'r^^^^-^ ci|^'^]^x'.Aiit,cx cau- ™^am,^ <^<; i ^'^^^^' quandoquc dicunt apo
. ^'"■■mDi l '^^"aiidoquedicnnt moUifi-
"■'^''qnand" ''^'•"»oi"bus Hipp. iampcrue- ^^"^'^"laccidit, uthomo aponje i'"°'tuum T ''t d.ftcraia intcr ipfiim.
I 'Kclci',H "oi^apparcat in ipfoaliquid ^"'''"oscon '; ':?'"ilcit,& ianatur. & nos
^^^rat,5c in ift^ ''^^^''^^^^s» quorum difpofitio iii,^ -^ipioiuin. ^.'^^^''^^^'^■^^^^^^i^-iitiis nonappa ''^^^ qu6 ''^-^'^^ ' taonlintcgrc cadk.Hr iiro^n.,.^ ^^^^^'iiii^atusin eisnon uchcmc
Ubani , ^^^^^ ><5c cxpuUionc vaporis ''''^^ fi 'oro f '^''''^' P^-optcriUudqd
5"itu,.,:./^"*us lions. Apoplcxia vcrorc-
oc voiunt, ut uiex mortuis , doncc
^"^^^'quoii?^ P^^i^-i^i^iim ad paraly fim,<Sc
I. Tra6t. o
riim autem apoplcxise iiidicium iam diximus, inde crgo lcgatur.
A N N O r A T J O N E S.
I In apoplexla, quam Latini attonitim morhum uocat, cJr alifctiamparalyfm & refolutionem neruorumjUt Celfus notat lih. v .totum cprpus fenfu & motu dcflituitur, ut ^ap 14. Galcnus 2. aph> & fjipe alihi. neque id foUim , fcdanima^ Com.^i. ° lcs omnes actiones etiam principcs uitiantur.ut hic quoque afjcUus non re5le fymptoma aut fenfus cor.imunis , ut Ackmius lih.dc aU.anim.fp.prmo.aut rcclyit is.quam regiti ^^P* ' uam uocantfut alijjslatuatur. uniucrfim namqucanimalium aHionum omriium efl uitium.Tpehums fymptomatis cau fa contentio cH.Alij ctcnim ( ut (jaipalfmi) ob^iru£IiO' ncm effe meatuum dicunt , per quos toti corpori animales fpiritusfcruntur. <sy4lij etltm aJlri5Iionem addunt^mtume fcente nimirum ccrchri fuhstaniia,ut Gal i.aph.notat,ex Cora. 4t. di fpofnionc,qu.i: 'wflammationi cflfmiilis,conHrmgitfpirituum ui.is ncccjfe cfl. ita ut percuflo cerchroficuti de ca^ ro tcsiaturGaf^.de loc.ajf TSlos ucro, & fi anri^ioncm prohibcre fpirituumtranfmmjiit.cmur; quum tamennon prorfum cohihcantiaHrictioncm aut c'pilcpfii£, aut icuis apoplcxia caufam putamuswius ucro qu£ fortior cH apo^ plcxia , ohslructlonem . Vcrum in qua nam cerchri parte hxc ohsiructio fit,cont.rouerfia cfl. quuf/i Gal.alihi, nempc Cap.j.Com.^»
loc.ajf.in ccrebri fubHantia,alihi ucro ut 2.aph. 5 .de Gap.7. .loc.aff& 2^ fympt.cauf.in cerehri quoquc uentriculis cf
» 4 ,r: ;?snt«duus,] &c uod
V >bus n c ' ^ f^cit ipfam pcnctrarc in " '.'^''«utri; r""'?'-'lo'igando cam a ccrc- '^fio ,n . ^Pfius . figa ificat ucro quod
^PODloYir * ^^5>iiiicaL ucro qiio.a ^.ioroZ';quoSii^,,'^>^,9omprehcnditrupcrve
^^^k^f^^^^^ uentnculo po(k-
men facilL flid aducrtcris, quod,replcto cerebri corpore, Qhflructionem,nonipfa dumtaxat fubHantia illius, fed cor porc ipfo turgcfientc , in meatihus etiam fieri nccefle efl , nequc ncgat Gal. 4. dcloc. ajf in apoplexia obfirui cerebri uetres,fed eo ab cpilepjia diffcrrefcribit,quodin epilcpfut uentriculi dumtaxat obflruantur, in attonito autcm morbo corpus potijjimum
2 itAut cH humor fanguincus, &c. Galenus 4. de lo:., Cap.j*
ii\ Q '^^U acciJi*. ^?^^ ^^^^^ capitis.Hipp. uero ^affflcut cpilcpflam,ita & attomtu morbum afrigido craf- ^Pfe'i?,^^^^^^0:dcinde^"^^^ ianus,dolor rcpcntc 4^ fo&uifculo humorcfieri, pituitofo, &atrahilario exi^i-
i£'^^^squ^H carclbkiatui^p^r fiio.- ^ PtoprjA ^ ' ^ corpora , iSc rcgimina
'-tanr- ^^^^•^^^'^'it^poplcxiam^tunc ^^iit'/^^ fit fl^f^^^^^^^^^n dicm, nifi accidat
^i autcm^^^^"^ humiditatc cni '■^^^^^teinr„ ^"^^^ caliditatccomplcxio- ' ^^^^ontrn.? ^^'^"i^c i-cs cft praua: ;ui2;ritu
Uia^Ji^ ^^^^^picxioni'non accldit ,
\fi^^^ > D.'^!. ^^atena paralyfis in utrilque
! Vv!!'.^ ^lonc!';'' ^f^^'-^-^' & coplcxio qui. ^te.V?o raro^^.l^^.^.^^^itcamtolcret ^
. Apo-
^'■iC,!'''^^"tUr"m^^i^." ^ caliditatVrQuum
7nat.de fanguineuero & bilenonmemi}iit.<*Authortamc noflernon pituitam & atram jUum bile,fcd etiam fangui ncm & flauam bilem huius obflructionis caufam cenjet .. Ci&tcrum , quum ccrehri uentres & ipjius fubsiantia non yninusfanguine & hile,quampituitofo & melancholiio hit more repleri pofflnt, flcuti & fupra de epilepfia cfl dictu: nihil profectb obHareuidetur ,quin& exhis duobushumorihus attonitus morhus gignatur.T^gant tamen aliqui procreari hunc pojfe ex bih',quod,quia ea acris eH,& mor 50 ,dicat , irritatum cerehnmi in eos motus imuerfum corpus propclUt,quiin comitiali fempcrynunquaminattonitomoy ' bo uidentur . C<xterum ex fanguine ccrtum efl boc uitium aliquando fieri, ut hic author notat. atque hoc ipfum ( & fl Galenusplerunque gigni ipfum ex pituita,& mclancho lico humore aflcrit,quod uere ab hispl.erunquc &potiljV 7num procrcatur.Jidemgal.aJfirmat,tum 2..aph. quando .coram.^z. difpofltionem inflammationi fimilcm ait pojfe hunc affe-ctum producere. & primo aph. atblet.ts in difirimine efie comm.5.
'^ioqi,- x^^«w.cL:i.ix* teHatur,tumruptionisuafis alicuius,tumrepentin.^ fuf-
\ ^^'Optej. Piuraiium utuntur phlc- focatioms ,oh fangmms uidelicet redundantiam . quod & \u. X,.. . mcinn.K^,: r . clariushh.de fangu.mig:.fcriptumreliquit.Atdcbilcipfa,
licet GaLauthoritatcm non habeamus,ratio tamen id p.er- > * fuadct,q/mmcolligircpentetanta hilis flau^m ccrebro copia poJsit,quam atr.t . Quod enim wordicare eam afierunt ac propterea irritari er concitari totum corpus, ficut in epilefia.non admittimus,quanio phrenitim ex bile i?i 0: rehrifubsiantia collectafieri uidemus abfque conuulfione.
S^';,'§Jtiu- .iipopicxia , ficut quum P o'^^^tSr ^^P^Pi^^^i^ i^tus V-
f'">i...""ncilU^^'^Muc cum apop'icx7a tUa-i^t ' ^'-'fo ai>i*P°'':''"™^ Iccundum plu-
,t, '^.'^'^''cliolicum fanguincm K -.,n qiiidcinplilcbotomia:
^uicaii ( ^^^'^ica:cum acceptionc ^"^i-dos u fcftinatio tacicns
^'^ociter moucri pcriodo-
^uum & atM hills qu£ acida eH , hifJgnher fcnfim m<hfteat & irntet , quwm colle5ium dvmmt in eim fubHantli bumorem ccrehrum non Jentlat,qMod exfersfenfm eyt:ne ^ue irntari propterea ah aliQ quam multitudins posfit . Quare iudicio nojiro non minus a fangnine & hiley quam a pituitofo y & mcLincholico bumorefieri attonitm morhui poteH ,
citn^ calamcntluim f ^.^^>;"'" ;V)m.Eta%5.«|
mdilotum,6coriganum,- - . -.i^s,
oleumjdcruta, 6c ^ir iamdiuoiu - ^^^^^.aircthrum,& calk>rcum,& ^^P^^P^^; fmscxolfO;
Dc figniss
banum:&:inungctotumcorpusip f^^^ in quo fit llilphur. Si autcm ^^^^^i^U^ ^^^ rintcxgariophyllisA ^ [ t !■
t fttbefh. T^IfFcrcntiainterapoplcxiam&t carum.-cft j, » hai?e£ voce U quod apoplcdicus [clamar,]& cius an-
lubeth . f fabeth
iiranguiati, vcl hclitu nocumcutum ingTcditur : lcd t carum lubcc oregino- ^^^-^^^ nocumcntu,no clt ita,& habcns llibcth gradatim proccdit dc ibmno graui ad t caru ; apoplcdico vcro accidit illud fubito. Apoplcjciam prctcrca antcccdunt lbda,& intiatiotiLi gularium vcnai-um,& ucrtigo, & lcotomia , & tcncbrofitas vifus, & trcmor in toto corporc , & ftridor dcntium in fomno,& grauitas,& pi, : ^ K fithllis flo Sritia.& multoticsquidcmcftcius urina ';[va^ rix. s. porora,]& nigra,& m ipia clUcduncn lcrmu, c a. nccumcnto ^ furfurcum . lilam vcrb qux cft a'-" i quahbct] pcrcuirionc,autcalu, aut communirarc mcm-^ brijcogaolccs cx principijs^quc tibi itcrara sur. Qux autcm cft cx apoftcmatc,non cuacuatur a d B. aliqua & fcbre^ [prcccdcutc rigna,]qux diximus inapo }.ra'c.fl-ione h- ^^cmatibus.Et illam quidcm,quc cftcxlangui- §nu:um. ^ figniticant figna languinis pricdidamiiiris
cc;& nucc muithata , & ^^«^^^^'fd^cto;^ dylcs cx ' [ f ftoracc liquida,ct cup
1 o friccntur pcdcs eius cu ^l^^^^'^ aquacalida. d t [
am-py^ '0,cntf' calidoc^ iiiungan ■^tcupl^o
etinunS^»^ .V^^^;
lcis quidcm,qu? funt cis bon^/"';i,um (f ' cumcris afinini,& olcum mq^^^ .
liticum factum cx olco antiqi^ - ^■^ons,;'^ infufa proptcr humcaatioucm • i.^^^ in quo lit iocla: ita vt luma.m r di ; . fquillc.unc.ij.-inquo coqif " l^^^iu-ofca^ uatur.^Etfimilitcr olcum dc p} ^ .^^5 quidc vtrofquc modos prcdidos . ^\ j eisa^^^^.ct cft,vt ciiodcunquc fit olcum.^.ai^?^^^^^^^ ftras, inlpiftcs cu ccradoncc '^'..^^iiiorcvn^^a oportctquidcm ut i"^'^P^^J^ ' tpci'ni^^%^ num,ii confcrt.ct fi noii,addc,ct P iliud,q.uodcft tortius. tt lU^^^ 'ct cuacuationcm ipfiuscum ci} ^.oxini^ ' ica bus,vt naribus ipfius ^^'^^'^l^^^^
vTcibus!'& 7ft fac^^^^^ valdc^ 30 propric condyfl^ct c^P^fp^^^f^^.^t opP^^^^^^^^
& t iugulares vcnx:& vcn:t ccruicis funtcxtcn fx & plcnx i & Ipatium phlcbotomix cft clongatum,&fuit accidens rcccptio cius,quodgC' iicrat faaguincm.lUam verb,qua:cx phlcgmate cft,fignificant color,& fbrma oculi , & humorofitas narium & rchqua, quc dida funt . Quii crgo fcni acciderit vcrtigoconcomitansitcrata.tunc lUud nimtiat apoplcxiam .
confortatiua,ct ignitum tcri'"^[ Vjiis
" ut cap^n P ^.^,s,5^^V
apponaturcx c...t - „mnoii-- aAW'"
uifti.Et fi cft poflibile, tacci m uo d^^^^^^^^^
na immmhgutturi ipi^'^!^!:ilZc^K^' aut olco fimplici:ct prop
quod in ftomacho, aut
s s
[ orci
confcrunt cnim hccci uc- ^icn^^.opu^J '^'j 40 mitu quidcm .liud exift^t luuai .iuot^^, ,
» B. AliaUtera.
dfglutiat quod foluit, vicxpel-
t iceha
CVra quidcm cius, qux fa£ta cft cx laifione extrinfcca, eft rcgimcn lUius caufc primi tiux:& illius qua;fitcxcommunitatc,eft rcginien mcmbri,cui communicat cum co, quod pra:tcri)ttibi in canonc,& pra;tcriittibi incapi tulis alijs . Rcgimcn ucrb iUius, quxfitcx fanguinc, cft phlcDotomia in hora iUa , & cmiftio multi languinis:fanat cnim in difpoiitionc, & poft phlcbotomiam tunc clyftcriza cum co, quod fciuifti dc cly fteribus , vt dcponatur matcria a capite : & fubtilia rcgimcn ipfius & fis contcntus in ca iulcb , & aqua hordci fubtui , & aqua cafci: & tac ipfum oltaccre quod confortatccrcbrum, & non calctacit , cumeo,quoddocuitc. Sicumca vcrb,quc facla cftcx phlcgmatc,inucniiintar fignafangui nis:phlcbotomctur ctiam:dcindcclyftcrizctur cum clyftcribus fortibu.s, & fupponantur coilyriaf6rtia,inquibusp< bouinCi^ poika ^ [ bibat , quod loluit,fi in ipfo pcrtranfit ] ex pilulis, in quarum potu habctur tiducia,ficut pilule dc cuphorbio. Ht fiant poft iUudfupcr caputipfius,& mcmora,vaporationcs calcfacictcs, & cmbroche t^tkx cx aquis,in quibus coctx fint herbx calcfacicntcs,ficut anc thuai, & t abiuithium , & amaracum, & foiia,
[naufca,ct uoluntas
caic frigu^
cius , qui habct apoplcxiam tj^^- v^nj|' dam.Etoportctquidcm.v P^^^^^^
refoluascumco,quodcas ^^^.^ hoc inucnit aUeuiationem-^ir^^/ponj^JJj;^^
cipitjad hoc, vtpilain orcc ^^^^^ ^ antcccirit rcmcmoratio, v
parumcuomunt,inpotu 5 ^ decoai cum ruta omni dic."
de radicibus,& gradatim f^ poi^\ batur quaquc dic. ^i-aci^- ^ .^^titat^^l^''"'^' poft cuacuatione iin\\ii^^^Z.vk\i^^\J\ii'^
lanxvniusk.xthcriacactu^^'" .tqur^ lita. et . [alaurabclc, ct if.^''^^!^ ^^^0^"" i*:
aqua melUs , ^ [ct] oxymcUc l^^ iH r.i' quum bibitur bakila vna . 1 " • jcid fit aqua mclUs pura,aut cui«r ,t,,.,.isai
ria f6rtia,in quibus ponuntur gummi, & fcl 90 dum ncccnitatcm. bt 4" ^^tati^^cti^i^ ^
ncucntolas lupcr
- • cifionc,jecu cciscaulascc
marnaatu:j^d;;[;idc ^^^^ic^^^
ncm,.tac gargarilmata,ct ftt a
j fupcr coULim,ct I ^^ai ,1 >
hobdom.ulas:ctvnsccosm- ^^^^^^^^^ lcis caletacicn£ibus.Et cx o
n- Et •a- 0- •ir uii fit iut ,ct
ad oft ili' ,ct
trit (ci :n' io> iir»
nt] ¥
tiit ;bi'
Part 194
i f ^^^^^^'is poft purgationcm .....
^^'3dmi.L^|^'^Sani , 6c hji iimilium in accro ,
y-^^fo t^^^ ^ t thymus, ^ m
M^lo. ' '^^^ ^^^^ himantiir " [diapipe •^^tuitn "'/'P^^*>^' zingibcr,3c ihphila-
^.vJT^^c^^antur.^t [
Fen. I. Tra6t.
^^^^3dono^^^^>^'^^ ' ^^^'"^c adminiarcn
rea Ycycunda eafunt , ^«^e de ijs affe&lbus funt adnotata , Viiie & ^Paulum lih. 5 .necnon Celfum lib. j .Vnum notan «ap. t S. dum eH.quum ait syiuic. LEtfiefi poffibile, fac eum uo- -''P * ?«6T£f e^rt:. ] quodauthor uomitum commendat: jcd dolo- Ycm neruorm excipit.Cuiu^ fane reiyfi ratio rcddcda est, hanc effe exiWmamm : quod, quumsieruofiu totws yentriculus fit.irritari neruofa^ omnes partesyqu^e om?ies inui" femconfcntiut.ob eius mokfliam,qu<& in uomitu fit,neceffe eft, atque affe^ionem agnofcerc^ ,
cxcis cjuidcm, "cut ilhid:
I., Hiinri^/r *^»*iiuLc. j tx cx cis
:ctnr; ;T ' '^&^^^^^m, 6c coiun^^tmi, cft 1 ^^''^ i'Ltmach [li nc-
. ; m acorus cll cx cis , quxiuuant
c;xcis,c]ua;iuuant confortatur cius imprcilio, con- 1'ubRa
^ cc^^^^^Cu l!!^?'' ^^gillatim, 6c coiun^tim, inK ^^^)
<^ntibur, rupcrfiuiratcs in ;^^i'>ricut cft oicumdehho:
%ii.--'r"''^ininnT^^^^''^^'^^^"^^^^^'»' ^ ^^^^^"^^^ ft'^^''^ P f ^^^^i^^^»^ > & olcum dc
Cr^^"^^4 a ^^^-^^^ clf iarcf^capitis, 6c
[DICTIO] SECVNDA,
Dc a;gritudinibus ncruorum , qua; cft Tradatus , i .
9 «.Ff«.
^egritudines neruorum .
. cibis h.i "'^^^''^fium apopkxiii lunt " ?'^^^'^ca rr'^'''^"^^ cpilcpham , rcin cis in niaru °»iscis *l"'d*--m cum ticubus
SD-t^^^lt-vtc.^?." ' '"'^'s.Qui,mauMm uo-
c f B furcis.
\> '«otu ii"" ''^'"^ .& '"oucant ,i,c-
'■Hn''^''^'-'! '!"'''" ^iliq"'d
'''Via>\^u, 'P"'P'i''" vclootcr: lcd
?4|i'*ntii^'^^^io ^«nccdcfccndat,& di tadu. Quum autcmdubitatiir dc ahqua'a:gri. ■t - 1^'^ ^ii" I ^^cniu/s .^^^' nccctiam phirima tudinum ncruorum an fit humida,an liccaVo
Eruoruni quidcm ipforum origine,
<k. diuilioncm , 6c hguram , <5c anato^
miam , & naturam iam fciuihi . ^ De
.Tgritudinibus ucro ipforum (cias, cp
funttrcScXgritudinum fpccics, fcilicctcomplc-
xionalis,inll:rumcntahs,& fohitio hngularita-
tis tr. ]6c apparct quidcm la:(:o jn opc ^ ^^*
rationibus fuisnatiirahbus , <5c fcnhbihbus,&
motiuis.Motus vcro Laboriohin facicdo a:gri-
tudincsncrnorum, introitum magnum habet
fupra iUud,quod in ahjs cft: ^ ipli nanquc lunt
inhrumcnta motus. laboriofi \ crc) motus lunt
ficutcxtcnfio cum func, clcuatiorci grauis,
&c omnc in quo ch cxtcnfio '^t [ ] <Sc xrx-
prchio 6c contradio. Signihcationcs autcm in
difpohtionibuscorum iumes cx opcrationib.
lcnfus,& motus,6c cx tadu,** [(Sc]lcnitatc,5c du d B.in.
riticA cx communitatc cercbri, (5c fpodyhum
cum cis : &c cx doloribus, 6c matcrijs, quc funt
propric ncruis.<Sc phirima quidciphgna, quib,
pcrucnitur ad cognirioncm diipofirionum cc
rcbri, funr cx nocumcnro operarionum , ^ cx ^ . , ...
fidcrcrur quahtcr ipfa accidit:nam fi hibito accidit, non cil dubitatio, quin ipfa fit humida . Etctiamcxiiocquodmcmbrumet [ ] ....
vndlioncm dcficcat.nam fi ipfam uclocitcr cx Iffiaiiccr ficcat,non cft dubitatio,quin ipfa ht hcca^quu mcmbrum non ht caletlidum calcfaclionccxtranca.Excrcitium ucropoft purgationcm mc
Sdi^ia '^Porc.l ^''^^atJccrcbrum,6c refol- S nwl^^^n^^ ^iigcftum/rprohibc [^ri<>a?^'^'^^ dicuntcis cl- N)t^^'8d& i^l?^ cum lcntibus , 6c vu? l^^no ^^cx ^icusfuntcx fruciib.con Hq^^JiUion4\. ]Vinumau.
V^^PfOn^^^ Cftdcf,? ^^^n^^'^^^^ proptcril u^iupun pui5^iiuii<.-uiiiic
CNt] ''^^^^^i ^'^T^^^^ anti- huscftiUud, quodpcrmutatcomplcxioncm , f f B.eoramuniai
iuH \\^^'^^^^^ ccrch uelocita ^ £ <5c vnicuiquc mcmbro[fccundum fciDium.<5c cuiur^ucmebri,
.^Qeft ; ^^giscn..,. ^hii, <3c dcciinationis oportct quidcm, ut a facihori incipias', 6c L^ra-
datimpcrucnias ad iUud , in quo ht uirtus o:quahs.Modus ucro curc in puigationc ncruo rum, <5c pcrmutatione compicxioniscorum cft,quoniam plurimum cius, quod cft nccclfarium cuacuarc ab cis vniucrlahtcr cx maicriis , non cft nih cx frigidis . Et cuacuantia quidcm cosfunt mcdicina; fortcs,hcutpulpacoloquin
'"-^ ^ N '.''lora^^^ Q!iim,apoplcticusfe i; "'^'n-e 1 " 'Ptius, doncc diltoo-
' 110,7, P^ialv ;?'^^^?^-uni « icias , quod medl-?.^^'i"g^"^f "ic-atus )ihbi,
^ ^edicin V"^'"^'^ mcatus ^ [hbi, ridxA ciIeborus,ct proprie albus,quum uomi ^^^^ateriaf "^^^^'^^^^^^^^"^" fitcum co,et cuphorbium,ct^ [aliafaiz] <5c
^^'iafacicntc]ipfaspropric. '^'^ J O N E S,
ftcj '
''''''^'^ fcrm!^'''^'' ^^''^'''^^^xime ftrmUs^fi, ' ^^'^^iionemdcfiderat, Troptg-
lcrapinum , ct rcliquc gumma; fortcs , ct hicre magni;,ct tortcs. Er cx lubrihbus , qua: cos ciuicuanr.lunr balncum ficcum,cr cxcrcirium rcm- }'Crarum . Ipforum ucro complexionem pcrmuranria funtca, que di<5la funt in capitulo dc cercbro , ct propricca, in quibus cftvii.-
§ B. alalHch.
y 1
>i B.auc fuHt un auofitas, [Sc cft olcum una:iiorum:]& quum ftuofa. adipcs adminiftras/mtadipcs' [Uiporum.] Fcc i B.airebhs. ccsquoqueolcorumcalidorum,Ucutta:xolci oliu^rumA fxx olci dc lino, lunt conucnicntcsxgritudinibus ncruorum frigidis, &;congrucntcs duritici iplbrum, & olcum dc cotlo', 6c olcumdctandacocafunt uchcmcntispro» • prictatis cum ncruis:dcindccmbrochx,6c " [cx prci!ioncs] lccundum complcxioncscorum
Libertertius .
fofitim . Chtrc hic reainemos omnin ^ (orripi exiHimnit . , contro^^" '
Cal.nanque,^thicai,thor hocn loco^t»^^^.^^,0 mufculos mouendi ejji mshvmcnta cenj ■
preffioncs 1 recundum comploxioncs cocum . .? Res rero «»'f"" „„„if, Vcmntamen opoi-tct, ut iplafintin .rca.tica- ;„,t.VrmomtemlocoVenminp i...,.„.,,-, „r.,-„m fnrrifiravaklc: turj.inj.ieimk.morb.oljejjea'''
fmit.P,irnomtemlocoVenercmp.-_^ Li.in^.ieiMoHe,^^^^^^^ idcrecii.m.s,qiM exmulta ea o f f .^..Mrtrt.^i^ uerf,.mcorpus,fr4errmq,ner"0'^^^^^^^^^ ex cdida illa intemperie eopiop^-f-' ■ ■^jdii^'^ ' .., fcmtMmores,:nfeipfosexcipere^'T-^.,...^ci»
tionc complcxionis ncruorum fortioi-a vakic: & ut ad pcnctrandum talitcr pntparcntur, qua 1 B. ra(i6wiio- ^^nus confcquantur i [rcfol-rioncm corporis, "^* • & pqrorum apertioncm fortitcr.Et fci*s,quod
intcntio in curandis pluribus ncruorum cgntudinibus , ci\ intcntio poftcnoris partis capitis , nifi qux in facic lunt. Ucindc poft illud [cxtcndatur ncruus ,] qui mouct iUud mcmbrum, cuius infirmus cll ncruus . Et ncr-
m B. principjj
"pofi ychemcntcm eum calown ^^^^^^^^l^-.^i tcmpcrawcntum eomm cxfupcr^^^ ir,for0'0f dit. ^dd\tfccundoloconeruts '^y! ..iii.flo P^^
mcmDrum, cum> xuu....... ......... . ^ ritatcm.huiiis vero ^'^^f
uis quidcmnoccntrcsqUitdam,& iuuantura admtcrna^sp.trtescalorc,in '"^^ ^.,^/^^ .,.,:u..<;u.i-. nii iriim rnnlrorics rtfmcmo crudi & copiofi vaporcs procri-a
crudi & copioji vaporesYi v- '-- ''^f ^'^J^^/t^
uorumprinupumdelati&ff'2f,U^^^^^^ pra quL corum vires,& ^'''''ff^l^,^ U^^'''2^v
Ul5 t^JUlU^ll» IIWV-V»!.- K^-' ,
rcbus quibufdam,quarum multotics rtfmcmo raturi fumus : quarum qucdam funt in tabulis mcdicinarumfmgularium,<S: iliud quidcm no attcnditur,nifi in difpofjtionibu.s, & a;gritudi-. nibus fuis,qux funtcis magis proprix . Rcs itaquc ncruos confortantcs cx cis,qua: in potu iu muntur,funt acorus nutritus,6c callorcum , (Sc
grana pini magna> & ccrcbrum leporiii allatu , dorum conjirmatur,ybi ^^'''''''*'''^^^(;ie ^^^^^LV'''^' ac {\xchados proprie.Cuui.s quida potio fit om frigida aqua trinarh& caim^^ Iviid^^^i^^.JiOi^^ ^ :a:., A.-ynU i in nllMliQrrii:^(9-i.autcu ^ proptcrca osfibm dentibus^ncru }^
concoquerc . Subdit. hts potu fnpd^ ^- fS.f^^ « HocLHipvocrati.sfcntentiaprodi^tA^^^^^^^
gida inimca osfihHs, dentibtis,Jicni J.^^^^,
dorum confrmatur,ybi cereyj*'^Zi'J^ ^o^f
medulUfcriptum rcHquit, ^f^^^ dorumc " '
<X uxcnauosprupiit.v^uiu^ ^uiwrt i^v^i-ivj -V V."* .
n i dic pondus.drach.j.in pilulis rcdadi, aut cu ^ propterea osfbt^ ^'"^'^'''^f?V J fvrupo mcllino. Et iuuant cos cxcrcitium tcm cahdam vero amicam^quod au n fedent'*]'^ ^ ^ „ , ,. i-7n .-„ rj...:!,., r,^,.]tpntuY\& ^ ....^ ^c.C\<^'^' M
fi K.tranrmuta-
tionem in . Q B,inflatiutinn.
pcratum,6c olca calida.^ Rcs ucro ncruis noce tcs funt , coitus plurimum fupcrfluus , & fom-. nus fupcr fcplctioncm , 6c potus aquc irigidae CongGiata;, 6c multacbrictas, 6c uinum pluri^ mum,proptcr uchcmcntiam mordicationis vi ni,& " Li'cfolutioncm6c]acctoiitatcm mfrigatc m cu m ho c^5cl cd i t co s o m n c accto Ib m , 6c o B.inwtmiim. [ ftypticum] 3c infrigidatiuum [in potcntia:] pb.com tortitu ^ phlcbotomia plurima cis nocct.Et nos qui- * dcm in hoc tra^atu rcmemorari uolumus a^-
gntudincs ncruorum complcxionalcs,6c oppi latiuas.Ipforum ucro apoftcmata 6c ulccra, tar dabimus ufqucad librum,qui fcquiturlibrum hunc . Et fcias , quod aqua frigida nocct ncruis, proptcrca quod facitcosdcftccrc a digcftio'ne humiditatum , qux funt in cis : quare in humorcm indigclUim pcrmutatur, Et fcias, quod agancus confortat ncruos caicfacicndo, ^ purgando .
I T)c Agritudinibus uero &c.De neruorum agit ajfecti hus gcncratim y atquetriplici cosmorborum genere corripi (dt-.quod & Gal.primode fympt.cau . Scd dubitatio e'st . Qmm enm nerui fimplices fmt corpons pcirtes, ut tcliatur Gal.tim f^pe alib'- — -^-^r- ....... i.
uero duo tantum mor<
& folutio continui. qua raiionc ncrmi moruus in tompoft tione eueniet f" Verum pauds.7^cruh& fi ratione fubjian m,partesfunt fimplices , quodSion ex diiterfis corporibus confient,quodfenfuappareat:ratione tamcn fgur^.quam uel Yotundamyuel longam obtinent , & ratmie HridturA , corHpofitxfunt : hac ratione & morbi lUis compofitaru partium contingunt. Simiiem duhitationem i.depart, mm.foluit Arlftotelcs de corde,cor ipfum quo nd msfub-
rigores febriles excitentur.& ^ v;frit^^'^t>^ rf&laph.habetur.&ftV^^^'^'ll^l^^^^^^^ d^affufio neruorim ^f^'^"^"'^.;^,;'^, yf^^^^ -rMi> reuocato yaph. & in codem lil^^^' ,
incodemnbd^^'^^^^^^^^^^ Sed hic controuerfia esl quojl ^J/^^^^^^^ aquam ncruis conferre ^^^-^^ fctM^^ L, nlnf^igtdamfoitm Jed ^.f^ ';'!^^^ ,0 cam.'tdett.foiui ex Aiex.tb^^^^^Scdn^l^ ^ caiorisfedhumiditatkratwne^dtie^l^^,,^^^^^^^^
' 'CiYi.S^^
caioris fed humiditatt^ r^t^<>^' f'lycf^ "Jcd ^ nequeenm abfoiute vertm ^^^f f.,.sr^\^^ • f^"^' tx 5 .aphor.patet.&prmrea. ^ ^ rier^jj0^iCf' dteritls caufa obeH , ^iatui ui nor^f^^^^ nosf^ftf
aquam commodo efie.Troptcrca
fSe.Troptcrcci'''--. -^^iM»'^^^^^
uisprodefie^fnnodicusausfi^'11;^^^^,^^ quentiorufusfi,er,t,tunc non r^,»^*'''^,,»!''
ntatem affert,ut Hipp^yf^-r^.o
Utatem a^en,ut jzt.yy. ) -r" contrt^'\.ct^ 50 intempenem eortmtemperarnutt^ g^^^^^^ ^ neceJfiefi;tumob eortm fl^^^^^^
longa caioris a5iione,confumptOH_^
wp.z .
node fympt.cau.Scd dubitatio est . nantia,& principium ncrttoru^' ^ qti(i^^^'^ U i mpiices fint corpons partesy ut tcHa' caiefaciendo & exficcando J n t ^ ^
\bi , tum iib.de diff. morb. jimplitihus •y^^,.^^ di^-pofitionem,nonnunqtim f ^
rborumgcnera actidant.intempuries-, 6o tofa neruis aduerJari.Hoc & ^^^f^^ ^^git y'^ .^ffi^^^^if •luaraiwnc ncrmiinorousin comnoCi //t- -» ilPY.it uir.miic.cuiuscaHj.^^r A:i1iS'\ f^^^ u M
acnempe & ratione & ^^^f ^ff \ U^^^-^J'
gues &fi-igidtjint r^^r^^^'''^'"^:^^^^ y Lmmjt.ttpartttmmedtcamct^^^^^^^^^
quodtc.mifm.cHfitbfiant^^ineo^^^^^ Itq; omnes lupartcspenctrat.^tl^^^^^^^^^^^ mLat.S,miititeneruisflattifl^^^^^^^^ medidu^tosfanemtjsmaximecat*
li ; 10
,!'-. /I
nplT '^t'M>'0<l cxfiatulentis edu
'^^"''yfi&rnoUificatione. Uf. ».
'«to.&n^"'"^°quedicitur fcrmone abfo °'''ia.Wo,J; ''T'^ '*'"tur fcrinouc pf ol^^folutr^^^^lyfis-fcciinduin intcntio- i 5 W ^"'^'^^t illud,quod fign liicat k^ProDril^^a^P'"^"^ mcmbro fit.I'araly *4inun ' " «d,q4od dc molhficario- '"'"ng tTdT ^"""mpartiumcorpoi>aCu1"';A''acnuncfti„partcinc>-
^^■«4^Si'" P--"-t':currit ' [ pcdc. ] C"c,n: ''»f a paralyfis fignifica hac iii ^PC,af-"-^l^"''4'c.nnuiturin l?''lyGsar. P*''''''«''5i: mcdietate.Qiiu- .'""lisahr^^-^fturcum tioncmolli- U "^nirjt V,; r ' t '""^ ™ « cft illiid.quod
Part 195
C^'''«cut c ^^''^c-*^ '^'^'1'municarcf ur,cfl-ct Eifc-iJ [ <=ft.q>iod vni d igitoD-
C"'"--tinctn? '^P"-""sfcnribai.s,aut mo-
C°"«m Pron?'^"'^ "°'^ ftilcipumt cius Cc^^Plftio ^*"'' «^«P*«'onis corcuptip ?o K<ie3''t?,auth,?n' co'-rupt.a,aut cft^-alida, S '.'I calid ; ' "'"'«•'"t ficca.Et vidctur ^C'"' in P^^l^f^^t imprelfio.
V'7<>d«rn,',iH eonfequiturfine: i^'" 'Mb, .'"^ •'^bcntibus extcnua-
■ °'>'tcftr„Vr;'*"Pfi^-1-Curacaliditatccc
Tra(5t. I.
""^ftmih r "^'"''•n.cura caliditatcco
^Cioi J&ficc,n°'"''P^'^'''''^l'''tC
SrWos.c r^''"™ f lam prppinquum cft "aft^^mou, ^^foJ qu.':p'-o.hi
S, '"iiijid, I .';P""'-''"ni plutimumeft 4o ^l<>'f'-igulu,'5 q"''l'^ni non cll 15- Sd ^'^'^tei.i ^^'■''^''"'^'^ntrarium dl Ipiri ^C'f*cii ■ „^ U>ngi„quum, quin
'V''"le Hl^, « Pnuu dcftr,.r).ir,n ic ,«r,-
,i '«nt f ■' ' caufi. » ""^ P'*paratum- [ 11, Vct „ '8>clitas i"f "''« dcftru<aionis mo-
'''i.r'^'imc7.f ^.''■"''''^'quibusfuccurrc
S^^'Sntatr--^'='^^''^'«"'"'^' >!o?^fS"hf'quelat^ «^'ffit. ^^^ufaiiij* ]accidetvni
^ O^^ pS^^^^ ^^P^^-^^*^ pororuiii, ^ ^{^^ ' •^^^'^^autcftfccundumfc-
iK^l^lct ^^'^^«^ft'" r '^'^' abCcifllonem fpi- ^ i^n^^^utarjna ^^^"^J^adio ] pororum^ ^iUiiaute ^^^*'^"^ foiutio ringulari
^fl ''^Pra ^^^iaute > '^^^"^ ^^i^fio ringulari % V^^i-li^ ? ^^^^ti-aclio quandoquc ^ PonlK;?^'^"^^ ^^S^f exterius,quje V^eg^^ft rcnioueri:&cft wol- ^v-tio scfus, <5c motus rcs ac
cidcntalis,qua; rcmouetur, quum rcfoluitur li gatura.Et quaudoquc fit cx compreffione vclic mentji^ficut accidit apud pcrcuffionem,autcafum.:(Sc ficut accidit , quum dcclinant Ipondy les, 5c rumpunturad vnum duorum latcrum dcxtrum,aut finiftrum, 6c coniprimut ncruos cxeunrcs alc.in parteilla,autad antcriora,aut ad pofrcriora. " [ ^!>cd ad antcriora & po.ftcriora] accidit cx cis t [ ] tcnlio non
> Coarclatio,quoniam occurfusfpondyliu duobus larcriba.s antc 6: rctro non funt fuper cxitum neruorum,^' [fccundum quod lciuifti : 6c cxitus ncruorum fccundum quod l'ciuifii,non cfc nili cx duabus partibus antcriorc 6c poftcriorc.Et quadoq^ contrahuntur ] proptcr grof fitud i ncm fubftantia; membri . Rcpietio uero oppilariua cft cx matcrijs humidis curretibus , quibus mcinbrum humcdatur,& currut in vacuitatcs omuium'1 [ mcmbrorun),aut ftantiii » principijs mcmbrorum,aut ramis neruorum . jEt quqiiidoquc fitinuia fpiritus currcntis cx cis.j Apoihnia uerp quandoquc accidit in ori guiibus ucruorui"n)& ramis ipforum,.& oppilar rranfi.f us.hicifio autcm,qua: ncruisaccidit, qu2p in lougitudiuccft,no nocet fcnfui,t5c mp tui,6c quc cll in latitudincprohibctfcnlum, & motuma nicmbris,qua; imbibuntur cx mcatibus,qui funt continui intcr ipfa5c villum tunc jucilunj. Ht l"cias,qupd nucha fimihscft cercrjbro in difpofitionibus fuis ad duas diuifiones, iicct fcnfus difccrnar. Qiiomodocnim non crit ita iUud,quum proccdat etiam a duabus diu ifionihus ccrcbri ? non crgo elongatur,quin fcruct naturam vnius duorum latcrum purgado,(Sc cxpcllat matcriam ad latus,quod eft dcbi lius,5c quod eft magis fufceptibile matcrjci prj mu,& cui acciditpcrcufiio <3c i(^tus,6c ad quod cxpcllitur fupcrfluitas latcris ccrcbri,quod ipfum fcquitur.E.t non cft mirandum, li xgritudo fit propriauni latcri abique alio latcrc: natura enim prcccpto fui crcatoris iam difccrnjt quodcft fubtilius hic, 6c ,tu quidcm re.cordare huius cx principijs, t]ua;tibidedinius in libro primo,Etfcias,qu6d multoties cxpcllitur matc ria humida ad extrcmitatcs, propter dominiu calidjtatis in corpore,aut motu lubito cx timo re,aut pauore,aut ira,aut dclitijs, aut anguftia . Et fcias,quod,quum larfio , & materia qua; faciuntparalyfim,funt in uno iatcrc iicntriculo rumccrcbri^communicat lateri corppristoti , ,<5c lateri faciei cum co . & fimiliter fi lunt in meatibus lateris unius, qucmadmodum fi cflct in dupbus latcribus ucntri.culoru^p ccrebri ^ aut hj mcatibuscirct apoplcxia . Si ,autcm lunt apud originem nucha;, corp.us totum cflct paraly ticum prctcr mcmbra facici . Et quan.doqueacciditcum hoc llupor in cute capitis , fi prohibetur tranfitus icnfus , quoniam cuti capitis.aducniuntnerui fenfibilcs ex r [ccruicc,] iquemadmodumoftendimus. Siautcm funt inlatcrc originis nuchx , con>muni,cat lateritoticxccptafacic. quod fi fii.nt dclcepdcntcs ab originc i [ fubmergcndo , ] aut in iatcre uno : mollificatur, & paralyticum ht,quod - [Ibqqitur illud exmcmbr.is, quorum ncrui funtcxuno. ] Quod ^ non tjLicrit" [cx^ucha, miocxncruis,]moUificatur, quod eft pro- AV lC. prium
n B.&.*
o t B.fecudtim piuriaiam.
p B. qm e?ttHf
iieruoru fecuiidam cf (ciuilit^ noit eit e t par-
poftcriori , E? qiijn<Joq; co Q priaiuntur, rel conrtringuntur pori.
qt.neruorQ oto niu, auc lUc i<i principijtneru» runi, auf ranis neraoru,5c oppilant vii fpuis 4:urrcncis in ei^.
f .».profantl«n-
.tes fe, auc in ia> tere yno, tuc. c B. cx meorif fibi yicinat. «B.in nuctia j imotancruo.
y B. tunc qaod rnouctar. Mh lucia.Etfi futiic inalitjua partc ciusjSi iii 3liquan6, ivnc mollificatur q<J mouctur. 2 B. HtqQidam aatiquorCi dixe runt , folicu ft;it coromuqii qt^ibufda anniv, &intcifccit plu iinios. Fr qui euafcaint, ruafcipccum paraly lichionica cie nicii ci qu.>fi m rura cxniilfic i I li miterii, qaje ptrucnit ad inte l)h)a, &ftduxit ra ad extcriora & quu fuit gr-.>r fioT e.i qujE pe netrar {'Crfiido reiii, >. iisrc inui fcarj fuftin ntr uts,& fccir. dU.^mauencia.
b t B.S." in ueie pFj}n^r niotum
pi-ium illi ncruoifiuc fit in toto ncruo/ [ aut] in mcdictatc cius; aut in partccius: moUificatur>' [ quod mouct illud quod icquitur iplumj proptcr illud,quodvenitad ipfumdc illolelb
rctur matcriaparalyfls ad apoplcxiamucrfo.
r jo ^ ^^'
propter matcnam,& rclblutioncm fingularis aut apoftcma. - Paralyfis vcr6,qucdamcrt,qu9 ell crifis coiicc: & multotics rcmanct clim ca fcnfias: quoniam matcria c(l cum ca in ncruis motus,6c non fcnfus.'- [Nam quidam antiquo rumdixcrunt,quod,quum colicaaliquibus an nis communicar,intcrficirplurimos.Kt qui cuadincuadit cum paralyfi cucnicntc ci:qLiafi.n. natura cxpcllit illam matcriam , quc cll aducnicns ncruis,& rcducit cam ad cxtcriora:6c cC fct maximum, vt cum fudorc dcnuntiarctur . Rctinctur crgo in ncruis, & facit ] paralyfim . Kt multotics quidcm accidit,ut in hac fit a [ affirmariojfcnfuscum difpolitionc fiia.6c cfi: paralvfis,qua:cll:crifis incgritudin'busacutis ,
qua pcrmutatur matcria ad ncruos . 1 1 illud q- ^ fim uetin totius corporis dcm crt,quum naturanonpotcil proptcr^*ta- udin parte aliqua corpo)
A li^N o r A
I T^erimum^quum duplex ^-^'ff^^K^J^t J^^' fcntiendi;incHneruo ornni,wsfenfoYuh'i '^^^^^^^^ tu mufctangendi yidehcct actio.ut ip\^^ ^^^^. j/,^^ tamcn mouendi potentia omnihus '"^'^;-^ ^aifflr,»» neruormn ajjectibus quo adrnotnm ^^^^^^^^ ' o quo ad aliosfcnfHS.Qiifm ergo ^'^''^^^^^^^^^
uel imminuatm , uel deprauetur. tnpu^ Lt^M^.
actioncs ojjendcntur.Sam^quodau tait^^r^^ feratuYfcnfus,refolHtio dici potcjt- i'^^ J^^^. tur,torpor, &fiupor Utims, ffAc^^^^ dicitur;ft deprauetur,dolor ^^(^•''^''■^'IL ut0^""'^ admotum/rmminuatur^torporemn^^^^^^^^^^^
t B, Alialiier i. hcpatis.
tcm,aut dcbilitatcm intcgrc cuacuaic:quarc re manct rcfiduum matcricrum in partibus ccrcbri:& rcmanctpoli: fiatum foda,(5c grauitas capitis : dcindc cxpcilit ipfam natura cxpulfionc grauitatis , non cxpulfionc cuacuationis intcgre-,quarcaccidit paralyfi.';,6c limilia. itparaly fis quidcm plurimum accidit in fortituduic fri goris hycmis. b| [ ] ttquandoqucaccidit inrcgionibus mcridiojialibus,cis qui iam pcrucncrut ad annos quin quaginta6c; vltra,fccundum fcmitam fluxuum cxpulforum cx capitibus eorum , proptcrca tp mcridionalis vcntus plurimum rcplct caput . Paralyticiautcm pulfuscfidcbilis, tardus,&: ra rus.Nam,quum .xgritudo frangir virtutcm, dc bilitatur puUus,(3c nt frcqucns , & cucniunt vicifiitudincs finc ordinc. Eturinafccundii plurimum fit cis alba , & quandoquc fit in eis valdc rubca proptcr dcbilitatcm c [ rcnum ] in
W^&apoplexiacnMnonfntotoc^^^^^^^^ ' -^- ^ - • ■■>dietateenae^
tc. prior 4ectm^t hk ait, tcjlm. & Galcnus ^■''^- fy^P^f^Jo mc^^f^
.iitJiiifiiIsj>:'ntJtq^ f' ^;;- y;»>'*?!j
paralyfnnpropricuocanauint , J :n-00U^ d L JLsiiJfropri^ pardyfm ''U,ist0^l ticm i!,ft feu motHfiaitionem "<>""" '^refiio^f^
- tilfimnm appeUari , quum aufenn , a^^f^ne ' f rmanet. ubiuerb fenfhsperit^a ^^^^^^^^^^^^ ncm dici eam tcf^.atur-Je tamen careconfucuiffe.Deprauaturucro^^^^^^^^ piii iter , at fymptomata hunis jn^'\ ..ji^ ' . flm habentjcd alia quidernfolo nior^ ;^,,0i^^J^^ pitatio & conuulfto . aU a Pf f 'J, t(,rr''ff j/j morbofa caufa irritatameann^^^^^^^^ eH cauj
i t
N hn\
la cauja irriiai a m - , .^i m ^-v r. (^ir ^ ifa.fimti huiufmodifyn^P'^^^^^^^^^^
uc ru:.'ca pi v.pici ^tv..ix..aL^xii - L .V...*... , tiojmgultus/igor^pandiculatw^^^^^^
fccrncndo fanguincm abaquofitatc,autdcbili abutroque&morbofmul><^J '^opiofw^
e B. (ecundum g)iud!ciimi frigidorum. f T B. iHius late
tatcm vcnarum ab attradionc fanguinis , aut proptcr dolorcm, qui fortaflc cft cum eis ^ aut proprcr cgritudincmciusaliampropinquam. Etquandoqucaccidit,vtfitiatus fanum d [ paralyfis ] inflammatum,ac fi cflct in ignc, dc alte rum paralyticum frigidum,ac fi cflctin nuie , 6c iuntpulfus duorum latcrumdiucrfi , cft.n. pulfus latcris frigidis dcicclus <• [ ad laoc,qu6d iudiciaeius frigida] cogunt ipfum,6c quando quc pcrucnit ad hoc,utoculiistt [
] minorctur. Et quodcunquc membrorum mollificatorum, 6c paralyticorum iccundumcolorcmrcliqui corporis exiftcns non minoratur,ncquc cxtcnuacur , cft dc quo maior liabcndacft fiducia,quam illud , quod cft diucrfum ab hoc. Ad paralyiim pr<^'tc rca fit nuitatio cx cpilcpfia,6c apoplcxia,6c colica,6c cx prxfocationc matricis,6c fcbrib.tcm
refolutio et tremor,atqne h^'^ ^^^"^'^ Gali.defympt.cau, j^qc 2 Paralyfis uerb qusdarn (cr^ ^,^^^^^^' tempeflate ac Gal Scd _
ciatus paralyfifere omnes tc'''''^^^^ brachiorumicuius certecaufay ^ l u^. Q fertim pituitofi a uifccribus ad art
cidific firibit . '^''■ihP . .,,
*De fignis ,
ILlam autcm,que autpcrciifiione , aut cat, qnandoquctanicn o
aioncquum ncruus ,^1^' ci^i^^'; rccCp^r ro fignificat, quiafubitoa^ ,.aiii>^^^
gfB.vcl conru 6one.
caUdo,tunccxtcnlioA^^ te^i^kili^Vi f > cant cam.Et fixft ab apoftem^^^, fcn^^^.Viif^K
roralibu.s fccundum lcmitam crifis.Etparaiy- cftca.quoj non cftate^t^i^J^X Vn^l-iisl^y fis cucnicns a remotionc fpondy lium, morti- ftematcic fimilibus . Et n ^ ic^ fcra eft lccundum plurimum.Et illa.qux cft ab calido.tunccxtcnfioA <io_^^^^ au;,Jiii<i^'. ictu, S t [ ]non contcrcntc ncr-
uos vchcmcntcr,quandoquc lanatur, fiautcm fuocrftuat,noncftfpcs, utianctur. IniUa autcm, in qua eft fpcs, oportct incipcrc a phlcbotomia . tc lam quidcm diximus, qualitcr dila-
cant eam.nc ux-il ul, »k- .jQi i"^^,. nli^^.v ipsa taftus, & ^ [ ^°^^t^t>t £
L accid.t pcr iplam ««"^^cl»'"' ^ caliduni.5i autem cft at> ap
4 NoIo;;;"'i[^f^^]<Sc a fcbrc lcniA ab aii- mc " '^^cibn ^^^^^.^"i^in^i^ionc'-' [fccunciuai fccund^ '^]^^*'^^^ cucntus nonfitliibito , ■^fapuH u^\- • ] & cx oninibus iltis act^cr
S'-''^^ aifficilis.vcrutamcn
Fen. 2. Tra6l. i.
^'^'bcns 1^1?'^^^"^ niotus,quali fitaliqind ^^^'^s faa.n «''^'^^'^^^^co. Paralyfim autc ca,r m ab hunvditatc cxpania ,
aralyllin autc
'f^nnf.^" *m m totomcmbro paralyti- lo
r^irticuL,'^'°^ ""^'"^ ncruorum figni ^«c,Te,3 «""fionis nicmbri a contra-
S!'"'°llificLl dilatationC- ,
«rSuac^^fi"'^^ abloluta.Et fi matcriacll
^^ife"''"^^'^^'^'^^"'--- « ^""'«tcam lik i'''"'" ^ « limniditatc nu £^«Cc c* r'''°'^ mollitics niulta . Et =o >to°"l^°''^-:«.&fcbri,
3ruun acutarum :
0' f
iliJ^^UmidJ^^^^^^^Pl^ionis lin^ularis fri!;i ■IV^lia & ?'] ^'■'"'^''t «'bito^ncquc liuu P''''ft«ti'"<l'wturdcipl'opcr{acUnn, ''I mnicmbruni.Etdititur
^l^? inf^iHis clt uiridisinunciat
l O N ES.
^quamfenfus dumLtxcit^nonnunuitietur,ct qua c^uja iuJL
«is pcnctrarcfacit.ck pluriniiim quidcm ipfuis quandoquc acclbit in corporibus corum, 6c fit acctum . acctum ucro cftcx rcbus , quc ncruis Tunt nocibiliorcs.Illa autcm, que cfl a tortuo^l ratc,& coarctationc,curatur cum co, quod dctcrminabimusin capitulo tortuolitatis^&c coni prcsiionis polka . Si autem ci\ a pcrcuslionc , aut calLi,tunc cius cura d\ praua:ci us tamc cura lccundum omncm difpofitioncm c(l-,urconIi dcrctur,an [illa tuortuofitas cucnirc f^ciat apo(lcma,autattrahat matcriam. ) & curctur to.tum cum co,quod conucnitci. Ht oportct , ut ponantur mcdicino: in cura iUius,in quocunquc loco accidcrit,! lipcr loca pcufiionis,<3c fup p r i n c i p i u m , cx quo cg icd um t u r n c r u i <• [ mo uc tcsjmcmbrum paralyticum: pofitio autcm mc dicinarum fupcr mcmbrum paralyticum cO: cx cis,qux* non atfcrunt iuuamcntum , dc quo fit curandum;(5s: tibi quidcm incll cognofccrcori gincm ncruorum,6c cqualc cft^fiuc intcntio in mcdicina fitprohjbitio apoQcmatis,^ [aut fitl^ tcntio in ca mollilicatio^jautfitintcntioin ipla calcfaaio,6c pmutatio coplcxionis.Etfortaf fc ncccnariu crit poncrc iuxta mcbru pculsum, ap o (lc m o fu m [ i n c i p i cn s r c 1 bUii j u c n to 1 iis cxtrahcntcs finguinc abco ad paitcm,aut ad il hid,quod appatctdccorporc. Si autcmfucrit cgritudo ipla paralylis [occulta, ] fada .ppter inollificationcm ncruorum: tunc ilhid , quod clt ncccllarium pofi: rcgimcn coc,cfi' ( commu nitasjmatcrici cum co,quod dclcripfimus ,& diffiniuimus in cuacuationc iplarum matcrie rum fubtihum fineadditionc(S: diminutionc, & mcliora quidcm,quib.cuacuantur, funtpihi \x dc cup!iorbio,& pihilc^ [albi cumcfircm |5c pilule dc fcctaram,6c pihilc fctidc,& hicra Hcr nictisjck vomitus cu cilcboro albo cum dilpo lirionc fua,aut cn cxprcfiionc raphaui , in quo lit virtus cius,6c finiihtcr rch^qui uomitus cofe
d B.illnd fcceric
accitlerc r<>r.u > liu:em,auc a ^c* lcern.i,aucacir.ccioiieoj njic.-rix ,
e B.Alia litera. inccjlcntes ucrfu..
Alia litera.
f B.
g B. ad qnod in cspiteffufio • fcrix.
h B.ufra . i 9- euacuatio.
k n. albiroora-
'^'"P^<ca[JJrff^fi UfiitiHr,ci: qua cn,
'^''^^€loc./l-j!^^^^^^^^ tamcnfcip 4« runt cis,& quandoq; fit^ [fiipcrfiuitas] in hoc. i E.grgdatio.
^ ^'''"''^^rr^^ii^ tamcnj ""^PMjrcren^hancexpli.at,
ki"''>m,ll^'"^'"'otua in cgritudinibns
^'^S"<^t's cc P"=''yfi>'5^ ' !:'alt"J i'"'-''!
r"^'"ii (olr- ■ 'lon propcrcs in \ lu >it >=*ci;°":«'^^ i'i princiDio rci.immo Sr.f-^cti?"* '•'".& rcptuiurm. quod fi 5"
r'i>b, .'^Jcqu h"'''^1"' quartumdcci- '''buscx^" ^'■■'«horafis contcntus rc- ^''i''- «ccum?,"^ ''■■'»''in,& digcrnnt ' ?"io ^tlcinr ^lyftcribus noii cft malum , ^'''o^CbnP?'''''^ cuacuacumcna- M Snf«ut tcgiiiiincautcmciba-
t!''''oC ';0'itcnh,! y"'^" ''1 Ptimis.quum ^it ^*bu" "'/quahordci, & aqua mcl
NlS^etT^-^^lq^iaitumdcci^^^ b\k S - l ft ' ciba cum carnibus a- ^'Wc„!^ 5Wc. vt facias cum patt fa-
''/' '^t^to :''''■' cu,,, ;''"c, vttaciascum pai
''^'^t fi ''*' ^''^'^ • Dcindc fac cum t!tl>vti;i™;,f''mcnfisucroiccun-
^^^Hui^\ ' ^^»as, quod aqua mchor cil ciiiai niatcrias hi ncr-
6c in poru dctur tlicriaca podcrc vnius danich. dcindc addatur pauhitim , ncq-, augcatur fupra drach.j.Etquandoquc [ad niinifirctur ci liiamum dccorticatum ,quadoq-,vcr6 datur oxymcljcum fua difpofitionci & opopanacu cum fuadifpofirione" t [ jcum iy-
rupo dc mcilc,(Sc cius quidem potio fit quautitas " [ tbakiheon ] 6c confertcis.'! t [ Etoportctquidcm ut clyficrizcntur cncmatibus fortibus,(5c collyria fortia Uipponantur, Sc inchncntur corum matcric ad infcriora. L t ip- Ibrum ipondylcs inungantur cx olcis fortib.<Sc confcrunt cis undioncs cahdc cx olcis f [
]6c cmpLifira rubificantia,quorum rcmemoratiocfr itcrata multis vicib.6c proprie quu dcn:ruiturfcafiis,6c rc^dixquide hiijcitcxmcdicinis bonc rubificationis.tricando cum ipfa fccundum modum inungcndi.Eisprcrcrea cofcrt pofitio vcntofarum iupcr capica iaccrtorum abfquc incifionc,fcd poficuacuarioncm:'' [propicrca quod J calctacit laccrtos.Et fortafic ncccfiariacrir incifioahqua. Etoportct, ut ucntoibitrida habcantcapita,6c iufpcndantur cumignc mifito, & fudioncfortij&laboriofa,& rcmoucantur vclocitcr. Quum crgo vcntofc adhibcntur , oportct ut fcparatim ponan^ turfupcr locaphu'ima, fi molhficatio cfiphi-.
AVIC, Kk 2 m\mn
ni B. mifcetur cij (ilainoevcor ric.ito,ii zucha-
diirur la poca .c rapinuin. n I liter;» i^: caltoreu cuiu lua difpohciune o p, bachele . t t-jbxmjgnr p t li.ujld;.
q fs fordbut»
r B.inqu^atuni
f B.fparf^.
rimuni (Tcparata:]^: fi non cfl: plurima,pona fquinanthumA ^"^/""f ^^^^J^^^^^ fac^^cftpfji^
X l.x. V..*» I iVJ..«l «l.l.JW^ w I V.
tiir c^niunctim.Ht utcrclupercapofl:illud,picc,<5c gumma pini : & adminiltra fupcr ca cmpiallra caliua rubificaiuia,iicutcmplaftrum de farina,' rgit,j& lilio cum mcUe^cmplaftru quo quc de fynapi cft cx cis,qux iplis confcrunt . Et tu quid6 pcrmuta"[oe,quod ed dcbilc,ad hoc vt rubificct,6c utjveficct,6c cmpladrum defcei taragi maximc confcrt paralyfi iuuamcn: & cfl: apud plurimos corum cxculkns agumma rutc agrcflis^&rvnapi.cmplaflrumquoqucdp'' [gu marutx lylucHris ] cfl iuuans, & propric cum nitro & fulphure,6c fricatio cfi olco, & nitro , & aqua iulphurca, & aqua marina , & embrochx, iubtiliatiux contVrunt . Qmimquc lcnfus elt dcbilis, fortaflc cmplaflrum tortc nocct , & non fcntit illud,6c cducit illud ad Ixlionem, & vlccrationcmfortcm. Oportct crgo,utomni cullodia ab illo caucatur,6c utconfidcrctur di
fquinanthuK.,^^ ,riat "- '
ftypticis.Habetcs ucro ^^^^"^'/^Lcx^Cn"'^^' colicam , iuuat mcdicaracn tac i .^^^^tco^ romanajfcriptum in antidotan^ , ^^^^^t olca,qua: nonfuntviolcntarviiti . j^jj^^co; compofitionis:fcd fitficutolcanui ^^^^^^^
icum dcduabusfpicis, Et oleLun ac^ t[ ]6colcumadcoUinsJf^,^/4enar^
dt oleum^d^ s^nuca Indica,] f f/^^^i, vtruj
r R. qnotics de
jailitrirur quouf-
Part 196
f.uvjriibi fjcet taragl maximc cuurcri paraiV'^» luuaiinjri. ciL viL wiwi-Mn viv,- L"" ii r3[t)0Ui*" jj,
luembrum, & . pluriuios coruui cxculaus a gumma rutc i o cinb,6c faftum cum gumma ^^^^^ p^op
^ «?-d<?i,icc. _f:_a;. ^n.nl m nnr^nnr. rlr- ^ ( Olir fimni .ircCDtUm.iuUatUlU ^'\,^^,,^tO^^^^' f
quc fimul acccptum.iuuati u 0
tatc. Quandoque vcro i^uaiUU^ P P ^ cum ei^qux infrigidant,cc ^^^^^,,^ hibcnt matcriam.6c q^^^^S augmentatur a:gritudojOr.iu^ _^,,,rjniu- 1 ,
mrtcria rubtilis^dilataturp«cafH'^,,,rur * vero mcmbrum n^M&d^i^^^f^^^^^^f brum afrigorc, & «^^''■'°'^'ll%ty^'^% curtociia ab illo caucatur,& ut conlidcrctur di rici,& pcrucnitad '^^^•'•'^'^ioiK-pcr""'^fpofitioimprclfioniscmplaftri. nam fi rubili- lo portct.vtin corum «^^'Xiuni.utfi^y^^^ ^ ' ■ ,<^,;-„or, t[ ]Scdcftncccuan ^^^^jj|,tiicut__^,
aUia,& ctiani illud.quod]aUq « ^ i„m nis habcat.iicut liiccus ''1»'' , acln«f dmics& rcliqua:hcccnrf^^^
tur,iuuant valdc.Qii? * ' tafti'^'' „, H curam non habct.lllavcro,yH^j.,,us|ioijJ<,
tusaquc niultx frigid*' vta|"' ficco. fet fcias , quod 1"^ („„1. ; paralyfis,& fcbrisinal.quO';5^£d.«' cumzuccarorof.jcltconucnic» ^
inilla hora .
y R anacardina
2 B.&
^ B.alraihcelt mirab-:hs . 1 bondaca .
cat,6c inflat,i5c cutem non pcrtranfit,6c lcparatur comprefllonc digitorum fulnili, & albifica tur locus cius:tunc imprellio non pertrafiuit cute,6c fi rubificatio cfl: magis fixa , 6c caliditas magis apparcns:tunc remouc\Modus ucro cognofcendihoc cft, utaufcras emplallrum om ni horaA cofiderpsdifpofitioncm.Si crgo neccflariacfl: ablatio,rcmouc , 6c fi ncccflaria cfl:
iteratio,itcra.Et fcias,quod inlufflatio cx con- curam non naDcu.ma ^^-^ ^^.1^:^11 difiinnarib.corum,ualdeconfert^6cfimilitcr, 5« plcxioncfrigida,cumcaic ..xion'^^^ qux funt ci fimilia:quoniam purgant ccrcbru, ratur . Et illa %tatiu' ^^Z^c"/'^^
conuertuntmaterias facicntcs a:gritLidincma ^ ..u^. -^...rr.. .
parte cgritudinis.Et vinu anticjuum parum ual dc cofert xgritudinib. neruorii omnibus , plurimum uciocxeofumptumcftrcs nocibilior ncruis.Et adminiflratio acori nutriti cftex cis, qux cos iuuat.6c fimilitcr gradatim ordinctur in potando hicras , 6c fint pcrmifle cu aUquo , quod fitficut ca(l:oreum,donec perueniant ad
hocut cxinde in potu fumant pbndus . drach. yuumimiusa]jcuu> ■ ^unttion^"; ^fjfi vj.port drach.j. Et fimilitcr potus olei dc Kcrua pnralyfis qu^ ajcaioae esVj^J^ J ' ' cum aqua de radicib. iuuat vaide . Quida ucro hominum funt , qui paralyfim curant dado in potu omni dic aureum unum cx hiera cum au rco unopiperis,5c lanantur.Et oportctjUtquCi aliquid illorum iumunt in potu , non potcnt aquam,utprologctur cius mora in fl:omacho : & fortaflc morarur tota dic , dcindc opcratur , quandoque ucFO in nocte fumunt inpotu piperis aurcum j.cum aur.j.caflorci . Et illis quidem non crtaliquid ita confercns, utthcriaca , 5cmithridatum,6c fcelite,5c>' [aliucnthcre:] af fa quoque fetida uehcmcntis iuuamcnti cfl: birbita "" [ucl]linita,6cproprie quum bisindicfu mitur,6c ctiam^ [tauellana Inda. Quumq^me bru rcditad fc, oportct ut ipfum cxcrcites pofl: iU u d,6c con fl:r i ngas,6c d ilat cs i p i li m, ut ad i n tc gramrcdeat faniratem.Et ipfi quidemquado
Quum hulus ajfeaus cauf^^^'^
mmt jHtem ea aua cft ex ouju^
b B.cu eis admi
I) iftrantqr bilnea longa I cca, aut balnea thcr
quciuuantura fcbrc,6c luuatur uocibus,6c lo- folumjed & Mresywnitempii^ ^ -^^f^
cutionib.altis .6c poil euacuationcs,6c iuuam^-- m alVjSafjeiubus. acfia crafi m , ta ^ [ab eis,quibus utunturuuuantur balnco lo . ■ . ^--^r tno /^' .
go ficco.aut balncis.jEt in fine rci, 6c poft cuacuationes,6c ubi ncccflarium efl rciolucre , o-
portct ut non fint rciblucntia cum lenificatio exnwtmmhHHK tuirtu^ y - -v^^/jfz^'"
ne pura-, fcd cum aliqua\uula Itypticitatc qua dcmus.ft morbus dctinducias:m r^^^^^^^^^
proptcr oportct, ut rcfolutio fiat cum aliquib. fentmtum.at fi ud morbus
hac depe,detM\dmta:ab^}erfton^^^^^^^ ^r^ tenuationefi crajjitudinemfeq'^'^^^^^^^^^^^ c^yjit»^ prejjmcluxatione/rigiditateper' r.0ti^0y^\ Z hPS ohnrutlio fmajirmofat^ "^Z L^^^^ irnped-^at^perjUaJernperpart^^^^^^^^ 4uafkcllt:.prirnolocoad^^^^^^^ ra profuifcebatnr.utprobt' Oal.pr ^^^/^r'/ , }
Conuerutincateris hic afeaus c>^ f^^^^^^^^ rafmemfkckjut eadcmfcre 'f^^^^.ot!'^^^^^^^ ilii,fed mitior:qunm aifemis ^^'^'f L M''^ nsfeaioncquod hic author J . ytfupra de attonito morhe ^/^,^^' cJrLenuena.niffanguU,f^'^^^^^ cuupeccantehumorereduridanH^^^^^^^^^ terrefrigeret nb.de cur.rat.perfi^^^^^^^^^^^ fohm/ed&mres,annitempus&'^^^ m alt^s affe c tihus. ac fi a craffa matj^.^ ^ ^ef^^il. nuandd erit antea ut in cAterjs tn ^^if-ifj^^, quod & htc author r^otat)afortM^^^^^^^^^^ choandum . Sed obtfcies A^^^^^^^^^^^^ exhibentem,quAtamm forjiaj^ acn(i^^ iM^^''!»^''
quc fint,ut aaifum, 6c [figiaj6c cailorcum , $c ma^iori morbo impmdeat , tun^
i i
.quii iriii^
^no-; itur'
jftrj t^cii. ,co'i' tis,^'^
^en 2.
^ WZ' ^T^'' ''-^'''"^^^-^ ^/'i'^'^''^ ^^^^^-
'^*?r * '«^"''^'^«^f^^ i« ^^»^ crafia ma ^^^'^"^Prof^lf T ^^^^^'^S^^^-^ corpori partc contcnta S«ic • '^^^ ^ feir/if^^c
''''•«^^"['f ""^ '''Pencleat.ut k-^s,qui per «iues iecr ""• ''Va^.nifi dmd in caujix fucrin calfh-
' ""«'0„/p "P'^'W,& inobedictcs Cunt '"'"iiam ,l'r"'" rcniaiKnt It
r, 'K
4 4
vctl^^^tfit in r,f '^^ 'cdcunt ad dilatitionc
^'^''''lilecun i ''^*^'"'- ttmatcria qui-
on''^"'''".& illud crt in apo- ""?n,„^"'apoCtcm^'"'1"'"" rcfohiitiu- matc- C"'''"'- i 1. hl*''!"' ^'illi '«^'••^i . &
'»in^r''^uic;F;„"'^''"':''''a.& minorarura
omnis jpaf
N ft?''''m tSn^V^^^-f, '•■'t comprchcndcs
*'»rto?''l"^m cl?n '^*"' cHconrprchcli m 'ffirL '"« ftcU, P^"^^ 'cqunntur. f.cut "itD.l °P'cr o,-,-y%^^^'^ apoikma a matcria '"■C"^'- ^afuan, »"t abfc.nioncm.
•^thi" '-auiam ii ■ uoiciuioneni NC''='lquid.n'f'"« «urts apollcma
Stl '''^ '" lio P'"'""»um accidunt , & ^'cciciit ^Pf 'nusveromatcrialis ' iiia ,'"«crici . ,;""''"'" Ifcmitara pcrmul«li'rl''"^fuc'r."?"^''^'^i''it "1 fucceffionc elis , & fuccef- ,qui fit proptcr
( r "^fucce-n?^''^''"''^ "1 >.Exr,'?'°"cplcureli.
ift,>fm J'''^°autcm,qu ' ^it«;.5f'-'-"f.&hu,„i,l.
W''^^iwf''^''"'«'d.tat.5,&d^m^ ^CfSdo.'r'^''«contrahantur longi ^'5'"' ficu l^'"''t«.]Colligitur cr|o % " qtiidc,^, r '*P°^'"o corij pof.t. in ^ 'Pfc b i*^'^ d.fpofit.o, Jchorda . >''=i4r"'oneL'?'^8^"tur]i.i hycmcpro- ( Noo, ''^catio ™'^»'^'^'-cu.antur ina;llatc .>nl''^fitlW„'"-&fimiiitcr ncrui ! "^f'.f!cu" "''<1"' aiatcriam i
^ ^^cl^^Pram!^'' Sccongrcgantur ad
V?^i4 l^^^^tc ad . qiialitate vcnc^
^'V ^P^rti.V. ! ^.^?^^ ^^«n vcncnolam, ^^Ong^.J^accidit abinfrii^idatione 6aatcncruum^a:iaccrtum,
&; infpiflantc iprum,&: contrahitur ad caput llium . Sicut cnim mollilicatio quandoquc diucrfificatur in membris fccundum principia, ^ [ mcmbrorum;]<5c fimilitcr cft fpafmus . & ra tio in ambobus ci\ vna,in co quod e [ fit fub ccr uice Sc ] in antcriorcpartc,<5c poficriorc, & in partc que ci\ fupra f [ ccruiccm.]Spafmi autcm cx rcplctionchumidi caufacircntiahs,?[autcfl: frigiditas aut humiditas , & frigiditas adiuuat
lo fccundumcongclationcmipfius & ciusgrofli ticm,]quarc non fit dilatatioraut ficcitas,& caliditas iuuat h [ fupra confccutioncm pcr rcfolutioncmjhumiditatis.Matcria vcro facicsfpaf mumnon « [ clficitfpafmum,5c monificat,nifi propter fuam grofiiticm:(5c quia non cft ingrcf fa fubflantiam uilli paruo introitu, quoiuuctur,] fcd dl coardata in foraminibus:& ^ [ fic quidcmjipafmus cfl cpilcpfia mcmbri:ficut cpi lcpfiacfllpafmus corporis totius. Diflvrcntia
20 vcro mtcr vtrunquecft communitas , 5c proprictas:cpilcpfia cnim plurimum rcfokiitur uc locitcr,5c fit cum pcriodis.t [ RcHquas autc dif fcrcnrias fcics cx Ipafmo humido pcr ilhid , q? acciditladcntibus j proptcr vicinitatcm mam millai,&humcdationc ladtofitatis in chordis ^ congelationcm lactis in cis,'" t [ '.>r ] &quum vcntrcsipforum conilringuntur , 5c in uigilijs iplbrum,& mn!tiriidinc"fictus ipfo-
30 rum-& Ipafmanturctiam in fcbribus fuis,quauis fint lcucs.«5c uniucrfaHtcr infantibus faciiis cfl: cafus in Ipafmum, proptcr dcbilitatcm uirtutis ccicbrorum corum,(?c mcmbrorum ipfo rum,6c laccrtorumeorum: Sc fit f\cilis corum cxitus ab iplb proptcr fortitudincm virtutij hc patum ipforum,(5c cordium corum: <5c quonia humorcscorum non funt " [ inobcdicntcs , ] vchcmcntis groffitudinis , <5c proptcr hoc libcrantur a fpalmo ficco uclocitcr,proptcr humi ditatcm complcxionum luarum,5c humiditatem cibi corum.I mpuberibus vcro non cll faci lis aliqua duarum rcrum;quum tamcn quadoquc accidat infantibus fpafmus malusfuccclfionc fcbrium acutarum, Sc cum co fint figna , quc diccmus,cxquo raro cuadunt.lllc vcro qui fcptcm tranfitannos,non fpafmatur,nifi proptcrfcbre valdcprauam.Eft pra-tcixa fpafmus, quiacciditproptcr timorcm, <5c [caufasdila tatiuas fubmcrfas fubito,5c taciunt fequi laccr
50 tos motos ad principia fiial' [ fccundum fuas formas . ] Etcft fpalhius qui contingit proptcr fuftcntationcm fadam fiipcr aliquod mebrorum,quod eft contradlum, ad quod [ fit ciiufio,& rctinctur in ipfo aliquantulum, 6c fupcr formam conftri^aionisj iiix .Et quadoquc ciV [cum co accidcns facicns iUud,aut fit , ut ipsu fcrat pondus grauc,aut fit ut obdormifcat J fu pcr le(fl:um durum,<5c hoc quidc cft cx cis, qiix pcr fc rcmoucntur. Et quandoquc cft ' [ hic ftu poraducnicnsjmcmbropropter rcplctionccx matcria cftufa coar^aantc fpiritum motiuum, & prohibcrc pcnctrationcm eius , quare no eft poffibilcut moucarur addilatationem facicndam,i5c quum rcdit uirtus,ct' [ cofortatur ma rcria, ] fit dilaratio , 5c quandoquc fit cx cxtcnfioncilHus fi milc, (5c hocquidc plurimumfit poft fomnum apud cxcitationcm, quumre- AVIC. Kk $ mancnt
d I. A.Iia'Iitera. nerueru ruor6. e B. inuenicur
fub collo. f K collarti. gB.elt hamicii cas tc ffigidica* adiuujc ti con geiandam ingroftkndii ip faoi .
h B.ad prohibj. ilum ipla CB rc folucione. t B. moIIifi«at ^p fiii greflicic quonijni ipfa non ingrsdicur fubftauciam vili locum introitB plurimojuel incioito currrnte, per quam Hths meftacio. I R. & aliis dif. fereniiis quas fcies,& ex fpafmo humide eft ille qui accidir etsqaar laccine
m t B Sc ex eo «•ft iDequiacci dit ebrns, & cx eo c ille. <j . cct dit infanub pp humidifate ip- {<Ji&,lk (ecundu plurimum acci dic eis in febrt bus acucis-
fi B. in flia.in*bcdiciitta.
& B caufa in efcq» rpiticus di hc^ci fubm^rgu cur.
p B.
q B. efFundirur maceria, et retinecur in eo fecii dani figuri eius ec fecundum for mi> feo iicuati* ne cocractioiiis. r B.Alia htera . PP percafh'on5 faciencem jllud, auc ex hoc ^ portauic podus graue, aut quia dormiuit. fs.hoc propter ffuporem adue niencem. t B. fpargitraatetiam.
manent mcmbra contra£l:a,ncc extciiduntm- ctiam , quoniam Ipiritus iii {bmno fitgi auior, u B.quare no fe ^ pigrior, " [ & iiou lit alliduus 1 in facicndo
applicatcuoj co « i • i , ■ ^ ,
natu. dilatationemproptcr dcchnationcm luamad
xf B.qHi fit fuc intcriorem partcm.Spalmus autcmficcus alius
cetJiorve medici q[\ ^ [
SrSdl , ^ fit fuccclTlonc ftbrium adurcntifl,
& fimiiircr fac ^ propric ui fcbnbus lirlcn:*3c fuccefiionc mo cc(irone ciiiusit tuum laborioforum corporalium,<5: animabet euacuatio- liumy [cius,] ficut fuut ui^ilia;,6c ani5u(lia,(5c
Libertertius. ,,.,)
inparalyfi.H[ 101^1^5^'^
musadco fortis,iiti [ccruix]torqu"U'
tes Itridcant. Quum autcm eftc^" fpafmo corporc ipiiuscalido,tuncii ^ ^-^^, cis,quaB prefocando inccrficiunt,ct n , ^jifuj focando intcrficit, nifi quia certus ai^^^^^j^ fpafmatur , ct dcftruitur niotus ci"»- jijs. quidcm Ipaimus fcquens uulnuselt m
y B.
zb.aqao mino raiur.
0 JSI ^^'
Du<fs siit yoc.es grmsjcnptonhus.^'-'^^^^^^^^^ affectumje quo hic agituryexplicantes: J^^^^^coir^^ ipff^ubi proprii loquaris:idem tarn^^^^P^^ZUiseP
timor:»S: illecit cx cis, ^ [ aquib.fitjcuafio.Etefl alius fpai musjqui accidit in fcbribus: 6c cuhoc non c(i vchcmcntcr malus,«5c cfl illc,qui fit pro p.tcrca,q? ipfa; faciuntcuricrc alii^uando matc rias in iicruis(Sc laccrtisA propric quum cor puscltplenum , & quandoqucaccidit illud ia cis proptcr communitatcm oris flomachi, <5c rcmouct ipfum vomitus : & talis quahs cft iftc a i.in. • Ipafmus ^ [ ex]fcbribus,non eft illius prauitatis ^ai.arno:?^' ^ ' L maliti.^,cuius clt iUc, qui cll ] 111 fcbribus ^ ntii iilc, qui fit tcmporalibus, in quibus dcliccanrur ncrui , 6c
in febrib. adu- laccrti.imo ccrcbrum,(5c conlumuntur humi- J •v- ^ . , f^.arjnv^'-
Te,n.b & pro- , ^y^^^^^^ innar.vA fit Ipal mus . Et plcrunquc cft ricmpe,&fia naturalih mtwnu-f^ n ^^^^^.p ^ pneinfcbMUi,r^^ hoc capitulo qui tit,6c dcflrLntur vclocitcr,. ^'^''^''^'^^'-^T^T r""?
:ov& 6c caufa in iplb clt ficcitas ccrcbri proptcr debi . fympt.cuu.s.deloc.af.& l^^[ ''lllet0
gunmr nerui. e B.coaatii.
fam,c,uJC canr ntruos;
lacertos, & ai- Htatcm , quam fcquitur laccrtorumliccitas^ uTfii^"'*^ Nam,quum t [ mini ma | caula dcficcatiua ccrc c B quxcuque, bro aducnit,rcducit ad fc humiditatcs a ncruis <it B.&anuclu df [ ] Dcindc, quum natma folicitatur, vnde conftrm- yt ccrcbro humiditatcm acquirat futficietcm, rcdcuntmcmbia,6c fiuntobcdicntia d ni cum c [ pr^ccptionc . ] Et quandoquc accidit cx uchcmcntia frigoris, multotics .n.accidit fpafmus proptcr frigiditatcm ccrcbri,6c c6 municant ci laccrti,6c Ipafmus quidcm impcdies cft huiuliiiodi fa(^usa ficcitate, 6c cft fpaf mus cum ficcitatc fadus, qui cit cum fpccic co gclationis humiditatis,(5c minoraturcius quatitas,(5c inlpilfatur uchcmcntcr ; quaicmcmbrum fpa(matur,ficut accidit cx uchcmetia fri
nifcnptorum T>.<wrt^o< f ^^^''^^/)'!^^'7i<'^y,)/o/«f^^ quod co?iuulfionem Utlni uertunt. «^«"^ po^i^^^^^\ eontinui in n€ruihita,ut prhis fjrnpt<>rM^'J^^^^^ bi fit nomen,a quo id fyinptonta ^^^^J^^^^jlcrlori «'^''^ dependet . Aoftri uocem non h.^^^^'^^ [ir^m&^'^' 10 ni,lpafmati,uidelicct,reJpondeatJed ^'f j^^^sff'''^ fam uocant.En conuulfio ( <^<*'''i'' v ^^'V ^^^^ 0h " J nempe,& fi a naturalih. motioml^u^ PP^^ ^^^^^^ ^^t > ' fert tamen , (h inuitis nobis acciditti^t e . ^^, li de conutdj.p^^}'
ro quarumnam partm hic ^Jj^^^^* ' '.^.c^jjo^P^li .jt
uerfia.Gal.paJfm et ncruofarurn,& »'"f'^^^^^^ effe pr^icatycui ct afetitur hic ^^^^'^^' .*y/rf 4 f'^^';,; fymp.cauf„lfcne ait ^ntot^^^^^^c^^
in folis accidit mufulis.quare er
..c acci- " nemofHsj,t.ycrur« ''''^ ^^j^^^od-f^f^;,^
■tli-'" .pi-
tutiuoluntarius totius corporist
rum esi,non tarncn fine mufcuh^^y^t f' fc.&fcpealibi. ita & conuulfto , ¥J^^J^0iO' ^'"'^f t<us,neruorum eH,& mufiulortml^r>iu '^^^ Mlio eropnulla en.Etfi cnim yf l^^^^S^l^^^^ non conuelliturtamen,qutaTnuJtf'-'* .^^00i fcnli conuuifio eH , quia eius nniu'J ^ tus,licct non fine neruis obeatur.^^' a ,
goris, 6c ficut accidit ci , qui bibit mcdicinas ^-^^^ ca!iJ}s,di4bitatioMpp-^^^ ^^^^fj0^'^' " fmusvcrofactuspro ^''''^ ^ '¥^'''^P^'^'^n^''^ '^^
ta ut. . .de comp.med.perloca terti^^^ yeperin^^ifd
iu eo Hc
narcoticaSjUt opium.bpalmiis vcro tactus p * r®^' ptcr ^ [ mcdicinas,cft ficut fpafmatio potus ui-
fa^anu^ eius."^ ni.Fit cuim] ipafmus poft folutionem proptcr bibit ciieboru , ficcitatcm, 6c tit ctiam fpafmus antc ipfam pro pter cotrarictarcm 6c ucncnofitatcm cius, quarc nerui vchcmcntcm incurrunt Ixfioncm , cii qua contrahuntur . Ethuius quidcm gcncris funtfpafmuscius,quieuomit humorcm, qui cft ut crugo ±ris, noccntcm ori ftomachi . Et fpafmus factus proptcr forritudinem fcnfus oxis ftomachi,quumad ipfum expclliturcholcra.Et fpafmus faclus proptcr communitateccrcbri,(5c matricisin ?gritudinib.fuis,6c ucficai, 6c rcliquorum . Ix fpafmus fadus a punctura fcorpionis,6c rutclla;,6c ferpcntis iiipcr ncruu, aut fc(ftione eucnientc ncruis , aut corrolione . Irt factus ab .xgritudine in ore ftomachi,6c ma tricibus,ct mebris ncruofis.EtS[uicini$ ] iftis cft fpalmus accidcns proptcr uermcs.Pr<xterca cft fpafmus , qui cft in labio proprius,ct palpcbra,ctlingua. ctfciturq^eiuscaufacft cx ipfo cerebio .Etquum corpus in fpafmo dcclinat ad anrcriora, tunc fpafmus eft in lacertis anterioribus,et quumadpoftcriora,tunc fpafmus cltin laccrtispodcrioribus, etquum ad utraq. fimuljtuncacgritudo eft in utrifque fimul/icut
loco & M.aph.6- ^-deLauf.fy^P^-^J^^ond ta ut. . .de comp.mcd.perloca ^^1^^^ reP^Z jiiiii^ fdm prfter repletione & y^^^^^^^^^^^^^.A co0^^K i!;^ ^t hic.quum ait. [Et quandoqne t
ahfque plenitudine ^ut ftccitateperi J ^es^o y dolore & ob moleH^ reifugarn ner^J tur. Hmc & Gal.uidetur ^^^''/'^ f '^/f i(f
g B.uianuc
fuaura^ut retctofmineAqi»' ^''''.fMt'''''',''iM' ^tem„.tr>,^..mfM'0P^^^^^^^^^^ p. s . aph.Mde & quod ex «^''•'' Lfi. KJ". ^
tum tib.ar.med.& ex tmore. i;P%dK L/i f fotea;galeniauthorttate.Veru'nj^ f^t^^^^^^
A,us.Eift,&authornofler,e/nM^,^^^^^^^ ^° yocantnonproportionatumad ^''%(a0'f^y. tionenequeexPccitateficrip^tf^^cMfy^ hxconHdmnesomnesadalteram(-^^^^^0i>J^0
uis non ita aperte. I^uo^
humorum,medicamentorum ? f^^^^^^^^fjtii'^^
uelmanifeHaqualitati^.ff^ ''^1?^'^^ tur,id tameitafe habet.irritatf TJp^ll^'^' /' fe cotrahuntyut id,quod molejtn Y
Fen 2. Tra(51:.
^''^^^^prlmi ^^^^i^c contrahunt, ^jua ijs ineratMm- • exficcantur : aut etiam cum ^mtuu
omniyqujm yaforum ejl cauitatilusM*nmyCum quofiat yita.Addey^ licct forte/iquis denudatum data opera neruum igni exponat,ficcitati conuulfio fucccdatmon tamen hic qumtur,qmdnojira operaferipojfit : fed quid poffmt morborum cauf^ , Hucaccedit,quod fi conuulfio ex ficcitatefieripotefi,redde?ida efi taufa, l urtabidi qui adextre mamficcitatem deuencre, nonconuellantur.itAd hxcyner uorum non efi parratio,qu^ de fidibus , quarum exemplo GaUonuulfionem & cxrepletione & ex ficdtate afiruity ' & ft enim chordx, qu^e feiun6i£ abalijs funt corpora , id cxperiuntur quod ipfe aitmerui tamcn qmbufcum yen£ et arterieim^la funt,exftccari.ideo7iopofunt; fcdattra^ri ccfucultate humorem exyicinisfemperpartibustrahunt. Ouamobrem ex his conuulfwnem nunquam ex ficcitate ficri,probatum efi.CMerum,yt pro Hippocrate & Galeno re^jyondeamus . Quodprmw loco non qualitercunque humore, fed innato ipfo neruorum humore exhauHo fieri con uulfwnemputant,atque hanc pr.U€dcrerywrtem exifiimat
. . . - - - - fatemurid quidem , deficcata ornni ncruorum humiditate
&'/-^" "^^^^^ ^ doccnt hoc emorientes par . 2 o propria mortem anteuertere,yelfequi quaprimum oporte- ^.^ i> .iue cadauera. Vhi ergo refrigcrenturner re:at non fcmpcr naturalcm cum humorem dcftccari ne-
cefsc efi,utfiat conuulfio.Quinimmo,qtium pr^ter innatx humorcm alia ncruis humiditas infit,qua nutriuntur , qua Uuigantur & motionibus parantur, qua dcmum innatum. humidum fouettir:fcqui conutilfioncm hiiius fecund^ humi ditatis,non autcm prioris exficcatlonem dii imus.qtii enim ficripoteH,ut abolita naturali humiditate, qiia conttnentur,?icrui ipft contrahantur^certe difiolui cos tcrreHrifola fubflantiarcmanenteoportet,non contrahi.at cpnuulfio co
Part 197
''^■''^^ecun ^ maxime necefiarinc a&ioms gra
^^kimttl^^^^^^"^^^^ ' humores quoque ipfi copio- ^'^^^^lfio.^O^^^^^^^^^^^f^^ '^^fi^ rd^p/cw^, &fuccedit ^ 'i^^hhu^l^Tf^^^^ '^^^^ q^^litatibus , ac defrigore ^^^^hedoJkt ■^^'^ y^fio.i^^ri^w^ denfat &cofiringit, ^''"'^^'^feau ^^^^^^^^'f^^^^^fT^ig^^^to neruoruprhici ^"^^'^loZJ^ ^""MjioncneYuofa^partesfiimiliari hu ^^^'^Jiri^K^r^ ^^^"^'^^ ' ^^^^* ^^odammodo perungim- ^ ^^'^'^ co?;ii.//^ > p.^'^^'^"^^''^^^?''^^'^- neget ficcitatui ^^^^^ Gdeni ^^^^^^"^'^''^^H^^^^^oc ycrurnefie, fed tue ''^^^^^^mdm T^"''^''^^^ ^oHra corpora ex frigiditate ^'^''hntjld T'^ ^(''^peperfrigora & per hji
^'^"''^tatem '^.^^^^"''wcwfo en,nonfequi ex frigidita-^ ^^'^f^^citatc ^'''^^^ "^'^ t^'^Ppoeratis regulam, ac,fi I^^^^nmirJJ^'^'^ ^^P^^tionem,er eam, qtte ex frindi-
ku.l ^'^'"^'^ imfZ;!rT^ ^f^-^'^ eshqudm yaporum co-
^^'''^nturZ'^'' «^«/^i ob innati caloris inopiam exci^ t ""''^''^m oT''^ '^^^ ' fi^ conutilfw ex plenitudine .
j'^'^'"'"^?^^'^'"''^"^'^^^'^^''' 'hritibus httmorum fimul r 9«oc/ Jj'!'^''^f^oncm cx rcpletione fiicit . £odem
■ ~ nemT^ ''"^''^^ obijcitur, ad has cati "^^ipb u..., l^^^Pmis(deqiubus locoprognoH. ci-
crationc timorem conuulftones
pf.^^f^^^^o mctu repente humorcs cor tra&iocfiQiw fit,ut non prioris,fcdpoficrioris humidita-
tis auftmpttonem couulfio fequatur.-quam prdiccderc mor tcmftit aiunt J non oportet . uidcmusnempe cum fecundi huius humoris ftccitate,& particulas corporis, & tota ip fa corpora diutiusf quodin tabidis uidere cfij fuperuiuere. Qued fi reddenda flt i aufa , cur tabidi, qui ad extremam ficcitatem deuencre, twn co?iuella7ttur . Re<l>ondeinus,freqtie?iter conuelii:fape iiero etiam non co?iuelli, qtwd Aqua, lis in tjs & neruortm & totius corporis fit ficcitas, qux
C?'°^^^//Z..;!!!^"''^''''''''" ^'^rh^quibus ipfi & crtidis %!'?^^^ e^^ ^?'"'^^^-'^" ^^'^^''^^^ Pmesincidunt
Cl'''^yi^^^^^^ '^^^«^^ • f non hac ratwne ^er'''^^^etir^'^T'''^ ^^^criiet,quodatithorno C''^^^^«M/.t^ ''^^'^fP^rnificcifpecies ,
Kll^^P^im^. "T'^^ ^oncitatur.-conctirre^itibus
^%n^^^^'^i^us ob ^^ ^^^^ i«ffr«^r<r;?^ir^eje>"//'i>i« nonrepentcfed paulati?n inducitur : itaut iUi tottm cor- ^^<{ii^'^^^^Pmcs r^f^^^'^^'^^'^ mettm, remanent ex- ^ pus ajfuefcat: unde & aqualis intemperies uocatur , Sed ^f^^s'^ ^■^^'^'*^fio tU^^^^'^ f'^^^'^^^^ conuclluttir . aiunt etiam,fi forte opera noHra denu dato neruo , & igni %lt^^^^^inHs i^i^ ^ ^"^"^^ rcferri caufaspo e.xpofito,conuulfio fequiturynon tamen idcirco ftatuendu?n ^^cict I^i^]^^^^^ ^ ^^^^ Galenuspro?iun conuulfio?iem a ficcitate proficifi i:fcd mquirendtm, qtiid ' ' '^^"^n cLlTi^n ^ o,primum qtiidem,redde morbortm caufi poffint.Hic,quum non una dumtaxat cau
fa,fedmultA,&fanguinisprofiuuium,&purgatio,&fu-' dores,& motus,& ardentesfcbres,et feBio nertil,et uftiOf & alia idgenus multa,ficcitatem pariant,qu£ omnia par priorcrn7'""^^'^^^^ ^''^^^ retuli??itis. tim ab internis,partim ab externis,necefianjs & non ne- ^"^«f/o "^.^ '^^^^iilfil^ ^'^^'^^^tionempertinet,Gale?i. S- ceflarijs caufts proueniut:quid obflet,quo minus & e^ can b^^^^^^^^^non dj^^ ti^ore cgens , dcpueris dum- f£ perquiranttir omnes,non tiideo. Hippocrates yero no fic ej^"^^ (^rnnes d^tat^^^ ^^^'^-^^tendi tamen , & eius citatem eam folim,qtiA ex ufiione, fed omnS ampleSiitur. ^%s,y^J^cntis redilj^Jl^^^^^'^^. ^ T*^^^^ ^ ^^^^'^^^ ^*"^ jyicunt eti.im parem non effc & chordarum lyra & ner-^ •fc>r,^. npni--^ r. n..^ uorum rationem,quum e^ fcparata ftnt corpora , hi ycro
nu?tquajnfi?ie artertjs,yenis , & c£teris adiace?%tibus fi7it partibtis,a qtiibus attrahere,& hume^aripoftint.Suppo^ ntmt hi & yenas & arterias htimoribus extiberare, quos alijs etiampartibus queant impartin . Sed rogo,quomodo poft fanguinis prcfluuia , i?nmoderatos fudoresy purgatic^
^^tin,'!^''^ ^murT!! ^'^^o,primum qtiidem,redde
in pueris ,pr£tereaque
%n ■"'^'^'^^on ar{ ^^''^^"'"^ interficca conuulftonis
WQ^^^^^mZ^^T'^'''^ ' &mbecilles neruof^ ft?it ^onuulftones eucniunt,ut habetttr ^'l^e.i/'>:,o,, , '''««^^^^y^^oV^fm referat.nos J'^^'^«^.»'e/ern & hanc ad ficcitat^
■odici r ^^^^^^^^ '^^"^^^^^^ft^f'^^^'^^'& nes,uo?nitus,inediam,arde?itiores febres,ta?itaadhuc hu- ^Ptper nenirc Gale.& ? .de af.loc. mornm copia affltiere h£c uafi pofimt , ut altjs etiam?ium adiace?itibtispartibus,quantum fitis efi almienti, commu. nicentfTrahunt certe & nerui, & cetera om?ies particull a propitiqtiis partibus,quantumpQftunt, fed in tanta rc rum penuria,neque qua?ttum fatis eB.trahunt, neque etia fapentimero quidqtiam trahuntferua?uib.altj$ auidius & te?iacius id,quod ncq; ipfis abu?idefiicit, ?{eque obfint ^ qms dixeritycum tanta corporis euacuatione exhaufm ait AVIC. Kk 4 tca.
tn ' '^0^^^: ' me evr • "^^^^ (^ontcndtmt rurfum hic
X .?*«/i/c«nf ' '''' '^^-ficcitate cLulfi^em ■ '^H.y P^nes T^^"^ ""^" ^''^ "^^««^ conftat , &
^^^^^^^^^^'^'^'^'''^^cneruorum ficcitasab ^^^^^ncceffi efi,mcMth vMicet
gnificarionibus quidcm fignific; tum (p ' ' " primu
tum (parmijcftparuitas puHus,cv y ■ ' ddndeciuspermutatioadiuu
rzo Libertcrtius
e. Hquld venls ine!l,& einerlh-.ac monem ncrnomm ftc^ tiojtem anteuenere. Et fi enim nutriri fingulx alix purtcs mniiwo etiam aUmento queunt, & trantifper perdurare , dum autnouaalimenta ojferuntury aut innatusearum humorperduratynerui tamen.quihus exa&ijfimus fenfusinefi tantam vim tantamq; incdiam non ferunf/ed exarefcunt, cir ad eorumprimipia fcfe contrabunty & conuulfto fuccc dit.Fit ergo quoque ex ftccitate conuulfio , quod & diuinus Bipp.& Galenusy& alij do6ii uiri fmtiunt.His ita co- ^iitutis,rogabit quifpiamy qtium conuulfto fymptoma ftt , qui nam proximus huius esi morbus^Paucis.Q^m haclems conuulfioner/f omnem ex rcpletione & ficcitatc ncruofarupartiumfieriy habitum fit-.consiat eamad continui fol utionem refcrendam. repletionem fane et ficcitate fequitur tenfto.Ouamobrcm noniniuria id Jlututum fuerit y ncruo rum ad eorum principia contractlonemj ajxa,<w.av .f.& comlfionemfymptomayejicfolutioncm vcro continuiin ncruofispartihus «xfS.ajxA morbti effe & conuuljlonis caufam
quamuis dux. ilU y^ces aiTcta/xof <mS,^A promijcu^ 20 nigrcdo liniz,uc,[ ijHandoquc alterapro altera ufurpetur. "^"
Aipjiusrari^^ prumi : acmae ciuspcruiui-a^xO adi " . diftum cft . Et multotics i-^ibihcatnr ^.^^ apparct in oculis contorfio,&: ^"^^^^ ^^^oc{^^ anhclitu intcrlbaio, ct difpnia : etq ^^^^^, acciditriftis non (ccundum ^''^'^^^^ inactiaf" ftringiturnatura, ct deficcaturictu ^^^.^^^^^^j.^ 10 multotics rctinctur:ct muUotics no ^^^^^^^^ et cgrcditur licnt aquofitas ia^S^^^j^^jiicCtlo ampullas,ct accidit ci lingultus,ct "'f . fprsci da,ct trcmor,ct dolor lub ^'^^ puc lub iundura ccruicis,ctjuitci ip ^^j^hfiiib pud iunc-luram t Uimborumct ^^^gnfatcilla. J Spalmum ucro contmgcntc ^^^,5 .^,
bris,{l£?;niricantct nuntiant ipi"»
contorlio in ocuk),ct riibihcatio tatcoculi,ctin circuitu, [ ctttn^i^ .^^-jpi
De fignis.
tis,ct rubcdo urinx primiii-n.^i'^^ .^^^
doproptcr clcuation.-m »^^^''^',.pitis,ctq^'^' pullatio tcmporum,ct vcnarunu^ F ^-^^^^^^^
doquc dcficcatur in co ucntcr, ^^]^^^^^^^
Hipp. quidcm dixit, quod ft accid .^^^ lpaimum,mclius cft , qn^m h/*^ qiiun^f' poftfcbrcm: cuius intcntiocl foluit'^', bris (uperucnit fpalmo ^^"^^^''^I^L-ccit ^^f^^ Soafmus vcro.oui pcrucnitcx ^ ■ ^jitdP'" ^n.i,ctacciaitu. ^ar"^^ )P
dincm,ct uinditatcm,t:L F*":*; , 1 ft-riclio natura: . Et unnaquK^^^f;;,^;,
capitcct tcncbrolitas in ^^<^"^'';,^niag'l^^, ct mum, cnius caulacft t ^P^^^^^iuuni i^';^ uifccribus , Si autcm ip^^^^^^^/-^. ..^5 et l^i^S^^^j ji^ ^ iait''^^'';,!^!!
ifparnin^icft noneftdcfortudineiUiusi|^'^^^^^^ nc temporis cius,ut adurat ^^.^cii^^^ ^ , niatcasftunc ilic dldc gcncicciUj^,^^^ dHlIa-[liccitas]tota.W^l,iplicd
e B. Alialiter» . opium.
»1 B.nauxanr»,& anguttta, & coprcUionem.
PVlfus fpafmatorum cft cxtcfus, 5c diucrfus in fitu,al'ccndcns & [ dim ittcns] ficut fagittccuadcntc^cx arcu faLUttarij:&diucr(ificatur motus pcrcuftionum cius in vclocitatc6c tarditatc,5c vcna nuidcmcft calida,(Sc masps ca ^h-»"""- vv.vy,^^L.. j lcfada rcliquis nicmbris : 6: cft corpusVcnx 30 ^.^^ ^"^^^'^ ^;,^^'P^^^^^»^'^'";' V "fio col^ collcdlum , non Gcut eft collcctio vcnarum in V- lomno,ct ^'^^ "/^^^..bolitar^"^^' , i,i rigorc & ncquc licut illud quod coar6latum ^^''^'^^^^^' uinditatcm,ct pu . ^^^^^ . , criH cft ^ f [ ] ficut fit apud d u riticm venc ,
propterlongitudincm aigritudinis , autquod fadum cft cum dolorc vifccrum , lcd ftcuteft aggrcgatio partium intcftini extcnli abextreiiiitatibusfuis. &:cgodicain figna doioris m fpalmo parum poil . Spalmi vcro Ihcti a replc» tionc figna funt,cp proucnit iubito: & non bibit vclocitcr quod fupcr ipsi^i ponitur cx oleo , nifi iam aducncrit ci caliditas propinqui tcmporis.A ficcitatc \ er6 facti figna funt, cjuod ftt paulatim paulatim, & rucccffionccgritudinLi cuacuantium quodcunqucgcnus fucrit,(5ccua cuationis mcdicinarum,aut choliricxpaftionis.aur cuacuationis pcr fe. Factum vcro anocumento cognofces per caurvscxtrinfecas , 6c ca,quc bibuntur,ftcut c [ euphorbium ] 6c ellcborus,<5c rcliqua.Et ficut, quumnocumcntum eft ex {tomacho,<5c communicat ci ccrcbrum deindc nerui,lcntit antc illudd | foiicitudinc , anguftiam,& obfidioncm ] ftomachi: & quandoquc rcpcritur iilud tempore Ipaimi. ErquardoquccMtille fpafmus lucccffione vomitus, qui cft iicut fuccus porri,aut ierugo xris. Et fi^ niiiitcr illcqui fit proptcr fortitudincm ' t C
] orisftomachi. quoticscnim eifunditur ad ipfum matcria,rpafmatur habcns ipfum,
Ipalmo," t [ toiitas in mcmbr
cipiofui. Et m-inaacutainlr^.(icali'f''.|V
cft niala, fii^nihcans qtiod cau uirflti^.-^tiD
ra.Et quaiidoxum ^P>^^'^^^'^^^^^^^^ faUus, j tunc iUud cft figniim " ^j^iticat/. ji,t namquc unam duaru r-cr^^V ^pullati'?^^,,^!^ ftema in uifccribus magniticji-» ^it^^i.etpi*'
cxtenuationcm m cis,-qnarcapP^^^^^
gnus,qui cft proptcr pcrcaU^^^lc dc^^^
QuLim autcm fquinanti'^ ad ncruos , ut ad ipfos pcnii^ ' nirc fpafmumilignificat i inpulfu.Et
ria fua ad Ulu^i . i^j, - ^,,..
et ncq^
ltriaionisanliclitu.s; ',n3tei'"„jtiJ'";,
verum precedit ipfum nocumetum in ore fto ^ ^.moic
machi,& mordicatio.Etquandoqucacciditfi- i^^^^^.' 'i^^^^^P'^ ^.'If v/^i d^ f «. no^timento mile ilU in a^gritudinibus matricis,5c vcficaj,& ' '"^'^' ~ " " ' manifefio in il- ixUquorum^quum.fortes fiunt : & tit cum doluniebroantece iore vchcmcnti,& ^ [ ptoptcr nocumctum ina nifcftum in illo mcmbro antccdfio fpaimi '] in rcliquis vcro fpafmis , aut fit dolor cum co : aut lit dolor contingcns a Ipahiio, no fpalmus contingcns a dolorc. Fadtus autcm ab apoftcmatc cogaoicitur pcr ca,t]u^ diximiis , Et a fi-
4emc rjpaimu.
iiiuu. incipii cuiii- L- , .iiini' *" jcapF' palpitationis,etftridorcdciu ,^^^(\
qucturoculuSjSt [ fpafmiis,
'Defims conmlfioms in f'"^"^^ ^^lA'
■ \n!l^^^^'^^'^ tex.xo.fntu- M'i fom% ^'^^"''if "''^''^ tmdit.lege & s .progn.
'"^ ^ ^onHclluntur, uide GuUib. de pulfik
^^''^'ttianT^ ''''^^'^'f'P''^f' ^^^^^ & P^^liim lib. 3, ^^^^^'^^'cauT^' ^^^^^/'^^"^^^'^ ^^'^^ ^otatu dignum, ^^^^^Htoni ^'^Ppo^rate dcfumh .aph.Febrem '^Mhn /?^!'^'''^^(^''''^^ifio}icrnfoluere.id quod & ^''■'■^^fen^rT'' ''^''''^^"^ conuulfione (dicens Jftfe S'Quumf ^'^^y^^iitfiquentiyaut omnino
r'''^^ mn ^i/^^^/ty?7;f gmera & g>ei ics.du '
i^''' fit.Po-r^ de quafcbreintdligcn-
l'^^''^^'^Hehmiu'^-^^ pertinet,reJpon-
quf ex re^lctiene,ejie inteHigen- ■\-miulat ^^^^^'^'''^^rieqricGaL^ ^dilll''^'^ "^^'^^ ^^^^*"'^^ ycrba fieri: nt de fc-
^«0,!!!!''''?,''^^'"^'''^ t^MHmfolutioncynintel ''"^'oremdijfolM
kifi"^ uehTm'^'^ '»'^/ff/^t^i«c-»z acceperts; tunc quum - diafi,^^^^^^^'^ wow uaccnt:de lc
ficantibus vchcmctis hume£l:ationis,quce docui tc,& habitctin domo frigida. Et fi fucfit.pp do lorcm,fcda dolorc , poftquam fciueris quis fir, & abfcindc caufam ipfius, 6c fi cft proptcr pua aiuram,': [ curctur quod iplam ficit cum co , ] c B animalis rr quoddicctur in capitulo dcpuncluris. Etficft <^"recur abapoftcmatc,curcturcumco, quod diccmus in cura apoftcmarum ncruorunV. Si autcm cfi: a ficcitatc,cius curacft praua. Vcrum conucnicii , tior cius cura cll ti]ia,6c inuncrio cx olco humi do poft ipfam,6c cius itcratio poft ipfam multotics,6c iikid,quum non cft « [cum fcbrc, ubi A ,. ^^(,,,-5 non intcrmiititur ] omnino , & alliduc fac il- '"odo cp non w lud in omnibus iunduris.Si autcm pofiibilc eft P^^*^"^- Vt tina fiat cx lad:c,fiat,& fi non,cx aquis in qui bus dccoda funt folia^: [faiicis]& hordcum fra dum,(5c vioiaA ncnuphar,6c cucurbita, 6c citruli:aut fiat tina tota cx fucco cucurbira^ , aut fucco cucumcris . aut fit totu illud cx aqua rof
^l^^fchre ne ] i'^ ' •^'^^^^^'^^^^^^ idcm affirmat r''''^^^/,;^/' ''"'"'^''^ Gd.quidqH.im.Sanc de con
M^' ^«o/rr?''^^"'''^ intel
' J^Muura hulli^^^^jSl^^^^ incalefere corpM,ac j*^ ^l'-''^ dccochun cil aliquid Iioru, aut aqua mc
c i alchalef.
hml^lf^! ^^^^ i^^^^^ conuulfionif
'■' ^(^tioexi\
■uero utr ' n^^^'^ ' Hippocratis uerba ca- {lir^^^^pyofoR^'^!^ ^^'^^^^■^dum horum Jit , imcrturn
gB.dfCodionibus huiTi,K :i,inti bus pinguibds ,
c onuulfcncm ait foh
. pri'
'^^orbislib. pnmo tctano & conuul-
fi^^rat. ^uthor
lonis Indi,aut aqua ^ [ lalicis,] (5c qua: liint fimi f B.alchalef. lia illis. Et quum fcccris cis clyftcria cx iftis cxprcftionibus,6i: olcis ,6<:S [aliquibus diflblutis humcclantibus impinguantibus/j crit \ chcmetis iuuaminis.Htadminiftrcntur fiipcr iunduras,6c liipcr origincm laccrtorumolca, facicndo vndioncm poftvndioncm cum ftudioccrcbri valdcA' ' [ compofirioncm,] quam tc do h i.Alialftr-a. cuimus in humc(fi:arionc ccrcbri.Et infirmo dc i^uniccutioncni
^ "'^0 ciua feb ^'dentibu^ ej]h lethales, non en^i/,./".'^''^''''^'^'^»^- ^obis uidetnrHip-
^f?''^mi ^'l'' '^'''^''^ t^^^tum fcbrejcd de omnd^^^^^f^^d cti ^'T, ' 'onuulJ'wnis dumta
' ''^''^nZil^^^^^^^^ 'intclligcnda. t^u
l^^u-^^i palTiy. rf^^^difutitur:tumqucdper?nor
'tiori (
rum vini albi, vt pcnctrarc faciar,cnt conucnicns.ftfimilitcr fint aqux ipfius mifta; cum aliqua partc vini. Et oportct vt afiiduc fiar ci cura hcc,pr<:tcr quod moucaiur, aut cxcrciiio i-idhx rcar.Et fi cft pofiibilcvt totum corpus cius fubmcrgatur in^ [ olco] tcpido,fiat. Etfiatcica- Alia liter»
putpurgiumcum humcclantibus , quo: iiintcx olcis,<$c fuccis , EthumciSbcturcaputcius cuni cis, quajfciuifti, & oportct,vti [ fitfirniaftatio m pfylliO:&: olco rof.] Etcx cis quidcm.qu^ ipfos iuiiant,cft vt in potu lumant t mannam,
. . .u..,..,nuu. ^ proprie infantcs . Quod fi ncn [ fucrint la-
V?'^^^'9«o//T''^-^''"M'^^^ exhurnoribusadue- dcntes.] <5c iihabcns fpafmum humidumdcbifev. ^'^-feij L " ^"^^orat. v?tinr,r r. j.* .... hs f ucr it uirtutis , non ablcindantur ab co car-
!?*^!f'^^J^^^!f"^ ffi'"'^orc. iitfiemnfebr^s ^(^nohlf/JJ ^ .^•«■'/««/rcr curantur.ita ut
^^ob^tem 5/' j ' "
, .y tamen hic aduenendu;
" ''''^dant '''"''^'^/^0'^^'^ fehres in cacochy- 50 L . ) ficcaj,ficut carncs minutarum "''"^'
anipofilT '^}^f'^^o difcrimine ad^
I B.uc <?ormfac lcper ic wcix pfi lij & okum iatum . t teieniabiii. m B.eltpu libt le,(ietur ladan-
^e^""'' ^orZ7 '.'''^^^foms folutionem, puro ta
'''^ Hitt.'^^''^^^"^ fortajfeerit, quin ttocratc trntttjytr;^^..^
pronunciemus .
Cap. 7.
'^''f ^4^^'^^''^ apcrcumonco. ^!^S?e,^^o?fiaicr^^^ vcro
auiumA t cubugi,& ^ [kcrubiti,6c alicikz . j 6c fi non fucrit cius virtus dcbilis,'lint cibi cius paniscum mcllc,ctaquaciccris cimi anctho,ct finapis[i' et nutrita ] tum olco,ctponatur in co quod ipfe rccipit,pipcr.Cibus autcm habcntium fpalmum ficcum, fit tctum quod humcaat,ct lcnit: ct omncs forbitioncs pingucs , lcnes,fadccx aqua hordei,ct olco amygdalino,ct zuccaro bono.ct aqua carnis alfumpra cx carni
n t B-Verum opO'tec vc (Ing carnes coru ti. t & perdicfs, & furcuris, &aLa dx.
o B. alcanabir
P B.ecia almuri
[ L <^x liorV eniDrocnx, qux la- zuccaro oono.ct aqua carnis aliumpra cx carni
^H^^* 'J*^ farifj^ ^ ^^'^<^^o,5c chamscmilla, busagnorum,cthcdorum:ct quandoquc pc-
Si^;'^^^ qui,t '^^^"gi-«ci,6c quc illis iunt Och " ^cimL:.^^^!^ lam oftcndimus in cano
c^ln^^^^^fUrni''^^'^?^*^?^^»^ potum alicuius C>t Sn^'^^''^^ quod cognofcctur 111 ^ n hiin o ^^^^^icritb [ ^""^ ^^^'^^''1 ^^^^'Uiu V ^^"^ uchcmcnti ccrc- > "^Uccrtorum cum moili-
natur cx olcribus humc(^ariuis , quod frangit nccumcntii carnis,fifucritillic caiiditas.quod fi cum illo parum vinimifccatur,vtipfum pcnc trarc iaciat,j^o crit longinquum a;rcc1:itudinc : ct propric,quum non fucrit caliditas fiipcrflua ctfimilitcr/imifceaturvinuin cum aqua, qua bibir.Curavcr6'Ufiatita.cnim] cfthumidus , 'I oportct ut curctur cum, cuacuantibus , ct pur-
cuantibiis , «5: pufgantib. fortib. pr^didis, quii diximus cuacuationcm iiumoris grolli cx ncr uis,cum folutmisi 6c clylkribus acutis . Lt fi tu vidcris fignafanguinis dominantia,< manikfta r B. rcpletioms yaldc^phlebotoma primo , & propric, ii caufa «ft- [ eius eu rcplctio, 6c ] potatio vini piurimi , Et
gationc fada {lcnnitatori)s «^i'"'';[,flunii»' cf iam cxpertum cft.vtS [ cx lana I- , (funqiit liliccnt cis lUfpcri foria,qua: a colloa^ , j hora l|H
brachium protcndatur,] f"P« „quof ' okumcalidum afpergitur • lineiur»'
non cxtrahastotum, quod ncccflarium cftcx fanguinc>cums cxtra^io cft proptcr ipalmum , aut i>:gritudinem aliam fignificantcm ciuscxtracUoncm-,nn6 rctinccx coaliquid, vt rcfiilat \ fpafmojfic rclbluatur rcfolutionc motuum fpa fmi.Et cx cius cura funt iubmcrfio in aquis ther f iole« nulpfs mariim , & fclTio in' [ pcllibus uulpium & lu- & alrfawha q<t porum, quc diccutur ] in capitulo dolorum lu d.cetar. (51:urarum,quoniam iuuant,&: (imilitcrinudio
ficcum magnifice iuuatcos,*X u ^ r lapidcsignitos,fuper quos ^ip^|^^ cmpvt fudcnt cum cooperimentis , ^^,^c .isquidabonis,cftempaft^^^^^^^
t B. aifcbhi . "J^j^., adipibus I luporum ] 6c olco dc lilio,'' t
ter inundio ru l
Part 198
ficm alth-fum folw cypcil
..^ , 1 finon fucrit fcbris,(5c funili-
aaip.b aiciabha tct dccodio catuloru caiuim,6c icllio m aquis, & oleo aeiilio. jj-j qiubus dccodx iunt mcdicinc.\ llibtilcs, fi- X 14. fubniiiies ^.m- abrotanum. 6c foliaradicis lunci,] &calamus aromaticus,<S: folia lauri , 6c iinimcntum fadum cx radicc fpina: ludaic.i; , 6c lciuinc fpijic ;ugyptiacc,<Sc fucco ccntaurco: minoris figil- JaLira,6c conipofite . Etfcias, quod longitudo fpatij morc in tina/uicfit aqua fiuc aliud,cftcx cis.quiie noccntproptcr mollificationcm virtu tis.T u autem ponc multitudincm numcri loco longitudmis fpari):6c fac ipsu (cdcrc bis in dic . * Ex his autcm,quc iuuant liabcntcm fpafmum communcm,qui nominaturtctcis, 6c ccranum ' fadojva matcria,cft, vt fiibito in aqua dcmcrga tur frigida ,fccundum quod dixit Hippo.nam corporis extcriora inrpillantur, 6c innatus calor in intcrioribus clauditur, quarc confortatur,6c rcfoluitur matcria, non cfttamcnomne corpus tolcras hoc a timorc tutum^ fcd corpus forrc>' [hrmum,] carnofum,quod vlccranon habet,6c in xnatc.plurcscnim pcr hoc iamcua fcrunt.^Et illcquidcm,quivtitur vcntofls fupcr X n. \b"a lirera locum, ad qucm ^ [ partcs ] chordx cxtcnduncxcrccnswces, tur.o portct vt vtatur finc fcarificationc , fi rcs cft lcuis,c>: fi non cft ita, oportct vt fiat fcarifica a Ji.r^ n t;3 non a r cft cuim niortalis, fi non fcarificctur tuc, f icies fcmfica ^ j-jQcent quaudoquc j artrahcndo matcriam , Vcntofarfi autcm loca funt in collo,6c Ipondy libus dorfiabvtroquclatcrc,6c partcs^[lacerti] pcdoris: ante vcficam vcro ^ t [ ] Tupcr rej nes non facimus illud,nifi quumtimcmus d[6c mCemdo i.,.-,,nc ..f 1 Ar,r>n;c ^,...^^ ..^n.
grceci.Et cx vaporibusbonisciU pofitus fup :r cxitiim n^raoru . ^^^^^^^ ^ux in po^u fumpta ^^^^;^'^'^^^'; rcumA afia i\rtida pcrmifta ptafccundum quatitatcm '•;^Etrim'^.' ,
olcumdckcrua,& aq"*"^^'''* 'l.qiicval*' & dccoclix) carpoballami,& "'ujr acan'A' ferunt ipfis,cft .n potu '""f '-^.J confr'''': ' ■ fcaioncs magnas. Et q"'''n'^°'5,;',,dicinif , rcdiurctica. ■ L Hxcpra;tcrca m « ta cft.In potu fumantcxrad uU' ,,crti , ^cx.dccote in duabus hb.aqu?.^ jiij.tcp
niancat.ex qua potcnt
fbrtitcr.in.-^.^^,cnf^' •• • • -ialinr.i quicft
6c qiiandoquc dccoquuntur lo^o
:nttorruY.-j^j^jiaiCCjcum.unc.ij.olciaaiygdalinKili^^ n^^^ 6c proprie in (}:a(mo,quKu h
y B tuucnile.
tjlfc-n-^ccrir b B Ucercofae. c r B 5c
CC quancioquc ulcu4u.w--^ notit^'^"' .^cV^ , carpobal(ami.drac.x.6c cft ciiis l ,isA'U y fimihtcr calamciuhumngi^ft^-^^^^^^^ hcmcntis funt iuuanicnti, , ' L)' l caftorcum , 6c ] 0^0^^^",^^^^^^^^^^ qui fortis cft,bibataut.j.6. ^.„oni<| riW 6c cuftodi tuncftomachum^"^^.^^ illud tunc dcbilitatur '''''^^'^''''L^^^^^ \ foetida fumpta lcciindum q"^^^.^,i,.6:n^^^ nis orobi in quantitatc L ni/' .^co
nicllis,6c " t C , .N^nir tot"^ f
P [ ammoniaci:fimilitcrbibat r ^ja^rci' ^,,, r
aio hyftbpi,6c aniudcn, & .,inM |;%iii chim ] plurimi i"uamcnti, ^ .ji pis, ti: Sitq^ potio cx co q^^'^^^^^r ^r, r^W^^'' ufq,ad tria,6c dctur ad pota,X^^ , . . 6c fit quantitas in co um^^S^: S
prxdiaa.Et minus quidcm m^f j^ci^^;
fluod mifcrcndovolumus,vt] fanguisegrcdiatur.Et cltcnim inipio ^^^'^'''•''"r^.ii^
' oportctvtvetofasmultotiesnonadminiftrcs , cftvt inungaturexolcisrt^^ ^^^j^jjii,t^,j^.jj,
ncque fubito fimul,6c loca vcntofarum cuftodi di^is ,ficut olco c"^^^?^^'''^' de ^^^^^i "^^,1] antur,6c conferuentur,ne corpus infiMgidctur, kcrua,6c olco rutino,oc oi^^ juuati^i^u"^ Et cx tiuh eius,cft vt applanctur quod fpafmatum cft,lenitcr , Et cx cura cius contingente fecundum naturam, eftciientus fcbris acute^ 6c proptcrea dixitHippoc.fi accidit fcbris poft fpa fmum,melius eft,quam vtaccidat fpalmus poft fcbrem.QH^rtanaquoqueconfertad illud pro
ulq.ad' t^ia,& dctur ad potand^^, _
& fit quantitas in co ''^^^ocuni^"^ pra.-d,aa.Etminusqu.dcmnoC ipfo,fi fitpoft cibum,qi>ocunq ^^d^^KfV^ eftcniminipfo timor.Etcxcua,j,_,t,ori jc
-n...^ :„ ,',.,..,v/ilfisfort'5,' |„i,el';j.j|
rco.& pyrcthro , cft.n.valdc i" oicflq diflblu^^is ] & olcu "atc.^^ „%,uc iP ij/; huiufmodi.Rccip.olci ' l^^^.L, kift'''? • .fS^' i i.ccrs.un.i) " ' '
ptcr concuifioncm tremoriseius,6cpp multitudinem fudoris eius, tt cui accidit quartana,ra
• • f.^,,r.-»-iiic.n<ii'n rfrnt-iic nl\ -^k C
lUUillcUi i*-''-''-"^ ------- ~j m
ro accidit ci ipafmus:nam fccurus cft ab co . Et cx curis quidcm mirabilib. cxpcitis fpafmo,cft vt ponatur fupr a membrum Ipafmcfum '^[rca contritus cumpingucdine tua] dcindedimittatur fuper iplum donec^' [ ficcetur,6c muteiur ?ei.fr m^u: cum alio.] In fpafmo prxterca toti corpori co, Kwraiu . ^ muni confert ctiam intcntio ccrcon, 6c cu pur
phyl.]cuphorbi;.aboruan.au^-^ jun'^^^ f.oleU.alfami.unc.j.comi^i^^^^jft^^^^^ qux confcrunt cis,cft vt f^^^n^^^ ftrum dccuphorbio,ct ^^^^^'(^^^^^^^^^ coautcm,quodlaaai^^-,J^^^
t B.alalie* f B* faetida fiat ,
mumcorum radixluUAi' corcsparua.Et confuclcani-r
s s
ra \(^
iii) la- :ce rido
ini ter da, :c6 co
aic ,
cti. rC'
t^as fcrr
)tti' li.^
is a.i' pcr
CCO liJ
iint f/
iriii ^
)ii^' f'!
cil I';
'en 2.
decotla fint cham,Tmilla,fe '•^ mclilotum: & quandoquc con: ■wcu,« folum.Vinum au
.x», '^niircfohr?^"' '"'^""'^"s fpafmumlm ' ,"""%r6cft X r'""'" 'P'"'" '''^'" fcbris: pluri . *te cx vm; I " ""'■^ ^'"«O ^ oportet. ''■^ffeias 0 ni^w " ' '^' '"P" "'^'"" Parum- ""^fpotiel" ''3""'" 'P^tauscft commu- ^'''tcndumP''' "'"'''''■■'' ^"»='<=' 5 t"nc mc- K r^)-liumcnn"r'"^'=''^"*'& vnaionibus
I ''«fi^nan. l, /^''^'^^""'fatc ftomachi,
C.'^''^ m ^"''" vomctcho-
*'*'tutinKl"'^"'"oicmputricium, & li-
T A T
I O N E S.
'ocet ,
.n^»»»''*ol^r,'''''"'''^^^'''^-''''^-''--"'^^^^ »(,, "5^"»«.! efl 1 • .'^"'"/"'■f infanMm vocat ,
'«'•«io"i "'^•'"'^*''* '^-
H!'''*'^!''»4rr^^''."''^''^^-/^'^'*«»-^<''' «^^?"
Wie«,„''' '"''"/'''''' propwwKt-ct/i rairwflHi '"' ^'''■cre, 1" . "o» i/« n<no»f ,
^>o^i"7 'fioner^ ot»!^""' proptereaq; non imuru , '^'«ef? /«c de'cl y""''' "^i-^ra qua humeaent, ' ^^«^ c«." ^«'^ cxrepletione , ^«^-
cucurhituUfuntyficut cuthtncUatur. Tteloco autcmfi^ ^endi cucurhituhM: Cclfus ceruuibus folum admouet . Paulus & utrique jhina^ parti, & peeiori quoque.qua mu fculofius eflyut prMordijs; intcrim & yefiat regioniy & renum,Jmcennaa tamen appofitioncm cucurLit£ ad refi cam & fuperrenesyidetur improbare.Sed-vere cucurbitas non improbat : damnat tantuw fcarificationem in yeficAregioneob ciuspartis frigiditatcm : quam tamcn etia admittit y fi pofi cHcurbitx admotionem ab attra&a ad I o ^'^ p^^rtcs materia fieri inftdmrnatione yereamur. tunc cnimfcarificandus cfi is locus , & educendi qui confluxtrunt humorcs .
4 £tcx eis &c. Ex "Vaulo dcfcrihit hac fcre omnia,ex cdpitedetetano.Fnumautem notat, dequo controuerfia eH,yinum.f.conuulfioniy qu£ ex rcplctione esl , confcrre . <tyit,quum yinum neruos faciUimc replcat,C]akni autho rnate ^.dc loc.aff. yidetur ipfum fortafie conuulfis teme- ^ re cxhiberlMde quod Celfus lih.^.a uino diutius omtino abnincndurn iuhet, quum nihil maioris fit in hoc ajfe5iu , detrimcnti. Sanc , qnod ad hocpcrtinet , Micerma^ Gal. fi^mulatur^ .aphor. ubi, licct vinum fuhfianti^ eius copia ncruis obf{t,quditatibus tamcn.confcrre frihit, dum calfacit & exficcat. Et ncgari profc&o nonpotcfi , quin yimmhprAfcrtim uctus( quod enim talc eH^etiam potcns exi flit,quum id,quod imhccillius eft,nonfenefcat Jcalfaciendo &dcficcando,cqneac fcbres fupcruenicntes conuulfion^ foluat.Atfi tamcn maior in corporc humorum fit copiaytc nuior pr4crtim,calidior, &■ aptior ,ntinneruofa4 partes penctret; uercndum id maximefuerit, nc ingeUo uino hu morcs ii)fi concitpntui' hi tipvuneritjn : .j- . . .
ifi^'( lli5'
jir. t^f
Cyjf^^'* ^erfc 'P''"'"^ ^^'^(^^ipcricm tcmpcrant: ^'-'*^Z'^''<hji i '^^"^^^^'«^ ii^^icnt , ccrtum '^''^tlonery, 21 ^ P^<>piereaq; non iniuria
tur,& conuulfioncm augeantdd dc quo furpicandum forte non cfict,fi corpus humorihus non affluat,neque qui infuntytenuiorcSyUlidiorcs ,& fluxionifmt aptiores.Galenuscrgo nofira quidemfententiaid fcripfit, quodprofutu rumomninoeflct;fiexa&c corporis plcnitudinemy& materix qualitates habcremus. Attutius efi Celfi confilium, & fequendum magis .
sdT ^'^'^^'i^atP^^'^- aut infta-mma
Hnr^^-ldey.n ^ "^fhmmiationcpropnjs
>n{, :^' QuidLT ^ ^f'lcp'i^dcs ccnfuit recita ^''^^e.J''t<inrm „. ''^' ^^tandam trorCu^ miHionrm
^''♦Jee.; f tan;^f '.;:7^^ ^'^tandam prorfus miffionem
'*^'H'^ofit,ytproptcrea,a mitrionfit, ybi eius rcdundantis
^''^Knhid^a "^ ''^^^c^ene carnofo ,
%%r''^ 9/«^ ^^^'''^ ^ P^fi'''^' uituperatum. ^il "^'"'^/^^^ ^''"^' ^«^«^^^■^'^
Sykt''^^'^'^ r.^,^ ^'^«/«^ lih.^.de tetano ages, ' K'^%e detrahi, modo no yni
^^e^/^^i/''"fefio«"'' <>pcryices. Auiccnnas S ^ ^nod ^ rlT^'''^''^^ fid yhi morhus yc-
De^^ltetano.] Cap. 8.
^ [ 'T' Etanus] cft cgritndo officialis prohi- •» B.Altcmeded
1 bcns virtiitemotiuam acontradionc "Jf^;^"^;^mcmbrorum, dc quorum aptitudinc cft ut co vb.Vr r LoS trahantur,proptcr nocumcntum in laccrtis <5c tulo Vbi habc. ncruis.Didione vcro alcuzcz vtuntur in figni ^^»^ ficationibus diucrfis : ahquando cnimdicunt cuzcz,& fignificantpcr ipfimi,iUum,qui incipit a laccrtis furculx , & cxtcndit cos ad antcnora,<5c poftcriora,aut in vtramquc partcm fi mul.Et quandoquc dicunt cuzcz omncmteta num.Etquandoqucdicunt cuzcz, rpafiiium,^ c«. ipCam , & [ocuhjproprie.Etquandoqucfignificant pcr quandoqj rpaf. ]pfiim,tctanui«,quicftduorpafmi/rautduo "^""V'''''- • • tctanijpofterius 6c antcrius. Et quandoquc a- t'i,ohu^Zt propriant nominc alcuzcz illud,quod cft mis,aut ex du4. ^[frigore proptcr frigus congclariuum J Tcta bus te/?onibuv. iius auccm lccuduni vcritatcmeft contrarius l^l'rf^^}f fpafmo:&: ingrcditur in gcnus fpafmi introitu congclami!fr"
W ''^'^.^'/^ferP. ^f/J ''^''^''''"^ lpafmo:& ingrcditur in gcnus fpafmi introiti NM,;'" ^ontrariorum in gcncre uno : & coriim com
^eAk. '"^m.}. y.^^^J'' m.Tfecucurbita paratio ad caul'am vnam,cftcucnicns cafu con
trariorum; veruntamcn fpafmus fit ad partcm unam.Quimicrgoduo fpzCmiin duabusparti bus conrrarijsaggrcgatur,fittctanus: qucmadniodum accidit ei, qui habet fpafmum antc & rctro fimuJ. Accidit^cnim duobus motibus contrarijs in mcbrisfuis,utcxtendatur:Quuq;
'^r ^reuityadrnoucndiX. cermibHS
^ R.;fecan<2aai plaiimam .
tctanus iftc fit diio CpzCmi dupli,oportct vt acu tior fit rpafmo rimplici,& crit cius cnfis uclof>i.qB«n<ioq; cior.EtftC 3 hicquidcmduplusnoncftcx duobus fpafmiSjimo cx duobus tctanis , & ncquc cuacuatur fpafmus S [ in plurimo duarum rcrum 3 a dolorc vchcmcnti . Caufx autciu cuzcz fimilcs funt caufis fpafmi fccundum modum unum , & diucrfx funt abcis fccundum , modu aliu.Earum aut fnnilitudocumciscft, quoniamcuzcz quandoqucfit cx rcpictione , lo & quandoquc fit cx ficcitatc,ac quandoquc ht proptcr nocumcntu conlbqucns mcmbra ncruola,& intcrdumfitcx apoilcmatibus. Diucrfitasvcrociu.s,abeo cih quoniamlpatmusnih raro non fit a vcntofiiatc: alcuzcz autcm plunmum lic a vcntofitatc cxtcnfiua: imo alcuzcz , qui cft compofitus cx duobus fpahuis,quando quc ftt pUinmum cx vcntohtatc, quum dominatur in corporcEt cft [ hxc J xgritudo pcr-
fin-ularis accidit-in mcmbro uno cx vcntohrate non eft paruus,6c iUud idco,quoniam iftud htoroptcr domiuiumvcntolirarism totocor- T)orc Et quando,cu,fpafmo lingulari/dominatur vcntoiitas,cft ilUc timor,& lignum mortis, quaUtcrcrgo critduphis?Et duicrhiicatur aUo modo,6c cii,quoniamcauia in Ipafmo matcria U cft vt cadat in loco ncrui (ccundum formam prohibitionisdilarationis,quoniam cxtcndit viUum inUuitudinc,autconftringitcum adra ^ diccm luam,6c fpaimatur. Caula vcro in cuzcz matcriaU cft,quonia caius cuis cft ccontrano , aut cnim humiditas facicns cuzcz curnt [ iccundum longitudincm in ramis viUi, ] dcindc con^clatur,& rcmanct iccundum dunticm, <5c ht dhiiciUs cius rcditus ad contraaioncm : aut caditfubito,& implctuillum, pr^^tcr quod diu^rfiticctur ^ [ cius caula viUi:] imo cadit iccun dum cxtcnhoncm viUi:6c dilatatur pr^tcr quod
dcm,ri caiifa in cn^w fit ficcins: fi^ ^.^,,„1^ ^ laccrti [ noncontrahuntur ia-' jnen-i> h proptcr rclbUitioncm h«"^i^.!'5rantui-e^?
proptcr rclbUitioncm l^"'^''"' " huntui-^v; "5 tantcm longitudincm,] & ^on rahun .^^ j^, ^ tranfitus X [1 quib. pcnctrat virtu^^^^^ . ^
dcbilitatur-i pcrraiitationenisnwi
traaioncni,& propriiquunia*!'" aum.SP»'contingcns airccitatcad uiobcd.c"a
miis vc?6 ficcus fimilis ilU q"fX°\ fu«»" trahit]inlong.tudinc&lat.t^^^^^^^^^^
ptcr iicut Cpalmus dctcr.or c^ -^ione." ^ licut molliikatio accid.tprop ct ^^^,.1' ,, mil.tcrtcta.ms.''L&qMn'l".^5"' ' '
plagaaccidit.clongcturlacci-tu^i;^;,,acCid'^-^ n-adioncm.|Etcxalcuzcz,qa^"^^
h B. Ctim tlia. 1 1 B.difficiUs.
traccioiicui.j jctcAai^"-- - Vrrcai aliquid ma(^num,fortc,propcci ^^^^^i
& matcr-iam fortcm pl^'' f '''^^^Vn cntus Ip-; ^ contingiticcundummoau -^i^^ c [ ftupor rcplctuuis,oppU.iiisJ rcmanet mcmbracxtcnla,<S^ n
•acM'. ii<
rcmanet mcmbra cxtcn i^-^ contrt"";,^. ad hoc,] f.ct rcn.anct mcni^;^ .^^^^„i,„tl,^^
noncxtcnd..nt..r ,. [ ad ''"^l^^^.qmacWP' ritus viamcttranfitum, & V.r.t" mum fitpoll lV"iintini,qi>on j,xi,Tiiis n fointcntuscilad intcr.ora.l.a^ fo. ^ fmo:. Et quandoquc .„,,contr*' ^ , ,„
non"naturalcm;.nconi.en.c t o-iacudcntcm laccrt.s,& ,,tc...fl,.- f
& .' [facitdolorc.nnon tol .a „1,13.«"- ?
k V. in uacuita' te« aillorttnn.
terram.<^ [}Cf-
I B.prop»rtione
lus a prf^poi cio v.vu^.. m + r
«emllorum. loni2:itudinc miuuatur. T [
Alialitcra.cau- ■»'^ » o _ . •. j: ;
fi iprtm propor tio uilli . m t B.diminiitiene, de qua fit curandufn. n B. diucrfa \n fiiu in uacuica-
n B.non cad|9 D B.aat.
i| B.quare
f B. comprimatur .
t B.&dotereU ciat ,
fcd ipla fcruat longitudincm implcns forami na Matcria autcm facicns fpalmum" [ in ncruis cft diucrfitas in ramis] ncruorum,non pcnetrans in cis penctratione fimiU,ncqucpcnctrationeplLirima, & vidcturquod fittranhtus matcrici alcuzcz,qui eft fccundum hunc mo^ dum/imhis tranhtui matcrix mollificationis , vcruntamen iUa matcria fubtiUs cft laxum faci cns 6chxcquidcmcongelatacftdura, nonpcr mittcns mcmbrum rcflcai, 6c contrahi.Autcrit matcria,in cuzcz: « [ dcindccadit] in mcdio laccrti P [ & ] chordx , aut ncrui: ucruntamcn in principio iui trahit neruum , autchordam inlongitudinc,'U5c] non potcft contrahi [ J ncquc penctrationc pUirimi , (3c vidctur quod fi tranfjtus matcrici.] Autcrit iUic apoftcma . AutmatcriacaditinrimisuiUi ita quod , quu m^-mbru contrahctur,ncccflarium crit,vt pro- Spfamn contrahaturiviUus , 6cl?datur^ r dolorc ] Caufa autcm dolorcm facicns,lxdes, ift,matcria,autnon matcria cadcnsin princi- Sacctorum , aut chordarum, & fugiunt ab n longitiidincficutaccidit ipecics cuzcz iu cccirioric vomitus labonofi,& euacuationis ccciuuuv .Qpj-ei. ixfionem exiftentcm in chordisA iu ncruis l^iis a fl»omacho,hoc qui-
ucatur, ,
ram , fic^. -i-- , quid grauc.aut aftcrt iupcr dus graucaut dormit lupc ^,s: f 's dit laccrtoscius:6r [ cont'^^^^^^^^^^ jac t^^^^,. dit ci calus,aur pcrcusho a ,f autfcdio,autaduftioignis>^^^ ^tqiO^^^^ quarc dctkiunt a ^«"^:^,^\a cos,^i^^^.\'acos^^ cftcumhocmatciuaci^uiaad^^^^aitJ^^^^^^ m-oUa scncrata in cis-,aut ' [
m-oUagcncrata in ^^"^^'^^'V '.nduni^P^^fct^^''' ?endcnt- iplos.Et qucm^^^^iodu^^^.j^ t^^^^^^^^
prius mebris facici cft "V"^^^' ^ni,^^''^' ac^^^' ^uandoconicquitur^r^^,naoq^.^
quanaoconicquuui n-r , autlalMum foUimmodo • t i. tingit fpccicsalcuzcz maUU^^^
d...U fcbrcs mrcparabilcs cn^- ■itriflj,;i fi«"'^,^''^'^^''""fLlltni.^'^;>'
cas,& dcficca. ..r os,& la'^'"f '^exaiP' gua.&co.iflringiturnatui •
tis.oc cxicnu.iui . - 1 L .,„ffion9.'''<c<l'-',ii 0.;in.sa..tcmcuzczapc.ct.«^,,,W',,cC';; finLTultus,& punttio.i^r ,:icii.'
tur fingul.us,& P""^.«^ P.cn.t^" ^P^,,
a.o rat.on.s,cft '"o'" f^^tn.dita^^Jpdf'*^^ dcfiecatio;&cbull.t.olw'^jj„e '
Part 199
dcliecat.o;oc cuuu.i." - . jjnc, ncc cxtcnd.t cos .n ^ff^^^non^Ki^J tur lUud i.i cis cuni ''c'f ^.uzcz P'*),, ci^ ,,. tc . [ inllaiiiraationc.ii.J ^ fac.l jdiV . totics accdit inf^.^t.b.^A '^,,„qu ,,|c to plus funt ni.norcs fcciu ic^oi.^<lj^l
cftin fpafmQ.F.t qua'^'l°1"^s,&S<cf' >, H l [plurimusfaltus] corpo'^.,s.fl U^^^^ & grauitas fcrnion.s,& adt^ j a I|| inlartibus fpondyUurn '• ^ ,„5, gi^' »/ ;^ c diikultas dcglut.ea.,ct l^^,,„,qu5p.l . pitur,n6 dclcctatur inde.i^ ^^^o^ cut"[puticdo&uirus, l.
;6' rjf'
s , tf^ [llC
A ,:f
iiir ?i'
cci' jljC
"'fi!^'''*' in vifu,& fudor in capite,& cer " irarn ^ ^!"''°"<^"^'n vtiirquelatcribus
^^^^'i-am '^""^ricm in vtrilquc latcribu
''^^oaiccnri f ^*'"^^' Purgctiir infcriiis intct^rc, l^^^i-cbrnnfr, [mcis,<5c cxindc]
Quuttid ^^'^^^ 'P^" i^i><5c fran-it corpus .
^^^inefir "'^'"^^^^^^^ fitdolorfortior ,&
^^lfrer(>nt- r"-^*v^7«^ jav.iir^ iiianuir oci in Di-i^ ^"'"'^*-"'" '"tef tcramim,& (pai- ^'inlaccrt"''P'°'"*'Cftqi'6d iparmus incin- ''*ttiscft.?™ vcro principiu
'•^ Plculvfi°""^ ^'-•'•i tctanun, cx fquina f^^o-Et Q, ;f, '''■''^" Itcundum quod iit in '^'i^mcria ' '"'iltiplicatur ■•cSio-
rpiccrenon potcd.jEtquandoqiie nonpotcn: mmgcrcproptcr cxtcnfioncm laccrtomm vetris 6c dcbiliratcm cxpuiruie:6c qunndoquc mi gitablquc voluntatcquoniam iaccrtns veficcB e;usc(lcxt5rus,noncontraaus, 6c quandoouc mingitlanguincm,proptcr rupturamvcnaimn proprcr vchcmcntiam coardaj:ionis . ? t quandoquc acciditci lui^ultus. Et fi alcuzcz ad po- IkrioracH, [ trahit ] capnt(Sc fpatnlas,^ iaccr bB.fnaenn tos*^ [tracliuos 1 ad oollcrior.^ . I t nn.-in.-!Mnii^ ^ t.-"^^".
^^'^^^auit,ro^ lachr^-mantur ocu- » o tos^ [ tracliuos ] ad polkriora . quandoquc 5 «
^Hlnii,,...*^^^4^'dcmintcrtcr:innm.tVrni:ir arriAird i iU.^.i ...^ J..a....; J .... d ■
accidit^i i illud ad poik^rioraproptcrcxrcnlio- ^; W'l'uJncm ] laccrtorum vcntris.t [ ] cumco e t Ra<ipoac.
muniratc cxtcnlionis laccrtorum nclcris,^ 1 6:] nonpotclhTtincrcquod crtin inrcllino rc- ^'^-^^^*'- <a:o,6c ncqucpotcll dcponcrc, qdc(l in intM^ nisgracilibus Etamboquidcm comminiicant in prcfocationc,autinfomnictatc,& vigilijs,&
v.rumctn,-r^ '-^ ■ ' ^^^>lc)i'c,6c aquolitatc vrina>,(5c muiticudine S ycnwnm
^^^^^ic accidir iM '''"^ Hi phlcgmaticis. Et [ infl.uionum vcntofitatis in ca . 6c cafu a lc- icu «mpuiiarQ !'P^"^pfcrrcronH ^''^^^^r ^^'"^^^^P^^^"^^'^^^^- *^ ^^^^'^ Signaautcm humidi,3c Ikci^&apolkmo " veroiiu- >rio ...... ci.tioncm fnnc«rrt,n>.rnn, fi,5^ 3 hvlioncfuntkcundum rcguia, qua: aT;s%'!i"oco
dicla eil: in fpafmo . Ft multoties qiiidcm acci- aito.* ^^"^ ditcis colica,proptcr frigus. licgritudo fuctit frigida.
'^"''''tSbSnm^')'""''''^-'^'^ (untdebi-
T I O N £ S.
conuulfwnis ^'l^ymhQy/mgcnus rigomn appd
Dc cura.
'•^^'o«p/i, , I ! , "^'^^'^^2 dc nibiis his <ycnerib. poH ? o
<e?/«;/ Utionejquiy(jui{7n duJ^^ ^''"«^ ( ao^ /■'■• ^einceps & etws uijfe-
EAdcm cfl curarciu.r cfl fi^afmi, vcruntamen vcntolarum vfus iuncr mcmbra iiic plus
h:J'^^ndi^^]/'^P''''^^^^^^^^^ & qu.t utrinque
^J'^^^^^ co^fn '^'"'' «^'^^^ P^^^l^^s , aur ^iui-
aiii' coH'
hat,quam in lpa:mo,«Sc illud idc6,vt rcducatur calor.Sirquccum fcariricationc , pi opriefuper neruosco]li,& Ipondylium »5c t onathoracis. Ex cis vcr6,qu^ obfcruanda funt in paticnte cu zcz,el1:,vtquando cius corpus fudar proptcr do loris vchcmciuiam, aut cx mcdicina,n6 dimit tatur vt infrigidario ci liiperucniat,quonia iolum Ix-dit , fcd oportct^utdciiccctur cum lana infLifi.Et quandoquc ht, vt icdcat in ok o caicfado,quoniam ell fortis rcfohuionis. Ex opopanaco quoquc in potu dcrur viquc ad d raL^J. fccundum virtutcm,(5c cx alla ^Kyztn^-^ ctiam. Alcuzcz pr;tterca dignior eft,vt in curado iplum a Lincipiar ] quam Ipalmus : quoniam alcuzcz * «. Gcfeftina c(Ua?dcns,pr;tfocans,inrcrficiens.Excis vcio , qucdicuntur valdc clk iuuatiua in curaalcuzcz,(Sc fpafmi^cfi vtferucatfuccusancihi,6c mit , „ , , , tatur in iplo catulus [ taboin ] aut catulus ca .^tif^^^^^^Mmnot' '^^^^^^^^ »^^%or«?« nis,aut catulus vulpis,6c coquaturdonccdiflbl S^^y^^^^^^mhor ^^^'^'-^^"'^''^^^^^^^^^^^w^^^f"^^ uatur.dddeinfundaturi ipfoegcr bis,<5c limi- , '^rfea ^^to^ft;,//'"''^''^ reuicieTaulumlib.]. litcr confcrt cis inundiocx pin^ucdincaiini l^ntlT^^^orb^JfZ-^^^^^^ l'''' ^retaum lib. fylucilris^ct adipe leonis,iSc adipc\'rli,ct ccrui , ^forfp. ..^^f^riL^. ^mtusycorum caufas, t/^ Cmu ct >- [ alchitiboa ] fingularitcr.aut cum mcdici- « B.aWabjix
niS'Etconkrteis enemacx olco rutino cum ca llorco,ctccntaurca , etfimiiircr fuppofitoria mordicatiuacalida.in quibus funt t nitrumct tbaurac. pulpacoloquintidc ,cr qua: funtiimilia illis
%k * ^' iv/l^ '^f''' ' Hipp.quatuor dic- ?i«0(/ Jp^o to;iAv^y- authore noftro in hoc
^^tfn/ '''f^' & ret. ^^^icntur partci^ commlfc,^
y^ku^ ^^tu car ^^^^^^^^^^cro motus.non quod ^P^^eriorur^'.-^^'^ ^^^^^'^^ motu^s , qui, eb \\nt^^^i-^<^uiis nn T ^^^^^'^^(^^ii^i mufculorum tra~ ^'uJ^^^^^^eau.S '^^'f^ehuius.& relmorum hui
b B.Jabha,fju
^'de r, "-^^ ^ ^orundem curationem ''^'^t.acut.
Cr ^'hnis,
rcr^^^^^ c{l,vt no fint
d B.fuperfla^*,
^'^^o2^^nQ a^^a^^ ^ontraaioncm:alcu : ^ieiit Bfl ^"tcrionb. c(> quonia H^^^W^r!''^^'^' iV.ffocatahabins fa-
^ieif ^^^(Scn - ^'-'^^'-'^►aia iiaijcns ra-
%C ca^ ^^^^nhoncm lacertorum fli ^^^n cxf ^/^^^'^^^um ad antcriora *^U)lionc •'[oculoru,quarc a-
Qu()d fi [ nimictarc fua , adurunt, fiat clylkrc podcacumlac>calina:'[ctuncliorcnL(mfingu e«. autbutyro laritcr] cum aliqua prxdiciarum pinguedi- aui pinguedine num. Et cx rcbus magis confcrciuibustcta- ajabe diircjiatae, no frigidohumido, cllcartoreum: quarco- ^"8^i*"««^^uc% portct, vtailiductur . quumquc habcntes,cuzcz cibantur, non oportet vt tranfglutiantex cibis, nifi bucccllam valde paruam, ct ut (or bcat pultcs fubtiks valdc^quoaia trafglutirc cft
er t rtfus
r:olu;n un d'. rccrocedir ci btis 111 nares ip foiu, &exhoc .ig;utio,
(T, (iiffidletvl eis f [pcrucrriim", & fit iiiderpiimain iiaribu^ l.^ ,^r:oiu;nun- corLim,<5c commouciitur;] quarc iUud augmS tatcorum xgtitudincm. Nos autcmdiccmus mcdicinas, quas in potu fumcnt , & cx quibus ng;ucio. eorum mcnibra ^ [ abilcrga ntur, & iplbrii na-r » vngatur, & in antidotario.&i llmilitcr vn^ftioncs co- ^o'"iranS fercntcs cis^ficut olcum dc alcanna,& rcUqua, qux dida funf.Etfimilitcr caputpurgia,& llcr nutatoria. Et Ucrnutaroriu eis mclius cft ' [ i\o rax t liquida ] cum quibufdam locis. Fcbris yc r6,quc uaturalitcr accidit,cil mciior curaci , qui cx co cll humidus.
tur duo nocumcnta fii'i^"^-!^^^^^,?„.doqii^i'^ t quc cft in omnibus mcmbr is,& .^^ ^^i^i ^ [corporc,] & quandoqucclf ^^'''[jiad fccundum applicationcm ^^^,?"" .^^^^ tum vnqm iinc laccrto alio . tt qi^^^ .^^ ^^^ib. trcnior in vtrilquc manibiis , <=^' j^uche.
urio .
k 9 miha «Imu la rcprax,& al-
"De tronore & figms fpecicrum ems. Cap,
aut quoniam cauia non cft ^ ,s ,icruofcdin ramis pcnctrantibiis adjiian .\ut quonia pcllitcamac pinquuislatus:& natura ^^^'''''l'^^^^^^^ Ltritcau(aillainipia.&'.[^'^;^^^^^^^ fuum.] Autquoniam rioribus corporis cft fortior, & m
rum. Aut qnoniacauia v...^- - (jt^.fcd cxpcUit cam ad propniquio ^ ^ ^^^^^^n^^ pinquuislatus:& natura ^^'^;^\^^,V.uatur i^^;'
s R. infcnimen-
b B. rcfiftcniis «..loirau impciieni & ingre- «iicnti coni.
lcdm ramis pcnctraniiuu. ycu'^, rum. Aut quoniacauiacftin o i^. ^pro-
xiu.xuu. poris clt toriiui, " ^oriii^^' cundumncc!cftitatcm^illotu^^;,nf; quamhabcnt dc ^^'^' ^^""^lll:,^^^^^^^
TRcmor cft morbus^ [ ofticialis ] cucnicns proptcr dctl-aum virtutis motiux a mo tm- ychcmcntcr ^^^^^"^^nrcnt tu laccrtorum fccundum continuitatcm,^^ [co tuolx.quod fi .la nlt^^^ ,on^ par grauitati compari intromittcnti ] fua mo tatur cius ^ "F^^^^^; ^^^^^^^^^^^ m eucnta nc^ iioncmononcmuoluntanam: quarccommi 20 caulaqiudcm dm^^^^^^^^ fccnrur motus voluntari; cum motibus n5 vo ris . hxi ft tugjjs dc^ ^ ^^^^^, la^^
ct B.uut firma- iQntar ijs , t C ]^ nocumcn
1,0 volnntAria ^^^^^ j, virtutc motiua,ficut ftupor cft l^fio in c.m n.otjb. ^-^i^j^i^m^ Huius autcm caufa aur cft in uirtutc, aut in inftrumcnto, aut in vtrifquc fimul . In virtutc uer6,quum dcbihtatur, proptcrca q?ac an pntia reitt- cidittimor uclproptcr ^ [applicationc rci abworofeUorniji fcifl^^ncrribilis ] hcut alpcdus cx loco alto: aut ambulatio fupcr parictcm: aut pcroratio cora
tum fimuU authumiditas " ^|'lii,iiditatis nor ctiam molhficauonc ] .^,^1;^^^^^^^^^ cicntisparalyfim . ^1^'^^,"^^^^^^^^ xit.Cui accidit in ^cb^-^.^^^S fcnfus pcrmiftio rcfoluit ^f''^^^^^^^^^^ dcm non conccdit hunc apl^^u^^^onll^^^^^^
co,cx quo '° SSn?^? "n^uc^ir. Sip^
^ut rchqua,cx quibus contrahuntur virtutcs animalcs , aut anguftia aut tribulatio : autgaue B.perturbam. dium, c [ autdchdcriumproptcr] ordincs mo f B.facitaccidc- tuuiii uirtutis ^ [ accidit trcmor iu ncruis-, & retremore,&»- ^j-j iHLui: quouiam facitcontingcrcdiucrfita^ '* q^idoque fa ^^^^^ .^^ ^^^^^^ ipiiitus. Etcx caufts quidcm cius lccundiim lcmitam dcbilitatis virtutis,cft inul titudo coitus poft rcfccl:ionc,& rcplctioncm . Qui autcm facbis cft ab infirumcnto, cft quan
Tamcn non cft cx cis,quc i^^f^^^^^^^^^^^^
'^^'^ jdcnii'^ . Signi^ ^ mcdicanunc non rcmuuw.^-caufa:prx-didx,6cl'Lmtctiami^^
rtjkpra ethm ep,lcr,f>*n> & ''^ [,,;„,^,<<'-?''l«#' «,«. Et cmn deprauat, motiis fH "■ ^_,rofi';J,t^t
doquc,vt molhhcationcm aliquam incurrant .y.y tiim uhn infequantur^dtj ^'^^f^l^^^^^^^^^^ nerui, proptcrquamnonconicquctur paraly mt>&nwrboparticulasdcorju7>^^. ^^^^^^j^
llCl Ul, Vf."-*-*- ^l»*"»'* "^** ^ — i t
(is,- qiiarcnon rctincntur apud motioncm, h cutcft apudpotummulti!m,&cbrictatcm trc qucntcm, & multitudincm potus aqu^t frigidx,aut potuclus non infuahora. Aut, ut in S [mcmbris] contingatoppilatio proptcr rcplc" tioncm plurimam proucnicrttcm a caufis notis,ficut cft fatictas naufcatiua,6c dimiftio cxcr citii,quarc proptcr cas virtutcs pcrfcclcnon
0 particulas dcorfurn gn^' ^^^^to, ^ fmattolmtc:utGaUibJcfyr^
prim-tprobl.fccl.ProJmusag ..^, , , citatis.& p.irticulatim nidceiif^ . ^^pn^ . &TaHlurnlii>.3rUnumfubditdb^^^^^^^^
^nnmait.lEtBippoc. quidem 'f..,,jref^or^^^^^^^^^^
mxducrfione dignum. Ait
'tcfcbraelmo jolui. quod & '^-'K^''''^^^^^^ lib.de iudicationihus
JiB.oppila s.
i B.unde
tremoremdixcrit , V^^^ mfalutemas ycrd tranfitusjit ^y^ is thor nosier Gd. damnare i^^^^^''!^' Ln rcf fVi
• ----- )(iil.non
fentcntiam nonprobet. ^^^.^'^!^Xmi^¥^'^^.
'ildei^s dicatur'qui hbcrantur ^J'^?^^ bo in alium tranfcunt.SanMen^^ 0.
^,,,,,.^^^.^ i^^^i^ - A aph4'^^^^
pcnctrant. Et matcria quidcm'' [ frigida] aut men fentcmiaGaUuntat ^^^-^^J.^ Jw^^-i^'^^ /../•^•^ cft paticns a mcatibus,in quibus ipla mouctur, ' ^ ^ quandoquccum uiapcnctrationis,&quan doquccum viaprohibitionis: autnon cftpatiens omnino,6c ahquando quidcm fit, vt infrrumcntum ipfum aliquam incurrat dcficcationcm • {&] non obcdiat rcflcxioni obcdicntiafacili.Communitas vcroeft,utin inftrumc to accidat nocumcntum pcrucnicns ad hoc,ut noceat uirtuti,qucmadmodumaducnit ci fri ffus vcliemcns extrinfccus, autcx punclura ani malis,aut exhumore,aut ex calorc vchcmcnti, ficutapud aduftioncm,& alia : 5c aducnitcum cis virtuti impcdimentum. Aut aducuit uirtu tutiiccundum fuam fingularitatcm impcdijDcntum fuum,quod eft libi proprium . Lt mc bro iccundum luam {ingularitatem aducnit impcdimcntumfibi propriuna,6c continuan-
lib.^.fen.i.tr.i,addudt-fed de /^^
*I>e cura.
T^Ac,quodinaUisfccifticg?!%;i/ r tionc oppilationum, 5^ cO^-^^/a! lificationis, & cuacuationc . jjtcc (
dcbilititpiti ab s§ritudinc,«-
\ 51
in m cr
.b. e, ib-
sle 111 ' uii vir bt' ira. iio; jiriji
tll'^ al'fl iin' ;nr. niJ bii5
^^■^iprcln^^^^.^*^^^^^^'"^' ^"^^ [imbibita.]5c '^^'^^'^itii & r f'^'icationc,& cxpiillionc,fi cft ^^nc.KrK'^ *^>;^'^i^iin qiiod oilcndi nius in ca- ^^^^imt,^^^ ^'l^^is maris,6c balnca, ficiit, ■^^'^■'^MlUnh'^"'^'^*^"^' &arrcnici, &a(phal.
maris , runt iiuia- 'f'^i^cs cx nL' Z^^'''-'^''' ' t ^ngus,! vapo-^ '^^^oftinvo '2:^^ ^i"^^^ ^ inundio cuni
fcls*, qui nominatur f bcrillc. f [ j t co
&facit contingcixilludgroiiitudincm in fpi_ d t B autpotu ritu, quiclUnllrunicnrumvirtutis, autdcbilitatcm . Aut corrumpit cius complcxioncm proptcr calorcnivchcmcntcmficut.qucm mo mordit (crpcns,aut rcmanfit in balnco vchcme tiscaliditatis.autin fcbribus inccnfiuis . Aut
j t eorped*. opiuai.
tr^^oitinvo Vt f^ 'a ^ inuii^uu cuiii proptcr grolliticm fubflautia' ncruorum, qua
pf '^^'^^iacin'/, . ^^"^ P^^^^-^ ^^^^'^^ ^'^ fpirirus in ipfa non pcnctrant bcnc : Et pro-
Sft, >'^i><Scqu^V,,7^^^'"^^ti*^ ^lcum cucumeris lo ptcr hoccontingit in taclu pcdis cum coninaf^* u 1^'^'^ ciim oll5i ^ ^^^'"^"^'^ ^"^1 ^^^^^"^ ^^^^ manus^flcutftupor . Aut' ik
' k ^^e^rt f ^cannabmo.] Oicumprc
i ^OCmi..r. ' ^l^^-tacoca 1 Oronrirfnf.M^i Iv,iv>t in
* ae^Tt-i \ L'"*^^^'!'*^^"!".] uicum prc ( '^^ii-abilem r ^ proprictatcm habct in ^^uniid?, . , ^i^^^ilitcr , fi cmplaarum liat
. >^^m pnmam , & Ibdcat in tina olci
iiml^iv ^^''"'''^^^- ^i^ntcmcdcx hiu ^^^il^iti.s,autgrofiis; aut confirmatur
CaUr^^^^^^^yicru nri '~ ^^'"'"^ vLinjunjuutx ngiuura^ OC COarCtatlonClltUS » ^ ^ B.AIialften.
cao' ^'^iniur l"'^'^^' ^ lcdcat intinaolci [ volucntcncruos^autpcraccidcns forte,] aut
C^^^^^Paraly i proptcr dolore, cum quocfunduurad mcm- ...,v.nc...
la '^^f^u-innnn. ^ "^^'^^^'^""^^^^'^^^^ languis, authumor^ [non plurinuim tcr. Affalitera
dcnr ur in potupi
' ^'^''^«dcD,^. '^'''^•^'^"'■inum prcdidis in ^iyii,6c fpafmo,& alcuicz. 6c ii ^^Potucaaorcumin iyrupo mc Qn f ^^te cv n ^S^^^^^^ ^icur iir in potu p ^'^'^^^x.^^^^^ ^colopcndria.Et iuuantii
^ ccrph/ 1 ^"^^'^F*-»^^i^ia.E.r luuantur anVo T ^^^'^''^ ualdcquarc cx ipfo aun'!-^''^'^!^, c(} .^;^ ^i*^ qtii dcm,qua: trcmiu >V Qu.. 1'^^ bibat lyrupuni mcllin am cu
^^5^uU limihtcr omni cgri
nii^. . ^^^Vdunturmultitudmcphle
11 1.1 MV^l . ^XLll IlL
proptcr oppiiationcm cx humoiibus grollis.f. aut a fuiguinc,autphlcgmatc,aut mciacholia , 6c quadoquc polh*bilcc(t, vt (itcx cholcra 5 aur proptcr oppilationc cx humoribus cx coarcla tionc apoitcmatis,& cxitutit, autcoaraatione vchcmcnti & ligatura^ <Sc coardationc litus , " [ volucntcncruos^autpcraccidcns forte,] aut „0$' d i ' proptcr dolore, cum quo clfunditur ad mcm- jrcirvehe^al-a brum languis, authumor^ [non plurinuim ter.; Affalitera. oppilaus I tranfitus, 6c huius plurimumclt a f^'f"^'^<^'^'<^' languinc.Et proptcr hoc: quum pcrmutatur fi a"ur or'^^^^^^^^ tus cius,(Sc rcmouctur,&: rcccditabcoquod ad tuilonem cord iplum clVciiullim, rcditlcnlus. Etquandoquc "e^ifmencfm. accidit illud cx liccitatc, <Sc cxficcationc,6c oppi ^ p'''' lantur mcatusproptcr collcdioncm viili , 6c c% pTac ! uis coopcrturam,(Sc hoc clt malum.Et quando qiicacciditoppilatioproptcrmollilicationcm faclam ab humiditatc copicxionaii ablquc ma- 30 tcria, (Sc fcquitur iliam moUiticationcm clauho mcatuum. Caufu vcic) llur-oris quandocjuc iunt in ipfo ccrcbro , (Sc tunc fi cll vniucrlalis, commimiscorporitoti, cftmortalis. S gfB.in dle uno. t C J Et quandoquC funt in
nucha, &: quandoquccd cius principium ex 'tC ] ipondvii,6cquandoque- , .
cltinramis ncruorum. Quumcrgo pcricuc- rat ii upor t [ 35, prolongatur ; i t b. frigida..
producit ad molhhcationcm. Stupor pr.xrrcrca
Part 200
r ] nuntiat apoplcxiam k tE.dominis.
& cpilcpham,<Sc Ipaf nuim , aut alcuzcz, autparalyfim conununcm . Et omms quidcm Aupor omnis mcmbri,quum pcrfcucrat, & fitfor-. ris,nuntiatparaiyfim, aut fpafmum aducnicntcm ci.Et ftupor facici nuntiat tortura.Et pluri mu quide iucccdit pcrpncumonix, <Sc plcurcfi,6c t apoitcmati ccrcbri frigido, ftupor. Et icias, quod quum itupor pcrfcucrat, & non ^ ciuidf» x*"^^'^ i'^»^^^tiet ipium cuacuatio, dcindc fucccdit
^nirc i c"^^^ morbus of ucrtigo , nuntiat apoplcxiam . Et lcias , quod , . in icnlu tnduahnocu- iemcncroci liortcnfis pofitum in encmatc cale
itit,.' POii.),',' '^m t.xpci-tum cft cis ' "''''c-I.aiu diianun folum .
> Pol!^ii'i1;hinm* '^"'iiinis maliic&folio
lii dr^'^"n in D 'r"^-E' « cis quidcm iam
^5 i^'' '^'^^^n^ ^'"^bus lcmcl. Et
uocc 'iw^'°C'^digcftionis, & vinu
S „al"'s cftei, ''^""^'■"•'^^''''^'■'S''^^'' & .H, '''4i«plu,,"?''°'' ' &i"ino,isnocu- "^^mol/cl':'*!'-^Alimilitcr omni c
V^^ii^oiuit^ paralyfis.l Nos ve
i''^f^^ini;^'''"^;^^ vtuntur ca lccundum
r cucn ^^^^P<^r clt morbus of , i ^^^Wri a ""' fcnfu tadtuaiinocu-h.c'^^c>fi oft ^ , .^^^ni,autdiminutione > -..^^Ws n^^''^^^^^ molhficatione, S\x^J Prohiboi '^^^^^^ virtus fcnlibiiis 110
uDctQ,- 1 r ^'^"'-«^rarionc, c ^ ica ei t?C''^ qiiib, ^^'^^'tcxpofuimultotics •
3xj„^tlhr.., P^^tcvirrnric o„^..i \,.u: .
ANNO T AT 1 O N E S.
Stuporis yox medicis qitandoqite etiam de animdlium omnium a£iionum inertia:,& rationalisy & fcnfitricis, e^r motricis dicitnr . propric tamcn ad ta^lum rcfertur
■OK^^riQ^ cx partp^ ^~ — -^w-^. ^*ina ^iiim momci^ aicuiir . propric tamcn aa tactum rcjcnui , vui '^tln^^fth "^^<^'brih,,e r ^^'^"^^^'^"^"^''^^^"1 <^<-'t)i quisnonfentiat. huncaffc^ium freqnenter , &mbtricis r. 'yn.. ^^'POr.„:*"^^^ tortlbus.^ nri.ric d
-^.•tibus,6c acutis duce "^^cutinillo^quipaflurus ^ apud propinquitatcm
>th, ^e)cp ;^\> v^apud pr
,^^cdie -"^'^^ Proptcr frigus vchc- •p; '^^.^> a^tcx puutturaaniroais aquatici: auttaclu pi
incrtiafcqmturyob inHrumcnta ta^us, & inotPi^s commumayfcilicet neruos. quandoqae tamen folus tatiu^s ojfenditurynon antem mottPS.& econuerfo quandoque motuSi& non fcnfus,utpatet i.deloc.aff. fedparalyfis tunc potniiS, qudm fiupor yocatur.Symptoma ergo cfl fcnfitricis, ta Bricis fiicultati^SjCuius moYbua oijtinciio efijine h:ic ahfo luta fit ob{iru£tio,fiiie no abfoluta/iucab externa cauft^ut
frigorc & comprejjlonej feu ah intema , rtmateriaprit'' fertim mckncbolka . probibito nanqne ^irinmm fentiendi umafferentium tranfitUyflHpidum & torpidum me brum remanet.Pro huius affectus notitia pete Gal. i.de af fectis loc,& repete,pro hulus curatione, tremoris curatio^ nem,ut etiam hic author confulity quum ab tjfdemferi cau fts uterque ajfe6lus proueniat .
^e ftgnis & cura.
tur .
b t B. &. c fi.diminutio, luin dimiaatio ne ipfarum . (j \ K. dnante •
c B tuncphleboromctur fle- ^utomiavltioia.
f B. conatusW us io curatione jirincip») nciui )pccdeoiis.
IPfa cadcm funt caiif^, ficut diaiim cft in trcr morc. [Significant] ergoillud cxcis t C 3 augmcntum ftuporis cum additionc ca rum, & cius c [ diminutioncm. ] Et cura quide cft, Tccundum quod didurn cft in trcmorc , ca dcm.Vcruntamcn fi f ucrit a fanijuinc,*^ t [
] & cxtant figniftcationcs rcpletionis vcnarum,& inflatiotiugularium vcnarum,& gra uitascorporis & fomnus,<5c rubedo f«cici , & oculoriim,& rcliqua,tunc^] phlcbotomando ?o profcqucrc. j Natura multotics rcmouct ftupo rcm fola,& cum rcdificationc rcgiminis,<5c aU lcuiationecibi.Quum crgo apparet ftupor in aliquo mcmbrorum propter caufam antcccdcn jcmjaut primitiuam,fi€Ut frigus, aut aliud cucnicns in principio ncruorum, oportct,ut non fis contcntus curatjonc loci ; fit U opinis cura in principio vix ] ad ipium.Et cx curis qui-r dcm confcrcntibus ftuporicft cxercitium illius mcmbri , & aftiduatio motus cius.
Libertertius. ^^^.
tur a latcrc torturai.rt pl"ri^"^.riif& cft numaccidit apoftcmamlaccrtisco .^^^^^j fumma fuftbcationum,<5^aducn t ci ^^^^^ tura , & aducnitcisparalylis^ ^ti^J , ^ vfquc ad manus , quoniam L^^' •^^„1,0^^^ hauriunt laccrti colU virtutcm ^^ttortura^ ctiam eft cx Ipondylib.colli.On^i^^^ ^pcratu; cxtef? ufq; ad.vj. mcnlcs, ^ortan^ ,^ i^^x rcaitot;i.Etfcias,qu6dtortm^^^
,p nuntiat paralyfim , mip i^'^^l^f„^Xicnt"^' , ; > ^ poplexiam. Confidcracrgo,ai^aao^^^^in, c^P»^
Cap. 1
abeuacuationc ioM. QiB'-^*"!^"''^!!!.»»''"
mors fubitanca vfque ad q"«"°f ^ , & u"""^ fiautcmpettranfcuntcos,cuadun ' a^tpiquod fit illud caufa cjpUcpiix tottis, j fura nuntiat,
^uofit^tumcle^caafane.O^l^'''^^ '-..iitf ...
Ht, tumdeafjcaafarte , V"-- „„ci v 4 .m paraljfm uidet„r pcrpmo rcjjj „^,tf ^ loco\Jo.Mauthornclicr^com^^^^
ri exirmat. GalenusitcnaMem^^^l^^.^p^lf ^i 30 apfaret,fed oppofi^mfcifuta f .^^^n^^^^^ ■ lexander quoque i.probUm. I^''_r ^fparel'' * ^ftf efle agiaam^ut pl^rimmA^^^f^fLuii '"' V to idfere (quod cgomdeam) Jer^<iic>>t uerfa e/i.corrumpa„turfenfus:«o»' ^^,,dor0S' ^nam exiflimat.Mdit ,Ldeprehend.,fedni!>ilprffrc^^^^^^^^ ficultatcm contextus hums «^'«"f L„« f'' V
yix colligas. 'TaucUtamen ■ ^«ff; W'>t-^''f cflecxinmo,orisd:iHortionem,e ■ i^^^^^^^
fio,u,& ex eorunden. rcfoUnorxa'^^^ y
afficr alihi annotauit. Siuc aut^_ ,c,l' '
quatur^ufculorum profrius agems ,,,,,
I)e tortura faciei,
Cap. 1 5.
a B.Atialitera. latcreQQo.
IPfacft morbus officialis in facie,proptcr qua traliiturpatsfaciciad partcm non naturalcm & alteratur formaeius naturalis, & rcmoiictur bonitas obuiationis vtrorumquc labioru m,6c ambarum palpcbrarum cx ^ [ partc . [ Et ciusquidcmcaufacft aut moUificatio, autfpa-
ftone e^ hantur-.
tcm iam fciuifti cos , & iciuifti ipforum originem.A moUiticationeuero fada cft,quoniam, quum dcclinat ad partcm,trahitur cum ca pars fccunda,6c mollificat ca, 6c mutatcam a forma fua,fi fucritfortis,& fi debilis, mollificatur foti B.Alialttcrir la . Et apud quofdam b [fi cft in latcrc moliUa quj ell , Uficatio , cft attradio torti : fcd non cft conccdendum , 6c cx cis quidcm cft Paulus . hxc autem fada a mollificationc cft proptcrcau^ . x fas moUificationis nwmcratas . Faaa ^utcm cituryquodmminnatam afpafmo, f «Sccftcaquaj contingit fccundum " plurimum)cft:quoniam,quum pars fpafmatur, c [ ftupcfit pars fccunda,qu^ fequitur ipfam,]& caufa quidcm in ipla,cft caufa , qua; cft in fpaf-r mo. *^ C Quodautcm didum ] cftin capitulo fpafmi ficci,iicut fadi in fcbribus acutis,& cua cuationib.cx fluxu vcntris,6c uomitu, 5c cx fluxu fanguiniscx naribus,6c aiijscft pcrnitiofum Ouidamucrodixcrunt, quod latus icgrumeft y.,..^.,.»,.,.^^.^ _ in tortura ^ t [ 3 latus,qu6d fanum vi quod oris dinortio abjoLu.
dctur,t [ quamuis caufa fit in ipio , & latus ia- ^''"^"^^«^ num miniftratattradioncm ipiius,ac ^quat.] Hoicautemnon cftuerum iccundum plurimu.Anatomiacnim, & quod fciuifti dcdifpofitionelaccrtorum facici . facit tc cognofccre corruptioncmS[ ciu$,5ccafushuiuscomunis, & quonia fcnfus in fubftantia coru^ii ] deftr ui-
cuisquidcmcaulacLt aut moiuncatio, autipa- ^,/'--'; '''''Z'^,,r.i.t\oncacci<^'''^^^
'r,mufculorum profrius f^'-^ f^Z/K efl , quum in hacmufcuh ad eoP r ccn»y ,;,:Lm ca,fi in dextro , « V
tram fartem contrahatur. aH^ . fiJ J» .
f B.attr^Vtc par
tem lecundi *4 ipfam .
<1 li.&qa3edida.
c t «• faciei, f 5. & 3» ca^U
iii ipfoeit, Qf tii.. r*iiu inte^it vcl cr>nacur attraherecLijUtiequec ipluoi. g li Calus iltius coavjniter, feu fa!(itacc rermoni$}f]ui all^rii > 5> cifqs h.nioi torturo: (it cois in o.Tinib :o tu ris , & eit cjth
ta fars (fi modo iUa "'fj^.^iW facic; ofpofttus eSl mufculusj '^ p co M
ticuU,,iu*hu,u.traaiomante*re ^^l^^^^^^
^ue contrarium ««/'«'«'"/''IL famadducat^utfMff^^J^^^^^^ llrampmSreriat,fM,ndc j^^^^^^
fr4ertim nolic mnc de '^'^''/f^.ri»»f^f mortioahfolutearer"
lonfemper..tVaulusinnunA^^^^^^^^^ temmU-madducit.'Tru>r'^^^^^^^^ pluribLapertumcnmUeflrn^^^^^^^ leegeat. atpomorem.4^^l'l e^C^A^ ut plurimum corrumpmr jenju ^^^,^ m Ztioincuhuit. q^odargumento^^rQ^rc^^ f lutamynonautem,qu^oppojita
c$ ur
pc/ :ur :ur
^'^!mlfr^^^^^^^^^^ ^PpclLitJ effi cam dkit,i
ti-ahit cum eci alteram, &
^^^^C^il; ^^^■'■dpcrfortcm & lc^
T''^ Per ^-^ intemperic cum materla ,
camyquin cum matcfia !>^iM« J"; '^*^'''^ P^nV^tw «cro, quxafola cH
oflibus facici %,(Sr ftupore ia cutc luaA mui titudincm laltus cius.
Dc cura ,
Cap. 17.
SOIicitudo c([ySc intcntio,ut non moucatur tortus ufqucad iiij. 6c vij. Et cibctiu- ciiani w r--"^Hicmn.. V , • - - cuinco,qi]od fubriliat, licutaqiiaciccriscuni
r/''''''^'^i^Q J;f ^^^^^ ^^^"^^^^ dcliccctur cuni dcliccationc mcl-
ly^^^hicrdnSS''^^^^^^^^^ ^'^'^ pulliscolubarum. Quod finatura fuerit
r^^^nudaiJf ! ^^^^^ "
iicca, moucatur in dic fccundo cum clyftcri vc hcmcntis icnitatis,quoniamcil: eonucnicns . a ^^•P^^fiure.
'acientis -ra 'cnten-
i " ««ior irf /'•'«c»» exiftm.it.Viilc nan
'''^^^^^ «^^ P^^ralyfts lem
C,>io;^^;^ ^-^'^l^ : /^^o^..r.. etiam staluk , '^ne^^^^^plerun^
[Intendcrcaute ad gargarifn) ita in principio.
cuiiis rei argumento eji fen- ']''f(-fitin cay qu^e pcrHc-rfi Hidc- '''ycontra quam Taulus fnferit. Hoc
c(t noccnsj& quadoqucattraiut quod c(b [pro pinquum,&: non rcfoluit crudum: ^ f [
] 6c Ipafmus in primis tit^fortis . & ncque fiicias cuacuationcm cum dcbilibu^, non iulii cicntibusjdoncc digcdio aliqua uiccfiar. FcfHnatio autcm ad mcdicinam acutam exficcat matcriam:& [ minorat] cam:cc dcliccat neruos,^ [ cSc dcbiliratur opcratio mcdicinx in ca: imo ab{Hnc;(S: oportctquidcm ut curcs paraly nm,aut fpafmum,] iicuticis: lccundum quod pcrtinct . lam autcm cxpcrtum cll , q? fi tortus omnidicpondus j.ij. cx hicraHcrmctis biliat pcrmcnlcm cotinuum,fortcm cliicict imprcf lioncm.Quod autcm cxpcrtum cfl:,ut bibat om ni dic.clt utcx zingibcrc, & acoro confcclis cu incllc Tumat manc 6c ucfpcrc quantitatcm nucis . Et oportct,nc abfcindatur ab co aqua mcllis.Quidam autcm mcdici Indi dixcrunt,qu6d cx pcrfcclioribus, quibus tortura mcdicatur, cft ut F [ anproprictur mcmbrimi la:fum, (5c caputcu carne fylucllri ] clixata:& uidctur quod CVj^f / * Cap. 16. mclior fykicllris adhociitlcpus, (5c8[ahhi-
y W^^^^i^ant ^ r',..n . . bca](5c uulpis (5c hirci lylucftrcs,(3c ccrui, 6c aii-
ni lylucdrcs,'' l <3c qui lunr minorcs atabaj abf^ qucgazcllis , 5c quc hc proccdunt:(5c cx ijsqux carnc fuanon calcfaciunt.Rtoportct,fi fita:a;ri
r "'i^'^c(.<uarn ■ • ' tudo humida , ut ligctur pars,in quacft morbi
^ ^^"^^^^nditM ^^P^^;^'^ principium iccundum formam naruralcm. Si
cnn.. . i.ccro^>.hr-.rn,.., autcm cll fpafnius.inci pc pr i mu m ab cius lcii i-
ficationc,dcindcab iphus rcfolutionc. Quod fi inucnis hgna kuiguinis , phlcbotoma ucnam , qux cit lub lingua, 6c fupcrponc ucntolas fpcn dylibus primis abiquc fcalpdlationc.Etnon c(t dubium,quin matcriatorturam facicns » [ vc XaT^Cill ' cM fiM. ' '1 ^ ^^^^^ cxjprincipiis ncruorum (5c laccrtorum fa C ' P^-^iatum , quodcfl: ciclA proptcr hoc diligitur, ut mcdicin.x ru^
i^^^lihf'^"^ [qun.K. ^.^^^^^^^ bificantcsfupcrponanturlpondylibus^[ccrui
cis] (3c lupcr mandibulam ctiam',quoniam plu rimi uilli fint ucnicntcs cx cis ad laccrtos , qui funt in tacic.Laccrti ucro facici non funt cx illa fumma:(Sc corum rcgimcn cdpurgario antcrioris partis ccrcbri. Et fimilitcr uaporatio ficca iupcr fpondylcs,6c m ndibulam infcriorc , (Sctricatiocius, 6c fricatio caphis ctiam pro^ pric fupcr famcm uchcmcntcm.Etcxcis ctiam
kiMer m i,;. '^n fininram partem ucr-
\ury''^nmilt-T ' ^''^'''^ fccundum '^^^^.'^ici l-'!'''^ ^'^^lf'^rfumMu deorfumfc
de conlT P^ndum.non Galcnn,^ y ncqitc exfi opo 'Wniifpiam loconim cieri: .
nou r^ir''-"'^! -5^ 'PWi emisfiocx
b n extr.ineum c t B- propinquuin.
d w ingrofTit.
d-rficilis jiTiiuel fiy mcJici.i ir;i.
ett cjiv.ic: H.-i'.i, & oparcer w; ru
^ .tPiirtis-i o'""'^i^-CUrb t [ T ^^^Pro^.'?.^^^^^^^«tics
1 f ailttl.
fB. applfcemr
mcaibro \£[o , & cjpiti caro a.
% B.al Jabfu.
i^^cclihcacurmanu, ^..J^nclum naturamadhgura .tonaautcmin tortura mollifi
^C'^«cn ^^^^^^ cutclcnitatcm, 6. 'Cn '^^^'^-io d>^'^^^^,^^f^-nfioncm ,.6c cfl
u- homo, & afpi
^Cr'''*»^] lu i,. '^•''"'^ hoccti.imc(i " S > Ui* ":,P^'»^i=''li cum p.-.nnicu S"''^' ^ftcon"!:!?.'^-'---""^ palatum in ci;(5ccltcutisdc-
i B.fitconiJr.iu u in.
k B.collf.
% r ^'^'^itusTn ; ^^ongatur in cis , (Sc iP^i^is ad cas . 8igna autcni
^-Husejftini'^^^^^ . , -
plurimum, quns iuuant tor tum:cft aiiiduatio ablutionjs fa ^cft ^^^ia i^^^^ti fac"'- r ^^^'"^ quadcfl:riiun cici cum accto , & dclinirc locaprxdida cum C^^cli,; ^PUtiim T "^^"^'^ • ^ mino- accto,(Sc propric quum in ipfo coquuntur iub i,.*Of>;,. nat,.... " iccundnmnliirimnnn tiliatiua. (S:licaacctuminquo^[dccoClalc[]:
finapi,cll mirabilc.Ht ut inclinctur llipcr dcco dionc t fccha,»Jk: abrotani,(Sc ail)armcl,6c lauri (Sc fimilia,'" [ct aflumanturjhib co,quc lint ficut t:imar!cis,(5c[ " a!hctil.]Quum crgo mcdici ua;non cofcruiu-,hatcautcnu iupcrucua,qiUB AVIC Ll cil
^'^iiisl^^'^ cut"^^^ plurimum ,
cis '/.^^ f ^-i^ tcs coUi plus,c^ re \hb tp5;>^^^^-^ ■ S.gna autcm c- ''C^'^4irul? ^"^^^o,^ llcco,fhnt ea, ^^^) auod '^^ ^ ^'^^'^ ^"^ qu idcm cucn *i^momuaut doiorciu
I 3. tiicun:,
f ^'^'iinihij.
Part 201
6 B. & accipitru,& lepotum, aut lat)ut , aat lucco canapis , & maioranx , auc (idf, aut
Alia litcra.lcia pini . f anctho. p b. cx omni uia feucx onini patte .
cft poft aiu-cm ciiis-,(5c oportct,vt iniungatiir ci vti L*;ai-gaL-irmo plurquamalijs; 5c adminifrrcntut matticabilia,&piopric acorus. & nux nnufcliata,& pyrcthrum,&cxcisquib.in mafticatione vtitur.funt myrobalani nigri,5c oportct vt rctineatur madicabilc in parte Ixfa . Et {itin domo tcncbrola.Et fiat ci caputpurgium, cx fcl lib.gruu° [autammoniaco,autolco,aut cut^c
qutm ak.T^alpiuntespcr totmM ^**^* '^^^^
^Decura . ^^^'
VAporctur cutii vaporatiom^us ^ tibus.lllud.n.rcmouctipUf vtcreolcis rcroUiriuis, incipi^>
bo^tla^^cx;;^;;*^^ ^^tr^'^'^ l;;:SS.m mpo|;£,,0^
ic:aut aqua opopanacisj cum olco dc lilio,aut ,o 'J"?''''''';^^'' fTdc lU calcfacf > ^ cuphorbio quantitatis lcntis cum ladc mulic hdua poft illud ' [^^;^^^,^o\in^^ ? > *
ris.Htcurctur caputcueis,quc ipfumpurgant: dcquib. diximusin canonc xgritudinu capitis [cuiu iq-, .]Et ex caputpurgijs cxpcrtis ci cft aucllana Indicaj & ,ppric coricx cius lupcrior : 6c auricula muris,6c cxprcilio cucumcris afini ni,'5c ciclaminis.Etquandoq; niiiccntur illacu cis,quc cumllcrnutationc calciaciunt (icutca (lorcum, <Scnigclla,(5crciiqua. i ignius vcro, quo tit caputpurgiu cft auricula muris, 6c quu caputpurgium (itpodcrc.drach.ij.cx aquacius cum danich'^ [ opopauacis, J 6c mcdia. drach. oici>cotcrt,imofanatin v.dicb. & quandoquc pra-xipiuntUr intucri fpccula, vtfit fcmp coru intcntio in rcdnicationc facici , <5c fpccula coucnicnti(^ra ei>,qu^ iunt propria in uidcnda fa cic,a siit'' [i!la,quc dc chahbc funt fad:a.]lnfan tibus nurcm , quum aducnit tortura in finc ucris,dcrur in potu tryphcra minor aliquib.dicb. iifquc v\d.vij.dics-,& cibus (ii-,aqua ciccris .
a B .achtalegi. ' LP^^^^^J ^ ''^' '''' ' ^'^' '
Altus cft motus laccrtofus,<5c quandoq,- mo »J> uctur cumcis cutis,quxcis a..ihcrct. 3c ipfe quidcm eft cx vcntohtatcgroira ■iiliatiua. Significationcs autcm, q^ipfcfitcx vcntoiitate iunt vciocitas rcfolutionis , & quod no cft niii in corporib.frigidi.s,(5c caufisfrigidis, & potibus rcrum frigidarum,6c icdant cum calcfacic
ftorcoquoquccum > [lainw.- ^qi tasinhoccapitulo.Ec ncqncdtnu
gclata,& vinimi multumA qt>° ^.^quidg^
q B.ferapini .
r B.alfinie.
habct,6c infrigidationcm,6c ip ra eft propinquacurx ipii|is »1;.^ plcamus cri!;o lcrmoncm dccj^ nii-Ji^"'Vihu5 uorum hic:ct fimus contciui i)S ^^,,ia i lualcs,6c motiu.^,6c Ht"^-^!^^-^'' ^,6^^^'^^ ver6,6c folutionibus contmuita^^^ tardabimus fcrmoncm vlqLi^ brum,fi Dciis volucrit .
TRACTATVS Deanatomla ocull»
Irtusvifuum , niatcti^i ^^^^^,1,1,^^^^, , proccdit,6c pcnctiat .^qiio^ ^.^^v duorum ncruorum concauc> ^^^.^,1^311^,
c^t!o cj, ipia fit fjf [accrtofus,carnofus,neruoius,runtquidcm, j^ruda cij jp ^^^^j^i^^ii-i in partc , t]u;\: cft lcnis ficut ccrcbru , non rctinctur vcntolitaSjSc fimiHtcr in ca,quc cft dura hcut os : fcd accidit fccundum plurimumci,quod cft mcdium in duritic6c lcnitatc. Et caufa: quidcm faltus lunt virtus infrigida tiua, 6c materia humida. Et accidit faltus cx ac-
cidcntibusanimalib.phirimum,&:propriccx "'''''^;:' 'hnniorp gaudio,5cmultoticsacciditcxtriftitia6cii-a,6c 50 cum.]6c hicquidciii nm^^^., reliquis: quoniam motusrpiritusquandoque aio,quoniam cft dii^n ^ refoiuitmatcriasin vcntofitatcs.Etfcias,q7fal- , rrrcDru,'- •,cu'j
tus,quum communis eft corpori, nuntiat apo alius aducnicns ei ex cci faiig^^' lisc'^ V plcxiam c [6c] t cuzez. Et quando pcrlcucrat in ^^tcr iphim cnim >f \\^^„,or ^^.^.ftC^V thypocli5driis, nuntiat mclacholiam 6c cpilcp eft gradatio.Hic autciiin l^^^^^s^^^ uicn. liam Et quum perfcucrat in facie,nuntiattor~ fb hora turam.Etfaltus,quicftfubt fcerafif,quandot_^ow ust ora (jgnificat apoftcma iu uclaminibus , quoniam eft dc comitantibus ipfurn .
] Scd iignificationcs^q? ipfc
ia no rtfoluitur niii cu comnro tione mcml)ii.
fti pcr anaiomiam.Qmn^^^l};' ,;dclc^;^^ li,qui eisaftbciantur.ad ^^^\'oi^0' \\tK dilaratur extrcmitas cniniq"^ rchcii^^,,e^ tur", 6c ampliatur it^^^''^ ^Zni^' K (^^^^ morcs,qui funt in P^P^^^''?' aior<iii^^'' gIaciaHs:6cip(equidcmc-iUi ,^j5,cui tc' ,oirando:glaLaliUxrocftroJ^^
nuit rotunditarcm comp.Y con^P riorcpartecius,6c iplcq_^^i'^^ icntio^'^^i vt in coinformatio '.'Op' titatis:6c habcant par ua f^^^^,,n' ■
cft.ut ipfius coopcrtura '"%[tpr°V'' na.quafiplbm dcsluriiinr,& '-'CO"^ dilatataaconftrido
c B aut.
t tctarum t mirich,
liqucfadoict color uitri ^ : dcclinatadparuamrt.baUnc^,^^^^^^^^^^^^^ eft,quoniamnutritcla.mr^^|U^^^^^ rubcdinis, quon lam cft ^ fi„,iiiti';;„ \fi<l^f
eap. X.
cap. praffertim 4 & j.cap.i.
A N NO r A T J ONES,
Depalpitatione fcripftt plura (jalcnus i.defymp.cau. ex quo ferd hic author : fed vide & eiufdem Ubelium de pahitatione . Tete & Rafmprimo Cont.tr. 5 .QHod notat hlc palpitationcm totiiM corpori^ apoplexiam fignifica r€,defimptum exCoacis prmotMipp- adfcri^tls uulctur,
60 ct ipic nonconucrdtur .^-^^^^,,..^^i^^^^^ quod nutritur intcgi t .^^ ini^pO^ / / ,iond[perucnitabco,nifiq uar^^^^^^^^^^^^^^^^ ncm a ccrebro mcdianrc tM i^^,^^^ .^^^^^
adj mcdictatem poftci i"- • Jft in ^ .,n. ad maiorem circulum,qni ^{W^ / ripartccftaliushumor lin»
icieion> ori-
jric :on-
;oii^' ticn' qiiiS'
^Sho"?'/' ^ cflficutllipcrfluitas ^^larai r ? 'P^''"^"'^^^- lupcrfluitas ^''^fece den^ P''.^ antcrius^ptcr cau
^^^i^ni n ' , r ' .^^^ ^'^^^^cni antcccdcns cfl, >m ^,V"P^^'fl^utatis oppofita cft parti '^^l^in^n?^ f ^^^^Pl^^^"''^ cft, ut gradctur
ft, ^iuminic r ^^"n^A^-^iiia cir, ut gracictur
'«cco, "^"^"•'.cft apuJ coronam rrll
i li a q^^Scncrarur t.nnica
«^^'"^'qiia ,^ P«'"ra,it [Cun.r.vjpartis lc
vudtK-niarci n..tri.n;-,,
m,Utin'f"?'; l'=-:cundinamj&'i;>tcr
Jbi" ct»"
f.C' Jsi'"' ,a»"- ,it'"'
!,' ?^«in,,^' ,Pa'-to iplius, pcnctrans acl ip-
i S'^' in ^ , quia fi cllct fpif
C^=^Cmu'1-'''''°'^^'™ '"o'ic.n ci, c 1:'' lpis(itudi.K-m,ucl
I ^ [quod vcla
«n^lv "^^ P^^nVuirr ? •V'^'^ ^-ilbnginci.Extrcm
lii4^,'ft'tm''^'^'i^'^mcntum nutribilis: lcd ^Ci ^> qunH '^^^^^^i^^nturiccundina. II %i]!?'^'iuriiir..r'^''^^^^^ ^li^^ tcrmiiuinA ad
limationc,& abrafjonc; 5c nominatur proptcr iliud cornca . ' [Clarior] autcmpartium cius, cfl: illa^quc cfl antcrior: & lccudum veritatcm , ficut compofita cx tunicis fubtilibus quatuor , que funt licut corticcs fuppofitijVt fi cxcortice tur vnus corum,non flatcommunc nocumcn tum:(Sc "^[dccacfl, qua;] opponitur foramini , quoniam illc locus cfl magis indigcns fortitudinc,6c tutcla . Tcrtius vcro comprclicnditia- 10 ccrtum motus pupillc , 6c implctur totacarne aiba,& pinguijVt lcniat ocuium,ct paipcbram : cr proliibeat cos cxficcari , ct uocatur totu cius coniundiua.Laccrtum autcm moucntcm ocu lum iam diximus in anatomia. " [Palpcbra: ve ro crcatc] fucru nt, vtexpcllantquod ad oculum uolat, 6c dcfccndit ad ipfum dccapitc, 6c vt cqucnt iumcn fua nigrcdinc,ct ^ [cumeis quidcm ponitur quoddam timilc panniculo,] qui (imilatur cartilagini,vtcorum fiatio fupcr ipfum litbona,ctnon cadant proptcr dcbiJita tcm cius,in quo fixi funt ,ct vt laccrtiis apciies oculum liabcat fu("l:cntaculum,ficut os,vt bona liatciusmotio. Partcs autcm palpcbra: funt^ [coopcrtorium : ] dcindc vnaduarum tunicarum [panniculi: J dcindc cius adcps:poflca la ccrtuscius:dcindc tunica portrcma^cf^Ccfl: ii^c fupcrior.] in fcriori vcro cx pariibus dccfl iaccr tus,ct Iocusquidc,in cuius fciilionccft timor, cfl: cx co,quod fcquitur i> [antcriorcm Jpartcm cius apudinitium laccrti.
C B. pr^ecipuc
u B. Pili vero palpcbraru crea
X R. poGra cft radix eorutn pa niculus .
y B.cua^Is. 2 B.panniculus
diautn cft, ell depalpcbra fuprcnia.
b li./upcriore.
tiidi. ■^nrniir.J ^''^^"tilii^itcrminunA «id
^%,,7''»iiljnM.,-^ ■/^•'^'-Lunic? ^''Cir^^^nel,, ^'^'^'^^^^^ colorcm arlcflcm Vv ^^tXQuoH^^^^^^^^^^^^m , utcongrcgct
Sxt^ ^^om:7, laflitudincm indigente jSS^^ibny:^ & tcncbra-
'"«iu ''^'>"--iu. H '"'-''^'^"'"oi-cs,& i.ucr ^^Kit i!^^ "ut.il'''""''^'. & lict licut mcdia-
p, 'Pli
|. a fcouH^j '^"'"<^^'^i cum co,qnod ad "oii coiJ^? • 'Pfiiis quidcm co.n-
^'■«''ibci? ?'!: ^'^^ p^"'^ '^-
".fir, "^'^i-iori ,: ''"«""1 f"r.narum: Ibd "Cttcli,, 'P;>ftc fi,i fcncfiram,& fora-
V,,"^, '.'}!,''»' qtm.rdo rcmc>.,c
. *m cuiscit antcriorparsc-
Hil^.l ^ ^liud i'^,^ .«^-^^ca: durc,6c ubi ^ [n^
S ?vtr^vct6'',^ Propinquitatcm mor< bo,,;;^ Panmculus cfl ^ | ih-iclus ]
4>C/^^His tu ' » 5cnommatur
^^^^^^' ^MiT Pi"ohibcatur vilus . ^^^^Olorcgornuii.iutiliati,
Ocull anatomm dcfinpfit Gdcnns.io.de ufu pdn.uec cap.i.t. & je,-„ mn lib.dc oculis/t modo is Gal.cft. Exqnibus locls author ^^?^ • noskr hu c & in lihnmi de anlmalihus transiuUt . 'Diffcrunt tamcn ab hoc et Gal.rcL cntiorcs anatomici rnuliifana. "^" ^ (litonm hi§Uriarn Hudiofi y & quibus maius ociwin fuppcfit,diiigentiuspcrcurrant.Nunc pauca tantum qu^dam pluris hac in re momcnti annotanda . De ncruorum uiforiorum camtate non afientiuntur Galcno : immofidquod &fuperioris xtatis medici aduertcruntj nulUm ijs cauitateminefseoHendunt,qu£ fenfu dignofcatur.Dijjcrt ctia a GalAHli cnnas lib. i .fen i.dotir.^.fumma 5. de eorun- cap.t. dem opticorum ncruorum interfc&ioney qua Gal.dextrum nermm adfinlftrum oculu7n,& fininrum ad dcxtrum fcr ri exislmabat . a tque huic ctiam rei quotidiana expcnen- ^ tia, aUipulatur, ut in poHerioribus itidem eft annotatum . Sed uidetur 6^ Arisiotclis 2 .de hiH. animal. dcprhuipe liidendiinfininiento ab alijs digcrre. ncmpequi uidcndia- BioncmpupilU afcribit,qua7n gal.& alij chryftalloidi htt 7ytori ajfig72ant.Seducrcpupilla philofophus pro chrystalloide dcfumity utex eodem atato loco planc coHigereeft . Vidcturuero & Gal.fibi ipfi rcfragari , quurn plcrunque quidcm chryfiallinum hnmorcm primarmn uidcndi infirumentum faciat.Ubro. tamen i O .de ufu part.id arach noidi tunica dcjcrat,quie chryUaHoidiincuirmt , qnain U 60 uiorcm & terfioreyn ejfe ait omnifpeculo.y^uer.quoque.i. CoU. in hac reanceps fuit uifum Jcribois nonplanein hoc flut illo;fcd difiundm uel in ar.tchnoidcuelin cryfiallino humGrc conftHere.Sed hac tamcn qutsHio fiuiie conciliatur.propric faneuidcndi a6iio cryUalloidis cfi pri7naria,no tamcn folius:fed cu arachnoide. Verum detunicis quoque oculorum magiiainter difiechrcs csi rixa^quufnalufepte, alij fcx , al]j quatuoretiam duas tantum effe has uoluerint.Sed uere fi a profimda oculi parteincipias , qua cerc- AYIG. Li 2 brd ^
/51 Litcrtcrtius. ^.^^
hro oain commguntur ; prmo loco mmhrmula occur/it, fcus. Scd cognitio illius ''i '^^"^if^^aKontra"" j
Mam adnmm feu conmr0am vocant,ex pcricrmeo exor iuam bonitas fux figutx "S" iti,dinisf'%
ium ducens : oculum cum emfdem offibm col- iHius . Diipofitio aiitcm f^b jidui»'
li'!ans,& fmml mouentes mufculos cooperiens, defmt ybi patuitatis ipfius c";'ccunuun i op«>"?' cbI '
Higrum oculi am alho coniun^mr. hmc Hatim.fiad an- in capitc.Illms vcro cogmti ^^.^^jt j oi ^ ,
terioraproced.is:fecimda,fJ,rotica vidclicet, & durafuc cius propn)S ''■ft'^"""'^"^' 'ofiniulA,",:^
cedit^cx dura cerebri mcmbnna ortum trahens.qu£ totum tum ] a longc,& cx prop i ^ „fiWi,
plam oeulum ambiensM fcfieriori dura; in anteriori yero ditur ab co.quod ad 'P' „15,
parte cotnex mmcupatur , & tertiam tunicam conUituit. fortibus ; cll to/t'S^o™P'^^^^^ contra"'' „,,e pcft dur.tm, alter.,m tcnuioran tnnicam conTpcere eH , « , „ fi c(t dcbilis uifus, & '^'^ incr« ' j.
ttnui cereLri memirana progredicntcm yfque adanterio- Uus , tunc in <^'imp\monL j„,potC'f ' „5,
ra : atque hM in pofieriori parte choroUes feu fecundina cli con iiptio. & li iptcnon ^^jjnuiisWF «
tppeUatur,in anteriori veri, yuea.inter vueam banc,& eor prchcndcndo prop^q'-' ' •J^.„ao lo"§V<li-
neamanteadia.ml,umoreHac,ueus,corncamipfamfuHi ^ "^y."^''"^ ^
nens,nein cryHallmum humoremcollabatur. & in huius, tunc (piritiis cius c(l cla us, ^^g,cKfK^i
^u.myueamtunicamdicunt,medio,forameneH,quodpu cunt mcoici_, quoniani w
liUamyocant.PoHhasaliaycrfusoculiprofundummem tioin cgrcd.ct. prop ci lu ,j , ,
irana,choroid,comiguacfl,atqueh,caponeriorifartere fica pcr lUud rad.i nW'^ ^.^ obin^^^^
tiformis nuncuf.Uur,interfe&cryflalloidem,humorcmui ma lpintus,& ^"^dS^'^^ cdft^^f\Zoi*
treum cbudens, fw cryHallinus muritur/in antenori ye- U-Ei 1. non cft . "'PO'^" *ci iHi^^^col'-
ro arachnoidem conH:tu,t , q,u crysMoidi ahfque medio g.nquum , & fi.^PP « ''l 5, fi reccd'1 >^ ,„01
codunclacfi .itauthaaenmfcftemoculorummembran^ paruum.non vidctip j,^i5,u,dc J
fmt en:merata,adnata,dura,cornu, choroides,yuea, reti- cudum quat.tatcm lon, .^j,,urba' ^co-
formi,,arachnea.Ex his, quifex tantmn futam,arachnoi tunc Ip.r.tus cnis c -^W"'^ humici"*;*;,or.i"'"
demexcludunt . nemfe qu^adco tenuis cH, rt vifumferi C arus,ncquc fi.btll^, mo qU .
effumt;con:r,citurtamen ab acuto oculo . Mtictiam reli- ple^io cft hu m.da . ^ )";_^,.;,^cani"- , "^iu,!»?
qu.:mhuiustumc^fartem,qu^adfoHerioraeH,retiforme '''''' ''''^^ '^^^^^
Iffcllatam c.xcludunt ,q,M (qMno etiam afkrmte ) ne longo:6c quando p cccu .,^b,i,tatui „^<,
q,ecolore,ne.f.efubHantiamembranaf,t.atquehocfa. ^'^'^'^^'^^'''"^(kC^^^^^^ k,quinquetaltuL tumc^fuferePent.AUiquoqueconiun '*!'.Pp''"°'^^ 'itfo.utc.n 'i"<q 0»'«;
aiZmfeuadnatam,n,iPamfaa,mt;quodnontunica,fed^ f 'f'^''^"'- ^°f;no& '^'''■"' d.
durumquoddamtegmenf.t,&mufculorumadoculosdu. [^."'^"^^""/^no.rfacitlipP'"^^^^
8us.&rurf,.mquat,.orduntaxattumc^remancnt.^li^ '''^'^'^''"fiftficcus &"'^'' drp^'S
quoquecoL2&fcliroticamynamfnciunt,quodyeri "''^°'''''}=;P'""rcft h nn'^<''^'" n »'«'''
Inum circulumtantumconHituant. atqueita ,res folum ^'iP"^'''^^ ''''^Tffi„n„^^^^
tun.c.fufcrfunt.^l,,iem,.mduastantumefremembr.^. ^^^^^^m ^&'^icii
nasputant.ac pr£termiffiscxteru,alteramcxdura 6~ cor ^^''^'''^^"'orc^ocia 5^31.0. i^t.i.
ne./confl,tuunn .tlterJn ex choro.de & yuea, Ita ut hoc "bct ma ht.am ^onV>^,^',o„trar.^;'„, 1.»^^^
paao irplures , & pauciores oculor,.m membran, dici -"'^ ^^O'";^''-'^, ""'^'^„^1 J''?! .si"
ge Hipfocratembo.dc cam.bus. l^ofitionc ] v.fu.s! ipfc -^""^i^ecicsWjjJ.»;
Decognitione difpof.tionum ocuB, & complexion,.m e,m, Flf ^T^^T.T^^^>^ '■^'''Tj^ott
'&fermiumu.faUd.^u^mbu.ciu.._ ^^^^^^^^^^^
y^' Ognitio illius clTccx taau cius,5c cx motu nia palpitation.s , &J •'^'^iiv.nt it"^'luti''V
C cius,& cx vcnis,& cx figura ipfius,& cx co- & colorc,& lach.T'n';'f^^,, & ^\'°^ocK^
lorcci,is,& cx quantitatc ipfius,& exopcratio- tiacx ^Egritud.n.b isa': ,jj,,c^o ^^^^^^^^^
Part 202
nibi.s fiiis proprijs, & cx diipofitionibus c.us , ' ratur i.i eis . Amphus^b (u ' .col»»
quod cu rnt ab co , & d.fpofitionibus paffionu doquc fiint propna: qt ■ quo^t .„3 »j
cius.Cognitio autcm iUiusextacUiciuscft,quo mun.tatc.I'rop.nquius ^^^^^ ycia ^^^i
iiiam .uucnit ciim taclus cal.dum , aut frigidu , nicat.cft ccrcbru.n, « c t ,^^,fl3cli» jtatc"
„ autdurum-' [autj ficcum.autlcnc,'' [aut|liu- riora,& '"tcr.ora:dcm ^^^^jj^,-„u
a • n,idmn.Scdcognitioilliusex.T.otuciuscft,ut xgntudoocuh.quxmj^ ^^^^gisiai"
b B. ^^jij,;^^ gf^,s an monis ipliiis fit lcuis;& fign ifica laminmu cxtcriorum,<-
bitca'..ditatcm,autficcitatc.T>,ciuodta(ausdi- rO^^^' fccrnct ipfius:an fit grauis,& figuilicabit frigi- A N N 0 T .4 f ' f
ditatcm,authu.ifiditatcm. IUiusvcr6cogn.tio
exveniscius,cft,utcognolcas,anfi.itgronx-& 0^«
- aninlc&fi-nificatiUudc[humiditatem]eiiis: i Co£»'"o ito f ff d^c-
. n^ca ^"^J^^\;^/',P'^ & ftHcl^ , & fignificaut a t tiumf.ngukrium not.ex lf"^''cX>fp^/'\
cog.,ofu, . a„ ^uUitudinem matcrici in iplo.Cogn.t.o vcro quuntur ^'''''Zt'":^^^ ^^^^
fin,a«a>! fic- j,|;.,5,.„j.f,iorcipfiuscft,quoniamcolcrfigni- art.med. Exhsergocapitwmr ^^^^ei> g
«,a;%«fiu<. J^Xmo.cnVS'Mlfi.iata proportionarem, morbofa f..ntindicU,ytGalen^ "
fciUcctrubcus,&citi-inus, &plumbcus,& fu- Vide& i.defymft.caulis.
^^'''i^r ^'^^'^'^'^ ^^dwm, quem &c. Deyidendi ^VduZ "^^'^T^^J^^^^ etia^npbUofophos controuer ^^^^^%toH f "^^^" ^"^^^ ^^^^'^os, quod Empedo ^^^^^o//il7^^''r''''^ ^ ^ McLthc7natici : altj cotra d re ^'^'■^PW DimotritHSyLeucip^ '^^^mtaul ^ "''^'^^ ^ '"^^ ^^t^'*^^^ qHidpiam '^'mc2^r ^^^^''''''^''^^^'^'^os commifcens fimula^ '"^K ficJlT ''^' ^^"^'^' nominauit. Ab his tamen y^mkff'' ^ifireparunt, ita & ^rifio
^^''"i^^/e»}vr™^'"^"^'* '^<^probauitypr4crtimlib. ,
^''««^ e^l£r^^"''''' r^^^^d^m pati cjk arbitretur: pfo durr>l.'' ''fP''^''' '^^l oculo.uel ex re uifa;
^:'/;:^^ rt in cxteris,
i'''^^mlm Jr ' ''^'''''^ opmiones domjfim^ cm
> ^^^IT'''^''^ ^ -^'^' ^^^■rct.Hippoc.& >^V,n.TT''''^^ ^^^^^0 deoculispart.i. Con , y^^^^^^^^Tf ^^*'^ph.dejenf&jenf& in '
m-^''^^VidpT' ^''P''Mophifentcntiamtuetur.Eji
'''-'kaea ^ ''''^''f-l^^rt^ntosy&tam multcsplA
^y^^^&lZ '^P^ofcrre. Tu yide & loca
in Timco.nec non 'Tlctinum En
hjnf''^'Z^hit «0^^ !f /•''^'^''^'^^'^''^ dijserit.His ita per
k%r^^^'^^n7p^^^:T^^^^ te quinta.quem locumtuuide.
Par T- 'tf'^'»cia eH aclio e Gdenu^s &
'itJ.^^modirTJ n^^ pri^^-^^rium hoc
Tra(51:. i. /33
Alioqui aures & nares nobislnfmtjcur & horum fenfuum obie&a multiplicia omnia non fentiuntur ^ Sed & huic vfui experientia relu6iatur.quum d recentioribus anatomcis deprehenfi fmt homines, quibus,nunquamper totam ul tam de uifu conquefiisyita viforij nerui cjjent conformatiiUt ab ipfo plane ortu difiun6ii , rc6ia ad cryftallinum humorem , dexter quidcm ad dcxtrum, & fmisler ad fwiflrum, abfque ulla prorfus coniun^iojie porrigcrcntnr . ConUat igituridquodnobispropofitH fucrat, non in opticorum ner uorum nexu ajj)e£iumfierlQuhdfi quis tamcn pro Cjal. & Auicenna contendat , coniungi rclpondere licet rerum formas oportere . d fmgulis fane oculis fingularum recipi rerumformcu: quaiin uiforioneruo conimigantur^nontamen ha&enus vidcndi jkcultatem in ipfa opticorum interfe^io" ne obiri prohatum efie:licet ibidem eam perfici forte a «cro non dificntiat. eH c?iim particulare &proprium uidcndi injtrumentum crjfiallinus humor,atque uhi ad huncui filium rerumforma deucnerunt.slatim ipfaplancfit uifio', pcrficitur tamen hxc fecundo loco in opticorum fc^lione ; quodjuhi hucufque uifilcsfpecies aduc^x funt,& qu^mul tiplicia, diHingui, & talia cjfc cognofc i incipiunt , qualia funt : & hinc jcnfui fiatim communi ojferwtur; quo, quA jcntimus , fcntire nos ipfos ccgnofcimus . ut lih. de fcnf.& fcnf.philofophas docet. Fit ergo in cryHalhno huniore fpe^ cierum uifihilium rcceptio,& ipfa pla}ic uifio .fcd pcrficitur deinceps , primo quidem in ?icruorum moilium interfe- £iione : pofieaucrbin commum^ ffnfns loco: atquc itafor' tajfe horum authorum controuerfia fcdatur . Covfirmare Autem hancfolutione?n uidetur Auicennas 6.natural:par cap t.
iCT'^ ?«o yi:T^'' ' '^^' hifi.anim.humorem ocu ^'C' HoriT f'^^^^^ '''^t^'^ Auicennas 6,
De fignis difpofitionum oculi. Cap:
^'^nif'' '''^Igs abTT' '/^'^«''^««^ (^ini oculi fmt ,
Slgna gcncrationis a^gritudinis oculi cum c6 munitate ccrcbri,runr,ut fint in ccrcbro qu^ ciam fignificarioncs nocumcntorum fuorum prxditoinam fi mcdiator fucrint uclaminain trinfcca , uidcbis ia:lioncm,(5c dolorcm incipcrc aprofundo oculi. £t li fucrit m.itcria calida.
Se^ '''f'dcrX'T ' ^ infhcSioriam
cerncn mcdicifc
' ev r.f' ^ H^^litatihus a rcliquis parti-
■• rJ^ant,. r ^nim is \n totins oculi rncdio pofi-
cummalitiacomplcxionislingularis . Qupd fl fucritcommunitas cum uclaminibus cxtrinfc cis , & fi fucrit matcria eucnicns abcis; fcntict cxtcnfioncm incipicntcm in frontc , & ucnis cxtrinfccis: 6c apparcbit nocumcntum in co, quod fcquitur palpcbram » [ magnam . ] Et fi a B.plas. - ^ . fucrit cum communrtatc ftomachi, crunt fiprirnar^ -'^'^'^^''^^ //«^//Atr/w; ^ic7io 50 gna prcdida in capitulo dc communitatc ce- ' ^-[^nueniend^ inHrumenta tradi rcbri cum flomacho . Et fucrint illic phantafic caufa ftomachi , minorabuntur uacuitate , <5c multipHcabuntur in faturitatc. Signaucro ^gritudinis matcriaUs inquantum cft in ipfo oculo , funt , quoniam fanguincam fignificat grauitas,5c rubcdo,&lachryma,&inflatio, 6c exubcratio ucnarum,6cpuUatiotcmporum, &:congkitinatio ,<Sc lippitudo , & caliditastadusj & propric quando cum cis aflbciantur fi-
^'^^'^T^^^be^!'^^ '^^^^^- ^^^lipr^ter ipfum parti etfiillud primarium ui
'^^^"-''''^imen^^l^T '^b fopr^crtimipfc perfi
1 %T^^^f<^n(/r^'^ ^^y^^^lloide.non in neruis optl ' Sio ''^'^ ca Ji ^^"^''^ ^-^05 ncrtios
/a" '''^^"^.i (/' '""'"'''''^"^''^firifuumuis,Anfi. gna fanguinca capitis . Phlcgmaticam ucro li- "^l^^^^- nl^T, ^'^^ctaph.ut circa QbieHapro- gniftcant grauitas uchcmcns,& rubcdo occul-
, ut ne
% >■ -1». cer»; ^PP-^reat ^ qmd unum profc6i6
\ 5 ^^.^'^fitur-c ^ 4^cquimur,vt utriufque ^"^^^ ^on aT ^ ^^"-^^^ f'^^"*^ conjficiu- PP^^'nt^^y4dde,&,quum&bin^
ta cum plumbofitatc quadam , & conglutmatio, 5c lippitudo , & tumor, 6c paucitas lachrymarum. Cholcricam autcm fignificant pundura,6c inflamario cum rubcdmc ad citrmita- ^ te tcndcntcquc no cft ficut rubedo fanguinca, b B. Uchrymv &fubtilitas b [ languinis acuti, ] & paruitas co- rum acuumm. AVIC. Ll 3 gluti-
a B. canontbas vniuerkl(b'cu' xitiionnm.
^lutinationU,& caliditA$ tadus/Scd mclancho licani lignilicaat:gi'auitas,<5: obfufcatio, & par iiitas coiiglutinatioiiis. Complcxionesvciopu lasiignihcat priuatio grauitatis cum cxficcationc,& inucntionc fignilicationum,quas prx diximusin capitulo cognitionis. Vnicuique autcm cgritudinum in(trumcntaliuni,& com nuinmm,aducnict capitulum.
De ^ [curaticmbus uniuerfalibm AgrUudmum ] oculi . Cap. 4.
er tertius
[memirem,l5c fimilia.^t ali;t
licut tutia,&r antimonium:
h B. ^mucatic.
A N.N O T
Si oculi exhumorum affluxu ffl^^cM'''^ ceffe en. fit rero id dupUciterMJ^^^J^ ^^,,, tione expcirte.d\Hcrfionem ^^onuefj '^^^^^^^ nemjrefolutioncm . Diucrfio ^''''''''r^^^ , ample5litur: quarum prior ad lonp^
propinqua. probat diucrfioncm ex parte3& reuulfmcrn prxfcrt ne autcm ad nares ex affcclh' oculps
tepropterea<iifcrepareuideatiM^^^^^ .oculorum ait fluxiones/i ^^^^^^^^^^
Vr.x oculi funt oppofit.x cgritudinibiis o~ culi.Etquoniam oigritudincs runt,aut ma tcrialcs,aur pura;,aut compolitc , autrolutio continuitatiSjtunccuraoculi,aut c cuacuatio, &i ingrcditur in ipiam rcgimcn apoftcmatum: aiit^ [rcgimcnl complcxionis: aut rcdificatio form<",ricut cltinccrcilionc: autconlblidatio, 20 ^ . & incarn.itio.Ab ocnlo ucro cu.-icuantur mate t« «"«'^ »^ c B. cttulfionu- rie,autlccundumrcmitamconucrlIonis, aut fccundum (cmitam c [ rcfolutionis ] abco. C5 ucrfio autcm cx co cft prima cx corpore fi eft re pletum. Dcindccx ccrcbro, cum co quod fciui fti,dc mundificatiuisccrcbri.Dcindtt pcrmuta tio ab co pcr iiia nafi , & pcr vcnas propinquas ^ iVco-uia ahi o<^uio,ficur fu nt du^ venx lacli rymali um.<' [Ex J/^Xreibkri© traftio] autcmcxco fitpcr mcdicinascduccn tcs laclirymas, Complcxionis autcm pcrmuta tio iuuarur mcdicini.*; proprijs ctiam.Scd folu tio continuitatis in ipfo aducnies,curatur pcr incdicinas,quc liabcnt cxficcationcm non plu rimam , & quum iunt ? [ cum clongationc ] a moxdicationc:& tu fcics Iias mcdicinascx fcrmonc noftro dc ophtiialmia , & rcliquis xgritudinibus materialibus in oculo . 1 1 opor— tct , iitfcia», quod in xgritudinibus matcrialibus in oculo , cft neccifarium ut adminif rctur minoraci') iiutrimcnti,<5c acccptio cius ^^^y quod gcnerat humorcm laudabilcm,& alicnatioomnis vaporofi,& omni.s, cuius malaeft digcftio . Et quum matcriaproccdit cx mcmbro,intcndcin phlcbotomando illiid mcmbru. Et quum matcria aducncrit cx vclarninccxtrin lcco,adminiftrabis ucntofas, & adminiftrabis apocruftica fupcr frontcm,cx quorum fumma eft cortcx barhckc ad calidam,(5c calcadis ad i ri gidam.V cnx autcm,qu.u phlcbotomantur pro ptcr oculum,funt licutcephalica . Dcindc ucnx^quc funt in partibus capitis. Qux crgo sut in antcrioribus.funt magis iuuatiux in pcrmu tationc ficicnda cx loco; & qu;i; funt poftcrius funt magisiuuatiujuinattradionc .Etfciai, q> iiIud,quod accidit in oculo cx matcrijs,6c indi gctpermiitationccius ab co ad mcbrumaiiud, tunc ilhid ad quod rcclius pcrmutatur , cft naris , & ilhui qiuim non fucrit in uia cft^ufionis ad oculum & hccquidcmpcrmutatio non fit,
ma carum iuntconftrittiiuu,licu J^^^^^ £t &alocs,&altcluzaharagi,& croci
alice funt lcnicntcs,ficut lac,6c tiu.' n ] &c albumcn oui , & '''''''^'HZ^^m^ci,^ J maturatiuc,ficut vcnc, Sc aqua ^^^lj^iniuna^t^ croci,&t;arob,& propric ^l^"^; " V,cutla^.^^ tur panis.Et alic luntftupcfaama:, ^^^^,uc, colla,6c aqua f.rniculi.Et alur s;»^^^^^^^^ ' ficutluccuspomorum "^^"'^■^^'^aociimi^ ris,& opium Et fcias qnod,quand^ dmc ocLih fucrit (oda.tunc oport ; - ^re in cura iodxA non cur^';^^^^0a^ > moucas.Et quum ^uacuatio, ^.^jjisqiio 6c rci^imcn conucnicns non luuan ^^^^^r a tunc hi oculo cft complcxio ^''cnstf^ malainuifcara in ^'''''^''r^"^^ ',^ mcntum pcnctrans ad ip^^^i»^^'-^"\;|;]cxpcll^'^ tasin ccrcbro,aut in loco'L<.xq
{erin^tion^' diicihi^^' (r.dc0^i-
lerc adfnuces conuenit. Scd utcrnu j. . •^^^V ^ti fhuces enim & nares f
tks loca^nifi forte in deriuatione
rlSyUt hic author ii. i .fenA _ . ^^^^ adnotauit.ex his tamen tutior dcf'\\ , cs,etfiill^^''
res,qi4am quxpcr fauc lyiiempe quum ipfa non
tur^qui fi icuia,folos fercfpiritu^ '^lats^^^^^^^^^
irrltato uchemouius tem concitarc.
Tfe rcmemoratwnc conj
eorum,qux nocent ipl^'
ti,l m
OPortct iii primisvt '^^^'^^'^taci^^^iy^^: feriuiudolauit.-.tcr.ioci.n^ji ,tl^^^_,,,^^^
ductintucri f^r.nunam, »'^'^*ec"'*'' '"1
ex cis,aquibus opottct^vt v^'-^-'^j^,inOi..|j|
multitudo actus,& oporf aus inlitcris vcllincislul fccundu fcmira cxcrciti)*-
tes,ficutfuccifolatri,& uirgiEpaftoris,& aqua cndiuix,& aqua laduca;,& aqua roi.& fuccus, f[ctiam,] &mucillago pfylhi.Etaliaifuntcalc
ad caput:ct dc fumma corii ci i,^df /A bct acuitatcm,ficut pornni^J^,^ , a V ficcantfup^^'^/ (il*
f B earum. f [ctiam,] & mucillago piyni/.r-caiicciuntcaic- omnia, qua:eAii^^— - j^^^ia;* g ii. mcmiran. f acicntcs,ficut mufcusA pipcr, & acorus , & 8 lumma cft fal multus,ci u
tDrva,o,,^.- . "^^" Tra6}:. r. /3/
^xiin^^^ll^:^' cauli.s,<5c lcs^Sc oni nia , litis vero totiiis imprciTio lcuis,cll anfociata caii
iiint Drn "i^^^^iicuiarum fingula- fc^quaj non ita rcmanctpoll ipfam, ut dc ca fit
0 '^ocaio ^AtyP^J^tionara ad hoc/unt no curandum:6c fi non mcdicatur, rcmouctur cu r^^onin^'^!-^^''^^'^!^!^'^.^^ vniufciuuf- rcmotionc caufc multotics; & nominatur gr^ tl^^^^^iua oculo V ^'^^^'^^^^^'"^" vchcme cc d [taraxis. )qu6d fi caufa corporca aut cxtrin d R.tharachf?,. s,y"^>iicnti]m V ^r^^^^ conucnicns cicll fcca ^ [iuuCnt matcrialcmjprimam,pollibilcc- « « Alialicera.
1 '^l^<^ru,n , ;L r ^"'^^'1'^^ ^^^""^^^ • ^^cs tunc, vt vclocitcr pcrmutctur in apoftcma S^>^^iuMu tc.? ''V^ manifcaum, & vcrum, ficut murantiir fcbrcs ^lliuT" Pfr ^^'^utfpecicc r "'^^^'^ antnnonio, cphcmcrc in aUas fcbrcs.(jMum autcm pcrmu- L^^^qtut^jcnicnr^^i^V'^'^^'^^^^'^^^ iotatur,<Sccihnprincipiopcrmutationis,nomi-
"^'^^ ^qua fen r I a^"^ collyruuii om narur grxcc aphrihcm.Et dc Ipccicbus quidcm
'iiiiiiM "^M (Scc r[' .^-f ^ magni ophthalmic, cll, quc fcquitur fcabie m oculo ,
^'vti- ^^'^'^**^'!^ . 6c nuli gi anati duicis cll cuius caula cCc lcalprura ocuH, quc I principio
' ciim ^^^'^1 Pulniu"^^'^''?^^ ^adusj cx granatis rciproccditcurlu conturbation i-S,5c ncq-, adue
cis? '^^^^^' ^ licut 1 •'^^ ^iccodis in ^ [thanorj nit cius cura,nili poft fcabici fiicationc. Oph-
ipfii ' qua: abfi- ^^^^^ ' thahiiia vcro omnino cil apollcma in coniun-
bili 1 i '^^•^'^^Ubniercii ^ cliua,.^ aliaquidcm crt,quccrt apolkma fim-
il ^'^ ^pra.Romn ^^'^'^^ ^^^'^^'^^' ^ apcrirc o- plcx non pcrtraficns tcrminum,^ [ & phirimu . » ,.
lunr opc,:™ "^^^ uhm nocibihum quod c.l ui ca,c(t vcnarum cxubctatio , & cur- [^J^^^r: iiicjk '^^untdiipofir ^'^^^^^^^'^»^ ^^^'^^^i'^tci ,10 fus,& dolor.]<Sc aliaclhqu^cii magna, pcrtran feu «ubcratio,
Otiin/^'^P^^fationrc l^^^^-^t ' '^^^^^iiucriationisj ficns tcrminum in magnitudinc,in qua fupcr- uew^rum iv
longiMH^exficcinVfi^'' ^'"'^ ' abundat albiigo fupcr pupiHam,6c tcgitcam,^ '"''^^
iidit^ co-
ritn pias nre
eria irri:
^Peclus^V/^^^^^^ r
Co,^^"^^^'^-»K\{iun, ^ l^-'gcrc fiibti k^apud nos diciftu-alguardcni{i,qu^ plurimfl
Vn. P^ituorn r c-ontcrt:imu- accidit infantibus proptcr multitudincm ma-
^iiiih V ^ '^ocnam 1 m ^"^"^'^"^ ^^'P^'^ ^'^^P^^^^ tcricrum corum, cV' debilitatcm oculorum ip-
^^ofiaM '^''^'1 itatom «portct ilhim,qui m forum. Vt ipfa quidcm non fit a matcria calida
cctci./-'^^'Uideaorai ^M^'^^^^^^'"^ ^ioncc digc- tantum,imo & aplilcgmatica,c5c a mclancholi
^^Qiiin Muod rvf ^^^^"^"^ rcplctio no ca. Et quoniaophtlialmia ucracfi apollcma ^ g tB.AIuhir.* ^^^•lalfi!'?''^^^ ian«H, ''''^ naturam , noccr. 30 t [ ]in pupilla h [fcqucns coniundiud,! ' .
^^Cr^^-iaititK^ &omncapo(kma,autcltafanguinc,autchole L"":'"
^^'^niu -^^^^i^iiitus n I ^■"^^^•^''^^'^* ^^' ^^^'^'^^ r«i,^itit phlcgmarc,aut mdanchoha,aut vcntofi-
prohibctclaufioncm,6c nominatur chvmofis:
ib^" alF;
^''^) ^^^'«itaomjH ^''''^^ inquan tatc,tuuc limilitcr ophthalmic non cuacuatur
^atciias cci 1 '^^'''^ "^^'^^ ci.inqua caufa ab una ifiaru m caufarumrEr quandoque
>itct pQt^ fuJru r '-"^ ^'^'P^^^^^^^*^^ ^"-^ humor apoficmans -cncratur in ipfo. Et ouan
>at,o ^^^po^l cii)miVxf Hat.tunc doquc cfiaducnicns ci a ccrcbro fccundum fc
u''.^tflct,/^'^^'^'^^^i.Htfom ^"^'^^•^^^^f^t^ • mitamcatarrhi pcr viam udaminiscxtrinicci
V^A P^^'^imus F inpcrHuc nocct coopcricntis capiit,aut pcr viam vdamin is in-
^ )!^^ibi v^P^"'^ ' [ cuuu; . ! r'^'''^'' phlcboto- trinlcci:(Sc omnmo a ccrcbro, ct partib. ipfius . fStQ,n^ ^oNam, quum in ccrcbro aggrcgantur matcrie
l^''^top;^^^^chi,fu,,,^^^*J V plLinnu^&rcplctio^tficuixcuaditoculus^quiii
in^^^iimZ'^^^^^^icomc f 5"^^ porri,6c al- ophthalmiam incurrat,nifi fortis fueritvaldc.
ig^is J^^c^ulis,,^! I i;"^ ohuc ^ } tquandoquc funt artcricque cffundut ad ip
Part 203
^n-un ^^'^comcd^.r "^^^^^'^^^1 ^^^^"^'^^ ^""^ fupcrfiuitatcs fuas,quum llint ihpcrfluita-
r>>re;^'^^^i"3'^ n^u r V ' ""-^ ^^^'^^"^ '^^Sc- tcs in ipfis multipiicatcriiuc artcrie fint intrin-
11%^ fcccMiuccxtrinlccc.Etquandoqucmatcriano
iu thA^o iam pc.nr^^ ^^^^ demon- cft cucnicns ci a partc ccrcbri,ct capitis,fcd ad-
^^^^ibus huuis?^^^'^^ ^,^^"'-'^^ ^"^^^^ "^"'^ ^ P^^'^^' c^horum mcmbrorum, ct pro-
^nii hbri . prie,quum oculumiamconfccuta cfi mahtia
. 0,
^ ^ ^ T r c<^n^pl^'^^ionis,ctdcbilitauitcum,ctfccitipfum
^ O £ fniccptibilcmnocumcntcrum,ctcfi,adqucm
^^^''^'''^^&quj.nlr , cffunduntur't[ ] fupcrfluitatcs.Am - . „ ...
% ^Ho rjf t''f'''^''' ^'^' P^^^^ Ipccicbus ophthalmic cfr , quc habct ' ^
'%thai ' J^^^^Mnmtur. pcriodum ,ctparoxyfmum fccLmdum >crio.
f\ '^''^ & conturh f '^"'^ clfufionis matcrie , ct pcriodimi horc gc-
i^ln • ^''^* ncrationisdus.Et '^[violcntiajquidcm doloris k B.aehementi
\*\Suo ^Ha cfl- V si y r ophthalmia: aut clt proptcr humorcm mor
"Si^'<Sci ^^^^^^inatu ' ^^catiuum corrodcntcmtunicas:aut.pphumo
'^s^Oc,/^^Qte^i!: ^f^ntnrbatio,(Sca[va- rcm plurimumcxtcnfiuum,autproptcr vapo- jr^^^ ^^t Vo 1 cauii ^^^niicdat,] quum 60 rcmgroflum ■ [ fccundum raritatcm,ctl indc n.porem Li
f^Piiw "Scr ^^^Of 1 (V ^^}^^?^"^^^^ ^ ^ tacicnti- cft rantas in dolorc.Et matcriequidcm ilhus , ruui,& recundu
, ^Ori!V ."^^ adun-^/'^'^^^^'^'^'^'^^'^^!^ cum., il- ficut il-iiii{li,aut funt cx corporc, aut cx capite ";'^^55'" ''lo
\>Vtc^ ^^^mo ,v%^ cphcmcra adulla , ipfo , aut cx vcnis , quc oculo aftbrunt matc- c.ndG oS."
St {^io/ ^^^^ftricT '^^-'^^ quibutdam riam malam calidam,aut frigida. Et quandoq^ nem in x\\o,\uc ^^XiiQBcr coi^j. "^'^^ni ipfius, 6c pcrcuf funt in oculo ipfo,ct illud fi accidat tunicis o- f ^ ua?iatio",n
[ oro-A^ ^ r^'^*^^^^^ ab ipla,& ucn cuh corruptio complcxionis proptcr humorc
' 1 tcr luam prauuatcm.J 11- rctcntum m cis,aut ophthalmia [ vcnicnte] '"j^-i^''^^^»^-»-
AViC Ll 4 fupcr
Litei tertius.
quadhum rubefch, & P^tlpehr£ attonH'^^^^^^^^^^ lore connmcnt, ^zrccuic rnanus ad mta- /
n s. emincntiae Aluliccra faniuds.
lore connmcnt, ^grcq/ic rnanus ad r,w ■ } matlcynan um , In qna 6^ ^^■^^'"''^^'^' ,-Lde«o< falpebr^ magis attoUuntur , "Li«fr»^«f mieantfufpkere.patct autem ex '■'^^^'/'^ ..^^^f.lli^»';' thaMmm nlhUefie, dufdem etmni mtm,^^ quam lemoremmfiammatiGnernyatqueu . p^^/. ^ Ihalrmam vnflammaf.onem effe fif-'^^^^^^^^^ 10 locoresha habet, Gf^^!^^:,^
adnata tunu^ hunc rnorbumaferwit,^ liyellUeocul^spart.,.Z,6.dun2^^^^^ Bus potcfl^quod ctft muium m adnata tun^ ^ ,
fcnfum tamcn aiflucntihus cum niagn. ^^.^^^; nbus,totj.mplun<}oculumexercctyCr^
dit.itautuerc nullade
o B. propterea
Bduenit ei rcs ib tKcra occur. jc-s, & prohibes jnotu curfu htt moris tcpiJi , fcu c Jidi .
t fiphac.
p B, habes aer^ fuibidu £alidu>
fapcrcas, (Sc conuertat totum, quodaducnit ei dcnutrirnrnto, ad corruptioncm'!. Et ille , cuiufcuquc lunt ocuU cxtcrius promincntcs , cll fufccptibilior magnitudinis ophthalmi?, &"Cfortioris]ciusproptcr humiditatcm ipiorum oculorum, (Scapcrtioncm pororumipfo rum. ft quandoquc quidcm multiplicantur la chrym? frigida; in fpccicbur, ophthahiiia:,pro ptcr priuationcmdigcllionis: multotics refoUiitur ophthahiiia cum foliuionc naturc-e.Et fcias , quod malitia ophthahnic cft fccundum quahtarcmmatcrix,6c magnitudo cius,fccundiuiiquantitatcm ipfuis.Lt fcias^quod m rcgio nibus mcridianis multiphcatur ophthahTiia,(5c lemoLictur vclocitcr.Scd aducntus cius in ipiis pUirimum cft proptcr curfum matcricrum corum,<5c muUitudincm vaporum carum. Sa-
nitas vcro cius in i pfis uclox cll proptcr rarita- „c./«. ^....^...^ ^ 'Liryricmim^"^' ^j-m tcm pororum mcmbrorumcorum, 6c folutio 20 ex propofitoagit^quhUfuam ctc u A.necnon^^^^f, ncm natLuarum ipforCi. Qiiod fi lubito fupcr- fis uide eundcn iihcUum <^^ f'^l^^^^ ciuur^ui^i^^r^^^^ ucniat cis trigus,ht dillicihs ipforum ophthal- de loc.in homme . ^t de dijjeren ^i^ !.;,Aodic(i^^'f j.s mia,'^ [Sc prohibct humorcm cius acurfu. ] In
rcgionib.afu frigidis,6c tcmporib.frigidismi- „^
noratur ophthalmia : fcd cit praua,&: paucitas Gal.^.aph.quum llppitudmem m ^ ^ quidcm ciusin ciscU .pp quictcm humorum dinmguit.Qi^dcanmconmuti y^^^^^^^ inipfis,3cc6gclationcmcoru.ciLis ucropraui- mmt,peteex Hipp.^.aph.cr "^;,_,;^,2c?i?i»«fijf tas cO, quoniam, quando comprchcd untur in ctiam Alexandrum i.problem-n mcmbro,non rcfoUiutur uclocitcr proptcr co lippitudo pesiem rnagna ex p^^ ardationcm mcatuum,-quarccxtcnduncur ma 3^ (^idquod hic de ophthabnicoru.
loiO controuerfia fet .
cam Cj num
de .011 jei. Ouadde6J^2idU'^'!*
^fmida^quandoque Lichryma^ ^^^^TcrfM'^ ^l/V u^nonerl^quaiLe^rVsl^^^^^^^^^^^ prohlem.lachrymas. non hanc uocem ftgmficans^ctiam re)fedfempermUppiludinefrip^^^^^^^^ ac in ijs eueniat, quas mmndo tin"
q B. compara* r li. ad. r f.ad.
f B alteratio per
*;nifice,doncc accidat,utcx cis hndaturtpannt culus.QuLimqucprcccdit hycms lcptcntrionalis ,6c fcquitur ipiam ucr mcridionalcpUiuiosu,&a:Uasi' lpUuiiofa,]muUiplicatur oplithal riiia.(Sc fimihtcr quado hycms cU cahda 6c mcridiana , rcplctcorpushumiditatib. 6c dcindc fcquitur cam ver fcptcntrionaic:tunccon(lrin git cos.Et ^rtas quidc borcahs multiplicat oph signa ,
thahiiiam,6c propric polt hycmcm mcridiana.
& quandoquc muUipiicatur etin xUatc,cuius 4° QCias 9 do]orcs,qui in c ucr fuit mcridianum,<Sc ficca liycms, & fcptcn lJ funt mordicatiui, ^ [^^ trionaUs.Et tu quidcm [conlidcra J corpora dura ' [fccundunijrcgioncs fcptcntrionalcs,6c corporalenia,6c rara [fccundum]mcridiona lcs rcgioncs.Et ficut rcgioncs calidg faciut opli thahiiiam,ilmihtcr balncum uaUie calidLi,quado-liomo ipfum ingrcditur,proculdLibio facit ophthalmiam.Et icias,quod quando adcfr oph thalmia, 6c oculi [ dilpofitio mutatur conti-
^ funtmordicatiui,-^ .^"'^ ^.niaeni fe^Si^i cxtcnliui, 6c mordicatiLU "^^^^^^c^ corruptioncm qualitatis ^^'^^^..ainru^ ' ,sll^ ipfius:6ccxtcnliii H^^''":^}! sc^o^tcf^, aut vcntofitatcm. Et opl^^ cuii-^^f Jio^ tus cll,in qua lachrymo: niagis^^^^
cll,quecil magis ricca. Et lipP^^^^grolli^.,,lt'
acutiorehabcnt niordicatii^'
tiialmia, oc ocLm l '^«^^^^«-'iiiuj hiuuilui cuuu- ligniiicatio vcra niaturatio ^.^jo jj ^(li'' ncns ] cum cura rcci:a,6c purgationeuUinia: 5° tcriei.LippitLidonanque ,q^^^^^^.^^^j.^3oC tunc caufa cius cO: matcria rcteta in ocliIo cor uitate accidcntiLbCXCCpta g ^ ^[j ^ f,'^^' •
rumpcns nutrimcntum , 6c catarrhus cx ccrc- gnificatiuagroiritudinis ^"^^ crt^j^^jjur bro , 6c capite , fecundum qu6d dcclarauimus fociatur maturatio, 6c ^^^^^^/^.j- rci'^^^^ , d iu ilhs ,qua; funt prsemifia . ficcatio] in initio parump^^;.^^^ «;raiV^,iit
ficcatio] in initio pai'':\',^^P^'f;jL i^r^^VniH^''-'-!! citcr,eft laudabiUs.et lUa, ^ ^!fo?uli.^'.'ni^; uuiii,c[raro]efifignihcanu^^^^^
Paruitasatucm gr^m ^ ^^f. ' i^,-c <ftpr<, tarditatcm.Qmuuqucpag^ls^^
Ophthalmiam Latini lippitudinem uocant.De hac du-
hitatio en,qiii afficlusfit,6^ cuius particuU. Gal.& ^.de incipiunt,tunc lam ^■^''^-"'''"t cuf^^'!i'2i^^^3 ;
comp.mcd-perloca,& 2. adGlauc.inflammationevieJJe quitas: ficut duni V^]:^^\^^\\i<^^^\ ^^^:'',',);;!
ait tunicx oculi adnatx • ita ut eius fententia affectus in- eft initium adhucPolt n ^^.^.jtc l^^^^jj^iii' ^^. ^
flammatio fit ; locus uerb affe^cus, tunica quiZ adnata conturbatio cognolcitur .^^^-j^atis P ,jni^^^r
nuncupatur , At contra author introduclorij ophthaL fui, 6c d [quantitatc apo cft /^ij;^
mam ab oculi i-nflammatione disUnguit , atque idem Et ophthahiiiani qnKlcu . ^i^^^^tg» /
hunc , totiiis effe oculi , non unms tuniccz affiaum, tcHa- munitate capitis, fign ^^^' ^.i-cbr^ ^ c^l U
pur, Soluitur, Interlippitudinem y & \nflammationem -'^J^ ^ "'^ nuxus ..j^c^ ,„4
anthor mtroducionj nonaliam diffircntiam slatuit, quam mmns & fnmorir.nempc lippitudmm eam effe fcribens.
non rics (
)n eft nifi per vclanicn ex [;scapLit:frons cft cxtcnla,*^
i^PaipcbrVn c .^^'^^^^^* inflatio incipit ucnirc ^^'^'Scfica '^^'^^^^'Oi^tcriiut rLibcdo,& pul- Sr^^^^^il^app^a^i^^^ intrinrccuai,non ap
'cn 3.
arct ftcrnutatio, & pruriius
i\ .... ^ .
^^^afe:^^^.^^^^"^ communitatefto. ^^'"'ini iiii,!?^"^^^ naufca,(Sc conturbatio
*'*Uer6 , rtomacho. iangui
,?l!*<^-''ubcf'ar*'!™!'" fiS"itlcanr colo?o
cit''; >
I^^^ll rubedo '/ "^''-'^ «^ft q'"^da,.
0,, '^^'iiplcxi, "■""^"'"'•'"''^' &cftdcfum
e P;*^"'«cholcticc crt gc-
"''^^'iiis.fr f '^fi'^«ti"'.>m cum patutta-
Ua - '^"'ii.nca ,t 'P'i""l"*"titas, dcquafit W,'?''^'>K~ns'^':!TOar.camfig„itica„t ^raui-
(lifWlcturin ipfum lac mulicris cx mammilia calidum:qu6d (iiliud non confcrt,tunc dccoaio fcenugrarci & ficf alb. Illi ucro , que cx frigorcaccidit;Confcrtbalneum,fi non fucrit fadum apoUcma ^ t [ ] & non fuc-
rint caput ^Sc corpus rcplcta:& cofcrt ci uaporatio cum dccoclionc ciiamxmill? , & vinum fubtilcpod trcs horas a cibo: & fomnus logus poft vinum ciicx curis iuuatibus,(iucfitcx fo- 10 le,autfrigorc,autaIiis. Etophthalmia quidcm, cuius cau(a elt fcabics,& cli lcuis, fricctur Ibabies in primis,dcindc curctur ophthalmia : & quandoque rcmouetur poft fricationcni fcabici pcr lcipfam.Qupdfi inagnafucrit, n5 toie rans " [ propinquitatcm pr.eparationis 1 fricationis,admini(trcntur fubtiiiatio, 6c lcnificatio,(Sc mundincatio: ita vtfiat ophtlialmia obe dicns,& tolerct ^ [ intcr fc uicinitatcm,] & intcrrcgimcne [mundificationis] fricationis.
b t B. ophthal micum.
c B. approxima
tione regiminfe
d B.approximationem inrffr (e.
c B.
^'lis-i ^^^'"'"'^^Sc cali \ ' "^'"'^'-'tin- gi am- uumuus cuacuarioncm propomt. Id j
r> o CaV''-o r"^"«»>«-v luutuu uc-
V eo.'>"' '° ^P^J lbm,u.,n,& Jk
"^-^^ca & .Pu'!"^^ =ft ftom»chus : aflfo- Vft,- '«''fcquiuu^h S'"Mica quidcm quaii
l& V ■ '-"""'i^cnus: auo-
.•^ Pnlcgmatica quidcm quaii
T.it.„ n 'P^^» cxcrcfcat c6
4 v^r^L"? P'^"^'" n,as.utudi.ic
''^'''^■'icqiic voh '''"■' "°'» '^ft'"»'>ifcrta5 tofiI'fynia- . "-"'•■'iic.itisinfn
Suc cftcxtcnfi"o tan
OchU penurhatio lculsesi mflammntio . ^uthor nofier hanc ait faciie curari, nempe caufx ahlatione fi extrin Ma,& finguinis uel peccantis humoyis cuacuatione/i in trinfera.gal.tamen lihello dc ran.par. fai il. fatisfuperq^ reprim fcrihitfotu oculorum cxpofca : fi calida fint : & uinodtuo diluto/i frigidiC.neqMe uclfmguinis uelaltcrius humoris cuacuarioncm proponlt. Idferc.&Ccifm lih. 6. ^ oculi docensinfl.vmnationem,fi modicaft, neque fetlione ucm^.nequepurgationc egere, fcd fola quiete zir aomnen tia.'Paulus quoque lih. ^.curari has ait paniori ciho,aqu^ potu,aut inamhulatione,& aluo exfacili rcJpondente.TH tior tamen uidetur noHri authoris fentcntia ejje. cMemi^ nit hic de cohimharum fmguinc qucm infiillm in oculu frcecipitfi perturhatio exptnujjione ocnli fit, id quod & Gal.j.de cornp.med.per loc. & authorlihri de oculis in af feCiu^quem is petiam uocat,Paulus uerd ernphyfema uel hypofphafma, & Zati?u f:ggi(Ut:onem dixerunt , uhi ex arterus , aut uenis in aanatam oculi memhranamfan guisfluxerit,quod & Pauks fcre lih.^. At Ciifus lih. 6. fanguinem hyrundinis primo admouet ,poH uerb columbarum . Vide Galcnum quinto de compofit. med. per loca.
^^Hf '^cquev^.j^;"' cit manitcltjB
^-^gnifi^^^^^^^^lipphMd^^i^xf 1^"^'^ ^^^^^^^^^ .o^JW'^^;'»^,^^ Latm^ f:ggi(lat:onem dixerunt , uhi
fico^^^ncan....^^PitUdo^^ 40 e^ arteru,^ autuernsinacinatamoculimemhranamfan
crantia, ^ntofaai
cap. 1«.
cap.i X.
cap iz. cap.tf. cap.i.
O T
^ T I O N E S.
.tr •^'''2/>."e^'^i'''/'"^'^'"^-/'^0'7/''^^^ mdeGaUib.2 '^'f^^d br.r^y,^;^^ ^^f^euuig.morb. Fide & Rafim
De cura communifpeclerum ophthalmix,& efufione fiuxuum ad oculum. Cap, <?.
"^Merti'^ ;:'';'''S,forb. ^■'ide & Rafim r ^''''' ^''■^•''^f huius affc^tus
'''''^"^fn.puichrefcrihit:^ '^^atmis.
'fi^^S^'^' r ophthalmio. le- '%N^itabrHn'l' K«.c^^^'it] quandoque
CAnoncommunis in rcgiminc ophthalmiaj matcrialis,& rcliquarumxgritudinum ocuh matcrialium,cft minoratiocibi, & ipfius a [cxficcatio,] <Sc clcclio cius,quod gcne rathumorcmlaudabilem: ct alicnatioomnis vaporofi : ct alicnatio omnis rci , qu? cri: malx» digcrtionis, ctalicnatio coitusiSc motus,et^ ir . — urorp. . , . Tapplaudationis , qucefia uino, ]ctalicnatio
%-^'^io.;^ r ^^^inio n Z ^ comcftionisacctofi,ctialfi, ct acuti, ctafildua-
%N lcnitatisnaturx .Etphlcbotomia cxccpha
^y^dV^^^^^^dom^^^^^^^ ^'^^ cft conucnicns omnibus Ipccicbus cius.Et
^it.:^erin/^^^^]Jatioi;jx;^^^^^''^'f.i^^^^^ oporrctquidcm,utuifuspaticatisophthaImia
non cadat fupcr albcdincm,ct fup radios: imo ^it.quod fubftcrnitur ci, ct quo ipfe circundatur,nigrum & viridc:<Sc fupcr facicmcius lufpcndarur pannus penitus niger apparens ocu ; ""Siaj -^pf j — v.w«.^^iaiv. ly lo cius .crnigcrquidcm fit in difpofitionc as- ^*^^^KauL^^'?^,^^^^^ '^^^.^ ^^^' gntudinis;ct ca^cftis in difpofitionc fan.tatis. Ci.-rv^.i.,^.,^i„...:. ctoportct,utfitdomus,inquahabir.v:, adtrnc
a B.alleuiario . Alialitera fubriliacio.
b B iiiunftionis capicis uini.
Part 204
t:llati;T;i".= ^"l'icit fcdatio mo- •■' 'n 10' '^ ' '?^'' ^"■'"gi"'s oui ,
X^f^n, conturiSatio fuc
^^H!us,3|;:'^!^^^turinoca]u fii,igui
^^'^UL dccoclionclcntis , aut
^^^^'-'is, a'ir •"''''"'^ ^^^^^^ ia.iguis r: '^'andon:'f/''i' '.^'^'^^^ fanguine ^^§:a ^'^^^^^f cuaporare ip
riifa,& cliniia aurf a ablnta,&: ani}' : -^aa mir.iuii. Lt qiiandoquccaiitci icun f ^|jj|5 , ccm cll i)cccirariuin,iu i-ctiiicatm .
t B eapilli' mer fcian ia rsdice.
4 B.commotlo
«xpcILndii fca
QuaQdoquc cnim cius P^^'^^^^^Si'^j"i^i auteni i-
ptc-r pci-rcucrantiam cararrhi.Qii3,^'^|^" j^^jiccii nitiumcftcx ucbminibus mtrimc^.^ ^^^^^j^.^^^.
racft diti^cili.sniri fit" [ cius i-^f^ ; ■(t^.atione
)rtia,cumadmini^^^^^^^;jo f cmplaarorum contbrtantuim J..„ni fa-
duml euacL!antiafortia,cum act
brofitatcm dcclinans.Et oportct,vt ad ipfum at traiiatur iomnus: cil cnim mcdicamcn bonu tt cxpcdit nc piii pcrmittantur prologari.-quo nia valdc funt nociui opiitlialmic, niii fucrint ^ fpili in radiccibUiri. j liludcmm confcrt,ia quanrumcxficcant liumiditatcs attraiiedoad jiutrimcntum corum.Et quum corpuscit mrt. dum,6c liumor tacicns opiitlialmiamcftcfFu-
fiis in veni5i<Sc exgcncrc languinis grolllj&^ v*x.j..«...^ p
pric in fmc opiitlialmiac,tuncbaincationis ini lo rum ad lianc rcm ; ^^9"^fj\,^^^tja cui^^ prcllio in fubtiliando matcriam,6c potusvini ~ ' - ^r.
puri ad [ rcpclicndum iplam>6c ] cuacuadu, lunt iuuantcs. i t balncu quidem pod cuacuationcmcil: mdius mcdicamcad oplitlialmia: <Scpropric li fucrit vaporario fcdans doiorCj. Ht cx cis , quibus oporict rcgimcn cifc in oplitiialmia,(3c rciic]uis xgritudinibus oculi matcrialibus,cfi cieuatio puiuinaris ,<Sc cautcia dcfccniionis cius. Ht oportcr, vtcx toto ciongo
aum dclpica , &rofa, & ^"^^lLdiO 1^^;: coriandri luimidi , & iplo ^''^^'^' mido , 6z ucco , cum pauco ci ^^^^^^,,^ ,
fUm liipcr locum vna ^^^^'"'^'/^ne 311011"'" dcindc ixmoucatur,6cquandoq
turolcumacapitcpatictis ophtlialmiam^quo- rclon<ro,im6 orortct vt rcniY'-'"" .^, on' • - ^ ' ■ ueturSmnihoia.Etdec.scaal^^^^^^^^
9\9 $.
niam ipfum cil magi> vclicmcntisnocumcnti diUilUtio olci, 6c ^ t C ] iitokii
rof in aurcm , cll: valdc magni nocumcnti . Et q^andoquc magniiicat ophthalmiam adco,vt Itringattunicas. Quod li fucritmatcria procc dcnscx mcmbrojtunc oportcbit utcuacuctur nicmbrum iilud,<5<: tiahaturad cotrarium par tis cum qualibct rcfcilicct cl) ftcre, autphlcbo tomia,6c alia. Etfortailc ncn iblhcir phicboto
riuamatericrumacutaruni . i^^^^^Quar funt cxiummacorum. ^^-^ "^"^, .,10 tcn^P^' vt dimitrarur dmillatio cius ^^^A'
trcnioucai^' ..^
non cft ncccflarium in ip^^ ., -•-"') ii dimittaruriiorisaliqtu^ ;
6ceftlaudabilior in hoclaCtc,a ^^^jag^rt^'
abircrfiuum:(Sc albumcn q
adhcicrit,& non firinxcr.tpo^o^^v^.cUi -
marurarionc lua,vr
inia,cxccpiialica:6ccft nccclIanaphlcbotomia 3^ lorcm^' olcum
artcnx tcmporis, 6c auris , ad ablcindciidum viamjpcr quam aducnit matcria;6c iiiud quaii do marcria aducnit ocuio pcr ai rcrias cxrrinfi.ifiaiamrUs iccas. Quumq-, uoiunras adcft incidcndiH^it'tcriam J capins : oporrcr ur radatur capur , 6c conftdcrctur,qua: illarum paruarum arrcriarii lit niagis puirans,6c muior,6c calidior,6cincidarur,6c pcriieniatur ad tincin cius cxrraclionc,fi cftcxcis,quc inciduntur : 6c iunr parua;.
icdicui-i^ ,pcr) hrhalmi3f^^,ctc";^i
tus oporrct,utnon iit in ^^^.^; '^i,ia,alp^^ tainiculo,ctproprici op'^^l^^^^' . ncqucqualitas laporis ^
aut acuti,ct opbrtct q"^^^^'^"^ "^^^^
dcquatcniisipfirisrcmouca r ii,c^^^ quanto plus tibi eft poftib^^^ ^jj.a ca ^,,^ [^^
infipidisodore] pri"^^;f-"'' c^flk^ Intcrdum vcro adminiftr^";'^;^ ^,,ia p ..i [mundificatiua, ] ct qii^^^^''^|:^^ ^
non magnx. Erquando inciditur ilia, qua; dunr, cxiftcnriacx cis, qti^^.P^ j.^jiicnoJ!^i;iiii.
parrcmcxrrahunr,crdcM]mu^^j^^^^ ..
»B.Iigetur. 1 B.ligatura
i B. Hgatura.
k B. maior.
1 B. Etqi'ant]t>que eU, illi p.o :cjma jii luuafne to uetofatio ni> cr«,& pofuio.
cft lupcr rcmpus,'Oporrct ut ligctur in primis, dcindc abfcindarur poftquam ciigir illud , cuius prxtcrijr rcmcmorario.f vr hr pou cuacuationcm : 6c abfcindatur maior minorum , 6c calidiorearum:6c oportcranrc incilioncm, ut S [ftringatur,] quod cft in ca inrcriiiscum riio fcricino *' [ in iongitudinc : ] 6c dimittatur iigatura in ipia:dcindc incidatur , c]uod cft poft ipiam. Et quCi putrcht, licct ut aufcratur i [ ftri
tur in ca
in.i^^^'^ lii'
uis,cft vaporatio cx aquis ^^P^^^^^^^^io l^t
tur,qu6d ad oculum aliam ' ad Gar^anlmataquocnicquan
iplam. J:t quu putrcnt, ncct ut autcratur 1 1 irri tuainc opntnaimixjtv iricu^ : ^qW
dura: J 6c ipfa quidcm cft ncctflaria in ca, qu^ que in aqua,qua fit ^'^P^^^-^^^\ti0^, ^^>ni cft ^ r.maxima.]ln par ua ucr6,iufticit vtprof un nugrxci,fucrit dccoctio,cn ifO ^.j
cft^ [maxima.]ln parua ucr6,iufticit vtprofun dc fGariftcctur,quatcnus currat,quod 111 cis eft: dc (anguinc. ^ [lllud cnimquandoqucproxinuim cfi luuamcnto ucntolarum in nocra, 6c pofuioni ] fanguifugarum fupcr frontcm. Et quando non lufticit iiiud,quodfit,hat phlcbo tomiacx iachrymaii anguio,6c cx vcna frotis -y
i^cpropri^crhcuriicfmcmjt^^,ocu^;;a^^;-; . . . . haiagi,ctalocs,cticnienroU.^^^^^^^^^
quum tamcn ucntoic nocrx fint ulrimi iuua- cocolla,cr qux iunr iicut aq ^^j^^nri^ J^j li '^, meti. Qiiumquc prolongarur xgnrudo, admi . virgc paftoris,cr ^^^^^^^^^^^^^'lom^i^^'^!^; niftrcnrur licf, in quious ponunrur cs vftum , hordci.cr iolarrum,ct cy" ^jlidi^*^.JiCii\fr
/1 .c^ j c.rAi-^ a.-.^^„r. .,,aT/-mcntlJ .,faV^-:isr
t alcohol.
6c arramcntum uftum, ^ quandoqiiefulhcic faccrc t collyrium cx aloc iolo : 6c quum prolongarur ophrhalmia,6c no iuuatur ab aliquo, tunc fcias quodi runicis ocuii cft marcria ma- La,corrumpcns nurrimcnrum lupcrucnics ci : quarc"' trcccdcns^confugc] ad alicjuid ^quoa iit figut abluta tutia,pcrnnfta icnitiuis, frcut cc
perfluitas fucrit uchcmciitis . -^,^^^^^^
nuitatis,adminUtrcntur c^ ^^^, bal^a^
tis frypriciraris: ficur dcgaUis, ,
tribrftis. ct cmplaftrum aa^^f> c
xum] adhibitum habct maxm
ct hoc quidcm quumm^f'^; ,^^^^'^3^^^' Scdrifucritfrigida^tuncfian
laraquoMtf- ^-.^n. Etdcmcdicamcnt^sqi^^^^^^ip.
ct lana.iiL quaiRiuHuy _ joq%i ilof aa,aur bis,ftiris lumcir,ct qt - j^^un^^^ V farium ut plurimum ^^^"^"^^.uiiiratci^J; tudinc ophthalmix,6c ciuscic ^^iiiotiyc-
rcndo. Iiucrdum prxrcixa i^^P ^^^jii niunturapocruftica:crpropU fionisma;xrici,cftvclamc ^^^^^^^^^^ quidcmapocrrUlic.J..i^
to f "aiia 11il'
|0' !!■] P'
;iii' ' '
^"'"alefaft " "Sim t,& con f ortant mcmbni m ^'"'»hure*+ ''^«cpirhcma ex fambuco. 4 ^'''s aindnJ oportct quidem , vt ''^'^'liCatr.i """'■^''^'^""^ « l.ppitudinecx
' «omipium,&lauaipiimH[ !*'"'' .opo ^riv?"'/^°'i f^»»"' f"cHt nc
""iiiava^r '""^ vchcmcns.ut fiat phlc
oportcatcrcdcre, quod inquantum vifui nocet,eftmalum.verum c | [ j ^^^^ j ^ ^ 8.^,;.
t [ 3 in doloribus a matcria corrofi- t » & ^«pe'
uaproucnicntibus^t [ Jnoncn: malum apud mc vti . Ipfum cnim fanat ccieritcr. Etcura quidcm mordicationis cfl: cx conglutinatiuis,6c infrigidatiuis,& fubtiliariuis.Et curacxtcnfion is cft cum molliiicarionc ocu
Utiwxu e t K. proptcr caoram Decma-
"■'''ie^S ohln n"P,°'''^"'t- " ' ^ i-cfokuionc pcr ca , quorum vnumquod , .>««L„ ' ° P'"' 'm' 'aaat in ho,-a . lo quc dixir-- ^ • ^
■nophtl»?""""'"PoflIbilcert,v !"=adtte'"''"?''>''''°f'J'nad'ni
fl ad ttc^ri''".'" \"">'f'orum ad mi nirtratio '"««lacuitil''^ '^^"^'^'«••^'^«'n^cn P'''^'!'-
«tlcma 'n' ■'^,'"^^'""'^'^ '^"''^■'■''= iM ""ii.&d, -nAr • '"^ 'loraquam diximus ^''''iinilt3 '"n'"''"-] Dcindc fi poft .1- ^■''''quceni, "^.'^''^'■''■'".'lO'' crit malum:
Sn-a.ia tm?''''^- ^'«o 'cnitascft rcs.quc '°'icpH„- ' "iioctiam iu-,-,.n--,,i„,„ „^c',..
ctiam ncccllarium utlblu-
t(i(V?°'^'iam' H^'''^""''"^''' fanguini po(l L!'«boni„ ' ' vaporationc quidcm no
^°-Etquani''''''"^'''«f'oncni,ncqucin "'«cti,,;"' '"q«cht ilhul caufa attr.ihcn- ""'""•Etono ^oopcricntcm] tuni
rini*:,.-, •'■'■' "t "M'riucipionon.idmi
tas «iftt,
tnr„:"""'inrniii:,f-' ""-"'P'''"cipionon.idmi
S^-^ftcfo ■,?' ?'''•'■" i"''pini"it ttmicas,& %*P'-opri° "'''■''"'& >"agnificautdolo- •lOnr''!''* Wl i ''''^lo'"'- f"crit fort.s.Et ca n,'' ?.l^''i"S"'it in Ptincipio, „ntD,... "'«''Ptoi-bcndammatcria.&no iicmtnnicarum,&co- '''^(^■''S^''''^' '" ^ fialiquid ho-
''iiii?^''''>'ifafrn,* '"'■■"'rfccumvaporationc Cr'>l«tu,^. ^'''•'^''oltinicollj ^Tium al-
quc diximus in loco fuo,J5c pcrmutatione ma tcrici . Quum autcm a:gritudo titchronica , tunc cft plilcbotomia facicnda cxlachrymalibus , & phlcbotomandx funt ambx- artcrie , ciua; funtpoft aurcs. Et oportct vt paticns ophthaimiam , & paticntcs rhcumatifmos ad oculos, dcuitcnt, qucmadmodum multotics diximusinun6tioncm capitis, & diftillationcmali cuius olciinaurcm. Etpcnituscuraophthalmi^ , cft ficut cura rcliquorum apoftcmatum , 10 cx rcpcrcuftionc primo , &: rcfolutionc fccundoivcruntamcn cxigiturproptcr mcmbrumip fum llipcrflua f;icilitas;6: cft,utillud, quod repcIlit,(Sc rcpcrcutit, (Sc fubtiliat, & quod rcfoluit,& abftcrgit,non fitlaboriofi ta.":tus,lxdcns fcnfum, facicnscutnireafpcritatcm. Et illud quidcmnon complctur, nift lic ftypticitas cius,qdrcfrcnattcmpcrata,ctmordicatio cius, quod rcfoIuit,lcuis,parua:im6cftmclius , ut ht in illo cxficcatiolincmordicationc, 6c ut 50 violcntialaboris cius frangatur pcr illud,quod cis admifcctur dc cis , qux funt ficut albumcn oui,&: lac mulicris muld:um fupcr confricatio ncm colIyrij,quo fitalcohoI.Qiumi autcm ma tcria iam cft cuacuata, & dolor non cft in funi nio laboris,adminiftra collyrium nominatuni vnius dici,commiftum cum co ,quod fit ficut vitcllus oui,<S: ncquc cft Ionginquum,quin fanctur infirmus in dic fuo , 6c ingrcdiatur bal-
lti,i. '^'Pio ophti '^'-'"'"11-Rclolutiuaucro ncum in ' [fcqucnti.] fitciuc iUud, quod fufH- f »•'■"•
iv,^Pncn/*'^^'t nccc?,,^. rcfolucndum rcfiduum matcrici ficut
So,^>^oeis'^^^^^^^^ iftafiypticaA cft collyrium dc fpica. Etquandoquchora fa-
HioHT^zucch.H citnccdfarium , ut^ ffaciasipfum odoraredc . .
?'^W^'P^oucni,^^j^ collyrioaliftiptatan] indicprimo rcmmodi- LXT^cf«
' " cam,&addas mdicfccundo dcco,&critcum fiefaiipituhan.
co falus: quumquc matcria [fit prauainophthalmiam antcccdcntc]ad diflblucndum, tunc ^ ^ 'nobctli-i,. forfitan cft nccdfarium aIiquid,quod fit fimilc ^*^^^"*
^■'^^Pi(l5'^8ilibiso?'' '^'^ commotioxgritu ad fucc''^?!'"^^'^^ ^ in qtio non fit
^^3Sn. !PpitiiH;... ^^ntchocad mundinca-
, nie^r ^'^lorio '^iV'"^!'^"^^^ nanquc mundifica- ^''^^-a}}'^^^^^^^ oculi:
■ ^ ^ U ^^^^^^drlf ^'^^^^^^ ricut fucci po-
I.- «.'I^ai^^itulc i°'''^''^' 'aaiicc,& papauciMs' , ^ fi '"i >' Potc '"'^'ach.'expcl!c crgo il.' >CP^«ptc 'i^l"»^ fiahquKlcorumad- ^^S;^''''' ^^'^'^«'^'"■^'Itn.niftraip-
operandi.Etqua ncccflariam
fucco cucumcris afinini.
A N N O r A T J ON ES.
I De ophthalmk curatione egit gal. 4 . de comp. med. Cap. 2 . perloca.&lihello de ocuHs plenc^partic.o.nec non lib. de "P-^- ^^' remcd.paratufaiihh.Scripfit dc eadcm re Cclfus elegantif "P^";, , ^ , fime lih.6.& Paulus lib.:;.Vide & i :;.metk. & Hippo- «p '.2. ^ cratis libellum de uifn:pr£fcrtim uerb 6.aph . uii breuisfi- Aphor.3 1. mis uerhis ophth.ihni^ curationem docct . dolcres oculoru
bS^^^' ^^^quanan. -^?^^ conquafla- autmedicamc?itocpotofolKifcribens.Qua',n quidcmfentt tJ^l*^Vv^^P^l'tcbir . ! * dccodum : fac, °° tiamyctfi de ocnlorum doloribus non de ophthabnia,& am
nieri potmic , aut baineo,aut fomcnto autucns fc6ticn
ad f " P^"^^ cumco foenu- <k i-of I ^"'^""^ dolorcm cx par I. ^ioUiat ctiam , 5c rcmoucat
lonis. quod fi matcria non cft malum apud «ScnoiVr'^^^^^^^ * ipfumnanquccft *^^^icccditdolor;quamuis
higuo quodiim fcnfu potius,quam .xpcrte pronuntiauit,dum nec tempora e.xpHcuit ,ncque caufas omnes , aut pr^fidia, omnia reccnftirffunt cnirn pr^tcr h<cc & ahftinentia , & fomnus;& uigiii<£ , & aiia multa qua ocuii inflammationcm & doiorcm curare queuntj de ipfa tamcn ophthalmi.t ifiteliigi ctiamunn potc^t,cui coniunEius eil doior. et prxci^uas cur,vidi caufis amplefiitur : quibus fi quis probi
fio linguxarietis,& wp«!?^o ^"TJvami^'^
lb:dcuuicalbumca oui cum ',iq-,iaco« lum. Dcindc collyrmm album, dfcis.Ei»' iia,qux rcmcmorabimuL- m »P°'; rquc»'» quo in eis liiicm conlcquaris.p optc h ^^^^^^^
quc in eis Jiiicm conicquai w,r - { ■ gjntuf nicc inlpiirantur,& matcrix '^<>"^\% n«tf dororfortiorfiat . Qmimqiic ''•r riampercuacuationcm,6catiiau , ,^1-
»0 pocrurtica:tuncgradatimtcntW ua.&fintinprimismiltactim-^l^
corum itaqu^ii' ^ftuirtusm^-^,ui'
ftio cum aliquo , quod fit niatura^^^^gcncribusquidcm l^<^"t'^'^'^'l>aimrcp^l'' Sis. Et in im.cillaginc plylli) ^l^^na^oleif fionc maturatio qucdam • \,^aturat'^'^ ' nis cydonijcd vcluniK.itior s ^^^^^^^^ quam ipla . Et aqua focnusuxc ;^^^,,atiu t oni, cll fcdatiua doloris , ct c m ^^^^ g
cap. de fcro la
ufiisfHrrlt.pauds pmempufl^ijsopus hcihuerlt propom Mtem ea jtntenth primo loco meri pctionem& hdneum . Hxc (ait CclfmJJhut in rccentibmmali^ aliena funt,quut ilU cmcitare poj^unt & accendercyftc inueteri bm,qu& nullis alijs auxilijs cc^Arunt.admodum efficacia effe confueuerunt.Quare huim pr^dij tempus,nbi releua tus esl dgery & pituita curfus iam conHkit , opportunum fucrit(fi corpHstamen,ut GaUit,fmcplcthoricafit difpo fitionejac fi.ut authornoncraddit, crafiusfanguis extite
ntyCiu^morhumfacit.Jdemf^e&defhmem^ &iintinpnmis unn. ^,,,,.^01--
Part 205
dum eft,le quo Hipp^hinde mcmmU.B f cnm forncn^ ^?^',,to p mis conucnicns corun ^.£ti.i tumM ouod \n oculis continetur , fui caliditate poten di-^ -Lit ci ^,0 n pi ^ ^ ^.^ ^^,^^^. ^^qua i^ ^^j^, ' fi utere;f tamcn^ud humorur,) copia rcdundctM ij conci tati adhuc fmtynequc fiuxus cdnnuerit , quo paBo , quod iamfiuxit, poteH difcutere, eodcm & copiofiores in oculum humores ex uicmis attraherc panious uim hahet . t^t de uen£ feftione^u^ medicamento alia esl ratio . h&c mm ,ficutiprinupio figraucs cioloresfmt ,prmo ipfo die tentanda funt , itain paruainflammatwne ncutru def.deratur .Caterurninueni ne meracioris uini potus o^
crafjiorcmfdnguincm atienuat,...jj.^.-. ^
^uicennas tcHantur^iAn quodjoMnnmfaciat,cuiusgra tia Cclfus propinandum ipfum ccnfct ^ Ccrtefi mcra cum uinum cxficcat attenuatqucut Gal.non rarb & Hipp. tcnatum rcliqucrunt,ficiita4 uigili.ts parit , non fomnum ;
non crgo meracum ,fcd dilutum potius uinum cfict exhi- ^oXc coa-^ > ^'''^'*Aioncni
hendum.pr4cnlmquumacrihusrebus(acreautemme^ Ltranii abhuiulmodi ad dcco^ ^ racumcHuinum) ncres bumores comitentur .ScdUcet 30^0^ in qua fit diirolutalarcoco^^^ meracum uinum copiofim haufium, uigduts pariat,non id . ' \ tamen moderate fumptum facit.proptereaq^ Celfm uinum fcribit bihcndum effe lcnc,fuhauslcrum,modice uetus, neque cffusc,neque tirnide,ut neque crudita4 ex ec, & tam^ fomnus fiat,lcniantur(}i intus latentia acria. Vnde neque, idquodohijcitur,umum omne acres humores auget ,fed quod acre proptcrea^ Celfus uinum Lenc propinat ,
»0» acre . , , 7 j.
2 Et oportct ut ex toto &c. Oleum ab oculanbus medi dicament:<s reijcit.csl cnimidoculis acre &mordax , ut qalenus,& lih.de opt.feH.ad T rafyh.& i.fimpl. med.at Ipra hic authordcoculiperturhationc agcns oculum fouet,fpongia olco rofaceo iilita. id quod & Gal.lib.dcfimpl. med. I o. & Taui Hh. 5 . Sed uerc non difirepant hi mter fcinfiiilandum olcum non efl intra ocHlum^qnia mordicat, potcH tamen palpehris ipfis extra adrnotnm conferrc non mcdiocriter,dutn acrlum hiimorum aLrimoniam mitigat. auodidem pra^ant eiiifdem olei uapores in ipfos oculos cxcepti,ut hic in fupcriori capite adnotahat .
rmalmmmatwne nattru de !- li^iw,,-.l ..^, ... ■ ,^i,,i.,tnr, ctn'''.'-,„iiqiii''
iicdiimm est,qu.rat,o- d'S"'°'- ' \'"b ca ncip.a ,ollarc^ ',^aa-
ophthdmU co.fcrat.'^n , quia attraa.o . Lt h ^''t ' t ,b.rs;at>t '^Jsar-
lat,d,,at,.^aa.n.^ - lUo. Itat c^^^^
boris , quc Grxcc "'^'^^''^'Xha Siriacc alcl-] in principto ophP? con''f j' ctci [ infliammationis
cius,ct tt.it co;j-i,H .Etfi.cc.q^'.',
cum proprictatctbrti > l'Zic^n3i^^^^^[ quandoquc coagulantur , ct
pric nutrita cum ladc mul.cf^; qucc [dclccndcrc]urcip.t,-t'We^,.tius,ficu' tttoixrclbltKUUium,qu_odJtt^^.^„icu^^^^^^^
cocoUaTiraqTiaf<rnv:gtjcc'.c"^^^^^ poratio e.xa<iua,in qua dcc«;^^J„,, (i^
'niyrrha.'itadminiiha balnc'.'V. quod ccrcbrum fit nnwavm
„UL..-- '^' '".ini'"''' poircibumpcraliquashoras»l''l^;;,ba!.f"'
• ■„,? • iiaf^^/iriat''-' pun , in paruaquant.»t^^;^^,atiol"
. qui.puri.inpatu*-)'..-"-- jporf"- ,coW
: 40 p^oft iplum in ^qf^/^l-^^^; 'iftratio^" f acl'' T.if iUi.H iu„o,-,ipn.Etadnii.T|^^^|.joaJ J(;„i)
riorum narratorum in aiiti rioncmjophthahiiic,ctftnc^^^^^ tcria fucnt ianguinca, adiiu^^^^ .^fjou'^^
lHiLaLUlll, VL v.vyiiiLx— .
in alijs,ct ad miniftrabis J_'i P '^j 'f f"„'ci.''i'
,prediclos,dcindcadmilccWs- cfP ;,ili:^g
polteainfundcpanc.lU''""Ji^ituip.'i.<* f.isinipio;ctfortancopo'tj fi t^^^^^
*I^c cura ophthalmitz calidA,cholcric<R,fanguinciZ, eryfipiU . Cap. to.
)Olfl ci
cum illo parumpcr opib^/^ ,aab^ L.- , 11 matcna fucnt cholcric^ ^ ,1,0!^^ ,
UULUilliaiii ^^j^i
- 7^,iiam"'„nii'v adminith-abis balncum cx aq ,qU doquc conucnicnscnt cftun damci,fupcr caput ctocu n j/
lauaturfa^ics cxacmafr^^ ;,,c^^^^^^^ parumaccti,ctconfcrt. - -^h
a B & inomni bus ilUs •
RFgimcn communc ophthalmie, cuius cau fa clt matcria cholcrica,aut fanguinca , cft phlebotomia 6c cuacuatio. Nam li caufa fucric
faniruis calidus cholcricus.autcholcra fola, c5 damci,iupcr capuL --7. • j^, ati^''..! fcrt cum phlcbotomia cuacuatio cx dccoc^io- lauatur tacics cx ^qua 11 ?^ opOi'ff;,ati<c/'. nc myrobal.5c quandoquc ponitur in ipia tur parum accti,ctcontcrr |i,iinilt i^aityij bith.Quod (i cum eafucnt aliquantulum grol 60 ncafit maior audacia in .^,,cjt^^Pj.ti<.f fitici, & fciucris quod matcriafitimbibita m pticorum in P'''''''^,^^^^^^ vclamuiibus ccrcbri ; confortabis cam cum hie j." ^^^^^^^^.^'^^^^^^^ff ^yfipil^:;^^^^ ra picra,3c fortaac fufficitin huiufmoai intu- folutorum in ^''^'^^^^^^^^^ fio alocs , 6c fi iUic fuerit caliditas , crit aqua,m cx lumma lUius, oporr^^ . ^j. ci) qua ipfe infundctur,aquacndiuic aut aqua plu uialis , ' [autillcamjx. a ] oportctquidcm, ut in initio hat in ipfacmplaiU-um oculo cx in frigidatiuis,qu9 iunt cxprcilioncs,ficutcxprei
k lii,
cx lumma illius, oportct v tj c)fV^cf^. cuacuat.oncm cum folut."* ort.^^lic,,^ ftrafadacx corticibus 8'»" ..tif^
fupcrprunas,cttritiscL.." , ^ugw , fiduefiatcicuaporatiocunuf
10 flC
ite- :ajti- :i5; iiiii tiii :io- :ut' iiii' iis> jra; orii
lUpi ,
* '"«'rS mdlis,aut cum radicc "- ''"f"' «.Et oportct ut affiduc ablua
Fen 3. Tra6t.
datur in * [pri^piitijs] vii?. Dcinde contcratur cum vitcllo oui,& fuperponarur oculo.Quum autemdolor fit fortior,infundatur crocus c5 tntus cum lade,& fucco coriandri, «5c diftilletur in oculum . QLiidam ucro diliguntin guar dencgijUt adminilhcntur curiEcxtrinfccc ; & fuHiciat diftillatio laclis tribusdicbusin ocuihr"^ croco & n., i". ^ T'"^. .^ui auau, oc co lum , fi difpofitio illud tolcraucrir. Et illi qui- ^^^^tad eryfinilan ' ^'.^^^^^^5, c^xxx fcri- 10 dcm,qui f collyria adminitont , iam cxperti > piAam m antidotano . funt in guardencgi b t [ j ad
dolorcm ulccratum,utfiatt coIlyrium,cx far cocolla,& croco,&: fiefmcmithc,^ opio. Qd^ fi fuerit guardcncgi poll ophrhalmiam grof fampurgabis cum hierisncccflario,(5c admini ftrabis mucillagincs lenificantes fadas ^ [ ex ] fucco caulis,aut aqua dccodlioniscius.Etquan doquc crit tibi ncccflarium pcrmifccre cas cum aqua folatri,(S: quandoquc erit tibi ncccf ' [ TCiT "^^J^"^ farium , ut pcrmifceas cas cum myrrha , & d
.^^minia-i,, ^"''^'^^'^^^^^^^^^'cocolla. - •• ^ j , <^
a B.coagulato.
SfS^etur.Sedfufficiidriri;^^^^^^^^^^ , "^foiuitur 55 ^^''*ant,& liebetant,& qna ^^ftccm" 5f 'f"do,&remanct'' [ calidi-
.& rcliquis, qi antidotatio .
Cap. 1
^'^""'do q"'!^ «"•"-■uctur liumor frigidus . fofw.fiJIl.^SeOncccirarium ir,.r,r. . tin.fif
t aicohol. t alcobel.
"''^^^e * j in ,v f^^.^S^^i*^ '■mi iterarc , liue fit ^^^^ cu4 . garg,arifatio,(5c ut fit
tl ^^'^;:^^fi^^tiHa,mq 30, • -''^^mia-ai,-^ • ""^y^ farc
Jcl'^%rium ^^'cntnocumciuum, faf "^^'^- oportct ut Ihiiatur
[farcocoUa .
De cura ophthalmU uentofie .
Cap. i^.
^ ^^f^illuH^P^^^i^almil;!!^?^.'^ ^ <^culu 40 uum doloris^redlificatiuum humoris mordica
icicniK... ^imtrmiHnmr^r^r.f^.^ tiui.Quandoquc admifcctur ci opium,(Sc fit vc
^ •'^''«onerfn! f^<^Jamcn cxtrinlccum , <Sc 4,r^^adifr^ -^^^'^^^ )fiabluat flicic m cx a-
^'^;;?J''^. principio cx thcriaca ,
niift7^^^hoc fn ; ^ lam quidcm cxpcrn'''^^^ [^a contrita,.Sc com-
Jio^^i^o. V/oc ^^^^^] Scfoliamalux dcco-
Orhthalmia autcm ucntofa curatur cCi cm brochis , & uaporationibus, <Sc balncis.Et uaporatio quidcm cx milijs cfliuuantior uapo rarionum,qua; fiunt ei.Quidam uero pnxfum ptuofiquandoquc audentadminifirarcnarco
^^^'nian!^^'^^-!? cft ny „^^^^^.^^^^'^^ propric qua jo tica apud doloris uchemcntiam , 6c id ut fcde- ^^4^t^ Palpcbr; cxtrinrcco . Et tur m hora. Sed ipfs cxcitati
^ta ^^«nncnit^f^-^^icemus in antidota- ^is ?i?'^^^iclcn, f!?^'^ liniendas palpcbras . ^4y^'^ a.?"^^'-^^^'^ mucillago fcmi Ni i?>lithalm '''^^'^iftil^atio inoculu .
pfs cxcitatur poil: horam uchcmcntius , quam prius fuit : p roptcrca quod prohibct refolui ucntofitatcm .
Scrrno ^ [ umnerfulis] de medkinis opbthalmis ufitatis . Cap, 1 4.
COllyrium quidcm album. Nam ipfum cft: conglutinatiuum,infrigidatmum,fcdati
a B pauc-as, /eu breais .
'''sc,„, otUmr.'J ^ 'afcocolladiiToluta in >n>fe'? folum ^F? • ^'/'"Plaftnimcx fo Pttr '^''tilc .V • "confcrt omnibus i(ht »^"fUlbi. ''^ ^aminillratiobalnei, & ui-
NC,"''^'W''*'^'^°qu': cft tibi ncccn-i- K„'"'<ia • f.fucrit oph-
'''^^> '^^"aucns c. toto corf o.
!Cl„r'^mi,„a™5' etUCntor„.,.ri^ <^r,V^r
>ffi,>ini(f " V «ucntofaucris , opor SC;« ficu ^''^^«"ytium albumdc
h'H^^^'c fer Km
Nin ;>cl.btfi ^° co,quo
Noif '"Uic 'p',^"m uitcllooui,ct panc lidin, , >C*^nii(Vo.r 'l':l^"''°q"'^cft ncccna- artitici;
inr^idri ' 5nC'>ct
"ie'VcK;'"iiiCccatMr7"""'l"'^'^""'^ 'irC ^■^«fint^ u "^" 'wrcoticisaliquid.
,ctcx mcmi
fiih'^^ibfi,^*m,cfl;,Tj^!' quide, quccxpcr-
'Sac Qn,r'''\"' «•« fupcrponarur "^l^iumdolorfitfortiswnfun-
hcmcntius fcdatiuumdoloris,fcd fortalfcnocet uifui,(Sc prologategritudinem proptcr flu pcfadionem, <Sccruditatem,quamfacit . Etex eis,qua; proecdunt fuo curfu i> [ cft troc. rof. 6c crt maxuni iuuamcnti in inflammationc,(5c do lorc,6f. crt maior, 6c minor.] Et tu quidcm iniicnics in antidotario trochifcos , & coUyria huiusgcneris. Etinucnics-intabulis oculi me dicinarumfingularium repercufiSua,ficuttly- t raerdafen thargyrum, 5c d ragacanthu <Sc lycium , & rofa, & antimonium c [ fafamfi] & acatia, dc mcmithc, 6c fandalum,(Sc gallar,& lutum figillatum , & rcliqui fucci,(5c gummi,<5c reliqua. Et de fingularibus quidem, qua: maturat matcrics grof fas,funt ficutniyrrha,6c crocus,6c olibanum,«5c fpica,«5c caftorcum,6c paruma;ris rubci-'*! [
] 6c alocs propric,6c amomum , 6c cornii ccrui aduftum.Mcnfurarc autcm humorcm cu uod cfl frigidius , 6c cum co, quod cfl: cas , cft illud , quod pertinetad induftriam cialcm in particularibus. Reliquaucro pcrmifta cxpcrta dicam in antidotario.Etcx rc pcrcufliuis cxpcrtis ad vchcmentiam doloris, 6c marcriam groflam,cft cncauftrum [6c alcfc hcnrcti]cummclIepuro,6caquafa:nugra:cipo «^*^* natur in angulis lachrymalibus cum ftylo . Sed ^ * ' dccompofi^tis,funt,ficut collyrium ^[iftiptica] f B.afla(;ihici.
b B. fb nttrocfit fci rofaram sut cnim miximi iuaamect & .uc maiores & minores .
: B.alaHieani.
& rubcum lcnitiuum.S: collyrlum defccdcnc gi maius,»Sc troch.de lcmiuibus cx lumma corum ilmt boni vltime .
A N N o r A r J 0 1^^^-
Cap.i.& 2« GaB,. 4-5 6. Cap. 10. Cap.6.
^abes medicamentorum octdariumtnm fmplicium , tum compofnorum filuam ex Gal.^.de compymed. per lo ca.in libcllo de oculis par.') .in li.dc rcmed.par.facilib.ex Cclfo li.e.&fufius (i.j.rauio li.s.& Akx. Tral.lib.2.
TRACTATVS II.
Dcrcfiduis cgritudinibus cius,quod dc oculo apparct,& plurimum ciusclidccgritudi nibus Gompolitionis, & continuitatis .
De hmus curatione fcripftt "Faulus lih. 4«/^' CclfumHb.6.
*De a C exitufis'] oculi & corne^.
EXiturcb [oculi generanturicc ^^^^iunt rimum.abhumorib.acutis,aau_^^^^^ee,
10 fcptcm ipccics , quatuor ^'^"^^^.^[zfof^ quas Gal.nominauit ulccra: ^ a^^^^^jj^ilis tii-
De t ucficis.
COntingunt in oculo vcfico: aquofa; in qbufdam corticibus cornce,quc funt qua tuor tun ica;.Et hcc quidcm aquofitas coardatur intcrduoscorticcs horum.iiij. Etciusqui dcm locus proculdubio diucrfiticatur ; &qui c(l profundiorcorum.cil dctcrior, & diucrfifi catur fccundum augmcntum 6i diminutione cum quantitatc : & diucrfihcatur proptcr fuii col()rcm,6c cflentiam fuam: Etquandoqucdi-
casafpcritas,prima carum mo cxiilcns ilipcr nigrum oc^l^^ .^^^.c^alh^i' pans locu m magn um : & n^]''^ 'Lmcn-] fuc,] &fortafl'cnominatur i-^";,.aior.-^'^^' indecfl fpccicsaltcra:&cftprof veliemcntiui alba,6c minoris q": cti^"^ niinatur nubcs : & fortaflc nom ; ^ -^^0^0- [ chatcmcn. [Etdcindccft lpcat''
,0 nalis,6c cft fupcr corona "^^^^^l^aiua: aliq^^'^^ doque occupat dc albo conii i^^^i ^^^^^^^^
6c vidctur quod cfl fupcr P^^P^ !'^,uai.I^^ < quod cfl fupcr coniuncbuanV . ,tian tinominatm-adulliua,&non n^^^
nofa,& cxiftit in co , quod a P' ^tt^cs ' acfi lanapaucacflct fupcr .^^'^;,,,t ^^fts '^' profundc,quarum uua nomin ^ fubmcrlam habcns protunditarc^^,,..,nda>..
a B. cJulcedine foa, Teu propter faporem tius in fipjduin.
b B.
c t 13.uon .
J B. qumro pl' eft profandior.
e ] B.&.
uerliticatur proptcr M fuauitatcm fua,]6c acui- 50 ^^^^^^,^^^^ ^1.^/0^^^^ " "
tatem tuam,6c corrofioncm fuam, 6c quxcun protunditatis, 6c j^^/^^j^^^^,^ alfict;;^^^ quc caiu m cfl ad corticem primum,cfl: [ mala] nigra^quoniamilla^^t [ ^ prohibct vifum acomprchcnfionevua:,5c pro funda prohibct a comprchenfione ipfius,quo niam radius cfl rcmotior ad hoc vt iplam faciatpcruiam, quare vidctur alba. Et plurima aquofitasacutacfl mala ; quoniam la:ditcum cxtcnhone , 6c corrofionc fimul : 6c ^ [ omnis quidcm,quacflcopiolior,] cflplus cxtcnfiua, 4^ 6c plus diiatans, 6c corrodcns . Qox autem cx ea opponitur foramini , nocct uilui, ^ t C
] proprie , quum cfl corrofiua ,
6c ulceratiua .
t^- .V.., . ,,,,,talfi<:<>25
tiacfl vlcus,quod no^^^^'^ , r 'rdi^itti^^nrh^^ aduftiuum,6c efl ctiani vlcus ^ , ,■,,,,0^ cruflas: incuius nnindilicatioi^.^^^onci<^ miditas cnim curnt ^ '^?^^.{\^. .^^ni ca Ai niculorum, 6c corrumpittu ,,nion Vlccra ucro in oeulo hnt auc ^^^^ pt^P „iiit^ thalmia:,aut tlicccflionct P"]r:eftp^'^'^ cufiioncm, 6c multotics q^^|J;^^aeXtc^
tUliHJilClll, 111LHV*'V.-- X
vlccrisintcrius,6cdifrumpit^^' cconucrio.
A T^^N O T A
T J
Hic lapfum Aiikennamp^^tarJ,^!^^^^^^ ^K^, cerumfpeiies vnurnerct, quurri' tarne i^^^ c^f^hif fpccic7nnG7i intcr ulcera (^^^^-'''^'j''"'^ 'uf. '^^^'^.iV^; fed corne.hnm^.ditatem exf^^^^^o '^^J
Part 206
^ NNOT AT JO N ES.
Hunc affe^um Gr^ci j)ijly5lenas,& phlyctida^sjatini
uero puUuliis rocant.pro quo uide libeilum de oculis par. - ^ » . -^^
^ .ubi de afjectihus cornes, mcmbran.t a^itur.ex quo mul- 5 o & tcrtia pritcrca ac '/^^''^^^^ tioi: ta hic mutHatur.Vidc & Actium li.i.]erm.}.&' Rafm. fcrcntiampertmeat.quamproj^ c,.ad Almanforem. ti.UlaJpe.ies,quam argcmmu^^^^^
'mim, ud nebulam cernere hoc 4^^\ f!,^; ///ff'''^ \^
jye cura.
CVra ipfius dum cfl parua , cft cum mcdicinis cxficcatiuis,6c cum cis,que funt licut niedicamcn dc luto comparato ad Samios , 6z
cftutlumanturlutiSami)torrcfaai,vnc.i!;.& TZ''" ^''■^"'T^^-Z^nr f^^^^^ tutic,vnc.i.6c dimia:lauatx,6cantimonij a. iu quoaGalem ^'ithoritatehicjeF .^^^^^^
idcm Taulus intcrrof^nd^ ''^f ^irf^^^^lf 5^/^^'! ' anthornonerauthorerrilibcl^Ueocn^^^^^^^^^
mmi putaitit.Js cnim par.^-de o'^'' ^^Zjfj rufpecies,nthic/acitin:ernas^^^^^^^^^^
quamuis & iUic mcndumfit ( IJi^t^Z lua.^uiccnnasexterna.suoca,^^^^^^^^^^^^^ quashi^profundasMleextcrnasnunW^^^^^^^^^ . Lx,n JJ...U..)i-.t.nhicfcptc^^^^^^^
% B. Vna litera. i»ij.Aluliteraj.
b B. Alulitera. fiugniHMta fae tib
ti amborum ana.vnc. i). 6c fcoriiB a:ris ablutx . vnc. a [ iij. ] opij.vnc.iij.gummi.vnc.iiij.tcranturcum aquapluuiali, 6c tiant cx eis collyria, 6c adminiflrentur cum aqua foenugra:ci : 6c quando ^ [multiplicatur,] curctur cum ferro .
mtnfeat,non eH accufandH^-'^^"^^^^^ prima & fecunda fpecies /^^^^^^^^^'^,,, efl ■ Cal ' - "'"^
' \ditatemfcquente,nonc>^'^- .^^^^^^ ^ fatcmur quidem eam argcnionem i , ^0 ipfam ej]e ulm non admimmH^ •
ren 3.
ilii \>P
•cu '. ai
iiar ,la
.aii'' [iii
^^^^inS!^'^^^'^''^^^^^ p.^r^e;r., nouproflmda Intclli centru7n,exte
tiinc damiis collyrium -I [febricium:] Etli rue <1 n.firiannmi. rit finc acuitatc, t [ ] «.t» tuncau.n
collyrium, inquo ponitur myrrha , & fpica * £^^a!itdil [ ccltica . ] Qiu^d fi in vlceribus fucrir fordcs : "^*^ tuncgum fyrupodc mcllc>autcumaqua fcnu gr^Eci cum aliquo collyriorum predicborum : aut cum mucillaginc fcminis liiii ^ aut cum ladc mulicris. Et fi fucritcorrofio uchcmcn.s,nc ccdarium crit adminidrarc darcamctilon : 6c
''^^mtho^-i'''^''^'^''^^'^^^^^^^^ §muktm', uo
'"'Ho^^/i n '^"^'^^^^^'^" «^^«^^^o^ mtrodna. f^^^-n^ts ^^^^^'^^^'^^'^'^'^^Hsrcntkm uerbyalbunhut et
y^'<hHs^^l^^'^ ■^'^^'^''^^^^''^^^^^^^^ /-^^^ quatuorex- ib quando muadificatur vlcus.tcndcad dcficcati ^^'nteriup^ccies fiiimtyauthor uerollb. ua abfquc mordicationc : ficut coliyriumdc
^'^'Wmus '''''^'''^ w/^^e-Z/o deoculiscJ]hpr< ^^^''"^xtcdul ^''"^^ '^<>iria.lfofiuli & cflomatc &
»'»0« externa.
quod dc oculoapparct
olibano,6c ficut olibanum ipfum ? [ ncfcftigi,] g B.alfteriftegi. 6c ccrufa,6c plumbum adullum ab!utu,& colly rium album,& collyrium [albcbar ] ^pric. ^ B.alabar. 6c fimilitcr cinis oftraci ablutus cum albumincoui, aut cinis oflraci ^iagni ablutus cum cquali mcnfura fiii dcfcdcncgi. Ocfcriptio col lyrij lubcris,& cd fortc. Rccipcclimia.\x,& vij. aur.ccrufxablutc unc.j.amylijiSc opij,&: draga
iicft liipcr 20 canihi omniumana. aurcos.ij.tcrantur, & fri 6c ■ ccntur cum aqua pluuiali , <Sc coniifcantur ^''^a cum albuminc oui . Aliud ciufdcm nomi-
^i" crit lcuior valdc . Cap. j.
V ^^^^fuerifvi •
. ^iatfm!^ X^^^'^ ocufo dcxtro, dorvln^^ V dn^! ■ .^^"^^^^^1^1: & quando fucrit
i\s d^\^-^^' Pnmis.Quum ci " ' ^cl Diilil. ^^^^^^^'cgimcn ad cxtrcmi-
-on -viuic^ , P^^"^mis.Qiuim crgodif
^f^^^miot '''''' 7^'^^^'-^
rauldpliCcntur ili-
S^.?iuH;P°"^«''S; & cportet vt non rc
: ncc ftcrnutct,quantum
nis,& cdfortc. Rccipc ciimia: adulla; Sc ccrufc abluta:. unc.vi i j . my rrhx a ur . vj .plu mbi aduiH ubluti aur.j.lithargyri aurci.vj. plumbi adu- Hi abluti,5c talk amborum an.j.iiij. dragacan. ,^viij.terantur cumaqua , 6c conficiantur cum aibuminc oiii.
JDe rupturis corne£. Cap. 6.
■XT , r ^ . 3 B,.'ibulcer«.
Vandoquc fit a [a rupturaj prxccdcntc, Alulicera abul & quandoqucfitacaufa cxtrinfcca, 11- cerc pcnecrate . cut pcrcutlionc,aut cadi difrumpcntc : tuncap parct uuca. Qupd fi illud , quod dc ca apparct , cft rcs modica,nominatur formicalis '6c almu faragi,6c ^ [granarilis,] 6c illud clt fccundum niagnitudincm,6c paruitatcm.Si autcm cft aug mcntatio illa, ita utapparcat in cagranu uux : nominatur uuca:& qux cft maior: nominatur
bB. aldebabi, Teu alJenabi.i. mufcalis.
ci^^^^^S,!!? ^'^SJ-*cdiatur baincum , niii 40 vcficalis.Si autcm cgrcdiatur uuca ualdc, ita ut
^^tn/'^' necon^^. •^^^'^"^^^^^i^^^s: Uautcmin- P^t!frm.6, , '^^^^^^ cft ei,ut non prolon- WS^^^macii, ?. '^^^^ mundificando ca- ^Jf^i^fci-iora V^;^^^^cuacuatiuis trahcnti- %C ^'^P^^r cn\ , '^^^^it"^i- confcrt in cis \-cn O.^'^ aiTiH^ phlcbotomia ^^C''^''«icbnr'-^'^ ^blutionis ucntris , om- %i..^itam nT^l^o> quodcducit fupcrflui-
^^^''^'^^^C^''' quodcducit fup' Pfiiis,S,6c fi f,,^'^^^}^ cx dccoaionibus,6c iu ' ^Caiv.^^^^acuaH "^^^^oc ophthaimia:curctur
: ^olori ' ^oniungatur inter Jlc
^^^is.an?,? ^confolidationcm uicc- Hr-^^i^^cufi , ''^^^^^cut c [ collyrium anc- 00 , L? ^'''}'^^ ] & diftiilatio ladis
Sl^^ illnH * ^ ^ ^^^c^'it curfus, pcr-
tii^ ' ^Ud f,,.'''^^^^ habctuirtutcm prohi
oeft,qij ^ exficc fisiiat,! ■^^itiuui
^vS^^^itailr''^^^'^'^'^'^'^^ fctalicum.& co-
^"^t^t^^inim P '^^iumcanc ^Htr>e,qLmH ^^'l^^^ni^'^!^^ oportct utcli
feparctur intcr palpcbras,& coopcrturam,nominatur claualis: 6c quando albilicatur uuea , non eft ci fanitas.Et fcias, quod quum cornca rumpitur in longitudinc,non vidcturalbcdoi fcd uidetur fcilfura, 6c cftquafi fpeculator iam fic elongatus. Etpollibilequidem eft , ut hoc dcclarcturmodo nianifcftiore,&: dicatur, cp ruptura quandoquc ftt in omnibus partib.cor i\QxA corticuiiicius, 6c cft eniincntiadc fub- ^ « coruejc. niia:curctur ftantiac [ uuca;, (Scquandoqucfitin quibufda r.ir^ partibiis cornca;,<Sc cft cminentiaex ca ipfa , et cft apud corrofioncni quorundam corticuni cius,et aftimilatur velicis , fed d iftcrt a vcficis moliibus^et duris, quonia propter vcficas mol
duras fiunt in albcdinc oculi rubedo , 6c j B.jeprimitur. lachrymx, ctpul/atio, ct [ frangitur] liibra dio. Scd non cft ita hoc. Emincntia ucro , que fitproptcr fi-acluramcornc? in omnibusluis corticibus. aut cft cu ni apparitionc totius uue, e R.murcaliC
11 canon clcdjonis mc ^ioniam oportet utcli
cat abfquc mordicatio 60 aut cum quadam partc cius.niusautem fpecies ^^^^ ^^^^^^^^
H "^tii J^^^iii Ir^, ^^"^^^ adminiftra colly Sil!.'^«;^^ Et collvrium oliba
• .i^^^i^tuiun-i.Ft collyrijsqui
.m, ..-uc ciirf ^'^'^^^■^'n fctalicum j 6c co- ^^^On,HtJl|!^^'Collynum darmius & ^^critcurfuscnm acuitatc.
funtquatuor,parua,e[granatilisJ cttormica- ^^^^.^^ ^^, ^^^^ lis,quc quado miitoratur finiilatur vehcc mol co, & aisli?. li,ctvclica;durx, cticparatur abea, quoniam cdore uana.i. eft f(X'undum colorcm uua; iii nigrcdine , et coi.ne medu. u I uiriditatcctc€>ioremcdiointcrcas.] Quod o,a,& ceicVr fidiftcratcoiorciusacoloretunicxuu^,ctia icugnfeura. '
Liber tei tius
diftillatur aliqiii diligetnr ^'rr.ns.^ ^^'J^JIJVilO'
vcfica cA.Et quandoqncticriricatur pcrconfidcrativMicm in rc cius.fi uidctur circuudans in radicccius rcs alba ficut limbus , 6c ilkid quide non cll: nifi cxtrcniitas ruptura; corncx • & albifiGatur lccundum coniolid-ationcm.Et fccun (iac{l-illa,quamprcdiximus, & nominauimus uucam.Et tcrtia cft maior illa,(5c proiiibctcoopcrturam,& dicitur vclicalis,6c clanalis.Et quar ndl quali ipfa fit cx gcncrc ucficalis, ucrunta-
mcncil chronica coniunclacumco ,quodc- . . . ,
grcdirur cx cornca, proccdcns ab iplb, dici^ * ° tx aur.viij.acatix citrinx
fupinus. C:ollvrium ^'^" <^amy'"''''1
i i),m quo purgatur cs,& ^'-^^;^^ ^;^^buniin^'t dragacathumconlicianturcum i ^^^^j,,,^^
galiin:. naticadic', 5c T^^^^^^^^^^^ ?alapisiamcni. Collyriumbonm^^^^ Ivrium bcrdcme conta;cns pcc ,^.cera^^ Rocipcantin.oniiadulha.lutu
plumbiadudi abluti V). aui. 1 ^,a,^l^ rpicx.vi.i.aur. poli).i),aur. ^^'^; .^,,(lorci^"^'
Cap. lo. & 1 1,
cap 12.
t bcthor.
V^l .IV.l, V ^ . - , -.^
tur orbicularis, 6c cll llmiiis armillx tuli coniuncl^^; cum fulb.
De ocidi pmidcmia q!um -^P^^rf^xrty imetnt pete liy.de otiilis pan.-^-.& Tdnlim lib.^.ex (luibus h^cfere di fumpt.i [unt.Vide & Celfum lij.''j *
ptcr pnlchi-itudincm dv''' fcd rctt cmincntiamJ r cx mulawE'-' •-^ .■.„„lct«"'
Dc cura.
- .V.cicfr'""'''"'
vt nou moucavur.cV t°',^f^; ^uialtcrt""' tcriaA pc-rmutabitur abotu'
Vldelibellum deoculis par.6. i curatione[iaphylom:UM flU^^f''''. ^^.rt^^'" ^ C$r Ccljurn lotofxpms iam citato.^ r
*X>e hothor in oculo, . Vod cfl autcm fup^
i) albcdincm:&quout't V uam,dttcndcnsadruocdinci ■
2)e cura.
a B. Alialirera . <;UQ<ia cotu iniMifrant poroii iatcs.
b B.regsmen.
QVum pcrfcucrat in via gcncrationiscius, cura,cft cura vicct um , &c \ pulhilarum , fccundum quod diximus,qu6d indigcntmun dincationc corporis, qualifcunquclir xgritudo,cu.icuandopcr phlcbotomiam, (5c folutioncm. Etpo(t.:uacuatioiicm,adminir.rctur bal ncum cx aqua dulci ,6c proprie quandocfl in complcxionc acuitas,prcLcr quod morctur in acrc balnci, nifi parum. Et ncquc ctiam mul >° tiplicct iubmcrfioncm capitis liii in aqua fontis,fiuc (it caiida,iiuc fit frigida . Et ncquc admi nillrcntur olca fupcr caput. Quxdamcnimil lorum mittunt matcriam ad oculum,proptcr rclblutioucm matcrici inucntx in cercbro j& attrahu):it,quod noncft in ipfo; & [cxprimut ipfum propter infpillationcm pororum] rcfolutionis . Quum crgo non inucnit vacuum,
curritadcxtcmiratcsccrcbri.Etoportctquide niaiuuiiu.i- i ^
ut cibi fint bom chymi , tcnpcrati,frigidi , hu ^ olco rof & aUi^^^^' midi,& rciiquum''' [ corpus J hmilitcr.Et dum mcn almaru,& ainacc>^^' J
pcrfcuerat inprincipio,oportcrvt maturctur; - . .. ii.,,,.in
& curctur cura vlccrum . Quum autcm vlccratur, tunc adminilU-cntur lu primisfupcr ipfam cmplaltra ftypticacumabitcr(iuis, (icut cy donia,&: lcntcs dccoctacum mcllc,& ficutc [aqua j granati,& oliux,6c vitcllusoui,& crocus & granatum muzu dccoftum cum pauco accto,&: aqua acrcfl:x,& difcodum,doncc fiat cmplaftrum:autfi tolcrat,dillillctur in oculumcu
|.Hlcbotomia&diaiUati^;^ V lum fccundumquod i,na altarfati,6c vaooratio ocu^/ ^^^. jc
latiolactis. ni.i,^^^. mcn aimarii,t.x - [collyri'-*'^ riumalubcr,6:coiIy.iiui^^'^''
HAcc lanics continctur ^ ,o, protundo,autinproF L.Ao i
tur locuscornco:, nngnic turcumcapars,nominat
amylo,6c iimilibus . Quum autcm fitrupta,curctur cum cura rupturx.rormicali8 vcro curctur cumprohibitiuis ftypticis, 6c cum uaporarionibus cumaccto>6c aqua,6c uinopontico , aut cum aqua Jn qua buUiuit rola, 6c fiat alcohol-,6c cx coilyrijs ftyoticis.Etcx mcdicinis qui dcni iuuatiuis in ipl"a,funt lliccusfoUorum oliue,6c fuccusuirga: palloris, Etcx mcdicinis Cngularibus llypticis funt fpica,6c rofa,6c plum bum aduaum,6c chimolca,6c tcrra ligillata , 6c ccrula-Etcx alcohofgallartim partcs dua.-ddn dc antimoni) partcs.x.Et cx collyrijs collyrium hamir,6c handimur,6c bcditum de ifolcs:6c col lyrium arabicum. Etcx eis,qux iunt tortia ,cft collynum bcrdcnc trifdcs . Etquum cx co
Dc cura.
T^.. IxitPauIuS;
1 jfvrupusdcmcllcA ^^^;^,,j,tiU collyrium dc olibano,aut;f
colly rium dc olibano,»^- . ijni' ;urli'^^)f lotc;,&mucillagincicrn^^,at^6 humidodccoc^o,linoF^,^,lun^^,,A mcuiLini-'. Et mundihcctur cum oVfj^^ ra,6c plum ^ rium dc my rrha,6: gillata,6c ritulcus,adminiftrahocco^i^;^h^j;c%3|; 5 du:T>:drin rrnri nmborum an.vnC.)-U . . . ^iiiC .^i;
croci amborum a'i-'i ■''^•'."'•dic3'-i'';jcJ)'5i &mc)l.sl,b.,. Etciiam«T.^^^,n</
faftum aa v"gula'n; ^ ' apjt""'' fi lutolaniio,prxdiaoin"f ^
jiir. ibln aiir-
loli ciiiii'
Fen 3.
•^1«% ff"' vocantjHppurationem ^ 4u>l^"°r '^'^^^^^^ rcferat.quamuis hxc
m y^^<iim dJ-f-*' ^^*^'^^^^- '^'«/'^/■''■^ /^«^«^ «^f^J--^
^^PunS,!f^^^ ' ^ ^xtcnfio i Jvcnis
Lis appctitus
qaorn r';''' ^l^'^ caliditas . Et rcm "^P'^ in (cdn^^ ^'^''^^ '^^^^ ^^^^ ^pcs: quam- >'^ceria a ?'^^^^^^^His, ^ «on Lit dolo-
>quidcn m ^'^^^^ in oculo . ttadminilor?'-' '?^iuntnTt!; "^'"^'''^'^^ calidarum cll cx '^^^Waabn^ & augcntdo
eftfiftulaaduenicnsin angulis oculi domcfticis.Et plurimum quidcm eius fucceditcxitura?, & bothor apparcntibus'in loco.Dcindc rumpi iur,& fitiiriula,<5c cxituraillaantc<]uam rumpa tur,nominarur ^ [ kakilus . ] Etquoniam illud mcmbrum cft fubtilc llibftantia-, uidcturab in tcriori cius ufquc ad ipfiuscxtcriusjficuf*^ [ pan nus,qucm]inucnis a latcrc oftis na(i,<Sc aiaterc jQ eius,quod apparctdc oculo . Quum crgo rfipitur-^[ dimittit longitudincm,(5c rcmanctfamo fa difficiiis coniundionis ] quoniam mcbrum efthumidum,6c cumhumidifatc fua mouctur lcmpcr,<5c proptcr hoc fit fiftula.Et cius quide ruptura quandoquc cft ad extcriora,6c quando quc ad intcriora [ ] 6c quandoquc cft ruptura cius ad ambo latcra fmiul.Etmultotics Ht eius rupturaad nafum,6c currit ad iplum. Et quandoquc ccnfcquitur malitia fanici cius os , 20 &cGrrumpitipfum,& dcnigrat, & corrumpit cartilagincs palpcbrx^6c implctoculumfanie, qux cgrcditur cum compreffione .
c B.akilas .
f B. concauicas quaoi.
nrtnndo , & tic diificilis couio»lidacionis.
h t B. dcxtri , auc Ciaifkn .
Dc cura.
Part 207
S^^^^fucrit ''''
C>^ur cibi; ; ''"'^'^''^ ' [conrurbato ]
^^ia^^^^q^Udcn, ^'^P^f^^sladis confcrtci. ^co 1 ^'^i 4n m n ^^^^iniftrctur in ipfo al- ''^^^^^^^^ aliquiddecroco, V^^^funtfip^V^ ^n^nc collyrium facKi
Sa 1 P^^m.Eton^^ cerufa,5c gum
^O^^^^^^tia x.n ^^'^'inquibusponuntur re
^exvit.n_ ^> ^^^mmcburinm Ff oM-^f.-,
ALgarab cft cXgritudo chronica , & qux cft cx ca lcuior,cft illa, qua: cft rcccns . Nam , qu;t rcccns eft , curaturcum mcdicinis facilibus, quas diccmus . Chronica: vcro cura cft in ea cautcriu,quod narrabimus, autquod ftat lo co cius,ficut dicbardich.Incipiatur crgo,(5c fricctur fi(hilapanno , dcindc fiatlicinium cfi die bardich,(Sc impIcarur.Qiiida autcm cxiftimaue runt,cpquando mundificatur ab cacaromortua^dcindc lubmcrgatur cotum cu aqua filiqua rum Nabati,6c intromittatur in ipl'a,c5fcrt vehcmcntcr . Et fiquis vultadminiftrarc mcdiciiiam abiq; cautcrio: tunc mclius cft,vt cxprima tur donccegrcdiatur, qdcft in ipfa , dcindc ab-
^«^^ &c.Tmmmateagit : ex
^^^^lloouiTT'^"^H'»^^-Etccrotu 40 lLiaturcuvinoftvpticodiftillatoiipfa,<Sc fifue olco rol. ritparu, <Scnon cgrcditur, dimittatur vfquc ad
duos dics , aut trcs ligata,doncc aggrcgctur aliquidquantitatc habcs,dcindccxpnmatur,poft lauctur; dcindc diftillctur in cam coliyriu algaiab,quod Mahomct filius Zacharia: fibi compa rat,6c propricquod cx co dillblutu cft in aqua gallaru. Et mclior (quidcm diftillatiocft diftil- ^ ""'^«Me?» 7 latio,qua:fitpoft diiHHationcmintcrucnicnte
U Va ^^^^^^l^chrymalmm. Cap. 14. l^ora intcr ocs duas diftUlationes .Et dc mclio-.
fX iriS^^^iie ,. 5iO re quidcm rcgiiTiinccius, cft vt mcfurctur cius
profunditas contctatdeindc inuoluatur radius cotto lubmcrfo I mcdicinis,<5c ponatur in ipfa ^ fiuc fit mcdicina currcns,fiue puIuis.Et oportct quado adminiftrarur mcdicamcn,vt ftringarur cumpanno,& adhibcatur quics.Et dc coUyrijs quidcm cxpcrtiscft,vt liimantur arl(.'nici rubci 6c atramcnti,<5c catharidarum,6c calcis, <5c falis ammoniaci,<5c aluminis partcs cqualcs,& aggre gcntur,<5c tcrantur cu urinapucri,5c ficccntur.
S^^^^i^ociili ^5^^itur in lachrymalib.an- >5^^«Cr''l''^ quandoquccft du L il eii^l^indui,^ ^ uon rumpitur , 6c cft ^ClWnT E^Plurimum^rn^,ii.
%ie ^Uan? i^ultiplicaturcu caoph ^"^ni '^llcain. '1'^^ ^ft ^'xitura bothora
difrumpitur,6c qua ^ ^ ,
^ii^^^^^O^^^^UnicJ,^)^'^^/^'^'^^ ^<^iiiit^ifti'cntur ficca.Quandoquc vcro con
S^^r^^^^^^^^^ hocTqudl vnaquc.
' , 6c fiibmcr-itur
t."."*%, cfV n!!^"^^'"^atur]quu dimitti. ^^^is ^ p'J:/.:ibftatia cius bothor,6c cius
>.quare cius cmincnria
\d ^^^ndo ^^^^'"^^^ ipfimfignificat ^^'^^oncn ^^[^""^^uus inucnitcama- ^^^itimam.Etgarabquide,
fcrt,in principio fui,6c antc cruptione.ut fupcr ponatur ei atramcntu , 6c ponatur fupcr iplani ammoniacum,6c mcrubcgi,6c fimilitcr nux ra cida , 6c 06 quod cft fortis rcfoIutionis.Et qua doquc tcrutur folia rutit domcfticx cum aqua cincris,6c ponutur liipcr kakilus antcquani c6 fcquatur os,6c polt-coiccutioncm cius confoli dat ipsu,6c re<5i:ificatcarnem.Scd mordicantin A V 1 C. M m priii-
principio,qimm ponuntur,deinde non mordi cant. Etquandotitgarab^lciasquod canon cft in ipfo ut mundificctur in primis,dcindc cure tur,6c ex cis, qux nmndificant ipfam, cft vt fu^» maturlahugo arundinis inucnta in intcriorc parte eius , & proprie propinqua radici cius , quce qjaadam habctgroilitudincm, <Sc fubmer^ gatur in mclle,6c adhibeatur algarab,& mundi ficabit ipfum,Deinde lauetur locus cum fpon^ ' hmrnr ^^^^^ iufufa iu aqua mcUis , & quandoquc [ fcquiturillud fempcr, fcilicet] lanugo ariidinis iiccafolafinemedicinaalia ^ [ cxficcantc] dc fufficit.Et cx cxpertis quidcmcn: ficfmeiiiithe , & crocus cu aqua altaraxaco, <Sc fincccflatione
Emutctur . Etcx cis cfl,ut tcratur limacix cu oracis fuis,6c pcrmifceantur cis myrrha, <5c aloes,<5c adminiflrcntur.Et cx eis,quc confcrunt principio [argritudinc ] cumcft adhuc pauca , 6c
locus Vno foraminc , aut foram ^ tribus, & pcnetrct,& currat , oris & nafi,fiat tun c cautcrium v ^^^^,
i[fiducia,vtj non pc^^^"''^,,^^^^^"; imo oportet, vttcncaturocuius v ^
de cautcrizctur ; & P^^l^i^^*^^''J^ 'uandoq^^^ cinx,6c ligctur cum pam^^' Vfit fuffi^^^ , cufat cautcrium aforamine, ^^^^icanie in ipfo quantum poflibile, cf-.^^inisboni^f lo quidem- [alrefium] eftex '^''^^^^^^ iUo capitulo.Et oportct q"^^^^^^^^^ ut pulucrizctur in ipfo ^^^^^S^^ fuper ipfum oculCi fpogia .^"/"^^ie,^^'' dau, aut mafla fubtili '^^f^P^f^^^ ticfcunquc »[vultcalcfieri,toi
A N .
xgritudmis. d li vcllia. c B.in- fi^is rn in.irh,qu£ rtetil
in^ Largrituame j cumcu aunuc pauca , hkdws ^ciirf
non c ft aggrcgata,ac quandoquc confert in ea t^e^lopem inteUtgth qu^i ^ ULuh #f «//It^ quumcft vlcus.Etcxciscft'^[guadai]aduftum, oculi angulum & naresy& jf i,fa^^
quum cft vlcus.Et cx cis cft guadai ] aduftum, oculi angulum &
f B. olibanct.
$c crocus & taraxacon ficcum cum aqua ^ [fu macfolatri.] Etcx mirabilibus in ipfa,funtfolia rut^cum aqua granatoriim fuperpofitaei. Et dc proprictatccius cft,quod prohibct rcmanereveftigiumfcdum. Etoportctvt non curcs dc mordicationecius.Etcx cisquidem,quf ru punt cxituiam cft emplaftrum,cx pane cum fcmine maru,(5c olibano cum ladlc mulicbri, aut crocus cum aquaeruc^, aut myrrhacumtcrtia fui de gummi arabico confedacum uaccino,6c annedatur fupcr ipfam,<Sc non ucatur doncc fanct ca . Ft ex mcdicinis algarab cft vt fiat licinium cx fiorc eris congclato cum ^ [ bdcUio ] & ammoniaco . Et cxiftimauerunt Indi, quod mcs mafticatum fanat cam. Er exifti maucrunt quidam corum quod myrrha fola. fanat cam, quando fuper ipfamponitur , & ex pulucribus cxpertis in ipfa,cft vt (umatur venji rum pars vna, 6c ammeosdua: tcrtixpartis u-
nius,(5ctcrantur pulucrizando ,6cpuluerizcn- 4^ in quibusfuntu^ptxw.-^ ^ . ^^^,^^, .^ - — ~ ■ ■ ^ " dicinxfaaa?cxal0e,&ni^^^;,,5c^^
simain ucmji.n^. yvx,,v,,», -j"- , - . ^^^^it.i/-" - ,
,nJper lua ^Jt.cx qHo T^dj^^J^i».^'*^" ftermhmc locum tranHiM.Hoy jm^.Cmt.tr.i.necnonCcl!Hmi»-T .
additione carnis lachrymd^^^^ neeius, ,^cO,
fellejo Vandoqucmagmfic^^ landof pro tmo ^ vtprohibeatviium-f.^
nuitur valdca [ & occultatm J ont'^^^^^^^^
tur in ipfa . Et ctiam mcdicamcn compofituni cx limatura<^ris 6c aluminc;6c (alcammoniaco 6c confcrt ei fanans.Etcx medicinis uitimis,eft ut fumanturatramcnti,5c alocs,(5cfarcocollg , & corticis ^ [radicis] thuris coutriti , Sc memi the partes xquales , dc tcrantur, 6c cribcUcntur, 6c ponantur in lachrymali, 6c aloes fo* lummodo cum corticibus thuris ctiam,6c confidera rcliquas medicinas di(ftasl antidotario, 6c proprie mcdicamcn acutu m uiride,6c confi dcra medicinastabularuin mcdicinarum fingularium. Quum autem confequitur os, 5c n5 i uuatur medicin is, tunc nccefle cft ipfam fcindcrc,6c detegcre a fuo iteriore,6c aflumere carnem mortuam,fi fucrit, donec pcrueniatur ad os,6c eius quidem regimcn poft illud,cft fccundum tres modos.fi os cft ianum, fricetur nigre do ii apparct in ipfa, 6c [ foluatur aliquid ex ]
hibcatlachrymas,6cp lutin^L^ jlan»-^ crrorc mcdici in inciaenao ^^^^, ^^^ ^^ vcrocuraturmcdicinisin^^^^^^^^^^ radicitus,6cpcrucniantlach^^^^^^
autcm pcrucnicns cx f 'ui^^^^ Qupd i\ fucrit cx pa^-J^^.^ ';Ccra<^^ kel-it ut cur ctur medicinis
vino.Etmcdici vino,6c alocs folu
pcr lachrytnalia,conftrt'^ quituf i, lud,quodhabctvictutcmCon
VbUxrlccrecaroinoMgHl'^' g,,it „t, J«a Gr<cci uocant-mdf^litre > f,M
duSorij , nautisacpifiatoribuspc"''^^!^,^
ex tuberculo interno \ & y''^"' fl'^^^^^ folet.Huius contrariumen cejferit.yel ex latente caufa q'^^ '' /^^^ V^^Jj neyuel quouis alio modoiita ut an^ ^gru^f M'^ re amplius non pojfitjed dimittaU ^ ^^^^jlui
B.itnpleanir. nicdicinis confolidatiuis, 6c fupcrponatur, 6c ^ nem docet Paulus libro S^^x
i fB.penetras. k B.ne remouea tor , ucl ne ex traha'ur comun &iua,iino dedi-
ligctur,5c dimittatur diu . Et fi rcs fuerit maior ifta^tuncnccclfarium eft cauterium. Et qua do ncccflarium cft,^'t in oflc corrupto fiat fora mcn ' [ t ] & intcndatur cum hoc , vt
fiat cautcrium quam profund ius potcft in infi mo concauitatis,non dcclinando ad nafum,nc quc ad oculuni;" [ 6c cleuctur coniunaiua ]ad latus nafi in profundo,ita ut quum perforatur
lib.y. if ,
Dedbugineocull ^^.^,(lj^/j
CCias ,quddalbugo ^l^l'^^^^^^ bproucnicnsinfuperhci^^^^^^ ^ naturnebula,6caIiacftSfO^^*' bu§oabfoiute.
irtcm ic0,
ie# laincnj .nisiJi •i#>
■ aci':^' iic^^^':
adm-'^^'^ aurj ^M^^^^^^^ini ciim cancro marino
Tra(5l. 2.
nb2 l''''.''^''^ ^"^^f^ cftcx ca in corpo- ^^f^apoi'''''^'''^^^^^^»-^-'^ opoi-tcrut alliduc^ calida n ^'"'^"^' calidis A balncis in a- I,, -I iJandc adminillrctLir ^ [ fncatio ] ' '^^^^^s,flonJ ^^^''P^^^*- Etqiiandoqucconfcrtei
^'?i^nnorjs ''"^''^ ^^'^^^"^i^ ^^^^"f^^i-
^^^ditetoiv ^^^^'^^'^^ ucnarum pars una,& a- ^/ortius co ^'^'^^^ ' P^^l^is .
^^'■^ct fDnn '^^^^^^^^^^^"^" rarcocolla,zuccaru ?^^^is alcni? ^''r^'^'-'^'"^^^l-& t nitrum,iiant i r^^ol^f if^ . ^^^*^ ^^^^ confcrunt , iunt :'?^^atic,ln ^"^^^on,6c ^^^«^^ol ^^"1^^^ ^^t^^ ^'^■^^^a^&Vvjl^V^^^^^^^^fican, ] In chronica uc^ r'^^^iminifV^'^ corporibus grollis,opor f^^^'ionibuf^i'[ ^'^^V^^^^^fi^ aibuginis cum Pi^^dS^^^'"^^^'^^i^^^ib. & balncatio.
H-n^- ''^ ^^^^y^*'^^ pr.xdidaquiaquaacori.autina^ J^J^balnJ ^^^^^^^ , 5c tiantcum cisalco^ '>^''^^*ctiu.,,'^^^^l<^i}Pi-ofcccrint balnca, ad^
SEbcl cft panniculus accidcns oculo, ex infla tionc ucnarum cius apparcntium in fupcrfi cicconiundiua:>& corncaj,(Sc tcxitur quiddam in co,quod cft mtcr cas,licut fumus.Ht cius qui dcni caufacft rcplctio illarum ucnarum , auta matcriis currcntibus adcum pcr uiam panniculicxtcrioris, ucl pcr viam panniculi intrinlc lo ci,proptcr rcplctioncm capitis , <5c dcbilitatcni oculi , Quandoquc vcro accidunt cx fcbcl pruritus,& laclirymx%& pannicu]us,6c nocumcntum cx luminc folis,& iuminccandclc,6c debilitatur uifus cx ca,quoniam impcdir <Sc mfertci cftuationcm.Et nocct ci omnc, quod ci Ibperponiiur [ Plurimum ] ueroacciditoculo pari a B. Et quand» cnti fcbcl , utiiat minor , & minorctur corpus H^^« pupilla; cius.Et icbcl quidcm eftcx cgritudinibus , quic hcrcditantur,^: pcrmurantur de uno 20 ad alium.
ctLii-ii , ^''^iipro
itramcum crc vllo.
u> • ccrni ^^'^'^^'^^■^•F-^^^fiaLncollyriLnn de ^^lo^ aip ;r '^''^'^'^ ^^^^1^^^^ ^tcrcorc la
hv?rH '"''^^^-^-^-^^^^^o. EtfortiLisifto ^^cus. r ^^"^ i ^'iiamis de ] mclle
natalcohoicx cis mane
A N N O r AT I O 7^£ S.
Refcrri hunc afjc5ium adpterygmm nonmlli putant , i}nim "TaulHs lib,6,de pterygio aliicante & temiiorimeminerit. fed quod hic authorjiatim de ptcrygio ucrbafacicnsydetcnuiori itidcm ungula mcntionem faciatyojiendit: aliud efscjdc quo hic loquicur . Crcdimus nos idcm hoc cfe malumJequo ^ Rafis 9,ad Almans.tap.de fcabie & fe
quiu IluU ' [tcmperata] bel oculi.quirm ait fupcr aWum & nigru?/i oculorum fm, ^ ' litudinem pa?miculi ex uenis rubris Qr groffis contcxti ap parcre.Qu(ire,quum ^uicennas febel ait cfe parmiculu ; intelligenduiH id non ucrc panniculum hoc e/sc/ed uideri. 'pe hoc Cjrxciyne ucrhum quidemy nift hic pannus fortaffc fitfdc quo author lib.dc oculis part, 6 ^
^ihvr.''^^ in c^n;?^^^^^'^^'^ mcdicamcn magne ^^^^^^^^^^^
C}^^^^^'^'Ln^ "1^^^^^ cii profunda
^ t fum.;, tingcnics albugincm ,
cap. 10»
an un ^ ' ^cacix,(Sc calcadis 6c gfi •^^in-u^^^.-^^^^^c.iii V.j-^^^^ii^-ionii^gallarum, am Qlgna fcbcl, cuius principium efl uclamcn cx- .'^'^^i" rofalr.l ^"^^^ ^^^1"^^> ^ ^ rcrius,funt ca,qux multotics diximus dc c-
. ^ ^ ^
K f,^^.^*t^^ius'7,?,^'^^^"^^'^^'^i-ii^^atur colW eiLis, ^Z' ^ntcr? ^''^^"^culus [ ] llibalbi- ^^^eisJ^^^mbonrn <^iu,s.EtitcrULiigallaru , ^V^^Ura E^^'-'^.^'^^-^'- calcadis.drac i. fiat \i^|.^^^'^irti abi^5 ^'''^«^i^-is cit alcohol huius ^'l^an/^^^^^is fiif ^.^^'^'^^>S'ii"i'i^^^iomniuman
S>ali ^^oUlin^ cns ablutoi aur.s.tiat ^^C^^m ^'^^ ^«^^^^m in ultLmo. , colco
xubcratione ucnarLim cxtcriorum,& rubcdinc facici,<S:.pullatLonc vchcLiicnti in tcLiiporibLis, 6c in ucnis corncx.*Sc fignaaltcrius funt , q sCit contraria iftis in co , quod dcclarabitLu- tibi u\ canonc ,
De cura.
rctur multis ui-
'^ii"»>acaci;t amborum a.par ciLm aqua
10 N£S.
''"!?'ci!!f'^ adnau tunicn efl.Hu
Q /^Portet ut abhorrcatcumea omnia, qujc abhorrct habcns fluxum ad ocukmi,qua; funtca,qux dixiLniis in primis,6c non itcrabimus ca nunc:6c vt vtatur dccuacuatiuis,& nuin diiicatiuiseLs,qua:diximus, & utuitct olca : 6c cmplaftia lliper caput . £t caputpurgia abhorrcnt quidaLii ipfa in ca ctiam : fed cgo non uidco miiluminvfu corum,quuLU capiueftmun duLU. Et Gai. quidcm conccllit , vt in potu vinum darctur,6c licrct ut pofl ipfum dormiret.
^^HT'^^'^^ Her>,^^frT^!'^ ^ fr.^w ; uc te?iucm cuiu cfict Liuindus,6: non cflct matcria in cor
^ Hgincm uocaty xmula-
; '1"'^ tpT^'^^'^ (^icatriiibus & albu?inib.
■?, (^e """it '"^ ^'CKo^ ^^i^^ifuntj ab aliquibusnu^ "* ^"'t f/p L ^ ^^^f^^ntes ' albugmcs
curatione ^Paulus lib.^ .Vi
' ^^'^"•^'^ Sol .'^'^^ (^omp.rncd. per loc, & de
porc,(5c capiteciLis:6c uidctur quod hocfitcoiieniensinfcbcllcui. In ca veraquiefortisefl, nonclf-^ [cxccptioacolleaionc;] 6c mclior ^ B.exfufatio.b quidcmb] collca:io]ctiaLii, ut penctreiU hla inciiione. niulta fub ucnis : et quum adunata iunt , tra- b B.incifio. hantur ad fupcriora , ut clcuctur fcbci , deinde [ coUigatur , cuni nuchradhi , ] acuti ^ « 'ncidaturcis capitis ad incidcndum , ne rciuancat aliquid , Zlll'^^'''
cl B. propterin
e B.incidonem»
hi.atichjn , & r^ bciJiVi Irne. h li rhatchjma r '-hi n,& litftu f.iehcegi.
i H. fcmelaflb-
dcinde adminiftrcmr rcgimen proliibcnsadhoercntiamdidam in capitulo dcvngula. Et quando dolct oculLis,i [cx prcparationc colleaionis , ] non abicindatur ab co vitcllus ouiiilludenim fanatiplum.Et poft illud adminirtretur collyrium rubcum. & viridc, vt rcibluatur rcfiduum rcbcU& mundificctur oculus.Etmciior quidcm horarum ad [ coUcdioncm ] eius runt ver & autumnus:vcrum fit port mundificationcm,6c cuacuationcm.quoniam, quia ^ f [ eft ] ante cuacuationcm, dolor dcclinare facitfupcrfluitatcs ad oculum Mcdicine vcro c6 fercntcs ad fcbcl,non confcrunt nill rcccnti fc cundumplurimum . Excisvcro, quaicxpcrta funt.cft ut fumatur cortcx oui rcccnris ficut ca dit a gaUina,& fcrucat in accto.x dicbus: deindc colctur,& cxficcctur in umbra,6c tcratur, & fiat cum co alcohol.Et cx cis quidcm, qux funt expcrta,cllalcoholoculicumciacrc, cui ad iu aacll marchafita.Et cx cis,quxexpcrra funt,cfl; alcohol oculi cum vrina , in qua dimittitur limatura cris Cypri dic una Et cx copofiiis f^[ col Jyriumallaricon,& rubcum lcniriuum] & riibcum acurum,& viridc,& i' [rarchimiticon <5c collyrium lufarigi ] 6c mcdicamcn magncris prcdicl:um-, omnia illafunr in antidoiario',<Sc coilyrium dc aluminc, 6c balaufii)s,vS: quando i [ comparcfticbcl fcabies j cxpcrrunaclfc colly rium fumachfolum,6c cjuandoponirur in ipfo parum gummi arabici,6c farcocolU\;,6c fir cx
mordicationi cius cumuitcno om, ^^^^^^^ & viol. Et quando non a^^],^^?^';lei-ct c nem cymini malticati cum lalc>^^^
nem cy min i maincaci cuu ^^*-; j.fet, vt J''^ aiuapalpcbrx.Et proptcr hocop ucat cgcr oculum ctia oi^^"!;'^ 'acuta, vtf
ti-cs clicsadminiftrcntur coUy J iflcdi»-, duuni cxtirpctur. Adminiltratw . js,q»*»
non multum valet in vngula. q;'f o^cuni^» ° cum hoc ipfxnon euacuantui a ftyt P ' pupiUcacuitatc fua:nccdlanum cW ^^^.^ lc (int-vchcmcntis ablterf.on > co ,„5^ p«rcfaauus.Etcxconyn,sqK^"^^
collyrium amuticonA coltam ; . ^^,i„uni.« C?laris,& baliliconacutum. & " ^,„»»"^»5 diuaricon.& omnia ito (c"P"^,n, vtl^"; tano.Ec ad cam qu.dcm % '^Ln^ turcrisvlUA calcadis.& ' .fnatutc^ lcs,& fiat cx cis coUynum.Et ut U'. , ,u»i dis, & falisgcm.«ca.iiborum..^_^^^^.
inq.ia*rim"it'titurli- mi mcdict,ispartis ,fiatcoll)i'
iictas partis , Vo, roitJC'^' rv aut xs vftum, 6c ^ [ calcadis j j^|j.ci,aii capparis,6c lal ammoii.iacus^ .apf
cc^c-um mdlc,aut mcl lolum ;^^agre Aut magnctjs , 6c fioris xns , ^ . .,n( moniaci umnium anap^i
moniaci umnium aua k"' .,\,:iccatiii'''":oni3' 6cunicuique unc. ilUu^ mcllis.Er criamcx calcantho,^ ^^^^ci^ co liar alcohohclt cnim mi»f ptopi
ad vngulamfunr cxpcrta, ^ ^
joparumguminiaraoici,ociiin.uvuiuv,cv UL c.v ^ , • • . cn '
co alcohol;ablcinditcium fcbcl, ^crcmouct imprclhoni ^^^'f l^^.^""^ J^^^^
• «. atit.
EStadditio coniundiuc,:'^^^] velaminis co tincntisoculum, incipicns fecudum plurimum a lachrymali , 6c currcns fcmpcr iupcr coniundiuam. Et quandoquc tcgit corncam , & inuaditcam, ita quod coopcrit fcramcn . Et eius quidem qu.i^dam cft,qu9 cll durior,6c qug dam cft,ciuc clt lcnior. Et quandoquc cit citnni coloris, 6c quandoquc clt rubci coloris , 6c quandoqucelt fufcicoloris,6c cll vngulacuius vicinitas cum coniundiua cltvicinitas acihcre tia^, quc vclocitcr dcnudaturqualibctfufpefio ne,6c cft alia,cuius vicinitascft vicinitas vnitio nis,6c indigctexcoriatione.
lla cat.norum,& fricct.ir ^V-^^^^d contcratur multum, & ,P"\.,,cuibii*'! tur cumolcodc lcmi'\'''"f jdius'" ,r,ir tcratur fimul:dc.ndc mittat;" j-.jcctui' „)Hi acc.piatur cC. co mccticai]'';;.';^, lubt" jr ungula alliduc oi d.e .lct qiiif cam,& rcccdit cC. ca. Et oP°'^,ynia<^clinctur antc mcdicinaru'1 -^' diu,<l°> fupcrvaporcm aqu? "^^ 'T,cjcs;a»'7iii*'': o iclLt oculus, ct rubihcctur lf .^oni'' tf -r balncum. Quandoquc vc ^^^^,tu ' ,p«t ,laku.,vttcraturthus,ct.n,^ ,^
o;uiaicui,vi iciaLUi ui"-'- infuU^^ JiO Salidatandiu, doncc (uper P'"Vo»l^^^^^ Iranfcat,ctcoletur,ctfiatcu» f _
- ^ A7 A7 n 'T »A ^ * ..I
Cap, 25.
Part 208
js o r
Fnguis morhu^ cft in ^
morh Pro cm notm & ^^^ff '^V' -^'
Mriior cura cius cft dcnudatio cum ferro, 6c proptercius , queeft lcnis : durc vero denudatio,quando non clt facilis: pcrducit ad nocumcntum- Et oportet vt clcuetur cum vnci nis.fufpenfio cnim eius incifioncm facilem cfficit.Quod fi prohibcatur ,cxcorictur cum capillo,aut ferico pcnctrante iub ca cum acu,aut radicc pcnn<^ fubtilis , 6c illud quidcm non cit neccflariu — .^.,^u.,,. r^,.xA
non fuffivx..,.*^
cum ferro non acuto . Et oportcr.vr eradiccrur quanrumpoiribilccft,pr?tcr quod accidatcarnilachrymalis,6c accidatlachrymis curfus,6c color quidem diftinguit intcr ambas. Ft cu abfcidcris vngulam , diftillabis in oculum cyminummafticatum cumfalc: dcindc fub uenicns
' morh. Pro cm noum ^ ^^'ZZnh 7-^^ jP' & 6.Aemm lih,2.Jem^3- ^ p.^^^ deocults part.6. fecit&dehacr^^t
Q,ad Almanf.
Dealtarfati. ■st^^^^l^^^
P St punaum raiig"in;^^S& ^ :iquimoitui,HautUibiJ^^^ in^>f,(
tiq . .
pcnnc fubtilis , 6c illud quidcm non cft . rentis a quibufdam vcnis yj/^tia, ki^' iriumnifii vno loco,aur duobus. Qupd pter pcrcuirioncm, veiDi ^^^^^.j^rcp^^^^c^f
fufticit,ncccflaria cft cxcoriario fubrilis proprcr quam ^^^^'^P^^^^^^.Q-^tur ii^ ioiiV^^i .^...^ apoftcmatibus,itavtrump' .A^,,iJ
quandoquc c.lcx k^XS^^cO^^^^' quadoquc proucn.t a . ra ] f.ibtiUsinpi.pilla,^ L ' coniunaiua,cll ialubnoi .
is,cft ■iui^i
Fen 3, Tradl. 2. /49
^'^*'*' C^?/;. 2 j. tio lachry malis in naturaiaiit proptct admini-
Ht ^^''^illctiir r • r flrationcm mcdici ne acutc, aut fucceflionc in
^utttiff ■'^^^ ipi^^^iT fanguis columbx ; cifionis ungulc. Et principium quidcm illius :
^'^'^'^ProD ■^^-^^? ' ^^^^^ ^ aira;^achit,aut alguia- hamiditatis cit ccrcbrum,<5c curiii.s ciusad ocu
f '^^"^'Piojpe?^ Y ^''^'^^ P^"^^^- QS19^^ ^'-icrit i n lum in \ na duarum u iarum prcd iclaru m mul
IicLitc(i ^^^^"^* ^iiq^iid dc rcpcrcuf- totics.Qua: autcm natiua' lunt^ant proptcr cra-
/'■^^i^armci ^^"""^^^^-^^^^^^ ^ ^^"^^^^^*"'' ^ ^"^^^* dicationcmincifionis lachrymal!s,non lanan-
i^^^nxi rcfol ^^^^ ^^^^ ^^^^^ commilcca tur.Etciu-fus quidcm lachi ymarn m.qui fit infc
J^.%illato Vt^^^^'^ u^quc ad arfcnicum cum bribus,6c in cegritud i n ibus ac(itis,<Sc eil hnc caii
n/'''*^^n Qixiyy }\ "^^^^^^"^^^oquc cutatur Cum ladc ^ fa,c(l: proptcr nocumontum ccrcbri , 6c apodc-
^^'oliita fn r^'^ ^^^^^ falis,6c propric, in ma ccrcbri.Et quandoquc accidunr in fcbribus
tli^"^pi"opric S<^mma, & fal ammouia- uigilatiuis,quc funt cx fcbribus cphimcris, aut
aic^' ;uni' inO' dici^y
■ ani' iarS'!' ila''* oni!»'
>'^S~^P^"i^^^'i'^^P^^ . ^ . -
fa^^^^^^ancoi exco in oculum,&: coUy- tiplicatur curhis lachrymarum uia [ frigore.] exl^„^j,'*^""*"
ccli ^'^ [t^x h ^?'^^^'^'^^^ valdc, & mcdicamc Et ilhc omnc\s,qua: funtdegcncrccarum, qux ^"'^"'""^*
0,, <Sc pipcris,& farco accidunt vclocircv rcmoucntur fcqucntcscgri
j.?^^^^ qur.j ^*-^^Ii'^>-is, (Sc arfcnici quantum tudincm ^ t [ ] ii rAnouciur,rcmouc b f i? quar
'^^^^-^conv/^^'"^^'^'^?^^^^^^^^^^ turcum ca^-^t [ ] c tuicciaau
lud cu fcbribus purridis saguincis,(Sc quandoquc mul
collv ' "^'i'ii^«^CLiii-ci lai gcnuna, ^^^^^ide fn..-^'^^''^'' • qiiandoquc lit ci cm-
ci?? ^^^^to^ f> r ' ^^-^' i ^i^^o cinn \'ino, aat Dc cura. Cap. 27.
f ^ccto,,,^ J.^^^l^tcr ex Ikrcorc columbino ^
4af'^^^"^^^'^ folun?'.^"^ cmplaa-rum cx paf- Anon in cura carum cft adminifiratio mc
%K ^^^><Sc^?^^^^^ ^^^;'^^'^ rcccns,6c parum lcautcorroilonccius pcr mcdicinam, cura^cil
^ C^^^^^iie draco - ^ ^^"^' f^^^'^^^^^"^"^^ P^iliiis citrinus,6c troch.dccroco,6c collyriuni
a r ^fis folum cmpiaitrum cx pai- ^ Anon jn cura carum cft adminifiratio mc
ift ^^^ adhibcanr^*!^^^'^^^^^' '^.^"^^^^'^"^'^^'^^•^'^ dicinariim cquali.s nypticitatis. Earumve
ro, quai faclc funt lucccllionc incifionis vngu-
%^^^>&rtr' "'^f^'^ rLns,6cparum
^le >i^^cdraco^^^^^^^^ & mclilotum , .unv.uuu
^atio fi ^^^ciim olon r/'*'^'^^^'^^^^^^ "^^^"^^' '^^' ^'^'^^^'^^ collvrium dc croco cumbcni]^i,6c vt
^"^^ ^^^Pcr aqu~i ^ ^ ^^^^'^^^ ^"^-^^^ ^■'■^'-"'^ ^^'^^ alcohol lupcr lachrymalc ipfujn cum thu-
^% • ^'ganf, "^^'^^^^ dcco6la iunt hyi- rc,aut fumo ciusproprjc, & cuni aloc<Sc mcmi
^'^lliC ^^^^ dccGoi ^'ii ,0 croco.Quod fi iam finita fucrit, 6: ad fi-
^^^yliioa^ ^^•^aai ^/^'"^"^^'Ji^isaut mcta , aut nc^m pcrucncrit , non nafcctin- vnquam.IUa au
\J ^"'=^>aut infnr ^^^^^^^i^it cum aqua ci-o- tcm,que fada cfl: non ab incifione vngulx,cum
^W^^'^l^<Sc mel l -^^ croci,aut dccodione tutia,6c cum alcohol dc tutijs, <Sc propric ficut
^^toii'.^'^cfoii^^ ^^^^ :iwt cumalcoholdctutia pr.rdiclo in capitulodc
^Wo ^"^^^^^^^^ccoA '^i^ ^^'^^^^^^'^^"'P^^^^^'"^'^ albui;inc,6comnibuscollyrijsviicofis,ficutcft
^^"'^«co, • ''^^^t fiat c- f^/^i^f ^'itis.Forti ucro coUfrium album de farcocolla , & collyrium a a B.aftafchica .
^5rfe,7^^^fto cum T , '^^^^^ ^^^^^"^P^ ^^^^" t ^ift^tlcon ] &c rcliqua , quxdida funtin nnti^
Ncv fricato ci 1 '^'^ ^^^^'^'^ ^^^"^ ' dotario.Et cx cis,qux cxpcrta fimt 1 cis,ca mcdi'
Hvn' ' ^uicrc dcco .> ^V^^^^^.^^^^Lit hat ei empla- camcn fadum cx aqua granatorum accto{brLi
Niacp^.^^^i^i lade V? ammcos , cum medicinis. Et illius quidcm confcclio cft,
>cii).i^^critrupf ' ^^cii^^>. Quod fi cum tar vt dccoquatur li.j.cx co vlqucad medictatcm :
, ^ac r^r^^ ^ Ul Y;},^f^i^^iinaiua,ma(Hcc dcinde ponantur in ipfo aloes fcotrenfis,^^c ly-
^cis 1-ialicis ^J- ^Jiitiilctur ialiua in ipio . cij,5cb [ feluzaharagi,<5c croci,(5c ficf mcmithe ^^^^-^^^^^^i^^g''-
^^^Plaftrm^i ^'^'^^^^ ^^^^'^^*' quando omiiium an.aur.ii.6c mufci, ij. danich. &: ma-
neat fubfoie.xl.dicb.in vaCc vitrco claufo. Et cx cis,qua: cxperta funt in ipfis , cft ingrcdi balncu
■^^TiONES. iciunio,<Sc morari in ipfo,atdiftjllarcacctu ,
Hjp^l> , ' ct aquam in oculum multotics . llLx vcro^quas.
\fer,^^^amnrf ^ , lunt natiue,recipiunt curam difficilitcr .
^Ks,^ ^"'^c ocjtiis t ^^^^^''^ ^^^- > ' ^'^'^' Epipboram hoc niall genas uocare uidentur GrsclCcl^
' '^^■'^^«^rt/^j^-^^"^'^ ^•'^^'^^ & ^^fifn 9. ad fi^s tcmiis ptuita curfum . Kmim dekcrymationcs . De
hoc,& eius curatione egit Paidns lib. j .jcd fufim. Cclfus Gap.ii.
y ^'^^^ymis^ ' curnlib.6.qui:raieophthdmaloquitnritumllb.j.Rafis Cap.7.
NAcc ^^^' ^^' ^uoque ^.adaAlmanf decodmf ripfit . Vmim author
^H- ^^^^'■'^^^^^O cfl- r hicnotatyinquorcpugnarefibiipfiuidetur.Aitlachryma^s,
^r^^^t la u^^^^^^iditar ^^"^^ rcmper hu- qu^ natiu^ funt.non curari: id quod & Celflih.y. At quu
^C^^^>al Er ^^^^^^ • Etquandoque dehuius curatioue statim a^it,difficilecurari ait, quafi cu
^l'^^^' ^^^idcnt f ^^^^^^^ quidcm alix fimt rationemadmittantjed difficiiem . Exislimafmifin pueru-
\ Suci ^^^f^CDa^ I ■ accidcntahbus lls hoc mtium.tametfi ab ortu inuaferit,curationcjn recipe-
V^^C ^^'^ ^'gtitt ^f'-^ ^^^^^y ^ ^"^^^ ^^' ubi per ^tatem eft ccnjirmatum, rcmedijs nonpare-
Sl^ 9 gritu i '"^'^^^^ rcmoucntur, re . rtrunque crgo innuit ^uu. hoc quidem in priori cap.
acciri ' ^^^^^^ febribus . id yero,quum de curatione agit .
di.oa: .^^^^ntalibus,eft debihtas rc- ^
digcfti^ ^^^^alibus,eft rc- ^ '^ecoqucatis,aut diminu
AVIC. Mm s Ve
Pcfirahofitate ,
QVandoqucfit ftrabofitas proptcr mollifi cationcm quorundam iaccrtorum mo ucntium illud,quod ^ppar^ct dc oculo,& dccli^ nat ab afpcdu illius partis ad partcm ci oppofi tam. 1 1 quadoque fit a fpalmo alicuius corum , & dcclinatoculus ad partcm cius , Et qualitcrcunquc fit,quandoquc fitabhumiditatc,*& qua doquc fit a iiccitatc, ficut accidit in fcbribus a- lo cutis.EtilU quidcm, in qua ipafmus laccrti cft caufa,non fit nifi a fpafiiio laccrti motiui^fpafnius.n.cius cft,qui facit cucnirc in oculo ftrabo fitatcm,& nocumcntum:fpafmus autlaccrtirc tincntis in radicc non facit apparcrcnocumcn tunr.inioconfcrtualdc.Etmultotics quidc acciditrtrabofitaspo!lquafdam xgritudincs ccrcbri,ficutcpikpfiam,<Sckarabitum,& ^ [vcrti-
Cap. 2Z. lircfolutione ^^t.fmhlt & Celfus^^^^^^
^ ne.fcd Im ( qua.f.totms oculi e^J eo
De cxitu oculi.
1 mcntia inflation.s ocul. aut p.oP „clic*'
tc.«,& rcplctioncm '"-'"f "Sa.autP''^ tiamcoaraationis e.us»d c^cr.
a rcoron.ia. incm,& fi^.ilcs iftis. Et accidit poft ] aduftio corporis,licut,quoa av^^^^^^^^^^
^ (,anlui>ptcr g^^^^^ ficcitatcm,aut rcplction^Etfcias,qu6d mcnfttuorum .Et ^l^?!^ ciusaa^^^^V
rcmo^o oculiad fupcnora , autad infcrio-. ^^^"''^'f^X^^^''^^^
ra cft iUud , quod facit vidcrc rcm unam duas c [non cft nifi ] ^P^^^^ P^^^^ ct fic^f; /par
res-.fcd ad duo latcra,non infcrt uilui nocume fit quum loda cii ucncu^ .,,„ucribus y ^^^^c tuni de quo fit curandum .
tiam coarciiiLiuii^^ "•VrZ- ^^inne fu^P'^ -.;ns pter uchcmcntcm n^llihca 0"« ,|ione^^;^
Dff cura^
Cap. 29-
a n, f^rrabofiras licro jlla quj cft ja gcnerationc.
\> S qojsoppo
fcuintuitione .
» r TNfans ucro ] no fanatur nifi in difpofitio 1 ncinfantic valdchumidx.quandoquc n. .pcratur ut fanctur, & propric quumcft rcces. JnhoccnimoportctjUtxquctur cuna,& pona tur candcla in partc oppohta ftrabofitati,ut laboretfcmpcr afpcdusadcam.Et fimihtcr opor tct,ut'ligctur filum rubcum cum reb[ rubcaop pofitum] parti ftrabofitatis, aut fuipcndatur aliquid rubcum apud tcmpus oppofitum,aut au rcm,& totum illud fiat ita, vt cius afpcdus ipiu confcquarur,& uidcat illud cum paruo labore Quandoquc cnim contcrt illc labor in cquando oculum.Et ^ [ cmifiio fanguinis ] cft cx cis , f B. Alulitcra. ^ j afpcdum rcaum.IUi autcm,quibus .^ccidit iUud poftquam magni funt, & fcncs , & ■ eftcaufacius mollificatio ,aut lpalmushumidusjoportet ut utantur mundihcationc cum cuacuantibus,qux diximus cum hicris magnis 6c fimilibus cis & fubtiliationc rcgiminis,6c ad miniftrationcbalnci,(5c rcfolutionc.Et dc mcdi cinisquidcmiuuantibus inftrabofitatc, cft ut fiatcis capurpurgiumcumfucco foliorun^oU uaj.Quod fi fucrit eius eucntus a fpafmo cx fic- Citatctunc oportcbit uti cmbrochis humcdati uis.Etquandonon affucrit fcbris;fumatinpotu lac afininum cum olcis valdc humcdatiuis , penitus oportct ut humcdctur coru rcgime.Et oportct , ut diftillctur in oculum fanguis turtiiris,& ut fiatcmplaftrum cx albuminc oui 6c oleoVof & pauco uino,6c ligctur, & fiatiliud 4iebu$ pluribus.
ocuH ^^^A^t^"^ non refolutioncyn folum , fed & conu^ ulfionem mufculoru-moculostnouenthmfequitur, rnorbus eh in fttu , & vifdern caufts fuccedit , quihus paralyfis & fonuulfio. firnili propterea curandifunt ratione,qui hoc affectu corrcpnfunt.particularcmtarncn eius curatmern lc-e ex llbello de oculis part.^ & 1'aulo lib.ytihi de ocu,
fitquum Ibda cft ^i^^l^^*^'''"; ' /licribus P' uomitum ct clamorcm,ct n m ^ . 1 r-rfcnaUiiou- ^^^y
quccft cxcorruptione^ .nxtaaionf ^^^^'^^
^ nc V - ^ tus,aut mortc '''l'!;^^^:^^^^
fpcraturut fanctur,6cpropricquumcftrcces. 30 fta ^^\^^^",P^-^^P^^^^^^^^^^
......^ quoniamlaccrtusconiii j-ocui ijge
dccUnatadcxtcriora.<M^^^^^^^^^ cx mollificationclaccititan^^^^^^ [3^10^^.,,,
turuifus:ctquandoqucci ^^iceg .^^^^^ • ifisxtqua^ licutp^.?bri-^
ius,ct dcftruitur uifus,ct quJ^J-^ turambooculiincis,;qua^,
tur ambo ocuU in ^^^'-^l^rhmiii^^'^ roai'^i' cationcs,ct apoftcmata uclai|. . ^
in Dcripncumonia: ctcltc^ m^TliU^'
inpcripncumoiua.vv^.-- ^ioi-r t[illi' tio,ct quandoquc cft ^'-^,^ ^^Luin^^^^' L et multotics fit illud ^^''1^^^^ in co^'^ pcdjcntcjettacicnteappu-*
O Vumcft cx ^^''"^^S^^^^^
niagnitadoAquuiiictcx ,aii,ti5^,S do.iuecftillic.iiagn.tudo,u_^^^^,^,tua^|.„,tf
tcr.a,& quandoque «on S. .itut a.iibabus difr.of.tio.iib.i g„ol;--^,,oii- •pulfa retro a poltcriorib-^ optct *' caufa.Cum iUa autc.ii,qu?^jftP»tt'tpy * catioiicnilacerti,non raa^n ^(,,.11' quefentiturtcnfiouchcfflC^ eilpupillacunihocEftuaiis-
Part 209
tione.ii,o<: cxiii.>.a^>- ,-„,oJ)."- iwnii'' & afllduatio clauf.on.s.QSO , co ind.gcatad.utor.o , ^ff^Te.c^^t^ lu.iiacli.Q..x ucro ioxmf^.^,,C c"*' mitcria,i"digctjnunditicai
<SC OD ^^^^^^^ VC
aporatioc [iii
^^gianata ^^^^^^-^ ^"^t ilyptica ficut cor^ ^^'^^iuia /^'^^^^''^ i'^nticcs,& ficuc pai^aucr,
?*^^fifucrif "^^^^^ rcgimcn in onini lio ^> Prinrin- ^^P^^^tio^oporrcbit v t rcfoiua !l^'^^^critaT'^,'?^^^^'^^^^^^'^^^ rcbuscognitis . ^'^cshic '^^^^ificationc,tric opot tebit admi . r^^nta,^ r,;2^Saas , & gargai-i(inata,& odo- ^ l^^mara r''^^'^^"''' cogn itas, & poft il
Wsf^?, '''^^P"^^ partumXicfta pau- ''^^'^'a.Et.Jv 'T^-^^.^^ tantum, tunc adlii.
Fen 3. Tra61:. 2.
" '^^otom'f ^^^^ V^!^ ^^'^ 9 folutiuis , 3c ' " fambotcmpo
ifaSccoii^^^^^^^^^^fofisiupcj \ ^'Qvcntriselv^^^"^^^-E^Pc^^if"s quidcmroki. ^•■^fimii v ^ rebusmagis iuuatibus Ipccics ^'ini; 5, "^il^f^f Pofitio vcntofarum (upe?[col
hritato leniter ocuhy ^mtfmm & humorum tttque alimen ti fmul copia paulo m^ior trahatur: ita enim & in partib. reliquisyqu^atropbia laboraiityfricationibusy & acrih.mC' dicamentis, uerbcratione utirnur , ut faw^umis copiam aduocemus. Tutius tamen Celfi confilium fcqui exinimamus .
De a [ ulriditate ] ocnli.
Cap. 34.
a B glaufedine b B glaucedo.
/In ^grclKn.^^^f'-^'^^*^^^ quidcm contcrcntioni. Pica lunt boni cmincntix & cgrcr.
c B a«t. d R. glaac* cavi fa eo{um«
« B.glauca. f B.ojaucus.
^ T J O N E S.
''^■'»ta>imit l^ ° «f-Rcr «ictow c/f- ^'fmitateo, r
VScI?"'''^P''°P'''' uigilati.iis, ^'■'"giiftir '■'"^^'""'"^'■'^ inlomnicta
Vn Suftiae|>'''P.»lpet'ris,& non in pupilla: Se ^> <lu6d a^"?f> Pup>lla.Quidam autcni hncl ^"»luorn„ <]uil>»l"Jani liominibus Su, !^^calor"''l'"»"^ t^'--i<:i in fni^orevc •^fis ^^iiipar/. f '''''^'^^'■•'«i- Acciclit cigo ocu • ' "^«'Si*la,profiindatio,&par-
0 '^''^
^•"^i I ' '^^«^/«x Tjvr'''^'' ^'Vhs imminutos li. 6,uo ^J^^^^iirati^l ^ ^^rophiam mmcupare llb. %n y^»Cclr.T ^'''^'^'f^dpulchre cir huius cu-
^itato.uidetur tamen Taulo ad iciat , &
Vlriditasjautcm accidit, aui proptcr cauram,quc cli in tunicis,aut proptcrcaii fam,quxcft:in iiumoribus. Etcaiila quidcm in humiditatibus cft:quoniam fi fucrjt glacialis in ipfo plurimx quantitaris,^S: albugincus ciarus, & fituscius propin quusad cxtcriora, 6c a;qualis quantitatis^- [<Sc ] paiicus critocuius<i [ uarius uiridis & propne i\ non fucrit cx tunica prohibitio. Et fiin humiditatibus fucritconturbatio,(5c glacialis fucritparuus,(Sc albugincus piurimus , obteiicbratio fict,ficut cft obtencbra rioaquc profundx . Et fi fucrit glacialis pro, fundus,erit oculus nigcr.Caufaautcm in tuniciSjCib uiica . Nam li ipfa vuca fucrit nigra,erit ocuiusciuscaulanigcr.Etfi fuerit^' [ viridis,] fietoeuius^ [uiridis.] Etvuca quidemfit ^ [ ui ^ irgiaucac ridis, j autpriuationcdigeftioniSjficut planta: nam in principio quum nafcitur,non eft appa rentis tindurcsimo dcclinatad albedinc,deinde ipia cum digcftione fit uirdis,- <Sc pp hac cau. fam,lunt ocuU infantium ^ [ uiridcs , ] & ua- fljnci. rii,(5c huius quidcm ■ [ uarietasjfit fecundu hu »»-g^*«"<io' miditatcm ultimam,i\ut propter rcfokitionc humiditatis,quam fecjuitur tindura,quum eft eligcfta ualdcficut plata, quum rcfoluitur cius humiditaSjincipit albificari . Etha:cquidem^ [ uiriditas jcft a ficcitate dominante.Et infirmo rum quidcm oculi ^ & fenum, vari) fiunt propter hanc caufam-,quoniam in fenib.niukiphcatur humiditas cxtranca,6c rcfokiitur ini^ata. Autcritilkc color eucnicns in crcatione,non proptcreaquod ipfcaducniatvux, quum ncn prius fuerit.Etfitquandoquc propter elaritate humiditatis,cx qua crcata eft.Et quandoque fit propter vnum duorum, quado accidit in prin cipio crcaturx,5c fciturillud bonitate uifus,&: malitiaeius. Et^[ uiriditasjquidcmaha cftnaturaks,(Sc akacft accidcntahs.Varietas autcpro ^ « glaucedo. uenitcx aggrcgatione caufarum nigredinis, 6c caufarum;" [ uiriditatis]& componitur cx cis ^ ^ ^^^^^^^. 50 mtcr nigrcdincm,<Sc [ uiriditatem,]quc cft ua ^-^ . ^ rictas.Et fi cfletuarictas" [primitiua^kxudum n B.glauceJinc; quod cxiftimauitEmpcdoclcs,enctocukisP [ vi " B-Alia \wru. ridis]lcfus proptcr fuum dcflclum ab ^ [ aquci fJi.ZT'' tatcjquxcftinftrumcnrumuiliis.Quidam aut q B.^Alialicera. nb^ri minorantur a'' [ uiridib.in uifu. quum igneitate. ^
• - " glaucis in
k B glauccdo.
i>m''''' CelZy^^T''''''^''''^ '''''f^'""'' ' ^ uidditas ] non cft propcr nocumcntum in ip- r - ^««^- 4e^um ex acripitui fis . Et caufa in hoc cft, quoniam nigredcqux
^r^^'''''^^^^^^ '^!" ""^^^ ^nratoyautcontinuatis W?''' 1m UcC^^'^ '^»ierdicit & medicamenta ,
eft [caufa albugincijprohibct pcnctrarionem f g.pp mniti formarum colorumcum ' [ dcclarationcjpro- albugmctare.
No>^ Pote^l?;'' ^^^'^^^"^^••'^ ^-^^'^^ > ^»od & 60 pterca quia contraria cft pcruictati , & "[ iilud
SuL^f^^^^n w,' uehcmcmer UderCydum ex
non a ^^''^^wcw^o ytendu ait.fedCquod \ni^''' JT-''''-^ ^"^^"'^ ^"'^''^^' wa/ic.ime»
^^erny^i^^^^^^^^^faltite mcdicamenta ocu ^^ilmbus tamen, QculoadmtiSi
ficutillud,quodeft]propterconturbationcm „ b.*(?cuc illa humid itatisi& fimilitcr,ii fuerit caula proptcr qux dt. multitudincmhumiditatis.Namkcftmultitu ^beJic ad do,etnon'' [rcfpondct motui palpitationis] modfi uehemc & cgrcifioni ad antcriora ^ [ ita c]uod inde ] fit tisintuitionis. curadum^Etfi oculus fucrit^ [ uindisjproptcr y^'^-^?^^^'»^"^ paruitatchumoris albuginei , erit magis uides z^^^Uocus. AViC. Mm 4 iu
er tertius.
in noae,&: in tcncbris,quam in die propter iU fit illud,quo conficitiir , f ^^"^^^^^^ \ ... . . . . ...... Sed^^^almembuzcgiJCumTni^^V
ludquod acciditdc motu luminis matcnepar ux:6c impcdit a dcclaratione : huius.n.motus dcficitadcclarationcrcrum,licut deficit in de clarationeeius,quod clHn tcncbris poil lumc. Nigcr ucro cauia humiditatis uiius in nodc cfr minor ,proptcreaqu6d illud indigctpalpitationc,ct motionc matcriei ad cxtcriora . J t matcriaplurimacfi: [grauior] quampauca .
men bonum
hns dumtaxahfcd c^ptl^^nguimysr^}
Nigcr autemproptcrtunicam aggrcgatmlum lo'firemainfolidispartibus ^^^^^^^^^[l.iper!d^^^^^^^^^ Uchementcr;^ ^ hifenfU^tmfenlinpcrfpm^^
Vc cura,
t a!co1iol,ex b5 ^g.fi:co. f aicohol. a B.asfiihani.
b r.dcoliuis, aut olci ruwiba cini.drach.j cro
c B.Alialitcra. >dufti .
t alcohol.
J B h.ibetis ocu }os claucos.
IAm cxpcrtum cfi: t collyrium cx iufquiamo alboji dccoquatur in aqua,doncc fiat ficut mcl,6c fiat indct coUyrium. Autkimatur anri monij [Saphanijpondciij.?. margaritarum, mufchi,camphora;,omniLim an pondus danich.fumi lampadis olci ^ [ aut oliuarum , croci »o amborum an- ]. j.j.aggrcgcntur omnia tcrcdo, &c adminillrcntur.Et crocus ipfc,(5s: olcum cius cft cx eis,qux dcnigrant pupillanvfnnilitcr fuc cus folatri:aut fiimatnr fncci tribulorum pond us, ? .i gallarum ad u (buHi m po n dus. ^ .j .olci dc nuclcis oliuai-um dcnigratarum fupcr arbo rcm,& olci fifami non,' [ J cxcor-
ticati amborum an.pondus' ^.j.dccoquatur lcn to ignc,doncc nigrcfcmt , 6c fiatindc t colly-
cemi folentMcfim ^"^Pr»/''''''" ^^^'
ifrigore,feJexforMus,feu ex '«'■^ 7f,trii>'< morumcr4mdirie,futrefccreriecp(IJ .^,tf fiUia,f,J,afnu,ciLdociueexulcm^f^^^^^^
mm folumf.cmnt:f,nonccr,^lf'^^^^ „,^„;#f cnjfuudine extiterint , tunc uel tumv . _„(»rj, '
M nonnunquam obredundanterr,»'^^^^^^
5-)T«»,»f tt3,tf«r ^^'•'«^' '^'fc^; horumfubieanm futrida fZ»'>'<' """f V
ja non natun in unoquoqw
bumido natu\
re, ^,mctcor, Q^tf^H^f^^^^f^^^^ negatiHepotius,quamaffim^tmei H.[ %M .quumdcLusmorhi ^^«/^^
rium.Htcx cis,quc lunt cxpcrta,cft vr adurarur ciucn.naturalis eft ^'"^^'^f^^.^^^l'^^^^^^^^^^
f bengtf
aucllana,& pcrmifccatur cumolco,&: ungatur iicrtcx infantis.i [ viridis.jEtctiam utimmitta tur radius.in coloquintida humida,& fiatindc alcohol , iraquod dicitur cp iUud dcnigrar pu-» pillam catti.Et fimilitcr corticcs aucllanc contriti.Aurfumatur acaciajpars. j.gallarum fcxta pars, aggrcgctur illudcumaqua florumpapaucris rufi,& Uicco ipfius,& fiat cx co diftillatio. Et fimihtcr fuccus t iufqniami albi , & fuccus corticisgianatorum .
TRACTA TVS IIL
Pc difpofitionibus palpcbrarum,ctqu9 comitantur cas.
pr^eparatma gencrationis eorum f ' 7''"/^f«f/ri^' ' Lc n.naturalis eH caliditas ncrejed^
ruptioncmjUt habetur 4 .meteor. gcncratmii.ciuod,.ibidcmphdofiP^^^^^^^ exputredinemni animalm pop'^' ' i^^^^^V nJr putrefcens, fed coco^l^ ^jpe e^ m ^^^^
inutileenydctrahitur;& ex co qu
quarc.etfiputrcfamo eius corruptj j^^^^^^^ lcrath tamcn cfi altcrius proc^.^^.j ex tf l^^^ lis cn.nihn cmm(utib-.dem^f '^^^^^^^^^^ efficitur:fedquantuminutdeeft.^r^^ .^.cnr^^^^^^^^
tedetrahitur', Tfe hocuero 4'^[''£cp0¥^^''^'
De pediculis in palpebris.
MAtcria pcdiculorum cftputrida, quam cxpulit naturaadpartcmcutis.Etuirtus 5° prcparatiua gcncrationis corum , efl: caliditas non naturalis.Et iUe,cui plurimu accidit illud, eft illc,quieftplurimae uarictatis in cibisfuis, & parui cxercitij, 6c immundus , & ncquc utitur balneo.
qu£ Gal. . McompMcd.perM^^ fus lib,6.fcrlhit elegantifftme.
Defdac,&eHgr,cen^n^fi'''-^ ..Is,^^
Cllacquidcmeftgroifit^j;^^;^^^^^ SucnicnsamatcriagrofiaH^ t^CU V
nis,nitrofa, proptcr q^^^^' L &caduntpili<^t ^ • rMntpi^^ W^'^-!^ ncm partmm,in quib.fixi fi^^ pluri^ fcquiturcamcorruptiooC^^-j,aeiP^'' cidit fucccifionc ophthalu 1 .^^'^ ^^^\^. aliacftrccens,ctaliacftanti4
1>e curtLj*
RB.miubegi. |b4Uiacli.
INcipc a mundificationc corporis, Sc capitis, & partis oculi cum co,quod fciuifti : & propric cum gargarifmatc fado cx accto Sc finapi: & adminiftrctur ablutio oculi,&: cmbrochatio ipfius cx aqua maris, & aquis falfis , & fulphu- •rcis , & liniantur pili palpcbrccx mcdicaminc fado cx alumine, & mcdictatc ipfius dc a [ t fapa.] Etquandoquc additurci alocs,& t nitru, amborum an.partcs.5 .Et ineUus quidcm cft,ut
*I>e cura^
INreccntiqui" iau*-,.fai-, ex lentibus decoais cum ^,,,1»' ,1.
roretalbumine oui,- et " " ,,flP>4j lud noae,et ingrcdiatur b^^"' ,,ct Autfumanturlcntese.«ort.cat^,,fte.»J^/
pulpa granatorum,ct rolx, '■'^^iicc'' totum cum alrob tn noctt
,1 \^
'"^^ci.In ^^^'^ ^^^"5 «^agis confercn
> ventof.!?'' ''''^^ ^ chronica,oportct ut ^^'^fis^s.-i "^^^1-' ' ^ phlebotomentiir vcna; '^'^icanTcn? affiduatio balnci . Ex
Wnf ^'!^^^"^>qu^ poncnda funt in C2 , ''^raciji nlf ''^^^ nicdictas.drac.j.dragan. >Pontico r''''iP''' an,drach.,.tcratur cu '^^^iftrcmn. ^^"^^ xiicUbbtile, &
Wur ^'!^^^"?>q^^ poncnda (lint in ca
adi _ _
''^^'^^^'^ qiSr^^ ^^tcrioribuspalpcbri Jn ca
' ^ '^g^nti '^"^ fccundum huncmoduma >^"^rs?r'''^ ^ &fpica^ompebr,. ^^antcoliynaA fricentur cx cispal-
Fen 3. Tra6l. 3. //3
Z)e fileropthalmia & xerophthalmia agitiqu<€ ^enera funt dur£ et arid£ lippitudims,vt Celfus ait uks.quetu ui Cap^. de.Vlde & ^Paulumlih. ^.exquo hxc uidentur defcripta. ^ap-*»-
j.tcratur cii De ^roffitudlne palpehrarum .
OT A
T JO N E S.
'rarum .
cil'^*^^^Sil^^^^ difficultas motusad
c.^5^ielni ':r^^^l^ul^,cum dolorc,& rubc ■^^^itiir eis ii "^- ^^^^ndum pUirimum , & Kl^^^^uincnr "'^'^^^^'^^t non obcdiatad
quidcm^--^^^'^^ apud foii
AEgritudo efl: fcqucns fcabicm,^ quando que faciunt ipfam posfiderc linimeta frigida luper a [ ocuhim ] & eius cura cft t coUyrium faiflumcx Iapidelazuh,<Sc lapidcarmcno, <Sc cxnuclcis dadylorum aduftis,(Sc fpicis duabus , & adminiftratiobalncialTidua , <Sc alicnatio uini , quandoque ucro fricatur plurimum cum radio , ct collyrio rubeo lcniilcd fricatio cum zuccaro quandoque cxcitat & attrahit.
De hoc uitiOyCrmneuerbumquldem . Confequitur retentionem excrementorum,qu£ tum abirein pilos, tum infcnfili perfpiratu educi cofueueranty rctinentur uero ea, uel ex diuturna fcabiei & crufiarum mora,uel aHri6la cu te frigidis 7nedicamentis,uel alia c.inja qnapia. Aleminit hicybuius curationem dcfcribenSjde fricationeex faccharo. uidctur tamcnyquumipfum imbecillitcrdifcutatyabflergat, aut lematypr^ftdium ',ion fitjs efficax . ^tAdde quody& fi
a B.palpebram. t alcohoL
Zi Sn^'^' ''''^'^^' /quoniim cft
ATaratiTdur-^''-'^"-^^^^^^ ^^/orfc/^cr/^^zrw no importuneinhocmalo oculiio feratur.
aihccx, &ncquecft
>C ''^valdc . r.r'^ ''^^'^^^^ dcclinantead iC^^^VcrLS?'"^^^^^^^ cftdolor, &
^"^ria I tics jj^f^^^^niinnriir firrif-ic r.^,.
^ ^'•^^^^aRroft^^-^ compiexio calida,& ma «^'^ouaindiiren^ rn-.^...^;^.,^
coniun&a tamen fricatio potcH offendere y dum rnaior in pcrfricatum oculum humorum copia attrahituryid quod hic ipfemnuit poftremis uerbis . Sed uereidpr^fidij genus dealiorumfententiaaffertur, ab ipfouerb Auicennanon omnino probapur .
uidigcns cuacuatione. Cap. 6,
De Cinflatione J palpebrf.
Cap. 8,
* B.£el>;gi.
,1 \ ^uco cun, ^^"a f^^pida , 6c asfidue ^ ^ %ly^ir, annH r"^''" ^^^^^ a^quali,& ponat
' ?n 'P^Ch^'^^^^'^ en brochi
fei^arin A^."^^^^^ cum oleo viol;
r; ^s^^j^^on ^^5^ ''l''^'-^^^^^ fignihcauerhit l^^^oW. -'^'^^'^^ fit matcria
'oleri^^^cs ^^>^olu,
Vf>'^ietas'Fi'?' ^^l^bhi,quoniam ^^^^^
H>offtefi ^ ^^^ftiniatur quod iUic fit ^illa>r ca^ .!^^'c^ta,indigcns refolutione ,
ACciditproptermatcrias fubtiles, <5c uaporcs,5c proptcrdcbilitatcmdigcftionis, & mahtiam cius,ftcut fit in fcbribus uigilatiuis, & in uigilijsj& quandoqucfitinprincipiohy dropifiSj&cachcxi^E , &c propter apoftemata b ^:^^^* ''^'^f^' [ humida ] ficutperipneumonia, 6c lethargia ,
quadoaccidit conualefcentibus indicat mul ^ rcddk^ i» totics*^ [ conuerfioncm,] Sc proprie quando in ncrr. eis eft rcliquorum mcmbroruminflationispri uatio,5c rcmancnt ipi'^ cxcitatx, <Sc inflat^ , &" cura eftabfcisfio caufse, & uaporatio .
AT^NO T AT J 0 N E S.
Part 210
Nonnuquamlaxo &minjme dolorofo tumm palpebrx .afficiuntur.hunc Greci if/.<fvjnfxa. uocant.qux tamen uox de flatuofo tumore omniynoin ocuUjGhm yfed & fub cute
Ciir'*»e]f '^'-^acu~fl — & membranis,qu£ etia?n ofia & mufiulos ambiuntyfumi
h % ip^^**ta ftij . ^^"^l^^orcm. Et cx cis,qu^ foletyUt ijs quiin Tauli le6lione uerfantur conHare potefl, tilci^mA^}}^^^ lini i^l"/ ^^5P^ gallina:,<5c mu- T>e hoc ubi in oculis estyuitio agit Paulws lib.s. Videtur
„. . ""■"«numoiem.F.tcxcis.qu? •nt adcps gallina;,& mu-
-ml'^^^ias Tnr'*''^^ alcohol prouocankS£ ^^^iunt ''"''^^ i-cfoUiunt matcria, f^^bt h '^^.?^^^rcrc,& attrahunt cx ' ^Wunnh^^ iUud,quod lcnit cam, 6c
Degramtateinpalpehris . Cap.
OVandoque fit proptcr inflationcm , & caufascius,&: quandoquc fitpropter de bilitatcm uirturis,<5c cafum eius * t C ] in he(a:ica,&: quandoque fit propter grosfitudiiiem,(Scafarnac & rimilia.Et quandoque accidit
a tB.ficaL
« B. fcu adhae-
f alcohol.
» B. regtmine, & cura.
b B.
Alia litera. cil.
fude. bude vcl alfude cft caro botho uUf, addita iii oculo, g> &c. f algarab. f «icoboU
dit grauius, Sc mollificatioinpjrincipioparoxifmorum 6c fcbrium ,
Pe Imifcationb palpebramm apud Lubryvialem , p-aliji. Qtp, lO,
QVandoquc accidit palpebrc,ut conglutinciuui [autcum concauitatc] autcum coniuncljua , aut cum cornca , aut cum utrilque,vSc quandoquctit in uno duorumlatcrum lachymalium. <Scquandoquc fit pcrucnicndo mcdium , & quandoquc fit communis . Ec caufaquidcm in ca,aui cli ulccra accidcntia,aut ruptura facicntis tcoUyrium, quando coUigit cx oculo fcbci,6c dctcgit ungulam, & fricat tx palpcbra fcabicm,dcindc non cautcrizat ipfum cum cymiuo, (5c faic,<Sc fimilibus ultimc , ficut diximus , & non confidcrat omni hora illud , quod oportct confidcrarcin ipfo, donccacciditjVtc^onghitinctur. *o
fioc maliim Celfus l\b.j,-iy>^v\Q^Ki^!tp^v Hocari a Grp ds fcrmtycmus pidchrd curatiQnan doeet, Vicic cr 'Paulum lib,6,ubi de commisfis palpebris a^it .
uide Celfum lib.y.Paulum B.6.AetMm non Rafm.i.Com.tr.g.
St humiditas ingroirata,& jn l.^P^^"'
vcrfa m intcriore par tc FlP^^^^^aini. doquca LfitinalbcdincfimileJg^'^
^e curu ,
^ Dminiftrcturrupcrcamlinim^^^^^^^^^ /X accto&fordibusvrceolo n n^^^^^^^
rum.jac quandoquc adduntui cis^.^;^,rcii'«b^' & gunimi alboti,& farcocolla.A ^ anmioniaco contrito eum ^^^ri'^^^^^ & afia fcttida, <Sc linimcntum T » in capitulo hordcoli ,
ANNOTArlO^K.^ '
Grando ^<*A4t'C'°''
2)e A imoro.l
In palpvbra comrmo. CuratHrm ^ .^ccP^- ^^-^ tis Chirurgiarjide Taulum f-f^, ^ACt^-^' & Actium lio,x.fmn.i>mermnit CT ^ ' (ornp.mcd.per loc,
Ve hordeolo ^'^^'
y- Stcaro puftulofaaddita inoculo.Quod ]b 3^ O Ordcohmi eft ^P^^^^^ipcbrc,^^^^^^^ r. fi fucritapud lachrymalcm , tunc rcctius e- rX fupcr cxtrcnytatcm p K .^^^^^undu
dco in tigura fua,& cius matcf rimumcftfanguis doniniani.
2)e cura. .
« B.alHi hers. br »• Cap.15.
tie curainuerlatioTs palpebrx . llhus aucc, qux
rit,ut incidatur^dcindc cura t fiiUiix lachrymahs adhibeatur , aut curcturcum tcollyrio bafihcon, 6c mcdicamine dc uioiis , & mcdicamcntis uni^ulaj,& propric cum coUyrio dc arfenico.l: t ii fucritcum albcdinc,(Sc nigrcdinc , tunc cura cuis crit cura ungule .
Ve inuerfatione palpebra & efi ^ [afiera. ] Cap. 1 3 ,
EIus fpecies funt tresivnaearum cft, vt con- . trahatur palpcbra,<5c no cooperiat album , ^orc^ tub"r'.2 etillud autcftacrcationcaut cftproptcr incujatio^cir, u1 cifioncm euenientcm palpcbris,(5c nominatur fciodatur cutis oculus huiufmodi oculus lcporiuus. ttfccuneip.s,& no;i fua- fpccics cft mcdia.^ cft ut uou coopcriat par IuIV^lCbr°a?& ^^'J^^ albi,ctnominatur abbrcuiatio palpcbra:,et cGfohdcturpoft caula cius cft caula prim^i uerum cft minor il
uiuiu c.i..i5. cu la.Et tertia cft,ut non cooperiat palpcbra fupc^ . ^ & commiiccantur a"»^- ' . j.||jaW' i3U0*'.j *tim/ &fu^^'dl ^^^^ infcriorcm, ct illud fitautcx giandula,aut ^ hordeolum,6c cpithemaT^^^^.teiiiK^^^^^^^^ llxu" du plu"i& ex nafcentiacarnis addita:, qua: iam cft,aut i riiinus. liiius ve cipitj aut fpafmo accidentc palpcbrx cx vlccre jo qux eft a gli confolidato fupcr ipfum , non pcrmirtcnte vt iioficace & c^r- paipcbra fupcnor coopcriat interiorem.Et qua «tioe,''n remo doquc fit iUud totum cx fpafmo iaccrtoru cu-^
CVrctur cum i^inutione , -^^^jili: pcrpicramfccundumqno ^^^^^^^^^
dc fumatur aliquid de a [ «P^/mocus^^^^^ 4^ uatur]inaqua,6cliniaturcx eo ^^^,.0 ^^^,
cftbonum valdc.Et confci'nn '^^^sSd'^. ncs cx adipe duroluto, ^''^Ztv^^' mV-^^' galbauoiautfcrmentum , ftcratus fupcr ipfum.Et uapcna ^ da ] mulcarum habentnmi Pniuit^ati Lfi$; cu m aqua,in qua hordeum b;^^^,,6c if p columbx,aut fanguis algua ^^^e Aut fumantur parumt ^^^^^'rpSnanJ^ jpc^ & commifccantur ambo , ^ ^^^fjj. P M ■
quartam partcm,cera:,aiui-- jtjg j omniumana
mcdietatcmp^^^^.^^fupei'^ if^ceolcidclilio,6chniai
i ei cum fcr cundantium palpcbram.
ro. fit fitniliier cius, ^nx e a ve ftigio vlcgris Ci> folidati abbre- WUtis palj?ebr2 curatio c,vt (cin datur, & conlo • lidecur,3i iHius ^ cft a fpafmo curaiio cft, cura tio fpaHni cum fpcoebus fuis . Cap.y.^Cap.ic. Cap./i.
T L
cum t
Paruulum tuberculum^ohmt^^^J^'^^ pti^»[
tA N N Or AT 1 O NES.
. nuMrdeo fmiUe^unde & >'P'^" f"^ L. ^ ui^ hoc & Cclfus Aetius ] 5. Menimt uero & Gal.^.de LQ'»r lib.de remed.par.facilib,
Vbi oculiis cute non obtegntnr , '.<t>«'»S*>.(<« , (jtit.ii appelLmcquafi leporh oculitm dixerU , luod id mmul afirtis femper ocuus est,eti.irn per fomnum. De htc ajfeCln
De .ifamac .
ASarnac cft additio m--. Scnsinpalpcbrafupc'^"^ f
s y
3< I
.foli^ :iO'
iificatanit^^Pf fionc * ^ ^^^^^ ^P^^^^ 4"^^^ "^o^- ^P^iirimn ^^n^unaa^no mota ficut nodus: ^clatis i ^^J^^^^^n^ accidit infantibusA hu ^*tiialml^^^ n^ultiplicantur lachr)
^'f'^- Cap, i8.
^SisTbn!!^ ^'"^ ' qioniam , quum tu ' [tan
""seos em °""'''^'S'f'5 cluobus,dcindc lc- •'^"Unenti; ■
Fen. 3. Trz^t. 3.
a B.althutc i.de moro.
t^ ^Cuu^]^^ ^^^^^ ^ius : & ipfuis modus
ad nla^^ ^ tcncatur caput cius ^^nsad oc? "^^^'^'^ tcndatur in iplb cutis
ESt caro mollis cucnicns in iiiteriorcpartc palpcbra: , a quanon ccflafflucrefanguis rubcus 6c niger,& viridis . Cuius quidcm cura cfl: mundincatio cum cxficcatiuis corrormis , 6c collyrijs acutis . Quumque ^ [ fufati coirofi- ^ ^j^,^^^^ uajfueritjadminiftrabistunc puhictcs,& colly m ./u corrofum ria,qua; carnis funt generatiua , fintque cx eis , qua; in vlccribus palpcbrarum dicuntur . Etad vltimum, curapruritus , & fcabici fortium curetur .
^ 7^1>l O T ^ r J O S.
EthumsmorbinotnSycauJhs , & curafioncm Paulus fuUhre notat lihro. 6, cx auo in hunc locum author tran "P-W»
oVnl ^"">^ ifiiuatur in ipio cuio ^"^^iimeHi ^^^^*^ tlcuctur palpcbra,&acci b^Clr ^^^^^^^^iauosindices &metp^ ^atcrh . ^^^^^P^^imat parum,6c aggrega cr^Qs di^L "^^^^P^^^^la ad ilkid , quod clt in- ^il^^quicaput tcnet;trahat >ci)tia i,'''.%cixuij: quumq; apparuerit fub '^^^t cutem ab ea liflkienti fe- Vi^^^^occ^ '^^'^'^^^'^^'^uida . Cautelanan- ^'^^t inci(? (5c ut incifioncm fa-
0 ' ^^bito an ^^^? ' ^^tius ell, quam ut ^ [ ul^NiicaDn '^'^^ ^''^ci^t incilionem. } c't:6c fi '^P^^^^cifioncmprimam, Pa '^ ^^^ecanjr^^' ' [anatomia ] additio iiiDf ^'^^^* ^"^^^ inucncrit eam felan ^^^ciu/^^^^^uum luam inuoUiat pan- ^^^tra fiT ^.S^^Piat afarnac fcparando ip- ^^^ou oho^ ^^^^^*^^ • remanfcrit reli- ^"^lis fun. ^^^^ pulucrizetur aUquan^ ^cc ttil' 'P^^^^^>^t corrodat ipfum. Et iW^^^^Hud ^^'"^^i^^iicmentis adhxrcntia;, C^^^itid^v'''''^ leparatum cU,6c di-
C>tipaf^ '^^^^^^oni iaiis , qui puiucri-
*I>e lafidofitate.
: matu-
^ftuerit f ^^^^^ accto.Quimiquc j '^'^"'ci^^^guinic 1 ^^^^^ici-,6c iccuritas fue- Hw^^gliitin,/-'. ^^itetipfum cum mcdici- 'C'^^^%6c c, ^ ^^^^t ^u eis lyciumA ficf ?^cxe^^^-^^^^itis ^^^^- QSndoqucautem inua-
,> ^^^^ eiiic • xiianaoquc autem mua-
C^Jjtibipfrr l UKiUone,-6c pcnctrat cu ^^Paratu.! ^^''^^ct a dextra,6c a finiilra, *Portct nt ^^^^^ ^^^ud cum inUmo pe
"^UCt tll: ^^^*- liiUU^UlU llllllU»-' ^ v
i '^^'''itaut nl''^''^''^^ adhibeatur in perfora \ Sti ^^'^cni 1 ^^i^^at in profundunv. ^ [ fo ^^ii.H^^ tuc hV^^^^^^ P^^^^P^^^i^auicumiielK^ cft(.>eci. Jlitptoceaiis inforamine tan-
-lul^ ^inciH ^ - —
H ■ ' Wt^^^^' "^"^^^' [ pannicuU , ] qui Sih^^^^do c ^^^9P^.^ apparerc adeps loci
% r.^.^^ens : aut apodcma caUdum: 6c
IApidofitas cO: apoflcma paruum ^ [ fan- aB.chronicnm. ^ guineum]6cuertitnrinlapidofiratcm, a ^^^^^ quo quandoque Uber.it manus operatio: dein dc adhibcantur iiicdicinx ulcorum b [ocuU.] b B.palpcbraru
Videtur hic affcctus ad ^'^'x-f-xrty referri , de qua TaU" '•'P'*** lus libr. j. cuius indicium uidetur,quod Hatim detylofi, deia ctiam dc trachomatc agit.EH uerb trachoma internx palpehrarmn partis a^l^ritudo ,quarum intenfto , ut ucluti incifnras habsat^fycofis nuncupatur : & quum inueteraucrit ^tylofis , mcminit dc hoc ajfectu Rafisi. Contr. tr.9-
Ve ulcerihus palpebrarum,& rupturis earum cura. Cap. 22.
C^Vra: adminiflrcturfupcrcaemplaflruex j icntibus,6c pliill:icis,6c corticibus granato rum dccodis cum accto.Qiiiimquc cccidcrint corticcs,6ccorrofiodcfl:rudafuerit , adminiftrabis fupetca uitcUum oui cu croco , quonia ipfcconfoUdat ctfi uolucris,adminiO:rabis defuper coUyrium de oUbano , 6c collyrium aluber,cum coUyrio an:atico,6c rubco lcni. Ruptu ro; autem palpcbre rccipiunrconfoUdationcm , B.cucis, 6c curantur cara rupturarum ^ [ cutium] dida incapitulofuo.
Bac fcahiei oculorum ^fecics cft,ut author lihrl de ocu cap. 9. lis part. \.ita & trachoma & Jycofr^ Pro hoc & fequenti "P***' bus capitihus uideTaulum lih.^.
'k f^^^ ^lj^^^^jP^iuUt digitis , qui ipiam
^^'^- ^i-Uch.i'^''^^^^ cutis extaifx : 6c proue-
l^C>qu4!!f^^ [profundx,] quefunt , ^ebii- feing 7'^^c.6c fortafll' inciditur de \o. ^ ^culum aUquid conucnies,
^cbiii^ P'^^^ apcrtione . Rcccnte ^^ti^g. j^j^^^^'plurimum fanant mcdici- ^SiUe operatione manus.
Defcahie&pruritu. Cap. 23.
EIus caufa eft materia falfa, nitrofa , cx fan- ^ ^ ^^^^^^ i^uine ^ [calido]authumido, authumorc alioa1:uro,facicnsprouenire pruritum pnus , deinde fcabiem.Cnius quidempkirmiumuicccditulcciibusocuU,6c incipit cgritudo pnus cum prurituparuo,dcindc ht aiperitas, 6c ru. bific^tur palpcbra, dcindc fit, utgranumfici
^^6 Libertertius,
b «.MialUeia. b[<Sc vlcerofa-.] pofteaadneniiintgranadLira, 'Defi^is. ^^P'
uiccioiura. quum vchcmcntia fciffionis adcll in priiritu , r ^n- nmndoq"^ acci^^^
...... c,. ■ f^-^ij^ix^^S^^^gS
QVum fcabici aflbciatur ophthalmia , cu^ phlcsmaticum cnrm ^^-I^SI^IJI^, v^ahoia;^',.
ra prius ophthalmiam: dcindc proccde leruatueftiguim compulno^^.^^^^^ .^^p, in
a B.ic.mci. fcabicm.poliquam non d imifcris rc ' [ oph in aquolo non ^^^^^^''^"^^ ' '/'(^^^ • ^ thalmia;,] & fimihtcr iuntdi(poiitio&: iudi» lo nispcrhoram^ncqucc^olo c ^^^^^^^^^^^^^
cium, fi cft irgritudo alia . Nam oportct vt tu lancliolicum iccundum pui ^^^^ dariti^^Ajija,
vchcmcntiori carum diHgentcr attcndas.QuCi cat palpcbrxA ^^'"^^^,'';^ ' ' ^ je
quevidcrisvlccranoncmO)capoftcma: caucne tcnhonccontcquciUibusiuF ^^^^^^.^jol^^
adminidres mcdicinas acuta.s,& fmiilia cis, ni-, rum 1[ummU'atcm:& eius f^^^'^''
fi poft confccutioncm cum facilitatc ad poili quofitcurandum ^^^^ophthalnii^^^^'
Bdoloreud bilitatcm : namm trahcs cummcdicir.isb [ a- plurimum cuis acciditpou r
„octimfnw ue- quam vchcmcntcm.jln fccunda vcro , & tcrtia polt variolam.
hemcnst ipccicrumprajdidaLumncccflariacftfncatio, ^^^. ij-
aut cum fcrro, aut cum mcd icinis fiat fricatio Dc cura,
cxcis,qua:funt licutfpuma maris> 6c proprie .;r.;..iM-imum,5^ ^''^Lifa'.':
gcncriscins,quod nominatm-cafuri , autcum 0^"^''^' ^^i^S^^^^^ .
fohis iici,a:.u- fac tricationc c:< fcdcncgi, & cro K J pus,6c ^^^^;,"^^ ^^^^^^^^
coAmaL-dianta,&f.atcxciscollyrium,6cfri, ntad phlcgmadcchiuas^^^^^^
cctur cumcoJUiusautcm , quxcuramrccipit cx IoIds ' [ malue^ J cc i cum^t^^^aq^'^
cum mcdicinis:& cft iUa , qud: non confcqui- kerua contrita , ^ P^\^;y -^,^1(3 aceto. ^
tur i^radum fcrundum , & tcrtium fpccicrum vaporationcm cx H]^>"^ V ^^^j,u'xaloC' ^cO
prajdiclarum:initium curc,cft afliduatio cua- calida,6c ctiam l;iat hnmui ^^^^^^^ ^
cuationis 6c phlcbotomix : 6c fi non pius,ialtc zaharagi, & fict memitn^>
bis in mcnfc:6c phlcbotomia lachrymaliu poft cnm aepa lolatri .
phlcbotomiam uniuerfalcm : 6c aftiduatio bal- 30 i^',,,).nis ^^^'
nci,6c alicnatio pulucris.6: fumi , 6c vocifcra- 1>e multimdmepalj^itatiom ^ ^^^^^^^
cBOriaarxin tionis,6c cautcla uchcmctia: ftriclurc colli, 6c " ,.^inifationis fit^/^/afficci^^'
Part 211
Slinoru coi f coardationi,. capitisj 6c furoris,6c ira3,c^ mul "^^ Vltitudo f f ^^'^^,^,do tt
1.^ co.uaar:nnv tit-.^auiis loquclr,6c applanatiouis puUiinaris , XVI m oculo ^^^^^'^^. j^iplicatur^^ ^tin'
^'^.''Ttndo. & prolongationisiaccndi:fuperfaciem,6com te.] quandoqiie m^^^^^^^^^
"^:^ • ol a nium,quc^afccndcrc taciunt matcrias ad fupc bus tctanum 6c ^^^^P^ff ^'.tistctai^"^^^
^2^da^.^. riora,6cti-ahuteasadfacicm.Etconfcrtinprin ciicat m a^gritudinibus acu ,
cipio fui quidem coliyrium rubcu lcnc,6c poft nium .
ipfum collyriu viridc lcne. QLiod fi liicrit for- at n r AT i ^ ^
tior illa,tunc acutius vnoquoquc corum cft cL 4^ A N N u i ,j}S,
t Erafiflrau. ^3,f[i^j,,^,ticon, 6c coUyrium t Arfiftratis , 6c , ... author^.a^i0
coUvrium dc croco.Et quandoque curatur cii • ^glt depalpebram tumo' ^^^^^^^^^ f
fcllc hirci,6c fcUe porci,6: cum falc ammonia- partic. 4. ex quo m hunc locu
co,6c tutia 6c xrc adufto , 6c calcadis coniun- dcntur .
«i B.&fief alu- ^^-j^^^^ lcpararim,Etbafilicon,a [ 6c coUyrium
? "rlilfiuti. granatiuumj funt bona:6c mcdicamen f Arfi- • be cafii pilorum. ^^tC^jJ
ftratiscrtvaldcbonu.6ccxmpdicinisconfercn raiifa ^^^^ •ei-^^^^V '
tibuscft mcdicamcnhuiuimodi. Rccipe kara- Adut pili oculi cx c:^ n^^^^^
cB.£tis. bcpartem.j.corticis^^^granatorumj^partcs.ij. . Vj faloci.Etcauiaqm ^^^^tfiti^^
conficiantur cum mcUc.Autaloes partcm.j.fa- 5^ niam ^ [ rcplctur P^^^^ .[mi^aut ^Ltuf ci
hs ammoniici partcm.s.coficiantur cum mel- tudinum acutarum P^j'^^ ^^"^ cci^^^cii
lc 6c adminiftrcntur . Et itcrum fumantur cris rumpitur proptcr iUud ? ^.^jf jn ai^^jaitJ^^jn
vfti-xvi.aurci.pipcris.viij.aurci.climi.r.iiij,aurci quumnafcuntur,ficutac . ^tji-ehui^^^j.ei^t^ i
niyrrhx,croci,amboru ana aiirci.ij.floris xris. vt fit in intcriore P^^*^*^P?r^ noi^ ^^ai^^O
v.aurc.gummi.xx.aur. tcrantur 6c mifccantur, ta,aut rnaterianitrola,iai ' ^ip ^^^^jlli /
ficut fcis cum aqua pluuiali. palpcbra nocumcnto lcn quoii 5^^^^ .
lis.Qiu autcm eft cauU lou,^^^^ aut^^Uf^^fi
eft iUud, quodin ipio dommatur , vcntoii- mcnsctdolor.
tas ; 6c quandoquc cft fupcilkiitas fubtilis Cif. ^
phlcgmaiica : 6c quandoque cft lupcrfluitas a- '^^^'^- nc^^ T
quou. &quandoque clt fupcrfluitas n.daa- Nillo.quU-ftcaufalod,cu-^^^^^^
X quod cftinlocOjlccuc
'^^Cs^fc^^P/^ ^^"5 '^^ ^oco fuo.Etin il ^^'^^corpiK pi''"a>^iomarcrici, ciirctur ^'^'^^••^•admii ?!^^' i-cgiminc Iargo,j 6c ciba Pilor mcdicinas rralicntcs matc
■^^Scon V P^^Pcbrasperca, qucdiduri ^^^^^ismed • "'^^'^^^'^''^ anridorarjo , Sc in ^'^'^^^rainar "^.^'"""^ ^^ingularium.Etin co,qui ^^t^icamti^^^^^^^^^^^^^P^^^-^^^^ttiniftrapurga^
^'■^^ccun 1 ..^^^''"^i^^cationcm mcmbri : , > iuiiati i^.?!''^^^^ pilornm. Alcoiiol S.Etex'. "^^i^^^^i^imrlapis armcnus &c
rA^^^itrum.i^'^!''^'!^"^^ didumin antidora-
^Pica mg,.^^^ e , ^ antimonium |o: ad c im rad io , Et ctiam fiat alcohol ^isaduao,6c non adullo cu mcl ^^^'cituni ^^'^^^''•-^■'^^^^^"maturtcrra , in •-iitiscumcrocojc
Trad. 3- yrj
turcx alio latcrc.ct (Iringatur capillus,doncc rc mancat fimilis anfx a latcrc intrinlcco,ct pona tur in ipla pilus , ct cxtrahatur . ct fi ncccilaria fucrit itcratio acus,queratur locusalius. Sccudationaiiqucpcrforationis acus diluatforamcn,cr non rctinctpilum . Scdio autcm clT, ut nbfcindatur origo cius cx palpcbra . Qu ida ucro pra'cipiunt,vt fcindatur locus cognominao tusgcna,ct cfl apud cxtrcmitatcm ocuii , dcindcconfoUdctur^ctnafcctur liipcr ipliim caro addita.ctirquatpilum,ctnon pcrmittir ipfum inucrfari . Cautcrium autcm,qu6d mclius cll: , cll ut fiat cum acu habcntc caput curuatum,cu iuscaputigniatur, ctcxtcndatnr palpcbra, ct cautcrizctur cum co locuspili,ct non rcdibit. ct quadoquc neccflari^ funt itcrationcs bis,aut ter,ctn5rcdibitpoll illud pcnitus. 1 uulfio au tcm prohibitiua e(l,utcucllatur,dcindc ponaii
Qh P^^opricf^^r^f ^'.^^'^ adullocu mcl 20 tnr lupcrlocum mcdicincprohibitiucunatiui- " ^nair.v.. ta iilalii:;iiiif iiinnM..- tatis pilorum,ctpropric fupcr palpcbram,qua;
funt dc cis qux dide iimt in arcolis mcdicina rum fingularium,et diccmuscasin capitulopi lorum additorum .
ei^ 1 Partor ^^'^^^^ romano , iSc eft S 1 '/'^%ium .'^^'^''''^^^*' ' ^ adminiih-erur ex 0 ''^i^^cum luntad ii
fo, ^^^«.^ n,,^M''3"^f^^»'gi-anatum cum lua
3io^'^^ vi('^?^^^^ locunl Etomnia
■^Qlcotn.. ....'^^^^^^^iunt.Etad iUudetia,cli-
N N O T AT 1 O N B S.
Sufeniliortm defiumm y.ttl<ifa9i<,y.\K^u9i?^ ueletia ^^ap t, f^o^ coiTK uocatur. De hoc cgit Gd. ^.de comp.med.fer loc. Cap 1 8.
^^'^ ^^^^*antu'ri?^^j^"^^ partcs aiqualcs liimaa lofcd yide & 1 4, meth. & lihellim dc?ned. haratufiicilib. ^^^^admmittrcntL
ad SQlon.uide & 'Paulum lib.^. Vepilisadditis.
Cap. 52.
^•.^^''^^l^o^^^^^^ Tumatur ftcr-
i n-x-
^'^•liJ. contcrantur,&ad-
pondus.viij..'.6c ficr-
?^^rci, K^f '^^'^ t colly riuni. A ut fiat alcohol
^^u^l^'^^^^^^^^^^ ^'P^^''^ ^^^^i<-'^ta cxficca.
fW.!^.^/^^'^^iipc^^^^^^ terarur, 6cconfi-
tadipc urfi,<5cli-
''^'gi-atco.s fI'''^''' ^-nnn fieit piios , .S: cu %ip '^•^•^c pip^^.^^^^ fumamr anrimonii
--^^^ liii cirl ^^'"^- ^ Pliinibi adufti
NAfcunturcx multitudinehumiditatis putrida aggrcgata: in palpebris oculi.
Vbi paipebrarum pili, vel prsiternaturam inuertimtur, uel augentur'y ^y/x'»"^ v rocant . 'De hoc Gal. de ccmp. Cnp.t. mcd.per loc.& Taulm lib.^. & 6. cx quo author iddctur "P-** defittfipfifie: Sed pulchcrrme Cclfus agit lib. 7. J>'}de & Rafim 9. ad zAlmanf.
^oj. f;P^rtcs7;^ ^^^^clcoru daccylorum adu- HficJi '^-^Qi^terantur^fiatcxcisalco-
De cur^t^ •
Cap. 33-
- . j. - 1 A ri 1 • ^^^^ mundificatio capitis, ct cor«
'ri T hSiu, ^^iis ji^^f^^^^^ur.umcurahorum poris,ctoculicumcis,quxfcis;dcindcad ?Vc,-;7^ordarM, ^^^^^^^•^•^'^^?^'^"^*^' & 50 miniftraalcofolacutamundiiicantiapalpcbra
> ">ionc&"y^^»'&abbrcuiatiopal ficutalbiralicon.etrufccni, '•»V&"^eft,v;^,,""'»oprohibitiua. Inui bcumacutum.ct uiridcac t.!Si^S"'nman',vf']'"'^''^^'l"'^"f"'^«^"'" myrQbal. et propriefi fuc
K'!''^^^"!» P'ni,& gummi: & uifco , &
%--^antK -^xwim cgrcditur de veii >-C '^o.SctK?'-' farcocolla, &
>i u\r 'tiuir- ' "'■.'^ difToluto cum albusine
'"^to'?''^ no. " '"'^lio'^ ca eft cu col- S'^^'^ fitacn a"^^"' 'n antidotario.Cu X>«'Pcb,f ^'^^"^ penetretab mtcfKt' P Wr . vbi ea pi-
»'"li«;^'l=.?is ,f ''"^ ''^ foraniineeius , et ^'Ud,et firingatur piius, ct
uni,ctcoUyrium ruacutum, ct collyriu de propriefi fucrint illic lachrymc : aut aliquid accidcntium humorum accidcrit. q^finon fufl-ecerint,curam adhibe euulfionis, cteuellantur,ct liniantur iUper orig<nem eoru fanguis cricii,et fcl a [ damarum.cr arietum , ] ^ B.ipffus & fcl <:tfeiuulturis,ctfeicaprinum.Etquan4oque •
ku%n^' ^^^acn oaV?^^ antidotario.Cu- 60 rco,ct fiut ex cis coUvria, ficut fquamm? pifcis ^haleuate.
pcrmifcentur fella iiia,etfangiiines cum cafio j-j^^;
Can?r^ P"i »1 foramincacus extrcmitas capilli ^^Piiius n f?^^^ ^^^0 i^^cre . deinde ^ ^oramine cius , ct cgrcdia-
ct a d m in i ftran tu r,q'u u m necefiitas iu cu mbit , diflbiutacum faliuahominis. Qui uero covtitur,mcdiahoracxpeact fupcripfum. ftcxcu ris quidem bonis,eft ut fumantur fei cricu , ct fci 0 nuiturisjet caftorcum fecundum xquaiita ^ B.cliamale2te tem,etai^i^regenturcumfanguinecolumbx%-t fiant inde troch. cx cis,quc narrantur,funt fan ' ^^^^^^^^ guis c £ + tinde,ct propric languis tmdej cams ^ mamBiill;^.
ct fan-
f B.alasfi.us.
grcgationcm vchcmcntcm,nO 1 1 ' jj^,,te ^ cat ad S r iitcndum complcxionci ] Ptquandoquccilcaulam cis ^L^oratio]q"^f cades in initio crcationis:& ' L i| /jceitatiS)^ jj doquc cft proptcr uclicmcntiam ^^^^^.^^^^^i multitudincmcuacuationum,3 ^^^.j^tcn^s-^^ antcrioris ccrcbri validam, ^^i F ^.jis^qiia'^'^ gritudinum A propinquitf ^^^^^^^^^^ do rclbluitur fpiritusJX^biUtas^^^^^^ ^^,,, D mcntum.quv* funt proptcr ^^^ '^^^^ corum cll proptcr tunicas cxc i jcj, a ftmdis)aut(unt caufa (^'Wlannc ti^^^^^^, luntcaufa tranfitus, quidl: ^ proptcrtunicamipram,Ui^^\P^j],cft<f. xioiicm malam: cc pl^^^^^^^S^i^^^^^^ vaporis in ca.aut llipcrlHutas ^ milk ci,autcxliccatio 6C ^^'^;^^,of^^
DemHtfcamm'[ palpcbr.vwri.^ Otp. 54- tio,& corrugatio '^^'^"^^'^f "^^^ ^'^^^'
& corncc;autcorruprioi ip^^^^^^.^^^,,, u^^^^^^^^
Flt illud fccundum plurimum poft ophthal 20 imprctlioncm ulccrum Wj^^j^,^jiiiic pl^ miam, oportct crgo ut adminiltrcntur lar cultorum:aut tolcrantia o^ ^^^^qqIo^^^ p cocolix,6c zuccari tabar^ct partcs cqualcs, fpu autcrcntis P^ruictatcm ciuy ' n\x maris quarta partis.tcrantur 6c puluerizcn tur Uipcr iocum.
& fanguis ranarum ucrtmtamen cxpcrimcntum non verificauit illud. 6c rcdius quidcm le cunduni q> exiltimant, cil ut milccatur cum al kitram.Etcx cis ctiam.quc narrantur^cfl: ut ad miniftretur fcl uulturiscumcincrc,& lalcammoniaco,& lucco porri, 6c propriequado po nitur in fartaginc fupcr igncm, doncccommi fccantur,& equcntur.6: fi fucritcinis oflracorum,crit mclior.Et rubigo fcrri a:ruginofi cu faliuaiiominis eft ulfima, quamuis dolorcm faciat.Et cx cis quidem, qux funt cxpcrta , cft d [tineajcum falcammoniaco , & propriccum ungula afini adulta cum accto forti , 6c limilitcr^ijpuma maris cumaqua' [pfyllij .Quiim.n. frupefit 6c infrigidatur locus co , non nalciintur ibipili.
ru,a cx crrinitatc : aut >" ».Scut .1 ^;,},
41 ». Alia Vncra. fX ficcitate rioniir!atue,auchu
HantCjhuiDoia- Ji,aut c-ompkxionali.
B Alia iitera . oiaten^. ^ h. ueire tuto.
4 B exficcatur.
f B.mrpi6"ecur, ^ u- fubtilieiur ^afckiitei, uc ingK»liefQr& ac Ctd»t ei ui mulliplicerrtr.
(piflecur, ac fub tiUecur,& acci- ^ic ei u( multi plicetur.
TRACTATVS IIII.
pedifpofitionibus uirtiitis uifibilis,6c opcrationibus cius.
SDm debllipape uifus & nocimicuto eius. Cap, I .
DEbititarcm uifus & cius nocumentumcfH cit , aut complcxio communis in corpor rca [ ficcifatisdominantishumorofa;,aut coplcxionaiis [fine materia. Aut vapor clcuatus cx corporcaut Itomacho propricAut frigus ^ha bcns mafenam,aut non habcns matcriam.jaut
ritiacx citrinitate.aui .y.cCian^'\:...^i^ autdenudatio coloris ^^""'^cinA^^^^ acciditcornex,6cadditpcrn^^^;^^^^
dincm ad hoc ut lumc {ucacci^^fk [tirjfc fpiritum uifibilcm.Et q^^^^''^^^^^^ catio,6c caleficUo P^^^fl^^l^nmo^^^ 30 mamjacris lumims ' [ ^"^'.^{ioncn^ ^ .^^ teparatiocarumproptcrcoii ...mcirj
lcparatiocarumpropi^^ V,mcn in P^'"f tcm^ quarcnon .^r^^^^tur lumci ^^^^^^^^^^^^^^
in cis , imo fubito pcnctrat i^^^^iainl^^
gre.Aut propter ortum P^/'" voliitl^, cttf^
{iciit ungula,aut infl^f^^"'' ^^£0^^^^''^?^' caruficutinlbbcl.Accidcns au ^^^,^,^ L
fitui,aut e(t quia ftnngi;^,^^' •^^cap'^
p\"c7c7ufas;quas dic^u;!-! Unn^;'^,.;;,^,ai!tn''
aut dilatatur,aut opp
dcm diccmus ilbcapit»!»'^'" quc» ,t„c "
' '<l-Ci'-'" lllll''' fnl).
aaautcmproptcrhuiiW'-^ cialis quidcm,qui cft 'fl:uur,»'l'' oi'"' cncHtii llia?qt.ali,& "^S^ , ad* tilitas.cttfoiVs.&f.t.mP^'^ Jrfc.E
ucus iiirti<.tiaui,aLti in^ii iiu^^^n:» j,--- ^ >^"'- ''TC'r,.,i^lLlS ^^^'')villar''^^'|
propter dominium caliditatis matcrialis aut 4« tcgre,ficur quum cUtici^^ ^^^^^^j^-iH^i non matcrialis . Aut eft fequcns caufam in ccr Hrm .^irrmns rcbro ipfocgritudinumccrcbri notarum,qug eft in fubiirantiacerebri ,autin <^ [ partc tota ] anteriore,licutcomprefrio, aut pcrculTio accidens ci,quare non uidetoculus,4Ut in partean tcriorc cius.Et plurimum quidem cius clt humiditas dominans,^autficcitas accidcns fuccel fionciEgritudiiuim,6c motuum iLipcrfluorum corporcorum,6c animaUum,6c euacuationum iuperfiuarum, propter quascaJ' [ rdbluiturjmateria.aut eii: prop. priatam ipfi Ipiritui uifibili,ct membris,qux fum fcquuntur, licut neruo concauo , ct ficiit humor,ibus,6c tunicis.Etipiritui quidcm viiibili quandoqueacciditut - mukiplicctur,6c ac cidit ei ut fifL-)tilietur . Et quandoquc accidit ci ut ingroirctur.jEtacciditei utminoretur.Mul tiplicatio autcm cft mclior rcs, 6c magis iuuati ua . Et fubtilitas quidem plurimum acciditcx ficcitate: 6c quancioque ii.t cx vchcmcntia fcpArafionis accidcntis quum fol alpicitur:6c * [ rc fplendentia 6c J fimilia.Et quandoquc pcrducit aggregatio ualdc fupcrtiua ad coaraat^oncm rcioluenfem,6c intpiflatur ca primum: dcindo fubtUiatur ualde fccundoi^c lliud clUicutacci dit apud lojigam nioram in tcncbns. Et grolii tudo lit proptcr humiditatcmA litproptcr ag
intrinfeci ? ttomnia gi-^^^.^tuin^f ,ti^;^ liantgrauatiuamlus.Noau^^^^^
uiiiu aducnit ex uitrco , n ^^^^^^^n
imonon nocet uilui)
aciali, ct conucrtit ^'''\%,\c^'jof''^ Ktateproptcrcibumium^q^^^tj^^^^^
fcrt.Noeumetum ^^^^^^]'}.. oPp^^ ' uum,cftquoniamacCKl^ ciditei4pQficma,autrupt^ f
De ftgnls . ^ Nco quidem,quodcft CO|||;^^i 1 ris,ilgnumeltillua.quo^^^^ gnidcatcomplcxioncmto
ptcr oc-
[traiac^ incj
'^^^^'Sl!^^^ ccrcbri,cft, quonia
um no
Fen. 3. Tra(5l. 4.
'^'"slifir,, ^'■.'■''^'"''^"n^hoc ut finc rdiqui '«"Jnih?"' '°- enim fiduciam facit vifui • Etqnandoquc appio.
Part 212
i„. Pmnnuim propnctatuin cius , Sc
Sa, ain?'^"*' *"'*'f";ficut pcrcuffio c ''.'iEtani „ / "^" '^aditin partcantcriorc c
. 'quanrlr^ F*"c4utcriorc ccre- >ci;"^°q»«ftaudituscum fua difpori-
"«'''•m.qlH PrVP'"'^'^'"'"'""^" ^''^'-•f- ^"'Jmf, ;? 'P''^?'»»» appropriatur, clt : «t«mcx2'!''''^'-'ft'''bt.lis,& cllpaucus.ui
t >''l;^<^lZTT ' t '""^ Perlcrutadonc , & ^'quod dongatum cft cumpcrlcruta
^ ll?SkmS|!^' q»'"" fuperflua, no '
&'''q''ii'^'&-'''''*^< "''" Pcrfcrutatur vifioncm l°'«lqu<^^ "'r " '" ''OC apud loqucntcs dc i-^^K."^"' fi^'"'fi '■S'-'-'l'°"'= '■»
re crratur in eis , 6c cxiflimatiir, quod fint imaginationcs aque, & non liuit . De conlkidionc autcm , 6c dilatationc , 6c aqua , 6c difpofitione nerui , pollcrius loqucmur'. Etlcias quodomnis corruptio cxiltcnsa liccitatc fit fortis, g [ quum uacuitas adcft, j 6c apud exercitium rcfolutiuum , & apud cuacuationes in hora mcndici , & ex humiditate e con-t trario .
A I^N O r A T I O N E S.
g B.apadfatnf
■«idcn^'^!''' dicu,r-" "^"•'''"'' '''''''^'•^'
t pcruium velicre formas =
ni^j ^'iis,&- ' '"S'nquu,n luDtUiatgr i ^'''''''^^.'^^"^''^''^'•■"''^''"'^'■'''S.qucnwd-
:a' nt^"
^^if cjtudcm ha^cnus Auiccnnas dc multiSja quibus U di uidendi aUio poteH,ajf'e6iihus.fed id ohittry dum extcrnarum ferepartium,aut manifefliora oculi uitia recenfet. ISljinCiUeluti cx integro, de uifus ojfenfis aggrcditur Gale ^*P" num iOnuktusy i .de fympt,caufVnum in hoc notat ijs uer bis.(Et (juandoquefit exuehcmentia fcparationis &c. ) ei pcrfcrutatio intucn- 20 ^'^^^^ exaBius lihet expenderc. ncmpe offcndiaitex folis afpc^iu uifumyid quod Galcnus quoque afferit,& quo tidiana cxpcricntiaprobat. Dignum cr^o fiitu efk't,quum uifiis ojfcnfio fymptoma fit,quod fcqui rnorhumfolet-.quum morhi jpccics plurcs fint,& oculi partcs multx,quina mor hus cx fplendidijfmix rci af})c6lu fiat:& quxoculiparsof fcndutur.Sanc, huius prohlematis rati 0 uidehitur f ortafia alicui prima frvnte fiii ilis,quum fatis uulgatum ftt difgre^ gariah cxccllcnti lumine afpc^um.atqnc non de ocuiista tum,fed de omni fcnfu aficrtum ab Ari^t. ftt ab excclknti
■ ^^^^i^s ad c^^quod vidctur, cSc 9 mo- :.?cius,<v iv^^^^^^ loginquum fubtiliatgrof
'^""^'Sj^^^Uu^^^^^ji^^^^^^^qnodglacialismotus 50 ohiel:lo corrumpl:quod uidclicctinmodnaao quodamUd
^iitett^ in ^^Libtiliat fpiritum gronii
i P^^opri^ P;^ >^ rcloluit {piritum (ubii-
C ''^ '^is d.mf'''"^''- Verificatio autcm ccr ^''^'•^S t> i^mion^bus, pcrtinct ad S ^^^^^^^S^^^^^^ ^''Snitio ucroilhus cx
^ftr;l'j?^exeisX/en^ humorum profua
^ni color
nisr^^^mm '"7"'"» ^ - r
J^^nrc^,... ^ ^^xtcufionis & corruga-
^tl fn r"'f«is 00,1 '?''»'•»'».& dlfpontTo.
paruitate iphus,
^^^tuid ' , ' ^ in^aginatur de fimihtu nn '^''qua/n. ' 'I? ^P^^^ ficcitate,(Sc con ^^^^foi VaretSr^^^^acft cxtcrius,& forfi- ?t0^ntis i l^omo ocuh,& cll for
K^C^^^ccu '"''Jl^^^n^ dhpofitionem al
Su> ^^"^m fn. ^-^^ ^^^cm uidcs conturba ^ ir^^^ttcs. ^^«^in' cl.^iVi..^orni
mperintcr ocu uidcs conturba ctantum,&non funt r '^s • ;! ;r ^ic in -.11 '^^'batc,h2;nificat^qu6d >;^?^on; '^gi^ quodnon cft
N i->o;'i^^'^||||bati cft communis p~art[b:
/■/4 e^T" fenfuum , cMerarum omnium naturalium aSlio^ num uis co7islct.C£tcrum,fi resad diligentius examenre-^ uocctur,ctfi difgrcgari uifum , & mediocritatem exfupera ri non ncgamus pb luminis excellentiam,mn adhuc tam^, quinam morhus fiat:quxnam vjjcndatur particuU,explora tum esi.Acccdere crgo ad rem propius Liccbit , fi pcrpenfz luminis natura gigni in oculo fcu toto , fcu in LhryUaUmo humorc , aut alia quauis particula hitcrnperiem calidam dixcrimus. Qmtm etiim lumcn,philofophorum tejUmonio , tunicarum, 6c c^^i^^fi^^'^'^^ ^ confcntaneumrationieH ex huidiffmia rcin-^ ad d ifpoiition c fl'C^ia,uchiti fole aut igne.,quihus illud incft ut calfiu iant, gigni calidiorem in oculo intempericm:qu£ poflmodum ob Ixfi afpc£ius fit caufa . At ucrb,quum non cxbminis tantnm , fcd & albijjimi corporis imjc^ione labefa6lari uifumcontingat : nonfuntveroqux inftgni alhorc prxdiu fuHtyCtiam lucida,aut apta ut calfaLiant,quum ccrufa & calx quantumuis candidifjima , opaca fit non fl^lendida : quurn etiam nix refrigerare non calfacerc apta fit.-propterca tentandum illud csi, ut gencralior qujcdam ac lucidis Q & candidis rehus communis ratio ajfignetur. Fortaffe ergo res ita hahet. Viforios ^nritus acrcx & hu idx naturx ef fc.non uno loco esi a Galeno confirmatum.Fit autemafpc- £lus cx eodem Galeno ac 'Flatonc , pcr (pirituum ex oculo egrcffum: aut ccrtc,fi non oculum cxeunt,quod<t4rifiotelcs differit : ad ipfos tamen oculos affluuftt fpiritus, q/fum fmgul^ aBiones jpirituum opcra perficiantur. ConHatautcm naturx lege fimilla ftmilihus nullo negocio coniungf , & ijfdern dclc&ari,ficuti dijfimilia difjimilium amplexum fubtcrfugiunt , Ouamobrcm,ohlata oculis qnapiam re ^lt
W^^^^'^^ ^^^^t^'^^\ -^f^^^^ fimihter in al 60 didiffima:alle&ifkbHanti£ ftmilitudineuiforijfpiritus^tan
- j^'^ acdH '^^''''^'^ quandoquc albugi ' h ^iil on . "l^^^^ani partes eius , <Sc ^ Wi^^^vlcenf^^l^^tt^oquc eft iUud pro-
tiain cornca oc- Amagiaationcs:qua-
toimpetu erumpunt,atque fortaffcfamiiiari Hli&iocundiffimo obiccio eunt obuiam,ac fe fe ad illius amplexum^ ef fundtmt,ut cxfuhita atqueuiolcnta eacxtra oculumirrH, ptioneffi cum gal.cxirc radios fenfirls) difrumpi uel cryfiallinl humoris ftMantiam,uel raghoide, aut aliud qiM piamex tcnuijjimisillis oculipartibusfmter exeundum:uel fi non aliudfcryiialloidm ipfum , qui anteaf^irituum cg^
^ 6 o
pa. turgebatyeoYundem inopla concidere,& mnorcmfieri oporteat.aut certe,fi non exire radios uelis , idem cryflal^ loides ex jplendidioris rci occurfu, dum copiofius ad illum Jpiritus conftuunt,in tantam molcm rcpente cffunditur, ut illius angufiiffmi cuique mcatusyrcpleatur, dilatentw\aut etiam difrumpautur. atque ita uel ex ohfiruBione , uch ex dilatationCjuel ex folutione continui -tfymptoma ,dequo agmus, feqni cucniet .ut ad mcdicorum nomamy hoc etiamnum fymptomareferre iueat , qui fymptomataom^ nia morhos pcrpctuo ueluti umbram corpora , ftqui arhitrantuY ,
De cura.
SI fucritcaufa debilitatis ficcitas, iuuaturhii mcdantibus,6c aqua cafci, & cmulfione la- €t\s fupcr caput,6c potu cius" 6c ponantur olca humcctafuia fupcr caput,5c propric quum fuc rit illud iu conualcfccntibus . &confcruntci fomaus,& rcquics, 6c caputpurgialiumcdantia>6c propric olcum dc ncnufarc . & cius, quce in tunica cxiftit, curacdpraua. Quod fi fucrit ab humiditatc,adminirtrabistunc iilud, quod i B fitcCf.icili fcfoluitpoft cuacuationcs.Vomitus autc,qui » [minimus,] c(t cx cis,qua: cofcrunt:(5c propric fcnibus:fcd laboriolus nocct ualdc.Et i!;arearif
mcdictas ipfius dc mcllc,5c P^|? " atur^^"* adminiftrctur . Et fimiUtcr , H . fole^^"'^ duorumgranatorum,&ponatun onatur bus mcnfibus in a2ftate,6r coictui , ^^^r^^j^jaci in caalocs,6c longi pipcrjs, & ^''^^^ ;• ^.o)r?^^^^ ( 6c quandoquc fit finc falc "^"^"ijcV^ cqualcs ,tcrantur omnia valdc , quanfupcrlib.cius.i.iii.cx cis,6c [^'%..,^tai^^^: to plus antiquatur,tanto cft ^^^J^, .Kai^.io"'?' tiuis cum hoc cft acorus ^^^J^^^^vercalcoh, quando tcritur ficut alcohol 1 1 |i ^0ic(^ cum aqua ccpx cum
lyriumqiiiacra fclli.im tris&""; i[lylucftViaift.nt/icutfcl'»[a^'C ttW,s,A.,tfm«aturtabula&pft ,u,pe^^^^
ambo fintcx crcrubco,i>: ,;"llis- ''T. ' ™ ftillaaccti,& ftillalaa.sA 11:11^
tcratur doncc nigrcfcat ijij^^^^',^^ "^^] aili^i^?''
1. Et lcias 9 allumcrc " ^ ^'^^'''r.onfcrf | (it afla,fiuc clixa,cft cx ci-Sq«-if ^ dcbil
b B.Srficientia
cgrei tes cx natibusc B./\l»a litcra. |>QtUS oici.
Ko<\ui mata
^ [ 6c ftcrnutationcs] 6c ftcrnutauK-nta co iiis,qua; fcnib.bonx /.""^^'^^^^^l
10 uc fitaUa,Uucclixa,cu cxc..^,n" . ^ict- ' confortantuifum ualdc:iraq^i'^" ^^afiini tcm - L antcccdcntcm.]l:r ^{^"^ iiin^i"'?il i carncm uipcrarum ^^^^'^''llfsc dum,quodccoqmturind.a^;^^l,dd^^^^^ modum,quo diftmguitui inc^ i.tcx^^j. confcruat fanitatcm ocuh "^^^s^ii^sl;
itatur crcoftu,ct alijs,cft olci ^^^^^"^^.
fcrunt. Etcx cuacuationibus iuuatiuisin hoc liia-»-— , . fHcitj^^ nuC
cft ' f olcumjdekcrua cum infufioncalocs . Et parrcs,ct uini quantum ^"^, titatciH'^.
n a nio plus tLiti:r,fccuncium q^^^^
adminiftratio cius, quod prohibct uaporcm capitcficut tryphcr. L',6c propricapud fomnu: confcrtctiam , 6c iuuatur cxcrcitijs cxtrcmitatum-,6cpropriccxtrcmitatum infcriorum . Et fimiliter oportct, ut adminiftrctur fricatiocarum.Si autcm caufa fucrit in ca groftitics cius, curctur cum mcdicinis abftcrfiuis pra;diclism areolisoculi.Et oportct , quando adminiftras mcdicinas acutas, vt vtaris cu cis mcdicinis fty pticis.Et cx rcbus quidcm iuuatiuis in hoc , cft
ucnit: tcratur tutia, , . olcumbalfami, dcjndcumum
oportct,ct rcponatur.Mcdica ^ ociu^^^^^^^^ tur,quod tauti cxiftitiuuariiimVl^^olisf^.tiJ lcm cfticit , nc ci noccat m co ^ ^.^^^ , rc.Rccip.lapidis ^ [ lcnticiSAt ^,,,^^^ J ctlapidishatis ] ctcftalununi t^o \,vi^^
t atbeJamngi. \ alcohol.
gi,ct calamcnthi, ct fucci co"^ ' ni?^%i^ partcmj.fcUis^U ^^''^'.''''^^^^^^^ tutia abluta nutrita cum aqua fampfuci , aut a- borum an.partcm,' f:^:', ".f^iocr cap^^^^^poi''^
quafocniculi,autaqua t ocymi ,6c fuccopraf^ fij . Et alTiduatio t collyrij cum lycio confcrt oculo valdc, 6c confcruatuirtutcm cius ufquc ad tcmpus iongum.Etfaccrc alcohol cx fricationc myrobal.cum aqua rof cdfcrt valdc, qua do cft humiditas fubfilis cum caliditatc6cpru ritu.Et cx alcohol confercntibus in huius capi tulo,eft cx fcllibus , quum funt fingularia: ficut d B.aW,&al fei alcubui^i,6c fcl '* [ tauri faboth, 6c auis fran- ^'^"AVhtclli S^^i^^^s osj&tauri^&urfi^&lcporis^&^^^uultu ^Jach &aiflbu*c ris,]& gruis,& hirundinis,& paflcris,& uulpiss e B.hirci. &aldib,&catti,&. canis ^ [lcporarij ] & arictis f B. aUeluchi. § |- fyiacftris,] & fcUis [ auistardc [ incft prog gXba"ri! ptictas ualdc mirabilis,- [ & compofita , ] & ex i^B lin^^uUriter; olcis quidcm iuuatiuis funt,ficut olcum dc kcr autco^ohcum . ua,& olcum dc narciflb, & dcgranis lauri , & olcum raphaninum,& olcum dc foenugrxco , & olcum dc lilio,& olcum lhmpfucmum,& o-
partcm j.fcUis'^
man.partCiii, l-'-' r ,>rrc^n'^"' tooi'' n ftrat.opcamanon^^;^^ ,ctpropriccoRntlcnK ^^jies,H^o^
niiniftr ua cft,etprop ut adminiftrctur omni
attrahit uaporcs ad l^P^^'^ 'larai^i partc oculi.Et ingrcdi ^^'''''L^^^ ct fubmcrgi in ca,ct ^P^^^i'" ' poili^i^'. o^t'^^? fccundum quantitatcm^qu^ F . ^.tcof^'^ of , cis,quc fcruant Ihnitatcm oc " orf^Y.ch'' fum:ctpropriciniuuetutc^^^^^ cum,qui conqucritur ^^"^'^.^..aiit'-^^ •tic'?' , cui noccthumiditas, ut ^^^^^iefqi^^^^'
codionc abfinthij > ^y.^Lcr^^^^ omniquodlcnit,ctinciditi r
funtinftomacho. .
tA N NO r
Rcpetc,qu£ antca de
f albcdarang»
lcum chamcmillinum,& oicum alacocn. & fa- 60 thor fmpfit.pro ijs et medica?net ccrc alcohol cum aqua t ocymi confcrt . & cx in eodemtra.\.jk?itannotata.f^i
mcdicamcntis bonis mcnkirat;iscft,vt adurantur du? nuccs &.xxx. cx nuclcis myrobalanorii citrinorum,& tcrantur,& proijciatur fupcr pi pcris non aduiti aur. j. & hat cx co collyrium . Et cx mcdicinis luuatiuis cft,vt fumatur fuccus granati muzi,& dccoquatur ufquc ad mcdicta tcm,& rcmoucatur ab ignc,& milccatur ciaco
Rememoratio rerum uifui notcntm^' ^^^^^^^^^ ^ ^
T.Erumautcm "i^^^i "^^^SlJ^ J\ opcrationcs,ctmotus.^^^i-oni='y^ ahor lunt difpofitio-'[con^' OperationcsaCitetmotusl^^^^
Fen 3. Tra6l. 4.
(iicniZ^^^^^^lfus nniltus,(5c prolixitasafpicic ' icgcrc minuta (lipcrfluc, & mci^^iniir.r Tr '^ iLuiamcn ,& fimilitcr adliones
^ lomnus poft rcplctioncm. b t [
litatcnih', ^P^rtct iUum.qui fuo in uifu dc
^'-•^^'oninU^^^^^^^^ digcratur cib.
acutis,& aiijs,.nocct ci .
is rcplctio nocctci. & omncquod '^(;n)ov\f^'^''^^^.-Etom . . -
ttcbriJ iaifis,6c
^"^^'^tum'!'^ ''Sat ftomaciium, 6c nocct cYin- !^^'^ipsu F^Tr "^^^ci-ias ccrcbri cxpcllcndo ^^^Poft rik ^^^^"^^ ncccl]arius,oportct tunc N-Etfo).. I^"^!^ ^^^*^^^ facilitatc.Et balnc inn
" '^^'^1 WoHc phlcbotomi?,& propri(
iif^ cre
jra, iici ;bi- 5.viali3
lcu^ jjd [^-
ice-f' etis
c^'1 ai^' P
ati'' rtct,
itiP jri^ i/^
ipfum fal Indus,5c longum piper, & fit cx co al coliol.Et quandoquc pulucrizantur fupcripsu medicinx,quum fupcrponitur prunis,6c fit dcciinatio fiipcr vaporcm cius, 6: comcditur dc carnc cius aiVata,6c: illud cil: iuuatiuum,(5c quan doquc inciditur faciedo fcdioncm latitudmale,& ponitur cx co llrarus vnus^& cx pipcrclon go ftratus vnus^& ponuntur firatus iufcrior,&
fupcrior cx iicpatc,& ailatur in tanor,6c n5 pcr
Vomitus ucro confcrtei 10 ucnitad vltimum,dcindcfumitur-<5c colatuTcx eo aquofitas, & fitcum ca alcoliol. Er fimilitcr hcpar lcporis. Et limilitcrcoiiyrium tadumcx longo pipcrc,6c liiud, quod c(t lccundum hanc dclcriptioncm ^ [longi pipcris,zingibcris J fpi- ^ B pipemlon c^^ parrcs a:quaics.fiat cx cis aicolioi Et fclia ctia .
^ ■ r o • r 11 I ■ * o • Alia litera pipe
luuatiua lunt,(5c proprictcllahucorum,oc.arie rislont?i>& pu tum montanorum.Et fimiiitcr aicohoi cu olco pcris, &. bailami conquaOato cum pauco opio. Et alcohoi cx pipcribustrib.comnfifiis, ficutpuluis iu ofmp ^^Ta> & t ocy mum comc *o uatiuus cit uaidc . Et fimiliter aiumcn ivgyptia-
V ^atur.E,& ancthum,6c c^ulcs, 6c cum . Et aicoliol cum mcllc, 6c aqua focniculi d d B daudenJo
[ oico lubmcrfo fupcr iplb] fpatio iongo cft val pculum fuper dc iuuatiuum Et fortius co cir mcl,quum in co 'P"*"* cftuirtus aiuminis, 6c lalisammoniaci.Et aico hol fadumcx languinib.animalium caiidarum complcxionum confcrt. Et confcrt alcoliol cx fucco cucumcris afinini conquaHato cum fcmi ncportulacai.Et collyriumaicaii. Et collyrium f loris xris cofcrt ci.Et ficrcus [ laccrti,] 6c ftin ^ B.amfef ^^^^Uanffc^f T • ^^'^^ fumantur fciiis ^ [ hxdi ] pars j. piperis par f JJ.alludi.
aic^ j , .."^'^uuusin nnr^fv Rr ni.^pnf \n tcs.ij.ammoniaci partcs.iij.conficiantur cu mcl
le,6c adminiftrcnturci. Ec confcrt ciphicbotomia vcnx lachrymaiium,
S '^occtori A ^^"^^>^ uaporofi , 6c omn is , ^'''•Etpor/,:^!'!^^^^^-!^^ Liinum grofllmi tur
Lim,6c (
I O S.
^Hh, [ ^^^'^^ f^^oque adnotauit. pro qnibns pcte Tm-
dcl^ir'^^^'^^"'^"^ noac, 6c uidcat in ^ ^iitcturin finc cius.Et caufaqui
fim '^^'^iditv^r^^'^'^'^ ocuii,6c grofiiticseoru. C'^^»idcmT!'''"'f grofiitics cius,5c plu tiD ' [ ^•indc. X "^^^ habetib.oculos nigros.
J)e ^ [alihar,'}& eH ut non uideat in die, Cap. 7.
CAufa^ [ albiiar] cft fubtilitas fpiritus,ct pau citascius muita. quarc rcibluitur cum lu- ^ . . minc Ibiis^ct adunaturin tcncbris,ctquando-
c^itudincm in ipfooculo,6c quccftcaufac [aiiiiar J parua,quare vidctin te '^'^*^" nebriSjCt umbra,dicctnoCl:c, ct dcbilitatur in
!gr 6c cui mul oculisluis.
C^^^"^tio"nc Pa^'citatcm fpiritus uifibi % J P^'Qptcr 4^»^'i^ioque b [ ho^c cft
^bil^^^iciit ^''^^■^^udincm in ipfooculo,6c qw^^^'^bri 'r^Ptcr communitatcm ftoma
a B.algiehar. b B.algiehar.
c B.a!gieh«*
cognofcituriiiudper figaa,
0 7-
^ T J O N E S,
" ^ ^'^^^ntis C ^ •^^^^^'^^'"0'^« omnino nibil.
'K'' "^'Zkcl ktinl lujaojos uo-
^^'%kl, rl "^'^^ comp.mcd.pcr loc.Aetius "^'n j.c,^' ^^^'3 ^Trallianus li. i.R^s g.adAl Wq -^J^-j ^'Sed uide & Cclfim lib, 6. ubi "^^ ^^i^becillitatem oculommap^
Cap. C\
Part 213
t^lllf^^]^^ ' phlcbotoma ccphali r^H^ecir^^Uacus •^'^^'^'''^^'''•^^ adminiftrcn ' ^^F^^^iatu. ^^^^'^' ^ itcrcntur : 6cqua ' ^ • Hn. ^'H 6c ^'cammonca,^ caftorco.
Hic affe6ius uidctur fuperiori contrarius. alij tamen ny- Balopem hunc quoque appcllant, utautborintrodufiorij. ^lij myopiafm eum ejk cxiHimant.Scd myopiafin uocat cap. if, 'Taulus affc5lum,quo propinqua iddcnt , remota non item , quod & author introdu&orij.zy^rtji' ^,.de gcncrat.anim.il, iHfdofitati glaucoma opponit, quod illi quidem affcctus ni gris oculis obueniatjhic ca:fiis,ill€ minoribus natu , hic fenioribusyille ex humoris copiajjic exficcitate , id quod & JJipp.i-aph,
De cura.
Cap. 8.
EStadditio in humc^niationc, 6c in ingroflationc fanguinis.
V^CH^^tcxn, P^^^^ poftdigcftionc
Ki^^^np^,^^^^ cumcultcK ^^o,Q^^P^'"nas'nam,quumcurrit,accurrit,6c puiuciizatur fupcr
*I>e imaginationibus.
SVnt colores,qui fcntiuntur ccram vifu, ac fi ipfifinta [mifti]inaerc:&caulainciscftfta ae. Alialitera. tio rci non peruic intcrglacialcm,ct intcr ca q <para, uidcntur,ct illa rcs aut cft cx cis , quorum fimu lc non comprchenditur in conluctudinibus AVIC. Nu omnino
er tertms.
1 nmini^^*^ 1-^'^
tcmporc ianitas Ilii viCus pra:tci q . ^0gn.i:ioic,uatur.pfum]^^^^
b B. atomis & alijs.
c B.
d t B- & ipiom paruitatcm .
c t B. a quibus.
lit figatiu- a iquo tcraporc non F> pct(.luccn.s nocumcntimi in oc illa.quo; fitcx caula in albugmc^ porc longo, & non pcrducat T | ji,i,ic ,otmsnunt&fitautfacccffionc«ph^^^^^^^
tcaiit lUcccnionc caul* '"f .'S^t iciiuit»'^ lk-icntisAelK-xcis,qu?n'^' ;„fa,cla'; propricquando inucnitur «^o' Amp''^ in quandclUlpcritas a''^"";" ^ > cft?csfixa,&»c>„additur,..^^^^^^^^^^^
nocumcntum magnum.
ptcruaporcs, . , .mouc^'^''-
fcitur proptcrca,cp ipia com}^ oiisA apud rcplctioncm, ^ , ^ ^^jia,
„...1 .... .... ,,,.,-f-iaincmA
ItomaiicosA ^^'"J"
t buthor.
f B.c^uae uidcn i;ur,hc»irforann na, ucl ficucfen-Urae cu quan titatealiqua. g li. Alia litcra. tunc illa pars parua habcret quantiratc , feu tuiK ille partcs paiujehabcrent fpatiQ.feu Jocu iforanuiu^uuc? iquo iinprimc )ent formas , fcufpccies fu.^s. h «. fub.Uantia ipGui hunudita tisjaut iin\ aduenit fubftanaf humidit;jys iljud qcf ell ejftr^nfecu ab ea, ^ )1U quar cU propterca cf ad ipfuni i.i couer fa ett (ubltantia ip(iu> humidita tisert,qui.i. i B.faciete ebul jire ilia (]oanti rate vndcc6mo pciur in ea,feu agitarur in ca afreuas. k B iVumofi no peruij. ^ ] B.illa uero, q fit ex hoc jf ip fih im-diraci ad ucnit aJitid exirinfecum abea m B.Alia litera
omnino, 5c ncqiiccomprchcndit ipfumniil quielltbrtis vilus cgrcdicntis aconfuctudinc in comprclicndcndo:aut cft cx cis, qux coprchcndit vilus,quando nicdius fit,cc non cit in fi ncacuitatis:lcd c(Uccundum Tcmitam conluctudinis.Et inrcntio primi c("t:quoniam quii vifus cft fortis.comprchcnditdcjilc , & occultu ex rcbus,qua; volantin acrc propc vifum, qua; funtcx i3 [ tbrmisjaquibus acr n5 cuacuatur, c [ & rcliqua^quarcapparcntci-,(Sc proptcr fuam propinquitatem,quam habcnt cum acrc,'^ [
3 non vcrilicatcas;6c limilitcr quum funtin intcriorcpartc vclligia vaporuni paruorum,^t C ] non cuacuantur
ex cis complcxio,6c natura omnino, Vcrunta^ mcnhxcduo occultantur a vilibus, quc noii funtin vltimo acuitatis,& non imaginantur,
niii ci, qui cil vchcmcutis acuitatis in vifu : (5c , . x . . loci'-^'-
iRa fuiu c:^ cis.qux non comparantur ad nocu jo apud motus,& A -^^^^111 ^"^^'Lii'
nicntum.Diuiho autcm altcraautcxifrit in tu- moratur fccundum dilpoi ^ ^^oi-\iif?^^k^. nicisjaut cxiftit in humoribusj6c illa , qua: cxi- augmcntatur, &c i^'''P"^^".Luniuis oc^^^^tMi iVit in tunicis cA,vt fit fupcr tunicani corncani vcdigium occultum valdc, quod rcmaniit a ua riolis,aut ophthalmic,5c f puUulis.autalijs; & non apparct oculus cxtcrius , & apparct oculo intcrius , proptcrca non lit pcruius locns , in quo cft.Occultantur crgo proptcr ipllim cx co
quod fcntitur (Scacrcpcruio partcs^l vifa; ma p ituruii"'" mu"-
^nx fccundum quantitarcmjqux fi lccundum iind.Et quandocontinua ^ 'pati^ji^^^^tii^^^ vcritatcm cxtcrius rcpcrtc forcnt : ^ [ cHct pars columitas cius,qui hct im _b ^-^.girita^^.^^^iion illa parua magna pars formarum cius,qu? lunt fib.cft fccund um P^"^'"^J^.^^^.acnti^s ^f^^ Jqii^ inforamincvuca;.]Illaautcm,quccxifiircxhu ginationcs,qux lunt ^^^^ [^^^^^ moribLis,cft fccundum duas partcs,quonia aut ccflant gjadatim jn com^^ ^^^^^ i"^'.^,?jcsi'^^^; iamconucrfacft [fubdantia ciusin humiditatem ex co, quod eft cxicrius ab ipfa , ad quod iam conucrfa cft fubftantia hunuditatis ipfius aut] accidit parti cius mahtia complcxionis al tcrans colorcm eius,<Sc rcmoucns pcruictatcm
turoculouni,im6fitwanil^o';''_,^.„sl,5 1^^^ quc cu m ea c(l naulea, UCHh^-M ^^,^„cua"° jj t.o,& quandoquc eft nonnt' |^„aiuni " , picra,& lubtiliario nutrnnc ',o^ „.& 4 j ^cftionc-,remouc..t & '^"^^i^^S' dc.u .am rciuil\i in «P'"''",,^lij.ig""^ fvi» ■ ft""'^'''--'^-\"6.iitas«^;c.
quo dclccndit c [ cumcis] ^^^^^^^1^^^ pa-tranfitfcxmcnfcs.Qi^^;;^:;;;^a^ ginationcs rcmoucri,& ^!-' onvnn^'^..^)^^ nui,fcias q? no ^'^i^V^^^Vi^lnr 1 '^^!li!oP^^^'
cius,quarc non pcruiaf.tillaquatitasciiispro- 40 tu
farum tcinpus pfoloiig^^^^'^ iP^^'
in dcbili
aquofa; .
^emo de curci imaginatfonm> ^ j , Cap.
" cft
T-Rimum imaginatjonu 'ortcn^^^ycf r curam carum..quc ^^f^ iccitatO^J,!!^'' quis aiu carum.qux funt ^ j ^ fiiit ^ ^^^cf
ptcr trigusaut humiditatcm,aut caUditatcm [Sccundiun illam igirur quatitatcm apparct in ipfo acrcitas. ] Ht ex proprictatc acrcitatis crt,ut quum pcrmifcctur humiditati fubtiUpcruix , faciat ipfam laclci coloris,"^ [ 6c faciat ipfam ui dcri non pcruiam,]aut proptcr liccitate infpiffantcm & aggrcganicm ualdc, [ fcd critillud , quod fupcrucnit ci cx ca in alio.Ergo] no cuac\iatur quin aut fit accidcns non fixum,6c crtcx gencre uaporum,qui clcuanturcx corporcto to,aut cx itomacho.aut cx ccrcbro, 6c qu(\ funt fubtiles, perucniunt,& rcfoluuntur,& ficut fit in cri(ib.& polt uomitum, & polt iram , aut fit fixum in co,& portcnditaquam. Et iitxquide imaginationcs quandoquc diucrfilicantur in quantitatibus fnis, & funt parux & magnx . Et quindoquc diucrfificantur in cflcntijs fuis , & funtgrollc,& fubtilcs,occulix. Etquandoquc
diuerfificantur in fitib.fuisA funt rare, & qua ^ L luD ncruo,j oc pt^K- - • ci^y^^-hf^J' doquc fpifle ncbulofi;. Etquaudoque diucriifi picra dt mirabilis iuuamt ^ui ..n
quandoqUiumcaatiano»' i,atc,>
ditate,& alia.. qux no ',',„,,1.111 C,.^*
cis omnia aicofol,qn^ ,H-ipi>''nc .''''1 . tib.ucr6aqi.am,oportctvti'i ' j,„
ccscorpus,& propr.c ««'^^^'^^^rgf icr" uias ad mund.fica..df. «P^^^^';b..s- £ ;,i«';; & caputpurgiis,& t»«1"^''', Uant,'!"-"'!,.."';!; t.rionib ueio.inquantu pu^^f^^^^tl^^c^
titionib.uero.inquantu r -. ^^^, mcntu.ii,& cx parte laooi mct ur ex cis
- [ rub ner..o,]& prope 'pW^',; cis. P"-""" >'
cantur in figuris fuis, & Uint > [granofce] & funtcimicalcs,& Umtmufcof9& funtfilofx , &capillares cum iongitudinc.
piluli'aurcx\Et mcdicamt^ Lrcctaurca,&^[cuc:nnK.a.^^^..;-^.
*I>e figriis»
^Ignacarum,quc funt cx acuitatc fcnfus/unt ) Ut fintlcucs non lccundum modum vnum,
deiam fciuilii iucapi--;- p,-;r^:' ^u.j^j dificationiscius illuu,qd ^^bf r Etoportet utfitmudihca^^^K^^c^u aut^lulasaurca^lcam^u^ ^,q,u^4 tionum frcqucntiri]uaki-f^ ^^^ci^d f ciniso[lblutiuis,]&abacrluu^
k k
Ql Hi P(S
,Bt ;nv un^ acu
iri/ lips :ad ?rono-
ini^ ,ria'
iita^ 5,ifl
Fen 3. Tn6h. 4.
■TOaqu^ ... , p''''°»cm. Etconfcrt in priii >l^topo^"'*"fpm'aartcriariim poll au- '''"«biti.L'^"'.'*''™^^ mcipias primo a mc
Pn,!^ " f«niculum cum mcllc , 7?'nciconf, l ':''^"''' quod odoramcntum ?*»'isfui / .?'' timctdcfccfum aqu? »MEcd,c,^-f' »»i''f«<-- I oltaaio-olciip-
'''Jicitur 1 oiractio-oicup-
fempo,., '^"r sppoltio fanguifugaru
■>co,f,.,.:7"^'ti>iimtio 2?^'^it«r L ""^^ '«'"i'« « [ alkcW
f'^'«H-&n,? f-cinouctaquamA rcfol >'«un,1 ^'''P'"'^' '-■ftvltimum. Dcindc .H*Sino ,^ r"' '^icdicinascompofi- ^''''«c^":*^^"»'''^".' 'ibi . Etcx illis cft ^««''«.Kl ''-•'•apinitrcspartcs ,
^^■llis.v L^' albi,ambori, ana.x. par ^.eftv '■^"'yl^s-Etcx cis.qnc ualdccxpcr '^'i^acoL^Pf hir„nd>ni,sadullo cum
%;>i''s |tr'^.' '" «P'f"'» dcbilitatis ui
,t ui
-ap _
collynumdc fdlibusal-
^ ^^^"^ in ainH'^'^^^^^ t ^-^^niidus, ] 6c alco i fi '^'^^^^amcnTx i^^'^^ cumfclictcaudinis . ' u^i.^-^^^^^^^i cumaquafocniculi , t
^^01,,;;;;^^ ;^mp(ue,,6c allcrus& almcru .^ii^mi cona^rt in cx cis,
1 1;
iln ''^^'^ Ti^c • cll nrbi^^tur
li>*^^rco ^:^^;^' <^nicorporis,^ pona
iutur propc dcccni 'lisjvT'^"'^" «Sc ci-rV •'^J-'''^^i-iias: dcindc fuman ^iis?^''^^^-is>& ,?,^^- 5^"'^^>i-^'m>& fcllis tcitudi
tii omniuni an. pon
' ^SP^^furciu^^ cisalcohol
'•^ir^*^^^u-ciicr —
^«^^Ui!^^^^^^ quinr?^.! P^^"^ i-<Sc aOIt fccnda^ pars ^olcn^f^^^tis fi ' ^^ccimapartis, 6c cil trcs
i,& fiat ako
'«m "^'aci tc th '""■' ^''^■& P'Pt'-'s pats-i. '"^co r,„, '.'^'^P-n-tis . fiat cx cis collyrm
. „ [ nic-r"; ""'-"iiiuilhctur. F.t opor '''ii,i(fr '>^.'S(Dofn,^.'^.'b°.-^] iiigrolVantcs,&
<• Dnf„ "'""■^J ingronantcs , cc ^^''''^''«^""^'"'•''"•'taqucctia *'<;■' >oap^'» np ilcbotomic:& vcntola- X ^s ncttir;"'"! quafuni poffibilccft: '"'^qi.6d;;J'^='^!SJcogatadillud..&at • 'Suisfitcalidusplurimum.
T I o N £ S.
lud fucccflionc fodcX, aut proptcr caufam primitiuam cx pcrcuiIionc,aut cafu.Et quandoqj fit^ptcr caufascxifletcs 1 ipfa pupilia, 6c iilud cft in albuginco,aut in uuca.Albugincus nanqucquum humedatur,^: multiplicatur,comprimitvucam,6c niouctcam ad dilatationcm. Albuginci vcro ficcitasno facitdilatationcm pcr fc, lcd pcr accidcns,f inquantum fcquitur cam ficcitas vuccE.Et vuca ipia,fi ckficcatur,aut cxtcnditur ad cxtrcmiraicsiiias,ficutcxtcndun tur coria pcrforata,quumcxficcantur, accidit ci vt dilatctur,ficut,dilatantur foramina illoru coriorum, 6c quando comprimitur ab humiditatibus. Ec quandoquc acciditci iiludcxhii miditatcintrantc liibitantiam cius, 6c addcntc in fpillitudincm iphus , 6c cxtcndcntc cam ad grolliticmiquarc accidit foramini utdilatctur. Etquandoquc accidit iUudproptcrapolkma cxtcnfiuum proucnicnsinca. Et quandoque cll amplitudo oculi naturalis , 6c nocct vifui . Vidctcnim rcs ininorcs, quam oportctvtvidcantur.Er quandoq,- cft accidcntalis,6c » [qua * B.fitGmiliter. doquc cll ita : j 6c quandoquc confcquitur ad hocvt vidcat aliquid . Multotics cnim dilatatur oculus adcojvt dilaratio conlbquatur coro. nam,6c non rcmancat viliii aliquid,dcquo fit curandum.Et illa,qua:cftcxpcrcunionc,aiirca lu,non haLx:t cuiuni.
tA N N O T A T I O N E S,
Simt k^c de mydmfiypupilU.f.diUtatme ex Gal.fum ptd frmo dcfympt.caup^ro hac & huim airatlone ui- Cjp. de lihelhim de oculis par.^. Paulum li.^.Act.lib. 2 .ferm. ? . Cap. ir.ca.it. & Celfimllb.^.Fnnm hoc in loco aduerfus %afimfcrihe ^^P-*- ^^P' re hic author uidetur.quum ait.Et non ofortet ut muhipli ccntuY &c. 'Damnat cnim frequentiores purgationes.J^t Rafis 9. adAlmanf.c.de pHpilUdilatatione,iubet affidue repeti aluifolutiomm cx cataportijSy qu^ cochia appellat. Scducn\expHcat hic & interpretatitr Rafisfentcntiam, nequeenim Rafis qnotidie purgatoria medicamenta exhibenda ccnfct,quod Auicennas damnatyfcdfrequcnter tamen euacuandum putat^quod & author noHer admittit.
Defgnis. cap. l^.
j Am diximus ca in capitulo dcbilitatis ocu
r^^cn,^ '■''^^heRr n r * ''^ '^^'^ ^^'^ >
^e cura .
*; finflcfipraj^rifinHm
«^/ h,r /. ■^^''^ ocuIh contcnti uidcri pofunt ^
^ucntur.Arifi. autcm fen ^^(^qucdciniperfccla rcfra-
lijj.y-^if w. ''"'Hnt •■'"^-'i.^ /tnti. iLjiu—
^^^^eft;''^^^tforamc;i uucx latius, ''*^uj:a;6cquaiidoquetitil-
ILla,qucnaturaliscft,curamnonhet. EtiUi, quc cli: cx liccitatc , confcrthumcdatio oculi cum humcaatiuis pra^didis.Etilii^cju? cft cx humiditatc; confcrt phlcbotomia,ii in cor pore cft multitudo . Et ctiam phlcbotomialachrymalium vcnarum cuacuat cx loco,6c confertci,6c fimiliter phlcbotomia vcnarumtcpo rum,6c inciiio carumj6c euacuationcs,quas fci uifti,6ceftufioaq faHxet lalitc fupcaput,^pric niiftc cum accto. I:t non oportct vt multiplice tur euacuationcs cu folutiuis,ct debilitctur vir tus,ct non cuacuctur,qd qritur.Imo quandoq^ fufticitei euacuatio omnib.x.dicb. cum. drach. ^ [ct.s.] de pilulis cochijs.Et cibus fit aqua ciccris cum olco filamino.Et liat aicohol oculo al » j. autcutn tcri cum tutia, vt non dilatctur licut primus . AVIC 2 Et
t» B eai laalten
4 t n. eoluirbi aoruau
t R. mori/js.i.
tJiIatationi ocu li. Reeipefcilhs lailoi •
Libertcrtius. ^^.j.,
capitulo imaginationLim,& aqua . Et confcrut ci vcntofg fupcr collum proprci: illud , quod incis c de attradionc ad pofteriora.lllud autb [quo utcndum] cftincuraeius, qux fadacfl: fucceirionepcrcuirioniscfl: , ut liatphlebotomia,deinde uentofetur caput, pofl:ca adminiftra infrigidatia.Er fiat cmplaftrum ex farina fa barum fme corticibus fuis ,<5c farina hordci cu aqua foliorum ' [falicis,] aut aqua endiuix»,aut lana infufa in uitcllo oui cu oleo rof autpauco uino.Etdifcilletur in oculum fanguis tur-
11 .1 r 1 JCr
tutum,& puUorum'* t C
fs. aldab,sut «lurel .
ttioncm matcrici J • ^.nitisjOi"''
portet vr adminiftrctur '/Lotuni'' ci,6c oculi b [continualbreui tpe,^^^^^^^^ vt attrahat . Nam adminiftrano hu^^^^j,aa. purcquandoque nocet cnam • ^ }^uin<^ai miniflrasalcokattradiua,itcratun^^^
tiua. Ei vcr6,quc humida cit, . •|itatisu': folprx-didacWnitaincapitulof^^^ fus,6: aqua:,& imaginationuii^tt c^^.5,,ni^^ (o lyrium huius dcfcriptionis. f^^y s&^^^^^^^ niaci,amboruman.pars. J.crocii^^^jex alocs.v.partes,muicimcdKrj.I^^^^
:i i ir
is tur- aioc.s.v.pauLo,inui^i 1- ^„Hr aur'""^,.;
] & in coUyrium. Et iterum ammo "ur. >«■
aur.ii.i;umm.aur.i.ccn()c.antuic ,„,o„ii
adminiltrcntiir.Ktciiai.-K^r--, - ,|nOii«i ci amborum an.partcs i).olc. '^^„„,q>i>f; tisunius,crocrpa.-s j.rcfoUw ;^ in aqua foeniculiA pw'!"*'"' „m*'
LLll.Ulll,V^ jjLiiiwi vni» 11, j
dictcrtioaiflillcturin ipfumlac, alcofol,qu^ funt fortiora. Et pcnitus plurinuim curx eius cfl:cxgcncrc curjc apoflcmatum calidorum.Et poftadminifVrctur coUyrium frigidum exthu ris & croci,5c myrrhx omnium an, partcj. &
Part 214
arfenici pait.s.Mcdicamcn iuuatiuum'* [ omo .x.
ronencffs,^ eftdiftillatiofcUishcdi,] &fcllis 20 lcum baUami,& conticiantui <rruis amboruman.aur.iij.croci.diac.j.piperis nanquc cft ualde bonum. centum 5c fcptuaginragrana,fucci liquiririx . v.aur.& tcrtia,animoniaci duo aui-ci mellis fc cimdum quantitatcm ncccllitatis: & fiat cx cis alcohol,& tcratur cum .aqua focnjculi,& conli
ciatur cum mcUc.Etad illam , qun. faclacftcx vucx^interliunv^rcm a.-^^^^^^^ pcrcufllonc,mcdius aur.tcratur cum fucco ra [ & corncam , ] quarc Y'^ , quan!^%ri^ phani,ufquc quo ficcctur, & adminiftretur cfi mas ad uilum:Et ip a qu ^ ^,uci^i^^,tit^tc co ficco alcohol.Et ctiam fcllis hirci aur.). ftci- ucrfihcatur in q"'-^"^'^'^^' ' ,(ita-s m f^,^ cus* [ laccrti & ftcUionis ficci] aur.j.&.s.nirri. 5° qualitate. Eius ^"^^'^^^/^^iu ttot^'! s^upipcrisfcilisgruisamboruman.aur.ij.cro cft,quoniaquandoqnccuF .^ppU^^^ ci aur.).ammoniaci aur.s.cllcbori aibi aur.j. terantur ctiam cum aqua foeniculi , & mifccantur cum mcUc.
E(cenfusaquxcfto:grituJooPF^^^^^ ^ cft humiditascxtr.yu%ii^;^ vucx^interhumorcmalbugi^^^^^^^^^
cir,quoniaquaiiu«^4'- ^ , coparationead foramcn:q ^^. ' ud foramcn,& non "i^^^^;;^;" conH^^''
jOeconHMonefufilU. Cap. 15.
Onftridio cft, vt fit foramcn vua; ftridius quamconfuctumfuir. 1 tficftnaturalis ,
doquceft pauca ^ccunduni ad ipfum:quare opP'lf iudcrg";>^5 tit partem ipfius dctcdam ; y^,,cxil ! uifibiUbuscorampartcopgl^^^^
prchcndit vifus.fcd compi^^^g.quain;^: cft coram parte ailcoopci-^. ^^^id^^^^
_ iiconluctumtuit. itncitnaturaiis , cucoramparicu.i^v.^^ ^^. ^^^^,,,^^
cftlaudabilis:& iieftaccidcntalis,eftdetcrior ^ prchcndit vilus , ^^'^;' .chcn^^^l
tatio: & quandoquc pcrducit ad op partcm cms, & non con jk fort^i^'' , ^^p
^ . r nifipcrmurationcpupili'^''^ -^nc
quam dilatativ^ ^ — , ^
pilationem . Et cius caufacft.aut ficcitas uuciE corrugatiuaaggrcgans cam, & contrahitur fo ramcn,&acciditcoftriaioautoppilatio. Aut humiditas extcndcs vucam cx latcribus ad mc dium,& conftringitur foramcn , & accidit licut illud , quod acciditcribris,quando madcfiunt,& mollificantur,&cxtendunturin partcs . Aut ficcitasvchcmcns albuginci : quarc totam,&hxcq minoratur,& fequitur ipfumtunicaad dctu- ' j-^.^i"nelcedum,& aggrcgationcm diuerfam difpo fitioni exitus . tt plurimum accidit hoc accidcnsaficcitate.
f Am diximtis ca in capitulo dcbilitatis oculi.
nilipcrmuranontp"f-. - ■ , ,ci-- ,„ hcndit ipfam intcgre uicc ^ » ^ -^i^ j, hcndit ipfam intcgrc v>cc V cu«l' „J>t; fitum cius.Nam quum P" f "omP'-'t s'''' tc fua coram oppiUto , non ^ " Ipl' ca aliqu.d,& quando P'^''" Jprchc" ' . fua coram difcoopcrto , ^""^di" V< *«, , totam,&ha;cquidcmopP ^|(-„pc^^^^^^^^^ -i
doquccaditi. lad lacl"y'"f,ius>&''' doquc ad lachrymalcm "^^fjl^cdi' U'"^ coucnitvtfit iUud in '^%(coO?<i^,^, & quod .p(um c.rcudatja ' „,(■' j<|>«
quillcm non uidctdc "'^^"'otidct-fVp non uidct mcdiuni «■'"^••'.Mn-ai"' ,,,.-i''*«ii>;i ius,ficutfcnc(h-amautap^' tur'^'uc(;}/ liuscil.T no vidct,fcd "^^,f ..quSdf^'^^
cflcntia,qnon,a ali^cl , tcgitl himectfo!em,ctaii3 on^iK.i)^^ Et^c,u-adoquccftincolorc.q'lgyP > acrn coloiis,&
& alia cius alba cft m^LS*!' iriclii:»'* (<!'' y > dcclinatad " [uirid.tate,ctv j / ,
« aurcitate,ct qusdam c» '^'^i,.Et''"-"K c(tnisra,ctqu?damcftcinetc,
De cura.
aB.&inaliqai bushoris nccef fitaseftadmini itrai-e aliquid, i quo (iccaiiditas a(iqu«,ut attrahii macerii ha
lus quidcm, qu? ficca cft, cura funt humc I/ aantia,quxfunt exdiftillationibus,&caputpurgijs,& cmbrochis fac^is ex iuccis humidis,& rcliquis,ficutfcis,& cib:lcues,& pingucs [inhoris,& non inucnis nccelutatcm utcndi aiicpo^in quo fit caliditas aliqua proptcr attra
■aci- ,
:col \0 [tiaj jfciJ ),flo roci leA
iiii^; fof
)tii'^' :,iiai^
J^'t >'
^''^uieclh^.t "i'^i-g<iritalis ^ [qua: ad viridira ^^«^cun n^^'"^^^''?^^ ^ cincrciratem viri ^ viridc ^^^^"^ gypfbiim ,
'[ . n J<Scnigrum plumbeumSf >^eciDin.f^^^"^^^ nigredinis,6c citrinum , K^^^us o^^/'''^'''' CL^"^ acu . Et cx
Fen 3. Tra6l. 4.
^c^ic ^^.^""'^"''"''^^"efit dura ualdc ,
S °''«eftciirt-U"^'"°^'^^' 1"? ""§is fuCccpti- ^^'"tttueal! ''^"^^'^"^■'"i^-elHubtilish Iquc
^ ff' '"i^ coffln°"n?''^'"'-'''-^'^ & '"P" *P''^"' di d^"^S '-■"'°"'-"'" '^'^'-•'^is . Itparabitur """lic abloH '■■'■•d'l^it,&: aggrcs;abitur:luuus J>.l"pcrat, ? V "'ifti-unicw^aufcrendi ajHatio X ""'"^'"'••'1 lioiuscxpcncnc „ '(^iitam rMi*''^''^"'""''^''^"^ aquam,& ^''Suc^-y^ 'nfttumc...to dirtic.lcm. tt \>^t Ccl^^'T' '""d ^1'° modo:&c cll.vt ; '''nvdicni '^'"'^1 cottum , & fuiflctur iii r«"tvcloI'""' ^^cindc auforatur, & confi ^"'ifiiiicicti,' , ^'id«tur in aqua motus : ci^^^^^MtCturTr'*'''*?^^'-'^'^"':'»'"^'^''^" «l,^''«ation„, ^ fimilitcr.li claufio oculi ;«(i,„
M''««ioncmt ,"''''"'■■'• ^'^"''°
auf '•■''«'ii':ntcr altcrius. Et illa.ci
®'''iyani a^^''""''"!':'^' "^si^ti acddit,fit
Etn^^^PtstteV^''*'^'^''»'". 'unt imas^inatio W.quidcn i^"!"* "on l'uut acaui',s alijs . C'''°i'«.itt,n,."'''''P*''"''i^t^^ '^^""'tbatiof' ?,""'^^ ^ q"od accidu cii
Ci°'*ificutc;„ 4 imaginanturc. rcs «ian, '^PPilatio!, '^'''' dupliccs. Inter aquam
^'i^i^-^^io ''""'''"^■«'"''^''^«^q
'''t"'f.JilMatu?f"°'"'" oculorum comi, '"illli"' oPDiW "^ aqua.fcd no dilatah ^''"«atU e '°"'- illud quonia caula
''<' uS^P^^-fl-o ;?Pl-^'^'« '^"■it"^, qu. c(l m ^ S. '^ "mcnir *'^«t"m cum tortitudinc: > ^SL'i'-'*'^at,& 1 '""PP^Iationcra " [pofterius ]
!'f^!i.'''^«dtlataM"'^""d"'^^ plurimum rci: -•''"t inaltcro,] nifiaqualitue
fc? 8tofll?,H'."'*'tcfo,] nifiaqualitue ^' 'nta^h t^r""'= * "«'^ f""it oppi- "'Watnoneftaliquiddchoc.
^'ii°''ipS;r''^' homincm de his.qui '^i^?':''! aqiVf''''"'^^^'" tcdcunt ,& intcUi- Sino"*^'^" cua?"' •''.';'--'''«-at.qtu curau.t l^c >ionedf-'°"''"'"s.& abrtinctiacbi , 'V J .'^Ui^icT-' ' ^ sltcnatione iuriuma t NC,''is,.v i?!".''''^'& f"it contcutusaf
a.^., . tunrcntusai - ^'Us^^^^^btiliin "'"'"'"«ione alcofol-refol
'I* >t i'!^''^^^ W .^^^--^ '■'•■^liitad ipfum ui * tjii I titUh "-cund,! ni ,,....5 1 .
Ncft. reJ".P'"'"^'Piol"ui,coiUcrt
ando in
n^n cftl"''^''- 'lliautcra.que confi
■iC^^thnV^^A u\^^ vt rcpcliat habcnsca ^ Vl.^^^rc r coitum. & fit cotc-
autcm quamuis confcrat cxparte mundificationis ftomachi,tamecftnocitiuusin propric tatc aqux. Et nos qiiidem iam docuimus cano ncs curationis cius cum mcdicin is, in capitulo imaginationum.Et nunc dicamus rcs cxper tas,& ex cis cft,utfumanturgranoru lauri cxcorticatorum.x.partes,& gummi pars.j.tcranturcumurinapucrinon polluti,ad aquam,&ad dcbilitatcm uifus cum aqua pura,6c adraini j Q ftrcnrur ad cum,qui non vidcr. c t [ ] conficiarur cum fcllc uipcrc,&: mdlc, & fiat cii co alcohohcft cnim bonum ualdcDico aut quod cxpcrti funt holcs vcraccs fel uipcre,5c non cgitopcrationcm vcncniolno. Ethoecxpcrimcntumcx dscfl:,aquibus caucndi minuitur ncccflitas. Aliud cxpcrimcntumbonum.lucci granatorum rdatorumab nifukiMoadis, & & chamcdrci,coralli omnium an aur.j. conficiantur cumaquafocniculi. In rcgiminc aure 20 c^if^'^Yl^'^^fitcum in(lrumcnto,oportctutantc ipiam prarccdat mudificatio corporis, & ca pitis propric, & hat phlcbotomia , h nccelTaria fucrir,dcindc oblcrucrur, nc illc , qui cum inlhumcnrocfl:curandus,heat<i [in oculoruptu ram,J(5c ti mcaturutaccidar inrunicis apoflcma,aur fir airucrus pari rullim^aur hr udicmcn tis riXcE,vdocis irc: nam rixa,& iraoninis,funt cx cis,quc moiicnrad^ [profundu vclj rcdiru. Et oporrcr ur fugiat uinu <Sc coiru.Etcum hoc non oportct,vtadminiltrctur cura cum inftru mcnto,nili poflquam aqua flctcrit.-Sc dcfcedcrit,qd dc(ccndcrc uult cx ca,6c in g^roflata fLjcritcllduia dus * [parupcr,& hoc dlillud, qd' vocatur complcmcntum.i t comprclTio qdcm fubito lacla]6c phlcbotomia nocct: & cibus clus fit aqua ciccris. Et [conlHtuatur locus, ad qucm moucatcuranscuminrirumento fub oculo,(Sc limilitcr multoiics inucniturcx principio.JEr quando uolunras addt vr cura cu mltrumenro,pmittiturhabcnti aquam,vtnutriatur pilcib.rcccntib. 6c cibis humcdatiuis h [pcrmutatiuis , 6c adminiflrcturaligdcxds,q refiltunt nocumcntojaq.Dcindc fiatccra cum initrumero.lit ad ukimum ii aqua fucnt fubti hs valdc,autgrol]a ualde, non obedit cura; cu inllrumcnto. Et quando uoluntas clt » [facicn di,pcipiarur infimio aipiccrcad lachrymalcm domdticum,6c ad nafum,:6c confcruetur lccu dumillafigura,6cnofitiuxtafcncllra, neq^in loco uehemcntis luminis valdc. Dcindeprocc dar artii^x,6c incipiat, 6c pforct cum mucadahati,6c uadat intcr duas tunicas, vlqucquo fit coramtoraminc,6c inuenitur iilie ficut fpatiu 6c finuolitas. Amplius,cx artificibusefl:,qui cx trahitk [ Almadahati] 6c intromittit in cum caudam [ahiiuhcc,6c crt alcdidu vfq,- ad tcrmi num] foraminis,utpparct cxtrcmitati acutcal muhcc tranfitpm,6c vtafliicfaciategrum paric tia,dcindc intromittit [ahnuhcc j ufq; ad tcr minum dcfinitum,6c " [fufpcditjcumcoaqua, 6c no ccflat dcponcreca doncc clarificctur ocu lus,6c [occultcturjwaqua poft corncfi dcfubtus deindc p [dimirtit almuhcc in loco fuo aliqua to tpcut fl:ct aqua in loco illo^dcinde [dccUnat ab eo almuhcc]6c cofiderct aii rcdcat,tunc fi redit,itcrct rcgime, doncc fit fccurus. Et fi aqua non obcdit,vt currat ad partcm, ad quam
c t B. dixir.ila ibiiusalha[n;:4L
d B. fodatn •
f B. Alialitera. Et tempus eius «quale,eft teni pus anni . g n. vc aJhacreatIocc»,adqul curas cu inftiu niato mouetad inferiorc parte oculi, & jppcer illud qnc^j pott ponitur illud x principio . h B.ingroflTjne! bus aqua,& ad-. niiniftretur res ex eis, qua» coa fortie nocumc* tum .
i B.curarccuia inftrunaeACo .
k B. almachda.
1 B. almhet, Sc nominacur ala» ciid in oppofi. ro .
m B.almher. n B.depriDaitur
oB.deprimatur P B.adhjercaral mhet .
1 remoueatur ab eo al, i«hec .
r p.mnc rciteia altnliet.
fB c6gelari tCc enim non eftci
f66 Libertertius.
fccit cam dcrcciidcrcdcclina cam ad partcm al oculo mtdlum oui cum oko rofaceo ^^^^^^^^^^^ ■ • •■ TMlus.^tfupratmaatuprimo.fJ^^^^^^^
curatione agerct.oleum ah oculis,quG(l m ^^^.^^iti' inter^xlt,quod & Galut etlamaUbi . tum. Sed tamctfi oleumfeorfum oculo ^»'^ Jf^ mflo tamen uitello oui eim acrmonia mlla fit controuerfia.
Dedenru£lioneyifus, '^'
D' Eftruftio vifus quandoqueac^ ^ fisdcbilitatisvilus.qu«mftP^^j,,„us, re cofidcrctur ilUc. Nos vcio 't" ' ,itaccce
tcram,cxpcliccam ad partcm, ad qua dcclinat ct fcpara ipfam in ca . Qupd fi vidcris cam icdire in dicbus,in quibus curas,' [ rcduc almuhcc] in illocodcm foraminc ; ipfumcnim rcrnanct,ct non confolidatur,ctquumad foramecurrit fanguis , oportct ut dcfccdcrc faciat cumctiam,ct nondimittatur rcmancre illic, ct^ [congclctur,ct non fit ci cura. J Qiuimque curamcuminPirumcntoopcratus fucris,pone ^ fupcr oculum,cui adhibitacfl: cura cum inftru mcnto, vitcllum oui conquaflatum cumolco viol.ct cum cotto. Et oportct,ut oppilctur fanusctiam , vr non moucatur, ct fcquatu r cum infirmus.Etfaccum dormirc fupcr collii tribus dicbus in tcncbris , ct quandoq^ ncccflfaria: func itcrationcsplurima; huius cmplaftrationisj ct confcruationis huius ' [ preparamcnti] ct rcfupinationispcrvnamhcbdomadam. Et illud quidcm^quando illicfucritapo(lcma,aut
& dimittamus,quodcft cum co^^^^^^^ i.teH rcbri,& aliorum,quoniam ;V artib-oc dum efl. Dcftrudio uiUis , ^'^.^ .[^^ , manifellis in fuis fubflanti;s uicm ^^^^^^^.^n ,5, fit illud quu iam accidcrit eis
[fcnfibilc,autnon lcn rum
foda,aut aliud. Vcrum apoftcma facit cflt ncccf 1110. Nam (i partcs oculi appar .j^ci^leritj^^ mtionis fortis, ct moliifi columcs in fubaanti;s iuis ,1 j^ianifc»;'
X t B- & rcnoue tur inedicatce .
farium foluticncm ligation cationcm cius.Et pcnitus mcliuscll:vtconfcr- H B.fituatian^ . ^et i\rgcr " [pra:parationcmJ luam , vfqucquo rcmcucatur dolor:ct nonfoluatur ligatura,ni fi in omnib. tribus dicb. t [ ] tt oportct quidcm,vt fiat vaporatio in tcporc folutionis, cum aqua roixt aqua falicis, aut cum aquacucurbita::aut aquaviigx pafl:oris:ctfibi fimihb. Et homincs» quidcm habcnt vias diucrfas in cxctccndo curamaqu?:qu^ fitcum inilrumcnto:ita vtquidam fint qui difrumpunt infcriore partcm cornec:ct cxtrahunt aquam per cam:ct hocefl: in quo eittimor.quoniamcumaqua , quando cft grofla,cgrcditur albugincus .
A T^N O r J T I O N E S.
fibUc&q"-'""crucroicii uUapparcn
cuiiiiin,5 111 luuii**»*'-*/'* Ui'S ) ^j.. jiiaiu**-"^
nocLimentum cx P^i'^^''^^!?^^.itfora"^'^^
noiicaui uuu 1*^11"'
proccdunt.lNollcrucro cn^f„„in;; ;
minibus.ac uulgo:tunc autcr«r"',-^-j- ^ dumdifpofitioncmlanitatislu*. J
aut crit iUic oppilatio ^,o:autpi! ,., ■
tio no iliicimo m nc.uo concw ,,, „ c cadcnte in foramincc.us.aut p °P^,,,hc «^^^ mctum accidcs cx licc.tatc , a.. ,„prcd j aut apoftcmatib.in laccrns W « ^eacc"!*;» fcipfis . Aut fcquctur compi c. antcrioriccrcbro,fccundu.ii'F ,
. - Ai.f.-lCC.d.tC't.:,
his,q ptcricrunt . Aiit^-^^;:;^; ollti^^.Vius:^^ glaciah accidet rcmotio aD ^icxionis^ et mm.s.Autcritconupt.oc.^^^^^
minis.Aut crit cor r upt^o cu u.r _ ^^^^1 plurimum qde acciditpi? l^^^^H Jrate'^,
no cntconucnies
nantemiup cam
Defulfufionea^iityquam CtI^x^iiv & Myy^i*. «0- centcmfu|)ipfiim,quarcc ^^^^^^^^j tmt^aoslri cataraUam. De huius fignis & curatione ha & corrugatur,& nominac^^^^^';^ ^ ^ n;
Cap.». cap.t.
cap.ii. cjp.ir. cap.6. cap.7.
conia.&^nondtci "^^^^^^.^f^encr^i^^t^^^^ p.p eam c [varius multoruiii ^ ^,,uf ,0^^ crit foramen incolumc, ica ^ ^-;,,^,,aLite^ cuta ex co
nenincoiuni^.-" .j,^c,at'^ curaex co dilatatio in "^'^^^^' eitur^' fecutaipfumconllridio cooy
AN NOr Ar ^^^^^^j,/r Vhi ilUfoapparcnte oculo.'''^[^fJ^^^^
hes ex Gal.primo de fympt.cauf^.deloc.aff.ex Paulo lib. ^.&6.R.dfi 9.ad Almanf.cap.de catara6ia . fed pulchrS Cjr CelfisHh.6.& j.huius curationem ahfoluit. Qmslio autem hic esl dc yi^u,qualh\f.in fuffufis fit inUituedws. Paulus lih.^.aquapotum & cihos extenuantes toto mor bi curriculo competereait:id quod & Celfus Uh.6.ui6ium effe dicens optimum,qui pituitam extenmt.Auicennas ta men primo quidern attenuantemprobat jpo^ea tamen ijs yerb^. lEt quando uoluntas adefl &c.] &recentes pifLes;& humetlantes cibosyincraj^antesj^ exhibet, ita ut , ubi cura rn.xnu agenda eH,crafium ui£ium inslituat . Sane,quod ad hoc pertinetj Author noHer non abfolute incrafftntem ui^ium commcndat,ucrum fi tranfaclo ia mor hi initiojcuratione per medicamenta no fuccedentcM chi rurgiamacccdere confiltuerps: nondumj^ad camcrajfitu
dinem redaaafuffufiofit^utacu dcprimi ualeat; tum,ut\ci ... . . 3. - ^ • ^ , ^
tius ad manuum aamem ucnus,incraj^anda quam pri- de & i^itreu humorem, f if/^C/^ff^^.r mumfuffufio eHcraffouitlu.nequcucromaximccrafsaa' ncafufiinetur,nemillucouauai^^ ^r^-^L limenta commoda ad hanc remfunt,ut quidam cxislimit: dumtaxat neruo:^
fcd leuiter crafta: talix nempe , utinccptamfuffnfioncm perficere,tamcn alteram in fano oculo qucuntjrocreare . Paulus ergo & Celfusyi^um morbo contrariu injlituunt; at zA^nc. curationis accelcrandx gratia affc6lum contrario uinu au%ety quod imperfc6lafuffufio deprimi acu nccueat.Verum unum adhuc eft, dc quofif^icari aliquis pof fit.ncpe peraciaper chirurgiamaUionc jiubet hic author
guttam fcrenam . Gal.id in opcor^%^^^^^ rctjcit.primo defympt.caufriempf ' ^,0orfy^ ferri Jn^malcs ^flim ad cryftf^^^^n^f^^K tur. Verum, quum cryMo^'^['^ ''j '^^^^^^^^^^ tifomis,choroides,fclirotica,^ '''' ctt< f^^ ternayerbarachnoides,yuea& c ^
nca Jujtinctur, ne m m u cou^--' .^^^.^ r»*' , non in uiforio dumtaxat neruo:Ject \P Hallmum, retiformcm & ^^'''Trc dif'iiA mem.,fclironcam & choroidem f^^^^^^^
aioncm,a qua deferri i^dem '^'M^' ^< /i ^ Scd q^ad^ud hacinrefcnfcri^^.ea^^^^^^^^ au, curatwcftet,fimodo curatione0 j J^^^^y
Scd quidquid hac in re fcnfir^ y ^'^^^^^^^
fane hic curationem non (^^^'''''^'j.^.^iihi \.qHumdeobfcmltate&hehct^dinc:i,
ua is, ce iejli ,uc
in ciP^^ eistt^ ,0un
oc in it^ lin
i-a- ;:et
nii iH'
:ni^ lau iii^
^^^sin c nf !^^o^"ni,cft illud, quod dixi- . r""^mo?on Liero ui ca ,'qux lit
^fit n d.ffi 1^^''^ ^^^^^^' ^^^^us compilicn- ^^q^iaj i a iP^"^ ^'Sna pr.xdida iii capitu Vlic nr.n ^P^^o difficilis i
^^^'i^oTll p?^^'^^?'^'^^^''^^'^^!!- ^lipicntia. Et "^^'^^i^^^Tr'^ PuUatio, et rubcdo , tunc
fi afFn. apoftcma calidnm .
^^''^^inT,^^ ctparuitascali ^'^^^'^i- Etfi -^'^^ "1"^^"^ iUi.critapoftcma fri lidiK; ^i^^^^^'^^"^''^^ vchcmcns : ct ocu-
qucapcritur oculus fupcr vaporcm'uinidifti'-
latifupcrlapidcm molarem. Aut uaporatur o-
culus cum uino duro. Aut inclinatur llipcr ua
porcm aque in qua [ decoda funt papauer & j^l^fum
Part 215
refolucntia fubtiliacognita,] ilcuthyftbpus, & '^''■^.^■■^''^•"^'^
mdilotum.&chama^milla&llmilia. ^ 11^^!'^'
Fcn quarta dc difpofitionibus auris,&: cft.
tractatvs vnvs.
Dc amtomix auris.
?'^^-EtaftJ?l • ^''"^ materiaerithumida r ^r''^''' ficcus,tunc matcria c-
accidit fupcr caf^J^^-.^^^.^/^^^^s t^ciens cxirc oculum
^tuncexiftima ,quodneruus
• 7windpro,. .~'"^*"^^''^'^ii'>cxirc oc
°.^''.'llS;tUlKexiltim.. .nnnH n
>^Pl^dc^^ ucro & hocip- ?o
'^^^ismdicia retula primo prognoji, ^^'^^'meradij.]
Cap. 25.
calefadioncm ''(t;^"«m 1 ^ "^';'*'»matione,& cius ^ (cor Vu^'it,r'|;{';«tc[t ]plunnn,m
'''«^uiacftquodnolU. 4°
Cap. 24.
^n^i, ^^^^^lbedin '^^^ cxUmiinc uinccntc, W ^'^f i^on vi/' "1''^^'^^ a^Pcdus aifiduatur % .^^'^ximo ^'^^'^ niriparum,& uidcatil- ^^'Piou i^^et dcK^ -^^" ^^^^^^^ i^^^i^ longin-
^'^tjUiatur , quod fupcr cos iit
l^^d^ul^ l"^^"' '^'plicatum . ut fuperuaca'
W:^^«noii/;;,;7»j^ ^ei afpeauuidendiaaio offen-
colores uiri ligros coram
^'^'Scft^^^^ducinrpiciat Nhf^^^liiam ^ fu'pcndatnigros coram ^^tj>ifi^ . S^^^^S^'"'" fu^^i^t cumiio- " %,i ^ius urV! P"^'' '"»'^1 albcdincm nocii ^icia ^qua jf f^ig^^*^ iprius , diftillctur ^^c^;^'^ 110^;/^^ ^^^coda crt palea tritici ^^^cllc & r^'^^- quandoque fit alcouicco allij. tt etiam quando-
A Vris cft mcnibrum crcatum auditui:5c fa- ^ dumcft ci oftracum anfraduofum , uf [fentiatjomncsuoccs, & faciat tinnitumcaru neccflarium. Ht foramcn incipicns in oftc petrofo inuolutu anfiaduofum.ut fit anfraduofi tas ciusclongans fpatium acris ad interiora cii abbrcuiationc,nfubeo,ad quodj fifaaumcf fet foramcn pcnetrans dirccle, abbreuiarctur fpati u m ad ip fu m t L ] ut
non fubito pcrucniatad intcriora cius cak-^r & frigus fupcrftua,im6cucniant fupcr ipfumgra data ad ipfum . Et foramcn quidcm auris pcrucnitadconcauitatcm,inqua cftacr ftans, <5c lupcrficics cius domcftica cft ftrara uiUis ncruiauditiis.pcruenicntis apari quinto,quod cft cx paribus ncruorum ccrcbri.Iir lupcrfiua duri tie fadlus cft durus.ut non fit dcbihs,paftibilis a pcrcusfioneacris.&quahtatccius. Quumcr^o perucnitunda vocahsad iUud , quod cftinlc, comprchcnditcamauditus, Ethicquidcni ncruus in difpolitionibusauditus,cft ficut glacia lis in difpofitionibus uilus, & rehqua mcmbra auris funt, ficut rchqua,quxcircunJantglacia lem cx tunicis,& humoribus , qux funt crcata; proptcrglacialcm.-utlbrmatci , 6c cuftodiant jplum,6c adiuucnteum.Et aUamaccft ficut fo< ramenuux,& crcatacft auris cartilaginolh , quoniam li forct crcata carnca,aut pannicularis,non leruarctfiguram fornicis,& anfraduo fitatis,quc cft in ea . Et fi crcarctur oftca , la;dcretur & lajdcrct,in ol d [cafu.JScd creara cft car tftaginofa habens cum confcruatione figura; lcnitarcm, 6ce [ reflcxioncm . ] Etcrcatc aurcs funtin lateribus ,quoniam anterius fuitconucnicntius vifui propter illud , quod iciuifti f [ in oculo,crgo obfcruatio habita fuit^jEt crca tx funt iub tonfura capillorum in hominc , ut non lit lub tcgmcnto capillorum , & tcgmcnto S [ uittarum.] Ethuicquidcm mcmbroaccidunt fpccics cgritudinum, & quandoque lunt dolorcs cius pcrniciofi : Et multotics acci dunt li [ ci fpccics a:gritudinum. ]
Al^NO T A r l O N E S.
Alia litera. a B. recincit.
b B. corpirf? faijfeu mjg:iuu dinis fu e 1 t.]ijo c t 13. fed uon fuic regiiTifu in jp!6ginJ'j, uel (ccuiuiuni nlii liceram ; (ed n6 fuic p*Ie(fli pro Xh^yaa fpicij niii.
d B.cocuflone.
e B. plicabilicatem .
f B.quare ipfa e ab oculo (>cc(i para pro loco (ibi conueniention .
g lJ.alebas.i.ret cooperientis ca puc .
h B.ex argrituJi nibus cius febres difticilex ualdev
Aunum anatomen ac ufus fufius profequitur Gal. i r . Cap.i^. de ufu part.ftd & Arift. i .de hift. animal. & author no- ' »• fter lih.de animahbus i i.multafed ut hxc habeas ahfolu "^' ' tiorayuide & Hippocratem lib. de carnibusy& Arift. yde gcner.atiimal.
"De conferuationefanitatis auris. Cap. 2.
Poptct ut in aurc intcndatur,6c caucatur, utnonhT.lant cam calor, ctfrigus, ct AVIC. . Nn 4 ati;
• fB. ventofiu af [ 1 rcscxtranc^.ncqiiccam iii
tcj,&. gi-cdiiit"''^iliquidaquai-um,&' animalium.- &
iit mundificcntur fordcs eius. Dcindc oporrcr, vtaiTrduetur didillatio olci dcamygdalis amaris in ea omni hclxiomada rcmcl; ci\ cnim mi rabilc. Et oportct,vt cuftodiantur,nc gcncrcntur in ca apollcmata,«Sct puiHilc,&: vlccra.-quo niam funt corrumpcntia anrem.Et fi timctur ,
rum maliti^r complcxionis fiiV"' £tqii'^
doquc fit unaqua;quc caruni ^^^Xn^ Etquandoquctitcum matcria n ' . autcholcrica- nnr Dhlcj?,matica j;
t bothor. f bftthor.
quodciaccidat t puilula, adminill:rctur in ca
diftillatioficfmcmithc in accto. 1 1 in dilt-illa- viuuini^t...^. ^ ^ ■ ^ ncruoi
tionc ficf mcmithc in omni hcbdomada lcmcl i o fua.Inftrumcntalcs vcro in i .^^: ^nt^h
cr udo,aut vcntofa. Et multotics qi nctur fiuxus ucntris cholcrigis^ .j.j^.j.,na', rurditasAMionclongatur,qiin ^^atin''i'^r Irjsi^curnbuslcontingatcc^^^^^^^
quum rctincntur, & pi'^^l^^^^'" funMi'^"^'^
eft fccuritas a (luxu, quod dcfccndit ad ipfum Et cxcis quidcm', quc noccnt auri, &'rcliquis h B.altochme. fenfibus:funt [1'aftidiumJ &- rcplctio : <Sc proprie fomnus fupcr rcplctioncm.
*D e nocumenw ciuditus.
-ftcna.quod c-ft dubcUati : ■^Jditici,^ aut autum,aut coopcnmcntiw ,„„i
itronulum,] aut ^ '° cc,-c,a'>'«' ,
tatis in iplo quandoquc ht cx ^ ^ .,.„,.npti lolionc.Plurimumuciocms, i
tranfitum,clt t
proptcr canlam inrriui^v...y ^nmn . lam cxtrinlccam . EtintrinrcOi^^ ^^^^,^3,311^
audicj Dcque au dit.
NOcumcnta auditus funt ficutrcliquarum operationum:5c illud cft:quoniam nocu mcntum omnis opcrationis cft , ut d^ftruatur 20 cut vcrruca,aut apo opcratio:&fit locociushicdcftrudioauditus: vcrmis: & plii^i^^^^"^^ ^ quarc rncqucfubtilitcrpcrfcrutctur ncqucau morgroftus"' t [ diat nifi ] cx ionginquo: aut altcrctur,& iit uiccci'is,utaudiat,quod non auditur:ficutcft illud,quod acciditin aurccx fonitu,& tinnitu , & fibilo . Etfcias quod nocumcntum auditus
gclatio fanicicx ap'
vcrre7t"liait'arcna,aut lapis; aui "J^^-^uinsq'
b B.tharai.aot autcft aboriL;!nc,& ctt iurditas.aut'' [taraxe:
dicns cam aut congdatio lan.^'^..,,; rciflJ";,,,. d.im pars ftnxitab aurc,6c par- (•^biro,'^ ' iUud quidcm quadoqucaccit „„ipi; .
c B. (haras .
autguacrcm j riati!ia,autcft accidcntalc.& in tctio quidcm furdiiatis cft pr^tcr intcntionc ftaraxcni.j Surditas nanquccft:utpars intrinfe 3^ tam
doquc accidit paulati m. ^■^''^'1^^^^ rcaiuditus,quandoqucacci^nM^^
crifium,& icciidum ^^^^ Tacnr^''
caiamaccrcatafit furda,inqua noncxiftitcon cauitas inti infcca,quam prxxiiximus , qua; cft ficut uuca,comprchcndes aerem cjuictum, cjui audituoccs fua vndofitarc . [ Tarax ucr6& guacre funt,utnon proptcr casnocumcntum] fun: , vt in eis confcquatur priuationcni fcnftis . \ t non clon nocunie-itum. gatur,quin [guacrc fit ficut deltructio comunicans foliditati,J& non fit illic concauitas,fcd ncruus non aftcrt uirtutcm fcnfus : & i\max
nis matcri.x in tinc ^'^^'^^'^[''^^^^^^ " [quadoquc] rcmanct P^f ^'Ur noc^^j^it,!!! ^rLita.cWilis.Hquandoeh^^
il B.Altbaras ve
ro , & aluchji
quod cft hiuns <:^'^i:^^!i>t>?''^:hff'
c B, aluchar fit ficuc dellrodto commmus furdi tatl.
f U.alchjras q,dem f.t . g B. altharas.
accidcntis fcpa:^abilis,ricut K.c criils^aut fccundum ^^^^^^^l^^^^iJins.f.vt ^^^^
pulcrit matcria aup^i^^-ritcam in ipfa,non proptci
ipfuni fit iplamct cxpulfiO;^^;|^jri5> cxpulcrit matcria ad p^tlt.B - lani^^^^" nti^^^^ 'i
multotics quidcm portcnau ^^^^ mitum.aut fluxum i'^"^5i^'^''' 1. ties dcttruit ipfum fluxus vtu
r^^^^'^ ....
cft] ficutdiminutioabfquc dcftriictione, aut 4« ucncritcamjfccundumicu|' jj^^^ccit'' communicat fccundum conucrlioncm inlignificatione. Et^' [tarax] quidcm multoties ac cidit fucccirione vomitus^ & cft facilisiTmotionis.Et dcftructio quidcmauditus aiiacft na tiua njituralis^cui noneft curatio:& fimilitcr re liquc fpccies alguacrc & alrarax.Etiam alix sut natiuxnaturalcs,quxcurationcm non habct , & alia eft accidcntalis,lcd cius ipatium cft clon gatum,& cftchronica.& illactiam cft propinqua defperationi, & difticilis cura;". Rccens autcm propinqui tCmporis,qua; cft cx tarax,cft rc cipicns curam.Verum caufx. liiius quandoquc funtcum communitatc nicmbri>iicut,qux sut cx communitate ccrcbri, aut quorudam mcm brorumei uicinorumJicutaccidit,quum primum nalcuntur dctcs, & ficut accidit apud do lores dcntium:& quandoquc funtpropter nocumcntum proprium in auditu,autin ncruo, aut in foraminc . Et nocumcnta quidcm auditus, aut funt complcxionalia,aut inftrumcntalia,'autrcfoliitiuafingularitatis.Nocumentum vcro in neruoauditus quandoqucacciditpro ptcr omncscaufas xgritudinumconhmilium partium in ipfo,& inftrumcntahum,& folutio nis coutinuitatis . Et icgritudincs quidcm fi mi lium partium ia ipfo , funt unaqucquc fpecic^
'umpartuim fitynornusy^]^^^-^' r.^yjit.ite .^^/r 50 fyrap.caufAHthGr hk memmit de}^ W quamdc Jrfipp.& Gd.A. aph-P^ in Coads prxnoiionibus.
Dc fignis corum -
ficatdifpoiitio , .,\ciS''Y^.
& communuas auditus - .^^x. munitas virtutis motuui^
60 magisllsniticatuu.s cU.^, --^li^^^^^^^^^^ gux.ct propriequuiii jilet
&luccclT;one comm.ftioni^^ional-^^V
nocumetumcercbricomplc.^,,10 corum.quxdiaaUint
ccrcbri,'t[ . r.,„:ras ]etforamims,etfanit*'
■h itc ;titei
)r3 op
du> utij!' iri' :or
^'53iidftn! P^^Pji^q^^ni pcrfcuerantix fanita- ^^'«a calinf ••^^' ^'^^^^'^ dubcllati,aiit apo Vc mr,'" 'P^^ ^^^^'^^^ ' rignificantipsLi ^Ca^^^'^^'-^""^^^^^-ripilati^,actrcmor: ^^"^^'SA' a P ^ 'f"^ febrcs,6c pcrmilHo intcl ^'^^^f.Ouo/r^^^'^'^^ ip^ocatimornifi apciP^Onenin "^'^ ^^^^^^^^ proptcr apoftcma in ^ Sdun in ^•'"^'''''^^^if fit fcbris , nifi fit ^^olor &^ i ''^.'^'^^ ^^"^^^'is dici:6c cnt cxtcnfio ^"^'^^mtfr^'^'^^''^ ' [puirus.] In dolorc vc omnia.qiicrunt fu;,,; "^arcriaAbicuqucfint. Quod ^°»'tiis,& f ' „'•'-""^"''"5: figniticabunt ipiani
c.,;.,. '^«'ttiicftvlcus&tpullulcfinnifi
en 4. Tra(5t. i.
^^^^otics^r:' !^^'^»^"^^dolorc.Oppilahovcr6 ciini..„ ^''^^;gi'aiutatc,6cquandoqucfit
l^^grauitato "^^'"^'•'\^^^'-joccjuancioc]ucnt '^^^^•nienuim x^'''^''^^ ciigrauitas, & r^ionisvi " "^^i^ cfl iiiic malitia com
; '°"'svinr,;.',';'"^ ""^ ^'"^ "'"^ malitia com aw, "'""''^'••'f'^^ opp.lationc: &
^,"'^ffioDniu.-'~"'','-^"'"''-'°'j»e iignmcatii "'■^niS -'^ ^'^ carbunculS,& iimil
^''='ii.q«l.or"''''''^''^'^'^"i"isantcccdC-s. M •''8»'ficat '"^'""acomplcxionis fingii ':(U-v ? r' P''of"'iJo finc grauita ,'?'2'^>'Sc fi f ^''t fi'iSic1a. kd.rur a
fl^ESft^vlT'^''''^^'''^!^'^ tir'"atioi,'"' •'i'='tc<.onlrario,&(cntitinp "'«cria '"O"-'' icationcm. Et fi illic
^quum :^5"«rcum hocgrau.tas: & pro-
«co^^i^i^inium,^'^;;;;;^^^ ^^t,tit fit pon: uigi.
:t ilUid dctumclccntia tacici ,
i^^^^iSn^?"^ ^.''^"^^^^^^ vcrmis,fignifi. ^^^^^fdam horis^^'^^^^^^ ^^^^ ^^^^" vcrmis
^ <^ T J O
N E S.
^■^lnrmtmm mmum hahcs cxGa yndc h^r A^j . . . , *. .
,f -
p, , •"-•<iff' „ :,"'"">" "mimhabes cxGaa. 3."' "'"'^ '^«/^r^ dcfinpta fmnMbcs &
''igid'"^''!'!^ ^iuir^^-^uod oportct vt fint om inaurcm,tcpida,non '^^^cdifti^^^^^^^^^ l^ocdidum cft vni ucr
rcmin ipib. In ^iii ;Slcia 1,.^"^^''^^^'^^ eft , oportct vt
ywx, ^iiolci-a rr"''":"'^^ > oportct vt eua- ^fch.'^^^^^' lirr T lolutiuo ucntris . Pluri- ?^iS^^fUr n^^^^^ ipfo iblutio naturo: , ^^ind.T^Usci '7 "^i^^^^^-^litas. ficutmultotics
^^C^^^Uinf^^^^^ caliditastan- [\ ^til^tcu ^-^. !i^^'dantibus curctur cx olcis ^\ SC "^^i-ticc fn'' S^ianati.cuius fiiccus rcdu-
Sin ^^-^ dccn'' '''' accto,&thurc,
^ ';??^1 t^lu n''^a^'?^ ^^"^^ ^'«l^tri. llli
■^llill!^'''^ liirrMr'\''^^ oicum amvgaaiarii ^^^Ua,,';^^^^sabfinthij, & olcum dia- «aciipcvaccino,&fcllc tauri
no,autolcumfiiamiuum , inquo dcco£la.fit pulpa coloquintida;,aut radiccs cius , 6c quandoquc confcrtin ipib vrinataurorum, quando in ca diflbluitur myrrha,& ponitur diftilla tio,& fuccus cncumeris afinini.Et totum illud fiat poft cuacuationcm materici frigidas, fi fucritcoardata,CLi cuacuatiuis, quc fciuifti, communibus corpori, ^ [ 6c propricjpartibus capitis, & poft adminiftrationcm cmbrocharum, ,0 quas fciuifti ci:6c propricilla , in qua ponuntur folia lauri , & grana cius . Et cxcrcitium eft ychcmcntis iuuaminis in illo.Et fimilitcr voci fcratio vchcmcns in aurc,&: clangorcs buccina rum,& limilia.Et quandoqucponitur in aurc caput cmbuba',vtad ipfampcrucnircfaciatva po r c m d ccod i o n u m rc fol u c n t i u m . Et co n fcr t omnibus illis fuccus rutx cum mclIc,<Sc caftorco, 6c olco ancthino,»5c vrina caprina, 6c fclle cius,6c propric cum galbano. Etcx cis,qux cxpcrta funt in hoc ^ cft vt fumatur caftorci pondus.drach.iij. 6c nitri, & ellcbori podus drach. j.<5c.s.fiantcx cis quafi troch. 5c adminiftrcntur diftillando,«5c in aliadcfcriptionc,cllcboritrcs quarta;. drach.j. & nitri. ^ [drach.iij.] Et ctiam fumantur condifi, 6c croci,& caftorci , omniil partcs equalos f nirri ana partcs. iiij. diftbltiantuijcii vino,6c adm!niftrctur.autalocs,5c cafto rcum,(Sc pulpa coloquintidc, & cuphorbium , &c fcl \'accinum.Er iam cxpcrra funt olcum raphaninu , ctolcum dc ftaphilagria ,ct fucrnnt vchcmcnris iuuaminis. Aut fuccus abfinthij , aut dccodio ipfius, autfuccus raphani cum falc:ct propric quum eft < [infufioj ct oppilatio . Et iam cxpcttum cft in hoc , ut fiat licinium cx finapi contrito cum ficubus,ct quandoquc additur inipfonitrum.Etdiftinarcaquam marinam [ ] in cam.cft iuuaiiuum. Et cUcbortis nigcr,ct fcllafuiU iuujiiuaAtpropricfcl caprinum cum olco rof Quidam autcm cxifti mauerunt,quodquandobullitur'>[iunipcrus] in olco fiiamino in cochlcario fcrrco, tandiu, doncc cicnigrctur iiinipcrtis: cft diftillatio con fcrcns furditati.Et cx cis quidcm , qu<x ad illud confcruntjcft olcum alicthinum,ctlaurinum, ctdclilio,ctnardinumcum caftorco, aut fpuma abfinthij,aut fucco rute.Et facli caufa ficcitatis cura cft adha^rcre balnco , ct cibo,ct uino humcdatiuo,ct cffufio olci jEqualis,ct aquc tepidx fuper caput,ctcaputpurgium cti cis , qucc funt ficutolcum ncnupharinum, ct de 1 [ fiilicibusjct dc fcminc cucurbit9,ct alijs.Et fadum caufa oppilationis curctur cum cis.quc dicuntur in capitulo dc oppilationc , ctconfcrtci fuccus granorum canabis,ct fuccus coloquintid^ humidx eft iuuamcntum ualdc bontini. k [ ] Etquando accidit tarax fubito , confcrt in ipfa aqua, in qua dccoqiiatur abfinthium , aut luccusabfinthij,ct milccatur cum co fcl tauri cum oleo rof aut cllcbortis cum accto, aut rpolium
d B.approprit-
drach 5. t baurach.
f B.madefuaia
g f B. caliditn h B, abhcl.
i B.k.:Icf. /\lu htera .
fcrpcntis.^ [
] i t in fado Iticccf-
Part 216
S>dia4rM^'^^^^ olcacalida,c[ XiJ '^'^ Cc7 l'^ ^^^^^^" amvgdalartl
fionc foda,conferuntaqua raphani , ctolcum rof Et in co , qiiod faaum eft fucccftionc firfcn,oportet ut incipiaturab cuacuationccum hierapicra,dcindc diftilleturin aurcm [caftorcum cum olco coftino folo , aut raphaninum,aut oicum amygcialinum dulccjet olcum
k t n.sed faas
cauQ aportema th curetur calidum ex eis , 8c frig?durn (ecundum^ (ciuiiii .
1 t B. cu aceto, Alia litcra. m B. aut caftoreu cu o:eo rofa tOj aytoleu co- Uinum folu,!) , auroleu aaiygdalaru dulcmiii & aqua raphani,
oidiim,a-;t fVi-iria ciim gidaraut humorofa viicofa.taau^
apolk-matis .& bothor aut ca proK ^,,^
lution.s continuitatis cft, fi^"' 1"«ituris. » J fitatccxtcnliua,autvlcenbus;aut i ^^^^„,do
catarrh.s . & cx lumma ff'^'',o«t<»^"' lorumauris,qui Ih.nta lo^" '^",„1 aq.<
o Libertertius.
rof. ctlauriiium,autca{\orcum cumolco rof. Etcx piliilis cxpcrtisci , quod fit cx oppilarionc, ct humorc , ct vcntolitatc,crt ut fumantur turbith.drach.xx.ct coloquintidc.drach.x. farn B dragacithi. cocollc.drach.ij.cts.ct"[alocs jdrach.vij.myro balanorri.drach.x.fiant cx eispilule,ctdcglutia tur.fitq; potio caru podus.drach.j.Et dicamus ficuta capitc itcratcs vcibLi,quod cx mcdicinis comunibusomnib.iUis,qu9faaafuntcxgraui _
tatc auditus , ct dolorc cuis , ct iicntofitatcip- lo tis,cft vcntohtas S^;"^ f;;i\,^clcnsa^' ' , ^aoqi fius,ctfonitu,ctt]nnitucius,caufamatcricfri- inS^-^ditur cam,aut ai u^^^^^^^ sidcct frigoris,po(l puigationcm capitis,funr, ipfms: ^-^^JJ:^'^^'^^^^^^,,^^^*^'^,', ,,Vrcuflionisf^ •I- baurach. (^'if|.jll(;.i;iir in aurc t nitrum cfi accro,ct nicllc,ct fcl ouium cum olco dc oliuis,ct uino,aut cum olco amygdalino amaro , ct aqua porri , autaquaccpai cuin mcllc : aut lacmulicbrc, ct mcdicin^ communcs did? in capitulodolorum^ ct duc gutt^ diftillat^ cx Kitran manc, ct vcfpcrc; aut cllcborus albus, & nigcr cum qui-
ipiuis: aur vci uu^ 5^^— .^^/lionis-f'^ ^l.nU fit fucccffionc calus.aut pcicu m au^^
fior dolorum auns cft /^' ^^^^^ „f^^^^^ tc calido,profundo,& iHud cft c u ^^^^ ^ parabili, & propricquum pcuUc ^^^^1,,^^ lUoncm intcUcdus. Qu}n^^
dolor,ncquc vchcmcns timcn'
vclpcrc : aur cucuui u» aiuus, m^^^i. ».^..11 ^j.ii- — ,^,,^nilociuc fii^^'^^ 'iaisiii^'^^ buldamolcis,6c propriccum olcodc lilio,aut 20 primis ^^^^^^^^*^lXxia &iP^'^^^'^^
) B. olco.
aqua an ifi , aut acjua abfinthij . ct acjua corticis laphani, ctlimilitcr olcum dccodionis fpolij fcrpcntis.aut granorum lauri,aut cuphorbium & cafloreum cum "[ungucnto^jaut olcumbal fami , aut natha,aut fumantur glutinis alimbat unc.j.& alkciri.unc.ij.& olci amygdalaru amararum,mcdictas,unc.j.bulliantomnia hmul,&: adminidrcntur cx cis trcs Ililhx mane, & fcro , 6c fimiiitcr mcl ftoracis cum olco alkciri,(Sc fi-
ficut intcrficit apoplcxia.c ficicns adolcfccntcs, quam
;;^ci^^^;& quado4uc
apoftcma: fcd pucros P^^^^ '^...ratur . llippuraiioncm.SiautcmhJj^
(ignalaudabilia,ipcraturc rca auris,quandoquc dt doquc cft finc pruritu • '^^^^^^^ Jin in
militcraquafoliorumcoloquintidxrcccntiu: 3° ximus dcprurituinauic r
y B. hcxargic-
<j B. origani.
r B. aThibach iicciun .
1' B. in bclbfle, i. jn vafc itiicti
(Scfuccusdracontci;, [albczorhcfcn] funt valdc uchcmcntisuirtutis, & mcdicinx communcs diclx in capitulo dolorum. Qucd fi infantibus ha:c accidant curantur cumolco dc dedi in quo decoda funt ruta & maiorana , & ctiam faliua mafticationi.s, [hordcijcum falc gcmmafolum. Etcx uaporationibus luuatiuis eftaquacalida cum dcco£tioncchamxmillx, & ancthi,<Sc foliorum lauri,6c fampfuci 6c ' [al
Dc fignis.
fabaca ncca]& pyrcthri : uaporcuturcacollu , nes ^ntcrdum ab mtcm^
• ■ rmjinterdumafolutionecontmA ^^^^
hcntuclintcrnas, ucl cxtcrnas Jifr^^ celf^i^^;^'^^^^^^
6c infcriora auris , 6c iimilitcr cmbrochx prxdidx m capitulo capitis:6c ponantur ' [uclami na,j6c opponatur cum dcfccnfionc fua auri, ut ingrcdiatur vapor cius pcr ipfam. 6c in cuacua tioncquidcm habcntium tarax conucnicntius cll, ur mukiplicctur numcrus cii»s , 6c minorctur quantitas cius omni uice.- quatenus confcr netur virtus,6c proucniat maturatio.Fadu autcm propter apo{lema,cur> cum co,quod cil cx caUdo,5c quodcx frigido,cum co quod fcis.
Qlgna quidcmfuntficut figuap . O pitulo taraxcn. ^
dolorcsSuut&d^mrnJ^^^^^^^ mabmtcmpcrlecnm^^^' rlt,inter^um afoluthnccontmiU^^^^^^^^^ hiffJl hcnt ucl intcrnaSi ucl cxt crn^s -yi praui admodfmjCt lcthalcs ,qu
Aurium a
prauiaamuanmjct Lci,u>*^*^-ry pi^etity^*^^ ^ ' poc.i.pro<i,n.&in coacis pr^not.rcy ^^^^^^f. dc auriumaffcaibus notat.Vidc loc.T^aulurn ub.s.nccnon TraiU'^ •
T)c cma.
Dc doloreauris.
0,Portct,utconf< ^doid,quoddiftin^t^^'^.
DOlor auris aut fit a malitia complexionis, aut fit caula apoftcmatis , aut bothor , aut fit caufafolutionis continuitatis, 6c malitiaco plexionis , autclf calida finc matcria, ficut illa , qux Cil: caufaaeris calidi,aut ueti calidi,6c pro-
Quod ficaula fucrit ^^^/r^spartcu— ^11;.^ ::loportctutctiacum ,,Pq^^^
:n;./c wM.lrrionis. ^^^^^'Lr^cA^r- (i^d"!
cum phlcbotomia,6c ^''''^'^.^^^^^^ munciihcantibuscaputama^^
dumquod fciuilti. Etfihi?^^,;,,^,pi'^^ -^i^
lubito:aut ht ablutio cum aqua calida, 6c iugrc diturcxcain aurcm,aut cumaUciuaaquarum. in quibus dominabitur uirtus calida-,aut cft calida cum matcria languiiiea,aut cholcrica, aut frigida iine materia,im6 propter aliquam caufarum contrariarum caufis prxdidis acris aut ucnti fngidorum : ct propne cjuando ad ambos cor um pcrmutaiib fit a calorc lubito , auc
•1 lisafcil^^^'^
mcdicinas} lenitiuas
cum co.quod cuacuat ? otf^jC^iP tcm cauli cltcal.diras '"P^^" ucnf> '> ftigidcs cctcbrum ^,""'^'" ibri th1>rxdiclisu.capituloCCJ^^,,,uca'^^ iuaurcmolcumioit'-?"'
Liia ifo aiii
inii rin
liiii iciti ntet isin
boc [iini
$tC' )C0'
illa lt>.^^
>lioram°F^'^ vchcmcns, pcrmifcc cum eo ""Piiora niiTw 'l"^"'^oquc cft olcum viol. cii ^•^lfoi: dS '^''Jatiuiim doloiis, quam o-
''''«Mol.-Tm ' '^?'"'^ '"^ ^"'•'^m coUyria fe- 1'libus A n albuminc oui,& fi-
Tra(5t. r.
"">t>us- Aii T^"'' aioummc om,<5c li ^'^'^^miVaN^r^'''"' nanqucoiii Ibli ineft pro- ^■''^oiianT, t • '^^ '-''''^^ ^^"^ folatri, & a
^ ^^^•getur7?^i^^i'^''"'?^^ ' [ ^ ip^Q introitLis aqux , & lapidis, timc cum
^*. l^^^^iiitiuum PM caliu:mi ] cx ubcrc e lo co,quod diccmus mc,&c fi caufa fucrit apoftc
'toCs^ diC ^^^^^ ^'^^^^'^'^ tcrrcftrcs in o- '^^'^^ olcoi r ^!!.?^^'f ? • ^^'^ coquantur ii-
tunc quod lit ficutcuphorbium cumoleo coftino.autcollum marinum, & ariftolochia . Et quandoquc confert in co vapo ratio cum mi~ lijs,& filtro calcfado.Et fi caufa fucrit in eo bothor,tLic cum eo,qd diccmus in capitulo dcbo thor auris. Et fi caufa fucrit in ipfo vcrmis in ip fa generatuSjtunccum co,quod diccmus in ca pitulo vcrmis gcnerati in aurc. Et fi fucrit caufa in ipfo introitus aqux , &c lapidis, tunc cum
aniygcialino,] & diftilleturin '''tS' "lcjimioi:in accto vini. l ^f-^ rcmn 'P''"^ • ^i<--nccacctum confu-
Jr!?"'*fimil'ih '"^'atiuum valdcpulk "''iincn '■ l ' '■''"'"^' '''-■'"'"'s cucuibitx ,
ma caUdum profundum^quod cft timorofum proptcr proprinquitatem fuiad ccrcbrum,vfquequo ad colledioncm pcrucniat,& fuppura tionem , tuncpoftphlcbotom iam ; ct cuacuationcm,oportctadminiilres lenitiua in primis 6c infrigidantia , <5c propric iac muiiciis vicc po(> vicem,vfque ad dicm tcrtium, &: fimilitcr olcum rof dccoclum cum accto pra-didum iii
I .,. ' - - — L."x.w* priniiSjdeindemuciilaginemfoenugrxci, poft
loliK -^^^iicurSri^^^*^'^^^^^^^^"^^^»^!"^^^^"^'^^- mucillaguKm fcnunislini , <5c mucillagincm cxtc, P"^i^<Sc nm;!;; '^"^ corpore cius,6c fcminis ahnaiu k [ in aqua ladis.] Et aqua vo- ^ NuKv-%i^iani l^^^iii^ cx cis , qu? confcrunt in huius
''''siuL|^.^^ ^^'fcmduerunt,qiiouaqua h'jra. Et in ipfo quidcm iam cxpcrtum cll '■^^'^ ''''^' fiiamumcontritum : deinde adminiftrentur femper vaporationes cum oieo decHnante ad caliditatem aUquanrulam j & oportet.vtfitolcum diiicc,v5c cumhoc tepidum.in quo infun datur cottuminuolutum in cxtrcmitatcradij lubriHsA ponatur in aurcmvice pofl: viccm , i: •'ftrumexterius cum lcnitiuismaautem virtusnon iuerit vchcmcs quum tranliucrit principium,oportebit ut diftillctur in aurcm adeps uulpis,uel iacerti , aut bafiUcum cum oieo rof uel olco dc alcana.aut adepsanaiis^aut adeps ; [rachamati , ] autcmplaltrum cx adipibus galhn;r,(Sc anatis. Et quan do non eH: apoltcma vehemcntis caliditatis,ad cum,;[;;"f'' mcoiume eitlief me miniilra in ipfo medicamen fadum cx adipe ^^^iC'^^*^^'^^ muh "^^"f ^^^^■'if^^''^ caprino liquefado, & pcrmiito cum partibus
^'^Um, ^^^^a,introifn^ ^^"^^' ^^1^^^^^^^^^ mellis,(Sc t fipc,6c hyiropi,quorum t alrob.
vnum quodque fit cqualc illi adipi,& pone in aurem.Et cx cis,que fimt fortiora illo, 6c matu rant cu virtute,c(t iftud.Rccipc lithargyrij ccru «"^^eun.^^^^^im rutacf^r*""^'"''**'^'^ ^'^ "^^^^ ^^^* fx,amboru an.unc.j.thuris,(3c pulueris molendi ^l^^Uni n ^Picarom.!"' , olcum ancthinu , ni,(Scgum? pini,ouiman.unc.iiij.oleilib.i.adi ■all^e^^^^Ucucn ^^'^^^^'^oicumlaurmum, pisporcini autcaprini reccntisli.ij.fucci femi %i ^UiB ni, 1?^^ bahami, <Sc olcum nis lini,quantum fuificit^fiatcx cis emplaftrum ^'Hj^l^io (lccon.!-.. .^^..^^i^l^^^ ^^"t '^^ fortairc indigebis narcoticis , adminiftrabis
tin. ^^ua i,^ --^^in Mixcrunr, quou aqua d '*''"ccusr?'^*^-'^ "' '»"i"i'mod. dilpofi-
ftl^^^finLis, J,^„^P"""SJ dolor,& timctnr qii " fftalin "'^'"'^"o a mollificatiuis. ^^^^^"^'^'^"'^'•"mvaccinumanti gchi "^t»! inti-r, r9"^'"-^oquc in iplb cxcu- lu'jtilis,& pona C r'*ficatcT' '"'■'"''"''^ '" aurcm,in- 3° & fiat emplalli doq ''?> ut pcru .'"^'^^ '■'"ctimam, in qua cil a- turatiuis . Si au Cof ^'"•''^datar ^^'■""'^''v.iporadaurcmjquan- quumtranliue Ca- ^ proJ^'-"'^''*'-^="'is.&cxculat anar aqua , in qua, Wfl!"^^tian, ^^^'^'^/^iolhficantcum tacili- ^y^cmu^^^^^^^^ cumahquohorum, ^it|> ^^^•coticLnvr^''^^3^»C"ccd]arium cltalifcc.^!'^^iod cnJ, '';''^Si^ incolume eftfief me
1 B.rachlnae.
f^eti?^o.qnod '"°'^''' ^'^"•-e in ipfam, curc-
'yic ?"*itvt fi 'f;'^,''?, '" P'-«'"ndo, vcl exte ^ni:"'oleti,« ,.^M '^"^'"«io|ics cx oleis cali
'SSf "Cbcn •
^'«tcnr^iaticis i; ^"tolcuni aliudcxoleis *^'ta, ' .vinun, p,^.r!^."*"'l°q"e potet habens
cx vcn/^^r """^"^ aliquam.i: tfi eft ih -li in e^ V ^7^»^io,confcrtci illud, l^ina5^i^iusu ''P^^^lo fonitus,& tmnitus.
?'^Win ^^^^^ dcconir " • ^i-ui- ncut jcl iuriuuc inaigcDis narcoticis , aammutraDis
• •^Acai^^^decoa > ^^^^"^^ colatur ; aut crgo fccundum modum,que diccmus.Et quacNoli ^^m:Anr ir^^P^^ '"^ ^"^^^ 5^° conucrtitur ad faniem,adminiftra'^*^ [ fpu- ^.r^arol^^ bcn • nn/l!? quatiritas danic.i. mam,] icminis iini, " t [ ] cum olco Zm"
* ' rol:aiit olcochamcmilhno,&reliqua,qua;di- J? «
cemusin capitulo fuo . Si autem aportcmacft ^"f^^^""' cxtraaurem,eft pauci timoris,5c mcdicaturcu farina hordei. Et emplaftrum tadum ex farina fabarum eft bonum valdc. (5c ^ tC farina fabarum & chama;milla p t C ]<5c fa^ rinahordei &c'^ [malua]& mclilorum,teratur, ^is^^^ur^^^^iUadllh frigus:Et ex eis, 6c cribellentur, 6c infundantur aqua tepidaA
C^^tiif? ^^^^ <Sc inr;i • ii^plcantur vc oleo uiol. Et quandoque fufficiunt iolatrum ,
CA11> *^tUM ^ farina tritici <Sc olcumfifaminum. hitpu^
V^lili';^'^Ubror,?.^'^^^^^^^^^>^ amomum ftulisautcm , quc fiunt in aurc [ quandoquc V.^>o,..,. otanun. . fufricitlabor(S^]dccodioficuumcumtritico,
quando difiillaturin aurem,autponitur hcinium in ipfa cx ca.Et quandoque fedat dolore adminiftratio cmbube fecunduili modum , quemprcdiximus ,Et quadoquc fufiicit in ftu-
^ , ^i-te '^'"^^n ca . '^"^^^s^^ tinnitus, l>o >^cuk^f,"^<^^^^> cuius caufacft 5a^..'^^^^nin,, cauQ cfi frigus:Et ex eis, uuid,cft vtimplcanturvc^ ^'.Ppliccnturincircuituau-
of B.ed. p B & uiolr.
1 '
t bothor.
X: '"t cift '"'"^^ ' & fampfucus in o- ^>Ay 'n co <="'" cis , poftquam ^<S>'o£,^?«'''^»"tnirrum',&a-
"'^'"Ulud quodcftfortius.
j)efhclionr,<5c fcdatione doloris illud,quod diximuspod dictum cmbubscin hoccapitulo. Etcx mcdicinis quidcm communibus ad dolo fB.tiQaf. rcsauriSj&proprie^ [illum , qui] dcclinatad friguSjCft olcum omphacinum,in quo bulUtuc fcarabeus,autlumbriciterrc(lrcs, aut vcrmis , quicft fubvrcco aqux,aut fcl pifcis cumoleo
omphacino,aut adcps laccrti,aut vulpis aut ' quas iciunn cx iP^;^i^"7,.;;;:,, iiiam,inr Iit [ rachamatij aut gruis,aut olcum fcorpionum, & h cft iupra occulta,6c i P 'a^^^^^^Mnnamcftiuuatiuumvakicautaquafampfuci re lo uerfificatur fortis & dcbius, ^^^^^ ccntis,aut dccocHcifoliorum algarab, & corti inuentio cms , q.^^^ l^^^^^^^^^'^ inun^''^"^"^,^^ cis cius:aut decocliolumbricorumterrcftriu" ' ,, -Mr^M/>m
c s.rachamt.
lud,aut eft propteracuitatcm ^^'"(^1,^0«^ dam coi-umA non in ali;s:aut ,^^oio^»' parationcm,qua diximus in inia[, ' ^^^ji-^
ginationcs,aut proptcr dcbiUtatcm ^^^j^itdc patitur a qualibct inundationc, .^^. aquo^^ bih frigusa quolibct frigorc, [unt. bct calorc, & Ipccics quidcm '^^^ ^o^f quasiciuiftiex IpccicbusmaKx c r^^uadi-
ne myrrhx Qol
f indc cocla colata]in qua diilbluatur adeps anatis.Et fi fucritfrigus vchemcns ,dccoquatur in ipCa fel tauri in oleo alkeiri, vfqucquo exifti mctur,qu6d fel iam rcfolutum luerit,& finitii, dcinde reponatur illud, & adminiftretur diftil lando,eft cnim mirabilc,& quandoque neccfla riumcftin curationibus dolorum vchemcntiumin aurc,adminiftrare narcotica. Et fitil- lud,aliquid cx philonio cumla<ltc : <5c fimilitcr troch.croci,iSc troch.ftclliE,6c opium, & caftorcum,6c crocus cum la£lc mulicris.Et oportet, vt poftponatur illud vrqucquo timeatur fynco pis,6c propricquumfucrint humorcs frigidi. illud cnim nocet eis valdc. Quod Ci accidat nocumentum cxvfu narcoticorum, adminiftra caftoreum poft illud folum.Etquandoqucfiut troch. cx caftoico contrito vltime,deindc proi jcitur Aipcr ipfum opium —
fiuntexco troch.cum vinc, ^
licvlcus valdcdolorofum, iiinc adminiftraly cium 6c opium cum la61;e : aur fumantur. xx.amygdalc excorticatx, & opi),& t nitri, & thuris omniLi an.drach.j. s.croci,galbani,myrrhac omniuman. drach.j.s.tcraiur (k pulucrizcntur cumaccto,(Sccxficccntur, 6c quum ncccfle fue rit,mfunddtur oleo rof & diftillcntur,& fi fuerit illic fanies,loco accti.iit vinum aut mci , aut oxvmcl.
tcmci fupramotioncm ^^""'^, ' .{t ucntf fuctam,6: inundans vaporcm; aiit .^.^1 tasgcncrara in parte ^^P^^l^^^, crat^^ cftlbnitus ianici.quitortalfc ^.Yutiiioni^^f 6cferuor puris inpartibuscius.i| meatil^i'^^' tofitatisaccidcntis] multoticsin^
""^^^ Jfictitfitinfcbribr.^^^^^^^
tatcni plurimain : Aut agitano tc W ccrcbruni propric, Ccut tirpw p^^^jjj„jo K
holii m.Aut cifus,aut pci'^'"^^;';:.?^^^ '^.
"■'^^'^"olutan^. illuJ'.^ 5r ]
fit illud,non proptcr ^S'^/^^^''!^^^^^^^
proptcr materiam in^ mi-illi^'-''*'^^^
tofitatem paucam,6c asliduatu fainis- .111 doquefit proptcr vchcmcntinn ^ ^^^^.
eap. cap.I.
Hac profequitur (J.d.copiosc lih. ^Je comp.mcd.per lo ca & p\vd(is ac T raliihms lib. ? . fed pulcherrirne Celfks lib.6 .& fi in disiingucndis canfis nivnm curiofns. E^it & Rafts.g.ad ^lmanf.
2>efonitUi&tinnitu,& fibilo. Cap.
doquefit proptcr vcncm<^i/ cadci^" in o vltime,deindc proi 6c illud elt propter agitation ^ii a contritum,deinde ?o humoribusfparfisincor^HK 1 ^.^cibu^,^^ 10 puro.Et i\ fuerit il- ipfo, 6c quum non in"^"' ido\^^%, . .M.w' ^,<n^inj{>ri iv, qucm,conucrtitur ad cos , ^^- Ibnit^. [.iii^ niouet cos. Et quandoquc acc ^ctj mcdicinas,quarum V^''?''^,,^^ cCJ^^,,^humores 6c vcntolitatcs in pa ^^exa^ caufa huius fonitusquandoq ^^^^ghT L fa.Et quandoquc cft cttn\c^;^^-,„a, has mcmbrorum aUorumniittci tatesad ipfam.
-. ^NNOT^rJO ^^^^^^^^^^^
JDeprauata hsc cH ^^i<^'^^^'''' ^"^^^^^^^ in nutneropr4crtimynempeu(ipo^.'\ .^odctf^ lf/ fcquens . X^i^mus autcmp>4^^'2^^^^^^ porihu^aurium fonitusfiunt.non f^^^M^t^^'^ copia tinnitim aut fonitum k^. infanM,nunquam raporum ^^^'"^7..^^^ ^<Wi^'5;
fanM,nunquam yaporum ''r\'^^lbt^jt^'^^^^^^^^^^ gimunturycaput ipfum uacet, ^ J,- ^tft.
a B. abfq.caofa cueriori.
^ non fiunt.Std umm animaducrjion ^ nnitum aurium inter fyn^P^^^^^l^-^^ ' anima.incolk-mitatis aurmmjn^^^^ ^^^^^ auribm manu^tinniant.Veru.Vi^P -0,^ .f
nus cxtermmpPP' r„Ml<^tM"U
Part 217
latiiSy & intcmus externumji'J'r-.gr t, fitum utfuaptcnatura & '"^frV^^.cOtf L/ huc illuc impellatur ( id enir^^^V'^^^^^^^^^^^ pcrfcluraLfautarcfemperc^f^^^^^^^^^
t) B.non cxiftimaur^denutktur uel dtnc
HAec difpofitio eft vox,quam homo inccffanter audit-i [ extcrius.j Et eius conipara tio ad auditum eft comparatio imaginationii , 6c tcnebrarum,quas vidct homo abfquecaufa exteriusad oculum,6c quoniam vocis caufa eft inimdatio accidens in acrc.,qu3i pcriicnitad scfum ,tunc oportctvt fit in hoc accidcntc , in
quo fit fernio de fonitu 6c tinnitu,motus acris. per fQlis radtosfluitarcjempc' '^^'^.■^i^f^^^^ 6c quum non (it iile acr exterius,tunc eft acr in re eodem pa6io et intenm ide a ^^^^^ ^.fjiH^^^if terior.Et acr quidcm intcrior , cit uapor cflu- nunquam non dimonetur:comrn .^^^^^^jnjt ^^jpA^ fus in concauiiatibus, 6c hec inundatio aut cft fonitumfacityqHem tamen ^^^■'^ coni^^^Jc^^y occulta,a qua ^ [ fortafle non pcrucnit ] vapor urcs uel mami uel re ^M^^^^f^^^Aonii^ ^^i^fi^^ J' effufus in vcntribusiaut cft maior illa . Quod fi luti buccina.Quamohremji &f^'^^icf / fucrit occulta cx gcnerc illius,cuius cuacuatio hre indicium estfonituspcrciper j^.^^^^^fis^ fit diflicilis ,6c acc^idat inquibuldam c [ horis ] risnaturamferu.mftgniiic^tury^..^^^ ^^''^y/^li^ ut audiatur a tali,quaUs ipla eft lonitus,6c tinni tus,& non aca dac i\\ c^uibuiliam alijs, tijnc il-
& ah externoynon naturaliuideUcei^^f^^^^^ fhfc^ucalicmsrdad aures^ aam^ ..^-
larc tdc
joli int> ini5) idi;
lancoA tofi- Aiit
inio veii' iiaH'
Fen. 4.
''^drj, '^^^^ cumtione pe
citas,curctiir cum nutricationc 3c humedatid jiecumolcis tempcratis dcclinantibus ad fri gus,aut calorem,recundum necesfiratcm , Si autcm caufa fuerit debilitas,tunc adminirtra illud,quod tcmperctcomplexioncm accidenta 2)e/;^„|, lcmcx diftillationibus pra;diais . In co uero ,
Cap, 10. cjui tadus cft proptcr matcriam expulfam ad ip
lam dilpofitionc firfcn,aut humorcm groflum iiilcofum, adminiftra omnia prasdida in capia, i^iefcit d7in7 ^P^^ ^^^'^^^^-^ lotulo doloris & tarax. Etex eis,qua:propriasut
^ntun^,,:.. '^cinde cxcitatLM- nr^<v ^...1.«^;^«,- iili,qui iucccdit firfcn, ^s: febri proprie^cft fuc-
cus abfmthij cum olco rofa . autcum accto Sc
l^^^faeft .i!^^'^!'^^^ continuus,&:asfidn ^^^iefcit ^^^^' ^P^^o ccrcbro.Si f ^^cuitat.! "^^^^^^^^^^^i-polt replctionc , >'aut frir>^''i »iiotum,aut quum calor fit ^ forml^: '^''^P^^^o^^^^^unitatcm.Am- ^^^S^eon.Tr^^ : cftcnim
I ^^«fl ac^f '^"^" ^ l afccndentis] ad '^^^f^^corn^r^^^^^^^^mciuscft cum commu-
»IL 1''"^ • Et fi^n '""J' t abltoniioncui ] ucnf tro,,?'"'^^'-"'"-*'*' dolorpcrctu-
l '''^ProD °T'" °cc"ltani continuanl . 4n"'«ftDi-nr,. vifcofum Ilkini au
& . "^caui "f, •tcuitatcm Ifcnfus, fi^niiflcat .^'"""ficat " ';^'"litat.mA rcpla.onis', t l;"""Ccn:^'^''"^-^ ciuscxcitatio apu.d
oko dclilio,CiUoniam cft mcdicame bonum. Ei autcm,qui fit ab humorc uifcofo frigido, ap propriaiurtrochiicusexpcrtus,& cft.v t fuman tur cllcbori albi partcs iii. & croci . v.6c nitri x. fianttroch.&: adminiftrcntur. Etcx mcdicinii communibus aggrcgatis ad illum cxpcrtis, qui eftaddcbilitatcm,& ad illum,quicft aboppila 20 tionc,authumorc, &:cft ut fumaturgariophyl lorum,6c fcminis porriamborumana.drac.s. mufchi,danic unum, & diftillcnrur cumaqua fampfuci,& rutc,aut cum vino , &c fimilitcr cu dccodionc foliorum pini,5c dccoOione folio rum*' [alzizar] (5cdccodionc folio.umlauri. ^ Et oportct, ut alicnctur in omnibuscis coena . QuidamaLUcmantiquorum ihpicntium dixcrunt , non cft aliquid magis confcrcns fibilo . quam mcdicamcn alfaudcngi dia:um ad mc-
fcics r ^ . hrtaduma ?o moriam:Na iplum cftmagisiuuatiuum,quod
^ MUandn rL ^ P^*^' ^"P^^' crcauitDcus ad illud.Etconfcrtci diftillatio fa
m complcxione cconti^^^^^^^^^^i^^^ammationc , 6c
S^'^^^^^^n^^^^'^^ "itcntfolcm,&bal-
^^Pi-fv ^^^^nian^ , . L ]rcplctio-4o
"^'^ &''''''''''^<'Ponct ut fit intc- ^ au!^muni7,?'^^ ^Pi^nii, 6c proprieftoma. ^^ai 'luare rl'f ^^^^'^ intcndatur ccrebru.
ifcrrcidiftillatiofa aa cx h> ftopo cum folijs pini , 6c granis lauri : Ei attcndc , quod didum cft in capitulo tarax , & doloris , cx curis communibus j & propric frigidis .
Dc cura faniei,& curis ukerum in aure. Cap. 1 1.
QVod in primis oportct prxmitterc , cft fubtiliatio cibi,6c adminiftratio carniu , 6c oicrum,cx quibus gcneratur humor bonus, dulcis,laudabiiis,(Scinclinatiorcgmiinis adillud,quod oportct cx tcmpcrara qualitatc.Quod fi complcxio facit ncccilarium, ut fumatur aqua hordci,<S: fibi fimilia,fiat, Sc lcuitas cxcrcitij: Et inclina matcriam ad nafum,(5c os cu ftcr
^/'''Pritr^^-^nUdorr^H, "7 i}utationibus,acgargarifmis.Ampiiusnonpof
r iikit^ r^'^^>5c intllA ^^^^ complcxio funt cflc vlccra,quin (intapparcntia fenfui,aut ^iterf .^lccundy ''■^^^^^ fintprofunda,adqu.'E nonperuenitur fcnfu .
cer.,..<tun... ^mcaaon.croc.n,v..c^ ^;.^; Qua^igiturexcis manifcftafuiit. cumacetoab
mcilei^caqua''!^ ] ionc mciiis cu rohs &c myr
co^n!?!!^^.^^^^ olcum myrtinum
brumquidcm nmyrtinum , ut olcum amygdalinu,
<^tctur in hoc ad complcxio tendatur illud,quodadiu-
^'''cVlcrin''"''''^' cognitos,& fimi 5 i^^^iur cx cis manit
^^ictij^^^Pus,^^ cao u ' "^^"^'^^^ mundifi- luuntur Sc aqua,aut oxy
. f%'^^»mcn p'^^.^^^^^co,quod fcis,& fub autuino,autdccodionc
autcm non oportct hu^^ fCoris^^^^oniam rcmouctur cum re^ Si>cir,;'^^^^^^^^^ fadfus cft pro-
S (^''^ciDiu.^J ^-*^^^^i^>hintquidamhomi
a f B.autmslle 6c aijaa.
t^pij^folC^r^^^^^^^^^^^efl^cftupcfacicn- '«timca '^um
accto, cuius
]c(?.^'b^noi?;iP^;^^<^ opio,autmifto ^On?>tritoc?, J hvufquiami c t [
\ ^^^tar^^^ipini'^^'^ Pr2eccperunt,cftutfu-
^H^>cu-vt?,^^^^ Ji.lillentur.Faclusau- '^^Cot^T^uicn. ''"^■^^^onc apoftcmaris<5c
^i'<^ca, fi caufa eius fucrit fic-
to,5c poft illud fufflctur in aurcs iilud, quod cx ficcat ficut dragacathumaduftum& fimilia.Et quandoque quidcmconfcrt faniofr <Sc purulcnta:olcum defcminccannabis, 5c mchuseft ut non rcpcrcutiatur,ncquc prohibcatur dum non iUpcrftuir:im6 oportct ut abluatur,<Sc ^ [rc ^ »-abflergatar. gaturJaliquo,quodfit ficut aqua ^ [ rof.J & olco J [rol.j Etcriam cx Ciicco fohorum oliua aroygdiii rum cum mclle adminiftrcntur diftillationcs . Profunda ucro alia funtprcpinqui tcmporis, dc alia funt chronica . Scdea, qu.-r func propinquitcmporis,curcnturcumeis,qua:funt, , g ^ ficut ficf memith^e cum accto , aut c [ coilyriu j * ^ * rof & myrrha,5c alocs in mcllc a'it uino ponatur in aurcm. Et quandoque confcrt diftillatio
itera, .in«.
f B.kilaf. f baui ach .
aq i e vuxaccibx in ipfa, 5c proprie qimndo ponitur mel cum ca , 6c fimiliicr liiccus toliorum t [ Talicis : ] aut dccodio corum , aut aluniuiis iamcni adufti,6c myrrli^, amborij drac. j.tcranturcum mcllc& ponantur inlana,aut ianguinisdraconisA rpum9maris,& farcocol l.Xj&t nitriarmcni;& myrrhx, & thuris,&: ficf mcmithx' partcs xqualcs,pulucrizcntur iupcr liciiium ^^['ni vx)lutum fupcr radium jinfu fum mcllc,& ponantur in aurcm . Quod fi dolorcm hauucrit, curctur cum lcoriatcrri con- . « . r y tnta [ in ca multotics,& ] miiccatur cum co, cumfcrT^^^^^^^ quodcxliccac, &rcdatdolorcm. Jitilludcd in eadr;;gucan- ficut adminiritatio olci amygdalini • f [ ] thum,aar. ^^^^^^ niy trlM , 5c aloc,6c croco . Et quandoque raVman"^"' iiccc{lariumcft vtpcrmilccaturcum co pani opij.Et adminilhatio mcdicamims capitalis cfl: B.qmcr.eo iuuatiua cciam . ^ [cxpcrtum nanquc cllcum t^uod eii ineo eo,quod iniprocftdc cxficcationc, cuiaOocia ilcexiKcacione ^^^^ , uittus lcdatiua dolotis , & confcrunt ctia airociaur. .^^ hoc,compofita,quc diximus in antidotario & confcrunt ci troch.andaron , &confcrtut fumatur cx nuclcis myrobal,& gallis adudis co iunais cum olco,^ [ alkcrua ] & f?cc.'" t [
] Ht confcrt ci cmplalUum de ccrufa, & cmplaftrum ba(ilicon,& commifta,<$c dillillata.Ea vcr6,qu^: chronica funt,profunda , antiqua^fubmcrfai funt valdc mala, 6c quandoquc perducuntad dctcgcndum os, 6c iignificant ip
rum implcnt aurcm ^^^^'f^Ji^: bcndo curium fanici ab ca,& p oi . ^^^^^,
inum dormirein iUo ^^^^^VifiiVadho^'"^"' atianics mcatum,quare eft in ^^^^^^
clinct ucrluscarncm ^fa, peifor^^^^
cc auris,& facitcucnircapoftcma^ K ^^^^^^^^ ipfum poft maturationcm A cura fanatur curfu fanici abauie.
De eri^ptione fanguinis m anre
QVandoquccftfpccicscius . •. }....r., d.lvMC <:inl^Ll
1 B. alkeiri. m t B. ol^ de
hoT^quod cft criticus, & q^^"^^ tioncpcrducctcfciffioncm qi ncmcius , autapcrtioncm quc cft a cafu aut pcrcuftion^-
Sdipfit de hac re & Gal 3- dc cof-J^lifm' lusllu. i. fedfcte&rrdll^nun^^i^- i' zAlrnanf •
Dccura. ^^,^ic
pn-uu.u,u ....5^ ^ ■•- -r. i\nu'imu f,
Ikdilatatio mcatiitim&miiltinidolaiiici fa-tt 3° & fyncopim.Alius vcio ^^..^^^^ ,,utt^.„j,al
• j: ^l^.ir .•«U^iM-^n IVvnriric: •iiir rnm CC
dc, quaic indigcnt cis , qux iunt ficut alkitran pcrmiftum cum mcllc,& iiaitfclcorui,& tcftu dinis,& coi umadminiftratio cum ladcmulie ris, aut cordumcni & niti um mifta cum ficu^ bus mundatis a granis, & iiat cx cis licinum , & a iminiftrctur poft mundiiicationcm fordis,ct t..rdiqut$. fimilitcr in" [ ] m:dicinis. Etcx mcdi^ cinis fortibus in hoc capitulo cft icoria cris.cu arfcnico,& mcllc,& accto,aut rubigo for ri, aut
iyncopim.niiu,-^ v^---.- -riUiiS,aL'^'n.:oga'
■pticis,aut cum ^^''TT^^''^^ frisidatib.Stypticavcroiimtac^^-^^^^^^^^^
laru CLi aqua aut accto,^:^ _ anti^lr' dcc^ , quadoq-, mifcctur cuca cx vi cill^^^^^^i^ ^ ito,& iimilitcr licf mcmith^. ^ ^ |g,a j
niiitcrucr luc»"- . ^ ^ dio folioru arbons in/'^i^.^^!SiH^^^i3U^'i^
aa cii accto,ct cxptcfth.jintuS ^^^-^cin^^.^ J ^ fuccus uirga: paftoris,etarno^^^^^.
aut fief mcmithx ct opi'""-" eis.q"? '
fcoi-ia icm .pfius tVi.xa cotiita (icut puluis poll 40 funt (icut luccast oQ n ■ icpoiin»"ei5,'l * - ■ ■ - --..1. <.■..-!.,.- o-i i -, i.abiliaualdc,cltcoai;uiui' r j;[C>
ccco,aut fuccus porri jbni^nf j.Jl'*
o tB-w <lifloIt» frcqucntcm frixioncm muitotics laclam ^ t [ ] ^ aim accto uini doncc fiac licut mcl, & diftillc-
tur in aurcm^ Et quandoquccft ncccftariu cm piaftrum de tiorc xris,& illud cft quando anti quatur,&fordidatur.Etex cis^qux funt mcdia in hoc capitulo,eft alumcn adufaim cum equa litatc fui de mcUc, & quandoquc additur in ip^ fo dadylus,& fortior illo cft compofitio huuil modi-.ftoris jEris,coiticum eris,amborum ana. » B albiboni. drac.iiii.fucciporri.unci.mcUis. p [puri.]vnc.
i.adminift.rctur. Qiuimautcm rnultiphcatur piis valdctunc ncccUariacft adminiftratio lici nij in fcUe taurino fubmcrft, aut diftillationcs cx urina infantium, & foitius co eft fcoiia icrri abluta & frixa in fartaginc mulrotics , quandodecoquitur in accto, & adminiftratur, & quando cum ptire antiquo fucrit dolor, uinde in aure vinum durumcoquafjatum cum oico rof autcum aqua porri,aut cumaquapilcisia
funtcxpcrta ad Uhid, ^ ncs tauri, ct aliquid ^^^^^P^ |' atut aq^^^ tur mcd i a aUationcct cxpi m^
ATSl 0 r A
r 1
Bahes 6- de bac re nonmdlaj^^^g^
hk defbrdihm aurium ^^^^'^'iJhr^^^'^^
S .de compQfmed.per loc.& ^^^'^sf^'^^ ^
tla funt procreatA, ijs tarnen ^ pur%amus.natHra utitur^qu^ ^^fTlatd^' iF'^ , ,
aiOC,OC uum,w^. «^^'.'^"7 — _ ' -
ponatur in cam,ct quu vidcris humiditate rcti neri .pp mcdicinas prohibitiuas , exficcatiuas , tunc fundc m aurcm olcum rol. .vt cadat cru^ fta.deindc ponc in cam,quod generat carncm, ctoportctpcnicusnevirus rctmcatur , nnmo prohibeatui- natiuitas ciui^ , & (jxl^ccetur vkus
'todedditmqHocerehrum ^'^'j <De curafordis, & oppdatiom (^^^^'^
^ Vra quidcm eius lcuis ^j, jp.^
ihi ir- [li-
jro iii ■ple fio-
Siw^ mcdictas aui-c.i.ticua \^'Wl dn ''"^^^^^^<^itad co,vaacndLiC4; ^ ^^^'lli^cin ' ^'^^ tundauu- in camcdia.
cx cis, quiu
:cro,h ti]i' '
_ ren 4.
^"incC&l'" = & Paticns i ngrcd iatur '«faat,,. l'°Mcs. tt quandoquc confcrl ci in
nti ui ca , 6c ctiam corduaicni
difliciliscura:,quum cflprofunda, Sc manifcfta cil facilis . Ad intrinfccam vero ingcnium inucnitur cum inflrumcnto minuto fccantc ipfam,dcindeprohibctur a [continuitasjfccficium quod in proximo di6luri fu mus. i r fi cit manifciia, oportct vtfcindatur cumcultclio fpinolb, quo inciduntur liojmorrlioidcs nafi , dcindc tcntavt ^ [bucccilajponatur,fupcr oua pulucrizatum Cit colcotar,aut,qi;a:proccdunt ,curfucius,qux llintcx cis,qu$ prohibcnt nati^
a B.cdfoliditio
b B.licium.
^^^^^ccatur/^ -^"^^^ oico.rof 6c diftillc- i o uitatcm carnis : quod fi oppilatio ftierit ex re
'^^^^a '''''^''^-^ cum ficubus,cx qui
r ■^^^ociabirn l^^^^'^ i^itlictcrtio cxtrahaa
Sf7'f'^^0iUm nra n' '^^ccusfoiioru coloquin
«^cumaccto , & diaiUcntur
^'^1 (Sce ^'""""^acc caliJa"^ »'''•'« an^l".!"P°'t. "'" '^°'-^^ ^'••"^''c lili '
t lici,!^-'"' '^'■1"» mcllis , aut cum aqua Neu.; ''^'^'dcmfortib us non utaris '"'11 in Dir . i'"",'-^'" • Et ex cis cll liciiuum
iUm ^*^Picc ^ • ucinium I ^•Quidin, '' '''' ^'hamcmcllino,<Sc olco ^iircw^lvclien^i^^'^'?.^ cxiUimaucrut. quod
"■^5 confcrt altarax,6c vidc
fixa in ca,oportct ut diihlictur in aurcm,qiiod lit licut olcu rof & delilio , aut dc ^ (alibahic.] Et ii,quod tixum c.'>>c{i: ilcutanimai mortuum in ca.tunc clfundatur in cam cx ocul is aliquid, quod cam apcriat: dcindccxtrahaiur cu mundatorio auris facilc . In facla autcm aboppilationc proptcr carncm additam,aut vcrrucam, oportct, vt abluatur cum aquacalida &nitro,6c dillilicntur in cam xs iiiium , <Sc arlcnicum rubcumtrita cum accto valdc, itautadurant carncm:dcindc cura uicus.Ht iam didum cii,quodasfiduatio cffulionis fcllis porci , uaidc conta t ci. lit ad illud quidcm,quod imaginaturhomo, quod auris cius lit oppiiata,confcrtdillillatio olci dclilio , autfciiis tauri in fucco t bct^^& lucco fcminis cannabis.Et fucco coloquintide incll proprictas iuuandiad oppilationcm auris.Si autcm oppilatio cft forditics.curctur cum co, quod diximus in capi- ^Ucm.Etcxeis,qua;co- rulo oppilationis cxforditic.Etcxcis,quccon r-^.- 4.-. . r. fcrunt oppilationicxforditic . d [quod mc-
dicina potcil liaic tribus dicbus in aure & rcli quis]cll tcnta fada cx nafturtio 6c t nitro,quce tribus dicbus auri adhcrcat:dcindc cxtrahatur. Etcx cis qux iunt fortiora iiio, & mundihcat ncruum ctiam,llint troch.dc eilcboro, quorCi dcfcrippio.Rccipc clicbori albi aur.ij.nitri aur. xvj.crociaur.iij.confringantur, & terantur cu ^ accto,& iiantindctrocli.dcindcquandocllne ' ccirarium,ibluantur in accto,& dilUlicntur in aurem : iunt cnim mirabilcs valdc . In oppilatione vcro, quc fit in crcatura, 6c cft ut crcctur auris non pcrforata , aut in crcationc intcrius cftoppiiata, iam cxpcritur opcrationcm ma-r nus, itautperucniaturaddiicoopcricndum , & pctforandum ufquc ad f concauitatcm interiorcm , 6c quandoquc conferunt, 6c quandoquc non conferunt.
£ U.alk.iri.
^JiolcncccEtcx cisquidcm, lanatVi r''-""'" dc fcorpioiiibus ,
'^«''/'.^'lurtio^^'-"',"'^'^^''^.^^ licinium ft-
s (iein r 'i't''°> & adlia:rcat aiiri SZu Pluri."- cxtrahatur, &cKrcdie-
t baur4ch>
^Hn^foii f P^°P^*--'-pa'ini^"l"mcrci 4''
K "^'^] & r Proptcr'' [ carncm >'5f^'^<mi°^l''5'«Proptcrcar„e ""C'"'t 'luclcn"^ quadoquc f.t propicr ^eft'''ff.-insM' ""«'idcntcui '
Part 218
111 eam,aut
moi-e ""'"^ "'^->ritur. oc quando. . '^is cr^^^^atum ^'^^'^^^^^^ oppiiante to
nA ?<^1S^0 T A T I O IS^E S .
^ T I o N
E S.
' & iyTf^^^Mmt ohsirucre.
'^'^^ranapr.frtim 6-fupcraddi
1 1^^^'^ kr ^^^^'^^ Perir 7'"'^^^' neruorum di-
" ^^^^e^^f^^forfefi/.X'" T '''''^^P^ndeat.Pprol!Sr ri'^''>& Z '^^'^'^^^^^^s curationcpul
^'^ '''^ Cap, 17.
panniculo autcarne initio creationis , eft
■ ''^«■"«umiai
*I)e ^htiaii agit.Hnic Hippocrates 2, de articuUs , & deligationcm omnem inmicam,& fortia mediiamenta ini mica clfe tcTtatur , non tamcn a curationc airiinendum dityUt author hoc in loco a Paulo defumes 11 j .quin et Hip po.medicamentu cx farina fuba6iu opponit. uerc tame & is a fortib. et comprimentib.medicamentis abstlnendU cen fetjUt excufandi Paulus & ay^uic.ueniant.qui leuib. utun tur prafidijs.adde & quod f£pemmero,& fi morbi ipfi cf* rationem renuuntjcogitnur tamen ob ^grotantium, querelasj&ad ea nos ipfos,qu£ difficiHafunt, accommodare ,
"De attritione accidente auri '& percusfione, Cap. 1 4,
tj Ippocrati quidcm uifum eft,ut non cure- 1 jur cum aliquo.Scd illis,qui fucrunt poit
ipfum, uifum efl: ut illud curctur. & cx cis,quibus ipfi curaucrunt , cli ut fumantur acatia , & myrrha, &thus, & tiat cx cislinimcntum cum accto , & alliumiuc oui j aut meduUa panis cum mcllc .
JDc pmrkii auris .
Cap. 19-
& lib. de remed.- par. facUib. £gtt cr ^^i^hS' ^
ba facitlib.6.
SVmatur aquaahfmthii , Sc fundatur in eam cum aliquibus olcis: aut bulUatuv abfmtliiu lo ^um olco,A: diftillctur iu cam .
A N N O.r A r l O N E S.
Hahes de hac re ex Gal^.de comp.mcd.per locaj neccap*7.* ^^^- ''^^^^^- f^^* facilib. habes & ex Tralliano lib. cap.i. i.(luostu uide.
Dc cura.
ETcx cis,qucomnibusaU co .p^,,, cft dirtillatioalkitranin ^w .^^^3
nim ftatim fcdat motum ' pricpa^' tcrficit ipfum in P^-oximo,^ F^^^^^^^ &fimih?crdiftillatio i^^^^^i^ fohus,aut cum fcamonca,ej nu ^ ex
Be introltu aquA m aurcm .
INgredituraquain aurcmquadoquc, quum no [cfFunditjcam iUc,qui bahicatur,aut ab luitur,6c lxdit,6c quandoq^ apollcmatur radix aurium, & uchcmcatcm incurrit dolorcm •
De curo-j.
ariaol.ionga,& calcadis;-^t l- . cft,ut diftuTctur m cam.quod tiu^ .^^. ^ ^t^^ cina aQata.^c quandoquc conr ^^^^.^^, ^ piaturctiamolcum,&luniatu^^
^ dcat in folc paties.Et l'^'^^^'^? cisc^ipPf o^^^^
pcrlici , & luccus aouni^-) ' ihotin v^^^^^lori^' praffij, 6C fuccusfoliorunia^^bo^^j ^ prof^^,
iliccus radicis b
[alcok , & fuccus radicis p
sradicisp/^'-- j^taiii;^^^^ pcrfici', & fuccus abfmthi) , ,f^^,,viti^f.ii
praliij, &c luccustoiioiu.x.^-- . ^p.^ [6. finifarr& foHorum e L^l^^^;^^ fu^^
quando dccoquitur c^^^^':^,,.5ori ^^'^''!^,t> cumcris afinini,& fuccuscut,^^^^^ j^icn^^^.
EXcis,qux Gonfcrunt ad illud, cfl: utcu cmbuba ita fugatur,& cxtrahatur fubito;dcin
dc cfFundatur in cam olcum amygdalinLi dul- 3° ^ ^^^,,.
, t piw ex pa- CC.& quandoquc cxtrahit cam tulijs & ftcrnu- almarmacor , aut aqua .^^i^i , 5c 1' pyro^d fx i^n tatio,aut liguum dc an ctho,aut'' [fciniopapy- rum.Et fimilitcr Iticcus i^^F^^^^^^ ^.^5, ri]fccundum quantitatcm palmi unius. Inuoluatur itaquc lupcr unam cxtrcmitatum cius quantumcd tcrtia fui de cotto,& lubmcrgatur , in olco, & ingcniose cxtrcmitas altcrain aurc tfe * Tabcn" mittatur ^ [cumco,cum quo ingcniata cft in
. fuccus n ^
dioeius , &cpithymi , ; iito-
cum fcammonca,aut 'cuni^^<usc^"
pa:,ct propric f [alaxirjct^n^';;^^^^^^^^^^^^
pa:,ctpropric ttaiaxiij- ^ autaiiH- ^iin mcnJccpxcumaquameUiSia .^^^^,,c.i
ctpropricquum caic^
num , ^ , granati cum pulpafua
ea:6c iaccat illc cuius cft auris 6c altcracxtrcmitasjin quacftcottum inflammctur ignc,(Sc dimittatur inflammari ufqucquopcrucniat ca liditas ad intcriora auris,&: tunc cxtrahatur,& cgrcdiaturfubito : quarc cgrcdictur cumca, quod in aurc cft cx aqua. Et cx cis, qux iuuant ad iUud , & propric in principio , cft ut fuma- ^ B. quantu pal ^ [fclizatorium aliquodj& implcatur cum J^*'oJ"ft'aer co auris,dcindc conucrtaturfupcrcamillc,cu Qua . lUS cft,& fit falicns d t [ ]doncccgre
^ t Ji.fuper pe- diatur totum . Et quandoque etiam extrahitur ^era unum. ^^^^^ fclizatorio : intromittitur cnim caput cius,& extj^ahitur ipfius pcrpcndicularis: quare cxtrahitur cum ca aqua . Et quandoque cxcufat in ea,qux pauca cft cffullo olcorum. & efft. laajs tepi- fufio ^ [laClium tcpidorum continuc,] & prodi malns u!ci- pricquaudo rcmanet dolor,& rcmouctur cau ^us ruccesfiujs, ^ Yx fi dolct illud uchcmcntcr, uaporctur auris cum corticib. papaucris,& mclUQto,& chamxn'iiil^><^ viol.& malua,& fcmineUni,&fa-r rina hordci cum lactc mulicris .
granorum capparis '^^^'^^l^l^^^^ci^i^^
.ici.ir»inrM-iim,autaU'' ■ .fpyi- .
ct luccus lupmor um,aut ai-^ - tp^^^^^^^^^^^^^^
& omniah
ctfortiora.. .
mcm,cftvt fumanttirvini
umtntum mu- j^iagis^^adv' ,.xcinvcrmcUu^y,,,^iui^^^^^^^^
.Etcxcis, q":^,'\^racM^^^^^^^^^^
mcm, eftvt lumanttirvY' .^^ifccau-.j/iF drach.iij.& olci rof drachi->^^^,,ttcP
bumine duorumouorum.^^ cxq^^ViaV r-
nantur inaurcm ]
aur isVetcubitcc J upc^r cam^^q^j. .. qu
doVmilt^lci^dV fiibito rap^^^^^^^^^^
iubitoi^r- ; 0^:1 (iic^'. misn.ultoticscgrcditurlu5>;.„tW: quc confcrt nocumcnto ve" ^ ,ut^" / [olcandri autlrubi, "t L «" 'uj'»
aut dccoclio corum , aut t^^^ ^^^x^ n
aUL UCCUCLIU CUluiii j - ,^
cis capparis.autalmarmac fuci, aut vrinaantiqua.
Bcaponematibus, qu^^<^^^^' Cap.
De introituanimalium in aure , & generatione uermium in e.i . Cap. 2 1.
QVandoque ^ [ accidit proptcr introitum paruorum animalium in aurem uchcris cu anxietacc ^nej^tia doloris cum anxictatc, & motus] fccupuZac^^^^^^^ quantitatcmaninulis. cumuerme uero m ' fcntitur a^itatio ,
a B Alia litera. fognofcitur in* troitus paruoru ftnimalia in aa reni propter ue hementii dolo
TJ^capoftcmata (^%fjS^fi>5 \ f' H tum accidcnt.ui« u '^i^iof.*-^,/,, &propricin carnibus g an ^,^,,, » i^i,
tur bcditus . ct i>orai>w" oq"'^'^!''''^!'^ : fortaflc confcqucturqua^i y ct^/^^ t,adoloriscms,vtintcd^%,fl<^^^^^^^ quidcm multotics P/^^^f ^'ftnff' kaus,ct ipl-um apollcma l^^;,rcc^^^^^^
tate auris ^ ncs,quoniamcft
ris> jccnsl
,pri^' ^sc»'
f^^^^ Fen 4.
I- S77
Sc nos quideni imi innuimus ad cognofcendju
^f«ftcmannJ:l"'?,^^cellcaioncm faci.u. Et
^ [boni ''1"°'* ^'■■"'«fiuini i"cmi
^ T I o N E S.
uero ex
%-"''»'>t.Jjj '' <:"r<tiiebemaiM>i chlorlpa *[" ^'^'■^ut or^ "^" ^'""P<-'''('»" enfepcnumcro ex '^^^^''«'u.p,J'x7'''f'''''^ nth difcrmmc has C*?«««i!f "^"".'f"-' ''"^rr^tdiHm pertmet . «(i,/>'«.itfri, ;„'■'!'"'''?'''■'''''''''' »«''' '^'re'
hocin libro.uniuerlajiium.OpGrtct crgo,nein tcndas ad curam cius, inquantum cxigit c.ura apoflcmoianijadiiibcndo flyprica,&: apocrufti ca in principio, deinde comporirione rcginiinis,dcindcrerolutionem puram. Imo opprtct vt incipias,& propric quum accidit in fcbrib. cum dolorccapitis, & adiuucs ad cxtrahedum materiam ad apoflcmara cnm omni ingcnio^ Iq ctiamcum ucntofis, finonmcrit uclocis attr.a dionis . Et oportct,vt minorcs matcriam cum minutioncfi ipfa fucritncccflaria.Si autuchemcntis fucrit aducntuSj5cattrac"tionis,dimirtc cam fccundumnaturam fua,ut non faciatcuc nircdolorcm uchcmcntcm, quo fcbrisduplicctur . Imo oportctutfis cotcntus./fi fucritillic dolor vchemcns, co quod mollificat , <Sc fcdat doiorcm, quod fitex cis,qux funt calida &hu- , mida £t fi fucrit initium cius cum dolorc ve-
hcmcnti , fis contcntus vaporationccum.aqu^i Alfaficera ° frigida pura,'' t C ] Et fi fucrit Ieuis,fis co ^ t « ud duld
tcnfu> uaporatione' [ chamxmiha: , ] autmc- f B faii<. dicamuie^ [alhacucnjautdiachilon (Sccmpia- g B.alachauen firo [ mcmithc , ] & fi non fuerit vchcmcntis K^ ""^^^^^lcu i ta tis, <5c appar uc r i t ci cap u t,t un c ad m i n i ft ra iliud,quod cil inter glutinationcm & carmina tioncm,6c quod cft niagisconfercns,(Sc magis maturans,& huiufmodi cftficut farmatritici , & lini cum fyrupo mcllis, aut aqua focnugrx-
^it)p^^y^<^ c't rcpiij^, -f^^^ ^^'^ mahia;,<5c chamxmilkr.quod ficxifljma-
'^''*^%?2o;,p^ ^^^^^^^m,fi modo( qnod Cdfus no nu',quod non re{bluatur,imo fuppurationcm
ML ^^^^^V^od foy,, ''.'f^^dtt.neq-, prauifucci aut mul
lA '^^^Oi' uehp ^ ^^^^^ ^ducYfainudttud^nm in ^''^nr.J^^ J^^^fy^cci- abacmn matena pe
^Jo>'em quATcpente mfluunt,qu.uo , ^sobfh, ^mendlt.ct qu.^ acrls et mul- ^^^''^'^^^''/^''''•''''^■«^«^'^^^^«^^
^ 'Jiis ufifuermus .
W?,''^. cnfi,cum quanon ^J^^^^^^m K ^^^^^^>^i"t prxccdirhora
^''^^'^^''^^^nt^^^^ omninoj
faciar, tuncncccflariumeilin iplo utextrahatur pus,autcum rciblutioncfubtili,fi cftpofiibilc,autlaborio(a,(5c ctiam cum incifionc,& lc d:ionc,ctcx eis,quar cxtrahuntpus ab ipfopoll fccT:ioncm,autapcrtionc,c(tmcdicamcn 't [
] ('t cx cis,qux funt conucnicntia in haccgritudinccum iua attractionc,^ rc Iblutionc fua,& proprictatc fua.cil Acrcus"^ [ ca '<^^-ouinuoi cu umpenculiim 4» pfhium 5c adeps] anrcris,5c galline,iSccx cis '^" mjsnon tamcn crt ^ [ nora& Kachl^Sc adeps uaccinus non laii tus. In icgritudinc aut antiqua ncccfsaria i unt cinisoaracorum,5c'" [alguadahijcum mcllc, & adipc antiquo.Aut iumantur ficus,6c coqua m alM. cum aqua marina . Aut adminilf rctur ammoniacum folum,aut cumalio,& fimihtcr pix liquida, & bdcUium cum fordibus alucarioru , 6c ftorax liquida,ac mcdulla ccrui.Si autc fiant fcrophulce & figantur,tuncaccipcemplaftrum
1 tB^armilui).
adipe. ] B nura & chia ch.
. . ^^^oqu(*h- '^^^"Suinca,aut cho cmusclcmcatafunthuiulmodi " [ uifcasjalbo " '^^"'"^'
?^Se ^^o: fc^ > quod fangul- )S^^ cho ;l^^'^nclio in mcatibus. • K^. ""'^^^'-atums^fiftulofu^^finc
S^^^^^^^^^ mcatus,iai eftcu
E^^litatc] ^'f ^'^- Pl^lcgmaticu eft '^it^t^ .^]cU^ J^/cnitateA paucitatc ru- . carum ccrcbclla,ct propric fy ^^isn^.^Oi-isc-j.'^^^cum eft cum duritic,6c ad iUud quid,c,quod cft calid
tin 6c pix,&grana lauri,(5c ftaphifagria,6c gum mi,6c cyminum,(5c pipcr,ct radiccsYcrpcntaric (S: galbanum,ctcoriandru,3c cordumcni,& a nis corticis x:i6icis capparis,(5c;pvrcthri, (5c ftcrcus ouium,6c ftcrcus caprinu, (5c adcps,(5c propri(i adcps porcinus,ctcaprarum,ct hircoruni montanorum,etpropric mclancholicoru . Et fimiliter ccrcbclla gallinaLU ctalcuhugi,ctuac 1 .^t r^^r^,^^;,. ^Vijjcftrium.Et olca
j (5c cft cx cis,
in ' '^^ intrifrfi^^^.^^"^^ oportct ut in-
M ciif;^ ^^^^s nicmbri principa- *^clacciH^'?§^i^"dinumcius:fi. '^«cnfiietharsi^multotics.
iorjs matcrici cu oleo rof et uiol.Etad illud,quod cft frigidioris matcrieijcu olco dclilio,etancthino,ctchanaa; niillino,ctdeKcrua,ctcofcrt his apoftcniatib, quando difticilia lunt.cmplaftrum dc rclina. 'Dc L tre?nore a J auris ex uocHms magnis, Cap. . 6.
C Aulain ipfo cxiftit dcbilitasuirtutisani- ^ niaiis,quxcft inccrcbro,aut adiicnicntis AVIC. Oo M
a B.abhoaiina
a B. floxib.
^uditu m ; quare gO: neccflari^ cura ccrcbri cum eo,quocl confortat, ipiUm , ibcundum <p iciuifti ,
Fcn quintadcdifpofjtionibusnafi .
T R A C T A T V S P R I M V S.
peoUadu, & norumcntis ipfiuSj&^ [curj:entibus,licur fluxus. ]
fmiperemHSyquum a uentYmlofurfH^^^f^J^^
effcrmtur, m ipfapr^ertim comone .
qm tjs proccjjib.mcimmillAfmiiibi^ ' .^^^^^0^^
QHamourcminfcrt Aucrroesnares ^^" .^-0^4^^^'
ejjciit AnH.fenfit.Addunt altf pro AHe(r ^r^^^,
los mammillares de cerehrifuhnantht .J^^^^^
Part 219
brum fcntienii ui fit expers : neq; hi ^iHtj
ticndi inHrumenta did poterunt.C^ternn ^ .^^^^^^
I o a^ionis nares proprium fint "'^^^^^^^''ff ,n'«? mcmdetur\efeLli,^frequentilfirneff^^^ narUs^&fLcIrLidismamllkn^^^^^^^^^^^
Deanatomia nafi.
hKc,aut prorfus abolcturyaut "nondehi^'^' non narium dumtaxatyauteorumfolHn(P][
itemafcrihi hM funBo carunculisii^ ^^.n fentent^'^''^'!, rots rationesfatis probant.No^ira tannn^^^^^^^^^
fw odoratoriam a6lionem Udat, f
illi particuUodorandi munusuidetur.&j^.^ j^i»^^^^^^ eruentu ohiri hM f mammillares p\ tum:quojerc. pado chryHairmus h^^[Z, -ic , f
nv narium interuentu o
b B.vnicuiqoe meatm. c t« f*' Ali4 lirera. _ d B .niitomia . Ali.i litera. e liniiUter.
f B. vijs .
J1V nutur,& nif
ruiair. (cu&tli
larrur & con
h B. rpiritus.
j t K- ^uperio'^»
COmprehcndit anatomiam ofTium cius, & cartilaginum cius,& laccrti moucntis cxtrcmitatcm cius . Et illa funt cx cis, a quib.iam expcditi fumus. Lt cius quidcm mcatus ambo pcnctrant ulquc adcolatorium pofitum fub
duobus corporibusccrcbri fimilibus duob.ca- , .
pitibus mammillc : & uclamc ccrcbri illicpcr- 2^ menprocejlusmammillares frlmaruirn^ foratum cll coram foraminc r.olatoii),vt in ip fum pcnctrct odor,6c b [dcindcjcfi U!a,qiia; pc nctrat ad guttur.Et c [ j d [ anato-
mia J in(b umcri,quo fit odoratus.I't illud qui dem funt duo additamcnra mammillarij, quc funt in anicriorc ccrcbro,& cxtcduntur a duo bus ucntribus aiucrioribus ccrcbri , <5c ^ [ pro-
ptcr illud ] colantur fupcrfluitatcs in illo fora- ^,,,.
minc,6c cx duabus < f cxtrcmitatibusjcius rcci- ^^^^^'[i^^tP^^^^^ piuntccrcbrum, 6c duoadditamcnia natacx ^ • ^ .. . ra:...,A P«lmnatur^ .^..^ni^^i
co odorcm cu attradionc acris. & ccrcbro qui dcm ipfi incll acris attradio , vt confcruct acr caiorcm innatum in ip Ib '^'\ {. ] ficutpuUiis.Quandoqucucro augmcntatur apud clamorcm,& apud pra:focationcmacris, 6c ^ r cucntationcm | ad fupcriora, 6c in duab. quidcm cxtrcmitatibus ' t [ ] uafi
funt duo trafitusad duos lachrymalcs,-&: pro-
quis memhranisAut abfq; uitrco ^ ^J^^^,^ tnodol aus . Idinomniopcratio^wm gerier ^^^^^^^^^^^^
bet.Illud tame cuiufq; 't^^^^'/ /'f ^^^, d^M^ff pr^ertim Ufo aaio ipfa offcnditur.y^ dcdecr.Hipp. " '^'^^ ^-i^- ^h^resa aHioncm parti
,1 partkuUconctimnt > / fA!t00>fhj
y B. alteratiorem .
1 B. fortis v^po ratio.
'corporc alia fmlhs cH partuuia.a- ^^^^^^^^^^ rls partib.fuhslantia,jigura,& UcrH^tii^-n^^^ quld m ommbus pUnefun^'ombus^^^^^^^
uero mcmbranas nafi{ H"^^'''^ .^^'..mte^^^ J^^^^ afcribih^cpoteHaaioMliquisvn^^^^^ , , - , - multumdiierre^proccjiuumuerorr^^r^^^^^^^^^^^^^^^^^ ptcr hoc gullatur lapor alcoho in Imgua.Qua ,,^iuynantia.& conmirnodenmm l^^^^^ Utas-ucrocdoratusiamdiclacfiincapitulovjr \t,sartionisinnrumentumfintofo2:J,utf^^^^^^^^^^^ tutum.Scd q» odoratur Ijt in acrccum paliionc ipfius,aut dclationc ipfius aut proptcr uaporc, qui rcfoluitur,iUudcfi,quod pcrtmct philofophis,6c rccipiet mcdicusquod odor cit in radi cc pcr [ conucrfioncm ] aliquam in acrc , fccundum,u/am dilatationis, dcindcadiuuatip fum ' [ acuitas uaporis,cx eo,quod habctodorem-
ur,nonamcm nanun^^yr" nef/^U^^'! cidcm aclioni necejjana^ '-^^ • i^ri?^^^''^''''-;^, rm Aucrroes ob idUH f^oceff^^^^^^^^^^^^
\ennamur;ia uuu/n j^vitttf^f^n 'M^ M
ius affionis inftrumentnm . , .-^ ^ ; tea dixi7nus)olfkauifumnrc '''^^^•f'.^,.//^»^^'''!;,^t'^'^' immeritofortaffc tjs prmanajdor^ ide^^C/ batur,non autcm narihuS)' rcs
interdicity quoniam apcrto ore O jentianturfid Galcni fcntcntiamno
AN^j^O r AT 10 N ES,
50 ^uin afjcrripnmo loco
Ita dixerimjparariyquo dcincefs^f^^^^ ,rf.
Cap. & 7- Cap.4-
J)e nafi anatomc & lib. r . author egit & Galenus, tu de cius lonslruSlione , tum de yfhus i5. dc ufu partiu ucr bafecit.Extitatur ucrb hic duplcx qud^^Ho-.altcra dc olfa £{us injirumentOyaltcra dcodonwdi mcdo . Atqh deprion author statuit mammilbria additamcnta huius fenfm cffe in{kumentum;ahera uero pertinere ait ad philofophos , Sani,quodadpriorcm qnxfiioncm /iiiit j (pmam.milUrcs id.prctcrquam cp carunculs prirnarium fint odorandi insirnmcntum, mcdi habet & caufam ciuno ore omnes fcntiht.& Gal. >' .de ufu par.& i ,defym pt.cauf.& f&pe aiioitc^iatur.atq; is in Arifi.diferit iihel lo de inUrumento odcratMS, qul narihits uijlis cfl id mune ri^ dcmandajje.zAducrfu^sta^ncn (jal <iAucrrocspugnat i.Coll& (ludioquiobStru^i^jiaribnSj&apcrtoorc odo rcs percipercrnusjqiium cpaUto ad ipfa rnammiUaria corpora uiafityper quam offcrritjsin^fir.^tHsaer potefi-.atq; ita Ht Auen%oarait - etiam odores libncntorum a umtre
deUtifentiantur.St par ^^'^".^'^.^ftf //f^^^'' .tt^''kli
& cminculis-.fcd & nanu>n>e' ]' J» .
opcra una cxtgatur.Bx qno & f ,:,r<yj<, tur.£flo cnim,ut uia ah ore d '''2retO''Zp^A: oportct t.mc» orfowff'-»''^^" ;,
partcs conjluxuyodores h
olidiscfiuhittsf^^l^jpjft^^/j blcm. uHmolfnaum l ,c0y}
ait dc malc
i3jea,problm.quu.^-j, .^^^ uium habeamusyidcirco hicjenj quencc ijiteriorem odoY tefiprincipiocnimomnes jmtir'^
'interiorem odorem ^f'^^- ^^'i/
««»)'■ ,»"!
Fen y. Tra6t.
"'^ '"^''"'"^" '
^e.'oidobHat,multisanimalih.eas . i^l^^^^^^tfme^ aducrfo •■' ''^^''"'^ w-triy«<r c^rrtrJZi , ^///f ta?ncn fentiunt .
^n^nhi^quid & carmculM & narih.pro- '^m2 ! ^^^^^^^'^^'^^f^''^-Sed & ratioyqitam ali '^^mnQ)1 ^^^^^^^^'^ ^'^^^^^'i fcntentiam. Sit enimjyt W^tknt, 1!?.^^'^^:' i^-^''^^ ^^^^^^ neruorum initium eft ,
• f^^hos ' ' n^T-fiim odorestrahi, non t.rmcn Is f^'^m^-J^rT'^ ^ '^" ^^"^" Pmumfenticndi odork • Atciuc hoc Jbrtafe pa y^^^^<^lierre ^-^ ^^^^^^^^^e non expu<^natur . cjuam r ''^««^ ^/L ""^' '^'^ P^''^' 1'^-^^''one con^n- ^'''^''mcCu^^^^ ^■^'odoribHsquomodo
" ^^^fonl, cfyjj. canub.hcc verba fkcit.Ol pifes odorcs fcntiunt.& medjum odorio' i.dc animay acre Text. 7 & ^6.
fententiA anthor Anfl.fuitjquem j4lex y4uemcs ac c^tc ri Teripatetici omnes funt fcquuti . Sane,quod ad Hcracliti placitum pertinet,quum is odorem fumidum qucnda uaporem aut fimidam exhalatioyicm putaret, quc a.d olfk 6tus fcnforiumacLedens y ex odomacfumipfam fenticvai potentiam exdtaret; cxlre e reodorabili corpus ponebat , quu?n uapor & fumida exhalatio corpora fmt. is tamen fi cuti id plantprotuiity quod fcnfit : ita ncn aliam huiuft eplaciti adduxit rationem . Vcrmn huic palam aducrfatur
•'''%ie«i/|^^'^^'^'^^^ ^^^^^iiiiares procejfus ex cerebro * ° ylriH. (obfurc uerb etiam Tlatoiicm & alios da?nnat ) ^'^iuthor-f^'^^^^^^'^ ^«0/?« efic oportet.Qubd fi de~ lib.de fc?ifu & fcn.tripiidjUt cgo uideoyyfus r^tiofie. Ouu
enim ita intelli^i h(X,cpoffit opinioyUt quis ucl uaporemyucl exhalationcm,yUcl utrunquc adorem efjc c\ iftimet:^ nb fit yapor-yCO prohatyqubdyqiiwn yapor humic.it.is fitiqujida , cfjc odor nequit,qucm certe & in eodcm Hbcilo cir iM anima ficcitate perfici cofii mauerat. Qubd ittm fumofa ex halatio uon fit,ea ratione infirmaty^ exhaiatio quum ficca fit,& qux infultginem fcu terrcftrem quandam fubftantia abire foict:odorcm cxiiudit^qui in aqua pcrdpitur. nam tt
Cap4. Tcx.nt.
K 1/
" y ^^<n ^'^''^'^du?n existcns aridorum odorem
" y^^^^^-n in r '^'^"f"'^'' cartila<(mofa ipfum traljcs .
tr'''^"' f 'tro n ''^''^''<f''^ cartiiago moiiisyyeiut jp6 Jy^^^nt LP'' .'f^'' ubi quidem cauit.u na
ou.'P^m'aF/ "^^^'^' ccrebrumynifi fitpu-
(t-y'^ attJu '^lf''^'''''^i-Mfacere non pofiU?it;no
& aquam efie iam demonflratum eft. QHod uero jieq; Ijo rum duorum comundioyuaporis.f.&exhaiatioiiisyodor fitt reprobari ait ijs rationibus , quib.qui afpeciumfitri per defiuuia exiHimabant.oportcfct nanpc( yt ait Alex.Jres im minui atque co?ifumiy& per conta6Imyi odoratum fieri.AP quc ins & JJcracIid & Platonii dogma ^Arisl. euertit . Qmi ucrb ipfc dc odonwdi modo fcntiat, non aiiud profc- £ib lib.co de fi?if& f( nf.iam citato ftatuityquum obiter ad ucrfus BeracUtum ilixerit , neque examinandum hocpro-
'fif .^'^i'iterciy^^^/'^^''^^''^^^^ fcipfum.Si?niiiter bitma ex propofito fumpfcrit.Sedistamen,quum i.deani Tex.rzi.& i^.
" ^^-^^^^ ft'^Pfo plurimum liquefcce- ma pro certo Hatuat, fc?ifiim omnem fcnfilium rerum Fpc-
" ^'^OfTta./; ' Taiiccs,& Diflmnn^^,!,, vp]\nn,itYt c\r<: ahCnuc tnatcria fufdocrej^tiain olfkFlum ftiJa. im,ioinis
defcipfo plurimum liquefi ■fu- "^^(^fiunt ^^'^^">^ pidmonem,ac reliquum ye?i- ' C'''^M'Ur ^'"^" ''omlnes,& ex capite demHa
'''•'^''^''^^rlZTyflPf^^^ muenigandis naturx
^'^mi . /y,. Lj- ^^'^'^^^^^^ corpu^.& eft mo % T^f^^i^od f. ^^^^'^'■^^(^'^ftu quicunque eim li- /ecr^^ ^^'^Q ab ^'^^^'^(■um oportet,hremftme do-
^nf^^^^^^oLT'^^^ '^^^'''^ '^' '^'-^iicmgandis naturc
ht J ^^^res ylj^^ 0'jfcuriore?n c ontrouerfiam .
'''^m'^^^^^^^^^ ^'''f/^ra?idumtr.
^nr''''^^^^^^^ ^ogitatu,fed re
"'«o/,i„c,-'«m«e^^y M^^''/'^^^^^ ^^''''^'^'corpm ailq$ '%u r''^ '^'io Q r ^'^' odora
Hnu^^ ^i,je|"'^ ^^^^ ^^'
^'k y^^Heratur ^'^^ '^''^ '^/^ posimodUad odoratws «on ^'^^^'^ podm itafiat,ut ex odo-
^ea//f ^^'Jira^xj/o^^^ '^"j^ ^^^^^ corpora cum ae
pro certo Hatuat, lc?tfum omnem fcnfilium rerum Fpc cics ahfquc inatcria fufdpcre^tiain oifii^um fola imagmis fafi eptionepcrfici putat.& non Heraclitum dumtaxat et Piatpnem, fed & eos qui cffcrri ex odorabiii corpore adorem.7.quaiitatemari)itranturyuna con.demnat.Cxteru,etfi Arisioielis magna eft authoritits , difcefierunttamen ab eius fentmtiaphilofophi m.ixrmi, eiusaiioqui doBrin/i^rna ximc Hudiofi.Ac primum Atnri^oruus ficuti iHatont non n . Efto Q probat,quum uapores corpora fint,corporu?n autem natu-^ trahan raiis motus furfim efi fi icula,deorfum fi grauia,at odoris tamen fuauitatcm non furfumy?ion deorfitm tautum.:fcd et adlatera pcrfentifdmus . Ita & Tlotinifententiamjeorfum ueram cfic ncgat, quum fues altius canum effodiant, non quaiitatis iliius du?»taxat gratia, fed ut defluxioniuus pcrjruantur.Ita & Arifiotelis fentcntiam feorfum ucram non cffcfed figme?itum exi§iimat,qubd.f totus aer quVmtericBus eft,odoris fiatparticeps.i.odoraiiles ^pedcs fiifdpiat,& e£ ad tantam ufqueloci intcrcapedinem protenda
uq^ '^^^^'^batur. an yerb ncquc quaiitiis j o '^^^^^^ rulturibus ionginquiffimc fcntiantur. F..tctHr alt ^'^ ciil .^* jcffn^"!'"^'?^^ eorpws aiiquod: fed foia odo A mmonius,etfi nuiiurn ex his placitis feorfum probat , ea
7 Z'^'^'icUo 7, ff '^^P^diquod:fedfoia oc
rfe hac ? '■^^'^Morium recipiatur.'Pn %. ; '^Of/or.A;/' '''^''''^^■^ximos viros rixa cft,quu: '^?; cor ! '''^''^^^^^ non corpora,fcdfoiu: Srul'^''di d l'''''^''' '''^'^'^ » fid folam odoL ex tripiici la enumer.iohicEioodorahdi cor ?% 'k^^H^e hf"' ^^'^^"^^m nares deiatafer^ iHtl ^^WJZ^''''^'^^' Heraciitus mdetur,que
1 ^HJ^^^i^^ctur l ^'^^^'^i^^tf^^r, nos certurn authore
r/ '-^^^ od '^^'^^"^o in Commcntanjs in ii. p% !fmieJ'' T''' ""^orahiil cH corpore,aeris % r,'%i -vn ^''''^'^^t^rninutari exiHimaucrit , '^'^cah!^''^^''^'^^/^'^^^ nondifccdcsa- ' ^ ^^e efficit. Toftmoris dmu
tamen fimul co?uunCia uera effe,ac in tfs quorum hebes oifadendi cft fenfus,quales funt fues, dcfliixio?uh.cffc opus : in quibus acer cfl,ut uulturibus , fatis effe ut odoris fpecies fufdpia?itur.in ijs yerb,qui fcnfu mcdiocriter u.ilet, uthcmine,aeris mutationem fufficerc.Atque il a AmMonius de odorib.fenfit. Cdterum,quamuis Ammonij uera fit fortaf fe conciiiatio,ab ipfo tame & zyiriii.ct Auicamas difien- . ^ rihtumhocioco,tum6.?iaturai.Situti.n.isfentitiodorem 'Pmceps Beraciitus uidetur,que 60 putat,per?nutatione & odoralfiiis obiecii& medij.i. fut eo '"^ t.natur.prAfertiminnuitJ&manantih.abodorahiiicorpo re uaporib.& acre ipfomia alterato cx ohieBi ipfius odorc.ita &foiamyuelacris permutationcm.i.alteratiomm de qua inoti?ius:uel fpedcrumfufieptioncm,-dequapljilofophuSyreprobat.Ac primum quidem, ^ ncn acns permutatioodorandifitcaufa, hac uideturnobis ratione damnare.^yquum maior fitagendi uisin ig?ie, qua ucl odons uel rei cuiufpiam infubiunari hoc mundo aiterius, ig?iistame AVIC. Oo j quan-
f8o Liber tertius.
qmntumms m:ix'mus , calons fm yim pmendere tantum aer fecedet,& mfccedentis locutn «^^^ ^^^^^^^ corpofii
, vtprccter hreiK qnodltm locl tntermllHm calfa- quornm ytrunq; ratiom ^^P'^^!^^^'^^ '^^.jte^e^^^^ ^^
ciat.de odore vero memoriji proditnm eH yultures cada- fenetratio in philofophi.i -'^'^^^^^^^'^'^,/^ie,^,f'
uerum odori jus maxime cxlonginquo allici: ahfurdum er ris occurfum fubterfugere uerumji • potM^^f]^
10 diUu eH odorem , qu^ qiuiUta^ eU ignk calore multo corpusfit fimplexjnjpicere ^^^^^^^ ^^^-J^ . Snfd
mhecillior.ad tantum ufqu c loci (patimn aerem immuta- da eH qualitas miftis c orporib. i o>w . ^ '^''';f ^
re.Qiiod yerb nuda odoris (pecie in aerem recepta & no- ut odor in aerefit,no ut '^^fji^^^y^^^ ^i^a0*^) j
bM ex i pfo obUtayodores non fentiantur.eo argumcnto pro cto color in diaphano eH,ejfe.f, if i^/.^^^/^^cr '« ^,,
hat,difjidli q.ddem iofo intelle^iu.oh interprctisyUt puta- quamuis certumfit colores wagisJP 0 ^
tnusjmf iti^rn-.pulchro tamen^& fortaffe infHper.xh\li. Vt ^^^m odores,cuius certe '"^"t^^T^^^^^^^
fenftblliumfpericrum rcceptio fiat adcfje una , & obieaii tione.qua a flatibusyodores ab oij jji.^t.OHOi^P ^-^
a quo fpecies ipfd excipiuntur,& fuhie6lum in quodfufd ti pojiunt^ut & foniycolorcs "^^^^1," f^^^^^/^^f
fiuntur neceffe ejhat fieri poteHyUt ahUto odorabili cor^ fortafkycx hoc odorcs corpora ejje ^ cod^-^r L
pore odor tamcn adhuc fentiatur.fntendti ergo e!i nonfen huc liluc propellanturifdlituryquH^^^^^
' tiri odoresy per Jpecierum odorahilium fuf eptionem in me in diucrfxs partes fimti L^j^tum ^^'^f ,0
dium; quum remoto ohie&o mdU in mediti /pecies amplius efic corpora inter philofophos conj ^^^^^^^^4 « '
cluceat,& odor tamenfentiatur. Sequitur ergo Auicmas roes aducrfus <iAuicennarn fcnpfi^^ ^^^^^^^,^ fy lg^
eorumfententiamyqui defiuuia ex c brpore odorahili mana dicam temerariumfortafie eJt, in^^^^^ ^^^^^ ^
rc arhitranturife d & aeris una pcrmutationem anne^it, rixam qucmpiam interponi , nidc ^^go ^^^^.^
quA Plotim frat Dpimo:exire.f.ex ohie&o odorahili odora pUcita pofie nomnulto ^^^^^^\'l^i^p0cis(^ff^^lf^
tos yaporcs exisHmans , a quihus acr ucluti a calore call- pofk arhitramur,^udioforum gr^^^^ ^^^^ fA:/^'^^'^^^'')-"
du s,ita ah odoratis odoratus euadat.Trohari yerb uaporu mum omnium odor uapor ^^^^^'^^^-^ controff^J JUi'
ex ohie5io effiuumm his fere rationihus te^^atur-.cp per ca lofopho prohatu m eByita carere omn<!^n\o f"'
Iqrem atque odoniti corporis traclationem exc it.iri odores mus.Qubd item -^''^^^•i^^^^^^^^l^-^.^^f^dpett^ ^■(n,^^^
quotidie experimur:id quod fine,vaporis,quHm antea per linm jpei iem fine matcria fufi ^P^'^^ J^^^j^ii ^~ dc^^^i
frigus dcHtefcret: rarcfdth nunc per calorem & tratU- Hitutum.prxjertim 2 .de ^t^^^^^
tioncm odorato corpGrc,prodcunlis,indicium cfl.Adde cp ft hoc^quo de aginnis odoratu,^'^^^^ '^^^^^^^0 ^rfl^^J^
. diutiuspomum manibus tra&etur,atquc ( ut ita dixerim) fofito quoqucy^p nbfoU >^ccie j^^con^sl^^^^ ^^ji,
odoretur/marccfit, quod argumcntum profc^to cfi exeunr ^ yidctur nobis ab yiuicennA ccrl ^^'^hii^^^^^Li^ ^
tium ex odorato ipfo corpore uaporum,& partium tenuior ratione comprohatum.quum } ^ ^j^^^.^ifiu ^^00^'
rum. Qmd fi quisfortajic obtjciat ( id quod ipfe ohijci ab tamdium fenjilcs /«^^''^/^'^'^'^^'^^^^'^ipi/y;/^^.^'^ ^iji/i»'
yeliquarum opinionum fiiutorihus ait ) fi odorcs per uapo quo excunt,& fubiectum m ^j'^'^ p^^ter^^;^ ,^'^ g^^^
Part 220
rum dcfiuxum f niircntur,ex rei oljiittu imminui et mino teri ex aduerfo fe hahent,ncc y r ^^^-^ ^ jj^ ^^j.,}»
ris ponderis rcs fieri oportere: atque,quum vultures certu auditus excmplo pat et.Vt P^^j^ . ^^^, r^it^'^^'^^ Mfi w
fit cadaucrum odore alleCIos in m.ixime longinquos tra- ne uerumfit,ob conHantium p^lj^i^^^phus ^^^^^ ^ //;^^^'
Rus aduoUre '■, ahfurdhm cficj vt vapores ex cadaucriUis iudicatu aijficilefit. Verii,ctjt p^ .^-^^^0 <"J^^ ^ni^^^
eoufqueejfundi quis existimet. Rcfpondet effluere tenuijfi effe aut cxhaUlionem ^^^^^'"^^^^n dijl^^^^^^^^^^
masfolum partes:quibus cuanefi entihus imminui eorpora riam aut uaporcm aut ^^^^^:^^f^^ fcnfi^^'^ -'^/^''^'^i
aut leuiora rcddi non oportet.quafi uelit, grauiora potius aduerfo in codcm ffbello ^'^-'^"•'^^•^^;^^ ejiC ^L^^liimj^ ea reddi quam lcui.v.quo pacto ccJauera uiuentibus anima ' ncn cffe dij]erit,eundcm '-^P^^ ^pertc ^^^f^ M
lihus oh tenmumfpirituum difcefjum reddi folet grauiora . & Auerrces in paraphr.de amn LexO^^^^^^^^^^^^^^^
IDe vulturilus verbycp odores tam longinque fentiant, id rcm non aliasfcnihl ^^^^f'^^''^'^ ^ -^ odor^^^^^ ^co^l^^^^
6b ualidioris fortafk uenti effiatum ait ac c idere,a quo ipfi fiantia difibluitur aerea . id ^^^,^^^^(10 a0^\i
uapores impelUntur.aut forte non odoris fenfu, fed cada- confpicere efi^quA tuncfoU^ inv^^^^^^^^^ntiif^l}
uerum inTpectione vultures cornmoueri. quod fi quis forte tur,aut in ignem proijciuntur,(i ^^^^^^ -(rif'^ a
^P'^ derideat (idern tamcn & zAuerroes s . Co'l. f riptum reli rati ex tjs uapores gigmnt"^'^^'^ 0irfiA^^'^ ^^fA^^r
quit ) & abfurdum dictu exifiimet,^ uifus tam longe per nere efie idem fktcatur . ^^«"^ 0is .
tingatycerte multo rninus rationi confentaneum cH fentiri non aliter odores perfcntifi^rcn ' M^^^^^\f}^f^ a
atan!o7patioodores,quum olfactusvifuipfolongt fitim auentorumflatuodor ^''^^'^rj^fn fp'^^^^^^^
becillior.Haic igitur ferc de odorandi modo in 6. natural. uis uerb Auicenn.^s odores perjo^^^^ ^^'^f -'/(^C/
9.4uic.fmpfit,qH£ nos alio cert c & ordine & verbis bre nem fcntiri negef.non is ^^''^[f^ L^^c ^-i^^^^i^/ Yjff ^"^
tiitatis & facilioris doctrinm gratia retulimus, a fcnfu ta- tu quide ex obiecto odorahni Y^Qf^tit i^l'^. ^^//^•^^(1^'
men {ut puta-mus ) ne Utum quidem vnguem recedentes; in aere permifiisfin quih.plf^r^^ 0 J^^i^i 0^
ctfi ob uerfioncm,quam eius libri hahemus ohfcuriffimamy ferri odorahiles fpecies ad ipfi-^^ -/^^^^.^ <^^^^i
fu^-icari aliquis potefl aliudipfum uoLulffe.T^rofectb uidit que.n.uidenturmultumrepug^^^ '^^^^^^^^om^^^^^^^
hancinter Juicennam &philofjphum controuerjiam ma hAc,ut cduci quideprimo ^*^^^^^^^^ u^rof^^f^^n^f^^^f^
gnus Auerroes. ficuti tamen fvlet,pr£ceptorem fuum mor diLamus,(p fentit Auic enna^- '^.^^.^^ ^^.^^l^x '4/
C<- m 8 7 • dicus tuetur,atque TyJuu ermam 2 . de anima his ( ut ego 0c odore,quod Arifi.ncgatf^. ' ijS^^'!^^/ . jii/' yideo)rationibus rejellit.prmum quidem,q!iumultaani- Co fateamur.permifcentur uero "^P^ ^^^^'^ieri/
• mafia longinquc ad-modum ad corpus odorabile ucniat:fa^ in§iar,qui ex terra & aqua . ^j^^; # ^ -^^f J
teri oportet, fi ex odorato corpore u^pores exire opus cft , & aqua cui,uni.f.aut alt ^^tr y.fol^ ^^^ fo^^l ^fi
ex obiccto odor.wiii circumqu.iqs euaporante tanquam ex qui infpiratur acre ^^^'^^■^^^^'^'^'fcnfr^^^^^^^ centro,odo)atos uaporcs ad maxime hngmqua hca pcrfer fpccies a fenforio M'^"^^^''-'?"'^^^ ^^^{0^ \t-S^A
ri.at abfurdum hoc esl,quum,fi totum ipfum obiectu diffol abfq; materia fufcipiat .Hac ^ 0^'^^ pj^ y ■
uiin vapores liceat,ne adpaucam quidcdifiatia queatper & Auicenn/fcntetia '^^^''^"'^^ L;///i^^''^ ^/^/i
'tingere.^dde,^,fi ex odorahili ohiccto corpora h^c et ua fifiat:profoluedis aut ^^^^^^^^^^ ^^-^^ , p^'^ P
fqres exeant,aut ha c aeri mifcebuntur & p enetrabut^aut midtum forti U borcmdum non
Fen Tra(5t.
'■oim prlmo loco adduBis argumentis odo
'*''««ii/«cT''^^^^''^^'^^^''"^"' # confutatjd Auuen- '^^''Hiri '^' ^''^■■^^^ ^^^^" «iiporfj yc^zriri "^f^^^fpiinj ^^*^ P^Mopho potim confenttensy quam '«« J"^"""* ^ '^^^ ^^^- dlxhnusyde fenf.et fenf.odo ^'^iUtioncoT^ ''■^^^^^-m^^f/ uero philofophm ter fc'»!» jjf^- ^^^^'^^p(^,& yaporumy& cxhalationi^ ef ty T.^"^^'^^ continuo , e^r perpetuOy ex odorata ••«/c^«o t^we» , Auicenncvsnon in- ^^n^rceff^^^ '^^^ ^muiores partes & ob haru exi HsrJ^^Jf^^^^^^^^^o^fruam tenatur, crajf^ tamen lll*^^'*^'^^ ^^llt^prsiterea odorexcitatur. '^^^U nel ^ re odorabili,& a tota ipfa
y%^S^'."^^'^^^^^^(^r6 idad certum quoddam ^"''''Pf^/oW T ^'''^^'^^^^ admittat.Et fi ue
^^^''^nanis ' .^^'^'^^'^^^^^^porespofuerisabohieao rcrp^.: z?'^ "^po^lquam in medium uel aerem uel
cius, in cis quc prctcricrunt . Et nunc quidem nobis ncccflarium eft , vt dicamus cgritudincs cius,& caurasearum,»Sc fignaA curationcs ipfarum .
1)c qualitate riarum adminiHrationis medicin^rumnafh Cap.
SCias,(p curationcs nafi aliae runt,quibus non cftproprium,vt fiatper viamnafi, ficutgar garifmata,& linimcta fiipcrcapur.Et ali^ funt, qux appropriatur ci,ficut fimt vaporcsA odo ramcnta,<5c licutcaputpurgia: <Sc limt corpora humida,quaj difiillantur m nafiim:& alia funt lud:ioncs naribus,>t [ ] qu:B * ^ '* * ^^?^
attraliunturadnafiim cum attradionc acris . ^°'[''*" ^^*"*'- Et aliic fimt infijftlationcs, & fijnt rcs ficca: pul ucrizatxfiibtilifiimc, vt infiifflcntur innasu, & oportct vt infuftlcntur in cmbubam.Kt oni
. ""'l<^)'eLh-,i "'J^^^^^^^f^foriumodorabilcsfpecies . , , ^ , .
Hrorfo ' '"'•''•«^^/''^^^^ obiem rationem: & ab his *° nis,cui aliquod caputpurgium ht, rcaius qui-
cJf '/^««n • '""^ quandiu funt:atqi his
" "'^^^'^'.fo.-fto ^^'1^-^'"'^^^ euanefcunt.unde, & remoto
; , ^^'¥o elu ^^^^^^^^ quidem efict fpecies non aml '^^t contr/^''^'^ P"'''^''' admodum author nojler
u ^'^^^'i^diinn ^^'^^^^'^ ^^^^ ^ in^firato aere ,
'ntcntiam,nifiex obiftloipfoodo «r, in quib,& odoris fpe-
iiin (juc
(uh -^P^^eTdit^^^^^^ ^fiertityft ex obiecto odorabiitex Z^^^^^m JZ'''' ^ ^''^^rois ohiecta non di$
haut materiam quamc uque eo fuf i- ''^^^'mratioaucrtitur, ' "
tere'^^^ ^'^ '^^^^^^ ^(^ntro odoratos uapores ^04, '^'»,.v4 ' ""^'^^^yq^MqfieadHolaJkad cad.mi Mra^^^-^n itnty ^'*^'^^^n.ts, impcllente flatu .non
demcfl:,vt os aqua implcar:(Sc pra:cipiatur ci,vt refupinctur,& conucrtat caput fiium ad pofic riora , dcindc difiillctur in nafum ciuscaputpurgium.Et oportct vt naribus fugat omnc, (p ponitur m nafum ad fupcriora,omni modo, ita vt faciat opcrationcm fiia. Et multotics qui dem fucccdit mcdicinisacutisdiftillatis in nafo,& fuftlarisin ipfo mordicatio vchcmcnsin. 'amc.ar.. coj.j..' ^^P^^^/ quandoquc fcdatur pcr fcipfam , & ,quiolfaaumpcr quandoqucmd.gct mcdicammcquo (cdctur. iLo odorabil-iex caput quu m fitcaput-
purguun cx ahqua acuta mordicatuia, pannus infulus in aqua calid^a.Et quandoque b [ frica- ^ B.cmbrochi» turantcipsuculade] muldo fuper ipfum,aut cLTaftent™ oleo,quod iiiper ipfum cffunditur , ficut olco ter . degranis cucurbitx,& olco rof & oleo dc c [ fa licii-)us . ] Quumquc caputpurgium fuam pcrfc ccrit opcrationcm , tunc conicqucnter ipfum
extendi ait quo
, ccrt^-~rosuaporesiUucu^^^ 40 ^^.^^.11^^^^«^" nallmi lac cumahquo oicorum
k^&^^^^^^^^^^ ftigidorum.
4 7 " <^''^^crroem op,
%e^^^^'Hrm cadaucra Bahilonix
Krll^J^^fceder^ 'r ^'^ ^^rofecundo locoaddebat ^J^^^dentibiis uapori'ms,uel penetra
uis ftt qud ^portet, quod
A^K.NOT A T JON ES.
^portere:id quoque fadle quot'tdiana
CMedicamenta, quibus in expurgandisnarih.utimur , al'ia per accidens has purgant ,qu^e,fiiliceta toto capite detrahunt:aliaper fe,quiX. narihus 'ipfisinifciuntur.h.fc ue ••'V ^^^^^ exeuntes e terra et aqua ua rb fiue 1'iqmda trahunturfiue ficca mfufjlantur,feu l raffa
^t"^^ erl Jy^^^^f^^' i uideamus.quorum djfmi- linamenti uel glandis inHar in nares immittutur.Jltud aut *^^e^'^^hcnetr h'ic uerbafiunt . Quod 50 horumufu h'ic author obferuandum propomt, utacjua
^^^%r^^^^ neu'^^ ^^^pw^jWe/ abfccdere aercm oporte os repleatur,pro qua re pulchram habes ex galeno hiHo "P- ^"'^ftm^^^ '^'^^P^rCt^^ [^^^"*^fi^ri,fed tenuijjimas ha-^ riam lib.de odor.injlrimicnto. Buius uero aqu£ is uidetur ■ ""^ JYt^r,^ ^ . _ ... effeufuSfUtJt exmedicamento acri,quidpiam'mpa{atutn,
aut os,aut fauces dcfcenderitjjarum partium nidla offen datur . Additpr^Jiare, ubi medicamento mordaci pro ex^ purgandis n.mbus utendum fit,capiti linteum calida aqua m.tdefa^um admoucre . Cuius conflij,qu(e ftt rauo,paulo uidetur obfcurius.fortaffe t.tmfidpropterea agcndum eft, Ut dulcis aque fotu,tempcrctur quidem meduamentt acrt
■'^op.f^^^fiUerJs p'^*'^"^^ ^erem 'ipfnm uert'i.ueluti mu '^Sny^a loca ^^^^^'^Pf^^S.^neratio, Atuerb,quod >r7^^^cor.r^^^^'^-^«"^ # odoris ncga4 , %eft . , J^^/j/ej^. / Qjimuis aer cogitatione foU Ski\ '^^''^niy^ ^'^fimpliceyn aerem reper'tre,
^'^^^ r '^'^^^^^yqui de aeris funtnatura,im
X l^J^^ncrf^^^^^^^^f^hiiq^alitatib 60 monia,eius uerb caftditate extertor capitis ipfus cutisre-
. \t,^'^'Hipl^^^^ JortafeAui Uxetur, & facilius calfacti , atque acriores etusfpirttus
\ le^fy mult\!' ^ ^^'«^^ omma ft cui non fatts r6dditi,d'ijjicutur, K ^ ^os pr,J^ ^'^^oramws. neque alioqui m tam
^^Ci^Usana^. . Cap. 2.
* ^Uccrtu ^^*^'^^ nafi , & iuuametu ^ moucatem ambas aares
De nocumento odoratus.
Cap. 4-
NOcumentum infi^rcditur odoratum ficut ingrcditur rcliquasopcrationes, unpoU fibilc nanque cft,quin odoratus aut dcftruatur AVIC. Oo
Liber tcrdus
a b 5?.
b B.debilitatur fcnfus atomati ci & (cetidi fimul , autdeftituitur,&debilitatur fcnfus vni us ipforum. c B. quatnuis r
ft B. nadtas.
aut dcbilitctur; aut mutctur,» [ aut ] corrumpatur.Et dclhudio quidcm cius , & ipfius dcbiiitas funt fccundum duos modos : aut cnim dtftruitur 6c o [ non lcntit odorcs:aut dcbiiitatur &lcntitaromaticum,& fctidumdcnfu dcbili.] Etcorruptio,& mutatio cius ctiam funt lccundum duos modos :vnus coru cil vt odorct odo fcm fraudulcntum, ^ [ & vtjnon fit inucntus:& fecundus cft vt fcntiat odorcs,qui boni no funt bonos;ficutillc,qui fcntit odorcm ftercoris bo num, & abhorrct aromaticum . Et caufa quide horum nocumcntor um aut c(l malitia comple xionisfingularis^ aut clHuimor malus cxillcns in antcriorcpartccapitis,& in duobus vcntrilx qui funt in ipfa,aut in ipfis duabus rcbus fimili bus duobus capitibus mammillx: aUt oppilatio in oflc pcrforato ab humorc,aut a vcntolitatc , autab apo(icmatc,auta cancro,auta natiuitatc carnisadditc: aut oppilatio in vclaminc,quod ci\ fupra ipfum . Et multotics quidcm cft fada cx maUtia complcxionis fingularis proucnicns cx mcdicinisadminiftratis,& dillillarionib.diftillatis:quarc calcfitcomplcxio , aut (hipcfit& infrigidatur : aut faciunt accidcrc illud acris fu pcrfluxqualitatcs . Etquandoquc fit cx pcrcuflionc, aut cafu facicntc ingrcdi lupcr os nocu^ mentum .
A N N O r A T J ON E S .
Sicut reliquA adtoncs, Ita & odorandi a6lio tnpliciter ojfendipote^l^abolerijinimmuijdcprauan; idj^ ex intcwpC' rie,mala compofitione,folutionc continmJntemperies cali-dayfrigidayhumida,fcca,cum materia/me materia. efuamuis a nuda & fola ficcitate,qHa odorandi uis perficitHr, ne que aboleri forte,nenueimminui poJft.Hxc rerouel internis,yel externis caufisfuccedunt. Mala compofitio pnefer tim obflrudio esi,atque hxc prdinpue abolittR aut imrmnu tA a6lionisest caufv.fequiturq^ humorum,carnis , uclalterius rcipr£fcntiam,in naribus,mammiilaribus carnnculis , uel ethmoidi^ ojjis meatu,aut etiam in anterioribu^ cercbri uentriculU,a quibus odorandi fai ultcts prodit.EH & morbus in numero-.atque ad hocjanc ctiam abolctur,aut immi nuitur olfa5liis,quum id , quod in numcro additum cJi,ob- Hruat. potijjimum tamen ab hoc corrupta adio prouenit , ybiyfcilicet quidpiam fatidum jcnjorio Ipfi circunsiatitunc enim eius odoris omnia apparcnt,quali^ materia esi,qudi illis partibus ajjidet .Quod ji fatida ea materia in ipfo fit fen forio,tum,quum jenJUeJupra fenjum pofitum non Jentiatur ut Arijioteles in i.de anima-.nuilus ucifatidus uei aiterius generis odor fcntitur.fcd id ipfum qui aj]ident,fentiunt. Foetori^ autem caufa putredo efi:h<x,cuer6,uel corruptum, uel imminutum caiorcm fequitur:qui demum quandoque uiceri & foiutioni contmuitatis, quandoque etiam objirudionl fuccedit .
ilUid,quod cft fupcr c'olatorio>apcrt«^^^ licclt oppilaho profunda. Etlicu nop nicns fccundum confactudincm,oc ^^^^^^^^^^,
pilatio lubalchaiafim,& ^^^^ ^f^^^A^no'^^^^ tunc nocumcntum ctt in Ccr^L) o. ^^. ^^us. go complcxioncs cius pc^ca,qu^ ^^0- Et fimilitcr li cd dcbilitas in «^^^^'^"^da^ nutio,^ I tunc fij inucnitur odorp , .^^j^^oio rib.fugitur fcetor,-tunccaula ui ip'.^^^^^^^^ 10 horumlocorumputridus; ^^^^f^^oodorat' '
liorum locorum puui'^"^» - ^^t^ fimili cius quod fciuilh: <^ firmus in xgritudinib.acutis .j^ioWi^^;' fuctos,ncqucvfitatos,ncqucab 1, a^^^^^^
odorcm prcfcntcm:& cum infufi^aiit quiciiacutodorpiicium,aiug,^,^^^
Acmuiatur prafenim^^niumJ^ primo de fympt,cauf& ^4^"^
Vecura, ^ ' _ ^^jj^cf'
Q I.caufa cius cft
^ porrct ut curctur cum ^?"' ^ro':!^'^' cttf tur antcrior pars ccrcbri ^'[, ^ nai'i^"!pitiil^ ramcntis,& luaionib.qua-' ,j,aisin%i]^ 50 thcmatibus, ctcmplaftnspraa ,^quU' li, cm-ationum capitis . Et plu ^ ^ct] > accidit cx malit ia complcxio}Vf;,„,bob;i:,
complcxio frigida:aut busantc
D.tOtlb,uut -i . luu^; .. ■ jn^'
additamcntis.Et mcdicina: ^v^^
K-nramcnub.cL ^^'-"7"^ . ... olci?' ^^_jeHP"; d,funtcaputpurgiafaaa tcaft^^^^^^^^^ is difioluta funt cuphorbi uj,^^^^^^^^^
busww.vvx - , . .
mufcLis.Si aut caulain ipi^
vcntrib.ccrcbri Jlgnificatu. - 40aumcftincapituloagr.um^^^^,^^^^^^
cua corpus totum. Si clt nu jodc^ .(.y),^
to corporc , aut ccrcbro cu _ ^ ^
hu.«oVciiiabcocx'r[ftrabct]^^f,,t'naO caputpurgijs.ctiuc-lionib.c^''» ilibus V odotamcntis ibbttliat.uis.c ccflf' latii fcuuai,ct fi phlcboto.^^-^ , ' ,f^; ct rcdi in omnib..U.s aci pt "^,^^ j„ o<^%,^ ccrcbri. Et li caufacft oPP'%,adn<c»5i tcquod nominatur ^^^ffX c^P" i < 5<» broihas apctit.t.as P-^^^^^f^^crg^t I"'
tionum capitis:cmbrochctui
ircmca— - ,,^,iir:^'(.^,
opopanacum. Et ^^''''f^^^^S^'^^^^^^
s:cmDrocii-- ^^ari;-iper:J ncturfupcVvaporcmcarum, ..^^ c^^^^^^^^^^
eis,inquib.dilfolutafunKOj^^^,f^^^^ ..t
De fignis.
Cap. 5.
Vando accidit homini vt non comprchc dat odorcs ; & accidit illic curfus fupcrtluitatum fccundum confuctudincm,tunc noii cft oppilatio in colatorio . Si autcm inucnitur prohibitio pcnctrahonis rclpirationis in uifo, & a [ naufitasjin loqucla,tunc illic cft oppilatio in ^ [ ipiis]alchaiafim. Et quando rctinctur cur fus,&nonlitproptcr maiitiam compicxionis ccrcbrr.aut paucitaccm lupcrfluitatis cius, & cft
ribt.s l^,gatur,quanto plus F ,icut^«<;!
cxpcrta funr, eli: ut ^','"^",^„111 l'i'aUb.ci
gantur in urina camcli aia ^^^^^ oiv^i
tur totum iliud , et rcu
rea> "cect
con- ,rcni.
Fen Tra6t- i.
^^'^^turl n?' ^'''"^^'^ cirach./.cx co : dcinde ^o^corolacco. Htquandoquclauda-
? ^Cmvt^lT''''' ^^^foram capu tpurgi u ni ^'^■^^rabri I . amaio montanoraut fuf-
r ^ralarmoi r montanorautl u^^amautcm dixcrunt qiwd cortcx
Part 221
5^ffIatL.r i.?'!^'''^.^ cxficcatur, actcritur, & is in na ' x> c(l hr
t^^tfihu^_'^^^'<5c nonkntitfoetida: non
cholcra nigra.Et ifti duo vchementcr lcdiintur pcrid,quod minuitur cx fanguinc.Et uniucrlahtcrquide,ille,in quo fupcrfluitfhixusfanguinis cx naribus,cfi: fccundum timorcmdcbi litatis hcpatis>& hydropifis,<5c rcHquorum . Et corpora uchcmcntius parata fhixui fani^uihis nariu,funt cholcricaA' citrina fanguinis iubti lis,& iuuantur cxc6,qui tcmpcratus cfl.Et thixus fanguinis narium fignificarorcshabct , fi-
^^^cmcauf.^!^^^^^^^" ^'^^^^^^^'CiUuuatiuu lo cutlplcndor apparcnwn utrifqucoculis,<5c li- ^^ii^a i^^^^";fP^^caha.>morrho nccalhc,& rubcdo,ctcitrinitas,ctpropric poft
■orn '^"^ • ^^^^ autcm,qui foda,ctrdiqua,quedilHnximus, iihi locuti fui
^^P^ifP"i'giiim cum callorco ^^uequorccMccturcii
r cius dilpofi- ]
etcp' .t^l^
'KOT AT lONES.
Cap. 7.
Vcl ^^ftillandft'''''^"^^^^"*'' quandoqucfit ni ^^^fcvcho','f-3^*''^'^^^c>quc fitflucndo cum
lan^^^^P^ioncn ""''^'''^'^^^ qufidoquc fitpro- >m cius. '^"^^^^'s ^'^^naaim ccrcbri,& artc 1o,r^'^scitrL r ^^'^^^^^i^^umplurimum non J!'^^^cntuc o!.^^/P^^.i^-im ipfiusfit fucccf 'ammationis, & egri-
ft?^ %£rn ^'"^^^i^ionc cafus, aut pcixuf
ion''^^^^iom^^^^^ ^^^^'^^^ accidctia corruptio- P4t r van^^' proculdubio.EtV^a- ^iii H ^^i^i>qiUfir^P^^^s calidosclcuatos.Et ^^^it;^^ vcuis (ii ^'^^«^ns, difccrnitur ab eo,
'^^tfiiP^^^confcn "^^'^'^^^15, cfr cx difpofitio- SeL^^^^Oticein "^cc"t.Nam,qui inue "'^C ' ^ ^qiia l ^"^^^^'^tcm capitis poft rcple
J^^tis r^^^atur co ^ ^^^^^^^^ forma: poft infla- '^'^^^fa!/^'^ar,oa,. ^'^''^^'Ptie in cgritudinibus l^C^^i^TrK^ intrintccis, & pro- ^iiiu^Poftca in ccrcbro,dcmde
musdccgritudinib.acutis,ct crilibuscarum.Et quandoquc fignificantur i> t C ] tluxus
fanguinis narium, ctdifpofitioncs cius c [ fccu dum J dilpofitioncs a^gritudinum acutarum , &carum crifcs;ctiam diximus illud inloco proprio fibi .
° nANNOTATJONES,
Symptomatai qux excretci & retentay & qtne affeElm corporrsfenfiles^niintupantnrjfjuadoqriemorbis/iuandoq-y fymptomatis aliji,idvji Ujl^aciioni iynmcdiate fuccednnt. Ad eum modum Jluxu^ fanguims narimn fxpc afymptO" rnatibu/ytdcH ucl contcntricis offenfi.uel cxpultricis uitio, qumdoq; a ?/iorho,& rnala.f.formatione reciufis,aut dila tatis,aut rarcfhEiis meatibu^y& foLmone continuiyfc51ione & ruptione . Hi ucro morhi tcI ah cxtcrna caufa pro- 50 creanturyincidente & tontmidcine re quapiam, aut calfa citiKcfole & dihtantc: uclintcrna , humorum qualit.ue, acri.f& erodcntejub^iantia tenuiori , niultitudine nimia difrumpente. Sequitur uero fanguinis jiuxio non morbifoliusyfcdfrcquentcr etiam natur£uiMj & in morbofis corporibm,& in fanis. ncmpeper crifim ex naribus , ucl aiia regioyie fmgMis fkpcnumero excernitur : & aiijs qui rc8e aiioquihahctit,finguisexnarih.bx?norrhoidibus^uterOyaut aiiunde certisy vci incertk quihufdam temporibus fiuit . nunquarntameriyji rc6ie aduertertSynvn rnurbijiia tuufim
expurgentur,^ earum natura tantum non concoquit.quan tum debet . qux.n.robusnori funt natura , quxq^ maxime exercentur,nihil uei modicum fncpenumero tjs ajfiuunt cxcrementis.Atq; hic fane^ut in muitis,ingenium loanis Ar gcnterij uiri noHra Atate ceieberrimi exto!limus,qHi fuo de gcnerib.& difmorh.iihroyrcm h\mc exa6fijfimc pcrpcdit: Laudamus ct luiium Aiexandrinum Imperatorium medi cuyuirum,& ornatiffmium, & de literis optimt mcntum . Sicuti tamenyfanguinisfluxio quandoque morhijiLam can famfequituryUt ercfionem,& alia id gcnus'. nonnunqua et natiir.il mm primariam fui caufam hahet,cui iuncta tamcn morboja cH caufiyUt in crifi, necnon in tjs , quih.etia fanis excretiohxc cji afiueta:ita Jcmperin pr£tcr7iaturaiis cxcretionis genere reponi pojfe uidetur , cp hominum natur^
-vj 0 . ' ^viui ' ^^^^ excretio non eH,ut egejliones per aluim^&^ urmcy
^}^^ ^^^^'initat '^"^^^- P^^^^^^^^^^tas^aut ob que quidem.,ctfi excrementajuntyque coctionem fuhterfu- Nciii^J^^^^tis tcrii.^;'? ^^^Stcdinc,6c cxtcnua- 60 giiit:quia tamen omnih.contmgunt.-natnraies excretiones
:cam pulmo-
t ^.'''•xuso,, , • "1"*™ pcripncu- >OtK",';oprie j,f '.'"«inibiisaciitis a [ miilto
Cioe^^^St?''™?'"'^"'*''^'''''--'^'--^'' ?<^i?,!"^^iiis.r™'"""'^^ trigid.intur cx
'^'^oiinatii""^ colorcducrtitur in
CJlid".'^'''''^^""^",!" «^'lolcra citrina,& Ix-
Et in
\t t ad plu mbofitate ,
^^tioncnr, dominatur ia
ttocantur.At fanguinis Jiuxio neq; Ijominum gencri comu nis en:neq; excrementi ejl expulftoiut propterea totogcne re,pr<xtcrnaturam diti fmguinis excretio omnis deheat,ut Cjai.lih.de cauffympt.notat. Etfi.n.is muiicbrcm fiuxum cxtipit,& hic omnibtis fer^ muUerihws certo tempore comunis eH:non tamengeneri hominum, neque etiam omni hus mulierihus,aut omni tempore commtmis eji. Adde & mod purus fan^Jtn^ inreBe habentib.nuquam excernitur AVIC, Oo 4 fed
fedfangumeaexcrement4 & lchores: ut perpetuum fortaJSe ob id Hatuere axloma Ikeat , fanguinis excretionem omnem prjcter naturam efie ; qu!£ tamen quocunque tempore,corpore,modOfloco fiat;ft opportunefiat , & uincentis natur£ uim fcquaturmturalis cxcrctio dici poteft.ut d gal.li.de dijf.fympmncupatur.Profecio fayigmsqui e nafibus fluityquandoque ex ipfarumnarium uenisex ore & faUtOipfasexcurrentibusprodit': quandoque a fuperloribuspartibusyuenisfcilicetyuel artcrijs capitis ipfius internis manat.Si a uenis nariumisiilUtlm fcrc cffunditWjexiguA nempe ilLz narium uenuU modico etiam fanguine affluunt. Quod fi confcrtim kruant , inditium esifluxionis altius derui.mtis.Qjmm confertim irruity^jUt ait author noHeryCum udocitate uehementif cognnur enim hic prater inUitutum noHrum ueluti fcnfum huius, loci reddere , propter confufam quorundam contextuum leHionem) id ■vel naturdiGpuscsiyVcl morbi;natHr<6 quidem opws,redu date& calidiorem & fanguincm cxccrncntisyquodfit foU ■venarum apertione: talcm autem folutionem fequitur fa^^ lus . morhi veroy vcl foLutimis continui in uen\s,aut arterijs membranarum ccrebri;quod fit ob capitis dolorem ue hcmentemimfUmmationem,acutos morbos.cafum uelper cuffionem:atque hic morbus plerunque curationem renu\t <>b perpctuam fortaffc ?lmtuum !ncurfioncm:& ipfi fucce dit animatium a^lomm lefio.ud ob unam uapori^m fcrui tium ad caput tfumationem fitq^ hocinacutis.fd^penume rofebribus,& thoracis affecttbm,veluti plcuritide,& pe^ npneumonia.Subdit deinceps.it curfu^ qHuicm&c. qubd fiuxws fanguinisnonnunquam conferat , nonnunquam Iadat;In quih.er^o morbis conferatjpete ex Galeno. i-decri^^ fib.& tcrtio inprimuprorrhct.Quhd itcm fluxus fanguinis narium copiofior })ydropis caufa fitjQuihusJanguinis erupttones pluresjhis temporis progreffii^ui male afficiutury fi non urina conco&a prodierit . num & aquofa urina tale quod fignificatWoc ferc,& ^.aphor. Ouibus febricitanti hus fanguink muttitudofluxcrity quacuque exparte, atuis })Hmeciantur.ob iduidelicet ( utGale.eo ^.aphor.fcrihit ) quod caiore natiuo debititato, ncque cihi bene concoqui ne
Liber tertius, -
aut fimt vchcmcntis glutinationis, .^^^^^^ji. tionis,& coagulationis:aut lunt ac -^^^ zatiux: aut Ibnt mcdicinx habente^^j^^^j tcm cius; aut funt mcdicuyx .^Sp;'^^ "^f intcntioncs, aut trcs , Mcdicini' " ^^^^.^^ ^ funt.-ficut fuccus barbxiurciA ^^^^. |cntes A ficutbalaufli^dtC , JricisA^^l^''
gaUa:,& ficut fuccus folio^*^^"V^" orCb rumpirorumA foliorum ^y'^'^ '^^^ 0 gxpaftorisJnfrigidantcs vcro w^^^^^^ I lc camphora,& fcmcn nifquia^^y &aq^^ , t ^
laaucx,& fuccus l^^^f f \^c;UogloflVv°,tt " \ fiorum pahivx,& alkakilc ] & ^[^^^^^^^ fic ^
nia non dcco6-ta , ^l"^^"^^'' ! W a^^'K puluis molcndini,& f^irma tnuu • ^^^otat -
tcs aut funt ficut atramcntum, '^, „tur,op^ quum iftjE cautcrizatiu? adnnni u . ^ tctutadminiftrcntu.icumcaucU^^^^ quandoquc faciuntcucnircciU jii^^aiit'^. ro cadit,attrahit dctcriusquam P|»» ^^^.,^53^1^^' quibus incft proprictas,iunt uc & aquat ocymi, & aqu4 uicnt.-
jpe cura leui ftuxus fan^umi^- ^^^^,
^Aputpurgiaquidc^ficfio^ . L^quo^a [florumpahii^^^^^^^^^^ an.vnc.s.caphorc gran.);& ' tur in nafum.Et ex cis cti^/^^;, .^^^^^^ „ o pahnc]cum barba hirci. oc ca u r ^^j^m ^ .
florum pahiiccum ^'1^^^^?^ . '{limetf "ifiii c[falicisamari]diftilleturm»^^^^^^^^
riandr i:& ctiam fuccus a C ^^l' -^^ aqf .nin diipofitionc,non dccoax^ct ysaF^tff mcris,ct camphorx,ct.ctiam lu^ l^^^^^^^^^
gi cum campliora, ct ^^^^^^^^ccu^ ^^'^1 ra figaiata,ct camphora,aun"^^^^.j^^
ris cum cis.Etcx cis,qux
hmpof^untper corpns.Vcrumnonfolumfanguinis fluxiQ * *^ -''i'^'- ■
nes profufiores lAdut'.& magnorum nwrborum cauffifunt, & hydropis , & conuulfionisjed & cohihitA etiam , & conuuifioniSy& comitialis morbi quandoque funt caufcj ut in tjfdcmjCoacis lcgcre efi. Suhiunpt , deinceps hic author infiantis fanguinis fluxus indicia:pro qua repete $.progno fiico.& z.in i.devutg.morb.
iigumis multituauici" ^„utim.^' ,« in accto infufus diftiUcturpJ bala;^>»'
miniftra caputpurgium cxt jnis ' op"! trits optimccum
aqu.i,in qua diirolutum cft op' doaf „s tct ut fit fupcrf lu.tas in cft"» en'» hcmcntis infrigidationis^ft'^ ipf«": >f labit fanir umcm,& <:°"Sf 'apurp''*^' culis ccrcbri: cthxcluntcap ^^,, ?» p,i
*I)e curationibus .
inantidotario iuuatiua ual||^* j^^a^i
CRitici quidcmctfimilis ci, qui acciditcx fcipfo , uia cd: , ut non curctur , doncc a [ftringatur, aut] fentiatur cafus uirtutis . et quandoque con iequntur iiij. lib.cx co,ct opor b B.i liora qua tct,utnon rctincatur ^ [doncc uchcmcntcr fuvehememerlu p(-.f flujjt. ] Reliqui ucro curcnuur cum mcdici nis rctincntibus fluxumfanguinisnariu.In co, qui fadus cft propter prxpaiatione corporis ,
5° funt:fiat tcntafubmergatur iu^^j^ci,.^^^^^^^^^^^^ uerizcturfhpcripfumdra^ ijrJi fjcf' niacommifccatur,dcindcm^;^,^
Etctiam fumantur fuccus ^a^^
ttctiam mmantur '"^" ',i.,.rciis>" «i''^ £? colcotar,ctpili lepoi^i^f "fri,5: " f crt»U authum.dum,&iuccu P0^,.„„t fac cx cis tcn tam . i t cis, q ^ a4 ^ ^J' ,j tcta fac-ba cx lycio Indo ^^^T^^^ gi,& cttcnta^cx
thnri.;.&' aloc cu accfo,«: ct' .jr '
dcm cft mdior rcs^qua letincrur fluxus fanguinis narium,quum fit phlcboromiafubtiliscx la tcrca:quidiftantcc5iiCtpropric quandocotia git fyncopis.Mcdicinx ucroconftringcntcs flu xum fanguinis narium,aut funt vchcmcntisfty pticitatis: aut funtuchemcntis infrijidationis:
auttaLnfuraaquaporr ,l^P^,,pO. [jy
rizata mcntac6trita.Aut hci^f Mf j liquata fubmcrfain accW.'-' .jj^ol^ jlii^la akotrob ] aut tda ^'^^^^.0* ' gato.ctflotcaris.AutW"'"'
m ;ri' etJ
A •lio lif' )iiif
qut qiiii icti
"^contriN ^"'"ccs ti-uctus aldub < 'Pfius 'P" '^"aai,j& accipiarur )a
t>"'-capntH '^S'"'''^'^ l '"P>fcnt uf"r l"ucrit,ficutaton,i ,
Fen f.
*^'ii£mf "1 t'»«'-c,& aloc, cofc
'^"^oduaC^' ""■•ftctia tenta cx dra-anto
'?^gal is fI ; '/')?^ '"""^^autur cunicncau "''"n ad m,, """^'^afiouibus ucro c(l Ivciu
!''>m&!.H ' ^'f '■^'^'^aduft.c iufufn,nx 'f**a:'a^,t P"'"'' '^iolmdini^auttcrra
«^'"''''m.& clam' P^'-f«^fl"--"«. rufflcntur
nem cuni co , quod infrigfdat ipfum , 6c cum co,quod ipfLimfacit*^ [rurbidum,]quamuisn6 m Alialiteu intrigidctur cumco,qiiod fit(icutiuiub^.Vcfl Oi^^^«' rofa vero fanguini dominanri refiftcrcnon va lcnimo oportct in primis,vtphlcboromia pcr cxtradtioncm paulatim minuarurjdcindcpona turvcntofa, & pofirio ventofarum lupcr licpar, fi fluxus fanguinis narium c(\ a dcxtra : 6c fupcr fplcncm,fi e(lafini(ha>(Sc fupcrambo fimul,fie(lab ambobuslatcribus,c(f cx nobilie^ ribus curationibus.Etctiam oporrci ut flringa turcxtrcma ita ut ctiam tciliculi uirorum , mammilla; mulicrum. Et conftr-iclio amba'*ii aurium cii: valdc vltima.Et.oportet ut^^Cadnii- ^ B.aJmtnff^renidrctur cmbrocha multumj cum aqua f{:is;i- tm embrochx da.Et quandoquc ncccllarium cft,ur (cdcat ho P^»"fi^^ • mo in aqua frigida infrigidara cuin niuc ; doncc viridia fianrcius mcmbra.Etquandoquc iicccirarium cit, ut caput eis gypfctur cu gypfo infulb aqua.aurgypfo inaccto,&: utcfl^^undantur fupcr caput ipfius aqua; infrigidataj cum niucjdoncc^ [fiupcfiat.] Etcjuancioqucnon m ^ ^ Alulitera ucnitur in iplb excufatio a tcnris fortib. taciis infrigidecurve^ cx florc iuris , & aquatocymi cum camphora , • hcmenrer . -6ca mumiapura,cx quapojulerc^[danich] v- ,t albedaraagL iiius fiar capurpurgium:(!\: " j ad minusconue- ^ ^^^'^^'n. ■ nir,vtj tencataquamtrjgidam ^ icongclatamj nusquan» «»•. in ore fuo. Etlcias quod quandoque viui.t ho- x R. infng Lmo in fluxu ianguinis narium, v(qucquo cgre "^J^f^icum nme-
; ■ . hmoi.Rcci 3^ dianturcx co ultra.xx. lib. (i>c ufqucad xxv.lib.
I^Ulicis,] Sc. folioru uitis , dcindc moritur.Et quadoquc lyncopis,cx qua cadit,c(l cauiaadabfcihdcndum iplum.Cibi vcrb iint illi,qui fiuntcx lcntibus cii fumach, autaccto aur acre(ta,aut fimiiib. illjs. Etcafcus rcccns huiniduseftcxcibisconuenicntibus pa ticntibus fluxum (anguinis narifi . Et fimilitcr lac dccociuin doncc ingroflctur, &z oua clixata ci , qui preparaturad fiuxum fanguinis nariii proptcrchi)lcram fanguinis fui,quum tamcu
te:.'"^"^ ' l""'^'^^'^^"'-^ '^•"''^'^•^"t corti- '""^lilii ^&r "'•^'"i •■>romatici,& ^"■<''- dfs m?'^'' '""''^'^ garioplr.I.om
''^ i S'»^''» n '('^ r'"»rciii,& caniphor.-c . & '"mu,- n ^'f '".'^'cb.co,ituK,is . Et qu,„n ""'"■^v, ''^ ipr«,i,,tuucco,l,'!:-in
Ctf' ^'"tad o T''' * «P"«'"- illua , quod S '^•^■«piohiK « fitinfumatio in
P« f '■'"''"cntu,'''r''"-''r'-' ''"-^'^ eff^oii»"!
'''■'^'i^n - IPr >5;'''«m;,' f^*'c.s,]&fblioruuitis,
•'liiM^^P^ona t',,//^"'-' '■^'•'''^'■'S''^'''"'''' 'iisiS ''"'^'-!!,,,?^;:^ ""^'■«"ti cumpanuo lini. ■'icc 'P"^is,S: (> , '"i'^i"iih"s mcdicinis fri2,i- "ifrigidit i ■'^^'^'"i'* notis,diirohitis'cu
'''*'im7i'l'i''''' 'J^ypi^icis : ficut c(> fuccus •"'cis.oc fcuticis
— ramorum vi <.,„, , ,'^>''-io'ii!.& uirgxpailo ^'^Plaib-a.Odo,-.' ■ ■
"nin,;„""'n piri,&
[^«^[^■^'('^'^^'/■^'^cus.Scd iuiplctioncs -fo acotoia quandoqucuoccantpatientibustlu.xii
ra,-ncufa uco
"0'J,''^"'f cott,;'"^^'^"'" '"^'"citi-iura ,& di- ■"i,or''i"a;c.',.p/*''y''''*"f<^"'ncottotcli- '•>iS'Pfauio%','l"!,'«"'-cx plantis. In coau
^^'^ii^l!'^ ^'^tcrii.M ••'^ii»^!u.:nicni,auccri '^^^ii'?P^^alii;?^"^> ncccflaria eft phlcbo
fanguinisnaiium propter incifionem, <Sc fubtihationcm,qux cil in cis.Ht congregatio quid cm cxpcrietium cxiili mat, qubd ceiebella gal ^""^uio^ cfiVir'"' '^''^',P'^'"^^-- co au linarum funt ex mclioribus cibis , imb ex mcicJ^''^^"aliditaf ' ^ ^^^^^^^ proptcr horibus mcdicinisci,qui habct fluxum fangui a ^'^tcri.T .-M..^^^^^ '•^chcmcntcm^aut cru nis narium ex cafu,aut percullione. verfi opor
tct vtcx cis plurimum llimat, autfiat ci cibus continuLis.Vinum autcm confert inquantum confortat, Sc nocct inquantum cxcitat fangui ci! ^^P'2r mi ""^"f "■'■^'-""^''-*^^^^^'-^- >o ncm:quum ergo indigcs ipib inquantum con
rtidoo ^^^P^nfio ci„ r Ibquitur .fortat,commifcc ipfum parumpcr:& quu noii
S^i^ia,l^^^^i'tct 11 icarificationc. 6c cil ncccflarium , neque fluxusfanguinis nariu
facit cafum virtutis proximum : tunc non dcs ipfuin in potu. Etoportct vtobferuetur iiedimittaturaliquid cius defccnderead \ cnrrciii, 6c inflcr flomachum,5c dcbiliretpulfum,<Sc cxcitct ly ncopim . Et fi aliquid defeendit , opor- MCci. ""^■^^^cnric 7 """" xc..,^,.».- tet,vt dum in ftomacho pcrmancr,cuomar.uL-, ^iluy ^*inho "^^^ -^"^^^^^ & ^[prccipiatur]illud,quumfcntiturciusde-
^^'qii ^^ii^^uin '^^^"^" lcntitur vehc- 6o fcenfus adltomachum. Nam fiiplumpcrtran- ■^- " iisn. _ fierir,oportcbitLitfiatclyfterc,utuciociterc.
grcdiatur,($c non rcniancat in ftomacho .
^ ."^'Poft '^«aldck.^^ Icquitiir illam ,iarcm ""icC''ioi^em 'r^ "'=cclfari.x funt ucntolb fii
"*,fi, ''^ fuD,>r'"''""* ''^'Pit'^'^ cum fcarifica "'Hd' 'flfpcifi^ ^.^''^'iiiilsm, ciu-v (;„-,„ir„ ^^'^Pote^^-^-^fi^icfcarifi, ^5"' '."•quead,?"^''''^^'^"'- '"a'V^>'is,pphle
V ' M r ""iia • n ' P*^ ' '^cri us,quo n lam '""c f ?"t-Ipfa;,"''' ^'■'^'^''''ct l^anguine elc-
■t ftaH""'^'^"^''!""'^! ad ('yncopira
'or'*^^'Qi, ^^n^Mi,, icnnrur vcnc-
^^^4^^ n^^num,& velocitas e- CP^^^^^^i L /'"'•^^•^^ '^«n fuerim-co,!^'''/"^' guttatim , & fuer it
^^^^^■^^^^nirVfr """^^"^is-Et quum phle •^^tmut'7 ^'^^-m fuificicntcm.opor ^^^^ inlpiirandumfangm-
y s.feftiactur.
■ Dejlinguinis jiuxHS t naribus curationc, hahcs cx Ca- q^^^^ lS'S'de comp.med.per loc.Taulo lih. ? .necnon lib.i.Tral' Cap.i^, «.ra. AVIC Oo 5 linne
» t 5.i»CBti$ .
llano Ub.^.& Rcfi g.ad ^lmanf.Quod hic de ucna fe5lto ne ait Gal.confilmm efi lib.de curandi rat.pcr fang.mif& ynutb. &antea Hippocratis S.prognoft. & 6. de uulg. morb.feCt. ] .O^a it meaicamtntis fubdit repetCj quiC li. ' . fcn ^.aHthorfcrij fit.PenpendeuerOy & quo^ decoJ^fticis medicarnentis ait:& adi Galen.O.meth^
^ercgmine eorum , qu^fkciunt fluxum fangu\nis narium, Cap. 10.
Libertcrtius. ^^^.^
ditascomplexionalis flt ^'oJ-f^^^f^.Jjf S
ficut fit iii rcnibus,dicitur, q"^.";,»;;: finenifi fanitatc c6mplcxionis,& ^^'^^'^l^^^^^J.^jaient"'^:
ritur,nifiipfi pcrueniantad y
ccrcbro fr'igido,quum ^^lf
^ [dcbilitatur in fcnibus, &c i kcercbrum,quarcnondigci ........■^-^m--
ad ipfum pcnctrat proptcr ^^^^f^^^^^ \^ fupcrfluit,quarc]dcfccndit. bt ^^''J^\otc-^[ ^
Iccflltas quandoqucfacitciTcrcaum, ut habcntcs complcxioncm liatfiuxusfanguinisnarium^&proprie tius lunt prxparati^ad rcc'Pic^ : ,,,„roD'
in a:gritudinibus a t [ ] ccicbri.l t pro-
ptcr hocantiqui fcccrunt inftrumcntu facicns liuxLim (anguinis narium,pcrcuticdo nafum , 6c curaucrunt plurimasa^gritudincs indigctcs in fui fanationccurfu fanguinis narium. Etcx rcgiminc quidcm in facicndo fluxum fangui- Jiis narium, cfl coinmotio fada cum cxtrcmitatibus plantx lcnistaclus,6c propric cius,qu9 , pafcitur fupcr lignum {quinanthi,(icut flos:(Sc cftficut arane.i; tcla, 6c collyrio fado cx co, qd cfl jn fuprcma partc fquinanthi, & mcntaflro ^ampcflri;& fado cx mcdi cinis acutis,ficiit co tiifi,& ftaphifagria,<5ccuphorbipcofccl;is cum fcllcuaccmo.
fccas facicntcs coryzam, qu^n« plcxioncsfrigidas& ^^"J^^^T^^r.nticxu'-' . plcxioncs calidasin l^ipfispHi^ habcnt^;
accidat cis cx caufis corpou 1, complcxioncsfrigidas Ccrcbui^^^^^ dumnondigcrit ilUiJ'^^ cx nutrimcnto,& non i-^"^^^'" ^Sur^^^' a ' i , afccndit cx vaporibus: com^^^^^^^^^
■%crfluitatcsnutrinunui,H&^2^ ^orcs,lficutconucrtiturina inibu:^^.^,^^^
afccnditad ipfumcx cucnrbi^^' ^^iacni^ funt in ipib fluxus.Etcatarrl usq^
Part 222
doquccfl grofllis, & a^utasA; quofus,&qiK.ndoquccflcald^^^^^^^
lus , aut mali faporis , & q^;^.^f,ii!ilus,tt^,i mordicatiuus, & quandoqutt-» ^^^^^
tarrhus quidcm f^igi^f /IJfvl^llJrrh^i
T>c coryT^ & catarrho, Cap, 1 1 ,
tarrnus quiacm ilj^i^-i"- catarf"' j
HAL duc egritudincscommunicantcsfunt .q dus ucr6,non iuuatur fcbi^' j.^^j^furA^^. in hoc ,'quod vnaqua:quc carum cfl cur^ & xgritudincs catarrhi mu ^^of i^^^^^cA fus matcrici ex ccrcbro.Vcrum quidam homi flat ucntus fcptcntnonalis , ^r^^^ in 11^^:,«^^' num llmt,quiappropriant nominccatarrhi il lud,quod dcfccnditad guttur,& nominccory zai,quod dcfccnditcx via nafi. Et quidamhomincs funt, qui nominanttotumiUud catar^ rhum.l t nominant coryzam,quod dcfccndit cx vianafijubtilc,& a [acutum]frcquens,& pro hibcns odoratum,ciFufumadoculum , & cut^ facici, & penitus ad antcriora mcmbra facici . Et catarrhus fpargitur ad ^[palatum,]& ad pul ^ moncm,& ad mcri,& ad ftomachum, & quan doqucvlccrat ca, & multoties commouetur co appctitus caninus. Et ciuandoque defccndit in ncruis ufque ad longinquiora membra . Et quandoquegcnerantur exco fynances , & pec B.fkhifis. ripneumonia,& picurcfis,&c[cxtcnuatio]pro prie,& pr(^cipue quumcatarrhus cftacutus,& calidus;& dolores ftomachi,& fluxus uentris , & rauira intcftinorum,quumcft falfus,autacc
Yf B. guttur.
cptcntnoiuu.^.'-^!^ ftrinum,& multiplicantur ctr^^^^,^
proprie , quum tucnt ^ ^,,,,0^^^;; .(^3; trionalis,paucepluuix>, & j ipiicant%ii; pluuiofus. Et quandoquc m u 1 k -^^-^tc, ^ tarrhi in hycmc, & P^'^PV;frcpl<^"^'S^f
bus mcridionaiibus pi"0P^^, J.iJ^^'^'^'^ it^^^'' tum.InquitHippoc.pluribu c i,qui^^^^^^
. cidunt catarrhi, non accKiit iP|^^^ain^^^^inC^ quoniam plurimum ,qLii ^^ [^i-ah'*^.^^^^^^ in mcmbro vno,tunc m^^^^oni^^^ lumia. Dicoautcmfo^^^^^^^^^^
tofus , & gcneratur cx co ctiam , colica & pro prie 'i t [ . ]mucofa,qua: crudacft. Etcau fa omnium illorum, autcft caliditas complcxionalis , propric, autextrinfcca cx folc, aut^ [vcncnis:jaut olfad;u mcdicinarum calcfacicn tium,ficut mufchi,& croci,& ccpa; . Aut frigiditascomplcxionalis propric:autcuenicnscxtrinfccus cx aerc frigido , aut fcptcntrionc , &
ratus catarrhis, fubtiliorcs J lc , cuius humorcs m'fZ7ndo ^''1 tur catarrhis , multum.Etq"^;; ^^^0^^ conucnicns ] catarrho , aaa
(^ionc. .
JSI ^
d f B.cx.
e B. aere veliC" wjemercahdo.
ncaut alijs.Etquandoquc accidit cx phlcboto mia rariflcario , qux prasparat corpus ad rccipiendumcalorcm,autfrigus:quare acciditcatarrhus, & pra:cipucpoft phlcbotomiampluri mam.Etiimiliter cx maiitia complcxioniscalif t.Miiniw. dse/t^uxacciditalicuicurpori.JLtquumfri-
furfum cauurn ac rotun< reiiquo corpore compleBenSyCt corp-
gcnerisfurfum incaput clc^^''{^'[:L^^^^^^ demittit-Tsfon enim immorari at " /:ir/t'^'urU fluk^nonl^^^bcnsubifcdernfhj^^e^^^^^^^^^^^^^
■ nonremiuitfcdifih^^f^^^^^^^^ ^;*. ;^;thjm,docCt}t' .
lib.mocin homlne fpeciesfcfteV)i^ ^-"l/ {v/ Yes,oculos,nareSygumrM'^'fL^^^ gmnem fant , Excip( fpd ijlur^ alM laca toP.unt, qu^d ^ ... Cf
fed plura alia loca pofjunty quOf^ '^"'^yfisf^.js tat.Solentucrb exdem/nutnn^ " ■..f.^a^ '}ta ft diuerfa norninafortiri .
c6' ipsii
Fen /.
^'^^S' '•''^^•^ ^^/'^'W C^r ;co^uf,;, »,,^;„,>.4//-
yira pamcuunm , (7^/. ^ . defympt. ''i'b,^. fiuxHs qui ad os e!i ^ gencns nomme
numupatur '^^ncjiuxio procu7nbat, ^a.<^u.\»
pr<efldrc.aut qmdem ut Thilotheus aitj quhpro^i^rnit mresy ct ex nutnmcnto vaporad cerebrumafcendensferl:ur ad nareSyCt fiunt graucdines , aut etiam quoniam(ficuv ft nobis alioi eflfifius demonHratiimJ ob ficcitatem allm^n tiinopia in exficcatis fit capitibus: cx inopia autHra^iio, et ex hac fluxioifit uerb h.^c et alio racpne maiory ncmpe quod ficcitati comngi calidit.-ts folet, a qua ipfa quoque at trahcndi uis adiuuatur. atque ita grauedines etiam ex fucitate pojfunt procreari.At yero de calida ctfrigida int^
^^^^tQaiTT ^^^^•^'^PP^^^^ii^ryquum xgrotatf non an ^).^!^^P'^^^'P^rloc.&^rmot.prjmode ^'Mtjt m glandes irruaty qux in oris termino y
%^7' in Qar ^^^^^^^ ^rauedo , nnntKyuun . cirate pojjum procreari.uitc tc/o uc caiiaa ci jrigicia ime
f^^^V^iftatwm /'^^o«'Viw//;2f j f ^i^u •'-») V, .i. uui 1 o perie dubitatio eft,ytra gignend^i fluxioni aptiorfit, uide- ' ' fi^y. ^yiiyyi ycs ktiic paulo difficilior yquod Aniccmas hoc lo-
co ficpiusa calido quam a frigido gigni tc?nperamcnto afferit.ct Cal.quoquc lib.art.med.frigidi f^erchri indicium cx crementorum cjje rcdundantiam affirmat . Contra tamen , qui calidiori funtcapiie.consiat et extrinfecis caufis^a qui l?us fluxioncs fiunt,magis patcre,quod et authpr hic,et (ja lcnus in libcllo de optma corporis habitudine tcHatur. et ab ipfo toto corpore promptius caiidum caput vapores atprahcre certum esi,quam friguiHm.comparatvero Hipp^
> i'ri.t<r*.- ; fiin ea,qucz ijs
^^^''"'*>>«r*'"-'""''*'''-^'"^'^''^'"^^^ *^ ^«<:i//w mufcueius uari.ts fp^cies
^''''''fitcit "'^^''^'^^^^'^''^^P^^tesferatur . uarios nonuw^^ nominibus nuncupantur ,
1' 1'
i'i'mnon e^lh' '*i>''««*«.vfj imin,t*ya/nHi , frahcre certum est,quam friguiHm.comparatTcrv nipy*
y^^^catarrhu^ '^^^«^'J^^/or/y5.<S'.z»t^//«.vio qufacapi- ?o ^.^/^. ^^^^/-7^ ciput ipfurn cucurbit^ , quod corpori incum' ^^'^ram 'jy^ptomacfi,excretumne??ipcpraer " '
^f^l^WiTf^^''^^''''^ /3'«^/'i^om.t ffucccduntcnimlj^c l!^^'^^^^tnui!ITT'^^'^ '^■'^^ pr4crfmfymptomatis,ut • ^ «empc lafam capitis a^ionem , tum
' ''""^ata t r ^^^^^^^ . antecedit autcm duo hxc >'fna,cuW ""^'^pc''''' 'T'^'' f^^¥'x,aut ^'^^'^'^''«te>«fl^^'^^f*'^^^^^«^'«^^e''^^- dicimusautem " "^'''''^^niZT ^*^^' ^^^''-^'^^ cfic quod & ^^ii imt} '^^'^^^'''it^-^^ut qmdamaiioqm '>rauif ^ua 1^''^'^''^ '^pitis tnorbos catarrhi caufim
/'•''^^o.«.pJ'!''-^«^^^^^pm6s/Ai/a-^ notat Hippoc.lib.de M?'''^^ecam/''^'" ^"^'"'^"^ ^numuerfum)fiunt,pcrfiirre y^^' pcrcd^T'''''^^^'^''^^'f''P''' ''^^^^'^^-^^^^' 't^ r'^''«^f>^*ftcri ^ ^*^'^^^'*'^ ^(^f'''igmtionem, utcuiuis t^er^ ut ^^tfrigidam: pcr fuperinflam
hcnsfdlius ?nore ad fefe humores trahat. trahunt uero cueurbit^ ob calorcm:quofit,ut calu(itatms gignendoi jiuxio?iis poiius afcrihenda vidcatur quamfrigiUitati. Veri breuibusad k^c . Sicutiper Je frigtda cerebri intcmpcries catarr})0 procreando cfl aptior quam caiida , ita per accidens ualidior fortajfe cfi quA calida,quum exfrigore excre meyitorum prouentus gig?iatur,a caiorc vcro non gignatur quidern, fcd aliunde attral)atur . Auicennas ergo id quod per fe eH,refpcxit,non quod per ^ccidens .
De fignis.
""la • '"^■'oc efl ^ ^^^'^^tror, caliciam intempcrictn cu?n '% tril''*'''foicnt:i!^l''''' ' ^ q^^P^ri mfiarn-
hjy^mahau;]'^^^^''^'^'^^^'^'^^ & humideintemperiei
Slgnum catarrhi acuti,calidi,fi cft coryzalis cit rubcdatacici, & ocuiorum.& mordica tio cius,quod currit,&c tijbtilitas cius,6c calidi tas taftus cius,6c quandoquc accidir tum co fc bris,& non iuuatur ca. Et fi cft in gutturc acui tas cius,quod dcfccndit adguttur, & uchcme
pj '^^^^^Perii^fTy^'' ^^^-^otat ii.meth.caputab . „ tia aduftionis cius ^ i & attractio ipfius ] 6c lub a
'y^^hsfij,-' ^''"'^ exaitcraquidem partefukl.''.' ficco 9!^!^^'^''''*''''''^ «^^^^'^^
H^^^^^HiUas '^'^'^'^''^"^'^^tumno naturis duriorMs hj/^f^^net ^'^^1^^'^ f^'^^'Ch& graucdincsiongas ac ■fiis 'Ife & confentiunt do^i ferc omnes ^'^^' k^ndu '''"^f"*^* /^.eir in Gai. comtnenta-
l '^!M^'>^<iKxjy ' ^cutiC^et grauedines ffcdpotius m/?""'''-^'^^^" ^^(^^li^et acut& etdiutur ■loni rcluR^^^^^^^'^ ^"^^ ^^^'^^ fif^tafie l)uic ^''^^'iH eiur .^f'^ * ^"'''^ '/^^^ ^^^' aereaqu.
tilitascRiscum inflammationc,fcntitur, qiian do ipfum rafcatur, & fignificat ipfum fputum ad citrinitatcmdcclinans,6c rubcdincm.Etcit hic ctiam oppilat^o quandoquc,6c ^ [nafeitas ] 6c,commotio acuta.Frigidi autcm catarrhi li gnum,cftfriguseius,quodcurrit,(i ,cfti nafo , commotio in nafocum tenfione fron tis,6c uchemcatiapppiiatiopiSj^c^^^nafeitas,] 6c qua doque lignificat iptum grollitudo materici,6c eftadguttur,friguseius, quod ra{catur,6c al- Dcdo iplius,6c iuuament um a fcbre, fi accidat .
b JB.nal
c B.na(;
£c emm eius
^ut^'^'tiZ\]^^^^ frobiem.fcn. illa
\n ^^^^<:elf^ln^^^\^^'l^^''^^^^^^ tum \^yT-\ ^^^^nc 1 ' ^ ''^^ interpretatus. Sin autcm
'^%nT^^P^fui / ^^''^^^"'^o^porz/,/^>,i«ffr</«^w« 6o % '^^Mnnt^^^ "^^^^tuao contingif.duriorib. V/^'-^*''f2?«/o«^/^ ^^'rf.* iipp'nudmes,ct fchres partim corL ' '"^'^^' 1^'' ^tra bile nafcun^ %^'^fieri ^'f^^^^^i^degrauedine uerba ab Hipr^
?^^etr'''^'^^«r'''''''''-^'?«'^ ^^-^»^''^ tuerivulgatam ^'^i^.^^^^^^^ e^m agr^ofcat, dici for
^NNOTATIONE S.
Qmbus figrus fluentis a cappte ?7iaterix qualitas digno fcatmf^peiayn habitum e§l, Pro l^umorurntamen in l)0C affe&u redundantium notis particulatim pete Pauium lib, 3 .quem uidctur author t&mulari .
Decma, ^^P^ ^^'
CVra catarrhi cft comprchena iA ' [accidcn tib.jdiminutionis matcriei, 6c oppohtio- a 3. „ ne caufx facientis.et fcdione curlus, aut comniefurarione eius , aut motuS ipfius ad partcm aUam 6c antccclTioneprohibinonis
■ •V'cc t^f. ' "''''i'>}eu5eamagnojcat,aiciror aiiam,6c antccciu^i»«-^'^X , . r h
"'^'^ ^ccfJ'^^''^' ''^'^ M^onem non fi^cere, quo forfitan gcncratur.licut chahm ] m nafo,
tmen quandoque fluxwiu anfam 6c ukcra fupcr narcm, aut hcut alpcntas guttu ^ AVIC. Oo 6 ris
h B.quo lar gtot
farier&iU naufea
ris,&tu(lis,6c vlccra pulmonis,&:qU2B requuntur <5c p.pollcma. Et ca oia indigcnt c [repulfjonc fadidii, ] & dimiflioncrcpictionis cx cibo & vino.Et ileinatiitioctl nocitiua in princi pio aducuis cararrhi> &c coryzx,prohibcns ma turatione hunioru conrcniorLi in ccrcbro,qui non maturantur,,nificumquictc; <5c eum hoc ipfa trahit ad iplum (LipcrHiLitatLS aUas , 6c eft po/l maturationcm vltimi iuuamcnti valdcpp
nino die& noto &rcmouebimr. OPP .^^ aut caufx cfficicntis, calid? qi^'^^<^"^f :,od cft licitus in infri^idando <^'aputcumeu, i (^^,5 infrjgidans,frigidumpotcntia,iicut ^^^^^tj balnei dulcis omni uiane,quum ci ^^^^^j^cj eflfuiio aqucB fuper cxtrcmifatcs,.x u ^^^^^^^ pitis,& cxtrcmitati-],& fummis,<5c anj -
illud,q> cuacuat dc fupcrfluitatib.maturis.Et o- lo dco,<5c papauerc,&: viol.& ^^^^^^^^^^'^?!^^^^
fio fortitcr infrigidantiumactu Hh .
portci quidcm, ncpaticnscatarrhum & cory a B.dormtatre zam a frcplcat vcntrcm cibis , j quarc rcplcatur pieto •cnne ci caputcius.Et,vt aiHdLict calcFaclioncm capitis, & elongationcm cius a frigorc, & miiuuit ipsfi a rcptciUrione,& propric poft aulhii Auitcr.n. rcpict& raritlcat ,& fcptcntrio conltringit& cxprimit . Et minorct potum aqu^* congclatx . Ncquc dormiat in dicJ t fitiat,& famcm patiatur. Et vigilctquantumpotefl, quoniam lunt
lorum, . , -^f irntv-
viol. Et cmbroch^adminillrariowci i^^i. - -^j-i rhamcmii'''' ^^^^j^^
llo ' "
hiSi^iditA^hu\iicaat.& adminiJ;ajio^^^uni
e B.fiat felut?o ufntris,& «ncipwcab { B.
ccsfit.»s <Lip am bn (iinnl,& loqu d^ acctle ratur rhle. bctorriatn . g B ,pp ' r niu' lirudinem, quar 116 lolMatnr & ratarthus ii\'^o t6t)tniemjus e ron I hitboro nia-e e iUe.ciut f liacuainr a tuf ii.
h t B.finnplcx i Ii.lt nit. lc B.FcUinaergojik phlcboto nia. Alialuera. Ff ftina ergo cu fhlcbotomia. l b. fuftumigauones quando C|ue faciunt ene ptrc ftbrem . jr. 3. contortatiGncm eius . n B.ftbrts .
lirroq o7'dic.S^^^^ .^5^^^^^^ incipitcommotio, & rtcrnutatio, 1 ^^^^ocJ' do caput, & vaporando ip<i\»"'"fi5nip^'l'' lefado, vlqucquo li-^ntiat caloicm j^tccj; nific ad ccrcbrum,& conlcruando^^^^^ dum illam ^fummani.jEtquandOj^ ^^^^^n
initium cur.\;.Et^ [incipiata lluxu vcntris., &J 10 ruini cft,vtfiat vaporatiocum > ^ cxtradionc ianguinis ; dcindc a Huxu vcntris quandoquc fit vaporatiocuni 4 ^ poU ip.sa.^ ! Bonum. n. crt,*fi ncccflitas indigct , finc, quo pollibile eft cas tol^'f
poU ip.sa.' ! Bonum.n. ctt,^n ncccliitas mdigct, ambo limul.Et raro quidc adminiflrctur phlcbotomia,j& propric in principio ; nifi [ii no tolcrciur illud pp multitudincm,& mclius cll dimittcrc iplhni,& non phlcbotomarc,du non accidit atulli. \Si aut tullis cfl paiui fpnti^ncccf fariacll paruaphlcbotomia,lcuis,rcnouan.s.nu mcrum: proptcrcadbrllian 9 facit ncccflarias
quo pollibile eft cas toi^'^^-;, . ^^^11^^^^^ Et adniin.lh-cnturin cml^od ?^,,ni^ ue,rcrolutiux.& iniunaio cxtu^;',,,,,&oK^
oleis'caUdis,ficut cft olcum ^!'''^^^^^^ chamxmillinum,& i^niplucnn^^^^^^^
lis cft olcuni rutaccuni,& ^^'i^^"^.
dc lilio,&olcuni laurinum fticuli,& quit fcquuntur cos,c<:a
clfcitcrationcs.Etadminiltrcturfyrupus dcpa 3° & extrcniitatcs, & laucfurcap ^
- ' [Conltantinopolis. 1 Olcum v ^^^^ i,u<^^ potcs,fac nc tangatcaput^niU; ^^^101^ . excufationcMta vt indigcas nj^^^- 3^11^^^^,,
autcalcfacl.oncn[ Et vt adminillretur fupcr caF'^.^^-j|[j. 5C
pauerc " j L • ]ii'adfunt vigilia;,&zuccaru, fi non funt vigilix.Et clyftcrc attrahit fupcrflui tates , & > [tu kni] viani cuni co, quod fit ficut aqua hordci, vt taciat pciictrare cas.Et cum in ucnitur cum catarrhopun^tio in iiianimiUis , lignificarrp matcria dcclinct ad latus.'' j fiatcr goinccptio cum phlcbotomia,j&' [fuflumiga tionibus,& quandoqiie accidit fcbris.] Et pilu la; quidcm ad tuflim,conucnietcs funt ad
nimcntacx lynapi,& cofloA.^.^ g^ntd^^^
ipfuni CLi aqtia faponis,& u/»*-, (ubti^^Zit?^ cum cibis ad illud,qd allcuia jiniSa i alpe lefacit & exficcat cum hoc, v^t^^ ^dir^i^^^^icc^rita'tcni pccforis,non ad matcrias capitis.Eto- 4° ^ius. Et quadoqucncccllari' -^i^xti^^^^-^f^'
portct er,ut tolcrct fitim , & frangat cam cuni comiflionc fyrupi dc papaucrc,& aqua.Et fi vo liicrimus ''^[confortarc pc6t:us,]tuncaquahor dci,& iauich.Etquandocumcatarrho fucrit "[tuflis,]non balncctur. Et iUi,in quo pcrfcucrant catarrhi c(>atc,& hycmcpilulecochi^ siit cx curis magis luuaiiuis.Et motus iiicmbrorri infcriorii,eU valdc iuuatiuus ad catarrhos , pp attra61:ionciii niatcricruni ad infcrioraidcinde
iicinaruni rubiticantium y (yii^f^^ ' atur,ftcrcuscolumbinumc .^tajagrie
imo adminiflratio cauteri).^.;- cont^ fadio capitis , & ipriuscxhctac r^.of [& cxpcilunt iUud quod acci^^ '^, j^^incy hoccatarrho , vt non inS^f.f lur «^P^pa^
O" arclltUl''
cut "arsarifniatccx aqua
o B. affiaucf misfioneai capj Tis & rencat de cliuc pulumar , ue! cjpizalc. p B.corporis.
maturationc^ 11110 auniiu- ^ nic^' -isv-^ ncs ficcc.Et cxcis,qua.contaU^pi^^^^^^^^ adminiitra, quod narraturex vaporationibus, ranicntii mufchi^&nt^niut ^^^^^Wr & luifumigat ionibus cuni obfcruationc,nc ad lana infufa in olco r Lcalido. ^^^-^^ fit -^^[y minitlrctur fupcr rcplctioncm. Et illc,qui con tcrniinum,Abiciflio atitcn^ ^^j^gr ^ ' fuctus cfl pari catarrhuni , quadoquc prohibct ^arilmis laudabilibus ^f,,;^^ & ^ aducntum catarrhi fuo fubito introitu ad fudandum in balnco antc aducntu ni catarrhi.Et oportctlecunduni onincni difponcni,ut- [rc-
gatur cumelcuationccapitis,&dcucturpul- „ , . ^1^..,. ^,^
uinar] & non rciupinatio fiat in ibnino.Matc adfrigidum.ctficiitUnimci^^^^. ^tp jii rici autc dimmutio ell cuni adniiniflrarionc . vino, in quo cftcontritam.\ ^.„>ilai ^^c mundificationis'' [ capitis^j in calidaquidcm ° t.v cum phlcbotoniia,& fblutionc vcntriscducctchumorcs calidos,& clyflcrib.tralicntib.mate riani ad infcriora, & in frigida quidcni cu mc dicinis lolucntibus phlcgma'^ [cx capitc,jqu:e lunt cx eis,que bibuntur,& quibiis Uunt clyUc ria . Et ad iummum, oportct vt minorcnt conicllioncni,& potum aqux, & rcpcUatcu ciiv
cur gargariiiuaici^A a^i— ^ ii^r .«'■''.Ji aqua lcntis,& aquacoriandL ,^^^^^qu^^^^^^^^^^
dccodi iuntcorticcs pap^^.\,^iduJ^^' lis^^ toruni et:frigida qtii.^^f ^'Luinl^'''^ nori'^
orcfaaaiumexopio,- ,,,„cii»- , co, prstcrquam dcglutiat ^ 1;, jetai^ ^jiiii; Etlf;«fyrukquihabcntp.-r^,,dc^^^^^^^^^^^
ficut fyrupu* dc papa«^^^ cU.'f, oC"> lyrupus dc papaucrf tactu; (tCi y
inqi.apolIr.ifunt ficutmy' \ a»»''" aliacxcis.qua; diaurjluniu^
eft :iis ,tt
eo jrla-
ieii caiicciV
;(l3,-5; iiii ^
isil ileii
:tC' CB>
ixa' , nC' li ili'
t tis'
Fen Tra(5t. 2.
3(1 f ' '
^fUDu! ri"*^ * oportct, vt in potu dctur cft,cft co nucnicns.Et oportct vt fit " f in ilia di-
^^^UneA P^^^ " " ^ ' • ' •
^^^'puto n i-etinctur , & ncccflariii
Part 223
it vapo ' " ^f^ eonucniens iftc lyrupus.Et li-
^H^idcmx LL^ r ^ ^^}^^'^^^'^^^^ vaporcai.Et
fpofitioncctianiadcalidum cholcricum pcrmiflum.] Et pinguia quidcm ^ [ mali odoris ] prohibcnt mataratione in Aibtiliin prmcipio.
^'^'giJiim r iunt ficut vcrnix ad caUdLl ^P^iata aui- ^'^]^^' ^^^^^^ nigcUa ad frigidum *Z)e catarrhi curatione agitqd.6.detuen.fani.& Pau hc. ' codorata.Et coftus ctiam& nigei toluslib.-..fedbremffime.Agit & Rafis9.ad^AlmanJ.i^ odoranrnr H<r:,i-^ ir, «-.r,....^: Celfus IHk^.Quos tamenomnes diligentia & copia fupe-
rafie.iuthor noHer uidetur. Scripfittarntn noHra tcmpe- Hate Sebasiianus Paparclla intcgrum dc catarrho libcllum mira et felicitate etgrauitate, qucm nos ftudiofis con fulimusjut diligenter euoluant.
^^^i^a qvZT ^^'^^^'^^ ctiam & nigei
^^^'iuntimV odorantur ligata in panno^li- ^iooris nnn^^^"''^ valdc.Ec fimilitcr iiifFumiga Poratioiii^^^"^^^''^ [cochia. ] Etfimilitcr va- '^^i^UaiFf '^^'^^^^^^^^^ fupcrlapidem molare '^Wocnn^.u ^'"1^*^ ^"^^^i^t ad lUud, cft fuftu
cofto 2 a '^'^ >f yloaloc cr udo,& vcrni
calidnn. ^^^^^'•'^^^^^arifcus ^^itcm & ro- ''^cumu^^ '.'^ fimiiitcr tabarzct, & fabc , <5c ?-'^^utyrun. ''"^ ^^^^ Liaccino,dc
, fiat n ff'^ fnrfur mtuium in ladcacc !?P^^"atioar ^ caUdri:6c fimiiitcr
?l^^^^ficato A ^ P^"^^ ^^^^^-^^^ ^S"^^^ ' ^''^^•"^^ ! '^'"iftrati- ^"^^^"^ autcmclfcntix cft: ficut ?^^^hi>aut ^^^'^^^^'■ioi-um , & rcccptio drar^^^^tni: ^rl^v^^^^^^^'^ cydoni; in orc, ut pcr
Et'''']^^'^' t ^ dclbcndat;& no mui
iiA^^^^iiiiftratio -^^^^**^ ^^^^^^ ^P^^^^'^* '^*^^ lupcnora,& fcntitur odoramcnto fui.
j;. '^Qccatfm ' qSfubtiliat iliud , itaiit 50 Aut humorcs putrcfaai in ucntrcautin ccrc
T R A C T A T V S II.
Dc rcliquis difpofitionibus nafi. De fcctore nafi. Cap. i .
CAufa fcrtoris in nafo.aut funt vaporcs pu tridi aiccndentcs ad ipfum cx partib.pcdo i;is,(Scpuhnonis,6c ftomachi,aut humorputrc tadf us in circuitu oflium alcliaiafim,qui fi cftct acurus,faccrctcucnirculccra,fcd ipfc cft putri du.s,roL:tidi odoris.Etquandoq,- pcrucnitodor cius .-id fupcnora,& fcntitur odoramcnto fui.
n '^^^n^locitP?^^^^^'^^»^^^^ uifcofitate iua. ei^^ ^i^tioihic? . ^ frigidus,non eft coue i^f '^^s, nn ,r ''^' ^^^^^' maturationc. £t li " ^'^iturco A ^^^^'^ cricmuirum malu,im6
^^ciftf^^^^mvam^ /^''^'-"^nnind^quo tacisom aUoloco,quam m chaialim,6c profundo cius: ^ ^lin.;^^^icuto(V r ^^'^^^ iiircriora,cx admini- 40 imo cft in ftomacho & ccrcbro.Lcindcadmi-
fi A atr,- ,1, ^ '"P'^'' cmbroclias tadas cx ..^ntecem^ Sntjb.matciiam ad partcm n?
c licut , qiio cuitodiuntii
^iUse,rP^>lmo.no - .
ti''' ' 'iO^^^m 8 r ^^^" ^^c>l. Et acccptio aqu.u
bro toto,aur in antcriorc partc cius , aut in ca partc rui,quam fcquitur nafus.Autputrcfaaio & corruptioaccidcntes illis olTib.omnib.quarum curario cft difticilis, aut propterhxmorxiioidas innalo putrefadas.
Dccura . Cap. 2.
OPortct,ut preccdat mudificatio cius,quod cft aggrcgatum ab humorc malo , fi cft in aUoloco,quam in chaiafim,6c profundo cius:
niftretur mcdicinc ^ [ narrata:,] qua^ fiunt cx te tis,ctcaputpurgijs,6c infuftlationib.& rcliquis <3c rcntccxpcrtx inhoc. Et rcdtius quidcm cft , ut abluatur nafus antccas cum uino:dcindc cx illistcntis adminiftrctur tentacx myrrha , & amomo,<5c acacia fada cum mcllc,aur myrrha & amomo,aut myrriia t C ] cum olco dc ^t$p "' '•^uiciQ ' L> ' *^""^'-"-^i'-a j aviuu 51 a- ncrcidcn,6c tcntxplurime diuerfitatisfaclecx UnL^^mylo « •f^^^^nnniftratio forbitionis ilhs mcdicinis fccundum diucrfitate podcris, iidoa mulci./^^^i^^^ hordci,(5c fabarum, & Jo & lun t cypcri,& fpica 6c rofa ^ [ & ancirin ] <Sc
k^^'^^^^ ^^ulciA^^i^ viol.nutrita J & aciua gra
^^^fi non cft kbris,noccc.n.lac,
f Wh^^ ^^"ib^idon "^"^^^^niftrario clcauarior um ^ ^C^f^-^n fi-i^?^^ iyruporum dc hvUbpo . 'Ct''^'^'' \ 11 i^ m"" ^^^-^^«cut rnunaio pcclo
ui I T "'^^'-'i^^^^ui jnuiiciio pccio ^uun; j ^ (ic bcn.Etadminiftratio ^V^''^mcllp {/^^'^^^lcnicn^ iicut' [tri Si;;^^^i^o,(Sc n i^'^^L^furfur]tritici cu olco Ht^^l^^^^tio clc?f ^^"^^^^ paniscum rob.Et ^iivm.^'*"^ipoiM.J:!^^^'^^^"^^"^^^^nicntiu,caUd^ <Sc propric , qui facli lunt
< nn 'Ot)o
l^iO^atUri, y^^i 'f'c clt iuuatiuus in ca ^^;?/«H;\r'^-P^'i'rabcoquod'[.e
'^^n ^^OScvl "^'^^CXpcUlt
Utus,maturado V'^\v><.-ftcon?'*'.'«c lcnicndo.Et uinuqui ''tiOh^fctate " u'^"^'^^ cis.&L quandoq; coue »Ut i! ,,?*^*^ "> principio.poft matu- '"ud^uod-HcomnicnUiraiii]
ipn_a JL v^iu - t*ij\.j i tii j
calamus aromaricus,6c amomu, 6c gariophyl, 6c myrtus,&' alocs,6c rora,(Sc aliquid^ex lalc,c6 iundaijaut fcparat.r,<Sc tcnta infula in tripUcato lubtiU,fupcr quam pulucrizctur fubtilis pui uis taduscx garyophyl.&cypcri,ct ramic,ct lau dani partib.aiquaiibus,ctc'c myrci,calami aromacici, ^ [ nifrin,rof.j gariophyl.omniu.an. ^ j.myrrha:,gaUarum,amboruan.j.s.murchi,caphora;,amborum an.grana. iiij. cUmix,cr falis gcmeamboru an.kirat.iiij.adminiftrctur cx cis teta,ct cx caputpuigijs caputpurgium cu fucco mcntaftri.Et mcUora caputpurg!a,ct magis muatiua cx cis 1'unt urine afinoru,ilke.n.nunqua fallunt.Etcx cxperimentis bonis cft,utrclolua tur troch.andaracon rcccpti in thcriaca, in uino,ct diftillcntur in nafum,quonia lanatur. Et dccodio aldarfiraha cCi uino odorifcro cil bo nauaidc.Adminiftfcturcrgo aUc»uibus dicbus
ct ua-
a B.l«cales.
b B.&ro/is. c B.alnefnria.
d B. Folaram al neferin.
Libec tertiiis
& oIco,6c myrobalanis,& gal
confcrt phlcbotoinia ucn^K
n cxtrc^'
&naribusattrahatur.Et exlindxnentis, eft utli niatur illud,quodcft intcrius cius cum colco tar : & ctiam tblia - [ lampfuci ] terantui^cum aquaAliniatur cx cis nalu.s. Ethocmcdicame f B.alchariten. f [Karitimj &eft myrrhxiii;. duxtcrtiir, t fcgunt alij &cariicxtigne?.^j.&t v).&.3m.omi tanrundc-, ^vzcuSl fcru.s, conticiantur cum mcllc. Et cx inrufflationibus cft,vt inruftictur in co menraftrum iplum, aut
cllcborus albus,& oftracum aduftum.Er cx mc iia^u v-iaouaL.v.. l . dicami ne prxdido in finc tciiranim, cft vt fuf ^ gct folutionc uetris cx ^^^'^J'^^^^ , fleturxylobalfamusinnatb.Etcx attradiomb. Fr onnrtct.vt aiiidueturaL ^ cumnaribus cxcis.quojiunt expcrtc,cft dccotprauati fylue <^iot aldarftfaham cu aqua,aut vino,& admi-
poii ccphalicam,&: vt"'^''* "".Htmattfi^i'; . .
ta,aiit mala,fatida,cur4M '''ff 'ujidoq;'»^ ^
riadtcaacuatio.gt [ ,. / .liunt»*;
uetriscxhicris.HUi'" diii, Er oportct,vt affiductiir ablutio c pfdi^
tro,& faponc:fic propric.qu) <-opa ,,i„ro.
g B. (mci^itis
niftrcntur dieb.aliquibus.Etcx cis,qu'- cxperta funt in cura eius, & propric,quum cft in ccrebro,autanrcriorepattccius putrcdo: funt duo cauicriaadcxtrapartc,S[ caluar ] finiftracius, coram aurib.qua; (cquutur ad ambo tcmpora-, jaui cauterium ynum fupcr mcdium capitis. »
ANNOTATIO T^^ES.
7)e fa-tore narium genemim cf^ityno dc oxjnls ut quof dam putafjc Hidco-.xmnUtHrj^ Pauiuith.hqui de fxdona rlum odorie , & dc oT^fnis Jeorfum agit . netiuc in toto hoc capite medicamcntum quodpiam authcr fiyi At,quod 07^ nis pcrfanandis fit ejicax.Dc hoc fymptomate uide Gal. i , de fympfi.caufis.
di,& faponc comparato
cxficcaiionis . ex quib.eft 1^^^. ^'^1 [ citru' a-ris,& calcadis.& arlenici rubc . ^ ^ ...dan omn.aa.apartcm^co^^^^
tur in l-cUctaun aliquib.ditO" fcantjin co,& adminirtrcntin.'-^'|,^£„i
dctur in cis amomu.ct my';^f ''omni'''"S ctprairuim,ctcrocus,ctalum .o^^ptl""'^
i. fomcdicamcn ^^j^^l^^i^r^^^^ tur cus
cypcn.,ctalumcn,ctgato.«^J, ^ctarlcniciim,ctadminiftrc,i I
J)e ulccrihus in nafo.
Cap. 3:
QVandoquegencratur in nafo ulcera: aut cx vaporib.acutis,aut malis,aut cx catarrhisacutis.& funt aiitfoetidijputridi, aut cruftce,autidccracxt puftulis ,autulcerapura, & funt aut apparentia,aut intnnfcca.
Tchcmcntis doloris c""';^ tcx o- ^bluto,ctccrula,cttlythai-gio^^,„rf,tO*,
ttrum cu olco rof.ct c«-f -"^ ''i' ctcu <^^Z I rofonim cura fit cum 0'«°/" oC cip»»,,,if£-, thino,ct t lythargyro,ctaq. af ,6ma|y.l tccmplallro fadlo cx eis. VKC ^,:th.j^ lla cfi hoc cmplaaro c>it^\t,„a an»""' >gyri,fcorixplumbiufti,a» o ,o.Ete''»'„t, rccanturcuuino,ctolcomy '{.^^atur rini.s auide communib.cit, ^_„„.i,,uai'' „,£0
Decura. Cap 4.
Afus eft membrum humidius aure, & fic-
HO,et quandoque infuft i»l ^.^l^nuidl^'^^ dum<
cinis quidc qommun natum acetofum,] et - fc.eti»*'" ,.b cu" donec pcrucniatad ^^'^'^f^r^ci^^^^^^ tcnta,deiude adminiftretu^^ . jn u ^ tur.fuiit troch.andaron " to,cr^
cYus oculp Quarc oportet.ut litcuraulcc dum "'d«ur.Etcx ciflp » j^^tuin''^^
riscius proximacurx ulccrum auris ct oculi . cll.ut lumantur iC'5"*P,Lfntut'''Trfi»< ^ - •■ ■ olcummyrtinum,ct.-iggi'^o-(-yi,i,p ,.£().■
do fupcr ,gncm le"'^;^ifugtur!"<^^^^^^
xia \,i c.o >...yvi.x...v "
Oportetcrgo,ut lint mcdicinx cxliccantes ulccra nafi,minoris cxficcationis quam mcdicinx cxficcantcs ulccra auris,ct uchcmctioris exficcatioiiis quam medicinx exficcantcs ulccra j» fB.Vlcera.n. oculi. ^ t C ] Vlccra b [ cnim nafi ] indi-
^uns mdig^nt rc,qua: fit in initip euentus cxliccationis. t^tL Ampiius fi cauia fucrintmatcriecurrcntcs,aut vapores afccndcntcs,tunc cura cum euacuatio ne eorum,etattradione ipforum ad partcm aliam,fecundum quod fcis,ct ad fummumnc- ^ ceflarium eft, c t [ ] vr cxficcctur caput ,
etconfortctur cumeo,quod fciuilii:dcindc in tende in narcs. htlcias,c}u6d omnes medicinx iuuantes in hiemorrhoidibus, ct^ [ t cacro na riumjcxeis,qur.s dicluri fumus,funt iuuariua;, et in ulccrib.q'*n funt foitia;, ct quum fcrucnt cum mucillaginibus,etcx <:is,qu(^ iimilantur il liSjdoncc lcniuntur,conueniunt omnib.vlccri bus,leuibusctiam,ficcaucr6ulccra curetur cu 5^ inudionefadaex ccra,cui admiftumcft,quantucftmcdictaseiusde mcdullacruris uaccini diifoluta CLi aliquo,quod fit licut olcum ncnupharinum cte [ firicinum . [Etconucnicntius apud me eft oleu rof ct proprie taclum ex oleo pmphacmo,ct ct curetur cu unctione fada cx olco uioLcu dragacatho,aut pauca ipuma pfyl
jb B. cculi. f 4 B. primo.
d B. abihian. I larnabet .
rur doncc ingrofsetur,- . Et plumbum vftum eft m \. aicciist.^iatiii^' Etoportct,utadminiftrctni^J^^^aei"^ ^ut cu medicinis,quonian ^ ^
ANNOr 4^^'''^ M^f
funi humore,particulatimj, igi^yu^xfuccurripo^e tcButur .
prohoc?aulumlu,.rraUianu^^^^^^ manforem.pr^fcrtm uero ^y, de h^''
re agcntem.ncc non eundemUO' 7* agity qumfitper^manus.
■J)ec„raulc^um.qu^non>i>"">('' Cap.
f B.)ifaminiin.
1 N principioquidcm ('^!^^^cc^<S'lr»^''j i aut ^ [ ccra, ct adcps &^X^iffM iilo clUmplartrum de "^f nagiij^f^ tf' pla.Uummillumcummu^ ^ii>^^^ ti' cydonii.EtfiexficcatioB'»
Early European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuesl UC.
lafi itio jcu (laiidij n^ni- Icli
trii. jarJ ini^ cro aiif
j.nii edi' srii'
quc conf " '^^^^ fcoria argcnti: & qiiando- De a [ contniione ] ^w/?. c^^. i o. a B.conmeone
% auten^ rtf ^^^^ ^"""^ ^^^'^ lcntircino.JQiul
^'^A ftrahoc^'^^^^^,^'^?^^''^^^^?^^*^^^^'^^'^^^^-, \A Eli"S & laudabiliuseft, utimplcatur intc
thai-gyj.j ^"^P/.^ft^ iiiii.Rccipe ccrufa; iib.j. f ly- iVl riusrdcindc cquctur cxterius,& cxtraha-
ticontr;!?^'^''^^*'^^ ^ ]plumbivftiablu tiu-cxco,quoplcnuscft pauIarim,doncc n:quc
I ^^^cum ^ ^^^^ ^^^^ vnc.iiii.fiatcx cis vnguc- tur.linimcnta vcro iuuatiua in hoc, qi x opor
S ^gritudn p . "^y^*^^^"^^ ^ accto.Quumautcm ^ct poncrc lupcr fraduram,! u nt parum alocs ,
' ^'^etunih ^'^^^'"'^^^ > ^ 's \ aldc , fiat vn- & croci,& t mcllis, 6c mvrrhc , <5c b [ t ramcr- '"^^^'•Pif^
yri. ?.iiij. cha]6: gallia - [ murchatai&: iutum armcnLi,& b B.ramich.
S^icntuni ^•^•^^^^^1'^^in^inis. ?.ii. fiat cx eis un I"tu romanum,<Sc ^ [ malua ] & laudanum,& e t confcflioniv
^^ftiusco^^V^'^ [ lcntifcino 1 6c accto. Et [ liniantur]cum aqua alatcl,& aqua tamarilci . ^Y^^l^i^» & P-f*
^^^'^mvr ^^^^-^^c^pc draganti,(5c ca^can- Vcrum nos fortaflc rcitcrabimus rckitionc hu p
^.'•P^rtcs J '^^^^^ii-ini ana partcs vij. calcadis ius capituli in libro fradurx\& rcilaurationis. ^ 3 ^^^^^^
^^^^^^^iiwn"^^^^^^ ^amcni,gallarum, fcorix x- De hx?}wrrhoidih.& ^ [t alarnabet]m nafo. Cap. n. e b. e^Jodie-
^"''^tilib.j 5/ ^.".^P^rtcs iiii.thuris partcm j.&.s. t y v^morrhoidcs quidcm funt carncs addite tar •
^lonccf^'.?^ ^^^^•'^'nc. coquantur in vafca:nco, xl nafccntcs,&: quadoq^ funt carucs mollcs J ^-alarbiara.
Jiimentu^ ^^^ftantia mcllis, 6c fiat indc li- alb.r,ct no cft in cis dolor, & iftc funt facilis cu ^ *
rx.Etquandoq^ funt rubcc>aut fulca; uchcme-
^ ^ tis doloris:ct idoj funt dilficilis cunv,prccipuc
O T A T J O ISl^E S. quum cx cis eurrit ^ [ fanicsjfctida.Et quadoq; b B.vimlffntia,
^^^ipfit^p cdcx cis illud,9c(lcanccrcorrumpcs figuram
^"^'''^•i.flfte»! • ^^^^^'^^^^ narimn qu^ >AwV.erf uo nafi,ct dolorcm facicns,cu m cxtcn fionc fua vc
»1. ^««irfe. hcmcti.Et illc cil,qui cll fufci coloris, malxge
^^^Ppilatioj • ncrationisualdc,in profunditatcplurima, cu-
iirf >i ecii'
y f
Fen y. Tra6t. 2. 183
G' [ chaicifm. ] C<t/'. ius uia cfl: bland i mcntu finc incifionc, ct rafio
Part 224
I^pilatiQ- ' uc.Vcru intcrcancru,cthxmorrhoidcs malas
fit- ^'^^crio/^ a chaiafum] cfl: rcs rctcnta in difliit, quonia caro nata,fi cfl: pofi ,vgritudincs
^c^^^^guitur^^ V^^* cius,ita vtprohibcat tran in capitcctcatarrhos , cfi ha;morrhoidcs , ct fi
Qu^^^^iidoqM ^^^"^^'-im, 6c cx nafo ad guttur , no cll fccundu illud, imo accidit pofl- claritatc
^^clooj L^^"^l"^^inior vifcofiis , 6c tcnax: & nafi,ct priuatione curfus,cfi canccr,ctproprie
"^caro nata,<Sc quandoq,- efl:crufta. fi fucrint,antcaducntLi ciiis in ccrcbroc [ jcm-i ^ accf.iemia
^ •• , . .. L P melancliolica.
Defi^ • tudincs mclancholicc,]ctfueritprincipiLi cius
rc^'-j?'y ^'^^* 7* ficut ciccr,autaucllana,ct inccpcritaugmctari
l«ei H'^^oppQ^.. ^ . ctaccidcritin palatodurities. Etcanccrquidc
N ad iv ^^'^^^H^et f ^ ^^^^ ^ ^ nafeitate, ] ita quod ut in plu rib.cfl non habcns fanic,ct cu rfu m ad
tin • ''^t inibib^^^'^^^"^^^^^"^'' ^ cxfuftlationis ^ [ palatu,]im6 cft ficcus,durus,ct hxmorrhoi d b. gatrur .
^^^^m fai^y ^^^^^ chaiafim . ] quare facit dcs quandoqucclongantur , ct fiunt hxmor-
m ex ea. hoidcs pcndcntcs.ct quandoq; clongatur adco pr ^<^iirn, 40 ^l^^^^^S^ uafo cgrcdiuntur,ctpalato.Etonincs
^rc^^^^^ry (^'^P' 8- medicinc,qua:confcruntt cancro,confcrunt t alarnabft.
Iiic^ ''P ^c^^^^^^f lenf- ha^morrhoidibus , ctquandoque ncccflarium
" " fh>^^^^>ambnt ^^^arce.5.j.caftorei. 3.S. opij , cft,vt frangatur carum uirtus.
EiS'^'^^^ntcx c- .^na.kirat.j.^ t [ ' ] myr ^h- cura. cap. 1 2.
%H ^^^quar^i^^^ ^^^?'^^*^^^^ eiscaputpur r\ V.xcLinq-, illarii funtcx diuifiofie prima, ...
V incidunturcumcultclloa[paruo,]dcin bilboao
^ibiii ^cnaii - ^^P^fit^ dcradunturcumraforiob [multum.] Etquai Alia litera.ex-
inui.?,^^rafio. )?^^^optoprionafi,quo pof- funtcx diuifione fccunda>mclius cftiit- [ co- corcicitHr cum
^afiQ ^^^cctui. ^^'^"^ "^^^ ^^^^^^ ' ^^^^^ quatur] aut cum mcdicinis quas diduri fumus p'/fJJ|"'"''°
S)n^^/^^PJurim?\^I^'^^'^"^ cgrcdictur cum autcumigne^aut cum cauterioparuo fubtili
c B. caurerizsf.
ti-;t^^^'^ortaQ'e . ^^^'cumsiunuiianurabiti^^ [5c ] incidanturcum raforio,cxtrahcndo,qcT d B.auu
non^^!i^^"^^''^"^'^"^* mcdictateli in nafocft cxadditionib.ct fupcrfiuitatibus. Et
^^^PitUloh ^^^^^^^^^"^'^^'^^"^^"^*^^^^ mciiusquideraforiucftiilud,quodcftutcm-
^^^aa ^^'^^^^'fhoidarum. bu]^,dcindccfl-undatur in narcs poft illud acc
[ ^'^o>-ii,fl«. „ tuiWet aqua.Quod fi meliorctur poft ipfum an
"fcXc • ^^^>i^^t*tincciuis, Cap. 5?. helitus , et remouctur oppilaiio,boni"i cft, ctfi
i\ i^arr^^^Us efl- non,tunc iam rcmanetcxcis in profundo re
V'' Ncii ^^^s *^^"^tcaputpurgium,&:gar iiquic,tunc crgoncccflarium cft utadminiftre
Scis^U^JHurg^j "^edicaminc huiufmodi : tur fcrra filofa,ct cius et modus cft,ut funvatur
^ ^Xfio f Wrfi S^"^^^^^ ^""^ ^^"^ granati ill a cx capillis, aut fcta,ct ligetur ita ut ligatura
^iit f^^^ctUr,^^ "'^onec]bibant ipfum, dein- iila fiat,ficut fcrra habcns dcntcs.ct immittatur
f 5natf^*^oUc, ^ niifccatur lib.s.thuris, in acum dcplumbo incuruatam,intromirtedo
7' h/^ WcoA-^^^^^^"^^^^ "^^^ ^^^^ ^^^"^ P^^ nafum doncccgrcdiatur ad palatLi,dcindc
]^^OcaDu ^ adminiftrc- lcrrctur cumcarefiduum carnis cxtrahedoca
Nath -^^^^Us F ^^^^^^^^ ^ gargariimum ex duob.latcribus,ficut fit cum fcrra.dcinde ac-
-^^ ^'^^iot qnib.curatur , cft, ut cipe cmbubam cx plumbo , autex penna,ct uo-
^^Uterj^-^^^^^i* cum cera 6c oleoj 6c fit kic fupcr cam pannum,ctpulucriza fupcr eum
^ione,doncc ianetur. medicinas h;emorrhoidarum,ficut medican\e
er tertius.
c B.e:icactatur.
dc chai-tis,5<: mcdicamcn andaron «5c rcHqiia , qiic diccmiis poft ; & intromittimus ipfam in aia(iim,vt rcmancat locus anliclitus apcrtus; & quando fit rafbrium ficut lima,(cd cdembuba, pollibiiCc(l,vtconicquatur co voluntas cx mii diticationcEt quaiid(j adminillrautur in licniorrhoidibus inilrumcntfi incilionis, & abra lionis,<Sc mcdicinccorrofiux: oportct ut ftcr-
cius quidcm iuuamcntis cft, cf ^^^^^^^^^^^^^ dolorcm,dc quo fit curandumA 4 o.
..... :ii...J ^^^,.;]^ rrrnn.ltlSPO"'^^''.
aggrcgatur illud cxtrib.granati!> x toio.6c dulci.Si crgo l^cmorrhoi i .^^^^^11 dura^addatur cx acctoro.& 11 me^^^^^^^
miditatis,addaturcx PPi^^^^-^'^7nntq"3«"^ rum,qui poa.Gal.fucrunt,addinciu
qucin ipib parum colcotar
f n. h^bach.
h B.triturahai B ipHs,
donccconficiatur , & adminidrctur illud linc ccflationc.Eftenim cxpcrtum, fcd clttardi iuiiamcnti.Auttcnracx vCncn uiridi pura.Autcx pulpa coloquinridc . Aut cx nucc cuprc0i cfi aliquanto Ikuum adminiflrctur aliquibus dicbus.Auttcnta fubmcrla in lucco f [ ocymi] iblumiaut lubmcrfa in aqua cius^dcindc pukicri zctur lupcr ipiam liccum^ [ cius >] aut in vino, & pulucrizctur lupcr cam [ tritum ocymi, ] autcx congclato aquicvtriutquc granatorum contrjrorum cum corti^cc & pulpa. Aut tciua cum m9llc6c ] olco rof.j itcrap m dic,aliquibus vicibus.Autiniufi[-latio cx arlcnico, 6c calcantho conrritis cum acCto,(Sc cxficcatis.Mcdicinx vcrb,quibus illa: curantur, quxchronicit fiunt,runttcnta^,<Sc pulucrcs,<5c vngucnta focla cx cis,qua:funtficutalumcn,(Sc myrrha, <Sc ^^s vftum,6c corticcscris,(Sc radix lilij albi, (Sccalcanthum,<Sc colcotar,(Sc atramciuum,<Sc nitrfij fiatcx ciscu uinoiautaqua'' [ocymi,jautaqua amborum granatorum cumpulpis <Sccorricibus tcnta;:ciut inliifflationcs adminiihcntur.Si
mTnhh-cntur ccra,5c olcum , & ^^'^^ \. jimifiiO' moucrurinfuftlatio,pollrcmouaii ^^^^ gtxl
& finc ccflatione fiat illtHidon'-^^^ crtc^^^^' 'ocaradxA nabatichumidc ^^j^^^-f^omitt"
nam quu ipfr implcntur iana,<^ ^^^utcot^? lur in nafunT,corroduntt ^^V^^^i 'uatiii^*- , duntvcrrucas.Et nuxcuprcHi j-;! ...aratj
Etcx cis,qua; cxpcrti ^'"^^^[^^'^-''Vi fflctti-^l". mcntumuiridclkutalcoliol,c ^^lj.abic^^^^^
fo manc ct fcro^fanat ^1^^^^^'^ ni^^'^^'" i ditur t alarnabct, tunccx mcd cin ^^^^^^^qu lan«.uiincm cius , cfl Intum inft 1"^^^ .^^0^ frigida,ita ut fiat Uitum groiUnii; tur ualdc,ct liniatur co nalus .
mraonholdcsappclUt folyf^^ ml Imtar c^i amm am hmonhoum ^stcr
hoc & cancro nafifimul agitynon ^ fdtusfint . Vcriim fi tnnior hkfcu
'mgnorfityad cancrinaturam
1 B. rcarificatio ncro .
m B. & quu cx primitur . « j B. ideft.
f abrnabet.
lypo & galcn,i,decomp.mcd. per o ^jJ fidchrcfrlbit, & TraUianm ho- ?; iM' ^'^ mayif.Jcd & Celfu^ (dcgantijjmc dc /^'
De nernutatione. -.^^ cc^^^^ Jia^^J ^
STcrnutatio cil motus proP" .^iatci'''\,i-iii^ pcllcndum humorcm>autn ^,bii^/.cl^ cfi auxilio acris naribus ^"i^^^^ ..j^i ccic^ nafi.ct oris.Et flcrnutatio ^i^^^'\;.quiii%y^^^ ficuttulTis pulmoni,ctcis oux 1 ^ci j^' Quidam autcm cxiihmaucru^y^^,iUr non ^> [ rcdit] ad flcrnutation'' ^^^,^.^in,c conucrtitur humornocuiusu^^ ^^l\\if /
o B. f/:cesucl refidentix .
autcm non confcrunt.fiat tcntacx huiufmodi aquiSjfupcr quam pulucrizctur rcsplurimacx calcadis,&: colcotar,6c alcali,6c florcxris,(Sc arramcnto,& alumincfccundum ajqualitarcm. <Sc rc(flius quidcmcrt ,vt adminiflrcntur pofl ' 40 (jucm tu mde. [ incifioncm.] Si vcrb.illud non adiuuat, tup.c adminiflrctur alchalidicon.Et iam diclficfl^q? fcmcn fcrpentari.c fanat hxmorrhoidas nafi . 6c li fucrint canccrofx"' [ tunc cxprimaturj vua,qux cfl fupcr cxtrcmitatcm liif" t [ ] fcrpetarix,6c imbibatur indc lana,5c intromif fa in ambas narcs,dcftruct carncm additam,6c cancrum.t canccr vcrb cft rcci:ius,vt curctur cu
ramanus.Etillud quidcpoftdiminiitione rc» -^ct'^?'
plctionis acorporc,<Sc capitc.Si afit fucritleuis 50 hiteum cum acrcnarib.attia ^^^^.^ ^^^'^idp' adminiflrabiscx mcdicis vlccrum mcdicinas ncccirarium,imo non in"ii7*'_^j.j.j-; ^'^ fortcs, ficut infufliationem faclam cx aluminis ut fit corpus plcnu acrc, ^'^^!^ ^mii 6c myrrhx amborum ana partc j.colcotar, gal- tcm humoris iit continua.U^^^.^, larum,amborumanapartc.s.lLifllcnturinjpfo aut fiat cx cis tcnta.Et mcdicamcn quod gSi.cU gitjcft, vt fumaturaquaduorum granatorum cxprcflbrum cum corticib.6c pulpis fuis,6c dc-
codorum dccodioncpauca,dcindcponaritur lu.^ cApuniv^iii^.iL.,-- - . ^qii:,, -> ^r,,^ in vafc plumbi:dcindc fumantur [ i'cop<: j 6c ipfum committatur comoti '^^.piil^^J^^ ^fi^^^ tcrantur randiu,donccfiant licut mafla,6c im- tur ipfum,ctadiuuatvirtutci ^^^^ca^^;^^^
bibatUr CX tanta ^'^-''•^titntC lucci amUnrun-» cM-1 ^-iVlfnrl^m i-inr/M-inm,etcxpc*
cis coliyrialonga,6: intromittantur in nafum infirmum,6c dimiirantur in ipfo-.poft quicfcnt in quibufdam horis 6c cxtrahantur a nafo,6c li niatur nafus tunc,6c palatum cum fucco ambo rum;6cpcrieucrat fccundfi hoc rfgimcn,-cft.n. luuatiuum vlccrum,6c hxmorrhoidarii . 6c cx
primiturjacr totus ^^^^^^^^^^o^^^^^^
ct uclaminis laboriofo, ct tus ad cx^pulfionem^ct ad ui
rib.ad exteriora,cogit ^^'^^^j^^^j^ituii^'
luas loniiiorcscx pcclorcaa . jp,.,
ntur randiu,donecfiant iicutmafla,6c im- turipfum,ctadiuuatvirtutci ^ turcx tantaquantitatcfucci amborumgra cidcndam materiam>ctcxpc .^^ )rum,quantum fiant lcncs^dcindc fiant cx nutatio quidc cft nociua vai ^^-^
•hi , et coryzcx propter i^^J^ .^iu . c^- ^ Uiabcthumor^inqitoqu^^^^^^^^
1 pf^' Viii^'
tarrhi , et coryzx' propter qua"
put(L,pciHimanbus.E:qiK>n''°t'ctV''' biibusJ [Itotomiajqui'-''-'
ehii .> iiio'
eiS)] {*
^ ^C^^^'^"^^'"^^'^ ^^^" attrahat fingul qiudcea ^^"^l^omotionc fua. Et ftcrnutatio
''^meT'^'^'''^' "^'^ cxiitimaucrunr, & no ^ ^'ii^HiJI^^Jf J cpconucnicntior ll- S^P^^i^mnon ""^^"^''^'^ cacfty LutfitantG ■ <liieritcon/"7^"^ ^PP^^^^^"^"^ forme, nc- '^alitiajtti^'^ "'^ '^^"^'■'So confcquctur cfi
tcr accipc,ct cum pcnna apponc ca ih nafo.aut accipiantur pyrcthrmii,& gailia » [contrita] ct '* MdmirutafyUic/lris (5calocs:ctcx cisfiatlinimcntu, lcuia ucro flcrnutationeni facicntia funt opiu, quum odoratur,ct ftipitcst alhcdarungi,ct ari | ftolochic ct rofa cum fuis pilis,ct ipfacit cx cis, qux faciunt ftcrnutarccalcfados. ht linimcntu intcriorisparrisnafj cx mcdicaminc ilcrnuta-
(■ ocym.
•^t §'^iuiiaJr,'"^^^P"^^^^^ quidcm cil cx rcbus ma ,^ tioms prouocatiuo,ct redius cft, quam infuf- '''^^riaan^T^^^^^^^iccandum caput,quur
QV andoq uc ii t proptcr caliditate. Ut quan doquchtproptcr ficcitatcm uchcmcnfcm , Et quandoquc tit proptcr humorcm vicfFulidatur olcu 40 ^cofum ^quo cxficcatur. jEt cuiatio vniufcu- ^^^^^iinVjrr '■J^^^ auribus,& rcfuninatio ki iufqucearum clt manifcfta.Et tcs magis iuuati i^iiv ^^'iitij.w pofitum fub collo, & o- in ipia iunt olea,ct fucci frigidi,ct humi-
II'" iji"
,11- \
• ^^^^aut eTJ*'''''' cll uentola quamuis lit plu ^^isnia.i3 7/^Po.^oia(nam ^ei'"utatio cft cx re ^^Pitc\ a ^^•^'^ i-cpletionem vaporolam
'^^'^ cercb i F?' ^^"^^ %nificat fortitudi^ cuiusmorscft
r/^Wat.n 'n r'""''"^ ftcrnutarc ftciunt,&;ii6 .
*^fl« et 'P"«"'Vitlancturunquam'.Et ' ^^uitatcs aduiuant ad expcllcn Jas lurSteilion,. I?'*^' * taciiit partum tacilcm , .""^apiti ' ,V^'«""dina:, &Itdant s^rauita-
fiatio cius in ipfum.
A ISl^ N O T A T I O N E S ,
ei, mcuiuscandigct quiete,adhoc ut
StcrnutaUo acddcm cHy quartdoqucTmrhmH fcejuenSy intmium etprxtcr oirn capitis morbnm contin^r/iSjncque .n.quxuis £crchri irritatio morbus cjl,nifi ttHiraLhfntY inucha^.yicTio cfl expultricis facultatis.quA tarnen fxpc morbi uel morbificx caufx uim habct,quif.m etflHXum fangui , nisji^in pr.ignantib.abortum facercy^ uircs dctjcereualeat .Qua ratione debocinter morbos narium hic autbor mrminity Paulum mulatjis , qui huus curatiormn j ac fi ^^?-'^' morhus fitytradidit.Pro huius notitia pctc Gal. % . de fymp. capl^ can. er Taulu m lib. i . ^ Rafim. ^ < . cont.tr. 4 .fedpr^fertim uidc qua y^rifi.3 ^. fccl, problem. fufius jcribit .
^^^^^,6c'm """^^ "^'^^^^^^f iUud,quod fequi- ^'^^^turad Z'?'^ »ioueatur,timendo quod
^^^i^mci f ^^^^^ ^P^'^^' & ^P^^^ t Vautcru,','"^^^^^^ Pccforeeft maWiaplu.
Resyqu^ cadunt innafo.
Cap. 1 6,
^^'^^''^entihtis^iemummem . 14.
H ^^^i^m mr^/^^?^^^^ fternutationem , funt bcr ^^^ntcr fr ^ ^'^^"'^^^c " [lalicibus,] qnare tur ^orbiH?.^'^^'-^^'^^-^^ quandoquc prohi lorbiitur, aitbalnee-
STcrnntct habcns id cum aliquibus nicdicinis>ct introniittantur in os cius,et narem fa nam,quumquc flcrnutaucrit. cgrcdicturex ca res, 6c ifta fimta [quafi] cx cis quarum rcfolu- ; tioprortcrijt.
"Xfe dcftccatione naft .
Cnp. 17.
a B.qui exUcca. tur in eo.
ixmarmxcft cx foli-
«0 n^^^ abfci 'T 1'cniotio tit ab ca, & per fliii '^i^^^r.] Infantcs uero iuuanrur
^ar^^^^tur iii^^^^i.^*^ antequamcoquaiitur ,
di , ct cxtradio humoris/i fueritpoft lcniticationcm eius cum aliquo olco aut iucco , ita ut " [ non cgrediatur illud , cuius nonquacritur quod ett fnoa.
Ci;reinO, ] <ltens egrcslio-
b «. egreifiatur
Cap. 1 8.
quod currit cx cis:
Part 225
P^^a.^"fi?^^cnt, eft vehcmcntia tolcran • "-^ ut rcti
ds:6f. narib. jo Vandoqiicfit proptcrvaporcm calidu . a.Et ex eis , Aut propter catarrhum ^ [calidunijfi cft.
- ^N^^^^ci 01;;'' ^^^^^i^catur.]6c eft mcdicamc
^SJi;S>S^^^^'^- ^'^^^^' qucprohi Drjil.- ? oculi & auris , 6c extrc-
5 ^io,A
P^^ati,5c fortitud J*~['ocuii,]& uc>- [ '^^ ^'■"^^^uatio,6cS [palpitatio] a-
' ^^^is h^f^^^^^Utio J ^^/^Pcnora , & inuoiu- ~- ^^inuctiolacertorumcum
'iti J^^^i^i,(Sc • Proprie laccrtoru man «^o ?^C^^^citarir^^'P"^ profundatio fomni,-3c '^<^fui^^Q^^^sproccdcntis;] & cautelaa
^'^'^^^^^^^^^^ condifi ,
^ *iapis,aggi-e§a eaiaut fingulari-
Aut proptcr catarrhiim fortis<:urfus,quamuis fit frigidus. Et quadoquc fit ptoptertpuftulas . tbothor. Etquandoquc titpropter motu fluxus fanguinisnariu,ctcft cxfigni6crifis,ctex lignisvariolarum , ct morbilli, fccundum cp fcTcs in loco fuo.Et ctira uniufcuiufque corum cft cum co , quod fciturexprincipi;s,facilis .
FEN SEXTA.
Dcdifporitionibus lingus, &oris.
'De artatomta oris & UnguA . Cdp. i .
OS eft mcmbr um neccflarium ad h^cvt pcr ueniatcibusad concauitatem inferiorc, ctcommunicat inhoG,utperueniatacradcon cauitaccm fuperiQrcni, et confcrt iu cxpulfio-
ne fupcrfluitatum aggrcgatarum in orc ftoma aut ita ut dcftruatur, aut '^^^^1^^'^^"
tur.Et quandoque accidunt ci accia
tia nocumctumci in rcnfu tacrLiS ^,f,Et vt dcaruatur , .lut dcbilitctur, aut (•1,1101 .]uandoquc dcftruitur unus duoriim
ciusliiicaltcro,iicut^-^rca quia x-gritudo potcntiam haDci: di nocumcntum cum j ^^^^^'^^^^'^'f ".'"^^^^ tutum.Et cTgritudoquidcm 9^^^"' j^|^i]idal'^'
fi B. Alia liwra. clii,qu um ^ [clongatur,&]fit difficilis carfi cxf ft impoaibilis pulfio ad infcriora, 6c cll vas vniucrfalc mcm-
brorum locutionis in hominc,6c vocifcratio-
nis in rcliquis animalib.vocifcrantibus cx liif-
ilationc.Et lingua,qu«:cPi mcmbrum cius.cilcx
indrumcntis conucrlionis cibi ma(licati,& iii
cifio vocis,&: cxtradlio litcrarum , 6c ad iprarn
pcrtinctdilcrctiogudus.Et cutis fupcrlicici c- ^ . , . nui^^-
H— -B. iiis b [infcrioris] cll contiuua cuin cutc jguLx, 10 litia complcxionis,6c quandoquec ^^^^(j,rii- T & itcriorc partc llomachi. Et cutis c [llrara J cll aut cx magnitudinc , aut P^^^iuitafc^ ^^^^^.^non
diuifain duo mcdiacoramcommilluratl [ncr uali: ] &c intcr illa duo cil communitas in liga- ^B. mcntis ^ [Sc continuationc. ] Et tu iam fciuilU Jaccrtos cius, motiuu & icnhbilcm . Et mclior Jinguarum lccundum potrntiam bcnc loqucu dicft illa,qua:commcniiu atacil in longitudinc,& latitudinc liia, quxclt llibtilis apiid cxtrc mitatcm lliam cxtcriorc. Et quaiuio lini2,iia cft
B. alnatha. a B.alfethi.
d ilatatiu- prius,ncquc conn-ringit^i^; folutionc fingularis,^[compoim.J^^^^^^
ptionc figurc^aut corruprionc li-s^QJ' j^rc-
quc cll cgritudo copoiira , hcut un j matum.Et quandoquc
cft ei proprius. Etquandoqucl'^ ijep^^^^
^ ^ cum communitati ilomachi. ^-^
inagna,(5s: lata ualdc, aur paruaiicut fpalmara , communitatcm pulmoniJ» & P*"*^^^,clignin^^'ii liabcns cam non cll: potcns loqui.Et llibdantia iiux quidcm complcxio ^^'^'^^-^.'■^^^^ntisin^^f'^*
f B.iontntctut. qLiicicm lingux cft caro mo!lis,alba,qua ^ [coo pcrucruntjvcnasparuc inrrantcs, lauguinca;,» S R &^"bjfica ,,.^13^.3. ^.^ colorc cius;Jquarc alir lunt ucnc , & cumeis, & cx alia: sut artcrio:: 6c in ipla luur ucrur plurcs pro ci* , ccdcntcs cx ncruis.iiij.vcnictib.ad ipfain, quos
iam diximus in anatomia ucruorum. Et iii ip fa c(\ cx iicruis,& vcnis vltra quarn crcdarur cf fc in fuo limili.Etfubca funt duo orincia,qu;u ambo ingrcditur ilikis,(S: sur fonics ialiuc,quo : ad carncm proucniuntglandofam , qu:e clt iil radicccius.iSc nominanturgcncratiuxlaliua: . }it ihi duo fontcs nominanrur duo hanritoria faliux^conlcrnantcs rorcm lingUiu.Et pannicu Jus quidcm,quic(l in circuitu cius,c(tconiunt mcri. ^^^^^ panniculototius oris,6c ufq^ adt gulam,&: (lomachum. Et fubliugua funt dux vcnc magn:c,uiridcs, cx quibus proccdiuit ucnx pUircs, & nominantur dua:raninx .
tur cx parte J t [
cx co, quod lcnti-ur fimilc ^^''''''''Zi^^ [ ccdini,aut infii-)iditati,autamari ' poiH'' ^,5
hominationi gcncrarx a p
chatr, aut'ftyp?iV^^^^^^^ . ' [^^1""^ hn'^"'^''
mcnj cx cius colorc, & ^^^^^^^!;!!;!! v(q^''i'! f fiporc , quandoquc pcrtranlit ^H; 4itudincs pluisaliorum ^'^lcr^M ;o bcdo nanquc cius , & propi"^^ . larfib^V. ^ ■ -atalangninc^^P,^^J
i^gnificatapoil pitis, 6citoma(
quandoquc lignificar frig^"^ . pjfCi-^ ^ jj tis,& dominium pi^lcgmatis ni ^^lj^j.corpj'] doquc figuilicat idcririam iusfi]
niinantcm in corporc toto-
pitis, 6citomachi ,&hcpatis:^^ ^^i^^hc^^ m.nndon.u- n.MT ific.ir fri.i.niS i^^^^^'>e.Bt< '
isinc-ap'' ^^rpoii^
capitc. Etquandoqucfignihcano^^^j^ 1,(^1^^.
cx partchumiditatis,& ^^''^^ j ^odo^' [c, ) 40 quidcm icntitur tccundum^tU'';' ^ i^ilini.
. Cap II.
Cap.io, Cap.i.
Cap.ii. Cai).6.
Qmd intra ?naxilUs & Ubr.t dcfcrmtitr^os c^.ut Arlpt. I .cie hifi.amm.id ferc & Cjd, m mtrodit^l.HuiHs ojfcuimmidtiplcx cft,ut ^.de part. anim. commune quidern animdih.omnibuSjcibHS eft conficiendits : innonnullis rohur pt culiarc csl : aliorum fcrmo : fpirandi etiam u fus non omnib.commums eU.Orispartcs funt paUtumyfhHcesJingua,tonfilltygingme quib.dentes mhfrent,& columclUyUt
clt diucrTlis.Et fapor cius figni<»^' niinar capitc cx pari
' quidcm lcntitur tccunauui^^'--^^|^j^.i
rum vnuscft cum claritatc hip':' &hccc(tficcitas^[lciiis . ].^^\r.^fi,q' curUi humoris [' profundi.) ^hoci^' ipfa,quam calor iamcxliccaui > ^^^}^ani gnificatficcitatcminfubilanti'^' ^^^^ci^' -1
tcm uifcolam aggrcgatamin ^'^.Jijj. Bt^^-jco-. rho,aut cx vaporibus gr^^^^^V^^s qui '^'.^^^ifi^ f cx cis,qua: iuciuntcrrarc i^?.^,,^,^!
gnofcunt cx infirmo difp"
Ari^L i .dehift.animalatquc h^ omnesMutioniinhomi- nis,non difccrnunt ''^^'^^'^V^'^^,^cn\n^^''^^J\^K^) - ipfam,6cintcr cam.Etaipcnia .l^^.h^^^^^^^^^^^
tur ficcitatcm, &: planitics i''^"|jngii^^,/3i'S^^
tcm.Et quandoquc iignj^^^^^^^.LuMlflc''''''^ tio cx dilpofitionc moms '-'^"ViJ^ciii^' .tU«''^^V
ne,utuociferationi in brutis feruiunt.ttt in lib.de andtom, neruorum habctur . Jnter kvs uero, lingu^ magnus cft ufus; atqueis triplex , ut ineo deanatom, uirorum lib. notatum cH,^ uotis articuUtio (quamuts & ali^ partes. edendf uol i faciantyUt ^.de loc.aff. & iJe decrct. IJipp.
& Pkt.Jcibi iam manfi inguUm,atq; in yentrem protru v... wj-t^ww., ....^v,.-- - .^^.^^^fio,&fapormn dlfcretio,Arifdeprionac poflemn yfu me Ln"i'»iiatur]omni ^^^^■''^^^'i^ngiii^^yai^!''
mmt i.de part.am'm.prfdpuus tamcn & terfius cftyfiis, ^'^^^-^ fign iiicat 1'^?!^'^^^"''^ - jicaiLif ^'^^ ..^ dequoCjd.n. dcyfuparti,& j.fuc.naturaLDclm<^ue ,.or'^^^^^^^ fubnantut,defigurayqufapti(fimafn,pcieexAriftot.\.de ^^^^^^^ ^'^"''^''''^^^'^-^a^^^^^^^ Crii cTiz. /^?/^-^«^'«^^-^ i.depart.ammal.Dcmufailtsipfam mo- T^t n!., nnfiibiic j^i
* * ucntibusyhic author non mcv/unityquod fufius de ij^ primo lib.egerit.Cfterapetc ex lih.de anaiom,yirorum la cituto.
Cap.4. Cap.i6. & 17.
6c cx dilpofitionc diminntioiiJ^,^|^.i j„. .^, tatisjipfius, 6c ^iip«^^.f/^V;^^f
cgritudmibus linguc , Cap. 2.
Vandoq.uc accidunt linguc xgritudincs fiicicntcs nociimeiuum in luotu eius ,
iU ea. Et t.biquidcpofilbilcci^j; U^^^^^^^^^^ dos fignificationum cx hac ^ ,tif j quam comprchcndcris pi;^i^'';^^ I K iam prctcrita,6c particularia,4
A NNO TATI^
lingu^ tripUx efi a^io, ut
Fen 6. Tra6t. r.
'^o mm ad motum refertur.) Bt fi uerh
S ^^^,4^;''^^''^'/^^^^^^^'^^^ ca!ida,fr}oidaMmida , ^^'^^^//cwyo- r ^^^^^M'^^»^Ms hxc fita quauis -partc fcn " ^''^'''''^^tplnlofophu^ i.dchiHo.animalne
confilium fequutuSitum i ^.meth.tum t^.nempeproptcrea quod trahenda dcorjum materia eH,non furfim ,
Cap I r. Cap.8.
X>e corruptione guflus.
^ T''' 'M..rfe/o"'^?.^^^^ i«'^^«5eWo utatur neruo.ut Ga- ^'^'^^fwrfi 1 1'^^'^ '^^''^" ^"^ ^^^^^^ comugatione orti , y^^^^^^^idmnl,^^ ^«^«/cr^wt . Fittamcn fxpenw
•^jf iiiw ri^iZ/-o Kofar , ad f'^'' '^ntenu-r^^''''' «/'«^^««w fit,poteft idparuaoc ^^^f^^nm eB . ^^^'^^^^^^^^ ^'Cro tactus.cuius fcnforiti craf
NOcumcntiim inglrcditur in guftu cx trib. modis notis . Et totum illud c(\. quandoque cum comunitatc, & quandoquc proptcr cXgritudincm propriam cx malitia complcxio
«<^io ^^^^'^^ ^ttnerisauthorfit^utfola lo nis:aut a^gritudinc otHciali,aut communi . & ^„ JJ^^^uatur ^tan^endi ilUTn r,/„jr liffnatur ner illnd.nuod innuimus .
naturperillud,quod innuimus . ANNOr^TIONES.
•^ff-o/itta, ^^^^ ^cileUditur.Ojfcnditur ctiam /^t- '^''H.QuJf '^'^''''^^'''t^h^utguHatusiudicio mini' 7'''^-mo^^^^^^^ & abalijs
T^^^nemolZ'''^^^^^^^^^ cercbri parte, &
y ^^tct^^^^^^ clihuid^ explicat . San\ :
T^^^^^^^^mZ''^'' ""'^''"f ' ItdunturAufe '^^y deDrauatur,atquc carum caufic mor
tA^iones gusiatus Uditripliciter pof^unt,auferri,diml nui & dcprauari.Ex hisita Ufis,quum ablata & diminu ta a multiplici pojfint morbo prouenirc, ipfa tamen dcprauatafun^io ad morbum in numero uidetur rej'crenda,ncm
^ pe lingHA ucl fubHantia uel ambiente membrana uitiato
^ '^^tcrji r T'^-^^ ^eloc.aff. diluiidd explicat . Sani »o humore fcu a ccrcbro fcu ab Infcrnis etiamnum [-.irtibus af ^""^ . . - fluenteimbuta,fordidi,atqne prauifiporcspenipiuntur,
Udit uerb uitiatus illc humornon aiia rationc , quam ut, quidprxternaturam additum : & finon ignoremus alios prauas omnes qualitates qu^ a^iiones Udunt , refcrre ai intemperies .
^minu- r "^^^^^^P^^'^^^^'*^'^ compofnio, '^"^^^ltasL ■'■'^''^^^^P^^^^ipioa quo fcnticndi & mo^ ""''^'fm-fiu ""''''"^^-/^'^ i« P^nibus famuUntibus,
!?'^^^/o c«f l'!'/^'^^^^' ^^■'^^«^ ^mmnantibus,
De cura^ ,
"^^lP^^^^onc ^lZt ^^'^^''^ communis eH tunica, tt'^^ fmeT ^^«^^^^''^ ''^'^fi^odi notlc , ex
- ^ ^TrAf ^'m^^terimtA quibm & aliorum Jy^^^-^JIT' '"^'''^'^^&rctentisA affecti^ ^'^^lmus rte^;^^ h^c^uic. dcprompjit mduia,
ih^, nitate^^^^ curatio cius cum comnm ^^^^^^ capitulo moliilicarionislingua; . & ci
*-U0 ' Oll'» I-., I- - 1 — — ..: ..:,./: c>_-ii-: o
cui, '^^oque eft curatio ipfius , cura
CVracius,tl cH: cum communitate,dfl: vt co gnolcas d ilpofitioncm ccrcbri , & rcdtificcs cam cum cis , qux tc docuimus in capitulo a^gritudinum Ccrcbri^autdirpofitione ftomachi 5c tunc fi cauiallicrit rcplctio, «5c humor malus,oportebit vtcuacuctur. Nafi tucritacutus , cuacuctur cum co quod fit vt hicra picra, autpilulis cochijs, 6cpilulis fadiscx fcammo-^ nca,& pulpa coloquintidc & falenaphtico.Et fi fucrit grofllis , tunc oportcbit ut cuacuctur cum hicris , & adminillrcnturgargarilmata
^is^ol^P^^* id ^^.^^V^^*^"^ c^i"^ capitc, aut (lo- >m vnM^?!^ /^'^^ifi^^^t ambo , 6z cft
cx ca-
bctur paticns cibis acutis,ncutccpis,6c allijs, (Sc fynapi,& accto .
'^tni (uni ^^^^^^ cuacuantibus fluxum
De moUificatianelingudi,& grauitate eiufdem, & * [Je- HruLtioneintroitusfmfermonem. Cap. 6.
n, '-jaur P^^niutant coniplcxione: ^ ^^'^m Qnn "^^^^is,incifuiis,lUbtiliati.
*'*tnt^* '^iiim an, ;'''^uis,mciluns,iubtiliati- L^^^^LuuLiuorumiti ^^riin-^^^niiinrA^^ bibuntur , uirtutcs ad ip- cis,qua; prcterierunt.Et ^ith. ^^'moH; J^^^^PPortuniusauidcmbibLi quandoqucert ex humi<
a B alchahel \ci greJieiicc .
Ingua:mollificatioefl:exfiimmafpeciciTi^ b B nj.ol!ifica- L [nocumcntorumltneuepr£edidorum] in ^^0"^'« m^^'
:caula [quidcm nota
^^"'^^'nocirn Ti^PP^^'^^ni"s quidcm bibii quandoqucefl: ex humiditatc fanguinca <i[autj ^^rin.^^^^^itionil ^^^^^^^^- Ptqiumdoque cu- aquola. Etquandoquecrtproptcr caulam prih^}^'^ oloic ^r^^><^ fncationib.& .i?ar- ^^^^^^ cerebro.Et quadoque cft proptcr cau-
^■im in c [laccrtolmouentc cam 5 aut ramo vc-
'^fbJ l^^olcic x:^"^'^>^ rricationib.(5c gar ^ih/h>Us, om:^. P/^^>ii^ rctctis in ore , fadis
r^^lih. '^^^ qila- U\\ ^'-i^ii^> m orc , r;
"i^joir^^^^^tatinM"*"" oportctvtcaucatur '^Urf^f^ P^^lmoni ^"^^^"^^^ earum, qux nocct
^atui^ ,H • attrahatur aliquid 60 ^^^^^"^^^^^^^ languinca,rubcdolingu
^Pia. ^ taseius. EcouandoqLiefignificatq?
'^::'^!:''^^''^^ ^curand^funt partes ^^'''^^''^'^odiJiir^^^^ ^'^propriuscd; generatim ^*<^^<i/i?z ^^''^f^^^nnus.Vnumpr^crtmno ^Mfolutionem uomitioni , 9^1/.
nicntc ab ipfo ad cam . Et tu fcics,qux fit cum communitate ccrebri , & quc fit abfqiiccommunitatc,ex cis,in quibus inucnitur difpofitio in reUquis mcmbris acquircntibus cx cercbro fcnfum & motum . Et quandoquc fign ificat^cp
• - - • - dolingua:, &caUdi
Part 226
doque fv^nifK^it 9 niatcria fit fubtilis,aquofa, multitudocurlus laliu? fubti. lis,6c paucitas iuuamcnti cx refolutiuis,(Sc luua mcntum abco,in quo eft flypticitas. Etquan^ que pcrucnit mollificatio linguiE ad Uoc vt pri uct loquclam, autfiatdilficilis utalterctur , & cx ca quidcmcflafcfe & altctem. Etexpueris funt quidam, fpatium defedus quoru a locu-
ftaraa c B.Alia liferi, eft n jca & . Alia litcra.
d B.
e B. nerao.
er temus.
tioneproIongantur.Et cx cis quidem qiii utun turtata inlocutionefua. EtGftaliquiscui, qufi accidit xgritudo calida , foluitur lingua cius f B fac^cntisin ^roptcr liqucfadioncm humiditatis f [anncxx Jmgua ihatha: '^^^^^ linguaJrctcutcX iu radicc ncrui cius:6c pro , ptcr hoc fit pucr ^ [akhaga. j(Sc quum fit adoje- Ii4*, fcens,& tcmpcratur humiditas cius:fitioqucns
cxpcditc ,
tafunt inhoccapitulo, cflgatgar^^'^^^^^ ammoniaco,(5c pipcre, Sc ^y^]^?^'^\ov^^' &tnitro & zingiberc,&ftaplyiii5" ^
]fampluco,gn^_J&^^^^^^^^^^ f%:
JjnguA paralyps fymptomaefimotrlds fiiadtattSy& (fuamuii linguA motus a nerms efeptima conmgatione pro deuntib.fiat^non tamcn fcmper eorum ncrnorumifed folius etlam quandoq; cerebri uitium luc refolutio fcquitur . & quanquam hic author deparalyft objlru^ionem infequen te tantum uerha facit: fequi tamen ea ctiam ncruorumfe- {iionem potcJi,ut cMerarum partium refohitioncs , obflru^ ^ionem uero hancnon folahumorum m:iltitudoylentory&
terantur & cribclletur,& fiat cum ^^^icdua mus in aqua cahdadicb.cotmuis. r. .^^^^.i^.
rijs,quc Indi dixcrunt ad ^^^^^^^'f ^Vrvniii'^"^' auarium, cuius dcfcriptio ciyicc ^^^^ Jali^ gri,cymini Karmeni, cinnamom b^. 3.0
xo lndiQuunan,aur.medius,pipciis ^j-^xtari^is pipcris. gra.cc. zuccari Textaria.v 1 ^^quu cft.dracvj.&.s.fumatur cx eO'^^;^^^^;^^^^^ rcfolutiua nou ualuerint , & cxii ^^tcci"^^ humiditas fit fubtilis, & refolutiuis fty pticis, ficut ff^^ithf ftum cum roiis , & Acut cft flo^ iq^^^^^^^ fpodio . Et multoties quidcm conr ^ ^^^lic . tio Hngu? cum acctofis ftypt ici & nK\ncT,faciuntcunux(ohiiond
uifciditas.-fedctiamfrigiditasycomprcjfioyct luxatiopotefi 10 fu cius fcdm acctofitatcni.J \ ^^^^ ^|j,itmj
procreare. pr^fcrtim tamcn cx humorum prtzfentia hicfit tHorbus,fui multttudinc,lentore ac uifciditate , fpirituum tranfttmn pYohibentCyquod in caufa fuit,ut hic author de ' ' hac tantum meminerit. Huius lurationcin author particu latim profequitur.T u repete & qux de paralyfi in uniucr fumfcripferaty& u\de Cclfum lib. 4.
& ficut fuccus fruduum, q"i - iQqucn^'" ti . r.tquando pucr tardatui' a<^^^^^^^j^,s,et
oportctut aftiduetur niotus "^'''f^^^oi^f' catio ipfius, ct currat hocpropric,quandoadmmim .,qu?i^^^
tionccius mcl, & iunt in capitulocurc
humiaitatis^irSliun^ cx cis,qux moucnt linguas coi
Portctvt mundificcturcorpuscumhicra 3° ' minorcdcinde cum hicris maioribus,dc indc intcndatur pars capitis cum mcdicinis fi^ bi proprijs. Et fi cxiftimatur quod cum humi^ ditatcdominctur languis phlcbotomentur ve nx lingua:,& vcntolctur mcntunv.dcindc cure tur cum gargarifmis , & fricatione lingux, & alliduatione motus eius poft cuacuationcm . Et tuquidcm iam fciuifti diioprima capitula in rcgiminc ^gritudinum capitis.Mcdicine uc « B.In pluribus j.5 propria: loco, quaj funt j [ fccundum pluri- ^ifpofiuonibus ^^^^ ^^r^ ^ Q^^^^ q^^^ ^y^^jj cum rcfolutiuis lunt tricatip . . ^^^- p^^-^ ^ ^ fubtiliatiuis , & gargarizatio cum bB.collutioo- aquisearum^&Hcmplaftra] facla cum eis, & funt ficut origanum,& t thy mum, & fynapis , & pyrethrri,& corticcs radicis capparis,immo ficut fynapis,& condifi: & totum illud cum co quod fit ficut almuri , & acctum fquilliticum . Et quandoquciuuatur cx fricationclingue fa dacu fale ammoniaco c [& cu zingibcre,& ccc u. cumrere- pcjita vt cx ca currat faUua pUu-i ma.Et oxymcl piabinaut aima fquiUiticum, quando admiuiftratur ad garga-
De fpafmo lingudi .
. Pafmus lingue ^^^^^"^^^Jd^^^^^^^
;,cft uiolentcr faccrc eos '
Sl'aimus iingue qu^"""'»,„.cius"" „1
„c. Et quandoqucfitcx n;^'^f„dimb"' ,# gcntc . Et quandoquc m cgntj |c.u%, Sccidit fparmus inlacerto } ^ Eifp> ' n viamcxliccat.onis& » ^^"''^l iV"* ctiani quandoquc facit apP" in lcrmonc . .
N N O T
Et h^c de lingua coimlfione ac ex fnpenoribus ubi de commljiont: ^
^e cura-j .
o XTOn clongatur cura iP^';i,cri^';.>^ iN nonc a cura fpafmi Xd(^'V\
a:a in fcn prima huius Ubn-
r»l . - rizandii,aut ad coUiicndum os, confert valdc.
Et acorus eft bonus moUificatioi lingue,& gra uitati cius.Et quado molUficatio fit ucliemcs , & prohibct locutionem,tunc fumatur aliquicl cuphorbij,& condifi,& aftiductur fricatio lin gu^,& radicis eius cum ipfis. Et oportct, vt po-
nanturifte'mcdicinx%&carufimilesfupcrcol ..^ ----- ^Moai^n--
lumet Etquandoq,- fiuntcxiftismcdicinis& rctcntiocarumin ^^. P r,£i;c] ^ rimiUb.ciuspUuleconfcaecumcis^qucprohi r i---nJ.: oris r^- .„>n
bcant cas a uclocitate rcfolutionis, ficut eft lau d 9. ambrachi. danu,& J [dragacanthumj,& gumma pini , & gummaj vifcofaj. Defcriptio pilularum , que te nentur in ore fub Unguaconfcrcntcs moUifi-
^nim^i^ciuseftfbcu^o^^^^^^^ cidit.] Ex fumma lUius ('''] '^^^^^^ cis colli cum cis qua: funi^^^.^ r.aip^^t'. fi^
corona rcgia,& b ^f^f^^^iunc^i^^Vtii^^V ncthumfigiUatim, ^^^,^^,^^^^^^^^ . s
ter gargarifmi cum olcis ca ^,pid^'^ A J, oris cx aquis carum ^J^^'.^S(\\^^'\dS'.^
? alTc fcctide .^drach.j. fiant cx cis pilule ficut ci-
Ui> ccr,& tcncautur fub lingua.Etcx ci> quc expci
- cationi,&'' [cafui]cius.t tcrcbinthin:t. drac.ij.
quc expcr
niftratioc [ lotionis oris t-- ^^^^iini^.j(iii'j^, dis,ctdulcibus refolutmis,c .^^^ilia. ^^jti^^ fa:nugrecum,et qux Umt c ^ jif .J.rf y do fucrit in fbbribus, ^^^^^.^'^ucti^^ cut oleum viol. ct oleum dc o^^a kerua,et falicibus]tcpidis-t v t j^pi cUcnturlocapra-dictacumaH f
cis humidis tcpidis.
Tradt. I. /8p
iiarum,qux runtriiblingua,ncaducnjareis in cifio, non aducniet curius fanguinis plurimi .
A N N Or J T I O N E S,
LingHci^qmhufdam, ut Celfus mty ciim fhtk&.apaHe a primo natali diei/in&aesi,qui obid ne loquiqiddmi pof-^ funt , quin ut ait (jal.ob immodicum illum nexum , & ad fermoncjn exflicandum, &nd manducandumimpediun' I o tur. ctyKvKoyKaosov hunc afjecium uocaeP.mlus li. ^.Qui bufdam ctiam contrahiturj & breuior apparct fmgua , ut
'«'sacpV.^i^^^^lJu-ifureiiis fricatio cum
hicduthornotatiCX conuulfione,atqnehM conuulfioyiis ch rationem propriecxigit, de qua in fupcrioribus . Qu£ ucro €X ligamcnto cjl, non nifi ligamenti fe^Iionc cnrari potefi . hoc autem qno pa&o agendum ftt pulchre depgnat.fed et ' A ^oritj:''^<^ctoriseMfr''''"'' ''^•^'^ rncatio cum Celfusidemdocet lib.).rcHaturueroidem 'cdfus ,plc^ <^ap-i?. ' t ^ ^iirch '^^"^-^t fadba c^lf nbcs,ct acc- yofquequidempofl chirurgiam loqui; fuiflc tamen, & qui
^^'i k^u^.^^^'^moQum{^^^^^ f^ccifalmgua, quumabunde fupcrdentes eampremeret,
r.^^T.^in/^^'^'^^^^^'!^''^'^^ nontamen loquendi facultatem confcquutus eft . adeoin
nes, Aut 20 ynedicina etiam uhi perpetunm esiquodfieri debet,nonta. men perpctuum eft .id,quod fequi i onuenit .
•^lSlt^^f-^C"^^^^ tVicct,u-cuaicis lia
fc "S"*, qut,^'""""'^-^-^ mollificario q„t ctuDauo [cxpalk-
J)e apostcmatibHS lingus .
Cap. 14.
^""'''^^^^ai alJ'';;;^^^ ^ ^^Pondyiib.paaniculiTcd ^^^^•^iuarcmoiiificatacftiin
Vandoquc accidunt linguje apoflcmata
<Sc apolkmata 1 [ mollia,] phlcg-
^ T J o N
E S,
calida ,
matica, i> t [ " ] 6c apoftcmata d u ra,& .b"t B.& a^fl? canccr. Et (igna omnium lUorum manifcfta c- ycntoia. runt,quum rcdicrintad illud,quod ditflum cfl ua, i?<5 in fignis apoikmatum.Et qnandoq; apollcma tur lingua proptcr potum ucncnorum, licuc fungorunip& opij . '
''^''''^^: \tiZ?^' ^''^''^''^'^ quodm^cm lin^
JDe cum.
Cap. ij.
ore Lontincri non poflet.<ty^u-.
corpori cuacud iat.
.C4/?. i 2.
continuationi liga-
abbrcu*^'^^^^^^^^^"^"?' cx- ^rcnv^^^^^i"i,5rn/'^^^? ' ^ "on pcrmittit '^^^^tai^ r.:^ S^andoquc iiccidit fccun-
caufa fpafmi, inci-
APoilcmata quidcm calida curantur in pri mib cum plilcbotomia,&: folutionc ucn- Xvis:Sc illiid melius c.li: in apodcmatib. lingux , quam uomitus . Etquandcqucnon cxcufan- '^^ tur a piilcbotomia ucnarum, qux funt fnb linrgua. Dcindc tcncant (iibiingua fua, cum crt pi'incipium corum,fuccumcndiui^, Sc liiccu laducx propric, & luccum folatriproprie, etlac acctofum , 6c aquam rof & aqua in qua dccodx funt rofa: , <Sc fuccus uirgx pailoris , ^ t[ ]6chi^ ccnir cum pcrficis humidis,quoniam llint uchcmcntis iuuamcnti ad illud. Si autem non re .foiuantur,& non apcriantur,indigcntad ultimum maturatiuis rcfolutiuis , quibus fiatgargarifmus^ficut c u m mellc, 6c iadc, 5c ficut dccodioradicisb [lilijj& ficutdccodioficuum.
a t B.&C»rtl-
ces granateru ., Alia litera.
h s.llquirmae.
kZ7M,i^.^'^<:ci'it,Lt['',''' «fcniiratis cius
C'''iit . ^«»rad r,? ^'"' lolutioncli,;
Cy f'<>tc. Et fi^P^-o-^f Palati ,& ute- ftyptica iiVorc;!
''C "giiir,- Psuctidn K " "icidcre ip- ti, & lcntium,& foliorum oliua:A uiinim p6
»it>'tatp/,?'splui.i,'!;^° ' iv-t,,iicndoeff-ufio-
^?>'^fcf '^^ibcai^^^^^ ^ P^"^^ ^»P^'^ «^^^^^
6c faMuigriEciA dccoaio panularum, Sc focni ^ ^ ^^^^^^ cuii, 6c potushicra;picrar,utloluaturmatcria*' ' C ] ab ore /lomaclii . Et fint cibi cx
gcnerccoru,qux maturanr,<5c rclbluunt, ficu.t illi qui fiunt ex caulibus , & atripiicibus cum oleo fifamino,& fi apcriantur,admin iihcntur ^ ' ' dicutdccoaio fun-!ach.<$^ myr^
ticum . Et quandoquc uakt ad jliud ungucntu fadumcx lucco folatri,&: oleo roiacco,& lcn tibus cxcorticatis , 6: rof Siautcm apoikma cl\ molle , phki^maticum , tunc conkrt ei; 6capoficmati caUdo, in quo cftultimus fla^ tuscius,utcomburaturradix fxniculi, <Sc anncclatur . Et quandoque ia huiulmodi fiut ca-
/lia litcra.
e a. daorum.
g B. rob.
putpurgia ^[ ]in quibiirdam apoftcmatibiis calidis,m quibus cft grofutudo^cum hoc mcdi caminc.Rccipc croci,& liicrc picrc,amborum an.Dartem j.camphora;,6c mufchi amborum anatcrtiam paiccm ^ vnius , zuccari tabarzct partcm vnam Sc mcdiam,rcroluatur cx co fotopodus danich' jvniusjin laclcpucllc, & hat cxcocaputpurgium. Inquit Gal. apolicmara fuitlingua cuiuidam honiinis apoOcmatc ma gno,qui crat icxagcnarius,& non fucrat conliictus phlcbotomari:,quarc non phlcbotomaiii cum^fcd fcci cum potarc piUilas cochias , Sc vt Ungua ciiis uiuoUicrctur cmplariris frigidis Volui:fcd ip lc crat (lultus , inobcdicns nicdico fuo.vidit itaquc invifionc illa no<Ll:c,v t tcncrct in orc Uio iuccum laducv^ , quod 6: fccit,& la^ natuscd intcgrc,6c fuit coucnicns illud, 5c mi xabilc.Quod h apolkma iucrit durum ,tunc oportcbit vt iiibtilictur rcgimcn,6c cib.fiat bojius,& cuacucturhumor*1[ ]cum hicris niaenis pr.-^jdidlis^in capkulis prxdi«ftis , & adminiftrcniur gargarilmaia iubtiliaiiua ,& tcncatur in orcinfufio fccniigrxci , & dcccdio cius cum ficubus , & granorum lauri cum paffis niundiiicatis , 6c icncaiur in orc lac mulicbrc,6c a(ininum,& caprinum : & cria dccoclio daclylorfi , & hcuu cum vino dulci,6c ^ [vinoj dc \'uis-,6c cum mcllccaljivhftuhi:, & afliduct lc jiificarioncm natura: cum cis, qua: lunt ut hicxxparux, 6c cafia fiftula: . .
quc cft lingua in hoc, vt clemmcfaaa,^|^^^^^ ta,& cftrariffiiiium .Ethocdtcx n^^^^^^j^ accidcnt ibus t C ^ ' "
qucfitnocumcntum in ^^^'^^^^"^-Lcxtcnl''^ fas laccrtorum cpiglottis.qiuuiu .^qiicclt jiiollificati. Et homini quidcm q ; ^^^^^^^ diifiCilisvocifcratioinprUK-ipio n laborat in moucndo laccrtos pu j^^^orcni cpiglottis fua:,ita quod nou ^^;;-; Vdien^^^' „ , ipfum ilii laccrti quarc fiL^^\^./^^ionis '^^g ^ 4;um.crgo rcfpirat ^^'''^^f^ fcrmonis, ^ [curritjpoft ^ ' ^L'Ct ^^^^ h vthuiufmodihomo A t [ motiip^V qucndum cfi rcfpirationc ^^^ff" '_(avcl<; aoris mar;no, inimo f^^^^^.^^^^^VicW^^^^' Nam,quum ipfc afllicicit illud. n ^^^,^^ cutio,6c conlucicittacilitatcin^^^^^^^^^
rumvcro modorum ^""^■'^^.^^ ' poft^^^^! in capitulisfuis.Et faclo q"'^'''f^L-uiiivci^' fert quandoquc phlcbotomia^^ rum,qux funt fublingua,valdc.
author nfm\ud irngu^ breuita^''''^^'!^
^ 7^ N O T A
JntcUigere eos uidetur,quas (irl hdbos &■ tratdos nocant , ^^^^^^^ ^,^j0r\^^ ncquemt.Sccimtnr hic ajjcclus miu^ y^^^^^ q^I.o-j^^
uflic' \yquo
gHct^expluationcmpotchprohib^J^^^^^^^ It.plcLquetamm rmlliorem
Yiituram fcquitur:Midc & ^'rU"J^^'^^^r M^^'
tiuntjingua nwiio humorc pp»F^^^^^^^^^ fculis lin<iuammoHentibus i^^f'^^^ ,;,.^^^/'^''''''^
author rc erf.ucL ungux. un^*^^ - ,nnem^cr r ' ^d'
fculi: tlj /i: uisGal.6
Quum antca de magnltudine linguA egerit.mirari quis^ fojjit.quid hic de tumorihus eiufdem tradict.Vidctur tame id conjulto fMum.nernpCyCtfi omnis auCia magnitudo tumorfiiLipoteslyuhi tamen cumtumorcnulU jitintcmperics , afoUcnid uerc dici non pof[ciiidetur , ncmpe quod in aposicmate fcH tumore omnc morhi jlt gmus.ut authomo^
fier lihroprimoyfriptum rcHcjuit.habct tamen hac res no ^..j... • „ ^ .
mcdiocrcm controucrfiam.quam hic confulto pr^terimns , ^ H-^pp.tcHatur.prxtcr ^^^^^^2^^ ^ allas fonajjc tratlatHri,qunm Galcnus tumorcm fimpUce ejk moroum quandoque faipfcfitiquamuis etis alihj cum tumore & intcmpenem effc & folutioncm contmm tcHa tum relmquat .
reaflMmfolms bumiditam ''«'''f^uti^t'^'^!^'^ fequi non negat: quin et tihicimb-et ^j/^^ ^^^^ j^^lhtti^^^
'firmet:id tamcn dc ijs qui natuni' ^'"^l/^^^cottif^ , pcrfiuaeius Immditatis grmaprop^^^ ^^^^'!^/^ •^"'^^
fequi non negat: quin et ^'^''''Z fa^^^^^^^^ menter cft reficcatajjoc acadcrt}
fphriht*^ * quod in ardcntibus J^penumerojc
De ranula.
Ve alchalclinlocutione.
Jl Am diximus quaidani, qux oportuitdki de
St flmilis l l <5ua,cuius
.landula^u^^PH ^olorcftfu^
a B Alia litcra.
r.rtu neruoium „enicnt!uin ad lingua moucntium.
nill uiAimusciLt*^"""*» 1 -f--" C7 ^ ^ if CO'^^
X ca,in capitulo mollificationis Ungiic.Nunc to cx colorc ^"P*^^VS\^ :,;s>e,<^ autcm dicamus quod caras , & rdiqua nocu- ^ qux funt in ca.& clt uuu mcntalocutionis,quandoqucliritcxnocumcn cft humiditas viicola . . to in ccrcbro,<5c in ' [partib.ncrui ucnicntis ad Unguam,6c moucntisjcam.l t quandoqucfiut jn ipforamo . Etc]uandoqucfiuntin laccrto ipfo.Et iilud idco,quoniam alchalel,aut cft fpaf mus auttctanus^aut diiritics,aut mollificatio, & abbrcuiario ligamcnti , aut nodatio a plaga confoiidaia,aut apoftcmadurum. Et quando-
i ■i i I
-CXpcnantur ¥^^"^^!^nsS^t^^i
Part 227
ficcitio; ficutfalanntioniacu^'jta > ; ^<'^^ fal,& fncatio cum florc* f ;tur><Jirf"',
conl-ol.dara,aut aponcmadurum. Et quando- fal,& tfcatio "'"y^i^^^iftrentuf Vd>^^*^ quc fit ,llud,f.cut lcis , cx hum.d.tatc (ccf.dum « ^""f"'*;";':^^ andaroi''^^, 1.1' > , plurimum. &ciuandoquc ht cx hcc.tatc. Et cutx,f.cutr.Kd.camcna>_> . ht»> V' quandoquc fit nocunicntum inlocutionccx - • •"-■i' -^» " partc apoacniatu.n,autvlccrumacc.dcntiuni in li.igua,& partibus eiivs-f.t quandoqucacciditpollfirfcnproptcr cxpulfioncm lupcrliuitatis exccrcbroadncruos, & in tcbr.bus acutis proptcr cxliccationem carum. Et quaiulo-
CUCX,UCUl Ilicuitai.. : iiu- i,,, .
alcarion: & mcd.camcn ou> ^pbl*
in antidotario,& ltesta<,.«'5>* fub lingua,& mcdicna; toite w ftrcntutsi autcm non ualu ^^^^0 / cufatto ab opcrationcma>i"^^j,3a»' / laudatisinca,elUtfumantw
jlo ^
10' [llO'
Fen 5. Tra(5l. r.
cisi,' ^^^^^^^^ gi'anatoru,&: fal,& fricctur ca dium , quamuis Mefues cdidam, & ficcam m term em H.. infanris nnf-if.n<: i-ir..,i^.-^ jubJlantlimaffemfDlfJicileergomfu efi.cfuanam ratimte
fedands. fiti valeatjquum non hum^ciet infigmter.& qno 7nodo fifimii linguA conferat . qnum non exji: cat . ^^ernm quod & fcdcindiZ ftti & fi(liiris lingn.^ valeat:expcrictia quotidie prodit . Id uero nos modo mf iditati eius acceptu rcferemnsuuius ui eiusipfms frigiditasy quantumuisimbe cilla,diutius conferuatur-, et duttina mora calidam lingm intempericm retundit.-a qua fu ( itas,quj: & fitis & pjiut:a,doloresq.^ magnos mouctyait Celfus .^^ rarumlmgu^ caufa erat^procreabatur, -'^' uocAnt:ranamlatmevcrtas:undeno ♦
T>e^ [deie&ione2li?iguce . Cap. 2i.
Daturei "r "^^'^^^^ paticns ranulam,quonia fa- ^'a^^ainh ^is.quiE cxpcrta funt in ca, funt Ilalv, h'^^''^^^"^' & hermodaavli c5miaibutnuicoui,& pofita fub lingua.
"^KK^O T AT I O I^E S.
*^m^-} ^^^^^^^ interdum aHquid abfceditmod fe-
r''mw^is^r^-^^^^^- Tu7yioren,utait Paulus,adin~ h ^^pneris, .^^^^dincm fub lingua erumpcns,maxime ^iii lib . ' '^'J^f ^^^^tioncm per medicamenta tradit Pm ''P'''lmrglimuer6Celfuslih.7,
\ yrfo^^^L^caccidit iUudcaufa caUditatis .^, ^^Qniachi , aut ccrcbro , qux non icriin-. fi^^ fcbris:aut caufa rcccptio
a B. mramif-
QVandoqucfit proptcr apoftcmata , cius magna.Et quandoquc fira pra-focationibus.^ [dcijcitjcnim natura,autuolunLaslin- b t.cxtremittfrguam,ut apcriatur mcatus anhelitus.
<Scpj.^^'.'!^^^^^bcatur,qui dc hoc conqucri- \ f, ""^^^^.EtC^' cgris,nc dormiat ilip
Sy/^^^^'ti ^^^^^^^^'taturofcitationcj& co
^.^utaium, aut lallarum, aut amarat[ Ifitim caufas
fcbrcs acutas 1 6c apoflcmata
i ^iorcsiiiiT/^^q^^ndoqucht proptcr ^^i-iora Et fcbrcs acutas , 6c apof tif|.^^^^^>ut r»^!!fV^^'^^^ fumma ca-,quoniam
'^cris,6c tcrcni^hbin,] Sc limili-
f f{| j'"^arincio?'^^^''"ioi'c nuclcos prunorum,6c
t bothor, t bo-har.
Utco iurrigiaanics,tx. miiii'
cft iii, ^y^^ci^it, vt fupcr ipfam tiat ablfc;
kt?'''^^ cum olcis , & miiciliagi- Cut^^^^i^Mrie.? ' ^ ^'^^PC volaiilium . Et qui- ^^enta, ' ^^^^ illud fncaudo
mor vifcofus : dcindc nuin-
Rdatio csl h£C quodammodo lig.tmcntorum lingu.^y et adpanilyfhn rcfcrtur.Qua forte ratione author dccius cu ratione mhil mcminit.
Debothor inorc' Cap. 22.
I^jLurimum quidcm patitur ost puflulis pro \ I ptcr Llationcm caliditatis in partibus ilomachi,& capitis,<Sc vaporum.Et quan doquc fit
^,. vti . 4 - > -^"t ^...uaL......j.v in fcbribus.Et iam dictum clhquod quando ap
minih,, l^^^^^^^H-ationcpilularumfac^irii 20 P^^'^^^^'^ fcbribus acunst pudula nigra m lin- >it$ ^ ^^t«^kc,(Sc c [candi, (Sc citruli,& cu gua,moritur inhrmus m dic lccundo. Smgula
" ' - ' iia vcroiuuatiuaintpufti-ihsinprincipiorci,
quum clhiccciritas infrigidationis , (5c cxficca- "•"^Miot " ^^^ccarumalhaizcm,& mucil- tionis,funt hcutmyrobal.6cgallx,6c fcminaro ^^uccos infria;idantcs,& humc fx,6c amylum,^ frudus tamarilci , & Uct mc- 0.0 .^fcon-in.,;. ,^ mithc,&dragacathimi,6cbalaufti(^%&duolan
dali,6c rofc,(Sc fpodium,(Sc fumach,(Sc lcntcs,(Sc lutum armcnum,& capitagranatorum, (5c (:or ticcs glandium ^ t [ ]& ^'[climiaj 6c lau- a f a.uenores,
fcl.Et Hicciis frigidi,ficut fuccus ladluca;,^: fo- b li.chimolea. latri,& fuccus uirgx pattori.s.cSc portulacx, <Sc cxtrcmitatcs vitis.Et plurimorum quidcm infantium fananturt purcuk cum ziiccaro tabar zct,6c camphora.Calida vcro, quc iunt nccclia ria in finc rci,funt ficutc [chclidonia,j6c darfifaham propric,6c corriccs nucis mufchatcU , 6c cypcrum,5c crocus,6c niix cuprclli,6c bugiolfa,6c pvrcrhrum,6c gariophyl.6c mcntafh-um , 6c galia.Et ex mcdicinis fordidis,cll ilcrcuscaw -'mau — j-«,7«c>cwmc.u.'..«;.»^;^.»- nis , 6c quaudoque ncccfrarium clHu cis,qux nu^^^^ntarT^'''^^^^^ luntvlccratx,arfcnicum.Et ad casquidcm,
toJf-^^^^^i^ltis ^ dotlis & exercitatisui' qu^i; funt grolfai^iam cxpcrta iunt dccoctioms
ciarfifahamunc.j.6c vcnarumvnc.s..j [chchdo- ^^^;^^'"'"*'"" nixquintajpars vnc.alocspondusdrach.ij.cro ciaur. j.Et fimilitcraqua,in quadccoquuntur gariophylli. 6c nucis mufchator , 6c darfiiiiham partcs cqualcs,aut propinquc . Et fi incipuint bothor fuppurari,tunc fortaflccftnccdlanu, vtappropinqucntur cis muciUagmcs tactccx
- _ p„ eis , quc funt ficut (cmcn lini , 6c fcmcn ma-
^ T I O N E S.
. ^^^P^'^^ ftccitateyn feqnitur : per acci- ''^'^^^^niL^L ^^" ^^^tinuehumidum abfmit. No-
t botfao
c B. luemirao.
H^l^ f^^bu ^^^^"^^ ^^^ctudinem , arida femper lin- K^y^^^^ ^^^^ melancholicus totius l orpo-
^^^^'^^^m^ch'^'^^^^^^ ^^0« uidetur certe efc cali-
non ^ ^ "^: ^onfnit,quod indicium fuit fyrn- ,
Cap. 20.
^Wr^^^ml^^^^^* tcneatur in ore.6c trafglu ^iSin '^Wai ^^^^^' [crura6cj pcdcs6c o- \], ^^'Cftbnt ^^^^a- <Sccx cis,qua: cxperta ^^^^mcrir ^^^^'^'^Creccns.Et cx cis cll fru
-^T 10 N
E S.
■^^hIT^^^-^''^^'^ ^^^pcflate adfciffuras '^^^(i:&r'^^^ '^'^</./i^.7.i///ec««(/o rcfrige Jiccand4i humcctando^ habetur me
ru,ctc I fumus tenc , & icmen nuUie, J ct ilta ^ r. jif,htn.fra lcmina cadciu, cttarina hoidci , ctlacaiuu- &feml.l.h« num lbluni,autcum al.quo iftorum. ttquandoque inditrent decoaione lemunslim cum ficub.et '[bulyrolct farina trumenn,et mcnta. ctfcenuKrcco. Quidavcro lubUmmm mcuicoru dixerunt , no eft ali^md magis uitmium
f F. Alia Ucera .
gz Liber tertius.
quaui oianmTJe fquinantho in curando puftu obferuetur ?tas in omnibus ^^^^^jj^j^bpr^'^
i^oris^tcpjdum in orc A N N O T
lON ES ,
oportct,ut fmt mcdicinxeoriim uv'-*-^^pot utlac corum redificetur.In ma^ni^^^^p|jjjij
Onuntur fiSpemmero puftuU In ore oj cerdm ultium , qumdoque ob corruptxm cihorum in limtyiculo co5iio' fi£m : nonniinquam & ob totlus corporis tniiuni , n in febribus • H^i uero uhi nigr^c appareant in atutls fehrihus , propterea monem portendunt , ut hic ait , quod ufli hu~ mons raptum 4d ccrchrum , uel etitim uirtutis extln^lio' £iioncm fignificant .
T>e t alcolaj& ulceribus mdi?nis.
Cap. 23.
ji f p.Alulitera&qnqj cft cx (pfcicbus alcho )c «Uiid.quod e lichementis cor lolionis , & ex pis elt quod eft piagis quietum
5 B.alcola.
ALcola c/l ulcus cjcidcns in aurc ori s,& lin gux,cum cxpanfionc,6c dilaiationc, Et quandoquc atciJir infantibus plurimum, & non acciditeis.nifj proptcr maliriam ladis , & nialitiam diL^cllionis cius in ftoniachis coru r Et quandoquc accidit cx omni humorc,»5c cognolcitur cx colorc fuo. Album cnim c(l phlcgmaticum, 6cgcncraturcx phlcgmatcfalfo in pluribus.Etcitrinum c(l cholcricum,<5c cfl; uchcmcntioris inflammationisquam olia. Etni- ^rumeil mclancholicum . I trubcum clarum cft fanguincum.Et malii^nius omnibus cll mclanchohcum [
]& qiiandoqucfitcum apoflcmatc, & quandoqucfitlingularc.Etomnculcuscuc^ nicnsin fupcrficic oris, cftucloxad dilatandum, proptcrca quod non dcficirci caUditas infcparabiiis, 6c cutis humida lcnis.Kt dcconfuctudinc quidcm . Gal. cft utnominctcam ^ [colahanjdum in fupcrticicpcrlcucrant; quuquc putrcfiunt, 6c (ubmcrguntur.no nominat ca*^ [colaham,]im6 ulccra maligna,6c funt illa, qi\x indigent mcdicinis cautcrizatiuis.Ltquadoquc , miilfiplicatur alcola,quando multipli cantur pluui.i;, Et multiplicantur infcbribus pcftilcntiaiibus .
tci,ut fint mcdicina? corum fortjoi • ^^^^„^0
quandoquc confcruntcibiiolum . ^^^^„(,0
funt comcdentcs,oportct,ut ^i^nteS^^f,
bcntur c is . McdiciniK ucro ^^^""^" joiieJ^'''!^ la,quefuntacuta,funtficutmam^^ ^^mncs
rumrubi,& ficut lentcscumaceto,^^^^^^^^^^
,0 medulla:,quum permif<;entutcu"^4^vi
'° funtiuuatiux,ctpropriemeaull^c^^ ^
li,& pofita ftvptica h t [ ^ ,,,.cmit2^«T l rur,ctcydonia,etiuiubx, ^.^f "f-arinal^"""> ct ^ [ci truli hortulani «^^^^^'1 f„ Siiis f*^' ^ ct farina rizi, et fortioraiUis j^^,aib.il : gallis,ct fpod io, et rof ct acacia, ^ ^.^^^51^ Et k [chclidonix] cum ftyP"^;;;^; 3,enicn^!3 rabilis incola.Et camphoraci » ^^.^,^15
uamcnti in cola.In ' [vt'^^,('l"f ,ctp< iuua tc cum abftcrfiuis cxhccanm. ^^^^^i,,^^^^
in phlcgmatitis.etcum i liitionis.ctcxficcationisx , - , ^au>tr licis.fici,tc(lfarinathcrb>.ttmU
[,-alurapc,-gamcni]cft ^'f^^^ioM^^, ti in hoc, propricin P""',;, cu,iiaccto:ct ,iwlign,sarM» ^^„,na^^^^^^
Et qu-ado f,,nt corrofiua n«^;„icot«.;fj„
cft adminiftratio floris^ns--- . ccv»;''^ rob.AutgalUru,ctaum ';',|,ifco"
;artcs;.qualcs:L-tad,ninift.<'"';;;;„lucc°' bulus:autalcoholtarcaiiwt,'.on^^^^jj,cins,
ptico.ficut fucci,s acrcltx.t[ .^ijttit"' ',(1 muncs:autcx9luroinc,ctsa,u^^^_^,eiso> ij,^
Dc eura .
f inierion par le labioratn. a K gihcarech. \y f B-iplarum. c B.ex maicxia
d t «nedio fri.T cuiu mcdio Crlbus-
p B.aHaindicQ.
f B .& iHisquar iunt lubeac fang,uinca: magis fonucnieiiorcs funt ille .
g— B.
aurcoium,tiatcx cis
A N N OT
tum. J Ergallx q"iclcm^°'" „,,,..nialignx , ct propricquado ^ ,j„rio« ' piOccto,cr,ct falc. Et fit c«ni c.» co^.^n ^ lapi,croru,n. Ltcinis ^"'"".nagna-^Siiipriciatcin mirabilcmin ';o'^.'"u1alc« > mcd icinis communibus fpc'- aq"» cfO i 4° miUtcr .>Lalumcnpulucr,Mtu.™^|co >
mclandiolico.nigro.conte ' t ctai mdlc admift? Ib.it paflf.c""*i,;n.'";il'
C> Portct,ut intcndatur primo humor domi Si autcm ilHc fucrit aponcn ^^^uie"^ ?Jta5^1' i nansfacicnsalcola, <Sc cuacuctur cx cor- miniftrctur hocvngucnfun '^.^^i^^cd ...1 poretoto,ficftdominans.dcindccxucuis,quc ^ craiatum unum,olci ^'^^ ^^^ppd^i^^
funt fub nicnto,6c cx cis quce funt in t [iaiia- " tium facraiati mcdictas , cr
ric.[Phlebotomia uanquc b f [ ]confcrt om nibus agritudinibus oris c [calidisrjdcindc adminiftrentur mcdicina: bothoralcs pra;dida;, ita ut curcntur fortia,& plurima; humiditatis, &acuta,& faniofa cumfortibus: 1 1 [
] & dcbilia cum dcbilibus.Et quando ulccra pcrucniut uf luc ad os , tunc ncccflaria iunt valdc fortia:(icute [alcadiconj cum acaciaplu rima.Etoportct utalicncntolcaonmia ufquc
ad olcnmdcoliuis.Mcdicincucrocolligatur ^ ..^ , m" ■
cx mcdicinis bothor frigidis 6c calidis,quas di- . am aduuam,fauces^ defcendun^ n ^^lifi^,-^^jlt ximusincapiiuloprimo,*[ 3 ^'^^^ fi^ y^tp'^^^'^^^*^''^^^^'^^ ^
inquib. funtflypticitaspauca, & infrigidatio, ' - -^"
dcindeiUa!,qurj rcfohiunt^ [ufquc ad os, tunc ncccftaria funt.] Et in illis,qua: dcclinantin in frigidationc mcdicina; . llcliqua ucro indigct in primi: cis,qua: cxficcant, & abftcrgunt cum quulitatc fua a:quali in initio rci ; dcindccis , qm cxficcant 6c refoluunt cum tbrtitudinc,&
fHttcJi.uiirui.r.o.ii»,.. <■'■■' -„,„;;;',.• .,— 4,
gtmsmLipiunt,dcmdefil.itum ' „,,il,u{"J,6T-
tefi.mir lihr.6.qu^ ct\m
gofior,qu£propterea ornne ^/'[i;};^;.^^''^;^^ cipit, unde& tiusulcera f^^f^ Lati^^' ,
timque oris calore „- ■^triv^'traar.ndus ftt mcrhus , atque ob ^^'J^^^eif'/' crum facUedc/init.'I'rohumscurfl f^cf I .& Gal.lib.6Xe comp. med. pc^ Ceifimlib.6.
m H H
jpor ^eriJ niio
' M f accidit cx miiltitudiiie cal idi
vitii vitiJ'^
isiii;!' lisa'1
'^^^^'•anitnr" ' ^^^^i^it iciuno . Aut pro- P l^^i^icluo ''"'^^-^^^^ corruptioncm cius cx .;^ai)eo Hr'! ^^"^-q^io comcdat,& quicfcat
^^P^^matT''^' '^^'^ ^'■■^'^^^ fngidita-
Trad. L
didis in capitulo albothor & alijs . Et in dcco aionc ramorum vitis,& preputiorum cius cft iuuamenum maximum.Siautcmin aiijs fue ritlocis,nosiam cifinguiarc fccimus capitu* lum,im6capitula.
^ IsJ^N O r A T I O N E S.
Sanguis qui ex ore excernituYineque dtitis principium 1 o habetyfola fputaiione ahfqne tujji cxcernitur,ut Gal. 4. de ^^Ploc.ajf.& Traliianm. lih.y .Curatur afiringentibus . Vide '" i^/* PaHlumlib.^.
S^ac 0 . t ;^ Pnus,6c admmiftr^ctu. c?^j^^m(^n.';!:L!^yp'^^^^i-^i^^^^ vino
Bc f^tore oris.
■P^^^^C,'^'^^^^^^^^^^ Flurima,& fit cibus
Part 228
^^latiliu'^!^'^^^'- !,?"ibus,ficut carnibushc
utioncm oris
'< ,ja
ip^^ II f
EtJ' <A
AVt cius principium eft gingiua proptcr putrcdincm.quxcft inca. Autpropter mollificationcm, qua^ accidit ci. Aut putrcfa- . . _ d.oncm in radiccdcntium.autinipfodente.
pticis taclis cx lcntibus, 20 Aut c(l principium cius cutis orispropter cotc, i ... r plcxioncm malam in ca,qux altcrat humidita tcm.Et plurimum huius complcxionis cft cali dum. Aut fit cius principium > [ ftomachus ] proptcrhumorcm putridum inore ftomachi aut cholcricum: aut phlcgmaticum . Et quandoquc fit cx partibus pulmonis,ficut accidit m habcntibus phthiiim .
?'*>ifti in f voniitum cum co 3aMtHb hcbdomada dL.abus vi-
'tt? fem,:;^!"': " Potandu Jn om
ir> PicraponH^^-^V^ocittcdicamcii. Rccipc >^'^'^S^^^'^-^'-(^i^ InJi Pondus It' ^^^««ri; '■'^^•'''"'i^^-osambomnian. 4d,t^ ^'•"fcmh IL?" '/'""PO acctofo dc mcl-
C r i'''llicol, "l'^*a. Cibiautcm fo
^^^''^■^uS" in cazolacu
J ""UMn ^""ItUtpit
a B. os ^omZ' chi.
Ve cura.
'^ipcr,(Scfinapis, 6c alia. 'las cualmuriNabati .
1N illo,qui eft cxgingiua,& carnc, qux cft in tcr dcntcs rubca, oportct utintcndatur in mundificationc dcntium fcmpcr,(5c ablutione corum CLi accto ct aqua. Si crgo ualucrit illud, bcneerit,fi autcm non ualucrit,im6 fucritillic fuperfluitas putrcfadlionis ,tuncoportcbit, ut mafticctpoft iUudfruaumtamarilci, 6c pyrethrum,&:-rutam,(Sc folium.& xyloalocn,6c' ma Uieiv^^^ ^'im cxpcrrM. " fticcm,& corticcs citri„6c gariophyllum , 6c ut
^^^^iaaietu '^^tiTi^saaatus,6c ^ ponatiupcr gingiuamalocm,6c j
Ponn '^»^ibus ^-^Etcxmcdicinis, 6c curis Ci '^^-^ci;, r.^''^' ' »t fumat omni dic
"iuiiftrctur tryphcra,
^ 0'
^^^^, 6c proptie m pucris. r I o N E S.
^^^^'^*^/^'?/^^^^ ** ^'/ifimjf^ proptcrquofdam
i^itrn uentricuio sfutum cduci
^^''iftW-n •] f^^^*"^^"^^ ^xpui . citra enim .nnL / • "^^'^ f uentre ejjerri potcfl , Ga-
'''Srtl''."-'^»^ ne^:^,„t umcn mcmx uapons ' -i-wtif,- '■"tosipjhmcfem.ubi
'««e/i e^i, '^'"'1' "'"■«io«s usntrmilmn >t . mnim , ej.- capite prxfertim proxi-
C,p ''orribilium ex cimeHis .
'^''^Sr ^«'ioll^^f '^•«'° f'^'»^' & 'n^fti- '■^ r *^*^'*^ fqi r '^ollutio oris pott
'''^Cion'^^^^^^i^oris,6ccuteip. ^^"mcum^[trochifcis] prg-
. _ , :myrrham,6c
amborum hmilia , 6c ut colkiat os cimi accto
fquillitico , 6c ut fricctur cu anifo 6c uino [ 6c a B:
paflb ] dulci. Qupd fi fucrit fortior illo,adminiftrctur mafticatio ftaphiiagriaj,6c cxpulfio fa liux. Si autcr: non confcrt,6c apparct putrefa (ftio manifcfta, lumantur drai^anti adufti pars j.6c radicis lilij,6c croci amborum an.pars.s,c6 ficiantur cum mcllc,6c fiant trochifci,6c admi niftretur, 6c coliuatur os poft ipibs cum accto > purob[6c]miftocumaqua roi: Autlumatur c b Sa«as« mcdicamcnfortiusifto,6ccft*^ [pergamenia- duftoru,i.iua dufti.drach.iij.foeniculi.jdrach.ij.6cs.galii£e , «o^""» ^'^"^*^ lumach,zingiberis.piperisadufti,trochifcoru Xic?'^' calcadicon omniuman.drac.ij.fiatcxcis fricatio,6c linimcntum, 6c ponatur fupcr ipfum pa nus lineus, 6c alcali folum,quando ponitur fu per putrcfaaioncm.cradicat cam,5c dei;cit ipfam,6c facitnafci carncm bonam.Etexcis,que experta funt ad iftud,cftacacia,arfcnicum ci'trinum, arfcnicum rubcum.calx,alumcn, fiat cx cis troch. cum accto, dcinde tcrantur cum aqua mcUis, aut decoclione fcminis iuniperi . Sed fi fuerit putrcfactio in ipfo dcntc.tunc me dicamcn ipfius crit fricatio cius,fi fucrit in extremitate^autlimatura cius culima;autcradica tio dctisjfi fucrit putrcfadio fcqucns radicc de tis . Si aute fucrit ilhcin gingiua m^Uificatio, AVIC Pp 6cfuc'
1) 1! ■!
6c fucrit caufa in cucntu putrcfa^Ttionis , tunc cura ipUim conftringendo iplam cum eis.qu^ funt in capitulo nioliificationis gingiux. Si au tcm cft humor cholcricus , putrcfadus in ftoi 1. cttiearis. niacho,aut in ^ [toto orc , ] tunc nd cftaliquid niagis conferens ei,quam ^:hryfomila humida in iciunio:& fimiliter albathcka.- autcitruli:aut
F E N
Dc difpofitionibus dcntium, Tradtatus mius .
Semo de dentihns . ^^^' Am fciuifti quod locuti ^^'''''^^^^^
« f B. admini-
ftrctur vomitus primo, &.
f B. fahane .
C B. rcs^rix^. tB plu»im£.
i B. alaradi.
uich cum zuccaro, & aqua nniis. Et admini- Ibatio piUilarum aloeticarum , quas diccmus in antidotario.Et fit cibus cius omne lauas infrigidans,nonconucrtibilein cholcram. Si au tcm cft humor phlcgmaticus,'" t [
] adminiftrcntur hicrx mundifica tcs os ftomachi ditlx in cap.oris ftomachi : Et
ad eos ex neruis a cercbro procedci bus. Et qnando dolcnt, ^nmn^^^^ ^,^^^ cidit m cis cx pcrcuirionc,6: a U^^^,,ini^ quc 1'cntiunt tricationcm iauntin/'.. ncm fuam. ] Et quandoque ac ^^^^P^ gritudines moilificationisA L coj;,: dicationis,& augmentK J ^^j^^j.iatibiis'^^^
adminiftreL-urti-yphcraminor,&zingibcrnu lo in fubftantia fua,& ni • corroii^'''^^^ tritum:& <lfubtilis puluis aloesj propric.Et fit ^isjjupcr cos:Etaccidimr^^^^ cibus ciusS [patclla?.] tt minoret potum aque,h [ 3 Et abhorrcat frudus,(Sc olera humi-
da,(5c aftiimat fricationcs iuas cx arborib.amaris, ficiit [alcheritj & oliuc.Etcx mcdicinis, qux iuuant eos,eft , ut fumant omni manc cx folijs myrti cum x'quali menfura fuadcpaftis cnucleaiis ad magnitudincm nucis , aut fimilc ipfiuscx nuce cuprcfti,& iunipcri cum paftis
fadiofac fradura. ^^''^^^^^^^^^^ nicntcs,& .i [ fncationcs.]tr^ jait/i % 6c cft fpccics dolorum ^.^"5;^' tofi.^J^^ Ans. mnfticationcdulcisA;^^^^ lerant'^^
rcak.re,6cfVigorc,6:F;;^[^-aq^^' obuiandum uni amboruin
.t^w....... n ^ V illiidq»^'^.'^^^^^
Etconfcrunteis[^ranapini,&pilula:dcgario- 3o fpccies apoftcmatum, ^ ^.^^ipit
k B.adadkir.
1 B. & alfelcngicmefch .
m B.a9ifruran.
phy.6c cft dcfcriptiocarum.Rccipcgariophyl. galangc amborum an.drac.s.mufchi , campho ra;,amborum an.danic.i.pyrcthri drach. j.aloes drach.iii.finapis drach.j.fiant pilula; cum vino. Etmedicin? quidcm fimplicesexpertaj funt , ficut thus,<Sc xyloaloes Indum,& cinnamomu groftum,6c corticcs citri,& rofa,6c eamphora, 6c fandali,6c gariophylli,6c cubebai,6c maftix , 6c macis,6c nux mufchata,6c radix^ [aladkir '
mirum. Omne cnini 'l^' ;'!;!.,.nti>" jlii'^' nem cum augmcnto ;,cinii l^LaH;
neinLuinau^iii^xi-' ^TnncniC"^^' ',klK tur,quin recipiatcxtcnlion^^ ias p y tc. Nam finon rccipca-ntm^^^^^tctv > tes in eis,augmcntantcs co , .opter P mc^> dcnigrarctur. IUud ^^^''''f^^^^
6calarmel,6c alulncm.6c blatt? byzantiae , 6c tur,ita <$ dens "^P^^^^^^l^^^t^^^^ cardamomum,' [6c agnuscaftusj , 6cfoliaci- 6ceradicatuscft,augmt.i ^.jj^
tri,6c fpica,6c alneremifck,6c zingiber , 6c reliqaa,qux inucniuntur in arcolis fingularium . Etea,quibus mcdicina2,conficiuntur, funt mi uaA C ferum ] 6c fuccus citri.
^ NNO r AT I O N ES.
Fgtor9ris,fymptomaeflinterajfe^MS corporis fenfiks nuncupatos referendumMbet id unicam caufam,putredi nem,qu£ non uno femper loco infidet,fcd uarijs^ qnadoQue ori ipfiyquandoque uentriculo,aiiquandopuhnoni, nonnun quam etiam narihus.Curatio caufarum.i.putride rci ahla tionefityfi tamen expulmonis corruptione fmdus odor ex hdehcuutionem non admittit.
quum fit additio ' l coucm- j,„iiUi^ natur ci contritio.Et lcia ;f . m xioncs quandoq^ fe»^^''KhoIci'^^t^^ colorc cius,fi cft citi-nia,cn ^^.j^,a,y,t phlegmatica,6c rubea.ciUai|^^^^,iaaC^^
A N Nor ^
Dentes inoffium --^i*^^
t B. anhditus magni propter inflammatione intlammatem •
Galli.dc ojfjjm & , lium beneficioyquos a tertia ^^^^^^^^^^p; ne hahent i i.de ufupart.ca n r ^a^i^-^f' . folnnteroiraomnianudiexpf^^^^^^^^^^^
riSi gua
S remanct apcrtum aut proptcr vchemcn- "'"F^"H"!'J:11^S^^^^^ tem ncccftitatcm » [ fpiritus maxime in-
Quando os rema;net apertum.
Cap. Ji.
flammationis:] aur proptcr conft ridioncm 6c prxfocationcm. Aut proptcr debilitatem laccrtorum oris, quarc non cfticiut opcratione fuam in fomno , 6c illud eft in aigritudinibus acutismalum.Mclioraautemloca ad diftinu n t;n,.u» eucndum colores b [dentium ] lunt loca alia , b B.iinsw. ^ ^^^^^ diccntur a^gritudines acuts.
Fuit tami controuerfia,an ^fy'
beant,& certuac pr4^!'''fltJc{C^''^ ^^' mijjauclfraaareparannequc^
■cnu tempus habcnt , qul adultimim ufq; ^mtur,& producuntur,& amijfi renafcun-
^'^f^enr - ^-^^'^^^'^^ qu<&Hio,quam etiam uidit Arl
^^''^^•ktooii^^^ ^^^''"^ '"^^ "^^'^^^ ^i/^*^^ naturam.Ita'& ^'''Hull f^^ '^"^^^^^ "^^^^^^ ^^'"f locisfupra cita-
^^'^''^^mp^ P^^.^^^^-^^^M^^iopa Hmucrfmomnia,nc'
Trad. I. f^s
ncquetotm uentrkulusitota tntcsimaytoM cutls,fcntirer, qmm non ad fingulas horum particulas ferantur neru i . Ad ku inquam rcfpondere licet , quamuis ad offam'que uen^ nequc arteria perueniant,ineH tamen ijsmeduUa , qua nutriunturut ^.facult.nat.augctur uero hmc pt;r m- cap. if. fcnfiles meatus, alimento a uicinis partib . in hos repofito, neq\caloris naturalisac uitalis ferendi gratia uenis&arte rtjsfcmper cfl opus,qn incfl ijsfixus & innatws calor , qui
. , ^ influente ad circumpofitdspartesacorde ipfo caliditate
(^xiflmarint . ^Atque hoc fane Auen- l o conferuatur, fouctnrque . Et fi uero ?ion ad tute?n totam ,
inteflina tota,& vetriculh cofpicw ncrui?i'6 feruntur, c6 mifla tarnen ijs totis adminimus etiam particulas ncruofd fiibftantia cfl,cuius gratia fentiunt^id quod ojfibtis non eucnit.Quamobrcm qubd offa om?>ia fentiant,haclemis pro batum non efl,atqueita ty4rifi.& Gal.fimtcntiafirmo ad huc fundamsnto irmititur.V?ui?)i ta men cfl,quod,licet & v ab^Arifl.& a Cjal.confirmetur , dubitatic?ie non caret. Aiunt dcntcs eo a c^tms ojfibus dijferrc.quod hi cum anl 7?ialibu4 non nafcantu,\f€d pofl ortum. Hic pratermittim MUientibjis anmalibus mus,qubd ahquando &pueruli uifi funtin lucem editi, quibus dentes e gmguiisinfigniter eminent.^^os enim qui h<ec firibimus,agunturanni ia?n fex,puerulu?n uix ortum cum dentibus ormiibus jumus conjpicati. Sed cp dc?ites,& fi cu?n animalis ortu extra gingiuas nonpromineant, fuis tamcn alueolis in ipfo utcrogcniti,dclitefcant,& noHri di ligeruiores anatomici non femel aduertcrunt , immaturot ctiam abortientium fatHS excidentes,& antiquijjimus att thor Hipp.in li.de carnibus palam tcsiatur,dc?ites primos in utero cx uVclit oriri fcribcns, poHquam uerofatus in lu
^^'^^rnod^P'^'^^'^' ' '^^''^f'0'^<^ triplici fertratione W^^w o'/^^''^^''^-^^*^^^"^'^'^ ^/^iffew dentesfcntiunt, . '^'""fef ^'^^^''^'^^int.fccundo ofia nutriuntur 'f^^idctur '/^■^^'^^^''^^^^''^'^^/'^o/i^^^o r.uio illi iimitiprin
^^^•'^mtusn '^^^ tetragono: ergoinpo
'""^^cyl inr ■ ^'"^ '^nfcnfitrice. At,ubi fcnjilis fiicul amma eH, iilic non fit '^S^^^unr ''"^'^^^'^^^^ ojia: ergo fcntumt , yd du.^ in
^f.^^^nouQ^^!'^]^^^^^^^ inmortuis: hoc
Sfunt r^/^7^^'"/'?"^^«i^^i/i Cir ^wiw^/i jpiritu de n^^^^^i^ri^irV ''''f '^^^ ^'^^^'^ cinimdifpiritu. at fi obieceT ' '^''^^ficnfus: ergo ofiafcntiunt, ^^'^^'^^rc^bTnll^^^ ^'^/- cifitera ofta prxter dentesner-
mdctur abfurda ejfc h<&c ^ ucnis & artcrijs carea?it , nu-
, quod quoruam ani~
T/^l''^ tQta nY^ ^"^^^'^^ pmcfentit,in qua e^ ner- ^^^^^^^^tota r ' • ^^^^ ^^^t 'is,neqiie totusuentriculus,^ ^^'^H^dei^^^^.^^'^^^^^^ ^i^ ubiquencrui d'iHributi
^'^^^^a t()i-7'r^'^f^^^^'^ cutis,neqiie totusuentriculus,& 3^ cem prodijt,ex la6ie,poflrcmos uerb ex cibo & potn. Efjct
«cr/^o proximis cH fenfus : t ^^«■ittaf.l^- "^^^^'^^ ^ P'^oximo neruo,rcluti lume T '^'VHTn ^ c ^^-^^ ^fi^fentirc omnia, probatum uide ^^/^^''■'^cridat, ^^^^^^^ ^'^^ ^''icnxoans rdtio a quibufi tl.^"^ & "^^^^'^^ tamennobis co?iflans aihuc "^^^'^^'^^d^ij^cal' ^ ^'^^'fi^^cnlia, qubd oft non fcn-
hic d'igrmm quefl'ione,an dentes priUcr neruos,arterias quo que & vcn.-is habeantyquum & rmtriantur,& in ijs Gal. cap. t. ^ .de comp.med.per loc.pulfatorium dolorcm fcnfijfefe'ip fu?n fattatur.quum prxfertim ab eodm Cjal.non fcmd fla tutum fit ncruis coiimnCtam femper 'ire & artefiam et ue nam.Vcrum de hac re,alij iud'ice?it.
^^teci ah r ^^^^ ^'^^cant^fi ?ncm!jrana?n,qua conte De conferuationc dcntium.
^trt, ''"'W^sy^t: .-''''^'t^^''^^fc^'''''i'iofyllogi^^^^^ per '^^^ ofia de J^^^^ ^(flrrnatmas^ neque enim conf,/'^'^e«cr„./^*^'^^^^'^" dcntcs olUbus. Qius non uidet
^^^^^'''''^cTt ^''^''^ '^' «''««'^-^^ dicUtJdici quod of hf^''^^femy'^^ '^"''^ "^^-^^" ofla,fimfupotiun' ^^^^^''^'''i^jenth/ ^'^^V^^. crrore no uacat.fi nutrm '^P^'^^^ plnntasrmtr'm,necfen
•H- tetra'^^^'^ ^^^tritoria potem'ia 'mfcnforia , rt htir^ contine^/^^ ^i^f'i5r.«i/z/-^rm,^z/-^/«e nutntoriam
l^^''.^^^^ ^^''^cn fi qmd nutritur,'ide?n et \^^'^^i« ct\,-^^ylT^^^^'^^P^'"iSyqti<!Lrn uitapLmt^pmis fcic^^^^^fcv '^"'^' ^^^'^ «i^^t^i«iw.i/^-fof/eri;/'J ''K J^^'^^>'iforiV'"'^^^^'^^'-^^'^^^^^^*"S<' ni*tr'itur,qubd 'm fcn k in ^^^^k n- "^'^^'^'^^ '^^^ '^^^^^ ^on tamen contra.Vc- ^^^^''''''^i^oi^^^^^ . Quodemmof
%i acceT '^^^^^''^^^on animali 6^ mtali fp'ir'i'
Vi luilr, ut incolumcs fint fui dentcs , opoitct vt oblcruct octo rcs. Ex quibus cft, vt libi caucata frcqucnti corruptionc cibi & potus in Itomacho, proptcr rcm in fubftantiam cibi, 6c cft ut lit rccipicns corruptioncm vclocitcr,ficutlac,& pilccslaliti,&^ [ pifccs ^ B.aUalian». parui,] autproptcr malitiam rcgimmis iiix ac ccptionis cx cis,quaj ia fcita funt in locis luis. Et cx eis cft vt non nitatur multis vicibus vomc re,6c propric quum cft illud,quod cuomit,acc tofum. £tcxciseft,utuitctmafticationcmom nisi> [uifci: ] & propricquumcft dulcc, (icut '^ [confcctio dc mcUc <Sc ftcus vifcofe . ] Et ex eis cft,dcuitatio frangcndi durum. Et cx ciscft dpuitatio congclantiLi. Et cx cis cft dcuitatiooni nis rci, qua: cft uchcmcntis frigoris , & propric poft calidu,& ois uchemetis caioris, 6c prie poft frigus.Et cx cis eft,vt alliduct mundificationcm cius,quodingrcditur dcntcs abf-
b B. glutinol? c B.alnachifSc ficas gluciHoIx.
C *fif;<« '■'^firoidum roo/w 50 quc [ pcrlcrutatione inulta&conluctudine j B.vehemtnti
CT,''''^^^" ''''''''m<'mnonrentmnt,neq vfquc ad hoc,ut noccit caniirubca; J & carm, jpfos m.ndifi-
% "'«'«^7''<efo,/«L«» admimt.) ue- dcntcs. Etcxcscftdeuitat.orerumnocet.um --«u^-
-rre ^^f^^/i 'T^^ fcnfum non ad?n'ittit.) ue-
^w^^^^untiiju "'^^'^'^^'^ calorcobt'mc?it,qu'ibus per
%%■ ^'^^'^^nern 7 ^^^'^'*^^P^'^^^^'^t uerb, quurrl poHea ^'''^lil^^^^^^ P''opterca nonfentire
•ita cnm neque nutrirentur ne
'V^c uenas ncque arterias habemt:
quxcft intcr dcntcs,& moucat ca, aut moucat catioe, & abfq; dcntcs.Etcxciseftdcuitatiorcrumnocetium P-jf^^-^^^^ dcntibusproprictatc fui,ficut porri, ipfi cmm ^^^^ ^^'^^^^^^ vchcmcnternoccntdcntibus,&gmgiuxA re alhamur. liqua quc dida funt in fingularibus . r ricationcs autemcorum oportct , ut adminiftrcntur cumcqualitatc,& no tiatin cis e [perfcrutatio] e B affiduatio. ^ AVIC. Pp a tanta
*^B. rpleaJor. tanta,ut dcdritatur ^ [ humiditas] corum Sc
quolitas, <Sc pra-parctcos ad rccipicndum fluxus,5c vaporcs afccndentcs a ftomacho, & fiat caufaad timorcm, &quando adminiftratur fricatio cum a:qualitatc,ab(i:crgit dcntcs, & co fortatcos ,&confortat carncm rubcam , & prohibctS[iapidcs ] 6c facit bonum oris odore. tt mclius quidcm iignu ad fricationcm facicn dam eft illud,in quo funt llypticitas , & amari
B. oftraeofi
& melle lubei^ut quod denukmhmt^^^%l^0 hic notatdefrkationcdentmm , q"^^ i^^'^^ ^^iV» ti . ?{ouimi4smsplityes qni ob ^^^'4'^^^ j 0if0 nimis friaionernfreqnentijfme dcntitm Ll<)/<i^ tur.Quod de matcria ad fricandos ^^f^^f^^u^^^^ tes apta^ait ligno amngentiy& ^'^""^^ T^^^ fe utendunhin memoria nobis duxit Mani Lentifium mclim, ^ ft tibi frondcacujp Dcfuerit,dmtespe7ina lcuare potcst-^^^^^ ^^^^^^0
tudo.Et oportct>ut con fuc lcat fricationcm d e Dignum tamen & hic admiratione uidetun 'i^^^^fiici ^:. lo ^^^^^ -^^ ^ vifii^i^ omnia dcntcs ofcndnv^^^^^
% t B.ex anbo bus.
tium,quum uadit dormitum,cum oleo.fitquc illud oleum:aut ficut olcum rofatum, fieft nc ceftaria infngidatioiaut ficut olcum dc bcn, <5c ncrcidcm,li ncccflaria,cft calcfaclioA quando quc ncccftaria cft compofitio.^ [ ] Ec
mclius quidcm cft,ut friccntur prius cum mel lc,fi cft illic frigusi aut cum zuccaro,(i cft dccli natio ad frigus^aut parum caloris-.unumquod qucautcmamborum congrcgat proprictates laudabilcs abftcrfionis,<5c cibationis,<5c impinguationis,6c mundificatiouis:fcd zuccarum in hoc toto eft infcrius mcUc, <5c il tcratur t altabarzct,& cum mell cmifccatur abftcrgit,6c mii dificat,6c ftringitgingiuam^deindc oportet vt fequatur ipfum oleum. Et cx cis , C[ux confcruantfanitatcm dcntium,cft,ut colhiatur os in mcnfcbis cum uino , in quo decocla cft radix titliymali^eft cnim' [pcrucnicns ad]ultimum in facicndobonum odorcia, <5c non aducnit
Part 229
tioneexmellc^rMfaccharoconfdatycrnm^n .^^^^
efiymaximc cH uifiidum, & ^^^^''^''^TL^^^^^ ce quidem lcntimjcdmaximctarncnaos }^^^^^^
co^ium ergo uitadum oino cfiyqnodhic T l-^ht rc huius capitis fignificauit^corumufumi^ .^^^^^^ exmelle confc^a funt:crudumuero,e;}\ .^^^^^^^ efi.maximetamenabnergityHtabMf^^ll^^^^^^^ tiHmfricationeiureprobctur/Deficch^''^^^^^ ^efi(quamuisidemoh eandcm ff ^^^^^^^^^^^^^ quarn& crudum mel,nen.pc f ^^^^^^^^^ fit,maximeabHergitJ hoc cnim qin^;toj s tanto minusfit lentum, tmnufque aoWri •
Sermo uniuerfalis de cura dentium -
Edicina^dcntiuniaUclmitc^^^^^^^ & alic funt curatuui: ; ^^ti^^^^^
dentium cft ficca, tunc "^'^^^^''^f reciu'''^'"^^^! facicntiillud,dolor dctium. Etfimilitcr caput tcs,qua;confcruant(anitatcm^^^^^^ p'"^^&ff
k B.a<!mmiflra
D<?ris dentibus has xuedidius .
I B. puluis.
lcporis aduftum , quando fitcum cofricario . Et limilitcr fai confeclus cum mcUc, quum aduritur,aut non aduritur:fcd aduftus eft melior,<5c oportet ut cx co fiat aucllana; & ponatur in panno,6c friccnturcum ca dentcs. Et iinuli tcr fricatio cum lupinis.Et fimiliter alumcn ia mcni cum aliquantula myrrha,<5c proprie alu mcn aduftuni cum accto. Et quan<io ^ [ iuuan tur dcntcs iftis medicinis, ] oportct ut admini ftrctur poft cas mcl,<Sc fricatio cum co fiat, aut zuccaruni:dcinde adminiftrctur fricatio cum olcis,lecundum quod narrauimus. Et quum dens pra:paratus eft fluxibus,oportct ut tcncatur in ore dccodio rerum ftypticarum diu.Et afllductur ' [ mcdicamcn J de alumine <S: falc aduft.i5fupcr ipfum.
ad illud quod oportct, ^^^^li' jdisaiitf funt mcdian? cxficcariucXj^ vnani^^>' gidisindigcnt,quaiidoacLKi j^^^^^^^^^^
qualitatum anaturah c^^^^.^^^' ,j..ituf/ttiii'^ mum rcccflifle.Vchcmcntioas ^^^^^ ^.^t
narum conucnicntiumad iai ^^.^ ^w^y^
tis cft cxficcatiua^nifi "acci^^!'^^^^^^ quantum cft dcns,im6propic ^^^iuiy ci accidit . Et cx cxficcatiiiis- ^f^^^,,^^^^^' .^i dc,<Sc qua:d am funt . ^ ^.f
dcntium mclior ^^'^^^l\f]^^^i(i^^^^^^^^^^
<aioncm <5: exficcationem.ao folutioncm & rciblutioncm fu}"
pulfa.cumb [xqualitatc, I •.'ur,cu»M,,if' ; matcric,queadVi"u™attrah>",,„tlL tiurs fngidis & tlla] qu? ^ „ gorisdccUnas, qu?nonobft«P ,cl!f ri, .5
6c fcmcn cius,<!
Sc]campu^-'> ,aui>r &balauftia^.f^^^^^|ar^^|^ar^^ & frudus thamarifciA f}}'^^^^^ f garit?,& faufcl,& farina ^^^^ ra^^^J Vic r^.^ri fnii. rhamarifci^^,,nir
*Dentes qusab mterituuindicent^notat Tauluslib.i. quem^uicdimulatur.unumtantumhicadditurdeijseui^ i^o iwa avv..^»..«cv. - cct<^^'- i ct- < tandis,qu£ fui proprietate dentes obUduntyqualeporrum eft obft upefa^flio acrcfta; A ^ faH^^ '^c^^''^ J efie dicit.Sed roget nos quifpiam, cur ficus & quA duU ix funt ^ [ gallia & ] c^^^^^Pl^^^tVan^^^^ hc^ ^ funt& uifiidaydentesojjendant^ Explicaturhoc ipfurn ab Arifiotele ii.prohlem.fecl.Qm de caufaaitficus.quti molles dulcesq^fintjdentes ojfendui^An quia gingiuis fua lenitate adharent. Seque prcernoUes inter dentes infmuaty &putredinem pcr fuum calorem cito conficiuntf Forfita & obgranorum fuorum duritiem dentes celeriter ejfatlgantjquum manducanturyconficiunturque . In uniuerfum tamen uidentur nobis dulcianon alia ratione dentibus ob epCyquam lentoreyquum & qu£ duhia non funtyuifiida , qualesuua funty atque alij plures fruBuSyidnomen non ebtineantyquod dentes Udant.Ita & la^is ufus gmgiuas ^ mala^Syquibus fui uifiiditate adhxretyhumidxs reddens corruptioni & putrcdini obnoxios dentes facit. ut Gal.^. de alirn. facuk. Quare & pofl la&is efum,collui os M719
cn cii lus tl ,.<5cfai
ris mori,& foh-^it^^^^^^^^IVdtef^^^r.d.^.Vf^l Etcalidx^qux^funtuiquead i,^^^^
funt,quarum calor cft m
A kiii ..,'>-|>->u<. •-•.1. llliltll^'^ /'lltl'^li(' '4'
6o funt quarumcalor cft f ^^^' tiai^^i^/ fl^^^i^ funt,ad terminum] i^^^^Si^i^W^ cutlal aduftus,& t abfinthiu/^^.ffo^^^^^^ >
] & cuinamomum, J>- j^foU^^^^ fquinanthi,& fru(flus 'f^^^^^^^^^
^irr.v r.Hiri.riuS,& XVlO^^^:.:. ett<^j/>
cortcx radiciscius,& xyl
pillus uencris crudus,ctadur jcC' Lti[iunipcri]ctfoUu,ctco^'
^no ^^^^ 7-
^'upc^^/f ^'^^ mcnthaftru,^ cinis cius,& ma ^'^^^arifln?^'^^'^"^^^""^^ aduaumA ciiiistni ^^'capiticiin'^^'.^ cuiiscorticis i[ uitisj 6cci ^nmuii^' 7^^^^ > & daayli adufti . Etcalida; ^^"^cxrinp,'^^^^^*^^^^'^^^^^ gallarum na ^^^PiHquuri^^^'^"^"^^^^^^^^'^^^ equalitatcm qua> n ^^^J"^'^ "^aniorum uitis,& cinis ca ^'^^'f corn, ""^ ^^'^ fimilia. Acqualcs ucro lunt aldniN''''^' ^^^urta.quum lauantur,& fi ^^eis ibn/ .."^^^^ coiticcs arboris pini . ^^^- .'^^^icinaj vcnicntcscxuiacom-
^^^^ctLir CM n ^^^^^^ ^^^™^ hordci.quu per-
cos'^ [ fcru^^ "^^'^^'^' ^ dcmdccfltiditur ili ^cntifrici,, ^^'^ ^'^cx fricationibus cxpcrtis, ^^^'^^■^ii ad ,(V ^P^^^funi^quod rccipit , cory^^^^^-x n, p- ' ? ^olioruni cuprcffi ambotu ^J^^icis Def I diipolitionc Iba.drac.
J^.^i4tac V :F^'>'^^»-^^^ac^x.c^ ucncris a- . •^rac.viii r '^^'"'^^ mundatarum a capitibus c^^'^^^entifi.i^i^? ^iij.cdtcrantur bcne,& liat h ^^ceruio^^n.^^^^^^ifneiumbonu.Rccipe
a "'^Pii ro,'^'^' ^ ''''''^^''^' J ^-TPcri, roia t 'S^mm ''r'''^^^^^> omnmm ana . drach.j. ^ [^^^^m. [?^''l^^rrani partcm,liat ex eis dc tiJ^^^^^quai CcT^'^^''^ dcntifricia in cac . '•^io.IiWv ''''^''^•^^ dcntifricia alia in an cimi r^^^"^^^^ itaquc,& dicamus,qu6d iens ,Jl^^'^^tiuisc(l curatio^ficut fcis,
vli ""^^"^ ncTo , j dcindc aduri- ■) u conktbi cumalkitrab,& adurun
atiii'^ .jiicJi;
iii. \""-'as ■-'"-"uisct curatio.licut lcis, mo"'«'fatio n & infrigidati-
um tit uchc opria.Et mcdici
^ aiiu- "'"'qu>t u a'-^ •■>•'? '""'^t linimenta,& 5c3i"'l"-'fmiii,lii , '"' POiitintur luudcntcs,
'cfe*''*fuinM ""•'^ '■"nt rcsimplcn
li?r'8«ioite ^''^■'•■•'iicatiua;,& alic funt 'iilUUri "purpurgii,&a-
«^utn m-,. inaurc, 6c alix funt ^tcv '^^^ritatc "'^'^^^ cum phlcbotomia fiitit ^^^iciiiis H P^"^Pii^quioribus locis . ^^tiu''^pl'-itiu, q^^-^Jam funt,quc
■ i^^^^i^.V:^^'^^^^'^ Aintinfrigi.
V.&^i^icin _.'^]^i^^\liinr narcof icc.Et nar
"^'^'^Uciri A"*^^"-^ <i uinure.ucruiii ca "'ti"'''«Uin "9"^'"loq"c cornimpit fub ! '^'^'oiuti," '■'"'litcr mcdicinx uchc-
■'^^sy";3j'.!''^V''''''"''''''t"'"'tur iii dcnti
''''iOh'';'^iutio",;ri""''"^'^'''?«Jicinx »r.\'Smi^ .^^^«''^f^K-tionis,
oportct quum c(l nccefla
%i- ^^^S (Sc CM ^ coloquintida^ A' cUc- ^^^•co? cau,.a^^^-^^^^^* ^'^iJ"inLis,& rcliqua;& ^ ^.^^SeiP^rua^ J^^^*^^^icntusal]cuiu:s carum,5c ^^tatn>^^^flan-, ^'""^"^^'^'^^^- limihtcr multo
;*qtc>i;^niij^4^^^^^^^^ Pci-forarc dcntccumpcr- Xu ^^^citri^^^^^^P^^^* '^^'''^ I cxuccctur J Ncih Prof/. "^^j ii^Lieniant mcdicinc ^^^4^'^^^is iul i^^^^^^^ ^^'^^' acctum qui- ^ >i^i^'^Onu ' '^^'':^tia noccat dcntibus, ta-
1S Krr^^ti'oiK ^^'''V'^^" incdicinis dcntiu
1 '^tai-iK*^ ^uid,,, "^'^acicntibuslimuhmtri Vq^^^fur?' ^^^«nianiinfrigidat fua ^^^tii^jj^ ^J pcuetrar:iacalcfacicntibus ^ ^^ctrat , ac quoiuam adiuuat
cum incifione ad rcfclucndum ; clus uero no cumcntum cft tuc fradum cum medicinis detium,qu2e cis admifcentur.
DenteSjfumpta ex eomm natura mdicationeyquum fn gida&ftcca fuMtantia fintiCxficcayitibus & frigidis co femari dehent:oh eorum tamcn frigiditatem ahexcellcn
I o frigidi lifu citiffime ojfenduntur.undc & ah Hipp. 5 .ap. ^V^^^- ?
• frigidum inimiuim offihus,dentiuuSjnerHis,ccrehrOjQr fpi
nalirneduU.^ y calidum uerbamicumfuitpronunciatum . „ 1.1. QHiPpCyUt (ty^Lcx. 2 .problcm.f nbit,quum natura. terrena hdic lonslcntyterrenum autem omnc frigidum ejiipropterea fi frigida qualitas augcatur,merito accidere dctrimen tum poteft . fentiunt autem dentes pr^cipue frigiditatem qiiod ut ait AriH.fc^. ; ^.prohlem.meatibus contincntur Probl. J • tcnHihus,quihHs calor i?iditus,cxigum esi , proptercaque readuerfa facilc patiuntur . Fideturtamen hoc dentibus cucnire ut a frigido fadle offcndantur , nontantumob eorum fuhslautiam ■ ( quum enim duriffima h£c fit non lcui momcnto alterari ucrifmile eH ) quantum ncruorum ^ratia,qui & maximefentiunt, & afrigido celeri tcr ofjvndutur.Qu^ quidcn:,quum ita fe habeant,iuuantur tamen etiam quandoque a f rigidis:humida uero, <^ fi corufnfuhjiantianon nifi longo temporis tra^iu officcrent , neruorum taracn gratia nunquam non obfunt.Ex quo etia fequitur,ut exficc.mtia fcmpcr conducant,ac rc^ic hic curationcm dcntium efle abfolute afferat cum exficcantibus i]uamuisemmfcqucticapite,quod&Gal.^.dec0p.med. Cap.^ per loc.dentihus ficcam quoq; intempcriem acciderc affir metfUt in fenibus,quo cafu ccrtum cfi cur.iri dentes non pofjcjnifi per ea qu^ humc^ent ,fi modo curam admittercnt.quia tamen is affcBus curarinonpotcfl,atque(quod fieri potesi ) illi foliattcndcndum cH,ut gingiux. ar&e d^ tcs circumquaque Lonftringantjquod afiringcntibus & exr ficcantibus fit mcdicamentis,proptcrea uidetur illud in d^ tium curatione efie perpetuHm,Ht deficcemusiquodAuic. fcribit .
De dolore dentium. Cap. 4.
SCias ,qu6d dcntcs quandoqucdolcnt proptcr caulam doloroiam cxilkntem in fubftantia ipi'orum,fccudum quodpropofuimus in eis,qu^ p rartcricrunt.Etquandoquc cftproptcr cau fam dolorofam cxiftcntcm in ncruo , qui c(i in radicc corum.Et quandoqiic eft proptcr caufani dolorofam cxiiientemin gingiua, <Sc apoilcma,(Sc additionem carnis nataj m ea , rccipicntcm matcriam.Autpropter moUificationc cius,& molliticmeius>quarcrccipit matcriasmaias,& putrcfiuntin ipfa,&noccns de tibus,6c ctiam ^ [ ponunt ] dentcs commotos . « B.faduK. Etquandoquc fit diiHcile pluribus hominibus conlidcrantibus in dcntibus fuis dolorofis,di fcernerc cos. Et fpccics curx ipforum funt diucrfx.Dolorum uero dcntium caufx,aut funt malitia complcxionis purx cx frigorc aut ca* lorc,6c cxficcatioproptcrpriuationcmnutri- ^ ^ mcnti,ficut in icnibusb[cft infrahumcdatio fichumiJius. nem, ] fccundum quod fcicsjn loco fuo : aut eft cum matcria,aut vcntofitas.Et matcria qui dcm aut facit dolorcm cum multitudinc , aut groffiticaut acuitatc. Etquandoque cft matcriaapoftcmansdcntcm ipfum , & quandoque eft corrodcnsA quandoquc facit nafci vermc. Etmatcriei principiia autcft ex ftomacho, aut cft cx capitciautcx vtrifq-, locis fimul.Et fi fuc- AVIC Pp 5 rit ^
■4\ !!,.!
Ecrly European Books, CopyrigM © 201 1 ProQuest LLC, Imoges reproduced by coortesy ol The Wellcome Trust, London
rit totum corpus plcnum illa matcria,tunc cur fus cx corporead detcs crit cx his duabus vijs . Et quandoquedolcntdcntes in febribus acutis fccundum rcmitani communitatis in malitia complcxionis . Et quandoquc accidunt fub ali quo dcntium corrofio,dolor,(5c pulfatio,tunc in radicc cius cfl: fupcrfluitas non matura, curcturergo apoftcmata,<5c dolor,6c cradicctur.
*2)enmm doloYem^tum affe5fix eortm fnhHantia. , tum affeBis mr:mjtu7nojJcnfis gm^yiHis Auidcre y eU etiama Gal,$.de comp.med.perloca cxplicatum . etfi cnimpaulo obfuriuseratyanipfa dcntium fuh^iainia dolcatjid tamcn certo ufu ita fc habcrc deprchcnfum csi; atque id qiiidcm in interno prxfcrtim & latcnte dcntis corporis cfcputan dum eflfqmm alioqui,quod cxtra yingiuaspromi?ict,fcce turydecunitur,ifiquetur,lcuigctur,ac uratur , tenui fcnfus iniiuio apparentc nequetamen hac parte expertes Qninino fmfis ejk' dlxcrlm'^s,yt qnidam affirmant,qui.m quic- 4juid juh cos cadlt.Ji ium femiant, & qualitates omncs co fcHimpercipiant. San^ doloris dentKLm cauf^, cj^anarn fintyfufms author no^icr cxplicat.rcfcruntKrautcm c<s. uniuerff.m ad intcmpcricm ac folutionem continui , fu-tcper eficnuam in dentibus hi morli fint ,f:uc aliundc tommuniccntur *
mouctur.Etnon remoiictur ^"^''.'^^^efolufrc 9 matcria,quam natura&: mcdicin ^ j^. quxrunt , inucnit locum ^^^P^""r' .tarcK^' pcilitur,quandoprius fucnt pr^io'' ta cum dcntc.
Quihus fimls doloris dcntium '^f/^jjcnh^ci^ 10 ges exGal.ulecomp. ^'^^'P''^f.'^flL^^^^^^ • thornofierprofcquitur. Vldctur hic dtmm p quo (quodhicfribit) ex flatMolorcs d^m tur,quu dcjitcs dur-iifmafint torpor^^f^ ,.oH^0^''' fJ.Sanc ^f^pcmn c apkc daaib.cmnef^^^^^^ ,p nusaccidcrepofktcBatuscfiJntcrtimo^^^^^^^^
fiemata ccrtum cfi cfie,ct 7«*^^^'^''^^ ri,;» ioW^^ que $.de comp.mcd.pcrloca,cxM'''^ iencr^l^^ n uenire innuit. Jnullkcndum tatnen hoc ' . •/^^^i^if^^ timfi0aniu,qu.allcntcsfcrtt.r.pofi^^^^^ ^
2o fiatus ipfi in dcntcm ipfhm MfZ,^ f Pcl|
'extcndidcntcs non po(imt nifi rump^-int^^'^^^^^^^ tid frioidi,Hclacrcs,doloremparerCyH'^' ^ fter & Gal.intellexerc*
De cura.
*J)e fignis.
Cap, S'
Ql dolor quidcm fucrit co^^,c^^$, b bri,tuncincipca "^^"^^^^' 'a^^vcnfS communicati cum phlcboton ''-i^^ ...,lP^i^
1 1 finociua «
C> Portet,ut attendas , 6c confidcrcs an cum >' dolorc dctis fit apoftcma in sjngiua,ant in partibus cius.Si crgo inucnics apoltcma in gingiua,cxiQimabis & iudicabis, quod fortaOc cauia non, crit in ipfo dcntc 1 1 finiilitcr, fi fuc rit comprcffio fupcr ipfam gingiuam. [
] Si autcm non inucneris apofiema in gin giua,tunc caufaalia cft in ipfo dente, aut cft in ncruo,qui cft in radice cius . Na fi fcnfcris apo ftema in dente,autcorrofioncm, tunc caula crit in {ubllantiacius. Et fimilitcr quum lcntics la;fionem,qux extenditur fccundum longitudincm in dcntc . Si autcm non fentitur ia^fio, nifi in profundo: tunc caufa cli in ncruo, qui cft in radicceius, & propricquado iniicnitur dolor cxpanfus in carnibus tubcis aut in man dibula,5c fentitur ficut ftupefadio in dcntc.Et tu quidem figniiicabis complcxjoncs caiidas & frigidas pcr ea qux fciuifti:& ficcitatem per detumitionemdentis,& commotionem cius. Et fignificabis ucntofitatcm cum pcrmutationcdoloris cxtenfi.Et humorcmgroffum cum fubmcrfione, & mora doloris abfque caliditate,& frigiditate apparcntibus valdc. Et humorcm acutum fanguincum,autcholericum,cu velocitate nocumenti,quod incurrcrit ab co , quod facitdolorcm,6c pertranfitione cxib B.cfi proAin. ^q^^^ -| dolorc , & altcrationc coloris ad fidatioue «iftete humoris,ac caliditate acuta, quu
joquintid:v,autfcammonca,|-^ ^n^^^^^ ncs^autcumgargarifmismuad;^^
put,quu cacft in capitc Qii;'^. , [carf ^ poftema fcnfibilcjn gi^S^>'^;fcum bcis tunc oportcbit vt i"^';P^']' aum v^^:^ ipi^' mia,6c [fcarificatione ] Iccli^ ;^ prin r^^ &conditioncs.tt uttcncatin
in omnious cis cis <Sc dccoclioib,
40 caphoraablq,- fupfiui^^f^"^",^^^^^^^^^^^ ^ totics qdc ful-ficilut ILS c»;^.'^^;; ,utcxS^^
& maft:icc,& oleo ompn^ici"^^' ...i-taci^; /ciii inum.Etcon^^^j^urV.: Aimantur vinupaflldaru uctu^^^ofin^f^^
fit ficut olcu myrtir
du,d [dccoquatur cu Lni^^^i^^^JjicatiJ^jV''^ dccoda^] dcccdione bona,<^ j^gtur / Dcindc poft illud gradatim „f ^Ji'^^' ucntia,6c maturatia,& cf^^'^;^^ B/^>: cx aliquo forti coru aliqd ^"^^.^^if^^^^ turctUdatimadcuacuatione^^t^^^^^^^^^^^^^^ ita ut mittantur ad radicci deti ^^.|,l,n.j,f\j aut phlcbotometur ucna,qu? ija ^^^r uetofctur lub mcto cu ii^^^^' ^lal^^'^! hcmetior fucrit,tuc ^Pf ^'^Aor^''^ V^^fd dicc dcntis pyrcthrCi cu ^1?^^%^^^^^^^^^ ambo quotics rcfoliiutf'-^f; 'ti^^^i/^^ tia doloris,ncccftariu eft r^^^ rcopiiicuolco rofScdquo ic^. cxcufatio ab iilo,dimittcrc f .auo-yf
tangitur.Etfcias,qu6dinitiumhumoriscftcx 6q oportct vt= ^^^^^^^^^f^A^ntc;
ccrebro,aut ftomacho cx rcpletione,quam in ucniesex uno eorum,aut ambobus.Quiimau tcmcaufadoloriscftingingiua, non fufficit cradicatio:5c non cft nccefsaria penitus.Et il cft in dcntc,rcmouctur dolor cum cradicatione,5c quando eft in ncruo, quandoquc rcmoiietur cum craiicatione : 6c quandoq:, noa rc-
oportcc vc^ Lti^iiAuiii.^-— ^ui*' fO autcm caufa cft in ipfo cicnte^ co<ci4 non cft matcria , imo ."^ .^^^''^ium^^^^ni^ cureturcummcdicinis dcm u^^ V 7'''^ nuntur, notis. Siautcm^^^ i^citi;^/ complcxionis cius,& '^^bil^ os hff prcfiio fupcr calidum , icoiin^^^^c ^j^; gidie compicxionis tcpido ;
M n
K K
jcrc :cn-
.jco scJ'
rolj irr^^
^[comDLn- ^^^^ complcxionis ciiis cft , i^^Woiiii,,, ^ ;^'P^'i- tVigidum,]adminiftrctiir i'eidcm ^^^^^ ^'^Ji^^^is , ficut cft olcii dc ne- ' ^^^^ ^^C^^'^ ^*^' '^^^■^' ^ ^ ^ comprimat fu- Paacnica h"^ airatum calidum, autfupcr ^°^e'^im ^^•'^^■"'^ qiiandoquc confcrunt am- ^*^i^ipicxin ^-^^ vnaquaquc Ipccicrum malitic ^^ficcit' P^-a^dida . Si autcm caufa cft pu-
cum mateK ^''^^^^"^'^ ^'^"^i- ^ ^'^^^^^ • vcro cft grolTa^aut n fit marcria,acuta,aut <^iitn (p ia inf ^^^^^^■'^ cuacuctur fccun- ^'^'^'^^Prinr- '^- ■^'^^^P^''^^^^^ P^'^"s incipia- ^Wunr i, cumcis , qu.x inrVi^ndant, & ^^^^^fia cal?^^^l^^'^"^' illis,quamuis llt illud in ^'^iis.Etc '^P ncccftarium, &ingrofta '^^'<Sc Dro^ quidcm fortibusad rcpclle ^^^^Hui/. f ^"^.^ matcrijs frigidis, cft alume
'^^eadmi a ' ^^^^" ^^^^^^ ^"1^^ '^^•i^a ^^^^^^* i ^^^um vi* '^^'^^^f^^i"A^indccolluatur ospo ^^'^^i^dum r? ^^^' q^^a: conucniunt ad rc .'''Wali?'^^l^^-'t C ]QiK)dfimate '^is,5cfi3^ '^^^'CLirctur ^um fuccis infrigidal^^^^illud j.^^^^P^^"atio in a^quarionc cius.Si au n ciiK^ "^^^'t,pra;paratio Ikautin rcfo- ^^criaf^^^.^^^tin ipfius ftupcfadionc. Et fi tr^ftillud ^'^^^^^^^i^^pii^^ima^pnrparario i liI'^^^^^fcfolM? <^iiximLiscx curationc ini- 0 !^^ns c, n '^^^ c:tiam:5c mcliuscft,vt fit col l^>eat[^,S?^ ^ «l^o rof k [Ipfacnim
vf ■"^ifat^cs^p^^^"' ^^^^^"^^i^it^atcs radicalcs poft ^Si-cgci-it,;, !^"^"^Qluccft ncccftarium
^y^^^hw-i ^^^lt f^'^^^"^iiias, mcdicinc ftypti
-"^^^^itas^tu?!!?^^""^^^.^^^ ficcum.Ciupd fi
'"^c curatio fiat cum rcfolutiuis pro uicl.
' ^^^UlUS-A ^"IX* .^.V^xw..w.^
S^^^tiis alhar^^H^^^P^^^^^^^^^^^pii^o^*^ galbano ,
i^^iniftrata: ih doloribusdcn-
VtNnes oH ^'''^^^^s rcfolutioncalicfunt iiiQ ^^fiiri^ omnibus oportct
in Qi^ ^^<^^um on- r ^'V.^^ lonso,ficut acctum, iiiii, ^^coAa a ^P^ii^nii fcrpctis^aut acctfi ,
O^^^fivald. r''^''^'^^^^^^^^^' ^'^^'^^^ ^iitii^^^^c iltc, ' '"^"'^^'^^ f^*ig"s cft manifc' ^isa^ ^foetida ^^l^^^^^^t^^L-iftoI.autpyrcthii
VlK'^Qfticc^'n^*^^'^''^^P^^^"^ corticcscappa ' 3,'^ Polim ' "^'^^^t mcntaftrum,aut folia ^fi. .^^Lia Pt-);^.?^fticcs ^ [raphanij cfi acc-
i^ ^^^'^ fuiW ^ii-
^nciii^ ailij cum pyrcthro. Aut acc
A ^uo
^tldl^'^tiuua?^ ^'^^^^^iii'tcncatur inorc. k • i^icm ^^'^^^ns tamarifci in accto . K S i' '^^^uinl i'''P^^^^^^s ficcus.Aut radix cu ^. 3ujt i| 'J^ ^nis fuccLis in accto ; autcfi ^^ilah dni ^"^"^^^ ^ accto,aut [fcrapi ^^%^V^-Udan '^'^"^ puUatiuum , decodio 4^ t [ ^^^^ cnm aceto,& folatrum cu h^illif-^^^'Uua • IbcTigi cum acc-
'^fi . ^>tritn ^"^^^ ^'^"^^ dccoda in accto "^^nt S^^'Rarir ^^•'^^^'^'^^ in oxymcllc. Et a- ' d.?^^Us H.'.^'^?.^^^ cum fimilibus eorum,q
Vfi^^^Utur? ^^^?^^^'^^^^'^ oris.Etcx ciscft; CxHs } ^^^^ montane]& alia in a- ^ S^i^S^-ifma , 6c dimittatur os
apertum,5c currat faliua plurima . Et alic funt mafticationcs acccpte cx mcdicinis prajdidis , ct fimilibtis cis.Ex illis cft, vtfumantur mcntaflrum m5tanum,ct pyrcthrum,ctpipcr album & myrrha , & conficiantur cum carncpaftularum,& fiant ex cis aucllana;,6c mafticctur cx cis omni dic aucllana una.Et alio: funt linimcnta, 6c cpithcmata,ct ^ [ rorationcs ; ] 6c cmplaftra fadacx mcdicinisrcfolutiuis notis j ct^ [ po-
lo nunturincojquod habct cflcntiamtcnaccm , ficLitcft mcl,aut kitran.aut aliquid diftbiutum in aqua qtia rcfolLiantur,autconficiantur cum aqua fola aut accipiatur fulphur rcccnsj 6c liniaturiaut fumatur ii [pulfatiuo] finapitritum folum-, aut cum afta foetida^aur accipiatur fulphur rcccns , 6c cum afta ucl fagzcnca & ponatur fupcr radiccm dcntis.Et ex cis,qux iunt cx pcrta,cft ut iumarur mcdulla nucicorum pcrfici, (Scquantumcft mcdictas ciusdepipcre,
20 & conficiantur cum Kitra & fricctur cum eis dens it [
] autnigcllacontrita,6cconfcda cum olco appiicctur,(5c liniatur cumca. Et cx cis,qua; funt cxpcrta,cft ut fumatur pipcris , & pyrcrhri,& ftaphifagri.x , (5c zingibcris omnium ana pars j.t nitri armcni pars j.6c s. tcra tur bcnc,(5c friccntur cum cis dcntcs , & gingiua: quoniam funt vchcmcntis iuuamcnti . Et quandoquc barbx fitcniplaftrum cum cis,qua: 5^ Iunt,ficutmalua,&chamx'milla,6: ancthum , & fcmcn lini,(3c dccodio ancthi,5c olcum ciLis 6c admmiftrantur.EtGal.quidcmexiftimauit, q? hcpar [ ftcllionis ,] quandoponitur fupcr dcntcm doIorofum,corrofum,lcdatur dolor eius. Etalia: funt vaporationesextcriusadhibi ta;,(5coportct,utadminiftrcntur autante cibii duabus horis,autpoft ipfumiiij. horis:5c horii cft ncccfiitaspropter uciicmcntiam doloris, fi cut li fiat uaporatio cum lalc 6c milio : aut cii olco calcfacloj aut cum ccra liquida. Et quandoqLie vaporatur barba facicndo vaporatione poftvaporationem,vtad ipfam trahaturmate ria:quum cnim apoftematur barba,fcdatur do lor,dc propric quum ' [ coquitur ] dcns cii olco fcrucntc in illa hora . Et alix fimt cautcrizantcs,& rcgimcn quidcm cautcrij cft, fic , ut decoquaturolcumcum aliquib. mcdicinisrcfolLitiuis predi(5I:is,autfoIum. Autfumitur acus,(Sc ignitur,6c fubmergiturin illo olco , 6c fit ut pcnctrct in vacuitate cmbubx ingcniofc fupcr dcntcm doIorofum,donccperucniat ad dcntcm,6c cautcrizct ipfum.Et quandoque po nitur t [ ] in circuitu cius ccra,aut maffa,aut aliquid ahud diftingucns inter dcntcm: 6c intcr dcntcs,qui funt in circuitu ciLis,6c car nes rubcas . Etiuuamcntum quidcm huius ad illum in quo matcriacft in ipfo dcntc,cftpiurimum. Et quum diftillatur in cmbuba ctiani 6o oicum fcrucns,poft ingcninm praedidum . Et olcumquidcmoliux cft conucnicntius olcis rcIiquis.Etquandoqucncccflarium cftincautcrizantibus,ut pcrforctur dcns pcrforatorio minuto,ut pcnctrct i ipfo uirtus cauterizatiua. Et quado non ualcnt curationes , cautcrizctur dcnscQ acu ignita totics , doncc pcrucniatad uItimuincautcrizationecius,ctfortaflcfcdabi tur dolor,ct frat^ctur dcs.Et alix funt fricatLC- AVIC. Pp ncs
f B.vaporatio nes .
g Puag^regentiir.cum tc, 1 habc: li-^iilru ! . neni meliis .lar k'rrau , au8 r^-i diirulurc",auu-.:^- Hclanrur cj qua fola,auc .x:. cipiacur caui.-'s concriti. Aiiaii tcra accipucar (iilphar conrrttum.
h 15.ad puld.i^ uum cJolorera , i tB.& aupiicr tur fuper ipfiim auc hniaturthe riaca foia,au ;ar fa foecida fila , a' tfuzaaeJ>aut cofcftio alHii p \ baurach.
k B. famabras.
l B.caucerizacw.
Part 230
mfB.antc illuj
Early European Books, CopyrigM © 201 1 ProQuest LLC, Imoges reproduced by coortesy of The Wellcome Trust, London
*De dente commoto.
t ficljp .
n B.
Alia litera.Sc Aita licerft .
• B. kibikfngi. p H & a!i .e fnnt eradicatiux.-fed ei facicmus capitulu, & roeft conuenierjsadminiftracio eaj-(i,nifi fitdoW in iplo dece 116
tics accept^ cx cis , qnorum prretcriit narratio. Etzingib.quidem cum mclle c(l fricatio iuiuis. & ctiam acctum,& fal, & ctiam acetum,(5c pul pa coloquintidx,& pyrcthrum.Et ali<T iunt fu nius,& fu{Fumigationcs,(Sc in cis mclius cll:,vt fiant in traiedorio. Etquandoque fufrumiga tur ex refolutiuiSjficut vcnis coloquintidc,aut granis cius, aut granis fmapis , aut ungula afi-
ni , aut lcminc ccpa: , 5c proprie ad vermcm , jo uctur proptcrjCcrrofioncm — . |^j.||jjjt^- ^ aut folijs myrthi , autpolio , aut folijs ru- dcntium,6c amplincat ca: auti" ^^^^jifaci tiB , aut pyrethro . EraUx funt caputpurgia rcfolutiua , ficut aqua cucumcris afinini,6c fuccus radicis t bcte,<Sc'fasfafa,6c aqua fampfuci.tt aii.\; funt diflillationcs in aurcm "l que fc quuntur dolorcm , ficutfi adminiftrcntur ifta caputpurgiadi(liilata in aurc: aut ] fuccus capparis humidi.Etalia; iunt iplctioiics corrofionis, fi fucrit caufa doloris cx corrofionc, & oportct vt fubtil:crur,5c non implcatur cum laborc, (5c vchemcntia addcntc indolorc, ficut galia cum cyperis,aut cum maflicc , 6c fortior illo cil afla fcctida cum [ lcrapino, ] aut nigcl la trita cum olcojautpipcr, aut fcx adufta , aut euphorbium,aut py rcthrumjaut implcatur cx mcdicaminc mcdulla; pcrficorum prcdido: imoimplcatur calidus cum frigidis , 6c frigiduscumcalidis.i' t [
De medhims fliifcf,i&}u}s, Cap. 8.
QVandoque commouctnr clcn P ciif' caulam primitiuam cx caiu ^ '^iii- ^
fione,6c quandoquc ^'0^^^'^^^'^ •'i' cnt^^^^ tatemoilificantLMieruum co^ltunb j^^^pin-
[ ] & quandoquc cft ^ens guis dcindccxtcnuatur.Etquan^oq
^^^^ \kci
pcr illud,quodminuitur cx c^, J- ^^of dolcrc. ] Et quandoquc co^imo dctumitioncm accidcntcm ^^''''"^^^^^^ ficciratcm don=iinantcm, conualcfccntium & fcnumA-^^^^J^I^breUiat"' lcrant vchcmcnicm contuiuc ' <^ conif * abcis nutrimcntum . Htquandoq ^ ^puctur proptcr abbreuiationcui , mur . ]
*De cura.
Portct.ntdcuitct nwftic»''" ,
tangat ipfum manu , "^"^!;'^. ''^^.Hiat a- 7 ^ni dimittat madicationcm A in^^J'^. ^^nia
oncm quantum potcll . ,Ql^^'J: ] corrofio,ciucturcorrofio-U ^^^^^^^^
tur cum cibarijs^ouu i-^^^^^^.^.yVCind*^^'''^. rum^ [ obuiatio ] cit <^'^''!^'^'^'o,vt^Tiir^'' mcdantibuscurctur , ^^^/^^^j^, aurcn .^^foli^'
\> s, qux eftin partc dencis do lentis *
QVandoque adminiflrantur fccundum modos praidicfos in rclolutione • VcrCi mclius clljVt fint dclinitc , aut anncxx, aut iniplcntes,quum tamcu quandoque adminiflrcn tur , vt fint • [ mafticationcs ] & fuffumigationes.Ex cis itaque eft, vt fumatur fcminis hy ulquiami albi,& opij^ & ftoracis,6c galbani , omniurnanapondus.drac.ij. piperis 6c aftx fccti- ^P^'-' dx de Sccni amborum. drac.i. fiat cx cis colly- llyp: rium cum coagulaio uuc.6cponatur fupcr detem dolorofum. A.ut fumatur opij 6c caftorei partcs 9qualcs.';Et diftiUctur cx cis granum. j.autgrana.ij.in olco rof in aurcm ^ [ ubi cft dolor:] aut fumatur,quod adh;i:rcat cx radicc ma dragor;^,quandoque cnim fcdatipl'um;aut fu matur,fccundum quod oftcnfum cft,ex modo fuffumigationis cum (cminehyulquiami albi.
&fricando, 6c diftillando m -j^cus
olcum rof & de ^^^^icibns , .^jj;. rum folatri , immo cum ^^>J tis.noi^ fi cft proptcr dctumitioncnu^ non^^^^ci"
cibar'ia,q'uoniam ipfa forftt^n ■ imvclocitcnlmo opott^ '
ticisjlTigidis,&fimil^ff^' ^^',n^ fionc. Si autcm proucuitaD 1 ^^yptid*' pjli ficautcoportct ut curctur ^^i^' tVcX^V^ us,&adminiftrcntnrW^^,osAj^,^
tiua cx mcdicinis dcntiu>coiiti ^qi
vrS Cl'' „ill'"
t B. quoniaianat eum .
do,calcfadisi ficutcoUuti^ ^ foli^^^^Uci"^' dccocla 1 unt alfedar paruni><^ al<, Jf^" ut ^ [ paftb ] in quo ciccoanni ^^^jnq^ fiii' mcdictarc fiii dc
Autdccoquatur radix mandragorc folunv.aut 50 i^tumcft fcrapinu.Etcx adn3:^^^_^^^^j,aii' cumhyiulquiamoalbocumvino, & tencatur mnMifnlnminis.drac.il.laii • ..^^.cCi' in orc.Et quadoquc dantur in potu ctiam narcotica,ficut philonium.^ [ potat cnim ipfum,] c|ui dedcntc fuo conqucritur, & accipitex ipfo 1 ore fuo , & dormit,6c maturatur ^gritudo cius,5c quicfcit dolor cius. Et cx coru fumma qua: ftupefaciuntabfquc nocumcnto,ieftaqua mfrigidata cumniucin ultimo,6c ponitur in orc acccptiopoft acccptioncm,doncc ftupc-
fupcr radiccm dcntis:Aut cor lco,6c radicis.liliiA corticis . ^ iUJ"; cfij; an.drach.iiij.6c aluminis pa^^';^^tcon ji# ns tamarifci,6c lalis,equa.ii:c •^^fU c ^ ■
[aduftoru,6: myrrh.r aauuvj^-^ ^^^^\ Aut myrrh?,6c croci,6c ^Pi^f' cb^^! .
■ :ficca:,ctlun^'^^^,dty
fiatdcns:quarcquiefcitdolor omnino,quam 60 omniumpartcs.iij.fiat cxc Mf^^ri^c^^o uisquandoquefitaddcnsinprincipio. ^^au^...... c^.n^mltVP .--.;riUi j.ct'
quod adh.xrcat.£t ctiam ^^^fric^^^^^^^^^^ loect colcotaret climia.uc^ .lia^^y.L.et^
cap.8. <ap. :.6. capv i^.
Dedentium doloris curatione.flura Gal.S. decomp. mcd.pcr loca.phraTauliis lih.7j.& Tralliamslihro.^. Sed & Cclfus lih.c.de hac re copiofCi& Kafis ad AlrHAnforetrLJ*
ciimia.i^- jia-'^n nicnsad hoc capituluni,ct a^ g^Kiii^^ fai u m,ct fpica; aromatic?,ct ^ ,ftcs ^^V^ mczicct cornu ccruini f " Et ad iUud,quod cft cauraani|^^^^c^^^^^^^^^^^ gingiuaril,fumanturalum^^ iocs aduftum,ct cyperi,et m ^
rciii' 11*
[iat"f iiniO' .
(II '
""""««^ •'•^. ''""'"^«fMmtia mtiau atque hL'or/ "'""M"'^''^ i-4>nt uitiMis, ampliatisi
J2 "T'"''""-!'- ''•<morenlaxatis,ud '^*'>''^MZ^^'^''^''-^'''l''''"^''^''<:roh£comniaucl /"""^riis Z7r '^"f-^^-C^^nturqucm & altt mor
7' «oiife nT^T « "''"'«' ''"'^•J '» f'»'»«teor «''«"«''•'''''«^.'^f''^ m.T^n^T '''"''^flringmtibus <(inimas
Fen. 7. Trad. r.
citato,necn6 •s-^^Kalm <j.adAlmanforem .
A h^^tV.^^^^ humiditarc ^ f [ ^odi,
adduioncm cius
quiami albi. Autftofacc,5c opio. Mcdicamen bonum.Rccipe.t nirri, & albSgi amborum an. t baaraeli. partes.ij.pyrctiin,pipcris,amborum ana parte j."' [ cpirhymij partes.iij.ponantur lupcr iocCi. " ""P^^'
torum ocpiperisA*'^ rcmunsiunipcri]om- os.abcl. nium ana partcm.s.Et quandoquc adminiilra Alia litera.abel turimplcndo cx co,6c cpithemando.Etquan- ^^•»6%««'««'^ doquc ponitur lupcr locimi P [ caUdicon for- * Mt&alijmor jo tcraut furifticon: ] Autcalcis partcs. i;. & fah\s p^B.Velendifiu ;.de com.med. ammoniacijcSc aiuminis,& myrrhe,& gallaru, forte, auc fiui- 6c acacia? ,6c ircos omn ium ana pars \,6c hor- ^^^^" • dcum aduilum, 6c fpuma maris:<5c quandoquc additurincogalbanum. Etquandcquc iuuaturcxcoUutionibus oris rctcntisin orc magniliccfidccoquaturradixcapparis cum accto,doneccon(umaiur mcdictas accti,(5c tcncatur in orc .Eradminillrcntur dillillationcsin ipfacorrofiu:c,fciitarfcnicum diflblutum in olco,fcrucat,c\' d iilillctur in corrofum . Et ex cis,qii:E iuuant.cfl vt diftilictur in latcre dentis corrofi olcum [rofisj
.quodcorcuni mundificationc fublla XiY^\ ^5^.^^'"fi^i^^^ matcric f la;;dcn "^^'^^itionc dcntis, nc rccipiat il /^nucrlione illai-um matcricra
itA ?s^,7{ 0 r A T J O S. Dcnthm crofioncm ex himson.macrium mfiuxupo-
q B.amjgdalarum.
uJ?^Pi-ohibi;;f ''^'^''^'>^^ indigctur.Etmc
li "^^Win ''^'^'^ndii2 lyc[''^^'^it in !!:^ ^^l^^^aaionis. Et fi cil dc^i^ fil^^ ^^Vrtu/X^^.'^.^^io,6c flypt,citas,ficut PW ^'^fio lit n ^^'^^ ccltica:(5c ipfaru adfiscn^^^eius^^ll^^^is^qi^os pra:diximus, &
uenire,fatctHr & Gal.O.^e tucnaa ualctud.& ^.de med.pcr loca. Curandam uero hanc ijs hihrt,quif: ivfl,^,„. ^$.Si ^'^'^^^"^iriuiKr ''r'^ t^^^^ ^^^^^^orem deficce7Jt,ut & alkrum partkmuUirayat
tis cvf ^^^^^1 c/t fort^^^ ? ,^mt cxficcati ^'^^ ^y^'*^ erodBtem humorem euacuant/i muhus is fue lis,fi;!i^^.^tjoni.v tortibus,vchemc . rit,fi cnm paucusjcla rcfccantiafatisfuicnt.atcjuehac
ccrtc Gal.communi fnnpta ulccrumindicatione co- etyr.on is tamen negaritialtcrandKm ejfe humorcm qui i?ifiulty& dus tcmperandam cfc acrmonim: id quod ex humore ip fo peccante,qui ulceyis caufa eH,indicatur.
cap. 9. cap. g.
ncft,vtj '•'"^«Pifulo implcrionis . Ex il
.'"^y^rha^aMt- i"aflicc,& cy
[ruptura dentium & eorum corrofione . ] Cap. 12.
^"Iphu?' ^« ibracA S-illis uiridib. 40 p T caufa in lioc fccundum plurimu
'Mix '.'^citriao & ^'^.«^•'^'autgalbano.Aut ^ uerfio coplcxionisciusad humidi
^^"''^'fta ci n ' c"'" 'li^clla cotri- C;'?lcndo rnH^"°^ '"^'"^ ; Autcuful- "iim i '^'^'lo c„,'" ''""^"do: Aur cum zingi- ^.i'*"^^"» y V cumlaccto.quo kir''">Ulki!, ""'"^1 »'1 hoc.Aut afl-a foeiicc., "Oiii:ir„, "aii: Aiitcum aQi foetida, & S
a B. commmB tionedeiiriu,a6 eoiQfraftura.
^.^..^v^.x.., iiciiiijuitate.Et
quudoq; cil caufa in ipib,vt cxficcctur ficcitatc uchemeti. Scd diffcretia,eft m anifcfladctu niirio,& contradum cius , Et fi ell illic fignifi^ catio aItcrationiscoloris,autcorrofionis, fignificat complexionem ihumidam habcntem matcriam.
'"«^l""! dolo "''''"^- '^^ ™''^^ vehcmens ad % "'«.autc, ^^'^^^'"^''['^crafoK^-jautcum
Ui^''^ c7,l':'l"' 'ycio & dragacaniho. Et ia h vlti^ l;';^ implcndo, & cll iuua ionis.,t^ (■ Ptohibitionc additio
c''"Pfi '
^^^^ii ds^'^^ ^f^lorcm . f t oportct,
50 ^^J^OT AT JOT^ES.
Dentesfrangi potius dicuntur , quam comminui ,fi id aduerteris.quodArifl.^.mt teor.f riptum reliquit . quum firangi e i aferit,qu£inportiones magnas duas autplures diuidi pojfunt.qudve nec molUafunt,nec uacua, ut la pidcsycomminm uero^qu^ & mollia & uacua funtyCt qu^ in minmas partes ducuntur . Ferum non ea fignificatio' rus anguHia comminutio dentiuminteliigitur, fed profra' £lionc in tenuespartes fumitur.Atque hic fane afjc&us iti
^^'^^^'''^Ct-pill!'"''^^'!''^'''^''^'^!"'^^'^'"''^» ^'onclntauespartesfaZitur-^tquehkfi^^^^ ^tc{j Pi),i: g [j^' ''rinata ex caltorei, & pyre 60 eandem caufamrecidit,in mam &erofio,ncmpe ex Vytth^^^^lllOiv ^^'■^'''"sxqualibu.s ^ • ^ ;:„>.;,
H Sc^^uS,^'"»'-^''^^ -^? X^^^ieUc f'^-f-^'rS'-^'^i-'^-''!«^^^
'Oa 'utp- L ]cumxqualinienfutcthro'^f 'afietithymali : aur f ni- •^^^^^iilbano, 6c ieminchyuf-
^ ^ , acn
humore erodente rumpi ac comminui accidit, licct idnon raro etiam ex externa caufa cucniat. Vnde & eandemple runque curationem fitfipit,'quamerofio. Sequi nihilomi' nus quandoque folet hic ajfcthis dentium ficiitatcm,ut bie autbor notat,ahfu7npto enim innato quo wnciuntur humido,tum oh iCtatcm,tumoh fiaioramedicamcnta ydifrumpi dentes neccjje esi ■ Quamohrem quod gal. 5 .de cop.me. „p^^ per loc.rcficcauubusjnepe alumine, dentiuruptmem cu-
cumabftcrfuiis pi-^s^di^^is-^^^^.^^Acntri^^^^' . cium.quod diximus antc > ^^^' j.cof bonum.Rccipc radicis ^nftol.pa^^^^^^^ ccruini adufti partcs.i^mafticispa^ ^^^^^^^^^^ rof.partcs.v.tcrantur ct admmi^^!J[^ iiiij,or Rccipc abrotani,& falis torrcfact ,^ ^rte nium anapartcs iiij.cypcri P^^f .Vg^^ ;4npcrispartcs.vj.Aliud.Rccipe^^^^^^^^^^ diu aduftus fucnt,donccfucriti tc^ ,0 - liccat ;
r(fr,t^^ w ruptlcne.qii^ himons acrls redundantiamfequU tur,€rit: mcUigendnmyquH alloqui) ybi ex fia itate dentes YumpantUY.neqsficcis neqjdijs fortajie medicamentis cu rari queant, Vnu tamen in ficcoruufu.O.fimpl.med.GaL notat^ut abjque calfa5li6eidfiat.qHod uidetur difficultate
no carere. qmim hic author noHer alumcn quidem frohet, ivcLipc ^^;;^^;;;;]^- ^-^^- partcs.v.lpi^^J-ji^fedvrxterl^fimeduamentacalfauant.nonfrun^^^^^ ^"'"P^l' A iSccipe fali5;<^^^
LlaborarMfcUehoroni:^^^^^^^^ ^f^^TrTrl^^^^^^^ rmusSan^ m .Aiucenn^ contextu, duplex le^lio cH-.an partcm •
nqualc,,nonefcUboremuanum^^^^^^^^^^^^ efje, ait iuuatiunm.ji utamur calfaiicntiius.Atqueposterior htf^c cumGalfcntctia 6.fimpl.mcd.uidetur certecons^ tire.qui fucantih.abfque calfathoncutendumiuhet.QMm tamcn Gal. 5 . de comp. mcd. pcr loca. ex ^fclcpiadc & Heraclito clleborum ad crofos dentes confulat^ ( nm dif-^ fert uero crofio a fraSlionc.fi caufi^ ycfpcxcris ut iam dice hamus ) propterca uidcturutraque leciioprobanda . Contradiflio ucrb ita Jcdahitur.quiC calidafunty dcntiumfraeiur^no c6uenmnt,quhd fui caliditateinnatum fortafjehu tnidum depafcantur: fi materia tamencrodcnsfrigidafue rit.qualis faifa pituita.a qua & erodcndo & refrigerando l<£duntur,calida medicAmcnta admitti pofie uidenturj non tamen fi calidijfima fint,Jcdfi mcdiocriter calida,qualis ni ^ererit elieborus rnclU admijius . ita cnim non ahfumitur innatum calidum,fcdfouetur.
cincris oftracorum P^^"^^Vi!!:;.'''hvurqiii' partcs-v.cypcripartcsii;. [ttons ;
partcm j
Hocfymptoma efi , quod ad 4^^"'J^^^^^^^ pcrtmct,morbutn pnefirim in ^"^^^^''^ •(fLff5;«'^''f' J uidclicet craff^&difcolorismatcri^ana^^^^^
10 ipfi dentium fubHantif alteratiom i"'^'^/.^ yAtmflficcitate allcfcunt,ita /^^'^^^^0^«"^'! iolore confueuernnt;talifcilicet, f ^''^•^,,5^/^'''"^ ' busimhuuntur.Rcfic igiturin ^l^-^^^^^^^^^^^hn^f^ '
De cura.
Cap. is.
n B. <*fctcado. l) B.iuuariuum
fi B colorh iili* fupduitati"! vifcofx,qU2 f;nit Jiniinentu' denribos idhxitir
ET curatioprima cft: prohibitio matcrici,& ^ [ mundificjtio ] dcn- is cum ftypticis for ^ tibus prcdic^is Ht aiumcn quidcmcft fortis im prcflionis in hoc , & i\ funr calctacicntcs cum hocnon cft ^ [ carum labor vanus ] ficut cft cllcborus nigcr miftus cum mcllc.Si ucro cft a fic citatc cura cius,cft cura (iccitatis .
X)e alteratione coloris denthm . Cap. 14.
QVandoqucfitilludproptcr altcrationcm a[ciusquod coopcritcos cx linimcto] ^ & facitaccidcrepannum.Etquandoqucfiatla pis dcntium radicibus, cuius eradicatio cft ditticiiis.i tquandoquc fir proptcr matcriam ma lam penctraatcm in fubftaiiLiam dcntis, & ;i*tc latur in ca,& corrumpitcolorcm cius,conucr tciido adcolorcm mcl6gi.\;;(Sv fimilium,5cpra; tcr quod ut fupcr ipfum panuus .
De facilitate originis dcnthm -
QVar cor
flcrgentibus & dcficcantihus titituhf^ ^ yde comp.med.per loca. ^
^ -,.ui^natiuiras()td.m^'|;.^^q^^^^^^^^ quc comnumicatcifoUitioi- .^^^,.^1111^^? jfj' ccfthrium cft: , utcommcnft^^J-^^jja ^ pr^P.^pi matibus fupcr ucntrcm , ^ ^cc^ tisjacrctcntionecorum.tttti.^^.^iiTliDr .^^,
ut liniatur cum collyrijs pr?^^ dcnti^^^^ljj pr^''
ut nniatur cum coii> i^/-' r-^ dcnti^^* « licrfali.l tcx cis,quibus ^^^l^^^c^d'^^^ lis,cftfricatio cu adipibus,^^^^^^piteCi^^o'
pric ccrcbrolcporiscxtradto t ^^^xf^ q^x dccodioncm.aut cumalcam a. ^^,-^^^^ Ai lco dc liUo.Et ia didu cft ,<:T ^.prictat^.^^ fcrt in hoc uchcmcntcr '-'^\P!..,Vnr cu i^.pr^'
fcrt m hoc uchcmcntci «^^' r . • ifcu fi dolor uchcmcntior fiat,lin^ oi'tf' e^e'^ latri,cum oico rof calcfaao.r^ ,^bal?^ hibcatur mafticatio iupct tc'^;' ^^fi-ix H' tiam tcnaccm.Imo oportct,ui _,^uii^
... • ,Ml
tat di^itum iluim in oi'^*^''J'i^ \^,^i,'<5cKiiiii'' pit dokrc propter ortum ^J^^^^^^.^.^^j. ab^^.,, nic^
i 1 i nf curi"' -
giuam cius uchcmcntcivu^ fncctnt
*De cura.
Cap. 15-
Altalitera. a B.&ieftac6' trica .
Alia lirera . b B.origanum.
PRimo quidcm curctur cum co, quod abftcr git,& mundificat,ficutfpuma maris,& fal , & ^ [ nafturtium tritum,] 6c cinis oftracoru & cinis radicis cann(;.ct ariftol. rotundx &c ' [hor dcu ] aduftum, 6c ialgema*, qux oia fint fccnuj dum aiqualcs partcs,6c fi uis, addc in eo oftracCi limaciarum aduftum:Aut fumatur abrotani adufti,(Sc pipcris amborum ana.pars j. ^ [ ammo niaci']p.irtcs ii).(Scfolij ij. (5c gypfiadufti.x.par tcs terantur5c adminilH-ctur.Etfitucritlupcr^ flua,tuncflos cris cum mcllc.Et cx eis,qua:albi ficat in difpofitionccft tritura catini dc Sccnii aut tritura uitri-,aut malacumic,(Scallumbcdig & lapidis adamantis .Sccundo ucro curetur cu co quod refoluit matcriam,(Sc cxti;ahitcam,aut abftergit cam, ficut pipp r , & mcntaftrum , coftusA ariltol,rotA alTa foetida pcrmiKctui-
ditas cx uiagingiuc, ^^'^'"'^^^ d^'^'^^' rapi^''^, 50 dicinisprccdidis. Q^;"^^^^^'^,' ,!^^^
rcnt,oportct uthatcmp^ . j^.crl^; ^fiO
anparcnt,oporuct "tii--- ■ riit)n>';.,,>'*',^ collo,<5c mad ibulis ciitnl^^l^^s ol^^H^^
6c dilliilcrur ctiani in aure ''^^'f "^pitu iam prxmi in iib.j
u-ctianiinauivj- ^^pi, fimustalc,qua^*^^
A N NOT
Vt dcntcs facile crumpAnt, ^^J^J^^di mnnua^ emolliunt relaxantqtif- ^ , • 1 v
Part 231
adcohihcnd.,autcontmlfion^^f'^^^^^^^^^ ^.M titioncmfeqHifohit,ta J^^PP-^'Znt, ^jO' ra,qu. iLULs aScBus offf^^^ oft c:Lr6CfiquisrogctJ-^n^^^^^^^^^^^^
nulfioncs,alui profluuia, 'l^'^^^ ^ft ,.f n.inr, m rnm.fehres fi^neo^ </!ffiA\
J \
doj m
y m
m S
lU ■
ifiii ido
iiiii aci'
ol^ pro
.5, ^"'"^'■"«Mi; tuodT^^'^^^^" ''^ nondimfuntudid^ corticis mori.ambonim ana pats 5c arfcnici fl^^-^^muituT^^ ^^"^ <:o«co7«ir;^r,«f. citrini partcs.ij. <Sc conficiantur cum mdlc , &
^'Utcompn.gj' ? ''^'^^^^^^^^^^^^^^^ ponanturincircuitiidcntistotius , qucniam
if- '^-p^loca,&Taulumllb.i. cradicatcum.Aut fumantur radidsabrotani,
^^^l^meeradi • j &:ladistitiiymali parsj . radicis tihymalipar-
^icationisdmmm. Cap. 17. tes ij.conficianturcum mdie,&ponanturfu-
U ^^iiiamnn^»^^ . P^^ ipfum,6c fi denscft dcbilis , liquefiatccra d-Y ^oi-ofo ^^^"^^^^^"'^.^^"cnitcxdetcdo cummdle in folc,<Sc diftillctur fupcr ipfam
01, ,"^«^]uotiPi>. ^^^'^^*^^^^^^^^'^"^^^^^^^^"^^' olcumAprxcipiaturutmallicetcam.
pr^? ^^^5 rdinn'?^ J'''' ^i^^PliLis fit Lii ANNOr AT lONES.
in ^^^^diquod^^^^ ^cntibus nocumcntfi pro
Ch?^^^^^Ud ciucV^vV^^^^^ f^^^orundamworhommenmosyutauferrhmftmorbd
do^^^^scftcradip , ^ r?^^^"^^^"^ femita.tunc faahhtaparte mpoffint.idin cancrxna,&- indcntium
nef^^radicatur ci ^^"^-'^' ^^^^^ ^'^''^'^ '^"^'^^^" W^'o«c,/7> quodiejiatur Gal. 1 4.^6^/7. fcHinandum ta- "^''^'
Porr^ ^^>liiod Vi ^^^^ ^^^"^^'^^ ' dctcdio- m€n,Cdfi confilio.ad eximcndum dev.tcm.mfirescogit.no
lide ^^f^ndas a ^^^' • ^ "^'^ " "^'^' ~ ^ °" ^^-C-Vicndum pmerea medico eji.ne fall.tturyatque dolo
n6f[f ^!^ 'Sntudo fjj.'ff ^.'^"''^'.^^^»^^'i<^'"cmA con m caufarrhdcntis uitinm efieputet, quumaffc&io neruum «
^adi ^'^''^''^^oport-' "'^ ^^^^ dcntc . Nam H apprehendatyuelimpuam . Ouo autcmin^enio eximan- cap.^. liti,^^^^''^'^ quu can^^ f' cradicctur : Et no e- lo turdenteSydocetGal.^.de cop.mcd,perLoca.6- Trallianus "P- ^l.'
J^iii. qui c > r, ^''7''^ gingiua,aut Ajc nh. i .CManuariam uero a5lwncm docet Taulus lib.6.& "P" *»•
^Utelf '^^^'^^^fiV-rl^rr!!^^'^^^^ ^^^^^ quidcm aiie- rOeframone dcntis corvoft , & efi ftcut eradicatlo fine
^'^^:^''^^^^^^''^ r^Onficiaturfarinacumlaactithymali, & Wnir^^m nocm^?! f'-'"^''''^'^^.'^^'^^''' ponarur lupcr ipfnni aliquibus horis ,
Hn?^i''^^niai drw plLirimorum] quoniam frangctur.Etoportct, vtponanturin
Hb^ iub(lii^^.;!;^^^^^^^'^i"aii'^ibiiJa,& pu ipib folia uoUibilis maiorisacuta>. Etadcpsra
^%S^^^-^^^-Etoln^T''^^^^ dolorcm na; arborcecti incifiuus, ] fraaiuus,<5c eftra a B. fra<Iicitf.
Vin^ Om ^^^^' cxcitat dolorcm na uiridis,qua: hofpiratur in plantis,6c arboh-
^^s tn.^^ ^ifiiciiV.I!!^'^'' lciucns, quod cra bus,(Sc afccndit cx arborc ad arborcm. Hcn '^on cr^t' ^ ^^^" ^^^"-'^"^^ ^^^^ "^^^"
^^^■^^ah?^^^-JHud\/.n ^"^^ Deuermibusdentium. Cap. 19.
iici^^uicntu^^ f^^;.^^ cx eis.qux in do- . ^
^^^f Qur ^^" "^^^^^ndoonr" r /^"f^^^^ ^^^^^^^" ^^^^ Q Vmantur feminis hyufquiami albi,feminis
' ??^'^iuiiM «^lcntc n ^ r ''^^"'^ a:gritudo pro O porri amborum ana.partcs iiij.lbminis ccpc
%\C ^^^^t^-'na (mK ; r i^^?\^^^<^^icatur , ] partcs.i;.& s. confidantur cum adipe caprmo
^■ocrad -^^ ^ lcdatur dolor . 4» contrito,5c nantindc pilula;, quarum vnaqu^
, -*j.en * '^'^^mcf} mcdidnis. queritdrac.;.& fiantfuffumigatio cxunapiUi-
r iplun P^^^^-^boto,'^^ nicidatur in circuitu iaru cum coopcrtura caDitis,<Sc cu traicdono .
^"^co,f- ^ mcdie, ' adminiftrctur fu- •
Stis j ^^mci dcindl'' r'^-^'^^'^^' '^'^^^'^ ^^W^^^poffit quomodo dentibus rermesinriM
i ^i-ibus vir » ^'""^ ^^'^^^ fcantur.%es tamen ita effe docet. Nos nonfemelfolofemi^
d ia^'^0 fub fnL^^^'^"^ ^'^-'^^'l' Py^^^- '^^*' hyofciami fHgitUyflupefa6los e dentibus uermcs conci^
Jiniit. ^^"ctur i u n^i ,^^^^^^^^Jt"i*->^j-dicbus dere fedato flatm doloreJumus conjhicati . arhitr.mdum
^^^Oq ^"^0ravp^''r ^^hoscx putredine.ueluti&inaltiscorporispaYtibus,
^^'tes ^^imantn , ^^^^^^^' "^'^^'"^ ^^^^^ C Tridor dcntium in fomno fit proptcr dcbi
)k po\?''3le.s:aut is vrticc,& galba iJ litatem lacertorum mandibularum , & eft ^
'^^oo,, ^'^Uune. ^^^"^^^ ^"pJS cxcis,ficut fpafmus,& acciditinfantibus mul
\ 4'^ ^^'i-UcAt cu f ' f ^^"^'J totics,6c remouetur quando fiunt pubcrcs . Et
C^-Htf^^^^atn !^ .'^^ ficrquoniam quando muitiplicatur ftridor dentium, & fo-
\ i^^ri ^Uh, ^^ccti iDfi,^ a^^'^' ^^^^'^^^ ^^^^" ^^^^^^ corum in fomno,indicatepilepfiam, auc
i aif ^^11- coi niirabilis.Et quan apoplcxia,aut fpafmum : aut fignificat vermes
'^Hr"^r.?^^^^ini c\r ' ""^^^'1''^ corticcs cap in ventre.Etille,quicftcxvcrmibus,eft habens
to^^^cl^-^^coloan"''^'}^ Pyiethrum,& vicifiltudines.
\x2 ^^\\{it^^^^^ autcumace
^^^Uijiiata !^^^^^^^^ dicbusjddndcli- T;^To,^ortet, vtcurctur paties illud cum mCi ^ vcaaimnQitrinarum;& JC dificationc capitis, & inun^tioue colli ex
olcis calidis O^orifcris , inquibus cft uirtus flct.Qmmtmm cdidoYumiuftuy ^^^^^^^^^ ^""^:-- tlomhii ajjcampmtcmi curetuh f'f/.-p^irdf^»^r
to e}le,non in^qualitaternfolumjcd ^^J^^^^ ritati coniHnaamMi'^sfymptomam^^^^^^^^^^ ^ acerbaeiufmodi & acidaomnMtnp^^^^l^j^^^^f^^l^^^
ftyptica .
AN NOr AT lONES.
to ejje.non injiquaLitai:emjm^"nr" -j ritaticoniunaamMusfymptornAm^^^^^^^^^^
acerbaeiufmodi & ^^"^^^'^^^"'''^T^^ ea fortajjc ratione afpcritatem caluata J^^^^^^^f qmdprominet,&4-'ltudincmfaut,rua^^^^^^^^
fus difiutiat.Cxterum ^^^'^:^"'/''^,|;/),k quw. (lebites mxxiuarum junt mHjcuu,frcquemer jmacf. thor no^hr hoc loco & ^A/m. ''f^-^^^ infp^^^t* froptcrcaiietiam qui Hridores aduentitijfunt ,neruorum 1° nosiri ex aliorumacerba ^^^" 0ff'(i-'^^^!^ ^ -«'-a n....:c:.. .... /„ .'^ fcant.Tirembu^.tommumcantur.ut a ^^„0v>
Stridor fymptoma eH rnotricis facultatis;quandoq; na. turalcy quandoq-j aduentitiu. Et quo pa^Oyqb. oculoru mo ucntes mufculi imbecillcs funtyfempcr ni6}ant , eodem & quib. debiies maxillarum funtm'ifculiyfrequenter /irid^t.
ajfeaarn origincm ftgnificant, unde & mentis commotio ncm,cir maniamy & cpitepfiam,& conuulfionem fignificant in acutis morbiijquod i . progn.ofiriotauit Hippocra tes. Tueris prsfcrtim hoc mahmi accid^t i q> ijs humidius ^ j qmmi fit caput,fac ilc muf uli maxillarum co fuperfluo hu more imhuuntnr. atque in his, non epilcpfiarn yel conuulfionem dumtaxatyfed & lumuru oru figna potiffmafunt, «P-f 7. ^«oc/ & ciuthor nosier,& Paulus lib.^.friptum reliquit,
id tamen pcr accid€ns,quedfuperjlucrcpituitam indicat, ^ - - '
exquaputrefcenteucrmes fiunt. Curatio, prafertimredu * atque ^qualiter con^moncnt^a .^^^j^fi,0.1tAcr^ ^^jjjs dantis pituitx dd:tra6iione ficcdeinceps uero calfacicntib. mAqualitas corporis ^^^.^'^^ ^Jf^^xen^us ac ficcatitihusyquibusaHriaoria infit facultas,ut afea^ ' >
^artes roborentur.
ribmmoleHiAmirni & '^^^/''''^''^17^?!/^/'^ proptercacxiocundisnunci^syqui^g]^^^^^^^^
fcunty& cx tmbusfm ^^otf ^^JL dito nuncioyal, etlam iocundOyohdj J^^^^^ quumpumexfecatury& quum UP ,idetur^'^'^\^^^^ horrejcmus. Qj<omodo autcm '^^^^//^^....f^^^J lib.probl.iam citatoyoccurrunt fA-.f»^»' i^n^io^" ^ & internosfpiritus ' ommoucntjio^yi^^
f corporis quxaai,^ "-'''imus , <i''% ,0i'
:erbaquempiam {'*]'J.eruip^t^^^
De dentcyqul elongatur.
muncmfcpjhmy atquehinc dcimf''^ Hos dclata.
OPortctjVt fumatur digitis,aut inftrumcnto conihicliuo, dcindc iimctur cum lima . Poftcalumanturgrana lauri,6calumcn,(5c ariftol.longa,6c fricctur cum cis. .
Ar^NOr A T JONES.
O'iomodo prominentes dentes <cqucntur,uide ex (jal. j . Cep.i?. cap.iS. de Tmp-mcd.per loca,& Taulo lib.6.
Tje cura.
^Onfcrt ci maaicatio porn^^^^^^^^
& infufiicum aqua,aut t nucis^^^^fn^^
mygdal9,aut nucis ^^-H.^^ 'r;, phacin brciiii' prictautkucllana.&olcumoiU^^,^^^^^^^^
do:autfcxolciingroflati n^^^,^,^^^^^^^^^^^
nicllcj in folcaut lupcr ^S"''ido.A" l cum ladc afinino A olco P ^ , .
Ve congelatione dentium.
.9 f .exafpcrante b t iS aut actis.
C^Ongclatiocaftuporquidamaccidcnsdcn ht iM,proptcrca 4"'";x^^,j^i. J ti.Ltilludcft proptcr caufam^ rctcnta ] ^ confcrt ualdc ftupctacti
& infufi;cum ^^'^:^'^^'^^^
olcum roflati .ipcrigiT Jcolcot'
ga, autanafoctida, aut tit^^^^ ^ftacct Etf.l,proptcrcaquiaoppo
& cft aut ftyptica,aut pontica. 1j t [ • Et quandoquc cft proptcr illud, quod occurrit dcnti aducnicnscxtrinfccus,aut [ftas.] Etqua cB.facicnsuo. doquc fit proptcr illud , quod clcuatur ad cos mitum. ex (tomacho,quu fucrit illic numor acctoius .
Et quandoque fcquitur ima^inatio cxiftimatiua,quum prajfcns cft illc,qui mafticatacetosii , mafticando ^ [cuintranfminionc.]
A B. maftifatio nepo'.t mallica tionctn .
tA N NO r AT J O N E S.
De curatione Huporis denm^ ^y, noH^, gal.de optimafcaa adTrafy^'^^^^^^^^^ ^ ^'^^^ porcm portulaca curari admon( j i mribus commentario. ^^^^
rDeehet dentium & ctira eius -
tium. Etquumcaulai'1 ^arif^i.Si'
Itragrana laiiri.oc - uiii."
ProbljS. Cap.
Dentium ftupor fymptoma efl taBricis facultatis , ut Gal. I .de fymptom.cauf Morbu^ a quo depfndet,uidctur efie afperita^ ex acidis & a ccrhi^' , fcu cihis feu medicamentis.feu humoribusy uel alia quauis ratione contra6la . nempe qu£ acerha funt, in^quditatcjn fummam habent
ut Gal.inli.de fmip-.med.fa.Qi^jeetportulacahuicfym „ , u3»^'
ptomati conferre tcflatur ^rijtprma probldum.fkmt , • cra. Si autcm non ^^f/ j ' atiU^^^Lti^^ !A &uifidafuifM.mtiaafpcritate'm^quat.propterea & ^^^'^^^^^'^^P^''^^'^^^^ '^^^ 16 'Faulusli.^.oleodentcsinungity & amurcain auco uaje tranvcalctactum, ^ ^ni^^^^Vf^^^^^s ^^' * ad mellis crajfltudinem y cum oleo reda^a curat. hac for- tur fricando,cft ^H"^; (<5c %s^K terationey&fali^ frimone curatuhut AriH.loco iam ci- fa fLK^t complcxio^^^^.^^^ ,5^ ^^.Ma^ tatofcnbityquodhicydumuehemcnterabslcrgit , dentes ^quat,&afpentate'mtQlli^'Juuaty& U5lis coUutio,qu6d cafeofa pingui & craflh fui fubftantia eandem afperitatcm lenit,& ferofa abHcrgit. alij etiam cafeum huius reigra- IM rrMndmt,& mfertJorU dum quA m^ualiafunty re
cabit ipfam color gi"S '^^^^i.i^uf; dus dcntuuirquarc oport^^^- ^ ^tcF catio dcntiumcuni^" quo ^ t [
jfrJ^^- :or^
Fen. 7.
l^^^Cmtenf^^ q^^idcm quodah
yh^raZTc7 '"^'^' > ^^^^^ '-''^^ W^'»
, jj'''^^'^?^^^^ qug repenteoccunit, fer~ m''^^^»^ fmlT^^l ^^y^P^rati calidis, deinceps ''"fcZ n '^^' r^/ori aliquan-
iy^^intt ? ''^^"^^'^^^^ ratio,a calidis ma
^'''^^udliS^^ tcmpera-
(^'^^^.^'.e J ''^'''•^W^^»^^ ^alidamintempe
1 '''>f& T ""''^^onfiatmadalterantiaen ^ Fmn locoredHndanshumormtuacmn- '
Trad. L 6®/
FEN OCTAVA>
Dc dilpofitionibus gingiiiarum , & eft tradatus unus .
De Agritudinthus gtngiuarum. Cap, j,
Glngiuic accidunt apoftemata caufa matcrici defcendentis ad ipfamTecundum plu rimuniex capite. Etquandoquc eftproptcr communitatem ftomachi . Et quandoquc acciduntci apoftematain initio liydropifis," Sc accidentium^»Cmalitia;forma;]propter illud, ' quodad eam cleuatur cx vaporibus corruptis. Et fignificatur gcnus matcrici pcr colorcm, 6c tadum. Et quandoque funt cx eis manifefta,rc ccntia,veIocia ad fufcipiendam curam:&: profundaad fufcipicnclam curam tarda, & quandoque funt cum fcbrc
a B.Ali4UccM. cachcxix.
Part 232
ANNOTATIO X
Cap. 26,
C! [ ^ ^ceto.ac grana my rti albc.
itiacpfrv p , ] torrcfaflumA cxtin ><Sc vinum riypticum. ^ntifficium bonum , oru ^^^- ^"^ytobalanorum citri _ drac.v.cinnamomi grolli ich.iij.aluminisdrac ammoniaci , piperis nidrach.j. ialisdrac ^i'ach!i,?!^!'^P^ ^orij drac. ij. frudus
^ drai toru
i.Dv^^^-ciiinrm ^^'^c-v.cinnamonu grolli 0 ^fhri .'^,t?^midrach.iii.aluminisdr
^'rifr!!^^^^ic,cm?l'-^^**^^^^^ ammoniaci , piperis
^J^in^^l^^c^^.xvT hlf ^^n^"^^^^^^ drach.iiij.b [a-
L ^^alin, w Pentifricium bonum. 40 q^^M^i^^' % >-cim^^^^^ omnium ^
Gingiu^ affeHus pr^ter naturam uarios expemntur & mtemperics,& t;mores,cr vlccra.de tumorib us hic agtt Morbum de quo hic vcrhajium, exiflimat aliqui -rupi,'^, Grfcis yocan,qitum tamen Pauli tcfiimomo Hh.s. & e.-n^f^ hirmflammatiGjit in aliqiui gingnuirum partefw "J'* fcit.ua, & Cclfuslib.6. tuberculainterdum iuxta dcntes cap.*ij! ingingiuis oriri tm^dam affirmct a Gr^cis vApoS^tvTtS^cte yocatafita enim do6li legunt ,non Trt^povTi^m/ptrulgati codiccsy vel - tt^^nS a^^yt alij,quod apud Gr£cos taooS-ov rtfnuUum vitium ftgnificet,& 'rApaTif aurium affe^u^ enjdiflingucndim inter inflammationem gingiHarum & '^*fif^' i^stf uidetur.quamuis non negem ^«f«A;<ratr fuh in flammationis caput uenire.Sane inftatn^nationis gingiuarum cauf^jvtin aiijs omnibus proxme,hmores funt , qut tum colore dignofcuntur, ut i.aphor.tum pluribus dijs , iam adnotata repetere nunc cpus non esi.
[ balkiz.] drach.iii;.confician. pcntifricium ad hanc
^^^icer.^^^^atur r. ^ ^^^^^crgatur charra dc pa , lu..: '^perlaccrtulumpofirum in
.^^Wh. ^^.'cum,^ f ^^'•^'-^-iuiiumpoiirum j
SI matcria fuperfluitas calida, tilc adminiftra euacuationcm,& phlcbotomiam t alichc- ^ ^^^^^ ric.Etcura in principio cum collutionib.oris fum aaUbia,Sc infrigidatibus,<Sc ftypticitas, ftcut eft aqua rof fubUngiw. & lacacctofum,3c aqua myrti, & aqua foliorii ftypticorum frigidorum,& decodio balauftia '^iinar ^^^^sX"^^^^^^^^ ^l-^ ^'^^'^ ""^^^^ rum,& aqua arnoglo/I^,(5c infufio gizndmmy
fiil*^ ^^le p^^^^^^^^^Js^ac cyperis,& corti & tnccus portulacc: deinde poft illud fiat oris
. ar.. ;cnmn.^ coilutio cumolco omphacino, <5c olco arbo-
rismafticis,ac oleo myrtino,in unaquaqucvn ciaponatur [ maftix, j b[autoleu, in quobul ^ B.d«ch. ui liQrit maftix <Sc ficcse rof ]aut olcum rof in quo ^aftid, .
buUita fint fpica,ac rof^ ficc? , & maftix . Et o- b B:
lcum quidemarboris mafticishabctvirtutem vehementem in fedando dolorcs c [ gingiu^,(Sc proprie recens. Kdiixitcmm & no 6q cxaipcrat, i magis propriumiuuamentum cius eft in difpolitipne doloris . Deinde poft il lud adminiftrentur,que ftnt ficut fuccus ircos humidc,facitenim currcrc fanguinem , Sc facit quiefccre: aut fuccus folioru oliu? : aut fcx vini,autfuccusrutx:autolcum<l [alabatialcadra] bullituni cum aqua,in qua fint folia cius: viridiamT'* aut cum decodione ariftol.Si autcm apoftcma cft calidum,&profundum, & nominatur bc«
Vev^^^4?[ a''''''"^- Etquandoque
^'^ciu>-^ 2 nl-,^ alkarmczit , omnium ^ . ^^^giberis pars j.fiat ex eis den-
^ ^'^^TJONES,
''^ qJ ''^«C^tf ^'^''^' ' '^''^^'^'-'^^ Pr^ertim '^c co»2f, T\ ^"^^''^ fimifriaorum ^enerx ''^P-^^d.pcrloca.&Tauloltb.i,
cum .
t B. krxl
{ B. furi
g B.a;bercat.
rulcs,non tcfoUiinircum" mcdi.cinis ^ imofit
pai-LilcntutVi,<^v' quAnaoquc incligct cura [ma nus. I Etquandoquc lubllantia cius pcrncnit ac! cr?andum carncm noiiam.Qaum crgo purulcnrum lit, adminifira ipfitmflorcm xris, i>c ^allasiautcoiticcm^riscontritum cum acc to dicbus aliquib.'5c ' [ luric aduaum, aut gaU las cum accto. Qiium auicm gingiua non ccf-
fat iLippiirari ,<5c'apoLlcmatur,6c non fanatur L-;v'^*^^'"'-';;;;. „',.,nian
indiv^crcautcrio.lLt mcliusclhvtfumatur olcii lo iarum ficcarum,amboium^^^ fcrucns cum lana inuoluta (upcr cxtrcmitatc tcntx\&: toticsliat doncc dciinncrcatgingiua, I conftringatur. j Si autcm apoltcmaluc- * ritcx humidiratc fupcrfiuajoportcbitin principio uc coiliiatur os cum olcis calidis,6c cum mcllc>& olco,& rob-.dcindcadminiftrcniur rc iblutiua fortia prxdida multotics .
oliue,(5c dccocHonc rofarutii.^l^"^^^^^^^^^^ larumA capirum ^olaium, j„pfa ' Corrofuiaautcm,filuntpi^f^^^^^^^^^^
portGt , ut curcntur cum |,.c^filU»^^-tr cis diclo in antidotarioA turu indc fpargantur fupcr ca n^cH ■ n^^j ,^r. cxcis,qua^ funtcxpcrta,cft c^^^-^^.^^ia.^^^^^ rum fruaus tamarilci,p)u-ctn ' j^-inof ; iij.^[ciiclidonia:,]drac).mir^^^
farumficcarum^amboriiny^"-^' . &falisammoniaci,&cubcbc>^^^
omnium an.drach.s.balaua.ai^' J..^„,arJS
borum nn.^ rdracl>Ai«a.;tam,«' H^,,,ac»'*^^^
iiii.l tiat cx ci.s dc.n.tVic.iuii, 5j Y&co!< cia.h, q.i.b..s rccipii..it>"'- ^ „tcmf" ,
tur pyrcihriA rad.c.sljl>^-'n?^_.j,jru,&P^^^
Ct .1«
cap.p ti^. C. cap.
Non n.ithn ucn£,qnas nlihcric Ardcs uocantyfccanin^ingtucirum inJiatnm^tionihHs- fmt ,fcd antca tmdcnhi cxtenor cH brathij y quod (Jl^cfnesin cap. dc dolo rc dvntinm ex giti^iuarurn inflammatione,admonuit.Gal. confdiurnfeqnutn^.qui primo de comp.mcd.per loca &f<& pe aliiiytoti Hs,corports cmmuncm cuai uationem particuUri pr^mitti oportere acmcnuit. Quod autcm curaticnis efl rciiquum, petc ctiam cx Galc. 5 .de ccmp. mcd. pcr loc. yidc cr rauliim lib.}. & 6.& Cclfum lib.i.&
T>e^ln^uafin^uinca,& curacins. d^p. 3-
tur ' [ in .iicdici.iis ""tc' .^°-' ,a..i.>'»<i«-^' Et fi.nil.tcrcx hala..ft-lS;«^^'^ .u-ii^^J.ac^ i,cr.zct..r si.,gi..a,& ^«'" * illitico.»'^,!.»! dc colluat.ir os cumaccto i, ^t.an ,
inquodccoaalu.,tfol.aol.'^;^,fo,«r niftrctur philcii.m cft bo.i.iin.Aut d>^i«l'':'l,xibl''^' #*
ncs proh.bctcs P^t^-^-^^fJ cisci^ con quod pcrucnit cx ca. ^-^^^ . ^^^c6\< So harmcl. Si aut non "''^'^'"^ ' ,.oxi
alca clicon.Et cx cis.q"? 'i[ci.s,'& 'Jifi'' cft ut lumatural.nni..>s ' ^!;en.ial«« ^1.'' duoruma.(cnicoru.nri; i,/„c.ii "^^^^^^^^^^^ turcx co danic.i.polU:o..'>'t dob " „1 tcmAfiatcumcofr.canoft ,,poK,,,,
a I B.aJuRuna. li t. aliharich.
COnfci-t ci alumcn ' t [ ] cxtinclurn
cum accto,cum duplo ipfuis ex falc, & cCi
furictanto quantum ipiumca, & mcdictasc- rcm^ocnai «^^'^;!--;;-; unai^^!';';
ius,fpar(hm fupcrcam,& ctiam adurantur [ta dccxpcctctur upci cai
racaj falita ulqucquofiantficiUcarbo,& fu- aturos
matur cx cincrc corum pars ). & ex rofis ficcis in ipro acac.a,& clt cc ^ ^ relcr^^^^,: partcs ii.& itcrum fumanrur myrti,& lcnrium
aduiiarumamborum ana.pars.j.fumach&iu — - - ^^nnr ina»-^';; m Ji^^ n;
rieamborum ana.parrcs. ii. florum fquinanti ^f^^^^Y':^}^'!^^^^^^^
partcsiij.& commifccantur,& adminiftrctur.
Defiffurisgingiuarnm. Cap. 4-
iVrritur in cura corum curfu fitTuraLuni .j labij .
7)e ulceribm gingiHt£j& corrofme cius,& fiHulis chis . Cap. 5.
VLccra gingiux alia funt pui-a , & alia fnnt incipicntiaputrcficri,& aliafunt incipicntiacorrodi.
in ipioacacKi,tx^'^ vrclcf^' trochi(ci,& ^ciicccntivr^ ^^,0^^^ 'fltatc.Erquandoq,aiflic^^^,hil^;5tc^, calx&acacia,&liun^in;^].^,n>^^,^ doa; confcrtcautcriup.^^^ c^faci^j^^^^^^^^^^^^ qnx' dciiciunt corrohoncm . ^.ctu^;^ ^arncmlanlDcindcacUp,..^^^
ciumcx gaihs cum ^^.^^Jitgingf
ciumcx gauis cuiu .':r<nDb: cnimcarncm,&con(lrinS^^^^^,cisbotomiat alichcriccontci
J N N O T
Acaduntctiam^n^^f^^^^ te,ucUxaliaquani.p^^rf^^^^^^ ..prorrhct.licnoftsprfrt^^^^^^^^^^^ notat,t.ci&:r.^^^^^^
*J)e cura.
a B.alabcl,reu
tffe&ionibusyltcncjis t;-^ f^oc TiVrorumquidem-cura.curacftalcola.Favc ^^^'^'^ ^ ^^^«^^^^^^^ Proquxputrcficri incipiunt oportct,utcu- 09 iw^^^^^ rentur cum eis,qux funt,ficut ^ [ olea calida,ct rtora afcnft.m rejcnndt^^^ ^idc (^'!,i,6. fcmeniunipcri I & tribuli.Si ergo muant,crit bonum,&finon, fumatur gallarumpars |.& niyrrhaipars s.a2£;rcgcntur cum olcorof & adminiftrentur.Etcxfpccicbusquidcmcollutionumoris iuuatiuis,cft colUuio oris cumaccto fquillitico.Etcollutio oris cumladc afini no. Et collutio oris cum dccodione foiiorum
rwraafLcnjtmrcjcu^^^-^y - ^^^t-u" & eii^.s curationem pertinet- ^^^^^^ mcd.perloc.Tatilnmli'^'^'^
V> re ons
Vra ciuspra;di6la efti^^
:i,a^^ .i-acti-:
itifri'! jfari'
pcii^" ,cct^.
' -s ar«:'
j^^,^, Fen. S.
''''Pancslnn f ^''""^ t hcrb...&radicis >'< "oneni a.m conficiantur poft contri
?/"'ftrcn ^^'''^■'^.^'«to fquillitico, &ad-
K "'"■aut teftam '/-^ Ponantur fupcr laccrtu-
;r"nccDpi-„.' .-"^'"1 in Jnfcriori partc fur ^"'fifan adni^l''" hoc.utcontcratur, & ''^ontcritn '"''*^ '"P" id quod aduritu ""•dtarl '■! P
tmj^ ^'^"atlccLincliim modum prgdi-
'"i P^l^ijciantur fanguinis draco- '^uiuris.marcLili quantum ipircos , amborum
7^'^^.i.^ry-"'''i-f<^loca PauIumnb.J. Tral
Tradt. r.
De cura camis addiU gingiufi Cap. i o.
POnatur in ca calcanthiim & myrrha,quoni ampurgant eam.
ANNOT^rjONE S,
Videtur de epulide uerha facereycarne fcilicet in mola ri extremo dcnte ex infiammatione ohorta , de qua Tau- 10 lus Hb.^.& 6.eHque proptereaperuerfus cafnum ordo hocinloco.Amouendus primo loLOtitulus efl capitisfe ftimj.ubi ait de au^mento gingiu^Jegendumque de fcetO" re gmgiuMiinoniim caputfuccedit dc moUificationegin gius:c!cinccps alterum de diminutione gingiu^ oBauo loco pofttumy & hoc dcL imutn de addita carnc in gi?'giua. Verim ftcuti hic perturhatus abfque cotrouerfia efl ordoyno ah authorCifcd fi riptorum incuriaiita multos idgenuSi& alios in hoc uohmen incidijjc errorcs putandum cfi.
10 lahijSyi^ sgritudinihus eorum.
Cap. 9'
Pti ""^^^orl^cMn ^P^'"^'^"'^ ^ufficiet in ca col-
It"'^'^ ^hlZ^ ^i'''' ^ichemcntis luuamcnti ^ P^^^nmrr? ^^^^^"m cum accto. fi aut 3r.&>...-.'^^^'^unc reftiuscrit inea.utinci^
DVo labia creata funt ad cooperieduni os , & dcntcs,<Sc ad dccorcm,& ad retinendu faliuam-*t[ ] iji hominibus,&: ad loqucn a tB.&Kfaidum.Etcrcata funtcx carnc, & ncruis,quxsut iuuandBm. partcslaccrtorum,qui continent ca .
Lahra ait Arift. 2 .de part.ammal.tam fertnoms ,quam
'eU dcnthim gratia effc adhibita.Sermo cnim yoityqui
. hr^'Pica,a,^n '^'^'> albegdcgi an.viij. par- ^oton ^^^^^crsh f^:?-^ S Iquinanthian. 'C"t 1I.C ""'«"■«^ qif adhcrc.it.Etphle '"f Dr.a^^^UcniaiV-^ confcrtci. Cinfcdio lini ^•ipia^^^^^iitinni ^'^ '""d.quod adminiftra T'"^is dm" '»°'"'5 •Rcciperofarumcu
^ 'Mii ifa»a«,?,n'tf^-Pa"«^vi).corticisgla ''»ti, t="tcs,fii, "^'Sranorum , myrti uiridiQ ' 'Sytti, .».'ranict'v "'"^'abati.fumach miin l>ilatl"-P3ttcs ttP*''-«:aut loco c [ alranic. ]
fiiih.^^'^^^^ CLim ri ' dcjndccolluatur os
mtliguiln . drach.ij.-t
^!,CK -^Qiiib.ciinM ^^^^"cnientiaadillud ex
uoceprcmatur,ex litcrus l onfiatyqudd fi lingua talis & la bra htimida atqucagilia no effent, maxima literarumpars exprimino pofiet,quippc,quum liter^ partim lingua produ catur,partimlabrts l omprimatur.Dcmocritu^ quoq; in cfi§lola,qua7n dc natnra humana ad Hipp.firibit. Mollis ucroyait labiorum coRatus os circumplicans uerhorum fen fumjexa£Iamqu€ articula:ioncm gurbcnans exhibet . Trx ^ ^^iminlftl^nturAuJ fiimi 40 GaLiidef^fu part.etiam decorem addit, fi cap.r,.
icj cnrui. AUt luma emmexiguum quidpiamfuerit ex labtjs difieaum,dici non potefl quam deforynis facies fit futursi. Author uero no^ ^ieret jputicontinendi gratia fa6ia cflelabia adnotauit . efietprofe&d turpe admodum <^ adjpeilu fcedumft pitui ta continui ex cerebro ad os co7iflucns labrjs noMcontinere tur.Addere Celfis uideturlib.j.propter affumendos cihos lahia efic adhibita:nempe,fi nimium , ait,contra^a fint , ufrn quoquenecefiari] iaCiura fit,quia mmus facile & ci hu4 aflii7niti4r,& fimo explicatur.Ex came & neruii co ^orncisgia Hrubla funt labra,ut Gal.^.de anatom. adrnimflr.& if. cap.j. I r 1 u iria JU ^y-^ part.Sunt ucro ita mufi uli eorum cuti ad^nifli , uel cap. 16, mufctdtmprocute,uelmufculofam cutim appellari poffe "P-^^ Cal.teflatum reliquerit, i i.deufupartium ,
\^ l ^^^^nna: &• oi gi-anatorCi an.vj.par ^^.'^t-u ^/n^;^/^^»^iHiis iameni an.iij.par-
?cac?'^^^^^um h; "^l^^^^doque confcrt tangc ^U^^^f^^acctoV' '^.^^^^inorj, & colUiere os
^< ^^'^^ifico,&adminiftratJO ai
"^^T lON ES.
, tcy^SitT'"''''''
MEdicinequidem,quibus indigetur incu ivitione finurarum, funtillcqua:adexhccationem,<Sc fiypticitatem aggrcgant lcnificationem.
Vecura ,
Cap. IJ.
umoris gratia, .fimpli.falibusthe r -neci ^ T^*^^ ^^^^^ harum moliicicm ex %\qitZ t"^ {'^'^'Py^^^h} 0, thymo,alurnine fd '^•^ ^aCiJ ""'^'^'^' ^ P^tihtm lih. ^ .rral ^'"^^-^dAlmanforcm,
' Edicinxconfcrcntcsad illud, & exillis ^ b. fpumapro cftdragacanthu,quandotcncturin orc, ueniens ex frictcommoueturlingua. Etex regiminciuuan "ti6ctrufiicu- . teinipfa,cRinunaiofuminis&ani,& utlini- Jt^XSc! aturfupercas ^butyrum rcccns. ttcx eis cll aUuifruiiam.
h f.alhabalcha
t hctbi.
< t B.curaoleo
rofjro .
•| rocidafcngi.
J B.cum aceto. c J5.& gnmmi . j mctdaftngi. f B.dflicnegi. & fadcnrgi , & vonarum .curra mc omniu aoa partcms. e; JS ag«rcga cu ilx parnbus cc r? & XV. panib. plci rolaiif
cundum paftes Jcqualcs ^*"f^P^?,'fs?n(lica!,^ J ungucntum cum ccra,ct oleo niici olco a [ rof.]
Sangums fluxmcm exUhris rr.^/y2f'«^/o /t«s/^i/» cxficcantiA^^P^n^^^
Part 233
fmftum cucumeris fup^rallud, ]autliniatur
fupcrcasaqua rcbcitcn: autaqua hordci: aut iiauciilago plyllii.Et cx pingucdinibus iuntbutyrum,& mcdulla,& adipcs uitulorumA anfc rum cum mclicaut olcum [ alliabac alkadra] aut olcum roC^ in quo funt albumcn oui,& fa im,6c proprie farina t crui,6c ccratum.-c t [ ] & quandoquc ponitur in ipfot lythar-
gyrum.Et cx mcdicinis cxpcrtis cft iUud, quod rc.^ijivfiuuja,i^,un, i.vr-^- ationcamou^
rccipi t L:;allas contritas cum ccrufa pUimbi,& i o Fluxioms vcrd huim caujS earof amylum,& dragacantum cu m adipc gaUina^ . tca cx Cclfo protulimus, EtetiamgaUa; contrita? cum fifammo, ]& Ctiam maUix,& ^ [ uifcus j albotim,& hyflbpus & mel:fiatcx cis vngucntum.Et itcrum t iythar gyrum, & ^ [ fcdijia,& ucnarum uitis omnium parss.dclKuigipars s.] ungulx caprinxadufecrociamborumanapartcs iij.camphorx , vj.partcs gummi partcs vj ccrx xvj. partis olcum rof]& ctiam'ambra foUita cum olco bal famino.aut olci dcbcn,autolci de citro. iiij . pars fumatur , adminiftrctur in ipfis ccratu & fuit cibi cius pcdcs,& cxtrcma,& oua forbiiia.
J)c tremore labiorum.
machiA-tpropriequando» aliqi uomitu, ct propnc in cgi it"'. gnuiWO^
cum communitate cum cis.
, quam '
«ft. vlsere eord.
b B. cureume. e B. hordcL
^NNOT AT JONES,
Ldbiorumfijfurasyfi m fummo fmt , medicamcntk cw r.m commodim efl , quA ad orM ulccra flunt, ut ait Celfns lih.-j.at fi altius defccnderunt, ncccfkrlum cft tcnuifcrra mcnto adurcre , (juod ?l>art£ ftmlle qnafi tranfurrcre.non Imprimi dclet.poHcajiicicndaeadem funtyqu^inauyihus : aduftis cxpofna funt . Illud etiam prAfcrtim in Uhiorum^ curatione (ft ohferuandum , quod idetn Cdfus lih. eodc?n admoiiet^ncque fcnUe corpm, ncque quod mali hahitws cfty ncqucin quo ulccra difficulter fanantur , huic mcditmfi idoneum ejse . quia nufauam cekriua canccr occupat , aut diffii ilius toUitur . Vide pro hums curmone , ^ Paulum lihro tcrtio ,
De aponmate lahlorumy& * C curn. ] Cap. 1 4.
OPortct,ut incipiatur in eis cum cuacuatio nc humoris dominantis:dcuidc admini ftrcnturmcdicin? localcs. ApoUcmaia ucro funt proximc politionis cx iudicio apoik-matum gingiuc, & cura fortior paiumpcr clt ma gis ncccltaria.Mcdicinx ucro localcs ad ulccra aflumutur cx (lypticis,ficut my robal. & lycio, & femincrofr,& nucccuprcUl, & radicibns b [ uitis. ] Et quandoque ponuntur in cis dchcncgi,& ungulxcaprinc aduftc,&^ [capiUiJadu fti,& fumus aggregatus;& ufncc.Olca autcm, qux adminiftrantur in cis funt,ficut olcum dc chryfomUis,& olcum dc nuge Indica.
AJSINOTATIO T^^E S.
j^ahrorum apo^emata cadem rationc^qua gingiuarum inftammationcf curandAfunt,ut hic alt ;fed fortiorihus u-
A N N O T A
Trmorcm infcrioris lahij rnorf'ir^f.l[ gnificarcGaU.de uiausnit.in^^
^dem etiam acrium "\n «^"^^'^^''^'1"^^^^^^^ «!f^|
tio ccrehro idcm trcrnor qunnd^q conH'''"f^ concitato ad uomitum ucntn ■ tcrfcpartium,ncwpc qnuwa - r ^^^^m^ -.atqneipF^'^ ■'^
qationc ad os totum - , . tcsimamultiipropagincsjcr^ntu
E N N
Dcdifpofitionibug;;, Traclatus pii^*
Deanatomiagutturi4 . ^
T3F.-.uttunntcIligim"^S^^^^^^ r mcitu,s anhclitus & o^^^^ , ga
tu qiidcm .am fciu.m ^"f!°,cft(»^'>. < to.u.amcpiglottis.Vua^»^j;,,^p^';„,,»^
nofa pcnck^;rii.Fcrf"P;:^.l";;idc^;,:Si
^lottis/icut ucl ro tum,cft irradatioacris,r rc &
pulmoncm lub.to , & uoC«f,'ilt f.,mi.m.ct..tf.tpcrcunc.i ^^„pl „,*
fortctu,-, & mngnil.cc" ; ' J q"»"' dP"^ c..ftodicsfupcrcxitu.iiuoc ,oa^^^^^
p.-optcrhocnocctc.us nc fri. -,2
kt p'ulmo>.cm ad ^f^fLo-VfM.^
cumctum cius,ct
dale funtdua: carncsna • ,_.(-,iit
tuHimabcoz u* fiipi'*^
inftammatwncs cur^nu<^,}iim,m an ijiujurtivnum ii- acntcb au iu^cw ^ \\C^^ . iJi^ #
tendum medicamentis. hu enim ex ajfectx partis fubjian 60 \q parucE,ct iunt ^5^'^^-" .es,ct ^i^^ ' jur'%i i^^ir^tin rumitur.nempe quumficciori, & folidiorijiih- <>;landulc,ut fint torti /j^^rUi^ ^J^^^J
iia indicatiofumitur,nempe quumficciorh & folidiorijnu^ naniia lahra con^ient^qum gmg^iux ,
^ehamorrhoidihus lahiorum^' Cap. 15.
Slautcm ineisfunthxmorrhoidcs, tunccx cis,quaiconfcruut cis^Umt fquammc ferri , t merdareogi . tlythargyri)Lim,& cccufa^&crocusA aiumc ic
dciites ad fupcriora, acu '^-^^^l So"iuo;ficutdux radiccs;;;;;^^ JpJ^^ i
uamcntum put cannacjl
H m
'^'^''^^^n. . ^"P*'^ gairamac cll alfaicfcr ci\ Cnn"'^^ ^^^^''^' iupcrius.ct duo '^^^^^''taus. ^^'''^ "^^^^ anatomiam dicc^
Feri p. Trad. r.
'C^ i f ■ r •"j*," »/"**• '^•^
L ^^"/'^^■ft^ft edePri^^^ ^P'y(-i<minitkm larynx uoca-
^!?^'^^m.EvLj <^rabes a^al
Uiios tamen
^'nZi ^ ? ''''' ' '^'^'^
li^^' '^^^^'^fu^uua&proukiQ etpro
ncm fitje qua videtur i .aph.agi, Qmj:';focantnrj& a m Iio.^ ta. dejichmt, noiidum tatnen mortui fum , ncnrcfcruntur in uitcim,qi4iuus fpkma circa os apparct. Qmindoque ob in tematnan^ufliamfuffocattofit,a capifajhiccorporea fiue proLutar^ica comparatdm.a corporea qiddan , humcriL\ reluti m angina ex hiflammatione.a procatar^fica vcro , a cibojeu qiuiiis rc alia pcr os irigcfia. hoc autcrn vel ingc H.t}ci mcle grdndioriyuel ciuficrn quditatibus, ueluti tfii me\pilorum irnmaturorum,atque aliorurn id genuSiVel vi 10 tiata & vencnatu qualitate,ut ob fungorum afiunipticn. Hu pr^fertim de fiiffocatione exgrandioricibo uerua fih *De ca ueri:qudiafungis,li,j^.agetur.& de ea Taulus Hb. yagit.
De <lhHs, & qu£ curfu em proccdunt.
Cap. 4.
INfpinis quidcm.vSc fruH is Iigni/5c o(Tis,«S: q funt illis fimilia , oportci 11 c CGnfidcrctur, fircnfus comprchcndcritca, [ autpcnna , aut as cam r curuitas.caiazaram , autchordaarcus dupla,b autcuin- .r [ainccxpcllaturj cumca,autcxtrahatur, & (i ''^'^ cftinll-rumcntum *^ [comprchcndcnsj fpina , ipfam^fc c rccipicns cam,i unc rcclior cltcius attradio lccundumquod narrabo. Si autcm lcnlusdcfi- c^-excta;.:;
cir,iuncoportct,ut pollipla forbcantur forbi-
>«i " 1 ; C. i.^V^.,, ..-1 i^-
^ ^crnb
C:ip, 2.
tiojics [uifcoU-.j Siautcm non ualcntjCxcitctur (mgulcus,5c uomitus cum digitis,i5c cu pca na,6c mjdicaminc. Etcxcis, quccxpcrta lunt, cll ut Dibat omni die drach.;. naihirrij contriti cnm aqua calida,^^ cuomat, ipfumcnim cxpcl lirquod rciinctur.Et mclius quidcm cft,utcuo mat podcibum iiuimcum aqua.) tquandoqv liptur [cum flofortitcr, & cgrcditur j 6c dc- .B.fiiusfonJ-c, glutituridcmdccxtrahirur, <5ccgrcditur quod rcrcntum clhhc f militcr ficns licca:,ligata; cum i^"fa. filo,quanc:o • aiilatim mallicantur , 6c dcindc dcghitiuntur.Etquandolit gargarifmus cuni roD uux^ in quo dccoclc liint hcus liccc, tunc quod intixum clT,mouctur a loco fuo.^Etqua 40 doquccxtcriusapponiturcmplallrumeutturi 111 quo (unt mauiratio,d: apcrtio fubtiTis,utaI pcriaturlocus, 6c cgrcdiatur fpina, &: quccur^ fu ciusproccdunt pcr fc.Et limilc iuiic d\ cmplalh um radum cx tarina hordci cuni oico,(Sc aquatcpida.
^ K^N O T A T I O N E S.
'"^^^^^"^nM^^^^^ Eglt&dehac re Ta dus liL6.^ em tu vide .
qux fitmmt cur 3-
"0 '5uto '^op,,', ^I"»ci- iinalquc ipatM- ^Scl> 'i<m f "^'>onc.n poic pcrct lii..- >«=CIU„'"^-'t.adu,i;cturuomttti: «ftoctuiior.
Dcf.m-mfugis ingmiire.
Cap. 5.
^ O N E S,
' ^•^.^r'^''^^^^../;!^^^^^^^^^ mfpir'Uhms.qJifit
QVandoquecotingit , ut fint qu^^da aqu^ habcntcs fanguifugas paruas , occulras : qnarum occulta tio djtiiciic facit caucrc ab cis, quarc dcglutiuntur . Et qiiandoquc pcndctin manifcilogutturis, & quandoquc fufpcnditur in intcriori parte mcri: 6c viuandoqj pci ucnit ad ilomachu m.Ht quandoqvcn parua' <Sc alpi- °o cicns,non uhWt fulpcnlioncm cius,quumautc pcrtraiilir fu^cr illud iiora,dcqua curatur, <5c fugitcx fanguincquatitatcni magnam: cicfcit corpus cius^cc r.pparct quantita .
^Hnil^^^^onis caj 'p'^^^ ^'^ ^'^-^ ohfirMunt re- '^^^^^ohmcrnamiomprtffiio
*i)c fi^nis.
ACcidit ci,iM quo fuipcnd^tur fanguifuga , triliitia,6c an^uitia.oc ipuLiun fanguinis. A VIC Qq Quuin '
M 1. ali^ttibus aicibvs.
Qaum crgo uidcs fanum fpucntcm fanguing , fubtilcm a [autipucntcm ipfum quandoque,] tuncconfidcra difpofitioncmguttuiis cius tor talTc cnim. in ipfo cft fanguifuga .
*De cura.
Vadoquc curatur illa,qux vifu comprchcnditur curationc acccptionis,& abla-
6c fucco cucumcris afmini,& cllcb ^^^^jjil quc accidcrit ut abfcindanir^tunci ^^^^^^^ lcin quo fuit,a clamorc & ,,cifolutio; currat fanguis,aut cuomat ip^"" ' ^o, t ne cducatcum; curcturtotumcun .^^„1 fcics in capitulo luo. Et hcr^io^aa) ;i|^odti habcnt proprictatcm cxpcllend n^^^^^^ochif autcm,quo accipitur cmn inltrui ^^^^^„,111-
hcnditur curationc acccptionis,& abla- gico cft ut ftct illc , qui ^^^'"^^'"^pici tionisfccundumquod narrabimus . Et quan- lO gam, infolc,&apcriatos iiJ^ ' ■^jfciii " ' Imguacius adinfcrioraciicxtrcm^^^^^^^^^^
mcnti chirurgici,quod cft .aturin'^^' quumquc uidctur ianguiluga»?'^ iijcias, " nicntum chirurgicum in f ^'''luni< non incidatur:& hocquidcniin ^^j^^jacJ' inftrumcntu,quo rcmoueturn
%A T^^N o r A
9 B^insittatsS |ai{ug« locom inquo.
luscgit lib,^ med.fac.
De fuffocamnibus ' [albaba-]
b B.alferafes.
c U.chaiad .
il B.alanagicl.
et B &aflafoe tida folum. t bjurach. f f B.dt-iaie am moniaco , tuc gargarifina cii fceha cQ incdie laieipfius^ lul phurc,aut abfin rhij cum xqua litite fui . tlctha, g B.firachs. t baurach. h tR- drach j. 1 B algarub. k ii. alchalcho ■ tar.
1 B. brtkegiubuii £rach.
doquc curatur cum mcdicinis gargarifmatii fi fucrit propcguttur,<5c vaporum.Et cx cis sut quxdam cum caputpurgijs, fifucrit dccliuis ad nafum,& cum cis qux uomitu,& ventris fo lutionc cducunt vcrmcs , & qux cis funt fimilia,fi tlicrit ftans inprofundo,& in ftomacho. Et quandoquc ingcniatur aliud ingcnium ci . lndccft,ut lubmcrgat fc homo in aquacalida , aut morctur in balnco calido : & propric poft allia,qu^ atlumpfit.Dcindc non fit dcfcs indc- fincnter aquam frigidam linfrigidatam in ore fuo aflUmcrc hora poft horam, doncc » [ dcfce dat fanguifuga,qu9in ipfoj ful'pcnfacft,fugics a calorc,& dcclinans ad partcm frigoris. Si autcm ncccflarium fucrit,.ut ipfc cxpcdct fccun-
dum illum calorcm , ufquc quo timcat fynco- . pcnc^'
pim,cxpcd:ct fup illud.cft.n. rcgimcn vaiJc bo T)Ra:focatio ^ [ & ] prom ^ ^^j.^t l .,11 num in cxtrahcndo ipfam. Et miilrorics quidc 1 anhclitus ad P'-^^'"^"^' .-niis , ^^yinf confcrt in ca,ut fit contcntus comcftionc allio cft rcs accidcns cx cauiis p ^^^^^^ ^ ^ p,\c .^^, rum,& morainfolcrcncndoosapcrtum, co- mcdicinarum pr;cfocatiu ^ ^^i^gcUt^^^Ljdc ram aqua frigida inlTigidata. Et quidam homi rum vcncnolarurn , & :l''".j5us.li^^ ^^\ct^^^' ncs funt, qui in potu tribuunt habcnti fangui- guinis in quibufdam uuc cllPP u fugam, [ alfclcfis ] & cxiftimo quod fint Ipc- qua nunc loqucmur,cit ;-^J„„icLO^",^^ cics cimicum rubcorum fmguincorum fimilium [ tcchis] dcbilcs habcntium cutcs , quos forfitan dcftruit tactus. Etii fucrint facilcs,dcn tur in potu cum accto:& vino. Aut fulfumigctur cx eis guttur cum traicdorio , & fortalsc ipfi funt,qui nominantur in tcrranoftra | al chabcbil.] htacctum folum,quu forbctur, qua 4*^ doquc cxtrahit cam cx gutturc,& propric cum falc.Exgargarifmis vcrocftgargarifma, quod fit cuni^accto ^ t [ ] & gargarifma dc
finapi cum duplofui dct nitro,auc finapi cum ^qualitatc fui [
] dcnigclla,autcnm accto uini,in quo dcco^Sia funtallia & t ^ibfinthium,& lupini,& coloquinthida,& S [firacs,] aut accto uini fccundum quantitatcm duarum
qua nunc loquciu...,^.- -i.,^^[-um''*^";,atc^'^
lamaccidcntcm - , non»-""^ • cx propuiquo Ci^ig^.^"^^'^' ^futis a ni^^Lfd" pcrrura,aut'' [pigritia] ''f^^^^^^ ftrumcnti attractionis ^-^^^^^^jcinili^^ cp apoftcma oppilat a^^"*^^'^ J,,.^ iflOf^' / quod laccrtus moucns ^^'^oti^^ ► d i acrc ad car& cfl laccrtus <^?h^, aa^^ lii^ modum diduri fumus in ^'^^pcrat^^jjclj' quum dclicit a motione Uia, |iiper ' pp ficcitatcm ' [ congrcgatani I ^^jg a ^
cirtu m,qu i cft in ^«^^^"^'''^f/molli^^^: ali"t quc fcquuiuur ipf'a^^^'^^^^C,nicnt^'''Lin^'^ aut pn fpafmum aiitpP ^^^^' i.clct^ ^ non cft polTibilc animali ^^'^^^^^^^^
mcatus non litopp
cui ionis,autcaiu^,t^ rnon<^ ; lica"' .!
mcntis carum,autin
t,s CU.S cun «'"'"""''fSVj;^''«''S:
vnc.in quo ponuntur t nitri drach. iij. & falis ^'^ proptcr rcmotioncm ipo ^^.^^^ ^^^-UiA ammoniaci ^ t [ ] & aliorum duo dcn culTionis,aut cafus,& n^^i^^ fnon^,^ iii:a'^?rti
tcs,& gargarifmati quidcm cum kicco foliorum*[falicis ] incll proprictasm cxtrahcndo ipfam. Et fimilitcr gargarifmati cx accto cam afsa foetida,aut ^ [ kitran,]& aqua.Quum aute iam pcrucncrit inftomacho , oportcbit vt in potu fumat dchoc mcdicaminc. Rccipc lccha
abrotani,abfinthii,nigcllx,lupinorum, cofti^
[nafturtij, mcntaftri, alkcbuli,firacs ] omniu . fit.]Etilludquidcmpl»i^^^'^^^^^^ anapondusdrach.ij.cumacctocommifto i & buspropicr lcnitatcmlig^ ctiam cibctur habcns camallijs,& ccpis,& por " - — " ' -''^''^
ris,& calamcntho fluuialihumido, aiu finapi condito •,& omni caUdoacuto : deindccuomat poftca,fi facilis fucritci uomitus. Si autcm fucrit non facilis,tunc rcs falitx acutx . Et quu cius fufpcnfio fucrit in nafo , & diligitur cius cafus,fiat caputpurgium cum accto, & nigclU,
ptcr Ipalmum, qui *^'-'^'"*'^^c[scu"^,/)pi^; 'd
ahud nocumcntum ^^^^''^.uii^^iC^^ ur ^nJHrm DlurUT^"' .nfUi^^ini a
Qui aut cft maioris tinio^' ^ d^ifccundaAquc^tnitr^P fcM^^^^^
fubilla,cft magis laUia i^'- ji^iw- .^j,.cftinfpondviiprima.Ip.i^^^;^,tul^^'^A.
acutior [carum Illamautcm,quxiit< capitulo difticuitatis
Ilhmautcm,quxiitcaii^;;;;^i caDitulodifticuitaastiai^i
\[]0 qiiod
iatut ioftf"
'^'^^Pcdor ^^^^^^^ ^^f'* antcriore parte col '•^^■sabcar.i^-^^^^^^^^^^^^^^^ut^laccrtiscxtrin
i|\illis,qua: fiiiit ad poHcriora , ita utrintapoilcma,(Sc riibcdo
eli jidcS'
^^^ndoau^/.?[^"^^PP^^^^ orc, &
^^^«laiiDaifV ^"'^ cpiglotti.Sc quadoq-, deco, quod accidit
'"^^^^iscxtrinf • ciiim crit apolkma in in duaous tpccicbus laccrri f]mui:6c quondoq,-
inf -^^^ ^^^Piglotti,dccliuib. ad an- dc illo,quod accidit cx rcmotionc tpodyliuni.
Part 234
?'PPai*cat ^,^'"^^*^^^^'^^^ apollcmaappares, Et quand.oquc pcrmutatur fynantia ad "pcrip-
ILaitf _ r. ^^s ruocdo in :intn^-ir^fr. ,^^^rr. ^.^1 ncumoniam,quando cxpcUiturmateria ad pul
moncnij t ^ C ] 1 1 &quando
Etquandoqucpcrmutatur ad partcm cordis, 'J"^ pmuracur &intcrficit.iitquandoqucad llomachum ef- " '^'^' i^^inaoqnep* "fh^^^i^^^-uumncus in orc, oc funditur . Etomnis fynanticus qui moritur, ^^•^^^ommiiny^^^^^^^ ^P*^."^"^yl<^^s,& nucham fpalmatur in primis. Etprcfocatio quidcm ca ^"'nieri, &;n f5'^^^^critinlaccrtis intrinfc ninaquandoqiic intcrficitinrcr primum dic, anL,. 4ua!lrn„n.,..,..:„r.-... o • & quartum . Et qiiandoquc multiplicantur fy-
nanccs,5c earum timilia in ucrc hycmali. Quu crgo pra^focatio fortior tit, [ar.hclitus poni- B _fit<nl«liturattra6l:iuus,in quofitiuuamcntum motio &auxili«ur7i nepulmonis,]6cfit ncccllariummultoticsmo cocu momli. ucrepcduscum'^ [pulmonc] velociter & fre ramhe. qucntcr,fi adiuucrit uirtus, 6c non fucrit in an " r."^^^'* _ liclitu eoruni " [inflatio.] Etquandoqucacci- '^^'
. ^'^^''^udoquceft proptcr quof dit prefocatio in fcbribus acuris,(5c [ conflri "'^^^'taapoft;^""^ Pfppri; in facicndo con- dis. ] Ht quandoque portcndit in cis uariolas. ^a'!?'-" 4^i6d eiiK H.f«^^- '^^^ an<ia^ochai 5c Et fimi litcr doior gutturis in eis,quamuis non ^ ^ ^*^^" " " " fit prcfocatum.Etaccidentiaprc^focationis in
acutis fcbribus iunt mala valde,quoniam incis cll nccciliras anhciirus vchcmcns.Et quando
m t "~**»^ns{r.i-r • ' , accidit in dic crilis,elt timorofum.&^ pcrnitio
W^^^^^^diu^^il. ^^7^'"^ taciteuenirc apofte fum. Namcrifis cum apoftcmatibusprcfocaliM^^^^dcft- ? ^^^^ "^^^P^^^^n^^A dicirur, tiuis,cft pcrnitiofaproculdubio.
'^^^litum nt ' iequuntur ipfum , <Sc llringit ^^^nfui.' ?'''P^^.'^ uicinitatcm, & non appa- ^^'^^i>5c in ''^ ^^^iaccrtis intrinfccis in epi- '?^^Uatuo? S'''''^'^^^ vefticnte eam:& eft dctc
""sdiiornf illisapoftcmatib. nu
^>awt, rn^''"" f "«'"•Caula ucro horum
iorum a-
um non apparct fcnfui ct,(Sc
d fpafaiu, quti expelHrur m^ce
o B.cx ru-fflaci*». p B. condulis .
^^0'Po r.?*'"^"°"<^ft«ulareplctionis in
*PP.^rcns fcnftii extcrius , & a-
nif>, V^^n cll " ^^"^fcrius. Et aliud cft , •^•^aliud oa^P^^^^^^sfcnfui: &aliudcft in
t.a!'^^^^nud ,,;,i'^^"sin cpiglotti,& non con lin, ^ otis rn S^^'^^ ^^^"^^ ^ingu^^ Poft apcr-
C^l^uandol'^^'''^^^'^- i^cc quidcin apo
■ «^s;'. '''•Plilc-mafr^ '"•'''^' quandoqucac foci; ''^'^opcn , P'"r"nu prcfocationis ,^«.Q„;, Putura lacerti . Iguttuds.] Etc.x p-
pi^lcgmatica cft magis in-
Cap. !•
^ uclocior, 5c facilior ,
^'^^^arll^^l^^^^^^gi-oflb friaido Er aliacft,cu
cuuis gcncratio cft cx
'■''ih I'?"^^ «on^'/'r^'^" cicifccndit a capitc,&
1 ''^iUlUl^l iiJl* ViV Vtl'-'U.V. >VN_IJ.
Sl N^os k r'^''^"'^c poilibilc eft, ut dcice ^!^tio,?'^^^itatcm ( ^^Pct-ioris partis cpiglot-
S3''^u.uj.;;:;^^am,aut paruitatcm pcnc-
^"otiil'^' dicin, ^'".'■■'"''•<-"'" accidit cx mcla
>?Wo ,H '""^orarur cffufioab V..,''nn„ ..'^acl aliudmcmbrum fubiro
De ang}na loqmtury ^uamuis, & de flomachi tumore ucrba jki iat. hippocrati hfc uox ^ f^vetyxn omnes earum fartiurn ajjcBHs JigmficatyquiadfiiHces funt,& Jpirandi a^ioncrn aliquo pado offenduni , quod tcslatur Gal. 3 . pro €^0«- gnoft.quduisin libro de morbis /. de leuianginafiattnen tiOyquam paracynathcn nocari ait. Latini ucro omnes eiuf modi afjeclm angmas uocant . Sanc hu in-s morl i ^fecies funt pLureSyMt Cjal. 4 .de loc.ajj'. prma,ubi fiiuces injiarnan tur.Altera.quum neq;fnuces, neq; reiiqus, orispartes uel externf ulU irfiammantur : laborans tamcn fkffocationis pericuium in gutturc fentit . Tcrtia.ubi extrinjecm circ€ fkuces infiarnmatlo apparet . Quartaubi gutturis partcs tum extcrnAytjm intcrna^ fimiliter ajjefUfunt. Qiunta ue rd ubi ad anteriores partcs ucrtebr^ iuxantur , ud ubi foii mufculhqui cum uertebris commuiiicanty ajfefiifunt ; uel ubiguiaipja uitiata eyt, uel ft rnufiHii , qui guiam gutturi iungimty uelfiproprij qui ipfum g?atur aperiunt mufcuii , ^^^'^fifi^^t ' £x his erg0yqu£ Cai.ait,patet angin^yjecies multo plures efie quarn quinqueji uitimum id caput qtiin to ioco pofitk ( quod iudicioncfiro eas angjrnz ?^ecics continct,qu(£perco7ifcnfiim Fjnrandi dijficuitatemy & angmi pariuntj dijkcueris.ut respofiuiat. cH enimaiia angina fpeciesyubi iuxata uertebra efiy aiia ubifoii mufcuiiy qui ch uertebriscoicantyafieeii funt;et diiierfi itide y aiij ajjeflus
flHQ,\^^^^^\itJ^^^^^^ fi^^^-P^^^^^^il^-S-qi^od&TralHam^siib.^.quatuortan' Cap.tr.
pernuir,^ ?^^^^'"^'^'"'*^^^P^^^^^- ii^mangin^fpeciesnumeratyjynanchenubiinterioresfau
^^S;'^'^!^^''''^'^^ apoticmatccalido.
. , ciummufculiinflammatifunt .farafjnanchen uhiextem
idtlpofitioneincft mala. res earundemmufculi intumuere: cy)!amhen,ubi fufcrior
•tocatiuuaut intcrficit .
NuspPP^-tatufp"'' colicaioncm ^t.E(^^iine;fej j^^^quandoq; apoftcmatur
N,vtV"*ficari ^^^" Perucnit ad lioc,ut pr? Sis i^Tidt'a 'i""^ '"^l^i'" facicns nccclfa ^'^C^%nol 'Pcrtionisoris, &protc
w in lacerto intrinfc
gutturis parsy& larynXyciu^ mdelicet mufiuii,fimt infiuimati:paracynancl)en.ubiajjcBi junt mufcuii laryngis eiuf dem exteriores , Sed Gal. ^.prognoH.paruimomentiefie Com. i^. putatyUtper Cyuelper Sycauox projeraturydijiingi^atur mo Cap.4. do res ipja.Cciju^s iib.J\.aliquGt & ipfi jjecies anginx rcfertynon eodcm quoquc ipfe modo ijs uocibus ufu^. Quamobrem nobis,Gal. confiiio, omifis uocum uarictatibus,res ipfa erit contemplanda . atque angin<s demum uocabutur AVlC. » ^^^^^
Aph.37- ap.47 cap.j.
fiib hocnon prohibetanhclinim^q"
ficilisfiaf,& conai-ingatur,quonian ^^^^^^ ucnit ad hocut coniprimat ^''^""''"/jncaaff mitatcmcius, & utnon "^g^^^^jf , 'jncriA'^ omnino.Quumquc apoftcmacu » , lacertis intrinfccis . non nianiU'ira ^^^^^^^^0. ^ quamuis [lingua palato ad^?'^' ipiti^qiio tcr.]£t difFcrctia intcr apoftema ni^^^^^ ni,tum ipjimet <tAuicen. clijicntire maetur. qnum pitmtO' non fanatur, & apoftcma quo n^^^. ^^ji 1 [ ^ fi morbi diutmni fmt omnes,quod ad materiam fpe5iat,a i o la malitia,im6 cft in poft»*^^^^^ ^ quodC" . ^i?
hanc ex pitnita angmam ad quadragcfi- ] nifi
wum quandoquc dicmproduciidern Auic.affirmet. Vide re hoc & aitj.zfr diucrft diuerfa fcrmunt^ . Videtur tamcn nohis non avginamyqux a pituita eSl, tjs qua ab alia mate riafikntjcowparare. Perum pituitofam anginam pituitoff confcvrc: aliarnergo incolumioreni cffeait, &fanatH fkci liorenjynllm uero quf diktumior cfl, ut etiam ad quadra^ ^cfimHm diemprorogetHryperuulo Juhcfe maiorlHac uel Lcty^uic.putamus.
ompes,qu£ ad faucium,& partium ilti aglnium regionem fpirandi atlionem Udunt.Tro quarum notuu adi h'ip.?. prognoH.& i.de morb.uulg.fcb.i.et ^.demorbis^inCoa cis pvmotionibus 6.aph.& j.necnon ^.de eat.ui.in ac.et G a^.de loc.aff.
1 Etex prxfocationibus , &c. Vnum notat his uerbis , quod paradoxon quis exifiimarity anginam, qudt expitul ta eHyCclerius fanari: & faciiius. HocproJe5io tum ratio niytum ipfimet ny^uicen. difkntireuidetur.quumpituito-
*De fignis.
% B Arddcntia «OfBiuunia.
« [ I Ntcntiocommunis] omnibus fpccicbus : 1 pritfocationum, cft coftridio anhcUtus, &c quod os rcmanctapcrium:6c difficultas dcgluticndi ita, vt quandoqucpcrucniatpaticns ad hoc,vt bibat aquam , 6c cgrcdiatur cx narib. cius , 6c cxiius amborum oculorum : & cgrcf-
fioiinL\ua; in ca,qua; vchcmcnscftjcumdcbih- .y^. ... .^ .^,--
tarcmotus cius . KtquandoaucpcrucnitiUud 50 ^ quumtamcn quandoqi ^^^^ pUnimum ad hoc , ut (it ioquela cius lpccici,q tus Ipumct ^i^iq"^^'^^^^'''^; '
■ > I «1 .. ...;U... Sir Mi^ «-a niinr»! iUi/' fiirrir tOrtllLl'-'
co nonconftringatur anlieUtus, jfintpsij deglutitio.Et iUud cft niaUmi,qif " cpn,Hotti,& non apparct fcnlui .^^^^^^^ aUquid, ncquc intcrius,quum iniF jquo guttur,lcd cft profundum , ^^^"^;^^^^^^ non uidcturintcrius,& nideturc j^jpiii catio autcm niala fcftinat ad P"^^" iensca^P^r. hcUtum,& quando relupinatin P .on^f^ ) hibctur anhclitus omnino- & q^'- . pinatur,anhcUtusfitdifti< due cxtci^it coUum ingcniaii^'^^ j iie,^^^
dum,6cTrcuoUntur cum ^^^^^^ Ugit cxpanfioncm,](5c non po ^ ^ ^ccc\,) do pcriicnit conftriaio anhci t^^^^ ^^,^,^^ . cxtrahendi uaporcm t^niol unia j^^^^^.idit .^r cat uirtus, qux cfticit anii;-'!'^^^" 'tfpuni'^; f ad cxtcriora in anhcUtuA app^^^^^ cur J^, non eft fpcs in iploA non ^P^^tiifpf iiii do,dcuidci^i^ ppete,
dicitur,qu6d ilic loquitur cum naribu:., & elt cft,quum iUic fucrit
b B adhoc.
c R- & ipferecQ du ueritacem .
d B. «gredicur.
tunc iple mori?ur,& Uni'||t^^^^^^^^^^^ » -
[ & nutrimentum.]Qiunn au--^^^anijP^^ uiridis^&dcnigramur^^^^^^^^^
tur puUiis,& infrigidantur^ .^^.^^^
fitudo equidcmUngux, ^^dtc^^^si funt J ex fignis niaUs.Etquan ^^,,,cn cationibusmaUsfcbris uUuni ^ .
i fcbri> tacit a^S^
e B in illa,qu3e fic ex remotio
vere econtrario ciusJllc vcro qui ad [ hanc ] comparatur in conluctudine tiominum, non cft niii habens narcs oppilatas. ^ [ Iplc ergo vcre J non loquitur cx naribus. Dolor autcm no fit fortis in phlcgmatica,6c dura, 6c fit fortis in calida. QuLim crgo vciiemcntior fit dolor:tuc quandoque inflatur colUim totu, & facies & <l
[pendctjiingua. 6c magis incolumis dccoUa- ftinat:quonia tcbri> ^^."^^'r.^l^cfti^' ^«3^. tioclt iiia,cumquaanhclitus ndfit difticilis;. ' hcUtu magno.Et lam cli"^^^^^,^tioncn^^^^ Et puUus quidem habcntium prxfocarioncm tis uclocis,quod Mnis p^i^.^^^i^ius]3 ...^1^' in principio fui,cft frcquens, diucrius, dciudc fitparuus rarus , & communicationc apollemofum in hoc,quod fenritur , autcum uiiu , autcum tadu,ita,ut fentiantur mcmbra mcri , &epiglottrs dura,& cxtenfiua>&: fit habcns ca, quali dcfideret uomcrc. Et [ cum rcmotione quidcm ] cft attradio colU ad inrcriora,6c [ab
i,e fpondyliom fciffio ] ubi rcmoucntiu rpoiidyles,& quaiido 5" tiir ei
tis uclocis.qiiod fi quis pi?'
& altciaturcolov" [pol"'-"-- .jd fuaconfuctaadalbcduienva .^^^
&ludantafccllx,&ins"in« ro<d(>J do,tuc iplc- moritut in ' tatu^'>< Signa ucVo fpci funt , fi ^'Zcnv^^i «V cx?criora: multoties cn'»;,^?' qiian V, losfuos,&fanatur.Etfim;;^^^^^^^^^^^^
i B.depreflflo fcu cocauitas in
g B.defccndit .
tangitur,dolct,& fi iacct fuper coUum fuum nonS[dclcdatj aliquid quod ipfc dcglutiat omnino. Et diffxrrentia quidem inter conftridionem anhelitus fadam caufa dccoUationis, & fadam caufa peripneumoni;i» cft , quoniam iUa,quaecft in peripneumonia, non prxfocat fubito,fed hajc fubito quandoque pra^focat. Et diffcretia intcr apoftema in cpiglotti,& apoftc ma mcri,cft, quoniam quum dcglutirceft pof fibilc,ac aniiclituscftprohibitus, tuncapoftcma cU in cpi^lotti,aut fi cft e conncrfo,tunc apoftcma cft in mcri.Et quandoque magnificatur epiglottale adco,donec prohibcatdcglutitioncm.Et quandoque magnificatur mcrialc , adco quod prohibcat anheiitum . Et non conftringit aniiclitum aliquod apoftcmatum mcri,nifi quod cft ia fuprcmo cius^quod ucro cft:
hciitu fitionc
corumanhclitus, &/»^'P „ia iP ' Vf tu brcui.Et illud idco-XuntJ ,nc uchcmcnti.xn.nc P'^,,tfare / „ ,tinr„m oaulatnn" ijffi^jciif
longi.m , ut ipfum paniat'--, jan-jciij Qium.autcn>abbrcu.atui,j;,^ai„^^^^ turcaufap.-.Tparansad '°"^,j:ui*«;,.c£>pri mcmbraiddifpofitionem;»i„,atc
tcr qnandoaccidit apo^^^"' liqua^?i<> to,fpcratur cQ eo refolut o 4^u,dc ^ , pcrmutationis lynanriK i«'^-',„ioa^\.^^j, *° ipoftcmatc dctum.t.o,& 'Ucf °;„a?'> t.Ucadcxtcriora,cummoJ' „ ^^^^ indc oportct , utconlidcrct undofus,magnus,&acc.d '„01^ ipfa pcrmutaturad P"'P" pfaP^ ^^^J* pulftis ell lp.»f"olus ,ttmc tP^ual^^/^ lpafmii.Et li dcbUitatur p i»^ 0:0»" ? iatui;&fitiaru5Acoi»'»°"--
tiincn calor,5c acciditfyncopis:
^'■'nucciH ?''!'^', ^^"^^^'^'"^ partcm coidis. Si aii '2ni cffnnlf ^ ftomacho,<5c naufca,tiinc ^^'f li^^nu a^' ftomaclium . Collcdionis ^^^ciiL 1 '^"^"^^'^^ inucnitur Jcnitas pau 1 ^iicaccuw ^^^^^^^^^^^"^'^^ti^^ici -Etquandoi ^'^^^m i Sir'^]^'^^ ^^•-'^ ^''^' ^PP^^rcrc rubc- ^^i"] crvfinii t P^^''^^ pccloris, ut i' [ gcncrc- ^^^:autDr ^^^"'"^ fccundum duos mo- ^^^•■acorD ^-^^^^ ^'cditionem matcri.xad intc- Siautcn^^n ^^^•■^^^^Rg cuacuationcm matcrici- ^^^cftfocc^^^P^^^^ ^-^^^^cuationcm.tunc cft in ^'^«leftLi ''^^^^^i^'^^^^^* cumcaanhclitus.& agiiinca ca c'r'^ ^'*Sna c^uidcm cius, qu^r fan ^oling^,^;^]^"^ ^igna ^anguinis nota , 6c rubc- J^Ponsfi,. oculorum , 6c inucntio
FcQ 9. Tia6t. I.
fan •
"guuiis,r. aut dulccdinis , aut fimilis
^^'^^^ (unr : l^^^^'^^^^ udicmcns. ! t llgna cho- ^'^V-nsTr •^^^^^'^^^'^'^ caliditas,& triftitia ^^'^icatim ^^^^^^cmcns,& dolor vchcmcs P^^non rn r ^'^^^^■i^u^1o,& riccitas,^ vigi- ^^^^ conr conflrini^cndo anhe
cucnicntctnex iangiii- ""«Caj. rl,'"^ fignificant ipiim color Ini- 'inioc " " "
r*'^na onul^'^ i)^inor cit aoiorc lani^uincx. S t bau . P^^lcgmaticx funt lahbdo, aut
l^lam u ^^^^acciic.ili.^;^..., X. '
ri r*'^^coali "V^r^^^^acuitasipfius^&cftciuafi «^holcri ^ acutum,mordicatiuum , <5c ?%n. ^...^^^ mmor clt dolorc fanguincx.
IV 1 oaui-i *"^&''^^i>-i'--c luntiaiicuo, auL > l^oc nhf c^-^ii^i itatc,^^ vifcohtatciquo- ^^•Eton.'^;''''*^^ corruptu m, & putrcfa- «"^^^^■islin.,^'^ t^^^c fignificant iplam albcdo ' li^'^^^^^'^tion L ^^"^'^^'^' ^ paucitas rrtis,& in- ^^^^^^m Ln-S''^^^^^l^^e'^ [ proikrniturl 'Poflen, ;!^'?hcationc, & raro accidit cii ^^^^•cun^L" Slandulis,6c ^[ quandoquc] cft
fl,;''^fcbrA A^'"^^^^*'^'-^^ priuatus;6c non lunc filv.^^'^ldiPc c P^'^^^i\^atur fpatium cius vf- C ' ^^t^ci ,w '^''^'''^^ ^^'^^^^^^- ^^'^bcs ca, pof d^-^^olli^h'^^^'j3^^'l'^o^ii^^pcnctr.:tdcgluti ^^ies,5^^^[;^m. Et figna mclancholica:,funt
l^''^''tpau|.u" & P6ticitatis , &
ium,c]cunq; fucrint, funt s ia orc , <5c iuuari cx aqua
gSifi^^^^^u^^ ^"^"^}^'^ ' [iing^iyj doioiJTfbuc --i lU|)fimtate in partib. gutturis.
l ^^^^P^-te . notat,quo cUfLrepare;^ (-jaUd
■c^iientem effe ait pulfimyposi
j ^ ^^"^^ pnrintm & rarim . ^yit Cjal. KayiJ^afnrr^^^^' ^^^^^^^«^«^^ pfdfiis fi-equenteSy &
H anoin ^^^^^^ ^^^'^'^'^ ' controHerfu/mte- ''^kl,ilp'^'rcinti ^ '^"S^' interltihfrequens pulfws
'^Po ''^"^'^''^^^^'"^ pr4ocatHSy&c, '^^^^^^^^Mtemkm mdetur. qui i. aph.
qui fuffocantury& a uitd deficiunt^nondim tamen mortui funtynon reuocari ait in ulta quih. fputna circa os apparet: cuim contrarium hic afferit . Scd & hoc Gal.in eiu^ apbo A rifmi co7nmentoaduertit,nonnulloSj quamui^s rarcidu firan gularenturjcfie in uitam relatosyquibus ipuma circa os ap paruerat.Ouare & illic Galnon ut perpetua hanc ab Hip pocrate proiatam efje fcntentiam fu^ncatur^fcd qum tamen plurimum ucra fit. <»yiiiud item f rihitjqunmait. 3 Et fimilitcr quando accidit aposiema in latcre oppofl 10 to &c.quod difjicile uidetur. quum notatum a Galfit paffimymorhos qui aliquam corporis parte obfcdere, uhi ad op pofitam ahf edant,non falut^,fed infortunatumexitu forti ri:id quod,fi quis Hippocratcm in lihris yulgarium morho rum diligcter percurrerit, fdpiffme ohfcruatu ammaduertet.ycru rcs ita jorte fe habet. non intclligit hic author totius Tfkiterix a bfcelfumpcr crifim;fed eius i?nminutioncm, qux quidem fi a parte quam ohfidet , ad alteram difjuncL" tur , dumlxflim partcm lcuat ,minus pcriiuli adejie fignijicat .
Sermo ynincrftHs de curis aposlcmatum accidentium^ in panihus ^jttturis,& epigiottia; 6^' glanaulis cinun dantibus ca.3 & yu^, & galfamati , duarum amygdalarum-j . Cap. 1 o.
OPortct vt euacuctur in pri ncipio uniufcuiufquc illorum matcria facicns iUud cu phlcbotomia,(5c folutionc ucntris;6c vt trahatur matcriaad partcm diucrfnm, laltcm cuni 5<> vcntofis pofitis fupcr loca longingua, oppofita ci,»Sc hgationc cxtrcmitatum dolorofa.Et ut incipiaturin ca cum mcdicinis flypticis,com miftis cum cis,quc habcnt parum abftcrfionis, ficut mcl:(Sc mcliorcs co funt corticcs nucis,dc indc rob mori. Et fcias cp inccptio gargarizadi cum accto,quum incipitp«flio uua2,autfynan tia,cftcx cis qiix rcpchunt,5c prohibcntattradioncm humiditatis plurimx: 6^ cft cum co ^ hibitio cius quod cucnict.Et dc iftis quidc mc- 40 dicinis funt,ficut alumcn,6cgalic;6c balauftia?, 6c ambo granata dccoda vfq^ ad foUiiioncm , & fiat cx cis * [quod dcglutiatur.] ^ Et cx cis.quc ■ iuuant ad^ iliud,cft ut radatur finciput,6c liniatur cum fucco acacia2,6c hoc in principio, dcindcgradatio fiatad maturatiua : dcidcfiat gra datio ad apcritiua fortia ufqucad gradum falisammoniaci,6c pyrcthri,6c ad ca, qu^^ diduri fiimus. Et cx cis,'quc confcruntadhoc , cft ficrnutarc cum cis, qui funt ficut condyfi , 6c 50 cofi.us,6c foHa oleandri,6c fampfucus. Et cx rc buscxpcrtis,quc faciunt fuaproprictate in apo ftcmatibus prxfocationum,6c uua;,6c ambarii amygdalarum,6c omninoomnium mcmbroruni gutturis.iuuametum maximum cft, ut fu rtiantur_fila,b [6c propric] tindacumc [muricc] marino,6c pricfocctur cum cis uipcra:dcin ^ decircundctur cis collu cius, qui habct aliquid horum apoftcmatu:illud cnim confcrt ci iuua mcntum mirabilc bonuni, pcrtranficns quan- 60 titatcm*^ [cius quod timctur. ] Etlacquidecx d iTicdicinis cft fublimibus in principio,5c ftatu proptcrca q? rcpcllit,6c lenit,6c fcdat dolorcm. Et oportct, utconfpiciatur in adminiftrando Ga^quc'^ [ftringunt] rcfoluunt,aut maturant : 6c confidcrctur ad difpofitioncm corporis in « lenitatc,6c duritic iua.6c confortctur illud,qa eft fortcl duritic,6c leniatur in lcnitatc,6c fimi AVIC Qq 5 litcc
litcr obfcructui' aettsA comp!exio,& tcmpiis , fB.apftftemati. & conructudo.Et quandoquc approprianrur t apoftcmata] vu^&ambarum amygdaUi um & S [ 2^ [moilificario carum ,
cumincifionc. ] Etcgodcambabusfingularc faciam capitulum.Et cx modis curationis t cft comprcflio fuper locum.Etciusloca f^mttriaj vnus corum cd^quum rcmoucntur fpondyles, 6c fccundus cft; cx apoftcmatibus vua:,&: ambarumamygdalarumindigcntium fubleuationc lo fua, ' [aut cafu ] ambarum ad fupcriora , & tcrtiuscft in apoftcmatibus phlcgmaticis , quum conftringuntur ambo mcatus, 6c iuuatur cum comprcftionc fccundum mundificationcm ip forumA fubtiliationcm ipforum.
u4 N NO T AT JO 'I^E S -
Anginofts & Hippocrates & Gal. j .dc rat.ui&.m ac, ucna jc^ia^purgationc & clyHeribus fuhueniri iuhent.t^m crdine agenda ftngula fintifimul innucmcs . Jdemconjir- 7nat Gd. 6 . de comp.med.per loc. priufquam re^ "
g t B.& omnifi pfiSbromm guc turis.
k B. mellification: earaai isci£o.
I B.apud caran
Li!)crtcrtius. ^^,^
co, aliquodexealfkBon6 ,& ^^^^^^^^'^'^X^^^^ mcntum cxiHimamM.quali vfuseB ^^{'f^ g^iiJt hicauthorlm inlocojponte difcreparct,^^^''' ^ n9s admonuijkt .
De cura decollatmum,&pr4ocmnum,& cationis ex omni ctuftt^ .
IN calida quidcm oportct, mcip phlcbotomia,&no cxtrahatur ^^''^^^^^^ mus fubito:& proprie quum .Jhora''' tus dcbiiirari,im6 fumantur ''^.'^' .^tionibj & X. viq^ ad dicm tertium cum i^-P ■pit,tiic continu is.Si autcm dcbilitan nou oportcr vtfinc ccflationccxtrahai^^. ^^0^0 ' viqucquo apparcat fyncopis i ^jscol^
tct ut dccli nctu r cu m mlfyn<^< t
Syncopis.n.quu accidir,cadit \
utamuryparari corpus prxctpicns ucna fe^iione,purgationc,clysleribu^,autin€dia,fi tatim corpus apparuerit aut multitudine hNmorum rejertumyaut corundem malitia yi tiaturn. Si neutrum horum ad fit, flatim ad curationcm p localia remedia peruemendum. Paulus quoque Uif.j. necnon Celfus lih.^.fi vires patiantHr,mittendum fanguincm iubet. Vcnm^quum fanguinis mittcndi plura fint Loca.di Hingmt rem J-Jipp.fxrtguinem ergoytitjcx hrachtjs detra-
umconpr. c, aifliciilt.is iin"<^"; ;„or5t"'
Part 235
■fdlcmibHs |j j citur cis,vt ni> ^^^„1^
ncccirario,aut uoUintanc,6i F'-'t' jatut bns.Etquandoq;oportct, '^'f^si'!^^ plilcbatomis rcs i> L aUqua,q cft " ^uoniamq.uiKioq.cft«agn.^
nis in ptocationc rctcntiA p^']; .^,is ha;i%
ficuVfa^iguinis mcnftrui A ^^^^^^ rhoidarum.Et in huiu(modi ^ -^^niatei!;. vtfit phlcbotomiain i^^^^-^-^lut n<ia.
hes, moxucn.isqu£fuh linguajum^fecahis. ^mdfcrd & partcm,a qua cadir rctcntiOv- . ^-^
plurir fiatin'
ncccflariacftitcrario in m^"^
aci paiLt-fii,a ^ua Lauii. i--- nciO^H^^^^Ly
cft hicphicbotomia fiphcncA ^^^tuncr^^ Qiul.n.cgrcditur fanguis piinin ^^^<\o^. dlJ^, fcdantur accidcntia ^^^'^l%,ic^^^ J
vcr rat
itatcmMdi(poritionisjqiHi^;^,dni d [cxpulfioncjphlcbotomi^^ i re^^^^^^^^ tionc,tunc ilkid cft mcluis ad hoc> ^^1,^$^^^ L
ec nt iaciiis anftciirus, ^^pici*- Jti^
rifmata poftponantur,h c(t ^^cn^io^^^J^iiiH rinrgargarifmatadoloroU^f*^^.j'^atap^^j^^^
Celfus, & Tiiulns. fcd qud uena fecanda in cHbitofft,?ion expHcatyf^ludd in omni fcHione ftt perpetuum,ut fitpe Cjal. aducrtit^ajfcCfis fuperioribtu partibm extcmam ejfctundcndam.nift forte plenitudo adfit , tunc enim meaiam fecarc prxyhit. yln ueri in codem latcrc , an in oppoftto mit tcndus jit fanguis,non aiunt.Sed feruandum hac in re eji,
quod li jTO primo adnotauimuf . Vnum Aun cnnns primis ^^^^y^^^^^^^^ ^^^^^^ - ^j^^, ^j,,
fiatim vcrhis dc curatione agensait,quod uel venx jc&io- virtus in corporc,&: cadar c^^^^^^jo fr^^^jitj. ne uelpnrgatione retrahenda cjl matcria, vcl lucurhitiiils tcrici 9gritudinis'& fuli^ciat .^^^^^^j P jr^^ ad citraria locaaibnotis.Qua in re credat fortafe altquis dicb.cii x.podcrib.langni^.^^' cti^^^ii^i^ Cap.3. aducrfm hunc Galeno.qui libro dcrcuulfct cucurbit.h.ts ^ f^t facilis anhclitus, & ^*.)^^/,;^ rcpl^^^^'^^ ante euacuationemtotiuscorporisprohibet.Sedtiosconfu li hic cucurhitas arhitramur,vbi vires non ccnjlent,neqHe ^^P-f* uentx, fc6lio conueniat Gal.exemplo,qui i ■> .mi th.uhi uUericoniun&a ftt injlam?natio,coginos oh dolorc/n uit yena tundercjfi uirtus consict:ucl mchra fcarijicare quj: Ufa no fimtjft imbecilles fint uires. ita vtpoHremim hoc cucuyhi tarum prxfidium, acteris al^s ac vcnx prafertim fci^ioni nonprxmittatur,nifi alia uircs non admifcrint.yJt yero,t ni namparti figenda cucurhituU fint,non aithic author,^iua uis fuperloca longinquaoppofita apponiadmoncat.Jntelli gcndum tamen id putamus utfuper fcoptuUs dorfi ddmo ucantur.alioqui cnim earum ad menttim appofitio,de quibus Celfus lih.^.& Pauliis U.^.non nifi trafa6ia f.uxione conuemunt,ftcuti & venarum fub lingua fe6iio,cle qua in fequenti capite.
I Et ex eis qu£ iuuant ad illud ^c. Hoc paulo tndetur difficiliHS, uult ut derafum caput acaci^c fucco liniamHs
ncm,im6 adminiftrcturgarga|^gcftlp^^^^ dificationc.Etdccollationis,qS^^jy,TiC p.ac
cxiftcns^ [in finc algairamati. J jtu' phlcbotomia antc dcclination^ f jjni
:cnditadlocum prxfocatun]- tioiiis
-.uidcm fcitur cfi co Iwra.pf*' lipatio^y'!'
cipio,& augmeto,& ' atJf^fdiif''
fpoiitioncdcglutionis,&aubn ,011
tas,aut cafus c^us,& ^«''^'" /11^^ * fcucratinau r
Cap. 4. Cap.x^'
fupcrfluitas in partc l^at }
diffialHM, uuit ut aerajmi capur acaci^ Jucco UniamHS a titur cxtcnfio, pcrtanfit , ^ i^itiOl'^ Cj" / principio,dcinde ad maturantia eamus. At contra JJip.^. mia:i mo i^^clongatio fiat ^'l-^^j^eCi-^^^^^^^ti de rat.uic.in ac.derafo capiti ac ceruici ceratum imponit, rcfolurionis facicntium] f ., ^^fur inii'^v
Lviisj^ ituwluit,€tmolli jpongia ex aqua calida exprcjjk fo uet,qu£ omnia,ut Gal.ihidem ait,attrahendi ad exteriora vim hahent.Sanc dijficilis eft hic locus.-quum uerc,inflam mationihus , qu& adglandes , non conueniant repedemia : quum & 'Kafis 5 . Cont. afiringentiain hoc affe^iu prorjks interdicat. Quxrnohrem tiosjid quod alij multi,mendum^ in codice effe arLitrarnur . fupponcndumfj^ pro acaciiz fuc-
tioncm plurimam, & P^^^^^^i.^c ^^^'"nciK,] mfitcofpuscius utcnsfangu^^apf,^« meto, & coucrtcns ipl um ^j^" ,.^^^(1^^; /
quafi • [fiat ci inobcdies 1^"^' 'ion^-f^Jlii^ fi:cudrircrolutionc,&niatur<^^^^^^^^^
botomia fiat tunc,fortaftc no ^-^Q^^j^-
non cnt cxcufatio cibatiom» »
Ssvii tcibf erit^^
orte^' .riaii^ .iTaria
uriii' .arg
•^' ^neademT'^^^^'^V' [ incipiatur ilkid raltcm] '^'•teion- ''^'■^^^'^ ^ [ialtemiii dirpofitionere , iienp 0,1 <5c proprie quum fucrint
^^encS cxtcnie.Etquando- ^qiian I '^^ plilcbotomia t Higularium , ^s.fIJ ■^".n"^— ^''^^^^ fcalpcllatio lingue ^'i^iti rn ''^^^^ ^^^^*^ ^^"^ ucntofas cruris , quo- ^lnicnnl; ^^^^^'■^'^^^cs ualdc.Ht illimi quidcm
=«■ ^etur ...^^^^"^^^^■^'^^i^^^q^i^ni accidant, quum deai(,^^P^^^io>^< quum cfc ucr. Ht cx cis qui ^'-^Ptid 1 rl'"!^ ^^^^^cmcntis iuuamini.s,eft in iialdc,,ij? >ins clyikriorum fortiu
Utlitcop,^ ^'^^"^^P^^^i^ibcatrtunc oportct Nucfo-^^^ <-'b^^^cribus icnibus. Clytkria ^^^am-^nri^ c^'-^ ^'^^^7^'^^ ^^^nt in Iioc maximi ^^^■^^ cii-n ^.^P^^^^i^ct ut cmbrochcntur cxtre
\ in pollrcmo ipfi
n cu r rc r c 1 y n a n ces , op o r tct
^'^ ^ to ch '^*^^ fit i n fu f 1 fi uc i n olcb ol uie,a ut ^"^A foH !!?^^^'^l^^iUuio, i pfa cn i m cll lcni ficati^
fe'Unt iila^^ r^*^" ^^ti^^icliua, quum non con Jorciin^ Im^ i"^^ fmapisA ca
^^^^ns &- P^^*'-^^* > <5c ungucntum fortc ru ^^^'^itHuf ^^^^^ «iclanarcadi,6c omnequod S^^Ad ..jP^^^^^^^^^it fint contcnti in cibis fuis
ic^cieinV^'^^^''^^'*^^^^"^^^^^^ autivrupo de ^^''^Muibun ^'""^^^'^^ naradaquani hordei 3^iacie'ad l^^^^l^" Cmcdicmis J dclcclabilibus; putitio , ' ."^'^^ oui.Pofccaquum faciiis fit ] 6c i,^?^^^^^^'^''^^^^»-' tbrbi ioncs.ex ca ^'^fatiuij ,^^;^'^;^cciusiiant lorbirioncs ex ma- ' ^^'^^icrefolutiuis.EtqULidci^lutitio
f^^^Poiuivt^^^'^-^^^'" ^^^"tofai fupcr coliumal^^sutciiia, '^^^^indaia. cum fuctionc, aut Ir^^ quo l r I'-' ^^^^^^^^•'^ paulatimA dcglutiat Sit^rcnr cibilQuumquc illudco- «, ;^^unt ,^ r;;:^^!^^^iintur ucntoFre I i^nita^^aut ] ' y ^^'im t ^^' "^'^ malum fi icalpclle-
t(^r '^Put i , ^'^^ vcntir:etur ucntofa una iii
4 tc^ '^^a^d' ^^'-"^ ^'^^ poilquam abicinfrP^^idiuo,r ^^^"^^^'acnim iiec tialuintmak f K^^'^itcri /;T'\P^'^^-tcui,& mmoranteam,6c %l'^^'^^n 1 ^^^^^ii^^-^. Suiiilitcr ponatur]
^au?^^Uuou;^fJ:' ^^^^^iiibiis fuper quod^cot-
Wadon ^-^'^^' ^^^'■^'i^i iiicatio nanquc diia C^^^Uro ^^^'^n^ittitur in gutture canula ^lo?^'^^Uatio ''^^'Scnto^aut finiilibus ambo- V''^'^r fit c^ a^^P^^'^^''^^^">& fimiliter quan %^^^Ponaf^^^'^'^^^'^'"oc{lcxcufatio,qiiin O diu; '^^P^^'-' coiium.Ht quandoque Crf''^io '^^^'^^'^^gl^^titidis, 6c anlieiitus Ptie ^ ^titei.; ^^'^"^ fortitudine.Mc^ TiiJ^ Vul, P^"'ncipio fint fivptica;,acpro ^Un,1^^ habe^'^' ^ mcliora quidcm ftyptica %l ^'^tiic.,, ^^^^ llypticitatc fiu fubltan- Vtr^^^quaspv?"^. ^^bmcrguntur. Et cx rcbus VP^tiJr cxprimcntum, cftquod Vo?>^iacn,u ^°^3}Pofita,magis funt iuuati ^^^^ttlor fimplicia . Et quandoqtie
rium cil^utftypticis admirccatur aliquid,quod fcclctdolorcm.& icniat:ficut cfi: iyrupus uiol. 6cpcnidij,6c laccalidum,6c niuciilago lcminis lini,& alrob.Etquandoqucmuitiplicatur cffu fio,quarenon cficxcuiatio,quin rcfoiutiua eis admiiccantur . Etquandoque non cil matcriapiurima in cfFufione, 6z apoficma non efl: forte . 1 n ci p i at u r crgo , <Sc ad m i n i flrcn tur gailx», 6c lai animoniacus, quoniam proiii—
if> bcnt cuni fortitudinc,<Sc rcloiuuntcum fortitudinc . In ciiolcrica ucro oportct , ut fit plurimum intcntionis conucrsum ad infrigidandum cum co , quod facit ilypticum , 6c quandoque adminiflrantur , iinimenmcnta.Etquandoque adminiftrantur m ca, & in omni ^ [calida] gargariimata, & infflantur infufflationcs cum fufflatorio,6c pifluerizatio ncs . Et ex eiscft gargariliiius fadtus cum oxymcllc,6c aqua,6c acctoiipfccnini cli maxinii iu
^'J uamcnti in intio calidc , 6c lrigide,6c cum rob iiiororuni,propriciylucftrium: dcindccCi eo , in quo non cft zuccaruiii,u ci mcl.rt adminiftrcturin principio purum, 6c confortctur cu ftypticis,quc iuntdcgcnerc fucci llimach , 6c acrcfl:c,ficcarum,ctficLit funt balauftie . Et iii huiuiiiiodiquidcninon ponitur mcl^ nifi ut nuindificct,non ut conlx>rtct, 6c finiilitcr decoa-io [ alkcshc J cum mc.lIc:autdccocl:io iii' niachcLi coaguiato uue, Et fortius iiio cft liic- CLisnucisrcccntis:quoniam ipiccftcx niciiori bus mcdicinis horumapoftcmatum,6c liiccus rofc rcccntis,6c robpapaLicris,quando pcrmi fcctur cum ftypticis , cft uchementis iuuamcn ti in in itio,5c fortitis ilio eft dccociio niyrti,6c giandium,6c aquacoriadri,6c fumach,6c aqua corticum nuci.s.oc aqua my rti , 6c aqtia \ lcntium decoclarum] uaidc, 6c cydonia valde cft ftyptica 6c >' [ forba ] p roj|i-ic,6c aiumcn iameniiiabctproprictatcm inhoc. Etctiam inliif-
^ ^ flctur in gLitfurc iniiifflatio cx leniinc rolb , 6c luniach,6c baiauftijs fccundum partcs arqualcs, 6c camphorx rcs modica.Ft cholcric^^ adhibca tur fuccLisolcrum frigidorum pcriiiiftus cum co,qu6d habct ilypticitatcm aliquam;^ [ficut] fuccus uirgc paftoris,6c liiccus foiatri,6c fuccus ranioruni Liitis.Etcx comniunibus intcr cas ia principio.iunt lciiien rofarLi,6c lemenportula cx,6c niuciiiago pfyiij,6c amylum,6c Ipodium, 6c luniach, 6c dragacathii , 6c caniphora,cxqui
' bus fiantpilula: comprcfla:, 6c tcncatur fubha gua.Qiiumcrgo abicinditur attra(ftio,opor tct utmifceatur cum rob niororuni myrrha 6c crocLis . Myrrhacnini profnndatur ciim uirtii te iua; ftypticitatis,6c fuc rclblutionis, dc fiicit crocuniperucnire ad profundum,6c aggrcgatur ad maturationcm faciendam. Si autcm uidcris iplani dcciinare adduririem , perniifce cum moris aliquid cxt nitro.Qiuim aLitcm ap
Co P^^opinquatftatus^autpcruenitin ipjfa,oportct utadniiniftrcntur ca,in quibuscftfcdatio ,6c lenincatio,ficut iac mulcium,in quo difl"oluun tur fquammx cafic fiftu la: , 6c [ oleum ] rob niororuni:aut dccodio ficuum,6c fcenugrcci, autrob myrti cum rob:aur fuccus b [ uitis] cil mcllc: aut rob:aut bdcliiLi arabicum diflbiutfi , cumrob uua; . quoniam cft iuuatinu ualdc, 5c aqua radicis i n qaa dccoda funt pafl2e,6c fiDcnu
t B Alia Htera. tliipolicione .
X B. Alia litera
cycomoru ft/-. pticdrum . y lj.£aruu
f baurach.
a B. pix. b B.cauliuin*
Early European Books, CopyrigM © 201 1 ProQuest LLC, Imoges reproduced by coortesy of The Wellcome Trust, London
gr^cu,5c dadyli,5c ficus,^ myf rha, 5c crocus , & ciiinaaiomLiin, gargarizataciim oxymcllc: aut ac]Lia mcllis. Etadminillrcntur cmplailra ct ad maturanc{Li,ficutcmplafl:rum allcir, & di ftillatio olci rof, in aurc cil uiuatiua in hacho ra. Etquandoque vidcs quod non maturatur, 6c vidcs duriticjoportct vt adminiftrcs in mcci.fulphut, diciniseius [ caulcs.j Quum autcm maturatio iam adcO:,runc lludc in apcrtione aponcma tis cumgargarifmatcquod coniungit intcr apcrtioncm,<3c lcnificationcmdicutquxda mcdicina:acuta;inlactc,quil>us htgarganimus . Et li cli apparcns,(5c clongarur tcmpus, & non difrumpitur-non cii mala adminira-atio icrri . Et cx mcdicinis tcmpcrans cum inccptionc ad diiruptioncm cll dLCoCtio ncuam cum kxnugrxco,& da(:?iylis,& dccoctif- lctium cum rof.
■ poail-
ibcrtcrtiiis. ^^^.^
cft cnim pauci foetoris. & cu panc J^^^^^. aligd aluid,tunc dcntur ci cibi ^^"''^- ^.ualinis^boni chymi,calyde cop^^^^^^"!^^^^^^^^^ tatc: ficut carhcsgallinx,6c ^^^''^^^^^'f^iac^ tatcs caprarum,ha:c cnim cu bonit^^^^j^^uic^ii nis,cducunt fa:ccm parui ftKf^"^-.. , funthi cinis qdcm fua proprictatc ^^cienti^ . ^^^^nt rundinesadullc.dccollanturcnimp luerilitianguisfupcralas ipfarum:deini-i to zatur lu|7 cas fal, & ponuntur
to,6c lii^atur caputcuis,& po»""^^|' juto & vt ponantur in vitrcatova(eii'i^.^(^crcii5 picntix c!l rcclius apud mc.l ni"^ y^ndoq^ hirundinuaduau cu fortitudinc.f 4 ^^^^^(1 hnitur palatum cx Irllc tauruio cu .^-^icu-
lc tcliudmis^ct florc a:ris, ct '^^PlTi^iturCi loru lalitorum,ctpropric ^11^.7' „^ nicH palatumhabcntis fynatiam '^;^;^^^ fifiiiliter*!
i B. calefacien-
f B anc-.hu.Ti. g li. liquirina:.
h B. in oeridico it.it li in;ede ad kblitifioacm .
<Sc robiiquirin.\;,&: fcmmc jimaru : 6c p
lud fiat gradatio ad illud,quod cfi fortius,qua u.^^.^ ......^,. «^.^ ^ ri^eiit»*" ' i.
rcmhccanturcum robmororum baurac, <Sc »0 ininiftreturgargariimatacuox) ^^^.^^^rqU' myrrha, 6cdragacanthum,<!k ctiam icmcnal- ' " ' maru dillblutu in iadlc caprino, 6. oica [ dif folucntia,j 6c propi ic cfi mcilc, 6c galla, <5c fiat ex cis gargarifmus, • [ <5c cx cis ] qua; lunt hcut aquamchis,in quadccoda iuntiicufi, 6ccaianicnthumj^Sc fampiucus,(!c ' [alumcn] nicnta.6c lyfimbrium,<Sc radix ^ L hli; j coniun6i,<5c rcparatim,(5c coilo, 6c^pric iiiarino incil luua mcntumniaximumin huailmodi liora, <Sc'^ [in ucritatc ilatim poll abllcrlionem inrcgra , & poft maturationcmj complctam,(5c apcrtio jicmcumcis, qu? lunt ficutbaurac , <5c nitrum,<Sc aflaiCtida,6c myrrha,& pipcr,6c cailo reuniA (lcrciis hirundinum, 6c ilcrcus adib , & fiat ex cis gargarifmiis cum rob mororum , imo cum lalc ammoniaco,6c pyrcthro, 6c Ibmincalharmtl, 6c hnapi, aut llniinc raphani cum aqua <Sc oxymc^c. lit adnuniihcntur cx 1flis infufflationcs,6c inlufflatio iaiisammonia
accto. tt iimihtcr apoflemaN na..ct j^qiio
dccocHim clt lcmcn rapl^^'^^' ^\ottcniatig^ dcm cr calcadis ambo sCit bona ^^o^ iionis. Ltcx copohtis huit medi^^.^.^naini'' cfi myrrha,ct croco,ctmcdicamc ^^^orti 6c mcdicamcalharmcl,6c i"^"^^^^.' ^i"^^'^- nucis rcectis,6c irochilci i^f^^l^^orisc^ dicamcn huiulmodi . K^^c^V m 1 unc'PV
bi adufli in tcfla," ^^^•'^^'"'"T/icisg^^bJ risdrac.iigallaruadu(lanini,co K^^,ah^
oium an.drac.j.mvrrhc,coltun^ ^^tin"
s.iniufflctur,autliniatur cu ^]^^'.^^^^^^^
cius,6c in hora uchcnicfi^^^^^;*; f (tcrcii^
cuspucrip [cx panc lLipi»^^"'Vf:'jaiani*';'.iiC! nis,cthirundinum aduflum ^,nd04 cLis itcrcturhocin aicmultof^^^^j^t^cti"^^^^^
i tB.fiercus.
X B.eL 1 B. & lupinL
a;gritudo,adminiflra vinu,6c balncum, 6c cm broclias . Confeciiopijularum iuuantiu in fla tu . Rccipc radicis lilij. iiij. partes, aflij foetidai; mcdictatempartis:colliganturcum fucco cau hs,aut coagulato vuse.Ex curationc vcro phlcg maticc cft, utintusi gutture intromittatur uir ga moUihcata torta , fupcr quam inuolutus lit pannus,quoliniatur apoftcma,6c quomundifi cetur humiditas.Et ei quidcm qu^ cft antiqua, afla foetida,6c cinnamomum,& loiuatur vcntcr cum cochijs,6c hicra,6c fimilibus,ct clyftcrizctur cumclyfteribus ualdcfortibus. In cura autem melancholicxcx medicinismagiscon fcrentibus ci,cfl: mcdicamcn alharmel gargaiizatum,et linitum cxtcrius,6c intcrius. Ex medi cinis vcro,quc habcnt proprictatcm,6c conucnientes funt in orani hora , 6c cft ftercus canis album,6c • t C ] adib album, 6c hoc modo colligitur.Cuftodiatur canis,nc aliquid comc dat nift ofla tantum^donec ftcrcus eijciat albii quod parui exiftat foetoris. 6c fimiliter ftercus hominis,6c propric infantis.oportet,vt folicitudo fit ita,vt ilhid quo cib^tur, ftt cum quantitatcqua digcratur: 6c quod ^ [ cx eo ] eft mclius,eft panis i [ lupinorfi ] fccundu quantitate paruam, 6c in potu tnbuatur poft ipfum vinil vetus: deidc lumatur ftctcus eiiis,6c exticcetur,
CLis itcrctur noc m cu^ . % ct^'' /Mucro apoftematur lingua pioca locuij J fortaflecLirationcipliLis.^Scanos^jj^jaa^^^^^ mus dc apoflcmatibuslingU'J|-^^^^^j|-^ri^^^^^^^^
ci cft facicns quicfccrc . QLiumcigo dcciinat ^'^ huicloco cfl proprium, .. ^...yich'- in • ■ • -^' ■ ^ ~ redircadillud.qiiodiilicdi^^^^^^^^^^^^^^
nictur poir phlcbotomiam, i^ '^^ nciii^Vn» tcrias ad infcriora,cr q^^?;;l^^|n.pr^P^'^V'
co lioc cum hicrapicra.H.^|>^^^^^^ in dcponcdo humorcs,qui ^^^^^jfis. v^^^^. mo oris itomachi,ct mcri, ci g . ^dant^^iiciH^ adminiftrcntur fup iphn^i^"' cft^^^Vio'^' pcrcuiriua/icut fuccus ^^^^^^'^^^^ habens proprictatem quam ? jaeft^' .tii'?^ uamcnti enis, deindc h ^eccl^l^^^^fci-unf ^,^1^ fubtilis,fiat. Ex cisautcm,qii/^ .^yle5,^^jijiait giminceius,quxcftproptci f ..;,ti
£,cnicturin comprcflionc '^" ^^^ti ad poftcriora: fcrtaflc ^"^^^^^ 'Vi^^^^riO^ dyhs, ctillaqaidcm ^^^^i^/a .i^^^^C^^^^^ fit cum inftrumcnto,ct ^^^f.f^rUi^^i/ tur quan doqucp ilhid rcqui^^-. ^^,,tur^^^,r ,
cxtcriora.Comprcuiu f .^s % m apoitcmatib.Quumq; ^X" j.e,^^^.. rcs fiunt,et non ualcnt nKdicn^d perditiofutura
hgamcntoru, qu^e
funtintci -^^^ no!. Drxtcra? rccipiat c..%i^^^^ f
fio eft fciilio cannai : cr ^^^^" i^os "'IjlO
nx,prxtcrq? rccipiat aUq"^"^jt itautpcriiiLidaiihelct: dciac
lcrat .ftioualirci«i ;eftio iic^li
^cut ncri' lutairnO)
jrciis idoqj .etfc^ cicu- «tiaifl
niof' ain^' ,rti^'^
,ip^'^ •^^^^
inf oii^'^'
ciii^^ <
«^'anabitm. I:™'" ^P^f^^n^-af^sS^ mcdicetur, ^'''^'ttendarnV quidcni curationis cius
^^''"'«ut a''l"^^,d poua.ora.& tcneatur
«,clon„». lumatur cutis
Fen. p. Tnd:. i.
T ^'■J ^
^''onsetui-H.- 4 i"^^"' cum vncino,
^''•conC^'^'^ finunxcutis lblum.pr?tcr ''"l''o:«cj,or'',?;v "'.""''^^SO panniculi in
?^''n3tur o,'^*'r'''=i'^t^'it*o„cm , Narafi ^^"«.4 n ^■«'^ ' igamcntis llt a-
^'"'^'''■^pratr , "''■ '■1'"^'^ complcatur prc
^^''''^vc, if /''■^''.««'l lublingua, &phIebo ^^"llu^T°yf «'& appcndantui- vcntoli Jr^-^ciS "^^nto.cum tnciiione.aut '^'iis,&. C facrit caarapr.Tfocatio-
^'>'Vt cC?" ^'"^''■"bmcri.-o, tunc con r.^Muori 'T'^'^'"''^'^'^ '■''^''■^''^^•''t''^ c "'"''donc '"''•'^ fortitudincm, & odorc-m
■ lcn '"'doner r tituduicm, & odorcm ^^"''"«•ita fnff ''"''^"•Opo^^ »""•'»'"' il
ca n " f^'-'"^ ciccris,& lac, do ''""'oui F l-"'^"» ^-lifrolutifuntpanis, jo '«^^'"''Sutturi •"''■=1"°^ omnis, qu. habet ^ "'^"«^lue doi ™c %crclamonc
^\J^^^'P^r uiccl ^^ ^^^''^^^ ducens,m ea yero quxim ln<iu^^ ^niyni ^^''^^''''^''^^Sxm trlplex caufa cfl^cur '^o>,;;S%4,nW^'^?'^ ^^^'^^'^^«^ GaU.aph. ma- 1 ^'^ '^^^^tih,j/,rih "^^^^^^ fortis.qi tam^
' ^'^^ ^'^ac/.^!^ ^gf^ndum.At fi tantam uniuer
P^^r cpicrf''''^' ^""''S'^- ^ifp^rtiend^ ui- ^^'kn "^^^LsC '^^^^«^«^- Q^iarcyqnum angma %^^^^^ai ainn'\^^^^^^^^ ^^^^^ ^^^^ authore no Kr^ ^-^^iktrcit^^ ^^^^'/«/■«^/2 vfque ( excludit animi , icT quam per~ ,5? repeti fangttinismif- V^^«%e;z ^'''^ ^^^dat AHic.copiofam edu6lio 7"'^'''^ quU^''']^'''' cumuUtij]im.%m euacua-
^^ih nur^ , " cu7niumjfim.xm euacua- ^4t'''<^-^3Lz ^^P^'^^'^i^mde caufafpiri-
?'%n^'^' ''f ^•""^^i defeciu , interire animal
-''^urque hac in re Taulum lib.i.
Part 236
h,^"^''kn '' l^nerif^^^^^^^^^^'^^ y^ritus . H£c ergo de ^ %lHui^i^r ''^^""'^^^^•^^ ycrh quonam e loco
. . 0, . ^^'^ curatione momenti. Tri-
X''^"'^^^^^,^/^''^'^^"^ ^trc«.ii^«r i,^r<? phlchoto- ^^kL^^^^^qnc an?- ^^A^^^^^ ^fic humoris originc . '^'^ cafn ^'^'^ corpore ad afe5iam parcfl difceiendHm ab eo,quod fu-
perioricapite eB expHcatum y quodque Hipp. prxcepU ^.de rat.uic.iri ac.ut. f.fanguinemex brachio mittamus, Fit tamen etiam nonunquam ex particularl quapiam con fueta euacuatione cohibita ueluti per uterum & hsmot' Yhoidcvs.Quod quidem,ubi euenit, Hippocrati^ conftlioypn Aphor.i r. mo aph.quo natura uergit per ioca c onferentia reuocanda morbifica materia eH , ad uterum & hmrrhoid.14.Alte nm notat.ijs uerbis.
3 Etfecundum ueritatem &c.quod paulb efl ptffcurmi Videturtamen noUra fentcntiahoc uelle.Fit ruandoquc, ut angina,fi eiu^s caufam , & materiam Fj^e^y^s.fanguinis mijfionem dijfcrri admittat,nempe,qumn non >'x fungnine uel ex calido ac tenui humore fit, ucl etiam quum corpus fanguine non redundat , uel quum uiriks ualida twn eji ^ tunc ergo pr^ftabityUt ucnafi&ionem ad morhi yfque co ^ioncm diferas . ohita enim co&ione , uires quce per janguinis mijfioncm proslrat£ non funtyqmbufque diutiws pugnandum contra morbum non elly& euacuationem fan ^^^//i//ijf pr^fertimpartitamyquam hic author proponit J fercnt,& pterca materiayq infiam.mone fecityconco^ia ia facilins educctur.Hoc fere uideturuelle Auic.cuius rci ea dem fortafieratio cH , quam lib. i .fen ^^.quum defangmnis milponein coclione obeunda agcretury ex Hipp.attuli' mus.Cftera pete cx Hip.'\.de rat.nicUnac. Gal.O.de cop med.per loc. TrM!i.wolib. ^.Paulo lib.s.& 6.Fide & capi/j^^ap.y. Celfum lib. ^.& ^rctmm i .de acui.morb. cap.^» '
Dc uuay& amhahtis amygdalss. Cap. 12.
JStisquandoqucacciditcatai-rhiisapoftcmas cas,ira utproliibcatanhclitLim,(5c quandoquc molliiicatur uuaprxtcr apon:ema,& indi^ gctco.quod conftringitcam, 6: cxficcct » [cx matcria ipfam,] & quaadoque indigct incilio ncy&c appropinquatcurationiprx-focationu . Et curctui in principio cii linimcntis,^ m quibusfit facilitatisoblcruatio] & adminiftrctur cum pcnna, digiti nanque in non fua hora c t 4^ [ ] quandoquc laborcm aftcrunt .
Et in illa quc magnaeft,&parux inflammatio nis,adminiftrcntur pontica. Inflammata; vcro conuenicns cft illud , quod eft ucliementis infrigidationis,ficut aqua folatri, & ficut femen de ro(is,& folrti cius:utrifquc, enim in cft operatio fortis.Et ex eis,qua^ funt fortiora in hoc capitulo,funtgummi arabicum,et dragacathu &c farcocolla,& [ ncfeftcngi ] linita. et etiam balauftic partcs dua;,aluminis pars.j.contcran tur,ct cribcllcntur cum ^ [ oraliJ<Sc adminiftre tur cum fpatula habcnte caput incifum in lati tudine.Etquandoque adduntur in cis ciocus, & camphora.6c adminiftrantur linicndo,ctetiamgalliBtrita: cuni aceto,ctliniunturcum pe na.Etiterumaquagranati acetofi cum ftypti- CLS, ct et lapis \ ccdcncgi. ]ct et lapis corrofus aduftus,etillcqui nominaturachates, etlapis alafurugie,et fpodiu,ct lutum %illatum,et arinenum,etrob acreft^^ct fru£tus fpin.-t icgyptia 60 cx y ct alumen iamcni,et femcn rof 5 [ fumantur] ex eis ficutcillud. EtfufFumigatio ciiraniis anethi eft ex cis, qu^E conftringunt uuam ualde. Et etiam fuccus granati dulcis contriti cum cortiec fuo,cum fexta fui de mcUis , fa- 61:usuifcofus,infpiflatus, eft linimcntum bonum.Et oportct,ut , quum gargarifma fit cum ftypticis,ailidueturgargariihu cii aquacalida.
a B. ipfam er frigidis & caljdis.
b B.&cum faci iirate tangatur. c tli.& abfque faciliucc.
d B.nefeftens^
e B. cribello c(< feta .
i B.fadenegf. g B. Fiat.
li B.aut inrpife lur.
i B.rulii.
k B
Vu^ mflanimatio uehcmcns tcncreqtf¥^^^_^^^^^^^ Cclfm lib.6.ncmpe hic quoque ^^orbti^ f ^^...^i^^f
omni dili^entia eB,primunt ucro w^^'^^''' /.^.J^ ' mcd.pcrloca, 6^ Paulolih.^,.neinonCctjo^^^^ ^^fctt^^
fi afjequi id non potes.tunc ctia
dc morbis repctit.oiiodum t*cro hniu^ j quentibtis dotebit.
De cafu uux .
lllud cnim pniepatat ipram, tit in eo flyptica opercntur,& icnit ip(hm,& prohibct ftyptica iii durarc ipiam . Q»i5>d li Uypticacam acqiurcrc faciantduriticmAcoaL-Clationcm doiorosa , adminiftra in ca muciliagincs, & gummi arabicum,6c dragacanihum,6c amylum,& farcocollam,«^ Icmcn malux,6c aquam furfuris, & hordci*' [ & iiat vt ilct J luccus cxtrcmitatum ' rranijcum quinta fui dc mcllc , ^ [ & aqua mi- ... ....
ftum quoni^.m clt linimcntum bonum . i-t o- « o affdcapars.quod Hipp.cT in^-m portct,vtquumgargarirmafitcxnypticis.aili- ^r.norbisreoetu.Uliodumt^c.ohnm ducfiataiucilludgargarifma cum aqua cali- 1 1 B. autrob. da] ^ t [ ] uutdccoctio roiarum,<3c lu
mach,cuius fcxta pars fit mcllis,dccoquatur & infpilfctur, 6c iiniatur cxtciiuscum co,quod halx^tcxficcationcm, 6c fiypticitatcm fortcm, iicutquodfitcumgallis,6c aluminc iamcni . lit fal"' [quidcm] c(l illud,quod cR pr^mittcn dum antc omnia ilia.Mclancholic.t vcro galla xum,immaturarum,« [ nucis, ] atramcnti rub. l'umach,omnium ana partcs iij.(Sc tcrtia, falis torrctadi xx.partcs iumantur,<5c adminiftrentur.Mcdicamcnbonumin dilpo(itionibus,,& horis.Rccipcaluminisiamcnipart.iij.|rofpar tcs ij.colti partcmj.i^adminiArctur cmplaRru cumpenna,<^ [vt pcrucniatad ] vuam.Mcdicamcnbonum adhoramUiam. Rccipcluccu sTianati cum corticc fuo, 6c infpiflctur cum qn ta dc mcllc,&: liniatur cum co,(Sc ctiam aiumi-
K B .partcnjj.
► B & clcuat.
Vandoquccaciituuain^ ^^.scl^ , V,^ quccadit rHKfebrc: ttc u^^^^^^^^ teiTdatiiradinfcriora iraut^im^^^^^^ cum fuum. Etquandoquciicc^^^.^^^„ectr glutiendi comprimcrc uigiti glutiat.
*Dc cura.
Slfui dc
in capituhs pra^diais , '
acctoxtaaua roi. ncnuic-' Li^ ,,.,.^i,cti^
ct fandalis,ct baiauftij:
iadcmcllc,6c iiniaturcumco,(5cetiam aiumi- cnanuau^,.. ^'-^^:^-;'.^^^^^
pi! aluCnez.
"iq* praetermitte xilud, facias, ut extenaettir cum faieamiTio jiiaco, & eieues
rum immaturarum tcrtiam partis, dragacan thi iij. partcs. 6c quando pcrucnit fiatus,aut appropinquat,adminiftia myrrham,«Sc crocum, Sc cvpcrum,ct qux iunt cis fimilia,et darfilnha propric,ct tlorcm Iquinanthi , ctramosballaini-,cti' [aiufncn]adminiftrcmurlinicndo , ct aquaeorumgargarizctur, ct propric quando adminillratur in eis gargarifma dccoctionis radicis liiij,ctfcminis rolxum mcHcEt diftilktur olcum amygciaiinu in aurcs in omni hoia,quoniam cll luuatiuum. Si autem colkciio fiatiri vtrifquc amygdalis,ctin cis,qua:icquun tur cas,adminiftra dccodioncs pr^diOas in ca pituio iynanciae. Quod fidolor pcricucrat, ct non fcdatur, rcucrtcndum cft ad iolutioncm vcntris. Si ucro pcr hoc non compictur,admi iiiftraca.Guxiunt fortis rcfolutionis, ficuteii fuccus cucumcris afinini,ct ccnraurca,ct niti u rubcum cum mcilc,aut iblum . Et fi indurcfcit apoftcma ct proiongatur^ncn cft aliquid ci ira conucnicns,ficut afla foctida.Quum crgo inci pit fubtiiiari inloco uno,6c ingrofiatur in lo co aliojtunc incidatur. Et c]uantuin pc^llibilc ^ i ut cxpcllasillud, 6c facias illi cmplafirum cum faleammoniaco,5c mittas ipfumci] cum cochleari,quod cft ficuttrcnunv,ct cit melius. Et non oportct,ut incidatur, nifi quum radici ciusaducnitextcnuatio, quoniam incacftti^ mor maanus.Gargarifma cxficcans ulccra apo ftcmatum i/auonum,ctpurgans ca. Rccipelcn tium^balardtiarum, amborum an partcs v. ficf inemithc,croci,cofti omnium ana partcm j.co quanturin ac]ua,(Sc iiimaturcx dccodioncco rum parsj.ct miiccatur cum mcdictatc fui dc rob mor i,ct qiiarta fui dc iiielic,et fiat cum ca gargatiima .
Et oportct,ut fiat c^'«V!"'';[!!jUditas ill^yie,e\;: dtpklbilc.it iinon fi^^ ■ bcdo . ad mi n i i tr a ga i gai
lvnapi,ctalmur i ^^"^^^^''^^icamCJi'^^!] Itrumcmo prediclo.Et ^^^^^^l^^
lllUliH.iJtv/ v.^.- ^llic Ct l- . ,/.fUf] *
cau.r,j c.t illud,qcl l,tcx ''[iublc<c>'':>
tritis.Et fortior curatio tcidcniifAcU^V
inltrumcnto ad f"P«'°''=','^j , ctA>^-
nora.cum mcdicinis ftVP '^'^ior"^''*! / rclblutiuis,kxundur.. quodoP
doqueprcmUur ctm.d.yt. ^^^^^^^
Cioqucpicumui '-^^,„uC
lunt ficut tob morpri"^!' jnuM--|^„| Et cx mcdicinis bonis ^f;X,ra.Et^''>'i lauftia., ct alumcn,cf campho . ^
clcuationcuux clt gal"^,^",iaco. S'^,>< co.ctgallxcumfalcammom^.,^^^^^^^^^^
fubtilior,poltquam non ione-<]r^l <( um cx apoftcmatcct «pl^ ^,, [ fal itat,fac gargari Ima J s-argarilmatc ?(>i'B^ t'' T,„,,0t''^ uH^li pcrnt lunt ad tUud, ^ ^ ' Su-ci"? irrcdictas libra::!ucc. ^fXo'<^i't>> coquantur in nu-Ue.ai t » 'l^^jsqua^^pr^P' tius.Et infantium q.""-:"^," jccto , p. lcuantgaPu-cSradult» um^„,fy»ff quandoUniunturcxcist
A N N O T ^
=i[ur,merfali}deinc>l amjgdall.
^Portct.ttinuuacon»c-,iC O tioA-tdctumitio.ctp
'tfudatcvc^ l '"Si-oflamr.cxtrcmitas cius , & 0 . h '""'^mcidamr melioi- hora,&
* ' f>i2ant b '"'^'^^^o ' & niedicinis ^'''>nc vi i; '^.f ^ [ pra:fcruatio J cum
CXriHr. ^^^^tns fubtlli nri./-..^^^*.»
icu"! „ <' <
Fen. 5). Tracfl. i.
?""^'one S Pf ^ccdcntc ipfam , Sc
'«PlMioncek :,- ; incifio nanquccum
f^^'''m,l^T?'°^^- I"i«antcm incifio,
^^"'^•^'«'^n J "f """'^"'^ rcplctioncaut ru- ^•"■'IfnS""^.'^'^?»'"' fimoris.Etmo c, infi;n' ^'"f cft,utprcmatur lin
aii ^'''"^
i>',I^'''''''iainh"fir'Vt-""'' dimittatur cx ca K ^°"'t ''^'t^,='dens cam cx palato,fan ^ no« olo" t''-''^^^«''^o'^>'"no,quum
<la, '"^ •imon^i^ tcmancat] cum difpofi
- ^'^'Poftcmo',"""''''" • .Q'"!'" autcmcft
tiCidatur, imo dimitratur cx ca
'"'idcn S"'"' mcd,cina.Ex mcdicinis
«t f^^^-^radicl;?".* intcrmifiionc pona «buf^^ntipfan ^^l^^^ quoniam inciduntca, '''50,'^'"*'« cadc,"'^"'^- '^^'■■'^'cini^ facic
'"tl;;>=dic,nj*;''.^.& atramcnt.s:Etopor Jo »«h„">'n(ln,*3'"Pcrvuara anncxctcnc- «sia M'"»qii6d °,'^*''''3fO'& rcncatiir ho- « dl^^i-^de ^cglutiat, doncc agant in
S ^"^.cadct por>'r'^"T"' ?'Srcf t , „i "'SM -^t oporr^; iccundii plu-
'"tcui^^^icins atramcntis: Bt opor »«h„">'n(ln,*3'"Pcrvuara anncxctcnc- «sia M'"»qii6d °,'^*''''3fO'& rcncatiir ho- « dl^^i-^de ^cglutiat, doncc agant in
't.'*''lr,rj,)„,. "'Hucquo nigrcicat ; „; "'sy ''-Et opol" dies fccundu plu
^">fcti^?""^"tfit illcqui curatur.dccl
Sy^k, & f'^'" osapcrtum.itaut cur- ^o,V^o»tnyl"?";" in orc ipfius.
'ictft^l^antUMH * '^"Pcndantur cum unci-
^icaT"!?* Pr^ttcr ml ^?^^^'^*^^'^ quanto plus pof^o ^ ^i^fcinZT ^'^"^ ^^is attraliantur tu-
^O^ftobie ^ incidatur una poft
^C^^J^itcx '^^'^^.^^ntitatecarum Quu- ?^5'^^rrer''V^ abrdnditur,dinmta ' Sn?; ^^fit n.Hr^"'^^^^^ quatitatem mc ^
S '\^tufli3f' ^ ' ^ ^^'^^ infrigidatis, &
^n:H>ficiu Y^^P^'* cam, quod ablcindit ^^^^ti 1''^,^,^^^ dccodionc rcnticisr&
\?K ft . ^'h. B.7r /'^' "^'^^- ""'^^on PaulHs
'^oi ^^^iL^inL^ ■'■'^^^ricem ujquttcStatHY .
Derememoratione noctmcntorumincifionh , Cap. i6.
EX eis cfl: nocumentum uocis , 6c cx illis cft dcrcdiopulmonis frigori,6c calori. Etfacitaccidcrc tuffim ab omni frigorc,5c calorc, & non tolerat fitim. Et ex illis e/i detegcre ftomachum malitijc complexionis a caufa primi tuiacx ye^ofitatc & puluerc, & cis fimilibus.Et [ p lurimi eorum infrii^idant aerem tempcra * planmot > tum,j6cinpcaoribusplurimorumcorumfi- 'nfr'gid« gitur frigus inpulmone ipforum, donec mo- rB.^uxoS rmntur,& quadoque accidit cx ea ^ [ fputuni g^i'»»» fiijpHaM fanguinis.j <Sc non rctinctur .
SeBacolumel!aj4fuando(juefanguimsproflummacci- q ^ dit yut j .progno§l,quod diffkilime compefi itur. eli gurgu " lio tmquamuocispleBru quoddam,qm propterea abfcijfo tota uox internwrltMr.ut Paul.li.O. Aloraturitem ea pars, Cap. i r. quumfmacH , ivfplratum frigidum acrcm , & temperat rcpulmomatqucaJJ>crf artcrif ojferatur frigtdm:proptercaj^, quihus hac abft ijja eH, eos in tabcm imidere Arifl. in problem. adnotauit, de qua rc ?iosantca, quod f^jr QaL I deufupart.
"^^cura^ljputifanguims^exmcifloneuuey&utriufque * ^««»^^«« amygdalf. Cap. ip S«ni« fopctilni
OPortet vt ponantur ventof?fuper collum oc mamillas,6c fiat phlebotomia, 6c ut fiatrcgimencum phlcbotomia venaruminfcriorumcommunicantium,ficutb[afcdlaruni] b B. tenittrti cc ci$ hiuihum intendcndo ad attrahendum . «>rachij mfu i» Singulariaautcm fanguincm rctinetia,&linimcnra adminiftrata ad illud,funt ficutatramentum, quo fiat Hnimcntum^ aut pulucrizetur atramentumfuper ipfum,& infrigidantia adtu hcutnix,& fucci frigidi ftyptici noti:ficut luccus acrcftsB,& pampini uitis,(Sc ribesj&i fola trum,(5c aquacydoniorumacetoforum, cftex rebus expertis, qu^ habet proprictatcm in hoc capitulo.Etoportet utadminiftretur in difpo iitionc mcdicamcn , quod teftatus eft fapiens nominatusDiogcncs.<5ccft ^[alcuczric,] 6c c B. alcuheactiamluccus arnoglofTx^quumadminiftratur rech. proprie cum troch.de Karabc,(Sc luto figillato. Etoportetut non adminiftrcturexeiscahdu ahquid,im6 frigidum adu . Calidum enim cii co quodattrahit,deftruit operationcm mcdi-
^ 'K,^ O T A T I O N E S,
Quibusflflenduspofl difte^amuuamfttfan^uls.-ha^ bes et ex T^aulo li.^.et Celfo B.-j.Quoduero aduertendti ^^'^^' hicauthor pofiremo alt,ne calidum quodpiam apponatur, ex generali Hipp. prxcepto cmanafle videtur , quum, 5 . ^^1,^^. i#. aph . cajidum profluuia fanguinisaferreaflerit,& ex 5. Aphor.'*> aph.Quu in tjSjfrigidis uti oportere docuit, undefanguis erumpity aut rupturusefl. nempe caliditas attrahendo,et rarefaciendofluxmesexcitat,quai frigiditas denfand^ repellit .
F E N D E G I M A
De difpofitionibus pulmonis , & pcdoris , & funt tractatus quinquc .
Libertertius. ^.^^^^^,
amplitudinc perucnicns ^^^'^^'it^^x^^ dcindcad fpatiiim amplum,li.^-^'^^ . ^^-^jo.ut quoniamncccnariumcll uoci ^^" oii^"' rctincaturA' iuiiuimodi quidcm c^^^^^jungi
TRACTATVS PRIMVS.
Pe principijs,5c anhciitu .
5)e amtomia epiglottis , & cannA , & pulmonis . Gtp. I.
CAnna quidcm pulmonis , cO: mcmbrum compoticum cx cartilaginibuspluribus , quc funtcirculi,6cparrcscirculorum^quarum alii alijs contmuatur. Qurc crgo cx cis obuiat mcatui cibi, qui cft pollcrius, 6c cft mcri.fiicla; funt diminutx, 6c propinqux fcmicirculo , & pofita cd abfciifio carum ad mcri,& contangit mcri dc ca corpus panniculofum,non cartiiaginofum. Imo (iibtlantia cius cartilaginofaad antcriorapo(itacft,&: componuntur lixcartila-nncs cx ligamcntis ,qux panniculus tcgit:<Sc comprchcndit omnia illa intrifcc.us pannicu lus lcnis ad liccitatcm <5c duriricm dcclinans aliquantulamA limilitcr cxtcrius ctiam, & caput cius fupcrius,qu6d fcquitur os, & cpiglottim.6c cxtrcmitas cnis infcrior diuiditur -
miiiidii^ic fiiiula: proprictas cM^ J^lou^'
r,& dilatctur , vt iiat pcr /Hud P .^^.^,,un- ,5, s. Duritics.ucro pann.culi, q ^^^.gi^] &lp,^' rius,fuitutrclillat'Llbluscaia .
tcrius,tuit ut rcuMaL, • l - ' ..Mnticxcoi^,,, ,,tismalis,6cuaporifumolor^^^^^^^^^^^
ctutnonmollihcctur P^^'^"^;,'^^^^^^^^ autcmdiuiiioin pnmrw uuasp .^gfaiTi ■ ■ duaspartcs;!^" ]ii .
niampulmohabctuLi...,f -- ^ . catio cum ucnis quictis luit 'l^ (^^^10^1 ^ ^ cxcisaccpiat nutnmcntum^^^^^^^^^^
orificioriim coi um fuir,ut
ut non pcnctrct in cis ad 'P'"? .^HiinwW rct.taccrctpcrucn.rclpiitmi^l^J^lortis^.'; crgo forn,a cannc V^'^;^^ uoC*..^
diias Ibaioncs , dcindc diuiditur i n fcaioncs coopcritur cpiglottis>cc clcuaai .^^.^^j^^c
cftinllrumcntum\adcc4npi^|-';-v^,.cp.^ uttcncatur aniKliius , ^ ^tt^^ fius ca cc>rpusfimilcUngux ri^^*^^^^^^ ximusipium;6ccumco,q^^^i;cl^^^^^
cx palato,6c cil fimilc ^^^^^'^^^^ cpi^lf !" ca^ ut fiUula:,coniplctLir uox^^^^^^^^^^ ^ dcm cll coardata cum 'i.oiLitii'^'?,^: ri.C^um crgo mcri apP^^'^'^ ' ,..;.tion^/ , &c<'
natl^dintcnora P^-P^^^^;:.r Uirl^tti co()pcriturcpiglottis>c. e ^^^^^-^,,, n
arclnrur coopcrtura qu.u ' ,ndii"^'^ rU''^
laginum cum ali,s,- ^^^^"^^^ ' [f^fii^
culi, 6c iaccrti . Qll^'»^^^' r, cpiS^^ ' n^'^ • luntorititiui^/ jarcP'^..;^.
<;urrcntcs inpulmoncuicinantcs ranusvcna-
rum pull'atilium,6c quictai um,6c pcrucnit ca-
rum partitio ad orificia ualdc flridiora,quani
orificiacorum,qu? fimilantur cis, &currunt
cum ipfis . Eius igitur crcatio facla cfrcx car-
tilaginc,ut inucniatur in ca apcrtio prcclici;a,& flB. cogttip^^ nclcnitas^facerctcamindigcrccoopcrturaj -ad cUufioneiQ. & ut lit duritics ci us tutamcn ipii ,quum iit c-
ius fitus ad antcriora, 6c vt fit duritics cius cau
faad hoc,ut
factacil ciuscompolitiocx cartilaginibus plu plcatur-motusiiH;,auv n^- ^j^i^ ribus li-:itis cumpanniculis,ut iit ci pofiibUis prcr mcri
r ^ ... ... r — :.,^n.;..-i 1 ^♦•i-.-iAiruTiMn tura laborarc iu cxpuu*Y'^ ^^i^.itoi^i?''^ jjipf'"^
Part 237
mcaium mcri,J luntorinc ^ qiiat^ jco; • nc adhcrcntcs ^^^''^''^^a^^^^t^c^f, poflibilcut ii^gvcdiatur 1^^^^^^^^^ ^ prcliculumcliapud i^i^-^* •^\Vanuo^^ '^1^' ^ lcunt iphim cibus,& P.f ^^'Jibura^^^^o^, ntcriora, 6c vt iit duritics cius ciiu ad cannam aliquid |^ ^ iii^^^^^l.ofii^'''^ pcrucniat vox,aut adiuuct cam,b:t in quibus fcrtinat «i^^r^^^^^^t ci ^^^"^cc^^^K .compolitiocx cartilaginibus plu pkatur-motusiiic,aiit^^ ^^^^^icn^^^ jjjli.J^
"e B .ambitu ha beat Alu litera c6[punicetur .
d B. <\\ir: non coniungitur.
c B.cariiUginis
cxtcnho,5c^' i. coniunaiojapud attradioncna acris,6c rcfpirationcm,6c non dolcat cx pcrcuL {jonibus,qux acciduntci dcfubtus,*.^ fupra. Et cx attraclionibusjqu^ acciduntci ad cxrrcmita, tcm ciuS)Cft ut quum nocumcntum accidit,n5 dilatctur ncquc*^ [ coanguftctur , J 6c facla cft rotunda,vt fit fccurior, 6c magis incolumis, 6c
turaiauorarcin cx^^v»-^ aivit^' nosq«uk.n,a«dixto^^^^^^^^
libro. Pulrao aCt cft ^opo ^jatf»"' ,f vnaclVlcanna.^VlccunJ» y
mtx,Sc tcriia dl rarai 1} iiif •ubi''' if procnldubio coniLinS'' ,„'i,inc..'-^ «.cltPl;,
nonminuituradca,quoddcipfotangitmcri, 50 rca,crcata cxrcnuioit/' "...nicU' ^ 1.: II ^..^/' ^,,..., .c, ,11., j ^.n- «.f^j 1.1-1 nntrl ^ ..^
&",nudcftcti;unnutrimcu»''^,,, rium mcatuum " [ m';'/,';;ul,flonf;,.,»r*; [\ J'' iic m dccl i n a 11 s. p r opi Uum,quc.rum mtcgra
raius,urin ip(o accipia'|J'^jgs tius
co , & cxpcUatlir '"P' ipai:i'':,jri""(;fP crcamm c(l hcpar curo co» ^ cf<^P^
Etc«habcn,s duas d.-^^-^a li"'
nifi ut nonccmprimat biicccllam tralcuntcin ipfum:im6 pcrtraiifcat a facie cius,quii m cx ic ditur mcri,ad amplitudincm,6c fit concauitas cius tunc, quafi adiuuaus mcri , quum incipit meri cxtcndi ad ip(am,6c pcnctrat in ipfum.6c proDricin dcglutitionc, ^ , nc coniungatur ian liCiitui quoniam dcglutitio ncccilarium facit,
ut coopcriatur canna pulmonis fupcrius , ut Et cit habcns i'"[.a ^^^|.l>-''If'''
non in-rcdiatur eam cibus,tranficns fupcr ca, tcndit ad dcxtram,(>^ ai bPK\,^''/ l 6cfitco^opcrturaeiuscumrupcrpontionc [car 60 aioquidcm '''^'^^^'^'"^..^^^^^^ ^ tqa<nnum ftantium ] iupcr mcatum, 6c fimili- dio dcxtra habct trcs ^cris-.^\icr ' ^ tcr cius,qux nominatur non habcnsnomcn, monis oino cil atttrat jio ^^^j & quum fu dcglutitio 6c uomitus eius indigc- attractionis acris , clt ^ • .^^^ift n tcscoopcrtura in lioc mcatu,noeft poiribiicvt pluri.s.qudm
fint.quum fit anhclitus.Etcrcata ell proptcr uo Et iuuamcntumiiuiiii^^^^^jj^ii- 1» jOV^ cifcrationcm rcs,quc nominatur lingua fiflu- v.tfit animali quu luoi^^ .^- ^^^yv licconllrictaapudcxtrcmiiatcm cannc. dcindc diiatatur apud cpiglotim , quarc uicipit cx
vtfitanimali quu ' - co^^"' .\c^^'ki docm.ttituoccmlonga.«;^„,»c..y dicntciprumabacccptati
dccl'' cccll^
"^'SccanTf ^^*^^^^"^*^"» propter difpofitio ^^'3utalio . ^"^^^"i^^^s iprum ad illud cx fcero ^^^'luameLf P^eparatus,qucm aflumet cor-* , r ^ ^^^^^^^^di acris prcparati eft 4an. ^%^^f^^^^^^^^^'*^^^i^i^atcm cordis, ^'^^3Pisu,, ^P^^^^^^^ cumrubftaiitia,qiiaj ^^^^ aer rr.1 ^"^r^ complcxione cius,prctcr '^'««ur fir ' r "^^'^ <^xiftimant quidam, con- ^^'^'^cmbrn ^Pintus/icut non fola aqua nu ^^^eftoar.n '"^^^^^^'^ vnun^quodquceorum, ^'^^^^n ih?-^'''^''^''^^' , aut cftfacicnspenc- >^^^^^T^^''' ^ ^''^ ^^"^-^ eft ad nutrime . ^^umann ; nutrimentum fpus,
' ^'^corDoH ^^^^'^"^'^"^^•^cilicctnutrimen.
X ^^mpicl!^f^ t::}^'^^ ^^ep^^ compofitu
'en. 1®.
,,iit isli-
iiin-||,i eius
/''iimpicxC/.^^^^^^^^^^eircorpi] y^^Uf cxtradionis ]
^ ""^itcm,,^. ^^^^^^ ^^ci introirum acris fri ^'^^^seiV ^"^Jfraaus iam proculdubio co
^ l ''"miniu'!"°"'^Ei»s autcm albcdo cft pro "^tif^^Ptcr X r .^'^"sriiperillud.qiionutritur fw Pari-if '''™*'" c'"s tVigidiratcm . ] ^'^'^lifuf^'^ dua, parresdt.ur non cf-
aiiniE in pulmonefuit,quoniam ^^ia ucaalis communicant « t [
^ r '^^'^ cx fino • ] nutriendo pul.
u^^-^arnK ^'"^ "^'Scfto claro uenicntc cx ri ^imas l iuuamentum cft ut oppifn^^^ft'Vt rcA^J^'^^^'''^^^^^^ ramos.Scd cius ra- >^ftutnn ''^^^'^^^^«ncmacris. Non ^l^^^^^^^u^y'''^''^'''^ ^^-i^i^i incanna tan Iv^'^ cxen, corpus pulmo
^^^ionc ^ apparitio la mul
bh ^'xpuui;;^ ^^^^dmuer ctiamin conftridio
^^^^ ^'ufflaH^f^^P^'' ^^-^c " Capcritur ] pul-
monis,& membrorum pcdorisad inuice .Vclaminis autcm iam diximus formam, Sc iuua mcntum eius in anatomialacertorum.Ipfuni cnim in ueritatceft unus lacertorum,6c cft ex tribus tunicis, quarum mcdiaeft chorda , qua completur cius operatio, 6c tunica,qux cft fup ra,cft ficut fundamcntum,& bafis [ pannicu ^ ^ pJniculom. lis ] pcctoris, qua; interiiis cooperiuntipfum, &tunicainferior eftficutilla^[panniculis ] P^««»«* 10 fiphac, Sc in uclamine quidemduofuntforamina,quorum maiuscft tranfitus mcri,& arte rix magna;,& pcr minu3efttranfitusuen?,qug nominatur alhabari,& cft uehcmentis fufpcn fionis cum ea,& incarnationis .
N N Or AT J O N E S.
A^ers. arteridi, & pulmonis anatomen habes ex Cal, q^^ ^ ^ j^jj^; lih.j.de yfu pan.6. paffimy hahes & ex Arifi.^.depart. crps. animal.Et Auic.quoqtie i ^.de natura animal.rep^titAAt «p 6,
- \ cap.i^
part.& Hippoc.in liucUo de corporum refe^ione '.pulmoncs uidclicet quandoqnc lohis conHarCyoh eurnjenfim fa- &isyUt 7. de uju part.hahetur , his ueluti manU quadam pulmn ipfiim cor ampletlitur,yt facile , & tuto dUatctur^ comprimaturj^.Cxtcrum f quod & reccntiores dilje£iores ofitndunO iti hominihusreipfaquatuor tantum funt lohi, quamuis apertc in hrutis quinque numerentur . culus certe uurictatis ca uidctur ejfcratio , quando quldem , quum a iei iiiore ad co?iCiiua perfcratur uenaydiHet autem in hru tisiecur ah ipfo cordenonparum ; tutand^ ipfi uenA cauA firato opus fuit, cuius munus in his qumtus ilkloou^ con^ caum perficit. Atin homine nulla,,iut paucainter hepar, & coripjumefiintercapedo, nenipe quum duo hi&cfolo tranfueifo fepto di/imguantur: utpropterca fatis tutum ue iUius cau£ a iecinore ad ipfum cor futurum fit itery pra terquam qubd quintu^ illc lohus iUi fuhHernatur . 2 Et iuuamentum huiufniodi aeris &c..Aliud anmaduertit,quod & GuUnus non fcmel,de in^irato per pulmo-
^^^nin^ k! ^P^r^tnm . Ramiticatio autcm uereunum kcde pulmonefcnhit quod& GaL6. de ufii
Cap.4. £ap. lo.
^i^^^iarul^^^^^^^P^cr nocumcntum aduenics 4° nem aeremempe ems effeufumdicit,utcordiscontempe-
^Uw^'^ PP'oi-iii 7. ^'"'"^^'i^niusciusratu . k ^ ^ ^^^os ramos . Ouintus i '^^? > que n ''''^ ^'^'^'^^^^ lcclus lubftra C ^aa^,;. ^ ''^^:^niatur concaua:& non eft C'''^^eorn^''\^'^ ^'^i^^litn plurimum,Et
k p V '/'^ P^"^ lmiftra,quod oc-
> ^^-^ ?^ m latcr i '^^^ ^^^' bonum ut pul ^^^MuOiiia .^^^^ ^^«^itio cxiftcns ucnis
ret calorem,& eius ^piritum fui fuhfiantlt ten ui,atque aerea inflauret . Ex quo conHat.nouum non efie inuentum, quod quidam putant,pulmonis efie ufum,ut in eopr^paren turuitales ^^iritus ,& penc generentur. At uerb amhigcrc quhfiam hic poterat,an attraSlus iHe aer uitalis ipiritusali mcntum fit.Re^pondetyftcuti aqua,qu^ quotidiein cihos,et potus ucmt,memhra folida non alit:fed uchiculum tantum cfi alimenti quo ea nutriuntur:ita & inipiratum hunc ac" rcm non nutrire quidcm uitales Jpiritus: fed ueluti uehicu-
OM?'^.'''^ cftintrans,tame \n ^^'^iciis iDf ^^'^ ^^^^'^ P^^^'^^ fubftratus W^^^Ue dif, r^^^' ^ ^^^^^ tutamcntum . Pe ^iaina ^*^^ ^^"^'^ "^^^^^ cocauitates , Kl?^^ Uicdi^K^^^^ Pauniculus , ortus cx op- ^i(lc'i'^^^ua-!?-^^? ^^^oracis. Et non cft trc
\ Kdu^^^uau. ^^m^tz duo panniculi, ' W^^Wr,/'^ Porteriore partcfuicum K l'"l^tinr3^^^ t utdefcndatambas Sia!^^tis dn^ incrcandoeos fuit,utfit l^^ieornr^^^ntriculos, quatcnus 11 c- ^ ^ ^^Un^ ' K^.^^^^^^^ntum,fuiHciat alter ^^^^nent^ '^''^^ intcntioncm. "Ocius,eaiigatiomcri,&pul-
hec fimplicia fmt corpora,nutrire ilia quide-m folida, hi ue ro ^piritus nequeunt,que fuhfiantif funt copofit^ • Sane,cp aqua non nntriat,ali,tsa nohis explitatum efi. Atde in^j^i rato .^ere,an uitales ffiritus nutriatjnecne, uidetur Gal.te fiimonio -j.de plac.Hippoc.& Plat. necnon Hippoc.lih.de fiatihus fufiineri, cp nutriatuniiauranturenim uitales ^i^ ritusinTpirato aere, quoetiam prohihito exfimguuntur Quarcquamuis non dixerim nutrire hunc flatim;Hhi tnme cum internis cfteris Fjjiritih.commiHus fuerit,nutrire cxinimamus.Q^mohrem fi quispro Gal.refi>ondereuelit;di d pofie uidetur,non eandem de attra^o ^foituefie rationem,qu^ de ingeHa aqua . Biffert maxime aqua a foU' da corporutnfuhfiantia: at in^piratus aer cum mtahfpmtu,quo ad modumfuh!lantie,non difert,ut proptercayprohihire nihil deheat, qm minus mtalis ille in^irato hoc nw
matiir r
f iiaturj qitum dljficile Adm^dUm non fn hmc in illiusfubftantiam uerti ,
De complexionihus pulmonisy& fignis dijpofitionum-j eius. Cap. •2.
] in panni-
&quum non fpiiitiirniii «'""fj,'n''s!*^'f matcriacft propinqua '"P^^.nifiC"'.? quod lcqu,turipsi..Etfino 'P" " a.ctc» fi plurima;tunc matcria c(l P^°*^'„oc»»'f ginqua.Etquandoquc ?"o='"iotui«'* Sicr^ibrorum pcaori,s,ligna ^^^^^,^* Sinquorum-,(icutucrtisoinapo^^^(t,„#
gnitudo anhclitu.s,& quandoque duplatur, & lamuiis,ct ficut rubcdo rai-i
Icamus itaquc, auod complcxioncm cali da fignificant amplitudo pcdoris, & ma
• B.grattltat. j.xrut'Hatio,& uox,& a[opcratio] eiusA quod pulmonis.
B Alia lircra, ttuua.
parii nocctur ab acrcfrigido,^: quod plurimu acalido,&qu6daccidctiafitis lcdat acr frigidu$ abfque potu multotics . Et accidit ci plulimu ^ [ infummatio.]& tunis.Frigidam ucro complcxioncm fignilicat.paruitaspctlons, <Sc paruira>anhclitu«»,& vox,& acuitas amborum,
tamenJ.rait,^^rnireturforta^^^^^^^^^^ lida pulmonM temperatura,quanaoq^ r m etiamdefri,^do P^^^^^;^^^^^^^
6cquodnoccturab6nifrigido,(5cmultitudo . . ^,^,
2;cnerationis phlcgmatis in iplb.Et multotics Qmmodoautem ex contrarijs i J ^^^^^^ .(^t^
quidcm duplaturcoanhclitus, & aducniutci tur ^ Pauds^duplicatarefpnam ^j^ ^^hr^^^jj,
aahma.(5c tuiTis. Complcxioncm autcmhumi eH.ut Cal.s.de diffic.rcfpir.pt^ J
<iam,fignificant multitudo fupcrfluitatum, <5c imiati calorismagnitudincm.At
xauccdo uo.is,5c ftcrtitio,6c propriequu fucritcum marcria, & fucrit dccliuis ad fupcrioi-a,6c dcfcdusad clcuationc uocis, no proptcr dcbihtatcm corporis.Siccam ucro complcxio iicm fignificant paucitasfupcrfluitatum,& afpcritas uocis,& fimilitudo cius cu uoccgruu, & quandoquc c(l illic dyfpnoca proptcruchcmcntiam fpilTitudinis . Vnaquxqucautcm hai um complcxionum quandoquccftpulmo 111 naturalis,& quandoquccllci accidcntalis , & communicant in aliquo,& diffcrunt in nli cuo.lllaautcmin quibus communicant, funt iignapdicta, nifi illa,quj:cxcipicmuspo(l:.Scd ca in quibus diftcrunt,funt duo:unum eorum cii,quoniam quum complcxio cll naturalis,(i gnum eius cft ftans fccundum naturam , & fi cll accidcntaiis.ci crt (ignum accidcnralc,& ia aducnitci,nifi fit fignum dcgcncrc coru,qua! nonaccidunt nifi naturatantum tULic lignu cll naturalccuius fjmilccft magnitudo pccloris^aut paruitas cius, & icia> , quod inagis propria; fignificationcs cius, fccundu di ilpofitioncs pcctoris,& pulmonis,ell anhclitus in frigiditate fua,& caliditate fua, & magnitudinc cius,& paruitate ipfius, & tacilitarcipfi- Tis,& ciusdil]icultatc,& foetorc,& bonitatcodoriscius,& rcliquis difpofitionibus cius.Etfl militcr uox ctiaai in huiufmodi rcficut illud quod fignificat illa,que ftragulataeft,qu6d no cumetCflit in laccrtis dilatantib.& raucaquod nocumetum fit in laccrtis conftricliuis,quum jiocumentum cft in lacertis,& fimilitcr rulTis , & fputum, & pulfus . Et iam dcclarata cft tibi qualitas fignificationum anhclitus,& qualitas lignificationamuocis, &qualitas figniticatio Yiti tuftls,& qualitasllgnification um fputi.i^il lus autcm ; &quodipfe fignificat fccundum
fitqueid ob comprejjionem^obtmti
nem in fphandi ors^anis , f ^^^'^'^r./^ ^uiafH^du.naturapuln.an^^^,l^^^
tesohtinu}t,6-pr^tcre7ohfriIf^^^ gid^s&crafjisexcrementis,ln^^^^^^^^^^ refpirare nequeant.qui '•^^^^'^7 «,;r^fio cH duplici ortus caufa. quurnaltcn jr ^ ^ paruAi altera magna fit.
^De ' lapofiematibus ] accidentibus f^'-
T^Vhiioniquandoqucacc r taappropriatajmcmbnsp .^opP' &a:2ritudincsotHcialcs, <^,^.:pfiuS'
i appropnataj in^»'- '^-ovi^^^^^scf & xgritudincs ^^^""^^^'''^^^^^^
in ucnis fuis,& partibus
pricin uenisgroftioribus^ prt^P'"' >^'' ris eius.Et quandoquc 6^'"^^-^? cqn^ P^^ni
pilationis [ intra ipim^^^
quoniam ^ ad coopcriuram,J ^gc^^^^ ^ ncs.Et quandoquc n^^;^^^P;;,;,,no.Pj^^,iO^^
pulmonis inhycmc,&a^ ^.^ titudincm cararrhi,& P^'^^>nt uiofo,polt cftatcm ^'^^'^^^^Xc acrfi-igidus^iociuuscltpul^^^^^^^^^ rcl.Tfus vchcmcnii. Etmi^to ducunt?gritudincspuln;om
hcpatis,ficut pcrducunt ^^^^^^^^15 c^^' riscius,& uchcmcntiaca .^^ ^""dropifim^&fimilitcruciamn
coniplexioncs,& cgritudincs.iam fciuilli . Et 60 Vn:!m uotat
tur,grj£cis utro ncuiecj,
hic author^quodi
cB.cannx . d t B.in palmo nc, & iVnfibjIitasmordicatiojn5,& pun Atoriijcft fignifica tiopropria, ^ maR^ia eft.
ucro mfiammatione corripitur,0
•.atf. C/ .
• . ori^'''''I{^^'^ puimoquidcmuicTnaturcordi,&fignificatio '^^f''*^'^' ^ff'^^^^^^ ncs difpofitionum cius,lunt fuper ipfu fortio tituammi . Sedahudpuuemi ^^,po^ rcs,&puliuscftmagisfignificatiuusciiis,quod fcquitur ramos c [ ncruorum ] pulmonis . Et tuliiscft magis fignificatiuaillius qiiodfcqui tur cannam,& camcm pulmonis . \x fcnfibilitas grauitatis^cft iignificatiopropna,quod ma teria cft ^ T [
..Sedhipp.^.deraorbis,y¥'\r^]of^^^^^^ matnonaffcUofortaffeieimn'',ctn^^^^^^^^^ nefier,cjua fetns & tufjis ^^^'"^^^^^^ ^pedeitument, & -^^^'l^^^Ls^^^ ^ lia^Z^patitur,qualiaiHifupr
cftlo 0
'"■'quo&''''*^ pornmtctur ad ' [illud »«cs fiibtilictur pcr iUud lupcr
^''^'■od rcS '''''''^° « '" «'-^- & dcgluti of "'iSm " "^'^ P^ulafini.ut profrl>3.^ r^? " °''^ "'um in pcrtraafcu
iJi"' di'f
, "5. &: rri,-- Mrum in pcrtraiifcu ^SS, ""'"^P<^'"^niatad canna ■jl'iUm,.A:P'°P"cquudormitrcfupinus,
la ^^^na io't"^^^^^ Et propi.iquK
^'■^''inatioMrr* "''^'■'^- propiiiquior nio SWi^^V"^"''''^"^^^^^ pulmonis, cft
'^'">^^iinon cft ibi,q^J^hibcat. ^^^^'^''^ JO^ES, , f 1!'°'?''^ Wirar^^'^^^^ "^^^^^' ttocifemlone & ma
H: ^''/'^e^e^.!! diffiakmegra adptilmo^
■'^ pj rnii ^'''^'^^^^^ ^xpctl , nlfiforte Idmban- '''Ptran ''-'''^' f'^^nantur , qium dtifjime .. ^^^^^^^h^^mpertingunt.
^^^^^'mc^^^ ^'^^^^^^^(^y&iudkijs earm , &
'qu?""idoci?>^ ^ontincntur inpulmonc Wi^oquc^ ' 'untcxgcncre'' [ languinis J.!V°<l''c fni''''^^ Scncrchumiditatis,&
H;;<.l'/'Puimfil^:''«- ' I-;tn«tcr,as quKic
Vi t [ *^"^'one , quandoquc cA diincilc
s!'"''Utr?'>''»>6lum''' '^'^ntofitas cxpcllcns cas j< ^-is S '^^i^src '?P'''''' humiditas '[fupcr vg '•Slih ''^''chen"''''-''^'-"' ^■'^ntolitas no cradi
'HtCatluei-r^^i^^nitci vcntolitas no cradi #■ 1-, ''''>iu,'''°t«p '^^"'i iMultitudinis ciusjqufi '^l SS;* *'^cx'^ic]?"?8'-°'fi ' "opcrucnuiad Vi ^S%.>c.4'g'J^io. i„,6fiso'ccupatus cQ > ^ 5; ^'fu J "''^'honc cum rcfolutionc ma f/ l' t>i.ici>'inibi .■^.J.Etfitintcntioma.or
^'^alm^^^if.? '^'^^^^^is mcdicinisaqua ^^ftcrgi^ ^^cicus cas pcnctrarcA lcmii-
rir'''''''''" ^'"'^'^^ caphepromi^^. &tenHes, quAks Hipp.^-de
morhis hydropcm pulmonls facere adnotauit , & crafios . pro ^«or//w »0^/5 j&f^e GaLi^, de locaf. Fnum hic notat , ap.f . materiasfeccas diffuile e pulmone educi quiafiatuseas expellens cum tujfhnon eis adhxret.Saficmeopericulo affirmarim imirari hoc loco authore^n GaLipfumeo d$ loc.ajf.ac de tenuibushumoribusy non de ftccis uerba face reymendumquein codice efk;ac legendum .[£t matenas quidcm tenucs erc.] non,utuulgo. [ Etmaterias quidem ficcas ] 'jS^anque ficciora excrementa propterea non faci^ le expuuntur,qudd magis funt ulfi ida.non quod flatui non relun^entur.uerum hoc tenuibus ineU uitium, ut mtertu JJiendum,ab impellcnte aere diuifi cedant, refluanteque 1$ tus ueruj aut ualde crajfus abftergi nequit.uel occurrentis qmtusuiolentia educi, ut loco citato Gal.
7)e medicinispe^oris fingularibus,& compofitis, & for* ma admini/irationis earum. Cap» 6.
MEdicinxpcdoris funt mcdicin^,qu^ mu dificantpcdus , & funt lccundum ordincs.Ordo primus cil ficutfarina fabarum,& a qua mcllis,6c fcmcn lini a(rum,(5c amygdalc,& umumdulcc. Nam ipfum uchcmcntcr apcrit oppilationcm pulmonis^ficut ipfum uchcmcn tcr gencrat oppilation cm hcpatis, & qucm ad mod um lcies in capitulo hcpatis. Et cx frii^idis lcmcn cucumcris,<Sc batckc,6c cucurbitc .Bnty n ucro,quum folum adminiftratur,maturatio c tpiusrquam eius mundiHcatio.Si autem dtf. glutiatur cum mcllc,& amygdalis amaris,clUms maturatio min or,(5c mundificatio cius nu lor.Etfortiusillo.cftttcrcbinthina, & amygdalx a:iiarx',5c oxymel fquilliticum , & focnugrxcum, 2c olibanum & dadyUhciron habet tortitudincm in hac intetionc. Et fortiora ilhs lunt,cyminum,(Sc piper.^cf herbus,&: radix a [lihj,] & radix opopanacis,(Sc caflorcumcum mcl e,(Sc lquillaa/rata,coiitrira,& confciflacum mdlc,($c ecntaurca maior,& ariftol.rot.(5c nigel la, (5c uermis qui cft fub urccis , quum dcficcatur lupcr teftam fuper prunas,aut in furno do nccalbe(cat,(5c commifccatur cum mcllc&ri mihtcr enula,quando ponitur in mcdicinis,<5c aqua cius eft vchemcntis iuuamcnti, (5c b l alreucnd ] cft ex lummacorum, qua; faciunt,facilelputum, (Scfcfelcos cft uaidciuuatiuum ,c TL ] <5c propnc crudus, & poft ipsu il]ud,quod non cit elixatum,niii clixatura una,6c crocus cofor tatinftrumctaanhelitus,(5c ^ [ facilccfficitlpu tum] ualde.t t mcdicinx quidcm ift? funtco ucmcntcscbibita:,6c funtconucnientcs, ut cm plaftrum lupcrpofit^E. l x medicinis autcm c6pohtisiuntpiluls Platonis, (5c funt piluliedc ftora cci(5c lyrupus dc hyflbpo cum dcfcriptionibus diuerfis,(5c medicamcn Andromachi,(Sc medicamen Afdepiadis.(5c mcdicamcn Gal.iSc fyrupide papaucre, cum dcfcriptionibus , (5c mcdicamcn mammius, & medicamcn anacar dicumyrobal.ttcis quxfaciuntfpuerehumo resgroiros,(5c lanicm,cft mcdicamcn quod rc cipit fcrapini , (5c myrrha; amboruman.aur.j. cordumcni aur.ij.opijj ^ caftorei amboru an. aur.j. cohciantur cu uino dulci;cuius potio cft mcdictas aur.tt ex eis,qux cxperta funt,eft mc dicamcn quod rcci. olibani aurcos.iii; . m);rrha: aur.i;.cum tribus.unc.rob coquantur ^ [cu
t gloci nQm aIbotim.
toroboj. a B. Alialiten. liquiridx.
b B.aIrauen<I. Atia licera bury Txxm.
1 1 8 &boIbui ctt iuuatiuu mfi diticaciaum oal de.
d i.facilem e/H cic anlieluaiii •
mcrc cx co acrcm
f t.B.&anifiom nium.
h B.hamorib.
tncHc j & dcglLitiantur, aut fuccus caulis clI cTquali poilcre mc]lis,autdccodio cius dccoqua tur ambo,doncccoagulcntur,5c fit ignis carbo nu.;r.r ct myrrha,<x pipcr,& fcme urticx,& fcrapmii,& linapis fumantur,& fiantcx cis pilul.V.iSc dctur,lpotucx cismanc,& uclpcrcapud fomnum,& ctiam finapis drac.j.baurach. ix.ki rat.fucci cucumcris aiinini ^ [ ] k irat
j.&.s.& iLint potiounacduccns fupcrfluitatcs lo ad hocutcxtcnd plurimas & mundificat finc larfionc. ttcx mc- "^- " " • dicinis fortibus c(l-,ut iiimantur ^ [ nanurtiu ] & linnpis ,& lcmcn urtic.u , & luccus cucumcrisa(inini,& anifum:coniungarur totiim il-
porcm rumoUmi, ^ [ ad hoc , "'^;''. ^^onuef^*! attradioni duc rcsrqiiarum un^^^^^j^s^qiiod ipfms a l-rigiditatc,cum ca^^ra^^^ • ^^(jr, ci uicinacurA' cius quod ci c^^^J^^^^^^^^^ tcra cft coucrlio ipfius aclaritate^ ^^^^^^,
quod admifcctur ci uapor rcmoucrurabco intcutio, qLi ^narn^, .iturpuHusabcO' i
fariafircius cdudio , & r^'' "'^^"eiusf I
Part 238
lud cummcllc,<5c conficiarur cumco.Et'' [cx
mrcr uuas
introitus,& cO aiti au ■ - ^^^qi.
ncc[pullus] pulmonis v^^;*^^i:V;,nhclifi'^5 porum.quibuscircimd
i B. ij. k n.horobi un cutia s.
1 B./Vlia lirera.
c.tm,&onud,vx-dicos&.n oa< cfl i.itc.- cos, qua.Hloqi'c V tur,fic«t cll ap.id comnnim ,a ,o<
conunillis j dcclinanribusad caliditatcm,crt vt fumantur fccnugr^ci . unc' [ j.l U minis Iini . unc.j.^v.s.'' [ hcrbi.unc.j . ] ciusquod cfl: intcr
graua cotti.im.s.fucciliquiritix.unc.ij.inuolu ' r t uuii> inw
antur omnia olco amygdalino, &: coniungan »o quc c(t hoc totum liajt r . /i^ tur cum mcllc.Et itcrum fcbc{kn,& ficus albx, niratcm c(l motus dilatan .^^ iccui^^^I ' ia &pairccnuclcata:,6f radixi[lilijj 6c capillus cosinipfo, «iftpoii^^^^P/if/,' * --"^ iicncris , dccoquantur in aqua uchcmcntcr,6c ' dcturcxcaad potandum.Ht fi in hac aqua dccoquatur polypodium, «5c turbith, crit luuatiuum ualdc. Et fcivis qutSd multotics rctinctur m B difpofitO . aliquid in pcftorc, <5c cfi '"[rccipicnsjUt cxpua tur nifi uirtus ciusabco dcbilitctur , & tunc quidc oportct,LUadiuLictur cu Ikrnutationc .
cicm n6tam.Et motusanhclitii^j^Ji^nion'^^
ralis,uacui a nocumciUo, . laminis.Siaurcmuubactaciditio ..^,,,,.^^^^
dam infufliationem , ^^'^'^''"i.aoris ^ "'a^i hocadiutoriiiml.icvrtorum F ^^,,iqiio*
3^ ita quod fiiprcmor
dam inlcriorum
ccnariiim utfccct lit^''*^^ ' '^ , jn acln^''^' locutio,jnoncacxculatio,q^^"
iitlaccrtorLimft [
Can.T. aJ^. &
<lnnceps ,
Ccm 2.
De mcdiccimentM adpulmoncm cxpurgandum idcncU plura cx Gd.hdhes-j .dc comp. mcd.pcr loc. nccnon i.de rat.rm. in acHt.& Vaulo lib.^. Tral>'hwiis (juoque toto fert ^M.dceademreagit.admiraturquctsdc.Gal. mgc-^ nuey uti philofophos decet.quod fit.^ciuod mdlo rcfiigcratiu mcdicamcntorum pulmonis afjechbu^ uliuoluerlt;[cd b^c qv.idem uitarit , calidam antem pctius curandi rationem adhi'merit:N6n iniuria ergo author nojicr, dum mcdicamenta rcccnfa,ex fdgidis, qua ad pulmonum fad.vit obfirnfHonesjfemencucumeriSyiin-uliyCt cucurbitx , dcin ettamfyrupum de p.ipauere commendat.Addit uhium dal cethor.uis ob^iru^iones refer.mfu ut qusie' inorisfnnty ojHruit.huius rationem ajfignat Gal ? .dc rat .u0. in ac. nempe in ierar exceprum ob eius fubHantii^ cr.iffitudinem aniuft.fs & minim..ts lecinoris uenas o':flruit.atubi dclatum iccm ad pulmoncm cfl.multipM tunc uenarum tranfitu concoStum.ittenuatumque cft yyt non pr^tereaobfruat . Aluid fubdity butyrum ftorfum mcgis concoqiierc qifam abflcrgere.contra uero cum melle ct amygdaiis ama ris minus coquerejabfiergcreautcrnmagis id3& Gal, i o, de fiinpl.med. fac.cap. de i:'tyro.Suhdit pos^remo 3 quod in thoracecontinctur/i natura imheciUa fuerity utpcr tnf fi;u expelli nequeaty fternutatwnc euocari.hoc ctiatn Cjal. arridet. eft enim fkrnutatio motus & capitis & thoraiis fimuUut i'de fymp,cauffptereaq; utraq;fede expurgat,
Scrmo unluerfalis de anhelitu, Cap. 7,
^jritiiii'%iaJlinsiux,& quandoqncql^n^^ ^ , quc miniih-arc Inccrtos labjorum.t ^^^.,u>A,,,|; modu.ii in )uilli. cii c:ns,&brcuis,c<vclox 5,1,,,.,.
^idus,6c frcqucns < 6: intcrcifus,(S: conti
muUis,& paru.-^ '''""^''^M?!\!laUi^''''in^ '^^' toicarumHc^rcrumill'^'^'' ^^^sillisli^'
busiUisiLit;tcauia:&omnibu^_j^Cir;^,_ ficationcs n [(ccundum jonc^;^ jja,li^';^,:
ucrfiias fccundum «^^^'^*'''!:^ Vani'^^; ncra.&accidcnnacorpc|i^^^^^
lircr anhclitui lunr lu^ ^T.ncrcs^-r.Tific^', . iLuitcis fimilia,& unaqL^xe^betl'J5j^.# caufim, & omnis rcs cx;c lii^
cllpa.uus.&aliusc &a!iusclUiclox,&aluis
i-anis,& alius cll faq"''''!|vfacilis '.dcbi" [il & alius cft !atu,s, & ali«5^'&3l<,i dilHciiis,& alms cll f,.isi^"':d*'" •
B.pul/ibus .
ANhclitus complctur duobus motibus, in tcr quos funt du.E mor2e,fcciidum quod rcs lc habct in pulfuunfi quia motus anhclitus cll uolunrarius, qui potcfi altcrari cum uolun tatc acurfu naturali, &: pulfuscn: naturalis pu ru^J.Etmtcntiocfuidcm in anhclitu cfl^ut iiu picat pulmoncm acrc frigido, doncc praiparctur« [ pra;paratio ] cordisA non allet cor fu
al i^ cll calidus,6c aUus fj-^^^ (f^^, f^^^ pri^a^ficut anhclitusintcrcn-^nn^i;^^
a'qualis,6c aliuscilduiai ■ ^,tii^\iiti4 d.^manhclitus,funtqLi^^^^.^^3^5:an^^^^^^^
paratLis,& anhclitusdup ,hab^^^^^^^^^^^^ catus,&anhclitusuiolc|U^^^^^ tirat] fiCLitdl in apoplc^l .iati^ nocumcnta,qui^' accidun hclitus,6c '' t [
ic^ ' ii^
N S
Fen lo. Tra(5t.
^t*'^'^;5„P"^'^'',&canna,& vcna: non pul
' ^PcdiK^'^r^'^^^''^ velame,5c laccrti pcdoris , * fitia i ' ^P^^i^^-Nam nocumcntum quandoqi ' iiiini r ^/^^'^^' ^iium cft [dcbiic ] & parnicntu^^P ^^^^^^^ illud in aniiclitu nocuip^ p ■ ^^^^uii aut principia iunt ccrcbrum ^•«^^'^inis M r ^^^•^"^^^"'iam ipfacd: origo uc- ^^^icruo - ^^^^^''•^^* plurimu cius cx parrquar- ^^^inti & r "^?^^^^^*' ^ continuantur ci rami ^^^aQtU^^^^^^'^ ^^^*^^^^ ipfum ucnictcs.Me %hus ?'f^^^^^cum vicinitatcruntficutfto ^'^^^'iiccra^^M^'''^' rnatrix,5c intcaina,<5c rcli- [oplcxioiii o . ^"^^^^'^'^^'iit^iaut ^i^^^^it^^ •^^i^a ji^L ^^''^^^^^^^esjcalida,aut frigida, aut
cica nin^
dcni rati^i^ cof qiii' cau ^
na^i^ •II i:^
'Ji-J; ■\o'
" Wtci 1^^'^^^^unq-, carum litpura,aut ^ipl^ri,/^ ^^^^^^ions rctcnti^vclcffufiad ip- ^^^^^iiitcx r"'^^'^ ^'ifco{i,aut grofil, 6c lanics,6c ^^^^•Aut '^l"'^^^'^'^^ cius,aut vcntofitatcaut va-
^0AiitrH^l^^^.^'^^«ificialiscx paralyri,& fpaf ^fffaclio ' finguiaris cx fcinioc, aut pu ^iitcxa,, fi-^^^^ ^ilct-^iationcautcorrofionc . ^^^•Autcv . , ^^^^^ fngido,aut calido , aut du- J^narrau '^/"^■^^•Ettu ^^^^^^^ ^^^"^^^^ P^*^ piis,fi^^^^|_^!>tp anhelituscllfortis fignifica-
'>sin ^^^^ ^urlii pulfus, poilquam tu ob- Sucs ren''''"^''''^"^^^'^^-!^^ nccclVc clt tibi,vt naturalcm confucta in p ulfu ct .
^ T / O S.
C-'"'''' • '-^Uth ''^ '
L^^^^^dl ^^^^^^ ^^olnntanam piitat , xmulatus
S l^od 2f]i^^^^^^^^ induHna Fpiritu intertjt.Ad ^^''^'ndit!;^. rclv^^"^'''^^'^ ^'^^^ tranfucrjo motum fug y^^^tum c^j. ^'(^^^^io . at nerum uolmitarij motus mkr'^^'''' ^'•Coll''''' '''^''''f'^ CaLlnfiitxit magnus i mkn "^-'^^"'^ ^'^^' ^"^^'^^^ P^^^'^^ re^yirath l^^^^^^^^iat uol!^^^^^^'^'^''^^ quoniam re^)iramus ctiam C''''^^^^ dT'^ ''^^'^ ^■oai^^riowe, & animi dclikk^^^^^^tio ^'^.^''^^^^if-spcrfomnumfcriantnr. tu
''''''^ '^^t ''''''''^'^'^-^ cn, artcriiru
^^'Pajfc. Hipp.aithanc pro pulfihus
k?^*^'''^. rZ ^'f^''^ ^^^tenarum certum esl non ejfe Sf prin • ^^'^tiones erroris taxat , tum in ' 1''^"^ ^f^cfh neruo diaphragma ^^^^ In^'^^^^ ^i^^iowew aity a^ neruos cffe uo- ^^^^nam Z^^^^^^^P^optcreaj^ funUioncm cam
^^imlT ^'^"^^^'^^ ^^'^'^^ aholetur,non tame >fioni!car^^^^^^^^^ ^c7«j esVpfum pro ^fiij^jjj^^^^^^^z^-fer^i/r^^ ^^^^•'^'^^?^-*^ ccrte,quoniam,uhi ca- ^^^•\^^^kntarj^l^^' '<o/r<r,tria omni m deHituimur , S^f^"^^ '<cr^ In l ■ ^^^^^ inHrnmenta futeri oportc-
■ '^^p^^^at.j^i;;''^
quod uoluntariam a&ionem '^uerrhoest mamuis & alio ordi- '^H^^t.Jn qiia quidem re,quid Uatuen %''''.^'<errho facile.Fidit Gal ra-
\^f^^it ^ J^^ ^titur, quum refpirare nos dormien >e co.t'!''''''^ (^aihijlonam de feruo barha
hy''ciyny/^^l''.P^^?<^f^^^^^^ litpropte N/i?' '"^^iHncT ^'^^^^''''^'''^'^daacrftatucrefor t\ '^''''ni,aS^ ^ff^ ^ciioncm ex uolutaria et IKr^^^^iitC^^^^^ '''H^chanc Auerrhoes ex toto SaJ^^^nent;^.. r^hat naturatrm L,nr dhiaBioni^,
C-^^^''^m f ^"^f^ralcm hanc did aaione, S^^^iap^^^^^^^^-^^^HortepofTct.qua qui funt,uolHntaria/}uoq;
inHrumenta ohftflunty ueluttquado egemfiymeiendiq^ de
fiderioquum urgemur, ipfi nihilominus alio fortaj^e negocio impediti n.ituralem eam a&ionem cohihemusjufi tamr, uoluntarij 7nufcuH,qui ad ueficam et anum eJi,fcnfnio,ita. & inrejpirandi munere euenire.quum enim alioqui naturale hoc ftt: per fomnum enim fpiramus , atque id quidem fummo ordine & regula,quod de nulU uohiutaria a^ione per fomnum afferere eii,(licet cnm quandoqueia&cmus hrachia,& toto corpore commoueamur, id tamen non per I ^ petuum e§l in fornno:at fjnratio pcrpetua esl,atque eudem & tenorem & ordincm feruat ) quum inquam naturalis h^c fpirandi a&io fit: ipfi tamcn quandoquc ufi rnufctilorti thoracis & diaphragmatis hcncjicio, eam cuhibemus , k'-r ex ordine proprio deturbamus • C^tcruni alia hic qunTiio difutiendapropamtur , quum hic author de attratlo ht pulmone aere umba fkcicns, ait . 2 £t eius quidem introitus, & ejl attraciio acris etc.2 re fpirationem nempe afferit fieri cum dilatatione pulmonis Je quentis motumcorporu,quib.circundatur.id quod & Gal. y.de ufit part. & jufius in fragmanto de motu thoracis & cap 9. pulmouis.fiquidem,quum nuilam inucnircjit diFjwftionc, in qua thorace immoiili rnanente moueatur pulmo,fcd per eunte thoracis motu & puhnones quiefcant, utin magnis thoracis yuhicrihus: non tamen amiffa pulmoms ynotionCt eamqucn thoraiis eH,amitti neccffc efi.Ita ut Cj.d.aut ho ri noflro conJmiat.Cxterum contra hanc fentcntia Arif S.de part.anim.fentire palam uidetur affirmas pubnvyicm ^ motus Jui origine-m ex corde dcfumere. cir Auerrhocs tum in tms lihri paraphr.tum z.Coll.fmplii iter prommdandit cap.19. 3^ non effe ccnJ'ct,quod thorax pr.uipua pulmonis rnotus fit caufa.quum ficri pojjit, ut pars vtraque prluatim tnoueatur,hahcantq^ mutuum quendam confcnfum & propriu , ut alterum abfque altero non moueatur: oh idq-, uno quiefccnte alterum quoq; cejfet , quumtamen neutrumaltcn eaujam motibis fuggerat.Suhdt & alia plura Auerrhocs^ qu£ tu uidc.Fatettir autemis thoracc jui dilatationepuimoni auxiiioejse , pr.tjcnitn vhi uehe^rkntiori opus Jucrit refpirattone. ycrum,corprimum id ejk',aquo fpiratio (O»tingit,in vniuerfum curn Arifl. pronunciat. Sane quid dc 4^ hac controuerfia siatuendum fit diifuileiudicatu est.u.idc tur tamen utraq\ jortaffe ct Arif & Galfentemia stare fimulpofic.Et fi.n. ArisJ. motionum pulmonum initiuma corde efie cxiftimat,a quo In uniucrjimi uim animaliu omnern prodire femper tueturinon istarncn uacui ratione, <& ad thoracis motum moueri eum negarit. Primus moucndi impttus a corde eji.ex hoc motrixfacultasin diaphrxgma. (quamuis hunc de diaphragmatc ufum yion fcnpferitay^-' nH.J& thoracern influit.moto thorace & ciiaphragmate fequitur pulmonis 7n0tus.it a ut, f^wuendi uis, qudi pulmom inefcjprhmirium a corde initium haheat,non tayncnproxi rnum.id quod,fi cum Gnl.fententia coniunxcris , utrunque ftahit.difientit tame ab hac fohitione Auerrhoes.At ucrv, ■' quuad refpirationem plurimainslrumcnta cocurrerecon Ju€uerint,& diaphragmafquamuis de hoc non mcmmerit AriH.de qua re Auer. 2 .CoU.) ct puhno, & i horax, et ipfi cap. r quoq; humcri:hic author naturalis rcjpirationis ihjirumen ^ ^ tum effe ait pulmoncm et diaphrag7na,Gal. imitatus 4. de "P- * loc.aff. z.in ? .de uulg.morb. cictera ucrd eius^qu^ uwlenta ^^^^^ 5q efl,&ufu maiore urgente fit.Suhiungit deinceps derefpirationisjpeciehus, ct caufis phtra. Qua in re uidetur nohis Auicennas eundem feruare ordinem, quem Cal. in lihello depulfih.ad Tyrones.primum quidem in hoc capite de re 7firationis diffcrcnttjs agit.enumerat deinceps uigcfimofecundo capite ufque ad irigejimufpci ies refpirationis quafdam,qiulnomcn proprium funtfortitA . hinc ticro de tripli ii rejpirationtmi mutationeatriplici caufa fcnnonem agneditur. primtmique Galcm excmplo de rnutationc oh AVIC Rr --^-
Liber tertius. ^ ^^^^
adfurculasA poftcfius "^"^f fpatularumA in lareribus "^q"'" eiuuannii partcm carnis fpatulx,& q"a"Sein K naribus, imo iuuantur eis ^^^^^^^ busdifpofitionibus.Qnandoque j d^^^^
£aufas qua naturales dicuntur, ^uod tngeftmo capite ah" foluitur fecundo dc rcfpiratione,qu£ non naturaks caufa4 (equitur,dhos uideliLet,pragnationem,baln€a4,fomnum , quamuis nefcio quopa^o intrigefnno primo capite titum ftt etiam de mutationequtn hydropem fcquitur. agitur deindein trigefimo quarto capite ad trigcfimum o6lauunj ^fque de re?pirandi mutationCiqua caufas prater natura, morbos confequitur . deynumq^ de afihmatc traHatum Uggreditur,atque propofttum pnmo loco ordinew rcpetit , nt de pulmonis affe6libm agat. Atquc qmm hunc ordm^
(equatur author nofteryuna tamen cum dljferenttjs & cau ;E4iiaiioiiib tuin "^"r;;7,v.f a:qu^^'" j;nis,& fJs¬asexplicat^quibu^^qu^namaquibuscaufisdif ditus,& qnalitasquCK ^J^^^^^^^^ ferentm prodcant^cognofcatur.Pro his omnibus, hubes tu troitu & ^^il^^^^io^c w _ ^^^^^. ^ pa^ ^^^^^ ex gaUibros de ufu rcjpirat. de caufts rejpirandiy & diffi- . . cultate rcfpirat. habes item ex Auerr. ^Coll. Paffim ue- ^^'^ ro,€tiam multa ex Hippocrate leges .
catur difpofitio in coftridioneA ^^aoqii^ cx parte imsnitudinis,& P^^^" f^aoV^'! i cnim eft dilatatio nviior, a.;a.;^ erx. ^^mc nu eftlccLii^^' i(i tate*^ ^j,c
a B. eftnecesfitas adtetiipcra
b B.AliaHtera. ex ipfadihtatio pulmoni.
f B.confideraca
^ B iia nt quonefcunque mouentur in ipfb hccTti onincs , tunc ncanhelitos magnos im 90 «M (juuffl.
I)e anhelitu magno , &paruo, & caufis,ac ftgnificationibu4 eius . Cap. b.
ANhclitus magnus,cft anhclitus.qui rccipit acrcm valdc pUirimum , fupra ;rqualcm : &cftillc,cum quo dilatantur mcmbraanhchtus in partibusomnibus fupcrabundantcr,pro ptcr magnitudincmcius quod attrahitur.Pariii autcm & ftridi difpo(itio cft in hoc contrario,proptcr paruitatcnicius,quod attrahitur, & finiilitcr in partc cxtradionis . Caufa: ucro anhditus magnijsutcauf? puUus magni.f trcs prajdidx . Et cxiftimatur a quibufdam , (p paruu$ cft illc, qui complctur motu uclaminis tatum,& iihid non cft vcrum abfolutc.Nam qua- Uis quandoq^ fitillc, quicomplctur motu folius vclaminis,paruas: quandoq-, tamcn cft illc jEqualis.-xqualis.n.non cgct motu, nifi vclaminis,quum vclamcn cft fortis virtutis. Et quandoquccft anhcUtusparuus , quamuis mcmbra pcdoris omnia moucantur, qufi funt ola debi iiii.Non cnim fufticit uclamcn folum ad anhc- Utum,qui cftncccftarius, ncq^ fi ^ [ncccftarius cft aiqualis:] imo clt nccclfarium , ut omnia ci aftbcicntur. Amplius non cft cx fufticicntia in attradionc acris,& ciiis cdudlionc, accides om nibus , quod fit fimilc ci, quod cft a vclamine folo , fi cft incolumc,& fanum,& fortc, quoniam non cft ncque unum cx illis mcmbris fuf ficicns ad dilatationcm intcgram,ncquciUius quantitatis,ut quando iUi aggrcgantur adiutorium akcrius proucniat b [ ex omnibus dilata- tionibus pulmonisj a^qualis fufticicns. Etillud eft proptcr dcbilitatcm virtutu m,aut conftridioncm mcatuum , ficut accidit in pcripncumoniaiuerum oportctutfit magnitudo anhe Utus c [comparatajcum quantitatc cius , quod dc acrc inipfo cxcrcctur rcccpto,& co qui rcdit: & non compktur illudnifi motu omniii laccrtorum pcCioris,& corum,quiE fcquuntur cos 5 dcindc non conucrtitur [ donec fit motusomniuniiilorum , qux in ipfo moucntur motus omniuni laccrtorum.Infc.n. clt anhclitus magnus:im6 no cit niii qnando ad ipfum] moucnturomncs,motu,<jui crtultimusin dilatationc,& conltndioftc,opcrado in acrc plu rimo. Etparuusclt fccundumoppofitioncm cius. Etquandoqi confcquitur cx uchcmentia xiiotus mcnibrorum anhcUtus ad attrahcdum wc,vt fiat mot^is dilatando in awtcriorib.vfqi
ftriaio,^ [ & motus, qui cft ^^^^S^ ; qualitatcm qua: maioicm uoccc? f !: iquationis cum '"""'"/jf^.f^quatio"',^, s
troitu oc uiiatationt '•'/";.r„,io eiiPTrfio paruitatis.&fortaflccftailata''» /aJ^^^
initudinis,& paruitatis,& quxcunquccarucftnias.sncatu^^^pcff«,
qui tcnct ] ca magis add itns.rv , ^ joia, . ?ascxpuiaonist.aporisl_u«wfi^^^^^^^^^ „ ptcr multitudiuc quan; itatis ci j n , ° quaUtatis ipfu,s,cftc6ftria.o j ;.„,.n5 ua.Et (i cft ncccffitascxt.ng"^^ ,;5o£0.. matii.cft dilatatio ni3sna.ttq. ,,,„„,s*
in iionii.ic,utn6 '«■'«8"?!^",t,.aaio" J
imo parua.-, dci.idc "if^ fi-^.iifi'-*":»* ritus, ucl anlicl.tus.cft '.l'"'^Xxira<»v caliditasinnatacftdim..i""j*<.„„,i.i'» , cft addita.Et caufx in lw£:^i;"„,ur, > bralaboriofo motu at"'t. ptoptcfLijH' tuor. Ipfacnimautlunt LtcriilV' magna; nccc,Titatis,qua; eft pi°P -'-t-f tioncmcaliditatis in Pf " hcmonis: Aut proptcr caula'" ^^^ni laccrtis motiuis:Aut propt^
principiori1,licutciiii»'''- . k & incoUcdioncnmat ^^^^^,^^^^^^^
ipfadcbilitat uirtutcm,
ncmmitrumciui «^- ^ r;>ani communitateciuspriE^n^^ ^ [ tcrijt cx Ipalmo accidcnte ^^^^^^^^^ tia complcxionis , ^ntap ^ |^.^|po
autaliarc..Aut proptcrpro" ^^^tc^^ ,f toaccidcntemadilatat.on J^rtta. in ftomacho acib,s:aut i « ra' 'ipS tranfit tcrminum,quo'i'a '
lum:Aut proptcr co"'"''nj,&f!ii funtcp,slott,'s,&ramtca';'^;^„l#
continuantur c,s cx ^^^to^^^^^^^
raritas,quxcft in P» n^°"''>lt.'P 'ilic'"/ fcimplcturhumor,lH,sa 't j |o<,cll^,
fo oppilationcs,aut ac^^^^/^^; csa'' ^ ',
10 oppiiauuin.3,ai. . ,^i..atC> ^ , nPf ,ri^ iftiquidcmfunt,licutp.t' '^,,.A<£ ,
gligctiamcum 'ic«''",,'Vpat"' r„'5' <i'
^-atis.itautprolo.ig^''^''»^^^^^^^^^^^ ,hclitus,ct lit ncccliitas f , it^^jofg
iit«is,itautprolo.iga"-^.^t..s'^^^ anhclitus,ct lit ncccliitasa , ^,,c, j
urantis iUud quod »':'•''';' ,ii,i.oi'', st4l*!| aitcftpulfu^habcnspci
:,quonianiimpcdi u abc^,,cC M^^^^^^^ mipfo.Et cxsumahuiulri^ K4d magnitudoanhclitus: ^ofiPV ,/ pliSturuiiplbutporc tun^,^^^^^ ctncghgtt anhcUtumauol^ anhcUttts: ufqucquo ^''f^l'^^^^^^ ncccilitasrquarccga-d^^^Ol^F^' ^ gnus.EtfinuUtcrcltpuUUS^
M \\
i I
pluri; iertf tione» loquf ccon- ,ciin1'J
Fen 10. Tra(5l. r.
k^^WCllf^^^millo calorc" [rccipicntisan. tis,3crcfti, '^^^^P^^li^uf J adhoram ncccfHra-
pSorf— ^^^^^^J^ifWf ii^fcr caulas motus
Itatefl^. ^anfan J^^^.^^^"s,furit,quonian^ ^ll^d ^"^^^^^
?^"ortic:<...;L^^V'''^i^ ] 5c Wrtus fuc- 10 ter feparationcs anhclitus cius, anhclitusma-
■tciti^' latati"
tl. Vsc^inf r ^J]^^^^ introitu ip
^^A' calH » ^.^^^"^ ^^i-it tadus anhcli
cifimilib.ficutvlccraeotum, &:apoftcmata ip
forum.Signacaufarum anhclitusparui oppofitorum caufis anhclitus magni,nota funt fccu dum oppofitionem. Ipfum autcm cuius,parui tas ci\ proj3tcr dolorcm , non proptcr conftridtioucm, fignificatmuentiodoloris: 6c quod laabcns dolorcm,fi tolcrat dolorcm,& cxpcdat fupcr ipfum,pofiibilcefl: ci.ut magnificct anhc litum fuum & cum hoc quandoquc accidit in
^ - ^x.,matus,^ t [ ]& ma
SatiSn c caliditatem:& crunt fir^na in- K5clin4 n-^P^^^''^ in pcdorc,& facic, & ocu- ^•^rclinnt o^^^^^^oi^cfuo&afpcritatc fua, & Jtnon cicipJv^^^^^"^ n5 fucrit ita,& virtus fuc-
k in ^ [ rc tunc caufa conftridion is ci^K' memk^^^^^""^ ^^i2c numcrauimus . Si atif ^^^po(leT'^^^^laborauc rint, aut moucan- « ^^fandm^^^^ fucriut mota motu, dc quo fit J^^fa, (i^. l^^^^^^ccxtcndunrur dilatationc in, ^^,] 6f H^^.^mi conaruraliquis illudnond ^'^nofiil!^^^^^^'^^"''"^ nixu fupcr ambas na- >cvirtus^^'^''^^capud rcdirum cxilifflario; r ^^^ndooM ^"'^'^"^^^^ laccrtis,crit lcla. N ,(5c n ! r^"^^'i<^^io cft cx humiditarc in ''^anhH?; 3""^^^»^ ip^^ni > ^ cft cum fi-
gnus,ad quam ncccfiirasadducirad tolcrandum dolorcm, aut adducitncccsfitas in ipfo ncgligcnriam doloris.Et fadus a conftridionc cfte conrrario illius totius.
Dc anbelitu longo .
Cap. I
pSt illa,in quo prolongatur fpariummotus ^ acris i arrradionc fpirirus,2c cius rcdditu , ^ vtpofiituirtusopcrariin acrcplarimo.Etqua doquc prohibct magnum & vcloccm , dolor , autftridio, & poniturlongus in complcmcto cius,utconfcquatur quod atrraiStum cft fccundum quanrirarcm magni,& vciocis .
'Dc anhelitu breui .
ANhclitus brcuis , diucrfus cft a longo . ,Et vnr — Mirni - quando afl^ociatur ci frcqucutia^cft caiifa
fi. ^Scxn-^,.- qni ftcrtit,6ceft nc ciusdolorin inftrumcnto anhclirus,&qua:fc
If^^^imconaf i?."^s> «c cft addino figni fup< r'^'^'nt ci r "^"^.^ ^^^a^c . quod fi illud n
quod fi illud n5 iw •*^^icnit^"''T^'^ ' [inobcdicnsJhac.Qmi
>ciicurri[ 3H ^^^^'^ ^^^^'^^^^^ ^ f ^'^^^^^^' ^^""^^ curi.i? .P^'^ nioncmj marcria cx carar- Z^^^ fecun^ PpUiioncm pruis , dcindc ad
^^^m fubito '^^^"^^^^^^ P"^ ^^"^ ^^^'1'^^ "^^^^^^
Part 239
quunrur ipfum,(5c quadoaflbciarur ci rariras, fignificat mortificationcm innari caloris .
"Bc anhelitu ueloci *
Cap. 1 5.
JlpStillc^,. •
C-**'iiCnT**^°"'^'''"°"'-'] introitii , '"tline fottiJHd exitu:quarc cll cum
•41'^^^ mZf/"' ^''"Sni, in quo ncccfla- ^cm, ^onno ^P^^torumlaccrrorumpc- ^'^ Ff^ ^icla^ ^^^^^'^ ncccfiitas in ipfo ad mo ' ^^C, ^^^quicw' ^^^^norcs laccrros pcdo
ANhclirus uclox, cft illCjjin quocft motus *in Ipario brcui, cum confccurionc ncccf firaris,non ficurbrcuis,& paruus.Ercaufa in ip fo cft vchcmcnria ncccfi^raris,quum non con- 40 fcquirur iniplb,iurticicriamagnirudinis. Aut quonia ncccflitas cft fiipra illud,quod magni-" tudo ad ipfam comprchcndir . Aur quoniam » [magnirudo fcparar] ficutdidum cft in pulfu, eft^rEt Sc ^ [iila fcparatio,] aut cft in inftrumenro,aur h a. iiiudpro- . in virrurc. Er quadoq; cft vclociras in vno duo hiijens. rum moruum plus quam in alio, proprcr fimi litudincm caufc praedidc inanhciitu magno.
De anhclitu tardo '
quicien' ^ ''^^^^^^^^^ laccrtos pcdo Pcftiiej^^^^^^^hditus fiEpiusaccidit in
ESt contrarius vcloci, & caufceius funt con trarix caufis ipfius.Et quandoquc rardatur proptcr dolorcm,a[quoniam]ncccflc cftut ^ B.quHia, mcmbrum anhclitus moucatur cum facilitare, & fpatiofitate.
SNCr'^i5>5c on magni fccundu fcmita
De anhelitu frequenti .
l^^tn..^^u..i^^^^^__^nhclirus proprcr cdftri
Wi^^Wis ^^^^^^^^""^i^orarur anhcli ''^-aanh^^^^^^o a [ibparardolor] in • ^^^^s,(Scinrcr moruscoru. "
larur cirariras,fignifi
^^tia f "^tur?.& quando aflocia qu^ P S^^^ficat dolorcm in mcbris ^^(juu^j^^ ^^^^ ftomsicho,(Sc
ESr anhclirus,inter qucm,& inter illum, qui cft anre ipfum abbrcuiarur repus.Er cx caufis cius cft uchemcnriancccftirans, quum non lurticir magnirudo,(5c uclocitasiquoniaipia cft maior,quam fit illud quod comprchenfum cft ad ipfam cu cis: - [quoniam mmorjca cft pro- . B.Aii,ffg|^ hibirio ex ciolorc,autapoftcmaLC,aurcoftriclio aut , qjonfci^ ne proptcrmarcriasplurimas,aurcoaidario- mter. nem , aut crtufionem puris in fpatio pc^^oris , AVIC. Rr 2 aut
autaliquamcaufarum conftri^ionis.Ettuqui dcmdifcerncs intei* illum,qui accidit caula ncceilitatis,<5cillum quiacciditcaufa doloris, & aIiorumcxcis,qu9 pr^ncritafunttibi in ca-^ pitulo magnitudinis.Et anhclitus frcv^ucns fc» t, B. fequirur. cundum quod tcilatur de co Hippo.b [facit fc- , qui] nocunvjntum proptcrcxficcationcmpul c B. fatigationc monis,<5c f [dcfbuaioncm inftrumcnti^nhcU hf iuus & qux tusmcis,quse iplum icquuntur,]
De mbclitu frigido , Cap. i8,
Sl^nificatmortificationcm uirtutis,5c cxtin-^ dioncm caliditatis innata:, «Sc conucrfione complcxionis cordisad frigidiiatcm.Etcftdctcrius fignum in xgritudinibusacutis , & proprie quando cum co cfi: raritas. Nam tunc c5 plctur fignificatio cius iupcr rcfolutioncm iiv naticaloris ,
Liber tertius. ^^^^,
tu,quam non confcquunturaccic^^^^^^
imo accidcntia xgra,impcclicntia. ^^[^^1, ficut difficultas anhciitus,6c conit"^ j^^,itus, tus,duplatio anhclitus, & itcrlectif ^^^,^,1 & anhclitus prxparatus. E^f ^""^"^k^rep!; ^ proptcr fpccies maliti? complcxion^:^. ^1^^« tionisrautproptcr opp coardationis apoftematum, <x jgjj^iiic. tu prohibentcs, & proptcr vlccra i" ^^^^(1! Jo & partibus pcdoris, & ptoptcr .j^jjsj&fC' ex aigritudinibusa rattritum ^^^^''^^^^^ bribusacutis,& peftilcutib.& vcn^ Etomnis quidcm malitiaanlicnt ^ ^^^^ia
mmaiuiaau-'-' ^^1-111.conftridi6, aut difticultascius F f^^^rtiiieriam,additur apud rcfupinationu^»'^ ^^^, diaapud dormitioncm ^^P^^ ^^iiquis:]^
tur qLmm b [fupcr vcntrcm iacct a
J)e anhelitu fatido.
HSt intrans in fiCtorcoris: fcd fcparatura rc liquis Ipcciebus foctoris oris: quoniamm illis ("pccicbus quaudoq-, cucntatur foctorin di t R & ifte n6 fpofitionc,quxnon eft anhcUtus,a t [
,T>anif;ftaturni ^ ^ , ^ o • , ^
i, joud (grcsfio & fignificat humorcs putrcfados in mcmbris ntni anhclitus,fcilicct aut canaiaui f
b B ranics. purrciithumor,aut b [matcri
Ve pcmutatiombHSjqux lurrmit inter anhclitim ma^ gnum,iiSJ^ anhclitum rclocem,<^ anheiitum frequcn tev^i,& contr^irios eorum , Cap. 20,
1 Am fciuifti quod quado ncccfiltas additur , ..R 8t «oncft * t [ jmagnificaturanhclitus. "rch.bens. Scd fi additur plus, fit uclocior , quod fi addi> i, B. jcirocedit. tur plus,fit ffcqucus.Si autcm b [rcdcatjiicccfii
vcnurtu. pui prxfocariuo inirinfccoprotuoci
pinationcm omnino .
JDe conHri£iione anhelitus .
COnftridio anhclituseft, " ^^anl acr, inquo cxcrcitatio ^'.^^idi^ mcatum in partc liii motus , n ^icl^s^-r^^ quo non pcnctrct nifi P^"*^ 'Vtibw^^^l^.f ' aut fiinr apoftcmata in ilhs m'- ^^fcri?! | , icL^.^ ni I1.WUU115 cf)iglottis,6c can?,& ''^^^^^^^^.orp^'^'^- ^^^^^ pulmonc,quum in ipl'araritatcpulmonis,5c , Z^ct^ti^.hi latcria.] dcapoftcmatib.cius, qiiod ^'^' /i()uriii^^'.|,;0'
lat anhclitum,cft ilUid humorcs plurimi in iP^^'''^",,!^onc»'^^' vLa'^'^ fi aut aquofi aggrcgati '^^^?^^^^ pcriura ] accidcns ci cx co*» j
apoftcmatc,cit[ r.l^nc-autl^" pa/c, aut ftomacho, aut rpl^"' aut^ fufii Ipatio proptcrhydroP^ jpvcn^^^^^^^^^
^l.....: S .onftcmatll"\..,,ratlO'' ^^l
fitcxapcrtionibusapoftcnia^;:;ail^^^^^^^^ riorc , non pcrmittcntibus ^ ^yptici ^ . „ . . ...... au ^j^j^iip^^^,^^
c B. Alialitera. tnrtus.& quatl do acgetur rctioceilio »
tas,minuitur prius frcqucntia,dcinde ucloci- /^*^ Aut fpifiTitudo cx ficcitatc> ^^^^^
ribusfumofisconftringc» ^ , litumin locisftriais. Yvtn^^i^O^'! cius conftriclio pcaoris ^bi^;/^.^^^^^
mdiibra dilatantia anli
tas,poftca magnitudo,(Sc fimilitcr quando minuunturdcfideriumj& c i prohibitio,6c quando dcficit rcditiojin intetionib. primis tribus, inucniiurraritasplus , dcindeiarditas,poftca magnitudo: quarccftcgrcfiJio anaturaliad par iium minus,quam ad tardum, <5c ad ambo minus quam ad raium.Et li tu cxpcricris ifta in di
latat^onc 2c conftriclione fimuljbcundumdi- ^^,^,,
ucrfiratcm duarum ncccflitatum prxdiclaru , ciuscft , quando ^^^^'"^^iVuU^^ dcclarabiturtibidiucrfitasinadditionc, &c di- riora.Ktquandoqucfitdftu ^^-^^^^ minutionc.Quum.ncaufacft magis duccns in dilatationc ad additicncm , eft tL-mpus , quod cft antedilatationcm , brcuius. Et quando cft finiilis illicaufncin conftrittionc, cfttcmpus quictis,quxcft antcconftri(flioncm,brcuius,6c anhclitus frcqucns,uclox fcquitur apoftcmaca lidumjautconftridioncmab oppiiationc .
tur . Etquandoqucfitcau^ V - - - ----ndo dcclinant "^^^^^
doqucfitdftfic^^^^^^^ conftriaio cius proptct cin ^ pcri^ it iab apoftcmatibus intrinl^^^^ifeni^fj^y-^^ partcscapitis: & nidicat aj -j^a rcs, fircs fucrit magisin^^
bro, fi fucrit prauior . Ve fignis .
nioucnrecxtreinuatcs narm .
b s.raniei. t tB.eios.
J)e cnhelitu ^ [mcuente pulmonem. ] Cap. 2 r .
IStc anhclitus fignificat debi litatcm uirtutis, autconftridioncm vclicmcntcm pr^focatiuam in dccolLationciautcoJlcClioncm ^ [matc rici,]aut cffufioncm t [ J hu moris . Scrmo uniiierfdis de malitn anhelitiis. Cup. 2 2 • Alitiaanhclitus communicat dilpofitio nibuscgrcdicntibusanatura, in anhcii-
/\ tio iam prctcrijt t»^^'.^jfo,ci^ oC^^^ matis,quodfitIpulmoncip.j^lbiJjLy^^^^
uis]&inlaccrtis,5c in vcl^" 5 6cclf^j['^,.^»
dolor pungitiuus intrinlc^^ili^^^' c^iU vchrmenrior,ct cxtcrius c t
tilaginib.pulmoniscic "^*^^^j^it ftr ictio. J Et quandoq? P^^ fucritcalidum,' t [
-^^ Fen lo. Tra6t. r. 5 2
'''^SmT^^"-^ ^^^^ ^^"^^ ' ^ vchcmcntiiis f rigidatiir : quarc non fit bona ciiis*dilatatio . tl^^^k ^'^^^^^'"^^^^'^•^^Sj^^ aiitcm humorum Et quaiidoquclitproprcr oppilationcm , apud
-smjj^ o -"••-nt iint*ivyi. 14.4»« ^^- j-"^'-'- v|-'|^it«*i.ivyij,v.ii» , ajL/i.£.\.i
elit"|.' i^(ii,(Sci^ ""^^'^ii"itrputri,6cdc(iderirituiricn quamrctinctur c [pnhTio attrahcns aercm, ] Sc ^ B. uentoffcas
iccif M ratmatn/r ? ^^^""^ ^ C manationc rci cum ali- indigct laborc , donec d [inflctur] <Sc ifte cft d i- f • .
rrcpl? ^ F< 'iS^^ fterr— - - ''-^ — '
Witioncen ^"^^^? ftcrnutationcEt fi funt in ucrfus ' [propter conftridionem.jEtquando- e b aST' -'Pi^aloco ^^P^ fimiUtcnnifi quiatuftis quc cftoppilatio t [apoftcma.] Etquandoq; fit aioe anhelitu^ k ^^^^ nifi fcp. ^yS^s profundo,& non cft fter- propter mcd icinam IbUiti uam moucntem, <Sc * fi-apoaemofi ^'^^^^itcxco^'^ ^^^^ quantitatcm cius quod non folucntcm,aut proptcr clyftcrc acutu noii ^^^"ciait^^^!^'^-I^^P"^^^'^ > ^ fi ^'"nt in fpa- folucns . & ftmiliter, quando phlcbotomia in '^^^ioncia^^^^Il^^^^f'^'^^^ latcrc ad latus, cu lo plcurcfi non cofcquitur ncccftitatem.Etopor-
^tf^ """"i^^^^^^ curandum . litusjiocctiam
glleiij ^""^l^^^^^^anhclkus. cap. 25. De praparatione anhclitus . Cap. 2p.
non eft •'^^*^^^'^^^^^^ cgred iuntur cu fp u tct quidcm, ut lcgatur illud , quod fcripft mus ^"^'^^^fliSjdc T'^*^ conftridionc anhcli in h ne lcrmonis noftri in conftridione anhc-
di ^'^'^tcaur^^i^-^^^^ ^""^ cau{is,qu£e funt ir)Reparatio anhclitus , cft anhclitus,qui non *
^^^'^itas oj.^j-^*^^^^^^fif^^tis pulfus , & cft eius 1 aducnit habcnti ipfum, nili prcparctur , <5c
^nata, (Sc inordinata. aiquctur , &extcndatcoUumfuumcxtcnfionc '^^(inhelit^ 10 tcndcntcad fupcriora: quarcapcritur proptcr
'^aiiplo. cap. 26. illud mcatus, (ScnonpotQft dcclinarecollum
rpccici A- fuum.quoniamconlh-ingitur fupcr ipfum an
dii i^^Q coiYipK^^^^"^'^^ > <5c cft anhclitus in hclitus, ficut conftringitur fupcr trahetcm coi
li^^^Us motibu '^^^ ^ilatatio , aut conftridio lum iuum ad poftcriora , & limilitcr non po-
iHe^^^ ^nhciiM ' ^^^^^!* 4^ios ambos cft mora , tcft dccUnarc pcdus,6c dorfum ad poftcriora.
(j^ ^ jQmprcm/^ P"^'^*»^!^^^^^^ plorat . Nam tit Et quando rcmouctur hxc pr xparatio,& pro-
tistjl^ ^ringitu .^^^^^^^ dilatatur.& mutatio , pric quandoquc rcfupinatur,accidit ci,ut coo
i ^C^^^Mn^ ■ ^ ^ ^^^^^ ^^^^^^ ^^^^ calidi- periantur cx ipla partcs puUiionis,fcilicct quc-
S'^^'^scxtcnr^^^^?'^^^^^' ^^^^^^ attrahitur. dam carum cimi quibuldam , quarc oppilant \
^iiSif^^^^cflciJ-^l^^f^*:^'^"'^^^^^^^ nicatumiquoniaipfein^[initio|inhuiufmo- a B.Mdice,
k a^^^^^^cicns J^^^/^^ inftrumcnto anhcU- di cft oppilarus in pUiribiis , 6cin ipfo non cft
malir-'^^'^^^^^'^^^'^''^ quictis in anhcli apcrtio n iii parua , quam dcftruit dcclinatio
^^'^^^^^ficc^'^ ^^mplcxionis dcijcicns vir partium quarundam fupcr alias , quare oppi-
'Ivi^^^Plurii ^^^' ^^"''^ ^i^durans inftrumcn- lantur mcatus . Et quandoquc ht illa oppilatio
^Uty^^i^^^Huus^^^^^^- -^nt cft dolor in ipfo aut accidcns in fcbribus,6c fimiUbus,propter vapo
Sic ^^^^'^i)<^ h ^ ^^'^^^!^^^- vicini funt , li- rcs dcclinantcs,& liu miditatcs rcfolutas.Et qua
'HtcjK^^^tis com^*^'''^ iplcn.-fcd hcpar cft vc- doquc fit in vcritatcproptcr humorcs implcn
fit^j J^Siitudo ^ ^l^^.^icationis quam fplcn . tcs,6c oppilantcs, <5c apoftcmata : aut quoniam
^iprc^^^^nltisv' M^^^^^^'^cis,quLtiamnume laccrti luntmollihcati.Quum crgonon dclce-
ti^^^Hii) '^^i^aiit fiif -^^'^^^ multitudo fpaf 4° dunt ad partcm pcdum , immo dcfcendunt ad
'^fibuo^^^^iai in ' -^^ ^^^c anhelitus elt ii- partcm dorfi,6c pedoris,coardant. ^^Q^ ^''^n^l^l!'^^^^^^ ^ [acutis,& fc-
^^^"^SjQij». .^^^^^ ^iccidit cx friijorc, tunc Scrmo umuerfalis de anhelitH naturarum ,
h ^ ^^^^^^ fcbris . &. dijhofitlonum .
^St,^^^ ^^^'^^^'] Cap. 27. Deanhcljtu£tatum. Cap. 50.
^•^Ch^-^^'^ mcdl^."^^^^^ mcdictatepulmo T)Vcri quidem indigcnt edudionc fupcrflui
^^^s itied*^^^^ ^^^cr^ incolumis; qua- 1 tatum fumofarum ncccflltatc vchcmcnti:
ictas, anhclitus incolumis. quoniam digcftio in eis cft plurima , & magis
° CJYiL 1 V » ^ — 2. ' — ^
'^'^^dlffinn aftidua,&at[ a t B.n5 eft ne-
Cap. 28. «sfitas ipforii
i^tiA^cxctci.^,. . jnoneft vehemcnsvaldc:quoniam ^'^ ^''""-'ip"^
K^^' ^^^ie non r"" f ''^ " yabor: ] fmc fit ipfi „on funt complcti in fuis corporibus , & fprjm
iQi Nun ^^nenrM "^™<^ura. Etcaufa in fuis virtiitibus;quarencccflanumcft,vtcadant
> li . ^^od d ^embrorum anhclitus ,
# l-^c^K r^-^r infl. aujs.cc quanuu tas vcncmcns., cuui uici^juLuuiAit aiicju a , uun
!(y] \ C^\uJ^^^^iy &.^i^^^^^^'oncm igncam do- entc cum iila vchcmentia.Iuuenum autcm an-
¥ !? '^^id- ^ ^otii P^^Pfcr frigus mortifi- hclitus funt maiorcs, fcd minoris velocitatis ,
^ \ *^^Uin =! impcdicns cam, & frcqucntia: : b [ & ] ncccflitas confequltur b B.qumn .
tf' ^^^^^^^gus uclaminisbtc in eiscum magnitudine. Senumvero anheli-
' ;<,5to%u. funt minorcs in c [intentionibus additio- busaddiT''"'
'^t^Vri^p^^erc-au^r • ] nis,] quamanhelitusiuucnum, &non iuntm
Pron ^^^^^ emplaftro po- paruitatc anhciirus dccrepitorum . Scd dccre-
^Ku^UfajJj . P^^'^ caufam in ipfomct, pitorum anhclitus funt minorcs , & tardio-
^'^cinit . ''^^^^c>,& hcpatc, & ^es , ct uchcmcntius rari , propter id,quod tibi
^•^^tc iUius cmplaftri,& in- non occultatur.
Liber tertius.
.fj)e anhelitu replcti ex ciUS) aut ex prttgnatmeyaut hydropifh& fimilibus . Cap. 51.
£Oriimanhelitus dcclinant ad paruitatcm": quoniam uclamcn cll coarttatum a motu 4ilatatiuo, & proptcicaquod minoraturcorum anhclitus, non c(\ cxcuiatio a uclocitate , & frcqucntia,ri cft fufficics uirtus, aut frcqucn tiafola,fi cft uirtus dcbilitata .
merfioncm matcriei , &non flatio afthmatis.
Part 240
De aUhmate ,
De anhelitu balneati ,
ANkclitus quidcm balncati aquacalida,ma gnificatur proptcr ncccftitatcm , & proptcr lcnitatcm inftrumcnti,6c iit uclox , & frcquens,proptcr ncccftitatcm.Bahicativcro frigida, rcscfteconucrlb.
Dc anhclitu domientis.
Cap, 3S'
QVumvirtusin ipfo cft fortis^tucciusanhclitus magnificatur,ac fit rarus pp causa pra:di61:am in capitulo puirus,^^ cft cius conftri h.io maior,& uclocior,quKm iplius dilatatio : <ju oniam digcftio in ipfo,cft plurima .
De anhclitu dokntis in mcntlris pc6loris Cap. 54-
a B. ex.
b t B. declaratio eius. t ii.doplicatur.
i B.cum ea.
EStficutfciuifti , , - ,
bi cx mc: i> t L ]ipl'^' cnim dcclinat ad paruitatcm & brcuitatcm , & quandoq,- ^ [dcbi litatur,] & quandoq^ cft diftkilis , & quandoqj tardatur,quando no cft inftammatio, & fit frc qucnSjficutfciuifti.Et funtparuitascius,& brc uitas ipfius,plus quam cius tarditas-.quonia du ccns ipfum ad rctcntioncm, & paruitatcm dila tationisjcft plus qua duccs ipfum ad tacilitatc:
6c ut noccatur cum magnitudinc dilatationis ^cnt fua qualitatc: & ^'■'^''Et q^^^^S^^^' uchcmcntis , quam ut noccatur cum uclocita- 40 quantitatc, & multitudinc • ^j^jj ^ ^^^,^j„>j tc.Nam inftanimatio cordis , & calcladio non f^d raro cx exliccatioiK_pi^^^^^ ag^lfvj^i^''! cxcufant cx vclocitatcquamuis Ixditur d [cis.]
Pf anhelitu eius y cuius anhclitus conftringitur propter quamcunque caufam^^' deanhelitu habentis afihma. Cap, 35,
A [paticns]7ioninucnit ^'^J ^,^,s,q"°'' anl^litu frcqucnti , ficut cft ^^'^f^^^^^^^^^^ borat prxfocatus , & t^*^^^"^^" Vforfitanf^'' ! o do, quum accidit dccrcpitis, no j i^ini tur,ncq; maturatur:quo cnim>q^^^^^^ ucnibiisctiamdiincilisfiticciH^^^^^^^^^^ & augmcntatur apud i-^^^i^P^Jlfa nibiisl^^i 1 ^ quidcm a:^ritudo cft cx ^g^'^';,^los,ft^"5 k
habcns ciim hoc P^ii-o^y^^^^9^,f,;icpri3^'^! n fimiUtudincmparoxylmorii P^^^^^^^^^^ h
mi.Et quandoquc fit ^^^^^^r^ \
nis.:Et quandoquc cft '^'1^^^^^^^^^^
nibus meridianis.c t C ^ j jpfiim Etquandoquc limt ^^f''Z(^a^^^^^^ locis . Et quandoquc cft ^'^^^lf a\rO«^
rijIciuMnib in ftomacho , c^^JJ aut cx hcpatcaut gcncratim ^11^ ^ [prohibitioanhcUtusadticm^^^^^^^^^^^
fus fit,l cft proptcrca q^^^V^^^^prin^^ .f' mituclamcn,&vclamcMiC^^^^^ ncm.ht hcpar quando mn . ^.jeiij^' ,,0; Ihtur, quandoqucadumat qiian^^^l^^ ma. Et ifti quidcm ^umorcs oc , ccntfuaquilitatc: & q^''''St ouanfiii
iplb pulmoncJt in cis^qun^ ipj^^,^^^,roilof"'" proptcr inuifcationcm uum ^^^.^^jjj 20 in artcrijs,& ramis earum L ^rjj)^ , ^ ribus carum.Et quandoquc ,i„ion' nis.:Et quandoquc cft in '^c^oc^ iocis vacuis. Et iftx humiaitat^^f j^i,,„iCr' ad ipfum cftiiiiiicx capitQ
Et quandoquc limt expuiu^;;'^;;f,,iati^t^'
[in]cis,qua:prxtcricruntti 30 rnorcni noncxiftcntcm mP^
rum in ipfo,frigiditasciusA^^[f^^^^^^^^^ latim.paulatim . Et quaudoq ^^^^^^j^^
ccnt fua qualitati
cius ad iHpfum . Et qf .'•"^cr &nucha, & ccrcbro.autc t ,ct'^„„f
H B. «^ije funt tiedarauin.
ipfumc.xcis.Etq..^doq"efitp;^|;;c^^^^^^^ .clitL.s,q"»;
tudincmvaporis funio y
OPortct,ut fuccurratur ei,qui ftt cu conftri nitatcm mcmbrorum jarci^f . dionc cx partc vclocitatis & fTcqucntic, tium mcmbra auhclitu > i ,,i^o p\ in plurimorci:quarefitanhclitusciusparuus, 5^ ficutcft ftomachusplcnu^jjjjt,^^^^^^^^ ftriaus,frcqucns, & anhcUtus halxrntis afthma vclamcn.Et quandoqii jo ^^^^^^^^^f^ eft cx eis,a [qui ucloces funtjcapitulo fuo . tudincm vaporis fumo ^
pulmonc& pcrucnit ""'^^^a^i^^^^^^^^^ rDeanhelm habentium fiiniem. Cap. 3^. proptcr vcntohtatcm ' jnb'^^' ^risi ^.fPi
» B.magmtudo nequequod ne cesficct.
Alialitera. magnitudo,neque
cjttod vnut .
QVandoq; laborat indilatatione pcctoris totiuSjCum caliditatc,& cxufflationc,& & non cft illis [caliditas,ncq^ qd adiuuct,] vir
doquc fit proptcr parui 1^^^^ non fcquitur ipium nc^^j ^i.in j. ctj illud nicumcntum n.^;^^,,^,^^^^^^
tutem,quoniahabcnshacxgrirudincmiadebi , acciditin cibo,cxpai-mta^^^^^^||ta^^^^^^ litatus eft in ultimitate.Scd virtus in habetibus doqucafthma ht vcnc j-^iiH
peripncumoniam,& afthma,cft rcmancns .
Deanhelitu habentum decollationem , &fiiffocationem, & qua cis funt fimilia , Cap. j 7.
ESt cum dilatationc magna,cum uclodtatc & freqiientia proptcr ncccftitatcm,& fub-
doqucafthma fit vcut^^---^^iiv parationis. EtmultoticSF pncumoniam. .
A N NOT jj/p^
Ouumfpirandid:^ificultc^jf^^^^^^^^ terlmmant^uadoabfjff^'''^^
^ 'of.ej' j ;, 'ff^^^^^^i GaL6.aph.et j.dc comp.melper
^^'^^nrn^^^'^^ ' ''^ '^^'"^^^ thorads figuram fcr-
ciin'i; tuini''
Fen lo. Tra(5t. r.
^"^"^iUtr^^'^^ ^^'-^'^ " «^f 3/«-/. ucheme- ^^«4« i '^''^ '^'^^^'^ ^"^^ -^^"^ ^ anhclatiGne non pof- (^dfi t^^-^^^ ^hmatis rationem & iUudacccdat , ' ■ rtjfcS T/:'^"^^-^^^-^^'^'' Tp/r.zre «ow posjint .
"^'^•*^P^^ti^yhic authorjiatim do- coiilirmabitur . ^t^iiltasiT-^^^^^^^^''^ ^g^'^'^^di7icm . /icc^ er^ofpirandi ^'^'^d quvT^'^' ""^^'^^^^fWP^omaMctamcn af ^"^'^'•^ ^ ^"^^ fpirant,morbHs csi in fi^yurayCt an
^^P-honJun- ^'^^^'^'^/«««^^^'^» '-^^^ cjic morhum:fecl ue
tio fputi omnino , 8c quod a [rpuit,]quum rc- d B.rainoratur. ccpit quod iiumedat , 6c adminiftratur, quod humcdat. Et fi fucrit proptcrvcntofiratcm, fignificabit ipfum Jcuitaspartiumpcdoris cu conftridionc , qux diucrlificatur rccundum acccptionemcius,quod inflatiuumcfl , & cius quod non cft inflatiuum . Etii fucrir proptcr frigus complcxionis pulmonis, & ficuttitin dccrcpitis, tunc ipUim paulatim incipict, <Sc
A N N O T <tA r I O N E S.
'-''m pro,.y -"-^!im partium confcnfum fpirandi dif ^''''^'''^diutuZZ'^. "^'^^^oc.aff.jHoc ucroidtm,an acu-
Qui!:us figms finguU afihmatis fpecies & caufa nofca turyabundc dot ct.Cu eadem rationc, eius quam cx fangui nejieri diximus,notas inucfligato,cx colorc.corporis habltu,antca^a uiticrationey& actcris ijs^qn^ fmguinis auge re copiampojiunt ,qui£ue in peripneumonia fpc^iari folcnt, una cxceptafebrc,quii in asihmate non cft .
em slrangularc queant- diu
tucn.ualct.quod t-t infcnih-dif
^egereesi . Fieri ucro hic ajje&us
■aut ' , '"'^fe- "^fiorb.aut a crasjis lentijque hw
'p^^i^ntc \x yT ^"^f '^"'^^ pulmonc: aut pure in cum
i^^^H^itHY^O ^'^'^^^''^^^^'P^op^f^reaji materiAredun-
'^^''^«or" l?^'^'^*''?''^^^^^^ ex ficcitatepulmo- '^'^mer--' ■ ■
Decuraafihmatis,& confiriBionis anhc!itiiSj& a [prx- a b. pr^jparatio paratione] cius . Cap. 40.
1 N facbo quidcmab Inimiditatib.cura, <Sc cius 1 modus cft,ut pcrucn iai u r ad lin icn d um lui miditatcs, qua: lunt in pulmonibus corum cu facilitarc & a-qualitatc.Et li lciucris cp nocume tum accidcns in cis,e(Vpropter nuiliitudincm, tunc cuacuabis corpus proculdubio cum Iblu
•.ULcyitunu- -p, . ... , 1- ■ — — '
^^^^^-^^f;/; ^?'.^''7^^^c^i.tm exjngiditateficri potcH, niaturatu.o , ablquc calcladionc uciicmcnti p-
ti ^^'''■^^^e a/''''''^^"^^ /«c/c/if er thoracem, uvl jluxio i^.' /'Wi^^n •^'^^"«««^«aw ctiam ob flatus,ucl oh thora •"'^ J?" ^^^^ dlJT-'' ''P'^' 8 .Co^rmS. I .rerum ' '?^'^/.evlv 'If'^^^nexfanginneaflhmafier'i !f ''^mnitT ^^^^ ^;/ia'««.ti <y./iP75//i
M ?/'^t% '^^:^^^ ^^^^f" «0« »/w?«^ ^-^^ /^«.^«^-
C^r^HcZt^T'' 'firigHincinqudm non h ^^^"^ ^ntrah r ""^^ ' ^ «^^^^^ fi'''''' ^^f'' ""'Hrem adanao, pr.ttci mflammatio-
\ ^aii^P^o auhH^^"^ 'P^^> illic coftridio m ^ i tasv,'^''^ i-etcnl- "^''^^^ excrcationc, & [lia^fi ^^'U > ^Putc;^''^'^, ^^^^^^^^nci ftantis,& graui ' ^fitn '^^oi-es, ' ^''"^ ^^^^^ pi-opinquo.ht li fuc- Vr^^^^^tiu^ i , ."r^J^n-o ,critfubito: 6c fi non, Su^^^uicHi ' ^""-^^'^^^f ' [ucnis duris,] W . ^^duci, T P^^^^^s trcmuloia. Et quan-
.]uc caiciactionc uchcmcnti duccntcs adcxficcationcm matcrici.ct c[fubti • „ /r • liationcmjcius.Etproptcr hocantiqui non ap neraT° pofucrunt in confcdionibus cura; afthmatis opium^ncquc hyufquiamum, ncquc mandragoram, niliintcntio fitpcr illudprohibitioca tarrhi,quando multiplicatur, imo ncqucpfylliu , nifi quod Dcus uulf gloriofus,6c cxccUus . Et proptcr hoc oportcr.ut ailid ue iiat humcda tio matcrici,ct maturatio cius, quumclt groila,ct uifcofi Et non iis cotcntus fubtihationc.
I^^^^^tcs^il!^^- ^^\^^^^^a<^ishumorcs,authu-
aut incifionc pura.Et quandoquc adducunt la bor cius,etinobcdicntia matcrici, ad ulcus in pulmonc . Et limilitcr quoniam omnla , qux prouocant , noccnthuic ajgric udini inqu^iiit ii prouocant , proptcrcaqura cxtrahunt iubtjie ab humiditatc , & quum lcntis cum atthmare grolhticm ia hcpatc.oportct utpcrmilccas cii Q mcdicinis pcdoris,mcdicinas cx gcncrc cupatorij,ct ablinthij. ctiUud quod coniungit intcrduasrcsfmiuluchemcntcr , cft licutrubca tindorum,6c ariftol.ctiam.Etquu illcquicura ^^'icit V " " ~ ^ut-,eftpucr,oportct utpcrmiiccatur tunc cuni ^^'enii i ^^^''^';f""^^"^^ puifus habcntiu mcdicinis,lac matris cius. Et [dcntur ci fufii- ^ fiifi^Vunc ^^oftis.Si fnr-i-iVr-vrr^i (na cicutcs ] mcdicino: cqualcs , ficut focu iculu 111 /
humidum cum ladc . Et ex cis , qua; luuantad maturationcm 1 [ ] cft ius galli dccre e t b.& fpuida
pui.Etcx rcgiminciuuatiuocius,d£Utadmini n^ni. riun , figniticat ipsu ftrctur fricatio pcdoris, 6c qux fcquuntur ipitc* joncm ^ [matcri? fum cum manibus,ct mandili afpero propric fi fucrit iUic anhclituspreparationisifitquc fri catio a:qualis,ficca ablquc ungucn/o,niii acci datlaftitudo,tunc cnim adminiftiatur ungue tum.Etoportct ut< t C 3 adminiftrcs in qui bufdam horis abrotanum,ct nitrLi,6c ftat cii cis fricatio uchcmcns. Etft marcriacftpUuima , tunc nccciiana cft purgatio cius cum folutiuo AVIC. Rr 4 fado
'''-rfir.v . ^^"^^uiorcmcordisconhrma
Si?^*^^uuoiI^^^^^^^-^^ ^^^^^^^^ ^ucrit cxtra ipa cof||l'^^^^o fit,non crit tuflls. Et fi
'^J^nitaicprincipiorum, ftgni > quod pr^'tcrijt . Et ii fucrit
icinor i^rcxcitc^
«'icarl^'^^^^^^^'^^'^ accidcntcm in cis.
%u ^tii a ^^'^^^^i^fticabit ipfum diCpojN n Aiihor'^^ <^'ruptionc lanici fubito Sclc ■'^^^^ilit ^/'^'''^^'^"^^cabit ipi"^^"i ^il^^^^ . '!^^^^Poacmatc, 6c collcdionc: ^^t^tc, ti,^^;:"!^ cxcruptionc.Et hfuc- ^^Uicabit ipfuni htis , 6c priua->
f t B in fricatio
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
er tertius.
fado ex eis,qnn; hmUCicwt rcmcn vrticce, & polypodiuni,<Sc cucumcr afininus, & pulpacoloquintiiidx .Etcx rcgiminc in hoc poftpurgationcm, <S:vomitum,cfl: adminiftratio uocis cumclcuationcgradatim ad fortitudincm, & longitudincm. Etcx rcgiminc in iUa mundili , cationc,cftadminiftratio vomituscontinui,(5c propric poft comcftionc raphani, autpoftpotationcm iiij.drach.t nitricum podcrcv. vnc
tet ut clonc^ctiir intcr cibwt^^^.P^.L vicib* faricnturcx aqua fubito, iniopiuri ^^^^n^ji. Ex rcbus autcm,quas oportctcos^ .^^.1,0, ncum auantumpoflinit,& piop ^ ^iei, &romnu.s pUirimus,& proptie^^ j^^eif^ &c fomnus poft cibum cft rcs nof^jjilitiidO' fi aducniatcis fpatium Lichcnic"^' ,^,,&0' &caHdiras:tuncnanqucdormiair ^^^.(liii'
portctvt vitcnt omnc grani/n^'^ Y
l^. argritudo & dif ftcU» fit.
qua,fiuc vinum . Mcdicina: uci 0 . ^ ^0111^' tcs,qux cis conucniunt,(unt,ut ijptifl^ mant cx opopanacis, & P^^lF^ jiisif^,^!
t baurach. fyrupi dc mcilc . Et iUud quidcm quado fortis 1 o flatio , & vt vitcnt potarc pou "-^. j^,tiu$ fitS[virtus,&debnitantur]rcs.EtcUcborusal^ — Mrdidna: ucio .^^fuiu-
bus valdc iuuatiuus cft: 6c cft in argritudinibus pcdoris fccurus,& abfqitimore. Et rcdius qui dcmcft,vtfumantur frufta cllcbori,& figantur in raphano,& dimittantur fic dic &nod:e,dcindc cxtrahantur ab ipfo, & comcdatur iUcraphanus.Et ctiam fumantur fynapis, & lalis am I baowch- boru an.drach.j/i nitri armcni drac.s.nitri danic.j.& dctur jn potu jn v.fcxtarijs aqua:,& mcl
amboruman.drach.s.cunuiq ^^^eag3i • ftorcum cu ammoniaco , ^ P.'j ^„ando^^^ ncccflariumcftvtiinmen
flt fOi
flhrium cft vti in m"^'^''''la«aria";t
j.turbith partcsv.hicrc p
\k R. sl'.harich
lis..& qiiamitas mcUis i.i ipla (it vnc.j. I t cx rc- thidx.farcocoUx- a.nbori.in ',-,„otio'f .
ii.drich.Et ctp,,lpxcolociu n h»^,„B^^^^^^^^
& fiaiucx cis pih.l.c,& aJ'" " "„„tc fh mi.,iflratioi,cm clyftcns ifLm'^m<r dicm.Et fit cx cis.q.ix lunt hciit
olcum fv!aminum,& t'»""'tpcc'''''^S'' n,mp,-occdu,,t.EtitcrumP'IP|,j.cp, ;
dx da,uch.ij. fcminis vrt.c? 1» («^
gimincbono in hoc, cft aftiduatio lcnificarionisnatur9,& adiuuatcos ad Ulud rcccptio cap parisfilitiantccibu,&'^ [ouorum taiacoru an tiquorum,] & iuris galli dccrepiti cfi mcdulla cartami,& volubilis,& t hctc . (;>upd (i per illa n6fiticnihcatio,dctur inpotu aquahordci, in qua vchcmcntcr dccoiftum cft pai 0 cuphor bij.Etcpithymum quidcm cft uchcmciitis iuua minis in hac ajgritudinc.Nam fi ("umatur ex a-
qua,in quadccoquatur cpirhymumcu mellc, drac.s.conficiatur cumaq^'^ trcsl''^^^
I R cibi ulnme
k B.folia h^flb pi.
l — B.
cft vchementis iuuamcnti. I t fimilitcr fi fuma tur cx co aurc.i.cum rob. Et fimilitcr decodlio ^iicuum,& calamcnti,& rutxin aqua,fumatur cx ea cum mcllc,& et dccodio f^nugrxci cum ficubus pinguib.cum mcUc plurimo adminiftretur ante cibum tpc longo,& rciterctur poft jpfum.Et fimilitcr dccodliopafllilarum, & foL-nugrxci cum aqua pluuiali . Et cx rcgimine in hoccft cxercitium, in quogradatio fiatex tarditate ad vclocitatcm , vt non faciat acciderc "^^ cis fcftinatio pr;rfocationcm , proptereaquia Ipla mouct matcriam laboriofe. In cibis vcro corum oportct,ut fit gradatio fimilis ei, quam pr^diximus in cxercitio.Et fit eorum panis, pa niscoclus,habcns fcmina,utcyminum, anisu, & fi m i l i a,cx m afl^i tc r me n tata . Et fin t co r u m i [nuclcifubtiliatiui,] in quib. ponuntur femcn alrafcdc,& ^ [hyflbpum]& origanum, & calamcnthum,& pingucdincs,! [&] cibi coru fint
tio.i.&cxpcacntm-fup'.;';'^»';^ n^^^y.
dcpotcntur ij. [drac.].a''t^^^,,i,art; > Autapulpxcolos.ith,ac,&j.,.i_,g^^^^^
t nitri mcdictas partis, r^^jf ^uli»-' , amboru an.pars j.fiantcxc si ^,,^
coru cx drac.j.& s.vlq; ad_i).^^ ^asni^t^iuiii^'
lioraj.& dcturinpotup^^^ lalis^^Lfi^' aquxmcllis.Etct(ynapisa^^:^,cu<^
qin T pauc ponitur.s.aur, Ui^. . • 5^ bil^^^ s.aurci,fiant cx cis vii). '^^^T^^^^^^^ chifcus j.cx cis vna /I', ii.l^^^^^^^^iii^l tiofit cumaquamcUiS; ^.'^^^^^^^^^^
& faciunt fpucrc cum ^^^' ..^^atati^^ ro mcdicmis oportct vt ' i^aC'^^^ Lr continuctur ' [cu] vna nicu . .
& ampkaaturea ^^^^^^'^'^or^ioi cinas & corpora funt proP comprchcnduntur nili c ^^ocrgocxpcricns,^[conicq^^^
dc adipib.lcp6rum,& cerui,& gazcl,& proprie iuuatiuum: Et ^?^^^^^}^Zit ex rfVf^^'^')i vuipis,& precipuccorum pulmoncs.Pulmo.n. fionis materiicNam li Ui^^ re^i^^^^l^rtiin^^' ''
vulpis cft mcdicamcn huiulmodi a:gritudinis, quumcxficcatur, & datur cxco in potu podus ij.drac.Et fimUiter pulmo cricij campeftris. £0 rumvcro carncs funt, ficut pifccs pctrofi,flumalcs,no lacunalcs,& ficutparuc aucs,&'"[ftar I Il.francal!ni, na^]& pcrdices,& ius gallorum confcrt c^s . Et quandoque ponitur linguaarictis in cilxshabcntium afthma. Scd eorum vina fint odorifc
put curationc catarrhi ^^^lj^^^^ucp^;^^ Ltionishumoris.Etquanao.^^
co narcotica . Et lutum .iftin^^^^ inprohibendocatarrhum;^'^^^^^
dicinarum cft ficut n^^^^V^ipdciJ^H.ui^i^r^l' & ficut ariftol.ro.SumatiU ^^^^- i^^^^
Part 241
, vino,&lbmcniumpcriA ^ani^^oii^^V-i
,lubtilia,parua;quantitaris.Etquan ^ fcfir , ct ctalfcfireftcmj ^^^yn^in ^^^/^^^^^ iscft,vt multiplicctur maturatio, & qua radicum,etctiam ^f-^^ ^ ^^iHdrb^f^
cft dc fcmine vrticx muito" ^^oyK ch.ij.et lemcn ] ^^^^^''''i^^^^^^^^^ cft olcum amygdalinum j[;^us,<,^i|^
i'a,antiqua do voluntas
iuuamcntum ad fpucndum , accipiatur cx co fubtilc valdc. Et fyrupus dc mcllc confertcis c. tiam , & in vinis dulcibus adiutis cum aliquo fubtiUatiuo adiunclocis, cft iuuamcntum ip* ri5,proptcr iilud quod in ciscft cx abftcrfione, & lcnificatione,& calcf^^lionc cquallEt opor
mcdictas,et quarta <^,''^''"^j^;,VfqUi^*'^,er;;;^
tmueftualdc. Etiqujli^^
idieit :is,ni' tiido-
^ff tiifii' ntitl^ ^utci raric" 'caiil^ citr^.
Irtii^.^' ^dict^^
Liint^' ntP^
•acii'' jiiic^;
^^'■^itcrii,,'^ • f^^^^^arof.] Etopopanacum 'cncftt •^*^^^^^'^ ^'^'"'^ cEgritudincm. Vcrufti^j-^^^/Wiorummaximamalitiatime a ^'^hcn '^'^^ incdicamcn-^ [ lUlpIuiris]ca ^^'^jiAMir ^.""^'^i^^^^n.Etctiam fumantur Jia- "cci , ^,- 'l^^y^^ amborum ana.^xxx.^ hyilbpi cius fccundum quantita- '^'^^'•calam-H '^^* ^^cfiampuhnonislicci vuh ^^^''^mHon ^^^^^^"^ ^cminisapij, foH/ f^'iUn liii •^^''^^"''^•viii.amomipipcrisambo- • ^^im fani r^^^^^^ iiyufquiami ij. Aut (Umc '^'^Punii l '"'^^^l^ ^q^^a^i^ mcnfurccu
cichi. ^^^^^^^^^^^^^c^agulcturfupcrVru ' ^^i.5c ta 'V^ P«^^^ ' L miftrum] antc ci '''^^.6c a r! "-^^^^ P*^^ ipfum.Et ctia calamcn ^ianrM: ^"^^>'-^ ircos,(Sr
"Itorcum "'^'^' ^ clum«pytlicos , & ''i* 'iiirccd,,^ r "''^''''''''^'^'''^'*^'° ccntaiire.-c.Etccn ''ifpoilri^' ',P'-"C'«""«atiuxl'unteisiii dirabus
^^io,& nv.nuta apud qin-ctcm. ^ t [ ' '''«cc il??'^''<^'^^° fiatclccluarium c.nii mcl-
pric funt olcum amygdahniim dulcc , Sc amarum,& olcumdcpincis.Et inundioncs funtflcut olcum de hiio,& olcum laurinum,& cx cis conh icando inungatur pcdus . Ec limihtcr olcum ancthinu . Suffumigatio autcm ifit , ficut arfenicum,(Sc (ulphur, cx quibus fiat luftumiga tio cum adipc rcnum, i f [ j & ' ^^*
ctiam myrrha,&coihis,&:cafia,& crocus, & "P"''""'ariftoI.& ctiam llorax , f [ ] k f B.Iiquida.
'^^ Scnra....^^^*^^^^^"^ CEgritudincm. Vcru- & galbanum,& aloe fcotrcnfis, & ctiam arfcni
cum,& ariftol.lon.tcrantur, & conficiantur cu adipc vaccino & fiant ex cis aueUana; , & fiiffumigctur cx cis cum ^i.dcccm dicbus fiat,& om ni dic ter . In afihmateautem & conlhidionc anlieiitus faclispropter uaporcs fumofos, dominantcs in cordc,& ab humoribus exificntib. in arteriiscordis,confertphlebotomia. Et melior e(l illa,qua; fit in iatcrc finifiro.In cura aut fadorum proptcr uentofitate,intentio cfl: duc rcs.quarum vnacftrefolutio vciitoiitatis cuin facilitatcquod fitcum fiibtiliatiuis notis.& lc cunda clt apertio oppilationis.ut inucniat,q4l inobcdiens efccx ca ad diiroluendum, meatu , Etcx cis,qux' conferunt ad hoc.cll: inunctioctiam cum oleo dencreidem,& olco laurino,& oleo ruraceo. ht cx emplalhis iuuatiuis cfi anethum,& chamxmilla,& lampfucus^dccoquaa tur,& uaporentur ex cis pecl.us,& ambo latcra, Et ex cis,qu.T in potione hmumcur.fimt cx lagzenca,& homorufia,& cochium,& fcrapmu, & opop a n acn m , ct fi t po t i o cui u il i bct cor u m aurcus. In afihmatcautcm & confi^ridionean hchtus fadis proptcr catarrhum,oportct ut laborctur cum cura prohibentc catarrhum, ct fa cientcfpiicrc quod aggrcgatum cfi . Scd illius quod cxiihmatum cfi cx confh-idione anhehtus clsc proptcr ncruos,ct efi lccundum ucritatcm fpccics difikultatis anhclitus, ct cx malitia anhelitus,et non cx capitulo dilHcultatis an iiehtus,iam diximus curam incapitulo difiicul
- ^"^^^f cum''^^^.{j^^^^ _anifum,& piper: confi ^^^'cllana
^'^^^iusanT^^'''^ adminifirctur excis qua : 'ccha arm manc,& fcro.Et ctia poli;,
n^*^^''^'^ IT'^ chamxpitheos,& cafiorci , d7^^'<Sccum ^ ,? P' omnium an. aureus j.fu- . ^'•^^it t n ! ''^'^ i^^ilccatur, & cfi potioncs
. cianturcf [ ] potio cius quantitas fabc vnius -"''''^^^ioni.^^^^^^^^^^^^i^ci^^^carifioLro.am
S^l^^^^^^^^ro&^ ''''''
^^''^.'^oi'acil'l'!^>'^'^^^l^'-Etctiam prafij,& coni
jmana.alircj.pi- ^_^^}^cm-ncrisafinini omnium an.
^^''■^^H^^^^^ ^'^^^'^-^ fitpotio faba
■ • ^"■-^ ^^^^^ calefaaa.Etctiam fynaDis tatis anhelitus.Fadlis uero a ficcitatc ct cxficca
DvJ'''Polij ^^'r^f^^^^^^^^m pini omniumaila
h> Caif' ^^^P^^-tcsij.calamethiliu- Poti ^^'^ficiant. '^'^^*^'^ ^^""^i amborumaiia ^'in '^^-^quanK ''^^^^"^ ^"^^^^ fquillitico^& fit 1 aqua melhs cru C?^^tur CM "^^^^^'^ abfinthium, & ruta ^"cu ^^'^cmc 1 T^^^-^ ^ coa-ulcntur cu
%h-^^ymclle "e r '''^f''' P°' ^itiii- ^cun^tr^* Uutjcumdccodione ca-
'''' UoK '^li^Iitas p^V ^ ^ P^'^P^*^^ ^"^^^^ ^'^ Zv^^^^ntTrt "^'^' qu6d'cnula,& aqua e- '^a.i '^.^^iuis fn^M ^'^^ ^^^'^c cgritudincm . Et arrcnicumcuni gu- V arfen^'" P''"'? afthma: S [ Etjdc
'•Uh ^nis r\ • ■
in aqua .
■o1\ ^^^^^Htum ^!^^^^^^^^^^'' ^ iuuatiuu
Ni^r^'^^isaliv P'^P^''^f^O"^-^-Etetiam mu . >^ ^^^^vt cl.1' "^^'^^^ ?q^iah mcnlura mcllis
tionexonfert potus ladis afinini,ctcaprini, ct fucci ^ [ frigidi ct humid i,] ct olcum amygdali-^ daW'^'d1*! num, [ctlbrbitiones,] uinumfubtilchabens^n^ li.infoibui» admifia cx humcdantibus.Et fugere caletacien nibus. tia cum potentia,ct rcfolucntia,ct cxficcanria , que funt ex cis qua; fciuifii , ct conucniunt cis cpithcmata humcdantia, ctemplafira , ct un- ^ gucnta tcnera . In conftridione uero anhelitus facla propter caliditatem , cum qua inuen itur i n fla m m ati o,op o rtct v t ad m i n i ft ren t u r e m p la ftra infrigidantia,etccrataria infrigidantia, et cft in ucritate fpecics malitia; anhclitus , non conftriclioanhelitus,ctpotio uiolaticonditi, ctaqua hordei confcrunt ualdeinca. In fada ueroa frigorc,calcfacicntiabibita,ct illinita,et decodio foenugra:ci cum pallis , confcrunt eis,
1 ^''VtcloT vquan r Xor^^nciui. ^^^^'^^^"^'^' adminiftrctur.Et ^•''•na^^^i^clitnl^P^^-^focationis, & conftri- ^C^*^ii.in v! ''^'^^^i^t nitrura.5. iiij.cfi Hid^^nfe,^^'^''^c-aqu.^H[ ] '^^quc'i^^^at m?.^;^ q^^i hancpatitur ^ V4ifti^^^"'<5e luntiuuatiualciaticx.Et ^t in potibus eorum, & pro
A N N O r A r I ON ES ,
Etfi mtdtitudo qumis euacuationcmindkatMmomfn tamen reduJidantia in pulmonc cduci meduamentis non potesi,nifi ud ydldifjimis , ycl longo poH tempore , quod fanc longo itmeri afcrihendum c^l, per quod tranfire , qu^e ingeruntur, oportctypriufquam ad ipfum thorac m pcrue^ niani. Pur^andum tamcn hic auihoriuhet , non cducend^
ms matcri(gratia,qu^ mpulmonesirrepfit'-,fed imminucn ddiifi in toto tdrpore affluatyuel retrnhcnda, ft infiuxufit) uel fiuxuram ucrearis . T{\hil de eddiioneper fmguimi mifjionem meminit: qubd aHbma.de quo agity exfngida , & i rafla materia cH: qm affluente rcligiofe euitanda ucna fe^io en^ncwiffo fangiiinc.quod bumorum reliqutiesi, refrigcrctur,6^ im rajktur magis . 1'aulus tamen lih.s-fi ncce}jita4 urgeat,fecandam renam cenftt:asqueid-,fty vt nos crUtrarnnTyex f<i7igtmc aHhrna fiat, auda5lcr agendu fuerit;fi ccctcra afientianiur.id cnim mirum in modum con ferrcytesiari pofiumws illud ipfum non fmcl expertijuccejjti magno, 'De medlicamcntk ucro, iliud obfcruandtim, ytfint nalidiljma , quum alioqui imbeciUium ukantca^ dijioluatur quam ad thoracLmpcrucniar. dc qua rc hic au thor lib. i .fcn 4. etiatn admonuit . Qt^d itcm eadcm hw niiditateuacare non dcbc.vit, nequc Irigid.tfint 7. de cop. med.pcr loca Gal.quoque firiptum rcliquit. facicnda ncm pcfluxiiis mxtcria cfl. ft ucro id humidisy quA frigiditate
Liber tertius.
tem altcram,pofl phlcbotomian ^^. ^^,c^^^ ncm.Et incipc conlbrtarc p^^'^"^^ fttfcbJ' 'J liint licLit ariftoliSc ^ [ i^^ccudnumj^^^^^^^^ofl
dosA t aldciacur purum,«5c coiito ^^^^^, fcrt ualdc in mundificationc ^^P'' ' jpfosf
ritcaufa ncrui,adminifli%ibiscM J^ntiiit;' . fortcnt,& confortcnt (pintiini m^^^^^^^^^^^^^ ccnt iplum, ficut iUnt olca bcnc ixdoi^^^^ fifucritproptcr apolkmain .
10 malitiam diclum
tproptcrapolicmam ,o,qr mcomplcxionis, curncm^ „, co- .ciUnfuocapitulo.Etli^^^^^^^^^^^^^^ iroflomachi^iCcontorta
pemxiitsmxtcnac t.pt ucroiaDumiu/Srqux jrc-iuuu,^ r..^iUMe n.tmininn inooratioiivr ^cro'-'
tera pcte ex Gal.j.dc comp. med. pcrloc. Vidc & Taulum lib. h Celfm libro quarto], &■ R.ijhn y. ad Mmanf Z}num Im in wcdicamcntorum cnumcrationc atubor mhct tjs ycrbis.
Et ex mcdi( inis fortibus efl arfcnictmi&c. qtmlfumme obfcruandum cUiarfcnictm quippe exhibet ctmt gtmi finu^Syaut hydromclle : &paulo etiampofleafHjfituta cx eodcm p'irat.qtiod tamcn lonfiat ucncnum ejsc pcrnitiofif
mun itatc ftomachi [ contorta j •j.^jfin.in^' & conforta i piu m cum cO'^"^;;^ , ^^i„iilra^ '
pituloluo.lU fi ^^'^'^''^?,^^' ^nriiri^A^ld qux lunt licut fagzcnca, & f adm'"' ' 1 inkirdca. J l^tfi iii^"ntcx(iccitaf^^^^^^^^^^
qux ilmt,fiait pcnidix ^ff^^ dicunturmcapimUsal.is.Hri t^^r ^^^^^^^^^
litatibus,adminiftra uaporation^4 ^ ^,,0^^^
dcmaliticanhclitus,&dit]icuH^^^^^^^^^^^^ ptcrcaquiaconfortatinArunicntL
(5c facilcipiiimcthcit.
Dc ctira difjictdtalis anhelitnscx Cap.
ft^,.^ ,.j..,^..Jhydromeli -
yeluti & quod ex hydrargyro parattir,et prmpitatu utd go nuncupatur riofWa tcmpcftatc,ctmi faccaro rofacco ufitatum.Nostamcn,utlibcnterah huius gcneris medicame tis abfiinemus\ita cvs probarenon pofiumus , qui in id difcrimcn s.grotos ducunt.quum ct jrequenterac pajjim ui dcrc fit pcfjimo Im- jiud f^n nj.u-.rni.
dic in qilocgtT ipUim lii»y^.:"°"olnisf„,^^ qucnioucatur antci!lnm.d^;^em
J)e cura aliquartim juc
SI fucritcaufain malitia anhclitus,caliditas cordis,adminiilra mcdicinas infrii^idatiuas bibitas, 6c linitas . Et fi fucrit cauia multitudo vaporum,qui iunt in ipfo cordc,aut in puhno ncjvcnicntium ad ipllimcx locis alijs, phlcbotomabahlicam,6: adminiftra cuacuarioncm ace cumaquacafci acccptacum-* [ oxymcUcjcum hicra picra.Et adminiilrafricationcm manuu, & pcdum:& fi fucrit caufa humiditas fubtilis , adminiflra quod tcpcrct iiibilantiam cius cii ingroifationc . 1 1 fi fucrit caufa humiditas x*qualis, vcrum ipia critoppilatiua , adminiftra quod abftcrgit,iicutfuntgrana pini,<Sc nuccs, & paft;r,& confcrunt mahtix anhclitus humidi facraiti cx aquaalbcdarungi humidi , aut aqua rutx.Si autcm fucrit humiditas grolla, adniiniftra mundificantia prcdid:a,foitis abftcr
lapanis. Etin manclutbc.ntp ^
S, autcm cum hoc non \'ffLmZff mx conlvcLio ^ [ adlciiHi J ^ioiigf " jpi* Cap. dromaclu ptopra-,Ciii.ino<'K pjtca''* £«1
tudo.Et li a-gritudo Uicnt "^^,„4^3%.*
iur ablutio capitis omni ^'^^^^^^tiioif. poncA t .iitroA "tatur 11 „,ytrb^, gai-izc; rob dc moris cu aloc, ^^.a fur cxcrctio nn,naio.i>s c^" cruf '',di* per dorfum,& uta.ur '" cni^" i„f<
picndo alupcnoi'
iiora.Etadmi...fUcnturm';,„,or , aa,6:-pi;ulcln,it.lmod.lccto ,,^riy^
"clhcrb? ablinthij ium'''"'" ' .lulf^fj.SPi omnidicfor.ncnturcxcis
pric iquilliticum.Etitcruni abrii^rcatf^
omni clic tormcntui ^ o>} \.\<\C^*a
rci,l"ccha,amboru ^^^^-P^^'' nin^ dalarum amararum , -"^^,^^ fiant pjlula: ficut ciccr.Et cj i^n^ ^,, bus cft,l-,onum eisctctianua .^^„ti
imniltra munu .n^au..a u...uctu,.u. t.. auu..- quie (unt fub "^^^^^^^^"''"^^^^^^^^^ fionis ficut cft lquilla,&: hyflbpus,& fimilia cis donccfiat cims,ctcomnw^^^. . .iiu
llUlll3,UCUt v.i'. ' I
& rcdi ad illud , quod diclum cft in capitulo afthmatis,6cquc numcrantur iiipccloralibus. Et fifucrint uaporcs,ik humiditaics ucnicntcs ex locis ali)s,cura ccrcbralcs cx cis cutationc ca tarrhi,& mundiiicarionc capitis,nififitcatarrhiisexdcbilitatc ftibftantixccrcbri : quoniam curationemnon habet. Etcuraquod aducnit ci cx locis alijs, cCi attractionc matctici ad par-
■ ecadminiftreturcxcis o'^''ont^'',,,#'...-. unum.Etomnes .Ih ^''f'U^^fji<^' fa cft ncruofa.Si ucro elt "^^ junf ' , j;.' # chilci iuua.n ualde , qn,' [rbct";;,cc' ,/ vi.radicisc[lil.i]^x..n.a'» fi.A^^^^^^ [ar.Uol. ] maiUcis,l.ncc.c^P ,1^ ^i,^,,
thii,lpicc,amli.icm'ni^ '";"„is / drad ,ii..croc..drach.s.lcm"
m H
icon iiili'
ii coinc^'
nii^f^ ciito-
kZZT^^^^'^^^^^ mclonis omniiim ana. j. ^^^imidragacanthi/ucciiiquiritixet [ Portetnf-,^ • -n ] onmium ana.5. j. <5c of^UcithM "^^^^^^^^'^^"^^^^iacuatio cii coquod ^cbilit,.^'^^'''^ '^^^^'■"^^s- autc fucrit proDtcr
^^•ni ODorM^'^"^'^^^"^^^^ ncruis,aut nocumc^ ^«fDirif-: f !f curctur cum co, quod cofor
tis ambo qu? funt ucntris,5c pcc^ioris; aut con tinui cum* [ ambobus , quod ci\ cx fpondylib. fpinc,] imo cx palato . Nam li alteratur ad liumiditatcm,autadficcitatcm,5c afpcritatc,tunc jyi-, iam alrcratur uox. Et cx lioc gcncrc cft i uciiio vue,& duarum amygdalarum.Naniliabcns ca, quum voccm cmittit,fcntit, quali commotioncm fortcmfacicntcm cflc ncccffariam raicationcm . £t quandoquc oppilantur guttura eo
f B.& quoJ c<> tinuacur cu eis
''''' ^^^cris ficnf^a^^ "^^'^^^^ olcis calidis odo
Pte(Sccii ^ ^^^^^^-^^^^'^■icum fpccicb.(Sc 10 rum apud omiicm uocifcrationcm . £x pattc ^^•^acy iiiicl^i'^?^^"^^' ^ fimilibus ] & cctaria autcm lcdcntis fitrquoniam vox altcratur pro-
ptcr vclicmcntiam caliditatis pulmonis,aut fri giditatiscius, autliumiditatis ipfius,proptcr curfum fanici ad ipfumcx apoftcmatibus , aut proptcr ciu-fum catarrlii ad ipfumjautliccita" tcm ipllus.Caliditasautcm magnificat voccm, & frigiditas acuitcam & minorat cam.Et ficci tas cxafpcrat cam , (5c facit cam fimilcm uocib. gruum.Etiiumiditas facitcam raucam. Et pla-
^P^eeft vlfi, ^^^b^ olcum dccroco^ Et crocus '^"'i ^^^caufao' "li" ^^^^»^iento ipfius . Et fi fuc- ^^^fiim rn. " ^^'^"^"^'^sorigini illoru ncr ^^^^Poftcmaf^^' ^^^'^ oportct cx ^ [ lo
N E S,
2n^'^ '^'^^mt^^l?!!!^'^ />ro/c7«i^//r,(2^ docet ut nitudo a:quat cam , & facit iplam planam . Et " . quandorcplcturpuinioiiumiditatc, & canna
non cH: munda,non cll pollibilcliomini cmittcrcuoccm altam, ncquc claram 5 quoniam illud cllcumquantitatc claritatispulmonis , 5c cpiglottis,6c c contrario claritatis amboritm. Et quaivdGqucdiucrfiiicaturvox ingrauitatc, <5c ncuitatc lua fccundum dilatationcm canno; pulmonis,(Sc cpiglottis , (5c conihidioncm cai " i^^^^accld ' —""•7uti«^.i viunnftm/yijna ruui.Et qiiando fortia fiunt nocumcnta prxdi /^''^ft^i fl^^ ^^^^•'^(^n<fifcrno prccfcrtm opportunam-^ 5° <^a in mcmbris mittentibus,5c adducetibus, dc
^xtuf.u.. , . . ftruitur vox,(Scnon oportcr,ui:dc(h-uaturlocu
tio. Locutio nanquc quandoq^ complcturcu anhclitu cquali.ficut facicbat homo,ncruo rcucrfiuo cuius acciditfrigus, quum cflct ncccfla rium utdifcoopcrircturcum fcrro,quare dcftruda cfl uox cins . Et fuit alius,qui quum curarctur a lcrophulis, inciius ell ci unus duorn ncruorum rcucrfiuorum,quarc abfcilfa cft mc dictas' uocis s [ duorum laccrtorum,]6c quum
'<^o efi obferuandu./n curatione anbma
^xtremornm nunquam profcClo non conue-
i-^^^n f^^'!'^"^^^ficat, exhlbetpurgatorln m medl ^Mo«a ''^'^"«^'^^ pcdH7n proponit
?>«%ftijr licnAfeElhneacpurgatione .''^'Vtrun!'^''^'^^^"^ fmguif neque alu humores ! hul' V "^^" '''''f'^^' P^^^^^y /^'^^«'
./ ^^'^''^^'0^«»^ hHmmm flatu
^''HZ7'^Vf'''^''^ ^''^^M^'Odauthor proponit; ^"^'^'^'^ollemfuntflatus.
^ R A C A
^ ^ T A T V S
cihc o^^^nc a^,.- '^^"^^^^^^'^^■iitioneapcrtionisA nocumcntunieftin laccrto dilatahuo,fit uox ^is,&.: .^<^us cgrcdicntis "
|tor eft laccrtus , qui eft apud cpi-
inn- <^---^*^"«-i^ , <Sc percuflione . '^^^iimcntumca- cpiglottis,(Sc cor
■^^^^ inViilSu^ tiiUila. : & cft niflrumcntum
C^'=iUtaK^VL^^^c«^.autalp Co>.Onfn;f.^^^^^-Etimaquxquc
rauca,(5c quando cftinlaccrto motiuo,diIaratiuOjcft uox prefocatiua;imo quandoque acci ditcx co prxfocatio , (5c quando eft m lacerto moucntc conftringcntc, cft uox fufFlatiua : 6c quum dcihuiturcius opcratio,dcftruitur uox. Et quando accidit in ipfo moUificatio non in tcgra,6c difpofitioeius eft fimihstrcmori.tremituox.Etquadonon pcrucnit humiditasad hoc,vtmoilificct,rauccfcit vox.Rauccdo igitur ■^m niatcriam. Et cius qui 50 quum accidit ab humiditate, accidit ab humi^ ditatepauca,(5c quum multiplicaturparumpcr tremit,(Sc fi mulriplicatur plurimum , dclhaii-
^^ia^^S^^^;^ rcliquainfh^icnu^fi^^t V W^^^is,cft ^^iuuantia. Etcmittcns matc-
'ninJ.^^loi-n?'^^!^."^^^^^ ^i^^^ inundat
uii it! or
-^^^^^^ionVJff^^^^^^^^ii^icm nifi cum malitia
^^^iJkci Quimi ita fit,tunc nocumcn C^^^^^am '^.^^^^^caufis cflicictibus,aiftpro
'«10 propter rauccdiiicm.aut a.
iitate,aut tre-
%?^^^talle?!^^"^^^^^^ dcflrucl:io, autdimi
'^^idtlO p
1 faci"/^^^'^^ tinaquxque harum caufa- • ni^^pfSntud- ' ^ -
^ngularis , aut cum materia, & ^^^^/[ (ScL^fioncJ accidetccpi
Part 242
h B.AIia ficera, laborem*
acciditcicx folu
i B.exafpenn».
"^pL^^^^^Uisn.^-^J^^^^^^^^^tc principij, pro- ^H^ ^P^aeoi. ^^^^^^ntur ad illos laccrtos, ^^iW>'£t oni^^^y- ' [ ^ ] longinqui,ficui cfl Uicin ^^^^^^ cft cum communita- , quod cft ex mcmbris nutri^
auhelitus, aut contincu
tur. Et quandoquc rauccfcit uox proptcr " [ di latationcm ] inftrumenti uocifcrationis, quarcacciditproptcreamlafiitudo, aut apcrtio , auttcnfio,<Sc dctcrior eftca,quc eft poft cibu .
1 1 quandoque rauccfcit propter frigus 1 [ difli ^^^^^
cilc , <3c calorem fupcrfluum , cum co quod k kB.dcceriontur [extcnditur ] cx complcxionc, (5c fimilitcr uigilie, (Sc cibi afperi. Etrauccfcitproptcr multi- ■ tudinem clamoris,& attractioncm humorofitatis caufacius adtunicam coopcrietcmguttur, 6c cpiglotnm . Et rauccdo quc accidit dccrepitis, non fanatur . Etquum fucrit eitas ptentrionalis, ficca,&cius autumnus mcridionalis pluuialis, tuncrauccdo, multipii.. cabitur in ipfo • Et uarices , quum apparcnt ,
. luat
%rr'''^^crcn(r^'"""^^^"^^P^^^^^^^'^^^^'^^^^ j -r -- -
''Oq.^^^Uicn ''"^oncaut cafu. Et quandoq^ gilic, (Sc cibi afperi . Et rauccfcitproptcr multi
Cd.uib. uocem m B.huoiUes.
I B.mulfofT es fuiit ' [ pliirimiim*caiirarum connenienteuo-
CK caufis reaifi ^i.] Et iclas quod conuaicfccnrcs,&: [ dcuiics, & ] religiori , 6c fimiics cum dcbilitatc fua cis , proptcr paucitatc virtutumeorum, llint quafi dcficicntes ab opcrationc in aere plurimo j qua rcanguftatur corumcpiglottis, itautacuatur corum vox.Etquando nititur dcbilis,vtdilatct cpiglortim iuam , & grauctur vox eius,non au ditur omnino .
A N NOT AT I 0 N E S,
[ Exparteautem Udentis &c^^ T^icmmA^ gere [ ex parte autcm mitti "''^^
ddentalUaliditate agerejedde naturdi-ytj^^^^^^^
cjp.j cap.4. Tcxt.9«.
cap 6.
Vox & fermo dijferunt . quibus enim datus fermo cfi , ijs & uox:non tamen contra.ut zAriji. 4. de par. anirn.iL Vnde & alia uocis inHrumenta funtyalia ftrmonli;ut lege reesl ^.de locafVocis inHrumcntafunt guttury larynx, mufculh& nend recurrentcs,fcrmonis uerdyHnpx,labra , dentcsypalatHmygurguliOy& nares.principatum tamcn in fcrmone lingua oUinetyUti & m uoccepv^iloLtk . ([uod & lih.de uoial.'insir.dijL& 'j.deyfupart.& z.deplac.Hip. & Pbt.Cxtera uero adiuuant.Eji uoXyUt ex^yiriH. 2. dc anima coiligerc eH , rcpercufjio expirati acris ad uocis in- Brumenta ex imagmatione . Vt fiut roXimatcnam adcjfa oportet.-acrem uidciicetyqui cxjnjjlatur.ynde inprofundis tlmaiis yulncrib.yox ojjendituryut ^.de loc.afj.Vt exfujjletur aer,exfpirari oportct. at non fola exfujjiatio fatisjk^ ut:fed cum firepitu cjferri oportet: tunc ycrb uox xditur . articulatur l)Ac poHmodumy^" fit fermo : ut quinque Ijxc fcfc confequantur,exfpiratio , exfujjiatio citra Hrepltum, — sirepcnsexfujjiatioyUoxMuclayUtait(jale.^.dcloc. ajj\ ^° loquimurfm
iis de aciidentario u}rbaficri,qMC^'^t^'^^^ ioris cxjujflatioms materiampr^Stct -f'' 0^^^ yeijcmcntioris uocis caufam ejjcfi modO T _^ ^^^^^0 nenq>ey^maioriimpetuaerydnmcxpiratt^^^^ teriam ac iarynga irruat.at f; mjbaillesp ^^^.pi- [o quia debilesfuntyetiamparum ^'^^'^^ ^^^1,0^^^ prohlem.fe6l.& payu^ etiam -^^.^^^^^J-f^f C?f f caiiditate intcUigityCum qua yinm '^^'^.7 .^„,^4^»^^' ^ apparct rurfum contrcHcrfia.Gai .InutiJJ ^^^^^^ ^.deiocaf.deyocismatcria agcns, ^,^,v*
/3^.de Loc.aj.aeyocismuuiic: ^s^-' ' , ^^teff^c-T'' r qui,exfpirationem,cxfujjiationem,yc^f'.^^^^^^ iwncm,uoccm,fcrmoncm ,quarumji pr^ ^ ^^i^J0<
ciuifupcrfimt:f, quma,r! "'fTtim»^^^ uk.wod& r,cm.^thmuscontrmuinuuthorh 1^^^»
..icpL.Hil,. [ Et cjuandofortiafiunt «''"''""t; X ^i» ce.ncnoport,-rcm,yt 'i'aruat,.rlo^^'^ tradiSio hcc cH.Ccrtum tMien e"'llP'., A ccnon offcndi lociucllNomr»u>n«f .^^^^^ fcre author aitjra urrcntes "'"<'fi."'L«-i ■ , 1, yox:ipfatarncnfermoniscxphf«'''^^^^^^^^^
cuum fuhmipa yoce /of «w»^ •''''"'''^lLfM \,Jit.mm yi
aholita yoce & ipfe aboletur . '-f'±.„onr*'l^
fa yox diiituryfed prefia ^^^^''^^^^'^.i^ijl»;;^'
iwnercfpondet fcrmo.Jut ^^ff'^'' \ntc0%ii ^ tl)orma'me&ychcrneritisabcatm^.^_^^^^^
fusfityaufcrn H^^^ndoq^rocijcr^^^l^ ■•' dtcrtiQio(^oqi*<^^^^.^^jf(,cni j
yutgu/svmat, luni ;ut..." ' - ,t,[n(t0^^ (0 Jconlacicontigerityfedyhprof^^^^^^^^^
maduerterimus. atq; huius retraaio ejiepotcft ob ^(^^"^'.^'^j^^ciU^y mus,aut aut certetrcmuia & '^^ Arisi. iq.fc5l.proble. & 0^^^^ fi ctiam tunc yoce dcfiituimur
cap. I. cap.p.cap.iS
Qudrum,ft prima lxdatur,reiiquas omncs i&dinetejfe cji uiuma uero iefa alu non ixduntur.at cum fetl.da rcliquA trcs.tum tertid rciiqu^ dufuum quarta pojircma foia offenditur.IJx ycro amnesficuti diucrftX, a6iioncs funv.ita et diuerfirum partium opejinnt. exjpirationem muucrfi tl)0racis mufuii contraiicntes jkciunt.e.xfujjiationem, qux ue hvmcns eji exfpiratioyintercofialesprxfertim mufcuii. Hre fcntem exfujjlationem mufcuiiyqui in faucib.funt . yocem gutturismujculujcrmoncm iinguapr^fertim: ac prxterca dentcs,iahraynariumforamin.i,paiatum,gurguhoyacfym'
metrum pr.tterea iin^ux mncuiu?n.Qu£ quidcmyquum ita ^u^j^^"" w... ■ , dcitir'^""".,!^ K,4
fe haheant:ac yox &fermo tripiiciter iadt po(jtt,yt & ce -^^f^ff^^Z!:!!^!}^ t^ropin^l''f.Aac /O terf aclioneSyahoieri,imminuiydeprauari ; quum item atiio non cffendatury nift partibus yei principibus , rei quA ins famuiatur, o AAfis,con(iare potesi ixdi uocem,fc7moncm' uc ojfenfd iarynge rmfculis gutturisyrecurrentibus neruis, rmgiiaJahriSypalato,gttrguiione,parisiJmijs,& nanb.que
uo%fermonis4,cjjormandiinftrumentafuntprMeraye- j* ...u„* -,.. ''^^^ '^^-'''^.cinrvcxeriti^:';-^.^,^ ro tl)orace& puimone,qu^materiam uocis prdent. ad- mus:yci quum isprior nos m ^,;, de & ye-raricuioyiecinorcfpinaii meduiia,a qua nerui ad his nonfatis conjiat j nos c i^t^ thoracem eunty& partibus demum ajjcdis omnih.quf tho q^^rii abdita , & ignota raci incumbunt. Offmdi yero h^c omni morborum genere pcjfuntyintemperieymaia compofitione,foiutione continui,a qmi unqiie hac cauft euenerint. quf hic fufius profequitur pro quib.pcte Gaienum "j.de comp.mcd.pcr ioc.& 1 4. th.& Pauium iih.^.Sed ynum inc animaduertendu. tAit
loquens de magna et parua yocc,caiiditatcm uocis magni lacertis,aut nocumeiu»-^'--^^^ t-;^^^ ^v.^, tudinem jacere.At irdius tontrarium Gaie. jcribit iih.art. oportct in cap itulo ^"^'>^j^tit ^^5%Y f^.' Cap.67. •yned.nerripeuocismagnitudiriem,nonacaiiaitatefieriyftcu 60 uifti. Etillc quidcm <^'^\\^^;niat^'^ .-irc' .ii)''
tur,^uk hic de yocis Iff^ i*'' ao lupo ohmutefcimus.Vulgusdl2 ^^/f* no, a lupo prins infpici contilf'1'' ,„„»<f |ii ^ mus:c,i&'ToetaLacr,fufir'i^^%e^^^^^^^^
rinyidcreprhres.Non '«"S».*^^ *"5f*i lA caufamhallcn,isnter,if rod,'.m'^^^^.^^^0,,r ,l^^i>^ ^ ^
, 'tti
WCU./»t/'if''' "'"^ r - ,
ti ncque paruitatem ajrigiditate^fed afper^arteri^ latitu dinewfequiy& yeijcrnentioremcjfiatum . Ad i)oc tamen paucis . Caliditds per fe quidemuocis magnitudinem non facityfed per accidens:dum afperam arteriam in elusgene ratione diiatat,quod & Gaienus lococitato innuit . negat atitemper fe, non quouis modo a calore uocisfieri magnitudincm.At obvjcies (jdenum de naturaii caiore yerbafk ctreMnc ycro de eoqui pr^tcr naturarn efl , quumdicat
V> ptcr malitiam cotn?f'[^^t
„ ^...-quidcmqt^ftllijtad^^V,,
antcquam tortis fiat-A';^'';: a. |/(i<^ clixati , & fifami «corti« ^^,,;. ' omn.umana,coclcar.um^^
potucum aqua omn.di ^'^ uat^^^^^^^ ^ortct.ut forbcat ^"«fi lulci^ A rcpartesranatin"-'2„pt.»f' tiincmcrccalido,&a""
Fcn 10.
'^^^U Et H r P^'"^^^" aqii^zuccariA bi
^'"'^uocmv'^^*^^- ^'^ '^"'^^^^'•^^^ai^e in hccrto pro fdlinctnin ,!?^n.^"^'^^^^ cpiglotti pcrucnicnte ^^^^ Gn ! '^''^'-''^^^^'^^^' ^ i^on fit illic do- ^'^'ttiuic ^''^'''^■'^^'^^^f^o^-^Siauitas;
^Etci A^^^^^^^ iublm- ^^fticat^^ ^iccaulibus confcrtcis cnii . ^^■^'tioan. ^*^^'^^'"'^^ caulium humidorum »5i , '^a.EtQni"?'-^^^^n"'aulatim pauiatim cftiu n ^'^us , r ^ 'l^'" con fcrt clcduariu m de !^'^ farin. + l''^''P^^^*^P^"ni parumallx foe T"^ dcSccni l^^'''^^>^ foenugriCci,<S: porro- '^^ r ^^^^^A rf^ ^"^bati,5c ca:pc & fuccus cius ^> y^^^xt zin! n '^'^ vua dulcis hycmalis : & ct
Si a ^-^P^-^i)
fioncmitunc cnim utatur eis pcrmiftis cum mc dicinislcnificariuis.Si autcm rauccdoaccidat cx multitudincuociferationis, adumatficuu , & mcntx , & aloes partcs :Equalcs, & conficiat ca cum rob,(5c lorbcatcx mcdullatritici,5c ktlt hordci,5c olco amygdalino,& croco, & vtarur cum vino vue.''t [ ] Et confcrt f «-cofto.
illudqiiod diciturinincifionc uocis, & propric mcdicamcn de afsa foetidacum croco . Et irabico contrito cumdeco- lo fi cft illiccaliditas,tuncdctur ius dcatnplicih.
6c maluis,(5c aqua ho rdci, & grana cucumcris, <Sc ani> lumA amygdahr . Et li fucrit caii fa frigus, iuuantur ctiam cum mcdicinis dc afsa ftc tida,«5c croco prajdiclis.l tfumanturfynapisaf
lumanrurficus ficcc,6c calamcnidc milccan-
^^^fcua.J, "^'^^^^^^'^t^i-.Ociiid ^ionc(ifV'''^^^^'-a^icocontrito ^'^f ium,n .''''^''^'^^^ ^^^'"f "^^'1>^ dcghitiatur. ^'^''^«^aut (b ' '^^>''^'^^'^<Sc crocus cum coai,nila /'^uiriti. .^^^'^^'^^^'^■oci •■•iii-s.myrrh.c, fuc ^^rcn,^ . V'^^^^^i »somniuman. ?.i.aggrcgcn-
Jmanr.. ^ ' ^ ] coagulcntur.
fari uiij.pipcris ?.i.& myrrh;r ^vj. ilorac.''[et
[ cumladc vlti-
^^^^ > ] 6c tcratur doncc fiat Hciatur fupcr ipfum mc-
calamirx ] ^Tv. galbani amborum an. nij. fiant cxcis pilulx,6c tcncantur fublingua.Aut fuma tur myrrhcpondus ^.ii.oUbani j^.x.coniungatur cum uino. c t C ] Et fi fucritcx c t B.coao.
orum 20 vocifv.'rationc,& lalIitudinc,confcrt ci balncu , ficutconfcrt rcliquis Ipccicbns lafiitudinis. Et confcruntci cibi mollificatiui,«5c conglurin.iti ui,ficut lac,<5c vitcUi ouorum ibrbiliumfinc fo Ic,& t tri,(Sc foirbitioncs notx>6c ius de atriplicio is,(Sc maluis,6cquxfuntil[is llmilia5c pilu ticri*. la: tada: cx amylo,(Sc dragacantho , <Sc fiicco liquiritia:,(Scgummi :|<Sc pdul.x lcn itiu? dii^cOi- \\x . Si autcm fucnt j [cx apoflcmarc, rclolua- !j ^<^""P^tur cum coj(Sc fimilitcr gargarifmata,(Sc confe^ lur^^um ds
rnT^^^^rtac h^^^ hcutal- ?o cliones molIcs,qu?lambi pofsutienificatiujE ,
J^'^^otuni j * i hmilitcr,<Sc qua quc iuutcx fummacorum, quibus curatur fy-
:)u ^ ^'«^ibluto ' ^ contcrantur cu ta- nantia calida,-6r fimilitcr forbitiones, qux ag-
^'^''^^fit Dmf ? P^-cparato, ] aut cu mcllc. ^!?!^ffant i^ailj^l'?^' ^i^^ '^^^^^ ilhs,qui8
'^'A Drnn,..- ' ^^^^^^^ ueuo, 1 oc c. c>^at r? ^ Pcdcsvaccarumcxquibus
S ^•^'^^'^^Uan^tZ'^ 1' ^"^^ ' raij '^^^ri ( ,v ' . ^^^ii^ proprie cum commu
l!" % "^"^^'^c ma?n ^'§numc(l,vt non fit cu m
S n '"Mua^ell cumalperitate,& dolo- ^ii ^^ora HrxH • jvtfu- ^^.''^'^learn,?''"^^^ ol^o "iol- ^ccenti 4qa7^ofcttVi , r^^"""^ cumzuccaro tabar- ^^azi,,^. .^^niucillago fcminis pfyllij cum
\ funt ficut pcdcs,'' [ 6c ex
grcgantad conglutinationcm,(Sc abncrfionem abfque mordicationc,ficutta(^l.xex farina faba rum,(Sc fcmine lini . Etfortius hoc, cft t tere- tgumialbotia. binthina.i tconucnithabcnti hanc rauccdinc vt abhorrcat vinum pcnitus,5c pi'oprie in prin cipio.Etquando [ fucrit cx aDoltcmatc calido « TJ-dfWcratfp ^^ai>na T.^.Ca^"'*"'''"'''^'^ '^^^^ ''^"^'^'^^ bibat vinum dulcc. ] <Sc raphanum dccodum, ^"'1'^,T.1' ''/w ' acuitatc, & cla 4^ & almuri confcrtcis. Et qiando cfl cx humidi T^VuZt .
^'^^Plunmi^^c^cibi humcaatiui 1 1 [ t ■-• iniffi^ ]<Sciusgal. \\: ?^^icus r. ^S^^'^ i"s olerum noto-
onem fiue (itcx hccita-
'^i^r^onfel?^^!^''^"^^^ ^^^^^^-^ cumcala- , acbihtati vocis , &c raucedi-.
^ T I O N E S.
'^^ko^[[Hi}n 6^^^^^*^ comp.med. per loca^pKtfer
lild^D ^^' ^ ' ^^^^ ^ feqnenubus
^^^ulum lib.i.nec non%afm 9. ad
^^eritatis eim, Cap. Staucedinis. Etfcias quod
\ao ^^etonfn ^^^'^^^i^ oportet vtalicncta ^^^nla ' r ^^^^^^^^^^ afperum, (5c cali vclitpcrhQc curam<Scinci-
tate,tunc non ci\ excufatio * [ quin fint nccclsa f ienr apa,f6ce ria pri^dicta ] in incifionc uocis.Et omncs me- «^'pf^jeii potu» dicineillxconferuntci,(Sc forbitioncs fa^fla^cx TiLterTdrcVi farinatabarum: 6cex eiscfi: dccodlio t hcrbi , naregritudoci qu.xcrt iuuatiua in hoccapitulo:(Sc res quc ^ut «d. poreft min primo gradu abltcrfionis^ct fimilitcr tri, ct [«"5^^^,,^,.
^^^- ^'f [ uis prrdi^ftis?"
] tcrui.
dcindc myrrha,etfquilla,<5rquaj proccdutcur gtB-<JeiJebu ^^fucarum.ttfifucrithecrauccdohumidacx ca IL"!'^'^'^'* rarrno.dentur habcnti cam papaucr , & rob c- vuje,& radix li ius. Et cx cis que clarificant uocem afperam,<Sc qu»rtci«, & fuc turbidam.eft mafiicatio cubcbc. Et ex mcdici j";*? nisrcmoucntibusrauccdmcm,eftaquagranati meiie, * decofcruens, i n qua poilca difiillctur olcum viol.ct aio fifloum. »^[pra:paretur.] h B.iHfpiW
De medianis confcruantihm lenitatem * [ pe&cris ,] & < i.uofif. quf ho7iafunt ei. Cap. «i-
SVnt faba:,grana,pini,etpafsa:,ct ficus,etgumi,ct foenugr.i:cum,ct lcmen lini.ct dacflyii ct radix ^ [ lilii,etamygdalc,ctpropricamara:. ctcannezuccari,et febcikn, et lyrupus dc mcl lc,ct rob prxdiclu pofl: . Et cx mcdicinis calidis fm • ^ '^-'-^' ■'-
ct gum-
t> B liqniriti».
ant mvrrha,cr afsa fietida,et pipcr,ctgalbanu , t oiibanuni;Ct t tcrebinth{na,et calamethum. [j^.
Eorly European Books, Copyright(© 201 1 ProQuest LLC, Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London,
n.lfqnida, & gumma pinUSc (lorax « [ calamita] & acctil fquilliticum,quando cfl cx caliditatc, & ficcitatc,& radiccs opopanacis.Etcx mcdicinis fri- ^idis,sut fcminacucurbitx,-cucumcris,& amy rum,& dragacanrhum, & gummi , mucillago pfyllii,& iulcb, & fuccusUquiritix: Etvitclli ouorum funt ex coucnicntiorib.mcdicinis ad hoc,vt cum cis componantur reliquai medicina;;& fimilitcr lacnouitcr mulclum .
De ttoce aficraj& cius cura.
Caf. j.
a B uocis. b t B. accidrn» info,& ex exic canoiie humidi r:ais iiico,&cx limltiplicatio rcaltetnum,& cx k;lione uuc c b.alccrnum.
d B. dcccflionc
ACcidit afpcritas vocis cx frigiditatc, & ex tcnfione laccrti a r pectoris,] & cx difpoli tione cius,qucc cft ficut (palmus [
&cx coitu & cx vigiliis. Etcura eius,cft abftincniiaa rcbus,qiias diximus iam : & dimiflio fomni poftcibum.Et dimiftio- t cantilcnxcu delcdationc j & ut rccipiatlcnificantia pra:didain capituiorauccdinis,& ficus humidas,& ficcas:& pafta;,& propric infufc in olco amygdalino funt maximi luuamcnti. Et illis,quibus acciditcx incifionc vux raucedo,rcd:iuscft, vt dccoquant coagulatum vuc cum xquali qiian titate mcllis i [ lccundum quantitatcm] quarc moucri poftitexco Ipuma^dcinde commifcca tur cum aqua calida,& fiat cum eo gargarifma & in potu paticns cx co fumar.- & antiquum cius eft magis iuuatiuum,quam rcccns.
tudinc,&a [ fomno'j propricpof^^i^^^^ijjaus citio laboriofo,& euacuationibiis.ii . jjjj.^^,
eft ut dimittat uoccm,& ^'^^^^^'f fLpcf""'' quali ^ [ facicnre tcncrum,:i& ipti- & introitu balnci omni manc,ocrus ca,& cxliccatiua,& coitum .
rOe uoce tenebyofay& cura am-
> T:Stilla,qua:fimilaturvoci P]"^!'^^^^^^^^
H, fricatur unum cimi abo : & ^;" ^icxcr^;; humid itas grofia uakic.Fx confcrui ^,^^
tium,& luaamcn,& contincrcani ^^^^jbai fricatio ficca cum panno 1'"^.^^'.^ '..^,1] lub^': nei, & adminiftratio [ ialiti'^^' liatium,& incidentium,ficutpu'''-
'De uoce tremulay& ems cura.
pRa:cipiaturpaticnti r quc clcuct uoccm luam ip^tio noret locutioncm qu^^^^""!^>2fionci^^' lluim,ct motum,ct li^lti^"^'^^,, 'uantiJ^^^.fice fccnfioncm,ct iram,& ^^'^^f iitcas<r, tcft cxtcnfioncm nianuum,&f2'^ ^oqi^an» re.dcindcrelupinctur,ctlao^^^ qinmi iam grauaucritpctius fypc r
Dcuoce breuiy& cura ciws.
dus irnuw lccundum ^"""".linres - .ntipfum,& patiatur , ct cibi «^^. f 'tfnntP ^ qui confortanc . [ lcnl um ]cnis^^^,s (^^''' ct cxtrcmitatcs laccrti,ct ca,in q
glutinatio,ct ftypticitas . T R A C T A T
*Z)f tujfh& fputo fanguiniS'
a B.comprthclionem uel tcuntionrm.
CAufabrcuitatis vociscft brcuitas anhclitus,& oportct vt gradctur in prolongatio nc anhelitus , ita vt confuclcat comprchcnfioncm anhclitus;& gradctur incxcrcitio,& afcefione,& dclccnfioncincollibiis,& gradibus&
a [ cu rlum ] facicntem ncccftitatcm anhclitus, niiibu*! cxp^'^' j^ocf
vtgradcrur ad prolongandum anhditum ,& 4o r|-vfriscftex motibus,q" ^^q^o.^^i jco-
prolongct moramin balncocalido,& inom^ i- nocumcntumamcmt^^^^^^^t^fa^q -^^^^^^^
ni quod adducit 3nhclitum,& fcftinat ipfum, brum in tufti eft P"I^^^'\,tia Ett""%rf
& contincat anhclitum (uum,& faciat illud to tinuantur,ct communican ^^^^biO^^^ .^o^
tum.& cxcrccatur & balnectur. Et poft cxitum pcdori^cft ficut fternutati«^.^^ ctco^'^ ter^
dcbalnco,oportct,ut bibat uinum,nam vinum turcum dilatationcpcct ^jyfpi t j-^,
cft magis nutritiuum fpiritus & fimftiter poft cius,ct motu vclaminis . r-^^^ (ccun^J^^^tuf cibum,& llct p! urimum cum anhclitu vno , & fomnus confcrtcis.
Part 243
l-am propriam P^\'^^<^^'^,.6i<,4 communicationis . ^
De uocegroffa , & eim cura.
a B. raucedinis
mollincandbus dilauncibus.
QVandoqucaccidit ex caufis a [nimia: rc plcrionis (homachi facientis faftidium , niollilicaatis,& dilatantis] mcatus : & accidit cx muliitudine uociferationis : Et cius cura cftmagis praua . Etquandoquc acc!ditci,qui ftudct in cxfuftlationc plurima in fiftulis , & in buccis propric , proptcr illud quod accidit cx incifionc anhciitus eorum, & rctcntionec- ^ ius in pulmonc , quarc dilatatur mcatus anhclitus .
dcns. Et caul? tuffis P"» ""bra f%''i primitiuis , poucntibus mc»;"i,eo.<.l«' , in complcxionc iua,aut [jccrt'*' ^ j , frigus aduenicns pulmom» > inpeaorc,aut reliqius, • > L jO^ J
>dc ap
iis( %
quarc moiictur u^turaa" P^^V^/ nictum;aut cx aliqua caul^^ ,a ,3 ^
nietum;aut cx auq^ '^^r^jVntiiini '»1% aducnicntiunu'tcalctacic^^^^^^.^,cl l^^i,/ recxficcantc,autc.xalpcrate:^^^^^^^an^^^^
puluis,aut iapor c'b. acj-t ^^^, ,„ o^c r , cuti,autrccxtrancacauL. „5,j ,t
xecip.t4 difficultatcman'^-^ r"..y
VemefHkUl,& eiHScutJ. Cap. 8. aiitpotui.fillomcatu pfOH^j|,e.Ca' J^^^^
letip.i D L uiiii^"- aiicu"' ,|ii!f",/
ditcxtufliproptcr cafu'" ^' ^ fl±^Aif
onf- nnf n in
illomcatu P^^r c
JEc eftcontraria conturbatx , & cauf«cius fum contrari;e iilis ex uigiliis, & laiTi^
aut poiu in lUKj ixi— - ^..rin^^^^^aC''' # ct occupationcm cum q^^^J^J tuflisconiunaxilint. ^''"^.i^o^sCO^^ ^ caulis corporciscalctaciu
Fen 10. Tradl;. 3.
latiit' co,f crp^;
iti^"' cJcS'
ntrcplctio, & aiitcccfllo cauCa k cjfi-t"flls aui ^ii'^^"''^^ coniundasprcdi
Siincaaiifri ? n>ateria,aut cu materia fan '« Krofo ? phlcgmatica lubtili,
Si autm «'<^lancliolica,& iUud cft ^^iic dum ;fr '^'^ ^"^^^^ cff"^^^ fupcrioribus , ^^^i)ficut d T ^^'^™^"^^ dirciirrcns Aipcr can ^^^^atnluHm^^^^^^^li^l^^^^^PC^ parietcm, no
F'«^iHter nF^^^? cannie,commoiicttullini . Sanfma^^^^^^^^^^^^^icat^&fimiiiterqua ^^^ipfam .M. Pulmonc,6c vuit natura cxpci « '^^^^aS'''^"^^'^'^^ ftomaclio,autliepatc, ^^^^ntZt"' "''^^^^^*^^ pcclorisc [ qu/im- ■ ^^^cfitnnVlr ? ^"^^"^iisgcncratur.] Etquan ^^'ftemati^l "^^^^f^^^^' linguiaris , & proptcr ^^^^one aiiH PP^^^^^oncs ni uelamincaut jn ^^^^fibiishn. ^""^'^^'^ omnibus locis rcci- ^Qnc, ^ » & nocumcnta cx pul-
,*-"^eitintcr ^iftingucntc>& uclaminc, >^dcntcs n^?^^ Pulmoncm.Caula: autcm >corn.. ^"^^'^P^^^'^ •^' —-^^-
^^^^ aiailo^l^^lT^^l^^ ^""^ communitatc.
^u^fit^t [
''^fi.r^^corDnr; • ]cumcommu- ^^^'^ns,ar^'^^^^^^.^^ ^ dici Iaboriofa,&
Uii^ ^^^mDlcvir^^- "^'^^^^'^"fpi^optcrnia ^ ^ K ...
Cir' C74/. i.de fympt.cauf.affimdre efl ulfus . yhi flernuta- Cap.i. fiowew tuffim uomitionl comparans, illas uoluntarmfa cultatis effe ait,hanc uerd naturalis fymptoma.At contra, quum tufiis expultricis uis a^lio ftt,ut ide Gal. i .de fympt. ^*P'^ causisnaturalis uideturaUio efie appellanda, non autem uoluntaria.^y4ddCjqttod quum itmitiplerunquetuffiamus, non uidetur hoc uoluntarlx a5iioni aftribendumy ergo natu rali:'Breuib.refert Gal.tuffim adanimalis facultatis fym- c»p de «<!cWet ptomata.atquc h£c,fi motum,qui per muf ulos obitur, re- cibus , I o fpexerisyuoluntaria eft a&io. At fi natur^ conatum perpen daSjquA irritata a morboja canfa, id nititur e thorace extrudere,quod molcflum esljnatur.ilis uidctur. eji enim natura partibus omnihus illud infitum , a fc Ipfis longc propel lere,quod noxium cH,fi ualid£ ftnt. Proptcrea ergo non inepteaflionem hanc exuoluntaria c^ naturali coinniijiam dixeris.At ucrb caufa tujfs ejl,quicqt:id puhnonem ac tho racis partes moleHat3irrit.xtque , h^c uerb ucl intempcries ejiyuelmala compofitio,uel folutio cotinui ,fiNehosmorbos extrinfcvm irrucntia,fiue interne prodcuntia procrearint . de quibiis & hic,& GaU 2 .fymp.citato,& 4.^/^ loc.affft- Op. t. > ue hxc pulmoncm ac thoracem ipfum inuaferint , ftue etia per confcnfumaliarumpartiu7n,qudithoraci coniuntldi sut id eueniat,ucluti exiecinoris ueluentriculi of}enfi,qua hic fubuit. <iy4dde ucrb,& per neruorum a cercbro prodcuntium conjcnfum,ueluti qutmi immiffoin aurern paulo altius Hilo extujjimus,quod certi ad communicantiam ner- Morum,& fortaffe adncruorum terttj paris cerebri coniun Bionecum auditorijs refercdum eji^mittuntur.n. tertu il- Ims conugfj propagines etiam ad afperam arteriam, ftcttti
calidx^aut frigidc, aut hu itcr. Etquandoqucfit
Q ^^ns De^ '^''^''l apoftematum calidoru
cav ^^^qnc fifl^^^^ ^^q^»e quo maturcntur. Et tc r ^'>ctfitn, '"^^ apoftcmatc duro tufiis fic PterP^^^^ion . ^/5''^ apoftemata hcpatis,5c par t >ftem, !f quibufdam horis fit pro-
jjs aurium partibus traElatis tuffis jiat^ Exiffimarim huiws rei candem fere efterationem qua de titillatione eji('& fi non ignoramns (sy4rifi. 5 5 .fe&.probl.alitcr fohterc )ob partium,que fuh alis uelpedum plantis,tra^ationem.nemps , qubd et£ p.trtes maxime fcntiant,neque traHari confuetterint,quo fit,ut cxnouo eo conta&u quodammodo Imdattir, nititur autem natura,id,q:iod molcHat propcllere,atq;ipsH eo pacio,quolicet,per exfuffl.xtioncm,ac tttjjim conatur.
' '^^oci..__ .yj^^^^i cutufii .Et lciasquod
&ot''*'»4S"'^''"' '"'^ PCtrola:iimi
C;^^ Alcxi" 'P^o "!'d'tas in lapidcm con 'Pfum P?","^'^"^ tcftificatur hoc, ct te 'ly t P^ciein ( '"'^"S'« dixcrantquod cxiuit C ^^^flisrr r'^'' • ^^^^os ctiatdlificamur
Hilr^^y^mc cni "iV^^^oqtic multiplicatur
7'^^^^>ctuc,Tr^^ muitipncatur ct^[proi)cit illud,quodd^ ^^^in J:^/^^^^y^^"iait.etquandoque >° cum rafcationc. Et uideni
Slgna quidcm in tufli frigida , funtaddirio eius cx frigorc, ctdiminutioipfiuscumdi minutionc frigoris,ctcum calorectplumbeitas faciei,ct paruitas fitis.Et quadoquc cft cum frigore catarrhus;ct fcntiturquoddam dclcen dcreadpeclus^ctcxtcnfiociusingutture , cf' [grauitasjcum attradione materieiad nafum , :fccnditadnafum]
a 6.tninora(ur.
^tcl ^"1"^^^' multiplicatur, ^sr^^^^^ionaiic "''^^is ucntus . Etquu eflas ^^inl'''^iona Pluuiofa, ctclumum
'^ycn^^^ piuuiolUs,multiplicatur tuf-
b B. j>ie£tione
idcntur hgna catarrJn ui eius qd" defcen commotione,in viis catarrhi , cc cxtefio in eis ditadguccur , qux fcquuntur frontcm-, ct oppilationcs in naribus, etreliquisctquod non cxpuit inprincipio c [ rafcationis : ] dcindeexpuit quoddam ^^. phlcgmaticum,autdeclinans ad citrinitare,aut aduiriditatcm. Etquandoquecllcunihoc fe~ bris.Et fignacalidx:funt infiammatio,ct fitisct fcdatio ab acrc frigido maior efi,quam fcdario •"le /0 • "/««rf^wj ifff^'.; ""''""■'r. . cius ab aqua:et rubedo facici,et magnitudo pul ^ik,^.'^<itl^sfpi. -^y^^ fus. Etfignahumida?: funt humiditas fubfian-
t.. ^^6u, f^''^attrah^t.i^rnf.rin,^ n.n;^... tiicpulmonis-,ctquod i^laaccidit decrcpitis;
ct humedatis,ct multitudo fiertitionis;ct pro-* priein fomno^ctpoftipfum.Etfignaficce funt augmentum cius cum motu;et fame;Ct lcnitas ipfius,quum funt quics,ct rcplctio,er apud balncumjctpotumhumc6tantium. Et ligna purse in omnibus iiUs funt: ut non fit fputum
. "i^^^rny^y^ptom. 7 ' ^'^^^ deprauatu^motus;
rHnl.'i'*'^^iat. 7^'«"«o//mf4n^ etiam fmt, dubi
'K>'^Z^r^''r '^'^IJ'^ natttralJfcu ttio- '^'^u^i^^f^tthoraci^^n.ru. ^,.n...
M motus , qui per mufctt- ^iones pertinerc uidetur . quod
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
d B. famei funf fcna fanici. .
omiiino.Et fignnm eiiis,qu2C cft ciim matcria, cflfputum.Etgcnusquidcm materici, lignilicat gcnus cius quod fpuitur.Et fignu cius, qux fitabapoftcmatibus,6c fimiiibusjcft inucntro fignorum plcurcfis,<Sc pcripncumonix calidarum,&: frigidarum,6c aliorum, qux diccmus in capitulo fuo.Et figna ciijs,qua lit cx [ infia tionc, funt {jgna inflationis j quc diccmus , dc dolor,&ficcitas,(5c multotics fttiiumida Et fi-
fumatcx fa:ccalkitran cochlcariunij^^^^^oieo;;' cx t tcrcbinthinacum mcllc, aut ^^^ ^^^^ balfami cum fcrapino vfquf '^^^.^.^&actl"*,'^. tcr ^ [ llilphur cum ouis forbih^ l^c^i^l' ^ ria,qu? lambuntur fac^a cx m^i^;';J^,qu3^ dis,&^' [ hcrbius ] cum "i^^^^' ,,,,.iproiic'^' nati dulcis ' [ prcparata ] lnP^.;-;]"^;,,,[ Etin''"
tur mcl,aut pcnirhi & ^^iii}^'^'*^''" „,dclif
, clioncs fupcr pcdus funt ^^^''^
2na cius,qux- fit cx ulccribus,funt figna,qua; di lo & olcum narciftinum cum cc jficii',
{ B. mundific6' nonis.
6c pafsularum,& radicis lihiA^;P^^,,^o &c olcum amvgdalinum cum au .^^ .^^ lyrii difsoluti J in ipfo. 1^^^ ^:;^" ' s&'^l''^ ii
Cbo hy fsopi,& afsari cu m 1^^^^^^^^^^^^^^^ biciusfnitibrbitioncstrumcmaK
grcco,& butyro,& ficusA ^^'^^ ^^phif J ri dci.ccni,& olca lint li^'^»^^ Ki c^<i$ & -rana pini , & t tri cum P"' L.uni^^ ocLsXjarncsautcm fintcarncspu ^^^^of^^^ rum,& alcsfidabcgi i> t [. ^i.s nicn !^.„ ■annuaUum.]EtnWf!;;^;;,ciin^^.^
rum 1 1 annuauum. j cu ' ' ,
tur phifticis,c^ granis P!'^!:^^ J.lbus.^^p gra:co,& cannis zuccari, cx i\ ^^.nim^'
ccntur in capitulo vlccri!mpuhnonis,cx Ipuro cruftarum,aut puris, aui frullorii corporis pul nionis,aur anriuloru canncA^ ciu.s cftb^cft polt c B. corrofioQ . catarrhum [mordicatiuum ] 6c poft IpuLiuii ianguinis,6c apoftcmara.EtpUirimum ftccM; fit quum cft illic m-tcria proptcr dcbiiitatcm cxpulfionis,aut ^ [ proptcr anhclitu , ] litut lcics in capitulo fuo. Et iignum cius^qu^ lit tu com anunitatcf.communitatc ftomachi,cftcum co qiiod cognofcitur dc fignificationibus a:gritu dinum (fomachi,^ additionctuflis cum addi tionc diipofitionis facicntis cam ncccllariam in ftomacho,fiuc fit rcplctio,fiuc (it vacuiras,^: fccu n d u in c i bos: 6c p 1 u r i m u m c i u s cx c i tai u r apud rcplctionc'm,& apud digcftioncm.Et fada cum communitatc hcpaLis,lcitur pcr fignaapo ftcmatis hcpatis.L tquum apoftcma cll calidu , noncft cxculatio cx fcbrc: «Sc fi noncft calidum.non cft cxcufatio a grauitate. Dcindc attc dc rciiquas c6hdcrationcs,quas fciuifti.Et fcias quod rcs calidc (ubtiliant matcriam, & non cx puitur:& rcs frigida; , ficut lyrupus dc papauc- 8 B. ftopcfa^i- rc,& ^ C pultcs ] aggrcgant matcriam ad cxpcllcndum: veruntamcn quum ipfx fupcrfluunt , congclant. Ii fyrupushylsopi non cftconucnicns,nifi quum quxritur abftcrfio [congvc gati grofli .]ipfc nanquc cft abftcrfor bonus i t [
] QiL^it" autcm illic non fuc- coctionc,oc coiciuli^ r ^,.^ '^^'''"jrii" rit fputum,nccjuc ftibtilc,ncquc grolsum,tiinc ^ ncm parte colatura; ^"'^^;' ^^^Vt argritudo cft afpcritas pccloris. Et cura ftmt clc cari,& "^^P^^^''-''^"^','^^^^^,.^^^^^^^^ niuu^^ ^^^^^^fl{C
^Uiaria moUia,quxlambuntur.Etquandoq; ac -^- iw.^ui
cidit fcbricntibus tuftis:(Sc nift fcdctur tuliis,rc dibitfcbrisad initium. Itftyptica ualdc conftringunt mcatus fputi.Aqua vcro hordci , cft bona ad aggrcgandum fputum.Quumcrgorc
tinctur iputum,& fcbrit homo,tunc iam putrc awiv r- ^r^iun^ ' - .^111^1, ; ?
fir matcria,<Sc facit cadcrein fcbrcm putridam quam proijciuntur zuc ' ^^^^'^^piri aut hccticam . nar zuccari ctiam-Et ^-'l^^l,aUagi^V .A,
h B. humoris groffi facicnli» luffim.
i t B in humore neto fobiili noR.
X muia,-oc c^'-'— j,,^,!.. . cum amvi;dalis,6c nucibusab c> antiquacft, & L.inumodoritu ^^^^,,1,50 quum,6c aqua mcllis.Curaa^ ^.^ fc. ?ft cum cxnngucntibus ^^^,on^^l,f, ° cis,6c olcis,6c linimctis,6c lU^^ (i^^ci^Lp pofttorialctiamconicruntcis^ 5,fe^^^^^^^^^^^^
mt aldiccur'n[ ccm^^^^ccl"^ dmiidclcriptioncm,quanuii ^.^^.iptio^%^
tcr clcauarium dc ?X''rU.cc^?'''' ^ rij dcpapaucrc bonadUxipc c^P ^^.tu )^^, ris non ualdc rcccntia,quc ^j^^qiiot^^^ac aqux fontium,aut aciua; ^r^^^^^^^^ lius,die 6c nodc. dcindcdil^o_^^^^^. ^,pci
, coftionc7& coicntur,6c [/'^^^'^j^nidl^^
cochlcarium in lcro . tt . ^^cn 1 ^^..lif iftis, cft aqua hordci cum acc^^^^^^^^^ uiol.& violatum nutrituni A ^^^..-a pi frigida,6c propi-icquan^^ %ipi(s J,^^^^^^^ Lcc^is^&a^iuagranatonuu^^^^^^^^^^^
'cf, Jr c|
^\ H
cap.i.&dcince ps.
a B.quaciMCis. h B.primidua. c s. retenuo.
^ 7^ N O r A T I O N E S .
Signapcrqiiirityqmbus finguU tufjis caufi inukcm difiinguantur.atq^ id quidcm diligentijjimc. T u uide Trd" liarym lih' 5 ««^'^ ^^(^ ^^<^^ plura.
_^ narzuccarictiam.tt c'^*'^ 5" bcndo fumuntur,fintcx ^^i;^'^,,iyio,f;;#l'^ gr anor u m cy do n ^«^^;"^^ '
arabico,& grana,& " T L :iuU — ijiuioy
'De cura.
quxdiccmus in capitui^r ^,,,co -.lli^^^^^^ quand oquc ponu ntu r n c^ ^ iti .^,
cut cucumcris,5c c^^^^' .'../t^v^-u' ,.0^^' ff
Vraquidcm c6pIcxionisfrigidiKcft,quo- 60 tino,6c aqua uoruv.i,wv - ^^.^^^g^^^ iC^^''J': niam li eftlcuis pcrucnaonis ad ulti- ] Etfi naturafucrita ^^^,^^^^1 .^(jCJ j^^^
codionccu olco 2^^?>;p' .',rbitioi tino,6c aquahordci,c
mum , ] 6c cft^cx caufa [ frigida ] cxtrinfcca , rc£l:iftcat canfc [ comprehcnfio ] anhclitusjipfe cnijn calcfacit pulmoncm cum facilitatc in momcnto . Et ii cft ncccfsaria cura fortior ad hoc, auc ad aliud complcxionis frigid;e : tunc cxcuraciuscft,vt tcncatfub lingua aucUanam cx my rrha , aut fturacc fadam cum mcUp , aut
tricaclhilvruiir , ,
Et r. uchcm£sfitrcs.tucaq" i<<fi(i
ablatis cxtrcmitatib.abU ^^>c^ la . Dcrcript.o mcd.ca. '
[ Co.Ucratur lc.i'^ P''P'' '"oqU«"%u4 ticcluo,&dirsoluatu. cc'J|p,a.l'*«(«
colctur,& proifciatui hif
■neris; qcoi
iixPf ticin^' (t;riii'^ '
calA .<|V' iifiif
liniiliSI ialcb,'i^?;"'^'^in'P'flandoad infpiflatioBcm m llcc " /"".''*h'-'midi'ra,infundami-fc «st^S ^^^oqua' ?'"Tr'" ^l"^ ^'"^ & noftcdcinde
^^ieritq^Q . \V ^ ^^"^ • J aurcm ncceflariu n.^^ ^^''^^"^ ' tnncaggregcturcrico ^^^^^furcfi?^'''' • fortior fiat ,
"^'•^^f diflbln.m?! '^'^ rcrninc hyufquia
cum mdlc fadum [clcauarium , ] autcofti indi cum aqua anethi,clcco(fli,quantitas lacra iati cum cochicario olci fifamiui , & ctiam fcmcn lini frixum cum mclic foJum , autcu pipcris menfura vna pro omnibus.x.aut calamc thi,& ctiam lambcndo.fumant mcl rtoracis ca lamira;,cum mclieapum,& opopanacum ctia, & fmapi,& amygdalas amaras,6c ctiam mithri datum.Et puerisquidcm f iifficiunt-[ Ibrbitio
z B.in modum loch.
rP^l^AonecS''^!'''"'''^?' ^ humiditatis in datum.Et puens^quidcm f iifricumt~[ lorbitio finr^^^^^^iftis^c im^r!.''^ cxliccanti- 1 o ^cs dccodiE cum ladc nutricis,donec fint ] in
recu.V^.^^f ^^^'^'^^"'s^cxquibu cffcntia melhs^aut cum aqua f.xnicuh liumi-
1', , '^^^^«i,drao . i modum. Recipc bo di.Et fi caula fuerit in ca catarrhus,. r; ^P^rtcin : , ''Siimmi arabici,omniu rarrhus.Et fi fucrit ncccflaria in pr^
^"'^^^'iiomi hyilbpi, t tliymi,
,omniumana > ^ adminidrctur. Cura
, ■"^uicff nn- '^^"^'^' ^"i^^^^c cfh ImpolTibi- ^''^^'1 fS^' -^^ ^^^" ^^^'bris^aiKnon littcb.Si
■ f'^bris,i
-tunc conucnientior re
.curctur ca-
ilhus,& adminiftratiocmpla(lndc(icubus,ad miniftretur fuper caput,6c tcneatur fub lingua omni hora;6c in nodc,propriej [granum vnu amyli : ] & hatgargarifmacumftypticis, qua; iionhabcnt iaporcmacetofum , ncqucfapore ponticum,6c cum dciacur hmplici,(i fueritca
a B. calamerha dicodu cu larte muUeriii donee lic.
b B piluladca' myio.
l^umedatiue cbibit.i.,& ad dr''^^^Wr f ''^^'^^ infrigidatiuanota ,6c y ^'^^mpc?' '^^^'-^ I^ordei,& humedatio pc- ^es.Kv,.. >:^^cumoIeis - - ^
5 xi.^'%dalin. V^''^^^ '^^^'^^'bcant forbitio- [t"^^'^^^^^^^^^ rci^inicn'. Et
Part 244
L- '^^cmatcrii r ! P*-^'^^^^^^' regimcn. Ei
^ct?^^^''^^impU w'^^^^^ ' matura camcum - luntpuulo n
cca^;;:^. ^'^'^^^illaL^iiXK ^ f cicauarijs depapa la: compolit.i: cx lucco liquiriticA" gummr&
Jef i^^^^^^miH.^^ quibus ahquid di- dragacanthc ' ' - " - - - '
rit frigiditas.In <?ura autcm faclx' ab apoftcma tibus,& vlccribusipulmone,^: pc6lorc,fiat re uerfio ad illud,quod diccmus in capitulo plcu rclis,& pcripncumonie,6c apodcmatjshcpatis 6c phrhiiis. Et ad tuilim cjuidcm hunt pilulx , qu.^ tcncntur in orc.ex cis nanquc fimt oilule ad tullim caUdam,que in orc tcncntur, dcqh. iuntpilulo bichihiaj nota:,5c cxilhs funt,pilu-
^ anrho,6camylo,6c mucilIai>incplyHj,6c grani.s cydoniorum, 6c mcdulJag^ranorum cu cum-ris '[etcodc] 6c cucurbita; [6c citroli] c B.longi arcu* 6c cx lpodio,& granis papaucris,6c fimilibus'. Etquandoquehunt fccundum hunc modum Amylum,6c dragacanthum , 6c fuccus liquiri-
Ifi. hu ,A dccon. "^^^^ ^"^"ci corticis cius ,
V( „ Pr.tH, I '^'■8= 'Plani lccundu m con dciM =.>!cfaci. 'r '^"''1"'^ pi-aitcricnint, ita
cis-!:.''^'^iiiii(). ' ".icidas. & lubncum faci
faiUh?!^ ^^^^He,a^^^^ ^ mcdullatritici,6.^croco;'i'dragac^^^^^^^^^^^
6c granis pi ni,6:granis cotti,6c granis myrti,6c 6c fcmincpapaucris,6c corticcs ipfius,6c anifo, 6c anctho,6c myrrha,6c croco , 6c \yzmd\]s . Et dc illis iunt pilule,quibus ciucrirar ftupctaclio, 6c dormitio , 6c cft intcntio in cis narcorica.6c admilccnrur cis m edicin.ii bezahar calidie ; ua cx piluhs cxpcrtis ad illud,d: funt^fcdantcs tuffim antiquam, nociuam, funtpilulcdcilorace not^.! t itcrum fumantur ftoracis^ 6c cafto-
i;ni, . "'Ulra mii - ' iu^ii..uui va^i /vmyium,cc aragacantn
n/ui!!''^^ maL^is Dm!!'''^!''''' pra:diaa.Et cx tiv%formantur in piliiJas cum fucco laaucc. Ec
^^^H^y^^^^^^^^ deillisfuntpilula:adtuftimfrigidamfaaccx
'^^^ ^^^^'lic, aut r n''''"^'^''''" crocihor fuccoliquiritia:,6c c [tamarindis ] mundafis ,
'^'^^•i.6c . ^!'^^^^ hquiriti^i:6cdraga ^^A^^^^^^y^^^ ^"lcium x-qita
d B. cucumeris rotnndi& ciu'*i m:ri> c6amniv.
e B. tatiurhe/ruo.
^^Jtvrn RrV '"^^^'^'^ mcdictas '^■^'^'Uii, >^'^. .'^mantur pipcris.xl.gra ..:^^.^'^hu- i^^dccantur omnia iUa
^ij.p^^^^^^ivo, |-l''^^^^codione, 6c Jambatur tn A,. . 10, ^ ctiam fumantur capita
^^ciii^ ^^^ni ^ x.wx.cv»iu«. vay.ia ccijwtij... l iLciLim lumautur itoracis, cc caito-
^^'nilc^^^^^ec /rL';^ ^q^iantur in tribus li- rci,6c aftari,fSc opij partcs a^qualcsj 6c hat cx cis ;^iclie'^^^^^-cum leiil}^''^^'^'?'^^.''''^.''^''''^ pilula:,6c tcncantur in ore.6c ctiam fcminis hy
^^•^cirfi^^^l^^aftll?*^''^-^'^'"^ vnum,gummi al NQ^^x cis eKv^l!^^^-^^''- l^ellisquanrum
ei^ I ^^^"'Hi;. meiiisquanruu cah., Zvledicamcn bo
'Pinoi ^■^'^^^ ^'^^ica: omnium an.un
'^''•^^^mei!^'^ ''^i'^"^'^ i^*-^'^^'^
. •^^tvlorn.^ adminiftrentur.Aut fu
'■^fi ^.Partcs ^^,;^f-«oforumv.partcs,'^[ni '^^•^ Wbi ^ piperis , amborum .^. ^-^x.pai-tcs , conficiantur cii
> 4, L ^mbo,.M ^^^i^^tm- croci,fpic? aro O^iman^^.^ au. pars i. prafti; 6c hyf- <>^^^^iltn::^-P^" '^^^^vrr^hx,6c ^ [ lilij '^^d antio ^onficiantur cu mclle H^amdetur in potu alkitra
ufquiami partcs.vj.granorum pini.iij.croci . j. conficiatur cum rob,6c informcntur piluLT,6c ctiam ftoracis 6c myrrha:,cc opij omnium an . unc.s. olei dcbalfamo,croci omniumanadar kimct.ij.hantpilulcadmodumt hcrbi.Etqua t B.eral doqucadminiftrantur in tufti antiqua,'humi da,lufFumigationcs pra:dicl:x in capitulio afth matis . Ltquum humidiras cftpcrucnicns ad quantitatcm, adminiftraii^ifumigarioncm cx arfenico rub ct ftercorc lcporis & farina hordei , ct corticibus phifticorum confcdis cum viteUis ouorum,ct troch.formatis cx ciSjquoru quifque fit ? .i. ctexhcccntur in folc,ct fuiFu migatio hat cum co tribus uicibus, ct ctia ari ftol.^t [ J ct ftoracis, et galbani cqualcs hi
manturpartcs arfcnici fccundum quanniatc myrriia omnium,conhciantur cu mcllc,et butyro vac AVIC. Sf cino.
Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London.
^ I». coronua.
Cap.i. Cap.4.
cino,& fiant inde fimilitudincs auellancA fiat fufFumigatio « t C 3 cxcis.Scd tiilTis fa
in febribas,iam fingulare oidinauimus re gimen apud febrium accidcntia.
A N N OT AT I ON ES .
Hiihes & dehac replura ex G aL7.de iomp. mcd, per „ :.T ralUano lih. ^.ncc non ''Paiilo ' ' " ,,. fum tib.^i.& Rufm (■j.adAlrnanf
De fputo finguhns. Cap.
Libcrtcrtius. ^ .
propter vehcmcntiam motus m , r ,^^0;^ vcntofitatcm in ucnis ' f ^"^^^^"^,^. ■aiiiill»^ boriofas, ] ct propric in alatis , qu multiplicaturincis . , [ ^y'!^^^^^^^^^^^^ contincntcs matcriam funtj piop ftringcns cam,ct facicns dilat^^f^^" boran"' |* ficilcmiquarc non obcdit ^^''^'^ '^^^ ilio cum dilatationcimo cum If ^.tiotnn;
• - .... ioiccam,autficcitatcm,quiKiamF ^^^^^
ad illud,quod c(t cum in^P^,"' jfaiautp^^ . tionc.f ad lciflioncmacpalibctcaiu^,,^^^^^^
SAnguis quandoquc cgrcditur fpucndo ,& clf cx pariibus oris, Sc quadoquc cgrcdiruu raicando,& cll cx partibus giitturis,6c quando quccgrcditur cum uclicmcntiorc rafcationc, & cft CK canna:5c quandoquccgrcditur uome do,5c eft cx mcri,& cx orc (lomaclii , & cx l\omaclioA hcpatc: & quandoquccgrcditurtuf- ^ ficudo,& cl\ cx parribus pc6loris,6c puhnonis .. Etin illoquidcm,quicftcx pcclorc, non cftra tum timoris, quantum c(t in co,qui cOcx oul monc.lUud cnimquod cl\cx pcdorciian.uur uclocitcr,& fi non Ibnatur, no habct malinam ulccrum pulmonis.. & mulrotics fir ulcusfirmlofumrcdicns omni horacum iputo fanguijnis.Et cauf\: propinquc omiubus iilis,funt uul nu-soroptcrcaulam primitiuam cxpcrcufTio
)ci '-'^ ^^.qiia p^eV hunhdTiaVcm inolli^iKantcm^
latantur pori cius: aut obuiatio autcorrohui,aut incifiui,autpui .jiia! crgoacciditrcplctioiangimi^J.^^^^,pa^^
quarc cxpclHtcam cum ip^^»^^;,^" i,,aut
cxpcUcrc matcriam ad q poillbilc cllci, quum ^■';^;";;'~fupcr""'7 m^aiit ^ [fitpropinquior] ^^^^^j^ (blutioii^^
hx-morrhoidibus,aut in ''''f'^l%^^^^^ XI! languinis narium.Quo^^\ fhnsnij^^^^li!
aiors Ibbito proptcr cuf '
joncauitatcmvcnarum ^jtadn
ci ulcus puimonis : nam ^Pj^^^? i^v^'J";'Li cundum phuinumi ht a ndo.^^^'' ti
aB. uiolentam.
jnis.ttcauixpropinqucuuuuL-ubiuiojiuni uLu cuiiM».. ^w». ......... Ptqua"^' irtis/
nus,Droptcrcamam primitiuam cx pcrcufThv clmat ad I^oc,ut vlcu.s tiar . ^^^^^^^-^,^gu n^^^
nc, iut cafu mpcr pcdus,autfupcr liepar,& ve fputo languims rctcnti h ,^^^^3^^'
lamcn; aut rcm incifiuam: aut tuflim - [frcque mctur ci, quod ht 1^«^ ^ crt vwlfi^Xnaf'
lamcn; aut rcm inciliuanv.auttuflim ' [frcque tcm: laut uocifcrationcm : sut acuitatcm uocis finc gradationc: aut rixam:& proptcr hoc mul tiplicatur in doemoniacis,& in illis,qui rixantur ab omni rc . & quandoqucproccdit cx uomitu laboriofo,propr!C in prcparatis. ct quandoquc proccditcx r.!rumptionc Iblutiuorum
acutorum,aut ciborum calidorum,ficut allio- non cit omnc ipulu..-^- .^^^^^. rum,& ccparum,auttimorc,&anguAia acucn imoilludquod ^}"^^^^^.,^^^ cft ^?^[\icf' tc tanguincm : aut dormitionc non fupcr ftra- fcbrc . ct muUotics ^^cn-i^tiS
Vlccrc, ad quoti conuv.ii^-' & multoticscrt (iinguis,q" bus , currcns cx capitcacl P"'\.,ibu-^Pr- pff qucfputum fanguiniscll s.r.ti<iiS-^' comitantur iplum duo tjm^ ncfi^^ .nfiH^; fluitatis cius,et timor ^js ti^Kii^^^ non crt omnc fputum lan^.u ^^^^^,0^^ -^,
b B.intcriori ip (ius, au: ca con iunaa.&eftaut jn ucni.s , fli.t a-
fli iti v<rnis,auc cftincifio, aut iaifto, auraper tio,^ diiatatia.
tum,a^ut fmguifuga adhcrcntc gutturi, & [ra
guinis cauia lanitatisap autfplcne.
ANJN^O T A"^ ^
e B coarft.ita .
d B.
c B & hoc, aut
pr ■>{7cer mu!.'i tudineiu cibi & diuiuUuaein •
dicicius,6c iUudautcftin ucnis,autahjs , & id quodcft in ucnis,autcft incifio,autpcrforatio, autapcrtio dilatara jabacuitatc,aut mollificatio,aut corrofioproptcracuitatcm huinoris , aut propter raritatcm rcfudatiuam ■ & multo ticsdilatantur mcatus, qui funt intcr partcs ca
nai,6:artcrias fupra illam.quce in natura,qua- r - . ^'^^tc,
rc rcfudat fanguis ad canna. & illud quod non 50 ^^'^'^' ''^''^'^''Ttlrtiu cit in vcnis,aut cft vulnus , aut vlcus a vulncre , .«.m. >ct/:^.^. ,
aut a corroiionc,aut putrcladionc, quum cradicatur cx membro aliquid , & quandoqucclt abapoftcmatcfanguinco in pulmonc, cxquo rcfudat fanguis:& huiufmodi quidcm apollcmacft incolumc,quoniam cft ianguincum, <Sc quoniam rcfudatmatcria non c [prohibitajnc que ingroftata: 6: quandoque inucniutur om
ncs iftx^caufx ^ [in pulmoncl nili fanguifugx . noc jyrny.u... r-—,-^ ^j-^ ct harum caufarum coniundarum liint caui.x 60 do,& emfdem tlipp'}eni<^ ^ magis antcccdcnrcs.ct funt, aut multitudo ma rhqualifcunquj; ft,Tnalumy reriei' [autmultitudociborum, ctdimiflio] excrcitii : aut quia i pfc funt fuper fluitttes a pre parationc natur.x, ficut accidit lili, de quo locufi fuimus in libro uniucrfalium,apud dimif fioncmcxcrcitij: aut rctcntione meftruorum , aiu fanguiuis h.rmorrhoidarum.aut abfcifioncm mcmbri, autproptcr acuitatem fuam^aut
Sangmriis f^uturnfr^ftom'^^^^^^^^^^ ternaLarn:partein,uaco^^^^^^^^
pta , uel ore alicuiu, uen^ P^^ ^,,,^ I^^^Ij^K \uodaitCelfisli.,.Q^l^fl^^^^^^^^^
fy . .' ' "
ne continui
iatitatemueUr—,^_ yulnuslpmuifmcrn^uocifen-^l'^ j^loc.fiU-';.0P
docet /.ph.%.& ^■^'■""'''17 moidem H>ppoc.codcm yf"^J„(cr'^'LFa> L fymptoZ prouenent. [0^0^^ do,J^c{4dernL:pp.fcnnnt>^X^^^^
'pns^^s^odo ex 're,mnmV'^^;^t^ S' t>l^H^ndocn.tt<.c_^^^^
doet,imapspericHh,pro&l'^-^^^^^^^ pi.,&froM,a ,uo ern^^tfUffyjl trtcri^
"^^^L .^- ^^^- ^ "^W^lli-^cq, ac rarifflme ^^^'Wi '^•"''"''^'^^^^''^•«^''^^c/i,^//^ exthoraceefi, ^*^'^'^^ft> ^/'''^'7^^ ^'-v a^Pera artcria & altjs deinceps ,c„.. mK^^^^^^fL'^''''''^'' ytrdafe^im locus,& cxeunti^ fan ! iifllJ '^^ ^"^/^^^ flanumfacit, quod &
Fen lo. Trad. 3.
Dtriii' itcaiu (ficca-
^^P?i larc^i
inf; ,acc!;
isliL , ^^^^ ^'^eth.necnon TrallianHs lib. 7.
^'P«H?^C^^'^^"^**''^'"^^^''-^ '^-deacutis morhis copiose, 'fl • 'tter/,w2 ;.7;/^?;2 notat.quum ait . [ jE^ wo»
nis,ex acccptionc rcrum acutarum,5c derccnfu ' catarrhi acuti,& ut fitfebrisA Iputum faniei, autcorticis,autpartis pulmouis, & ca fputum fimilc aqux carais.& incipit fputum languinis paulatim,dcincicquandoquefluit fiibito,6ccx puitur rcs'' [mala,j & coior eius cft malus. Et « B.plurim». lignumcius,quodcftexapertione oriticioru uenarum,^^ [ ell ] ex repletionc, [ & ] ut no fit
^putumr • ■ -7/-"- "» • L -^- »'^'* omnino dolor,<5c inucnitur requics, 6c liiaui- ^
*^''^'K?4/</^rf/^^ ^/^0'^ nideturHip. tas, & cgrcditurin primis minusquam illud ,
'> MmL^^^^^^^^ fuprafcrri ,
'i'!'f't,mlumcj{^e ait\ Verim ^mulari hoc 'tnrin Coac.pranot. quumdicit, ebrcy& tujjiant,ac l dies bis feptem .
. fe^» ^...A ':^JP^^tum tenuc Jiat c
^i^JJire,ac dolere pertina(iter,& fanguinem
^.^^^"'icremcommodumcfl. Qnafi Auicen- ^ e(i f^^^"^ (^xcerpat.fangmnis ^futum ma- - ■■^'^^'^,^^^^ifcdatur,&femperrecens fpui-
quodegreditur proptcr incifionem, & fciHioncm in principio rei,& eft plus eo,quod cgrcditui acorrofionc in pluribus horis . Et ligna rcfudationis ab apoftematcfunt paruitas cius , & ^[propricfigna] pcripncumonia; , &rcliquorum .
ji T^N O T A T I O N E S,
i B. pr.rfcatia
5h''.°"cacctr'"^'^ ciuscucntu, &!cuma!lc-
^it^ on,i . <unt (icut rubc-
"°«lit^ rf,., '''^ fplcndoi- coram oculis: &
r^^^ci^bi/,^ • ■
^'''^'^ - ^ H^fod quandoqueconfcrrefangmnis
P^^tcHyUcluti in hepatis & lieuis in
^^%qu.^^T^'^^^'^P^4crtim intclfigendum cU ex- '^'■^titpercrijim. ^
Quibus notis in fanguinis fputo ajfecte partes nofcan- ^^J* * tur,cop}osc Clal.^.de loc.aff Sed & T raUian.li.'j.& PaU" lus lib.^.Vide & Hipp.yaph.
De cura .
1N cxpofito fputo fanguinis omni hora,opor tct,utattendatur [ folutio ] rcplctionis c- a ius. E quoticlcfique fcntitur in co rcplctio,fuc ir^^^^gincim' ^^^a^ ^"^^ plurima. Et quanto curratur cn m phlebotomia,& proprie quum Mi^y^ ^i '^scfl: , cxpuitur cum tufli vchc- pcdus eius in crcationcfuerit ftriaum, &c fuc-
?'^^^uus d^^l!^^^ .^^^""'^ ^"^1 Pi»*"^' ^
B difpoCti».
dormitfupcr ^''ifiir.f ""''«•^'rtditur cxcrcatio c
atus , m cius,quod
h '^'^id on^,?'^^^ utconfidcrctur in primis f:^^^^''^iiio i 1 ^^^Puitur,finguis cx naribus . •^'^:^^scflcumconfuctudincfluxus
^'^^^^^^^^^^^^ .?'r '' pulmoiu^s cx
rit tuflis in ipfo [frequcns.]Et rcdius cfl ut in b ». uiolenca. clinctur languis corumad partcm infeiiorCm cum phlcbotomia laphcnx: 6c pofl ipfam cum phlcbotomiabalilicir , 6c pcr prouocationcm mcnftruorum mulierum in hora liia, & lccua dum quod iiiflicit,rcmouctur fputum ianguinis earu,ficut accidit in eis cx!rctentioneeoru . Et oportet ut cuflodiantiir ad omnibuscaufis mouentibus rauguinem, licutlunt cibi calefa-
^^^icaf,'"[f.^l-^^/'^>] <5c fit fubito. Sigiia fangui cicntes,6c ficut kiut Ialtus,(Sc clamoivcSc rixa, 6c
^s,cim,^f ^^^^iiiit,ntfit{pumolbs y ^^'^^ ^ci^^^tisqni!'' ritdolor,5c cfl minoris C^''^^^ns f ' ' ll'"^^'-^> ^ maioris maiitix , ^'^ 11'' P^^^i-ct ci ^^^^^^-'^^quc expcllunt fpu W . ^^oiiiu,^^ ^^'^ P^^npncumonici , quum i^iojv^q^ian.^^^^^^^^^^^^^i^caliditasignca, fer- Fa- J"^^'(i e(K,p^^-^^ ^'^^ ^pumofus cx canna pul ^ca^caii.^^^^^^^^^cumrarcationc, 6ctufli: 9^,^odcgrcditurparum ctia, C'l' Uc. ^"^'^"^^ ^"'^^1 <iolorc . Et iUc q Ku-^ ^^Ucho.l! ''''^'^"^ lpumofus,&cfl b
SriJ'!^»*^^^^^^^^^^ ^P^i^ cunffpu
Part 245
1 '"'tioris fpiflitudinis , quam ^'';i^ionc, 6cfimiiiorfanguini:, - ua ^^"^^^^f^idmc ciusquicfl cx scius 'o^^^'^"^'^fi cxpcclore, funtnigrc '%::Pioptp;. , SroflitudoipfiusA coa^ula
a •^'^ f^oni ' cgritudinis , & addi-
olori ^'a'"'^^^"^^"^%numeius . Et ^ cft ncruofitas membrorum ipurum paulatim, non cxuciuscum tufli uclTbmenti
Xr^^fU^xiiN ^^S"um facli cx incifionc
^ianguinis.Er fignum
■^iho caularuai coxtofio-
coitus,(5c anliclitusaltus,6c locutioplurima,& intucri res rubcas,etpotus uiniplurimi,^: mul titudobalncationis . Et uitcnt apcritiua, qua; limtcxmedicinis,ficut apium, (5caloe, 6c filamum,& ^ [rutaj 6c calcu.s antiquus : quoniam cB. uinum. cfl nociuus c is: rcccns ucro con icrt cis . Et cibi conucnicntcs cis ('unt,omneghitinatiuum , et oppilatiuum,(Sc omnc coniolidatiuum, <5c om Q nc infrigidatiuum languinis,prohibcnsferuo rcm eius:& cx ciscfl lac dcccclum, proptcr ilhid,quod in ipibcft dcglutinatione:6c lac uaccinum,dc quo butyrum cfl cxtrad:um,proptcr illud quod in ipfo efldeftypticitatc:<Sc butyru , 6c cafcus rccens pra:tcr falitum: <5c fruaus .fly- }?tici;<5c c|ua:dam ipecicsprunorum paruorum ■ in quibus cft ftypticitas ,<5c olcum omphacinu rcccntis exprcflionis: d [ 6c quandoquc cofcrt ^ ^ , in co impinguatioj ciborum coruui , 6c aqna; ij^^y^l^l^'^^^ aluminoia: uchcmcuter confcrunt cis.In co vc ro quod fa<51:um cft ab ipib corpore pulmonis oportetutpaticnti inpotu dcntur mcdicince incarnatiu.T,ctficcx%ficutlutum, &c h^emaiitcs cum aquaarnoglofla: ,<5c acctum miflum cum aqua.Cura vcro cius f a rcgimine] cibi cius e , ut fuccurratur ad phicbotomandum bafilicam partis . in qua cxifliniatur cflc Ivjlutic fmgul^ns, fubtilcm facjcndo phlcbotomiam , 6c accu AVIC. t>i 2 piatui:
Eorly European Books, Copyright © 201 1 ProQuesl ILC. Imoges reproduced by courlesy otThe Wellcome Trust, London.
nibui .
( B- MocrariQ*
h B. fitQs idcen do
1 li.prxparauo-
kB &ingrofra' tio.Alia iuera . fubcilis.
1 B. pr«prie.
jiB.Mialicera. rcgcndo.
a B harire .
prohibct commotione tu/Tis, ^^f^^icoil matcrici cum insroflatione.ln ^^^^^^
L,groflatione.lndic» j^ottc dohuius mcdicaminis,non ^0 dum cam: imo dmiifit cam quic" ' ^^n,. lam,cumtamcu ncccflana forctji " ^^j^^fuit tio pulmonis.Etpku-imum q"^^^'^' j^jitcH" quod fricauitcxrrcmitatcs ^^^^\'.,^ct0rj potu quantitatcm f abx de thcriaf^^^^j^ut^
nus quam P [hcrbi.] & fuit ^"[^'li^ificaretj
lud aquam hordci cum pauco fff^^iiciif rcrur virtus-, & in dic.uij.dcdit c n^^a^ti riquam,cum mcllc pku-nno ^ -^^uit^^^frt puUiioncm cius uchcmcntcr.t^ nDortii'%a rcUquisdK;buslccundt.m^^^^^^^^ xit cam rcgimmc conuaklceiu iampollicrat lupcr caput cius ho'^»^.,i#' :crarario gumo; rurx iyltici
^44 Lib
piatur fanguis in^ [ cxpulfionibusj intcr quas iinttrcs hora;,quafi iplc fit cum confcruationc virtutisi Phlcbotomia cnimattrahit fanguine ad^ [vacuum,] & prohibctctiamaducntum apoftcmatis in vulncrc. Et friccntur corum cxtrcmitates,5c ligcntur, incipicndoalupcrioribus ad infcriora,6c intcrdicantur cis rcs prxdi-tcmpcrcntur corum acrcs.Etfintcoru" [fomni]fupcr latus& fccundum formam, i [ q liu., v|uaiii - l^^.-- j ntmun<3^"""i(ie cft ficut prceparatio] utnon cadantaUqua? par lo datim duccrctcamad "/^^^^f' ai^iquiet^i^^iii tcs pcdoris fupcr aUas.Et quandoquc ci\ cis c6 cum co pulmo,dcjndc ^inni^^ .icdlt^^r.. ucnicns,utinpotulumantacetum miflumcu indcfricuitcxtrcmiratcscius,cx aqua,ipfum cnim prohibct languinis curlum , & mundificat partcs pccl:oris, & pulmonis cx fanguinc,fi rctinctur in ipfo : quarc non congelatur . Et fumant in potu mcdicinas frigidas glutinatiuas: na glutinatio hic cfi mclius , quo occuparioportct.Et quado rcpcritur cum glu tinationc mundiHcatio,c(l ultimum cius,qd^ quxritur.EtpfylUum crt iuuatiuumcum infri 20 cxcc gidationc fua:&: ubi cft fitis,c(l vchcmctis iuua riicnti . Etquandequccft ncccflariumutcum co mifccantur narcotica proptcr duas rcs, qua rum unaclt fedatio languinis," [ (5^ ctiam fub tiliatio] cius,5c fccunda d\ dormitio,5c rcmotio motus,6c ego dicam mcdicinasccmmuncs Ipecicbus fputi langiiinis in tinchuius capitiili.Qiiumcrgoacciditlputum languiniscx catarrho,6c non cit cata:rhus acutus,pui-;iriuus ,
ci baUicum. Ethoc rcgn"<;ti --^^^^^(^.5^
portct ut fit thcriaca intcr clt^^s ^^^^i
ad iiii. Ipla nanquc d^^ '^^.'^' ' urca^ tarrhin^,&nonapproxi^^;;,^J^^ olca. Et ncccfiaria clt abralio cap^^ ^^^al ftrandurniflarubificantia^ML.^^^^^^^j^pn^^^^^
tcmj mulicribus. Et nccci
iio cum cis,ciua; fiint ^^^\^}^f^oto^;i
licnuiltitudb.6cnpoll^|i';;J^^^^^ valdccholcricus,phk'botomcrurhomofiatim, dcinclcadiUbcantur
6c afiiduetur ligatio cxticmitatum cius, dcfccn dcndoafuperioribiis ad intcriora,6c friccntur cumolcodeoUuiscaUdo, autcum vngucnto calido,ficutcft olcumcucumcris afinini 6c filiiilia ci,5c non inungatur caput omnino . Et iint cibi corum triticumcum aUquo ponticorum fecundum femitam forbitionis , fintquc ponticaiftacx frucl:ibus,6c quxcis fimilantur, 6c apud dcbiUtarcmcibcntur pane infufo in a-
in co quod d\ cx IbiHara ':^^,,ct^r^
ius,6c cll caula cius replcno/^^l^^-in^^^
bctur a^gcr quantum P^i-^''; onin^'^'^.npJf''^ tribusdicbus,in quo ^''^^^'^'.^'naon^^ V: cus cx aliquo uifcofo . Et q^^^ c^^n^^i^^
ccto miflo cum aquafrigida.6c adminifirctur ciccU.uisad frigus , 6cin 1 -pras. ia eis clylkrc acutum ad attrahcndum matcria huiifcatio,ct tcnacitas,^ . , ^ ^jj^ctii
catarrhi,& rctentionisciiis 50 foinaqua frigida l'^^,-^, dul'l'",'nii"V
ia eis clylkrc acutum ad attrahcndum matcria apartibuscapitis't [' ] qutim nonfucrit phlcbotomia t C ] proptcr prohi-
bitioncm. Etoportctvt ftudiumimpcndatur in" [ infrigidando] caputquantum pollibilc eft,6cnon impedatur plurimum Oudium in humcdando ipfum. Et cx cis , qux confcrunt ei,ell: tribucrc ipfi iti poiu trocifchos dc Karabc.Quumquc non valcntca,qux diximus, non cft cxcufatio cura: catarrhi, 6c rctentionis cius cum eis,qux funt ficut abrafio capitis,6c adminiftratio emplaftri fadicx ftcrcorc columbino,quod morccmplaftri fupcrponatur ,6c rcmoucatur fccundum ncccftitatcm.Et Gal.quidcmdixit,quodmulicri fputum ianguinisaducnit cx catarrho,quam clyftcrizauit clyftcri acuto^6c propric quia non crat pollibilcphlcbo tomare cam,qtiia lam rcmanfcrat. iiij. dicbus , 6c fucrat dcbilitata,6c cibauit cam « [ pultibus ] 6c frudibus in quib. ctiam erat ftypticitas, quo niamfpatiumciuscum.cibologinquumcrat , 6c curauit caput cius eum medicamine colum bini ftcrcoris, 5c prxccpit camingredi balncii proptcr medicamc,6cnon inunxitcaputcius, Vt nonhumccl:arctur,6c dcditci in potuthcria camrcccntcm,ut faccrctcamdormirc . Nani hxc thcriaca fortis opij clt,ut doraiirc faciat,6c
cafus virtutis,tunccxpciiJ'" . uart^'" cil^' tum plus pofiibilc cft viq^^/^^^^^ a mcturcalus uirtutis ti-^^^^^^^or^ ioV^' tur co.a cjuo gcneratiirj^u .^^ju^^^^^^^^^^^
ingrollhtio ihnguinis, fic-ut^ ct(^^''^^Li^^^. cxtrcmitatibus!l't ficut^ap t^f;.coq^ |'
Ua,ct ficut tri ' [ proprie f^.^^^j^, d ^ lcntibus,]ctficutlentcs,cti"
pofiTibilccftn^ non comcdat " contcntusaqu
aquafrigida" [c« lulcitum,fiucnon f,tintV.gulatumaau.ttlac^^^joPr» ^^^^^^^
butvrumcft extraaum , 1 pter V a:giitudo,clHuuatmunP' %n ct frigiditatciji li.am;ct UC 1.^^^^^^^^^^
ptcr|utinationci« f«?n}.' it,&3f /^,<: Lm!siautcm non " [L^ffitpif^o^Jj';
juincfiat phlcbotofflia-] E f cis . t j funtvchciicntis i""»"'' qui^I fint cibi iftorum,& cot""' 'rccc'' i|tio,i cos]frisidiaau.Etcy^i,,n^^^^^^^^^^^^
valde iuuatcos.Et q"»"^carO*f>>' lis cis.carnc.cligantur f-^;" (icut^^pcry paucif*suinrs,ficc«^K^^;..,,ir/fe|,j^' lumbarf,asrelUum,ctt»' ,c (p^j
dccoclxin (lypticis; ^-Litio»" f cxpcrtisinaWcidcudo
tii PQ
% M ki
r s
kt \
giiinis ^^^^ Tra6t. 3. 6*4^
^^^cht^nj^^^^^^^ portuIacx,5c dcglutitio a- fortat iuuamcntum. ct ad fummum cura coru
^^r'"*^^^^ ^^^^ cftmundificatio*^[ ctcuacuatioj cumphlcbo- k B.cum eua-
P^ica,c+r ^ ^^^''^poma, quxambofuntfty tomiactaliis: ctcibi bonicliymi . Etcx cis qui cuatione. "^^'^^i)<5cxvl J^iuiuba:humidx,& grana dcm,qux ranatcorrofioncm^funtthusjCtmyr
^'^P^^occdun?^^ ^cSccni , Sc qux hoccur rha, ct fanguis draconis, J t [ " ] ct fcmen „ « , ,
^'^^'^cund/n. r^^^^^^^^^^^^^^^'^^>^"^"^^^"^^ portulacc, ctradixmalux.atroch, (\c\lx, in 'tB.&pjnca-
'^'"0 m^^l ' ^^'"^'Y^ ^^^'^'^ ^'Sillato , ar- quibus additur opij mcdictas partis,ct mcdici> Frngoilhiiu * ^^■Q^uauur ai^abico,(S:paucacampho- nxcompoiirc, quasdixit Pauhis, ct nosdicc- ^^^iartunid-^'^^"^^"^^^"^"^^''^^^^'"^"^ musinantidotario . Etcorum mcdicinc ad ^■^^ftm-,^: ^.^"^^^^Portctutnutriatur,6ccon 10 hociuuatiux funt illa?,in quibus ponunriir m B.hjematiccs ^^^^'^tuiiis i a '^^^^'i^ ^^^' ^^^^^^ ^^^^"^ P^"" [ iccdcnigi,] ct fanguis draconis ct Karabc, et ^^^^'s, Scccr 'b^n'^ [?^^^^*^calkcrcis]&cxtrcmi- landaraca,ctlutum figiilatum, ctad ultimum ,
^/^i^aacuita^ti /'^* ^^^^^^^^'*i^^^'-'i*^<5c incifio, omnc cxficcatiuum^mundilicatiuum^inuifca-
ki, ^^dcclinatio!, r"^^^^^:^^^^^^^"'-'^'^^^^^^ tiuum,confolidatiuum . Faaum autcmape- J^^^itateparti, -rr"^^'^"^^^*"^ ""'^^'^'^^^'^'^ ^^^^^^ dorccuraturcum cmDlafl:ris,ct mcdicinis,in ^^^ina-iai\ • ^^''^^^^^^^^''^''S^^]cholcra:d quibuscdlublhntiafubtilis, qua; admillc funt
f^^^^tio 6c a i ^^-^ ^^^""^ fortitudinc, 6c har hu- cis,ct funt illc.quas diximns , ut pcrucniant ad r^^<&anM ^^"^^^[^^^^^'^^^^'P^^^^ peclus. "rAlbcdarungiucroinlcipfo]coniu- . .
^S^^^^ cancri,accucurbr. |:tintcrduas rcs, "t ? ^ ]quum H^^^t^
faclo ai,f ^"''^^'^"^achi, <Sc mcdicamcn 20 cxillimatur quod caufa fputi fana:uinis lit ru ramet. ^ ^'^?)quas ^P^^'>^ione venarum me- ptura. Et ] mcdicine prxdicta: omncs funt co- " \y^^,Qoz\il?'^'^^^ ^^yP^ic?' ucnientcs ad hoc . Et quum cxifUmatur, quod L*-"^^^^'
f ^l^ado ' "^'^^.^"?>ficut lunt mcdicin9,quc caufa fit frigus facicns cucnirc Iputum fanguili, '^''^^'na: pretcricrunt, & lunt nis fccundum modum pr.Tdidum ,tunccura
i,TStbaUMm^^^^^ aypticitatc,&ilLx> cius ciHicut dixitGal.Illud enimacciditcuida
adolclccnti,crcurauitcum.Phlcbotomauitna 5f 1 Slandcs d^fv'^ ' ^ ^^^^^^ ramorum ui- quc eum in dic primo,ct lccundauit, ct fi-icmt
u; ^^^^•ni,5^'J^r^''V'^^ ^*^^"^^^^^^ &acatia, cxtrcmitatcscius , ctligauit ftringcndocasfccii KnP^^tons^ (|'^ t[ ] cundum quod oportct in omni [rctcnrionc qB.gene«^ar qu Eton \^'^"'^^^^> ^uccus agrcn:iB,(5c 30 Iputi] languinis,ctcibauitcum forbitionibus:
K^^eisfun^V^^^ *^^^^^*^"^'^''^^"^"'^^^^*^ ctpoluirlupcr pcausfuumccratarium dcLai-
r^^tliio^-fi/r ''^^ aluminc & gallis,5c aloc,6c ma ruta:,' 1 1 ] ct rc-
ti^^^^^-Prcepar "^^^ mcdicine compohr^, mouit ipfumnb co hora nodis,ut non addcrct
qii? ^^^^^^icinis n ^^^*^ caput,iam compofi- calcfadioncm cius lccundum quanritarc que-
%1 ^^^"^ ift t m ^?^}^^^' ^ quandoquc deco- iitam.ct cibauit cum cum forbitionibus, ct de-
tto ^'^^m fiicci A "1'^ ^'1^^^^ P^^^*^^ ' ^^^^'^ P^^^^ mcdicamcn dc fcminibus.Et poft
^^'^'^^'Suerin ^^^^^"^'^"^'^''^^^^ quamdicstcrtiaafFuit, ufuscft fupcr pcclus e-
'[^^'''^^^^•^ccntur ^-^ cmplaftra:& quando ius, illo ceratario tribus horis : dcindc remo-
t^^c P^-^didrl ^^J^gfcgantur,mcdicma; uit ipfum/, ct cibauit ipfum aqua hordci ^ [ ta- f b. &asfida.t. O^^^Puim ^ ""^^^^icinc pcdorispr.-Edi- 40 fcata] cum carncanatis . Poftquam igiturtem
O^^l^^.Etan ^^^f"^^^^''^^"^^ pcratadtconiplcxiopulmoniscius,ctfubiatus
^tai> ^'^^> qu.t r{j milccntur cum cis cft timor aducntus apoftcmatis, mundificauit
\, ^^''Sc hyufo^^^- ^^^^'^ corticcs radicis man- pulmoncm cius cu m thcriaca antiqua compic
^i&^^^J^^niiii^,^':^^^^^^^^^^ papaucris . Etquan ra. Ergradauitcumad bibcdum lacafininum, ^l^, ^^''ficcsf!.,, *c^-^Sliitinatiua,ficutgum rciiquum rcgimcn fpuri fanguinis . Et
O^'^ arno.Hwr^^?^ '^^'^^^ fcmius,6c fpodiu, dixir Galcnus quod ' [ omnis qua^ cx iftis con
O^^^^^Sc fu,l^ ^^^''^ muciilagopfyllij,5cfc, Ibquitur , Ipurum fanguinis in dic primofa- . .,
<'^l'y^on^^^^^^ ^^^^^}!^^ aliorumdiucrfificantur ] difpofi- ,tZ'indu
^tcC^^^niate tu, * ^^""^ reludatio tioncs.Etnos iam tcftificati fumusdc iftis,quos primo n.naba
^^iii a '^tio,tic, f ^^^^'^ ^^^-'^ phlcbotomia, juuit ha:c uin-,ct iimilis ci. Et quando cxiliima- & ^''^*-^
Vr/Pticis • '^^^/^^^-ituratio^ctnoncurctur tur quod caufactthumiditas, ct moililicatio , «^«''^"^^"«^'
'^%^^'^^>ini6on ^^^^'^'^''^"''^l^itnocunicntfi adminiftra illud in quo funtcxficcatio, ctca-
^^^cu,^'^'?-Fachin utcurcrur curapcrip' lci^aio, etftypticitas , ficut cft radix fquinan-
K i^'^t ^^iftic r ^^^'^^^'^ corrofionccft pra thi, ct maftix,et cyminum torrcfadum.ct cala-
H(lJ-'*Pcratui. ' ctcftquafiiicutillud de menthummontanum,ct calcadis.ctcaftorcu,
Sis ^^^ifi ciin " ^^^^^^}^ fanatur,aut non co ct crocus,ct " [albrcngi . ] Etquandoquc ad- „ g Aliafea-
^ili>a'^^.^^^d u ^jS^^^^^^tionc malitia: coniplc mifccntur cis fiyptica cqualia , ficut ca/iancx . in ultima &p.
Wm^ indura.^^^ "i^^ ni fpatio,in cuius fi'- Et quandoq^ fiunt ex iftis copofite, quc diccn.'^ f^a^ curatione.
^^O^^c conf ^ ^^^^^^^' aut putrcfit . Vcrum tur in antidotario . Et quando ^xiilimatur , ^^lj-^'*'^
^^Wi^^^ti -^^^'^^"'^^^npc ^° quodcaufafitficcitas, ctillud^ [cftin prin.- perauonem.
?§to^^^UcV 1 ^ ^^^^^"""'^'^^"'^^^^^^"^^' cipio]adminiftrahumca:antcsnotas,que funt x b fccuodut»
^^gj-^^^irnul "^'^"^^^'^^^^^"^^^'^^^^^^ ' cxlactibus,ctolcis,ctfuccis poftrcgimcn com "^'"u*-
^^^i^tii . ^t fi quod cft, ficut pilul$ mmunc de declinationc marcric ad conrraric-
Nio^^^^nfor/^^ ^^"^'^^^ intcntione confor taicm partis. Vcrum ca qu^ pcrtincnt huiclo
r^^nituipj ' ^tingcnia, ut icdcs com- co,cxphlcbotomia,ctalijs wninorafunt;ctde
T^tat^j ^^^"^nicdicauiincdc fcmini- biliora cis,qu?pcrtincntaHis. Erquando [eft
■ ^nun cxcoquod aliquodcon- cafus] fupcr hcpar : tunc cura cius cft cum LL'"'^''^*'^^'^
AVIC Sf 3 ifto
Libcrccrtius. ^^^^.
pondiis dracli.ii.fuccibugloflc P^^^^l^^io ^ • ■ .&riicciramorimU^^^^^^^^^^^ rfincrorationeaqua^i
fucci portulacx & fucci ramorum fx un.j.tcrantur fmc rorationeaqu^ r.^-^
&colentur&nondccoquantui,»-- tiir ^ tur in cis aliquid dc luto armcno,a r ^.^ [.^^ Aut fumatur fuccus ramorum roijC h^^jjai' ^
% B.frttAu» .
a a.j. b B. tlo$ corian dti.
ifto rufFuf. Rccipc rhcubarbari.x.lacc^. v.Iuti ar meni.v.fitq-, dofis cius contriti.drach.).& s. Ex rncdicinis vcro communibus iJIxjqu.-c lingula rcs funt,fcriptce funt inIib.i).inarcolisnotis.& illa,qucexcis pcrtinethuicloco,eft hcmatitcs. Nam quum tcritur vchcmcntcr (icutpuluis ,& bibiturcxcoaur.j in quibufdam ftypticis, aut
fuccis,iuuat nobilc iuuaminc. Etquando ma- uidj ^wmu '-^* "' /•indi i-'^'^^'^ hjc
llicatnr portulaca & dcglutituraquacius, tuc lo Etcx trochilcis,troch.huiuimu _ ' {\iC^^Z,k quandoque rctuictur (latim.Ht aqua citruli, & cia:,balau(lix,ro(aruni ^'l^.^^^^ ^'^^^ luccuscius:(5c propriccum quibufdamgluti- hircni.i2,corticumgIandium,^,^ .^-^cort'v natiuis.dypticis ualdc, quum paulatim traijcitur . Etcornu ccrui adulli quado pcrmifcctur mcdicinis,cll plurinii iuuamcnri. Et fimilitcr aqua nicnta;. Et ctiam ' [ fuccus ] algarab pondcrc. ^ I i).] drach.Etctiam^> [illud,quodc(l:fu pcrius in coriandro ] cumaquafrigidapondc rciij.drac.manc,&fcro.Etctiani coralIus,quo-
uanturin co fuccus hypoquilUdos^^-^fiir.
partcs a'quaics,& i^tcrum ' [ ^['f Pf/athii^'?,!^^ radicisni^andragorc,Iutidcabohe^^^^^^^^
cia,fcmcn portu1aa.,fcmcn f ^"cis tr^l ftix,camphora,funiantur,6c li'^» ^ui^ Et fit politio corum pondus '^'^'l^^^^^
niamcft plurimi iuuanicii, '5c lutum famium . lo fum,& cum (i(Hdcs,& ^.^^^f "^^ itcrui^i i^y.
.. . ' bcd arugiA^\\,^iiicqu^^
Etcxidimaucruntquidam , (p noniuiatur gro:cc n:cllatcrraj,& nominatur nominibuspluricB.aliudataIk. bus: & vidcturcp fit [ non altalk.] Etetlumatur fanguis hcdi,antcquam cogclctur,& funiatur cx co in potu mcdictas unc. rribus dicb. Et ctiamdcgranis myrti,& fcmincarnogloirc po dus ij.drac.in aqua planraginis,aut fucco rol'9, quoniamcn: ultimum.Etcydoniactiamiuuar, & proprie alTata . Et ctiani coagulu lcporis cu
dia ui\c.aqua:,aut uini po»^f^^'^.'"Siiife^^^^^ rungi.Et ctiam lcmcn
iK.^.rLi---&itcruai^f^„ifi in potu cuni aquaalbcciaiu,
lbus,qucni dixit
Part 246
cbcnScrapioiiA^^^olci$3" dus clt cum gumma ^i^y^^^^J^^tcqiii'^^ ^
niinirtratis fupcr pcclus, m olcum dc cydonijs,& m hycm^
d i n u ni.Trc^chi lcHis bo n us. Rccip^^^^^^^^
hcra & cVraUi7& Ikll^Icmini^''^^^^^^^^^^ an.part.w.J.arabc,&gunimiA^^^,ch^^^^^
partcm )
aqua rof Aut aliud cxcoagulis cum dccodio- cius fit iiij.aur.fcbriciranrib. in ^^tof^^^i^^
11.,,, 4., v; Xr .-./At-. fv-lMMr-it-inMhllS in Ulll'-'' clt
co,quod lciuidi cx '^^^^^^^^l^l!;^^^^^^^^^
hordci & farina
Ji Alia litera aU f rftngi. e li.in rfgionc aimuHuli noinl natur alferfeu Alia literaRO n.\na:ur in rcgione mufiluel almurt;il ali ebfucha alberi . f |- n qaanum eil uUimum.
nc pontica: aut cum aqua albcdarungi,& proprie in eo.quod cft cx.pcdorc & lutum ligillatum,& loco cius lutum laniium cum alicjuanto accto,& ctiam fuccutuni,& cll: fcmpcruiua. Et dixit uir in quibufdam,qua;aggrcgauit ,qd^ cft fpccicsd [ calamcnthi ] narce.s;intcr lapidcs, que tcritur,& conicditur cuni falc,& e [ nomi natur nimulil albura] l"yluc(1rc,& in hoc cft c5 iidcratio. & luiiufmodi mcdicinafumitur i po
& non fcbricitantibus in s cc erb fani uni
tantibusin , ,,it,usei^ .ihii-
ucni ad confolidanduni u|iln^i^;^^i„cris^^t£
minc oui". Quumquc r^nS^IJ-j^^.^U ^f^
dum apoikma,& conloiiuat . ptici>' jjjj, co.auod lciuidi cx Slutinatun^^' J.>n ,
hibitio apodcmatis cd cum P frciH^^f, jc'-"' & attractionc matericruniaa ^ ^-^^i^ii j^
>ncpcaoris.Etoporat ,f^^
iftum niultotics . Et cntio^^no^ ftrctcntioiicm&'P;;:^q^^^^^^^
tum nii diatpo
fupcr rcs prxdidas.] ^"^"^^.f^^^^^^^^ oportct^utntaquaplum^
tu cum xquali mcnfura amyli, Etitcrum cx il 40 gidationc pcdoris.Et opor ^^^orictii^^^^yci^^ lis,qua;iuuaiuiprum,cft utdcturin potuexaiumine iamcni, t [
] & propricin uitcUis ouorum tepefadis , non coagulatisomnino.Etctiani glutcn pilciu contcrt , quando bibitur cx co.Et quando praiiiorfit rcs,tunc (]uandoqucdatur in potu p5 dus quartx drach j.defcniinchyufquiami,cum aqua mcllis.Et oportct ut dcntur in potu mcdi cina: conftringcntcs fputum fanguinis,cum ui
k H
nlintur lutuni armcnum A & inquacxtingniturlc ^^^^^^ ptcrluamftypticitatem.hti^^^p,
gelatio fanguinis m P"^^'\''-,HmVcti^,fat-, turm printipioacctummaH^^
no pontico,ut penctrcnt,nifi fit febris . Tuc.n. so fi tulTis adfit,tuncn.opoi t^^.^^^,^T co.|^^fO^ fumanturinpotucumlhccoalio. Etadanti-^ ^ - r^-^^^r ^^n^ .,,.1 rn
quam,& uetercm.fcniinis porri Nabatix,& gra norum myrti partcs fumantur 9qualcs,& pote tur cx cis ufque ad ij.drach.cum aqua uirgcB pa ftoris.Autfumatur fucci porri dc Sceni drac.j. & aceti mcdia unc.potctur in manc . Et dctur in potu adurtumfpongiajcumaliquatouiniS [dc pallis] LtGal.quidcmcurauit IjDutum fan guiniscum thcriaca,& niythridato,& mcdici-
nis b.oni odoris,quoniam ipfxconfortant na-- i.v^x. ..^. , - . . ^yi,.
turam ad hoc ut fit auara fanguinis , & confoli mclle,aut foluatur ^^"^ fii^^ rccii^^^^iif^' dat uulncra. Et fmiilitct troc.ftdlx, & mcdica cuat.& mcdicinas ^^jloofif''*^ Vr mc Andromachi. Et ccntaurea aggrcgat ad rctentionem fputi fanguinis,& mundificationc , quare in potufumant cx ca fcbricitantcscum aqua,& alij cum uino.Et Sclaui quidcm curat cum dccodionc radicis ccntaurce maioris . & cxpotibuscftiUe qui recipit lucci arnogloir^
aquaporriAcochlcar.ooxjn fenugj,,!
fitis ad hoccft ilUid quo'*^ '|[* df^ • X codi drac.ij.ari(V.drac^m)^^^Y ,iafly,« ^
liliodrac.j.pipcrisdrae.^h)"'l3te5fya farumdrac.ij.fiantcxastro ^^^^jqu^j^^j^
umbra,& fumantur in pot lepof*
li A apij.Et etiam coagulu^» aut" V> „erbliSni.fici,cumth)n^io,^
in libro iccundo,ctcompo n*^^^^ tidotario.Et tu lcgc ^^^-^.lati.i^^l^ ' / folutioncfanguiniscoi^^ j 0 A ^i^y
Videturhoc loto doccre ; dum tamcnpr4^ni [cin^in^^^
'en. I©.
'^''^"«erer' ''''"^^"^^- «^^T^ m mulleribus id mall ac^
*i ^C^y^^^^^^ fanguin^fr^cnmcor '^^^^'^''^Mnl^'-" ^•"'^^•S- "^''^^* "^" propterttmpera- ?'P'ikt(rf/-^'''^'''^^^^'^'^^^ h''ram hostabiohno- !. '^^'tamlnT^^ tahes fxngumis fputtm ) pro- ■'^^'^^^feau; f^f'"^' ^^^^^i^ eiuonue £vuram . hin.itun
b> ,g,lla'
iJ 'albO'
ieff; •arin^i
>f .(ic^
:ac^ :n(l? ,ct
4- <^47
[ iplcurefis ^ [nifi] apoftema calidum in par tibus pca:oris,aut in lacertis intrinfccis , & in uclaminccoopcricnte pcdus, autin velaminc diftinguentc,5c cft illudquod eft purumtaut in lacerto apparcntc cxtrinlcco, aut uclaminc cxtrinfcco cum communitatecutis, autabfque communitate,NSc maius iftis, 5c tcrribiliuseft il lud,quod cft in ipfo uelaminc diftingucntc, 6c cftprauiuscis.Et matcriaquidcm huius apofte quoque figuram , innatum lo matislccundum plurimum cft cholcra, aut fan uerbid ^.in 6.yulg.morb.atqueah guis cholcricus, quoniam in mcmbris tunico
lis,non pcnctrat nifi fubtilis cholericusjdcindc fanguis purus: &proptcrhoc funtparoxyfmi vciicmcntie fcbrium cius tcrtiani fccundum plurimum.&proptcr hoc raro acciditci , qui j -^^^obei * • .r-"r^---"»'-'y»^^ ij"» «w.» »j/ crucl:uatfccundum pluiimumiicctofcquonia I, maxlme pateanti cft phlcgmaticc complcxionis.tt cum hoc qua
y^^'m miiltitl^J^ '^'^'^n^iam irruente leui ctiamnum doquc ht liupc cx lai i guinc adufto. £t quando JJ^^^-C/^f-^^y^^^^^^pj^^^i/omn/ tboracis ruptioni obnoxij quc fit cx phicgmatc putrido . Et quandoquc ^^^'^^^ian.iuj!'^'^^^'^^'" ^^ '^nphthifmimidantjaphe ht.lcd raro,cx mclajichoha putrcfada, inflama *. f^^t,rationpmUJ.a.o^'T-..m.^,r.r,L^ ta. Et nos iam oftcndimus in libris uniucrfa-
libus,(p non eft cx conditionc apoftcmatis cali di, ut non i\t cx phlcgmatc^ &: ex mclanchoha : imo quandoquc fttcxphlcgmatc,& mclancho lia,fccundum modum tamcn,ut non fttacutu, nifi quando clt cx cholcra,aut fanguine . Nam ficftcxahjsabhis duobus, cftchronicum: & hxccftrcs, quamplurcs hominum noncomprchcndcrunt. Et proptcr ea quod omnc apo-
f"^"^^^ oh ehTJ'''^!''^ proptcrca uls fita cfi , ut hi &
^^''^«'^cwjy,*/,';'^^^^^^'^"^»' habes ex TralliaHo Lib. 7. r '"^^^^orLir ^^^'^1^^'^^^"part€sprouocatio firmioy^''^ocet . /'^''''^^'"t.QHbducrbin muUerihusme "i^^^iamf ' ^''^'^^^^ > medicamcntis
^'^'''^lhHs 1/'^""^ '^^^ ^'^^''^ interdicit omnia , fed
^ - ^«'^^.^0^^''^^/"^'^^^^^^«^ cucuriitarum ap- U^yVcYimJrf?^!'^' "^gcndum erit , fi oh retentos
'^^^^c.nf^rZfy^^^ ^ GaL^.meth.& -j.de comp.
l?''^'^^^'^^^^^^ itcma,aut rcfoluitur, autinduratur , aut conc-
'C:;^PrlJer^^^ iie/ i^^^^^eAT riefr '^'^^^'^^ animaduertendum.qubd krl^^^^^^^^rnuM. ^^■'^^'^^^^^^'^'tcrbafkciensauthor no-
c in re et Pau
t^^^^^ '^iH,^^ ^^^^^ /^«^^«i«^3- miffione periculum '■'"^ ^ Hiw'-'^''''"' """''^^ reddatuY, 00 hancfanS
^ow^''^^crj»r^^^''^^^^^'^ P^^^^ corum corpuf qui
^l^^^^Pkqutl l"^'^ c^piit Auicemias Tralo '''''''^^' CniLmdeatur. ipf<yad- St^^^"^ ^^4c?;c ^^'^^tionis reliquum eH.pete ex ' m!rb^^^^'^^^ "^^^ ''^'^^ <iArct&um 2, dc
dionc facit,6c tunc fimilitcr cft difpolitio plcu refis.Vcrum induratio in plcurcft cft cx cis,quc niinoratur. Ipfum cnim aut rcfoluitur, aut col lcdioncm facitin dominationcm dilpofitionum. Etplcurcfis quidcm quum rcfoluitur, rc cipitpulmo fccundumplurimum iliud , quod rcioluitur cx ca,6c [ cxliccat ] ipfum , <Sc cxtra cducit illud,& quandoquc rcfoluitur ad parte altcram. Er quando coUigitur fanics, indigct
c B.expail*
Adde uerb& (quod nccclfario maturationc,vt rumpatur. Etquan-
01-^;, " fcienti^ apoftcmatu ^"'^m coi- '^^"^"^^ pcaoris,6c cxitu- ^i^ni.pr^tcrquamcordis.
''''''f'^^/edoloribuspartiumpe' lacertis ,
^Xfi^^^^^ici^^l^^^^^i^untin uelaminibus , &
r< / ''^W^T ^^^-^ini^aDoftemata la^dcn- S Pieu,!!iM»^nominantur fofati , Sc ISilf'' i^iemh f q^iandoquc fiunt ctia do Niir^^ate n,,' ^^^^^^ apoftcmatc , fed ^^M^ac IJ^'^^ "^^'^^'^t quidd , dc cxiftimat '^sutudiuc , ucrum aon cft f
doquc J[rccipit] pulmolanicm,6cquandoqj dB.Alialitcra. rccipitcam vena concaua,(Sc egrcditurad vrina. cxpuic. Etquandoquc cftunditurad mcatum fccis,<5c euacuarur cum folutionc ucntris , Sc multotics caditadloca uacua,6c caincsglandofas,5c facit cucnirc apoftcmata in eis , quxfuntficutduo inguina,& [ almagabcni,] ct poft ambas aurcs . ««•^•'"'S*^^» Et multoficscxpcllitur matcria ad ccrcbrum , et mcmbra alia,ficut diccmus,ctaccidit timor, ct intcrficit.Et quandoq^ pfocat matcria ^ [ pkil f p^n^ ijtera. mone] multitudincfua,inprcfocando mcatii famofa. anhclitus.Et quandoquc cius multitudo ^ non cft ha:c multitudo,ctnon cft matcriaS [ianicsy f-^^^^l^^f-^l^^^ fiue non,j fiiic fputum fit fimile fanici . fcd vir es"*^Aliriiterr.* tutcs funt proftratc, quarc dcficii^it a fputorct & non eft dige proptcr hoc oportct^ ut confortctur virtus in ftio, fiue fames hachora,itautfitfortisad facicndamconftri- ;^'„;'^^^,^,'JP^^^^ aioncm uehcmcntcm ad tuftim [fputi:] hoc ei,nii7 uirtu. namquc fputumcftopcratio , quaj complctur tes funcpr«flra duab. uirtutibus,quaru una cft naturalis matu.ratiua, Sc cxpulfiua et,ct altcra cft uoluntaria cx ? ^^*^"* pulfiua: ct quando non confortantur ambx , pofiibilecft vtdeficianta mudificando.Et fcias q? difficuitas fpucndi no cft nificx uirtute, quadocft dcbilis,autcx inftrumcnto,quado inftrn mcntum cft Jcfiim motu iui ipfius.aut cx mota uicini fui : aul cft cx matcria , quum cft fubtilis AVIC. Sf 4 ualdc:
Libertcrtius. ,
anhclitus frcquciitis . F.t q«?^"^,^^"s # uifcoiitare fpLiti^uchcmciitiaiai;'^ .^flao^ tio inflammationis, Etcxadditio ^^^fiaantionis,f rcquetia anhcUtusA cx ^^,,^^^1^1^^^"
pus. A!
valdc,aut valdcg!ofta,aut vifcofa.Et in huiufniodi quidcm diljporitionibusquandoquc ac cidit in puUiionc licut ebuilitio,proptcr commiftioncm aeris cuni matcria inobcdicntc cftaiaad puh-nonem,& ad cinnam,Etquando non mudihcatur cum (puto iii plcurcfi ulquc adxiiij.dics, tunc iam facit collectioncm . Et
cuando non mundificatur uiriis poll xl. dics, xiw.n-o .... xxx^ v^..-- T.n-rfdcxtro- ^^aH» tunc iam cadit in pcripncumoniam, & phthi- cordi.an iUa quazcll in If, j.cmACas , comingit ^j^^j tquandoqucCcrupituirtus.inlcptimA. 10 cnim ponunthanccUcaav-^^^ ,^^j.^jjiiiiei^^^ i
.diiftluda Scd in pUirib. cll in xx. & xl ct Ix.Et quandoq; ;. accidit rupturaantcmaturationcm^propterca
quia naturacxpclUt matcriam noccntcm,pro prcr fuam multitudinem,aut acuitarcm fuani, autproptcrcaUditatcm complcxionisctatis,6c tcmporis , Sc rcgionis 6c rcccptioncm facicntium cruptioncmcx bibitis antc horam.cx par tc crroris mcdici ( 6c cgo dica crupetia poll ) .'»konoAi. cx motu xf^ri lupcrliuo, [ & mixnno, fi^
hcUtus,uifcofitas fputi,<x "^".''„,.utcm'3" uarc fc fupcr maUtiam.(^^^'itur^;^ fpecics pcripncumonie,6c r^\-.i^:o norcs an lUa quc c(t in latcrc cordi.an lUa qua:c(l in U^tcrc dcxtr ^^jja^^ cnim ponunthanccflbdctcriorcnj^^^uer ponumiUamdctcriorcmcflc^^^^
rior: fed cfl conucnicntior , a .^^^^fit turctur ,6c rccipiat rcfoUitioacn^;.^m^qa< propriccatccius utfulcipi^t motior cfl ^ C a partc finUh-aJcft Ui^^^ .,,t. ipla clt cx partc rcfoUitionisA ca^e gisinobcdiens . ^ quandoq"^ ^^^^^^ plcurcfim replctio ^^^^^^^^''^^^{^^^(is^
rCCipiai piimivj iiian.iijni iij.7^/iL^ii»«i.x.:..v.viiiviv,
noncflbonuni fputum cius,& rctinctur in ip fo,quare apoflcinatur.Etquandoquc accidit , ut pcrmutctur plcurcfis ad piuhiflm , quandoqucmcdiantcpcripncumonia iccundum modum,qucmdiduri Umius, 6c quandoquc abi^ quc mcdiarioncpcripncumonix, imo utulcc
rclim.ucrum i^^^^^^tcLuy- c^^^^ACi' que n.euiui.onepe-npu^u.uv.iiuu, 1111.,.^.^.. Uld quandoquc dt, (Sc al ^ ' liqua-^^ rct matcria,aut lanic^^ rcfoUuaabca , fubflan- ftriCtioanhcUtusaUcuiation .
ipsa cucnirc caUditas vchcmcns t puri mouctis humorcs,quo8 pjaaof jj Varo quidc pmutatiui^cripn': ^.uii^ % rc(h..ucrmnrcscflccontran^
rcfisquidcm phirimu f^''^!^!^^^^^^^^ %f hycim^&propricpc.flvciU^.^^^^^^^^^^^^
pUcatur in vcrc]iycmaU,6c c . trionis proptcr muUitudii fluif'^ autproptcr coardlationcn U;P ^^,,uni
multipUcantur cum co ^lP^^j^^ieri^^^.^ flarum,& propric iucccffion J^, cflatc. Etq^uiirK-xlutflatii^;^;^^^^^^^ ... valdcvcrum cuum cfl -..licatui'^ !
tiam puimonis acuitatc,6c maluia fua.Et qua doq^accidii ut pcrmutctur ad fpalmum,<S:alcu zcz, ita ut cxpcUatur matcria ad ncruos coniundos mcbro,in quo cfl apoflcma.Nam mcbrum cft ncruofum,& hcc pcrmutati o,pcrni- 1 B >: rt6 muac tiofa cft,' Cdcinde non fcquuntiu- ] cum ca rcli qua figna bona-.Et quandoquc fucccdit picurc fi,& pcripncumonia; , quali ftupor in poftrc-
mo adiutorij paricntis , 6c in domcfticobra- vaLviw,. ^.^,.. -^.
chij cius.vlquc ad cxtrcma digitorum Etquan ^ &i hmihtcr autumnus,u doquc pcrtranftt ad partcm cordis . i t accidit tumn.i in habcntibus t '"t C J trcmor coidis,qucm fcquitur fyncopis,6c ad latus ccrcbri, ctiam in dilpolitionc rcioUuionis antc coUcctioncm , & in difpofitionc coUcdionis. Et quandccjuc pcrmutatur matcria ad mcmbra apparcntia, & fluntcxiture . Htquandoqucfit pcimutatiocii s hcc cum pcnctrationc ipfius in (ubflantias ncr uorum A choi darum^imooflTium.Etquando cpiicdcclinat ad k)ca infcriora , dcindc apcri- ^ iintur,6c fiunt fiftulc,<5c cft iUud cx caufis cuafi , \!iaihe 3, onis," [- <Sc non (untfiiiulrcmaUgnccnocitiuc] ' fLr.t fiuulc EtfidccUnat ad iunciura^^^Sc fiunt fiftukc.cuani .i on^ tem'^'- ^jj. jQftrmus ctum. Scd quandoquc"[ antiqua "h^crr ttit- ] mcmbruA propric ciuu non cft ilUc cua ma! amba cuatio aUa ciun (lcrcorcaut urina grofla:pUi- -''^- . . rimi fcdiminis," [ autprc:>pter fputum ] plurio !,. j.araliiica- ^^^^ niatiu itatis . nam fi fucritaUquid horum P licumfputo crit faUft)nn:JUud cnimfignificatpaucitatcm
:rautLunnus,niultig^rjgi' tumni in habcntibus cholcr^^^^^^^ d am formam vcro ^1^^"^.^ j^us;^ >; noratur in acribus,6c t^^J^^^^^^ in ridianis . Et minoratur ^^\^f/^,,,co<c^^, qua:mc.i.fliuantur: qu^ cirumdccUi.ant ad ^"^'^^,^^^^1^^ lcra.Etquandoaccidit.pi-^^^^^;.,pit^ tiofum,6c minoratur ."[.i^iiitatcn^^^ cidatjintcrficit proptcr --r^^-^f^
r »»
•<d !
'r'' ii
tioibmAminoratiirin^'"^^^^ cidat,intcrficitproptcn-acJ) a,^^^^^^^ ipforum in fpucndo.6c {jrii]l^ ^f^^^^ rcfis qiudcin quancioqt ?^^^i,,qt mati hcpatis . Nam it'iP^ ^ ^^^^ dunturproptcrapoftcm
Uid ad uclamcn,6c P^.^^^'^'' nrt^^^TcV^ ipfo dolori(5c pcrucnit aci ^^^j^ vf h'cUtus,quarc^.cccflariucft^^ diftbrcntiam intcr ca ti a .ua^^^inii^.y! fimilatur firfcn. Et P^^^^^c^Kc^^ l ficitproptcrmagnitudinc^p^,^^
crit falubnu:JUud cnim hgnihcat paucitatcm ticitproptcr ^^51* -; pfci ^ marcriei fac.etiscxituras, 6c poftibiliscft rccti 6c qaadoquc intcrficit p ^^r^pci^-J.^^^o^^^^^^^^^ ficario cius cum maturatione . Etcxituras ii\x Et ciuandoqtic mtciu^-^ .^-^^^.jt quando occultantiu-,5c profundantur,fignificant nocumcntiimA [ multiplicantur] pro i i.v. -,,1 .^..in-.^,^,..,.. x:*.
- B.recidiiatio pncquando rcdit materia ad pulmoncm. Et
luiiiue cxttne ' ■ ■• ' • ^
' quandoqucarciditcx ueUcmcntia fcbris , frcnucntiaaiihcUtus,& cx fi-cquentiaanUclitus,ui lcofitas uti ; fpiumncuim cxfiCwturcaufa
Et quandoquc mtcrfic t^ ^tl)^ ^ d pcriVncumonia,6cphtn^u^^-,a<^^^^^^^^
^ULic^cxeis,quxdic^a uuf^um»^^ iisquandoailbciaturcilP^ urO^^^^^^ fimUishvdropifi,cuiafloJ^,ui;^Sf' crgoprimuni,accftpJcaic ^
ptcriputCi sa^umis i^^^
k i
\ firn
%^ S
\, f'hi
;detc' licifli
crit^i dct^'f
''^^ccante^^^^ ''^'^''^^'^ ^"f^ calcfacietc <5c
^^opifim f 1 ^^^^c^antc .xquali fcciindum hy- ^'"^^cm p;^;';^^^-^anrc infrigidantcproptcr 'P^^^mon^" ^^^^^^^ plcurcfis & pc-
rjpj^^"*""- inuitot ^ ^
' ^eiuijn^^f^^^^/^^^^^^^ipnociboru^^^^^^^
iffrw uerbybilwfi pr^cnim humoreset tenmffmus fanims nempe.qubdplciirx lllius durafubfimtia ef, qm nonfrci leprftcrbikm&tcnuifjimumfinguincm cr^wreshumo resfufcipit . fieri tamen etiam exaltjs humoribus poteft' quod & Gal.6,aph.6- Hb.deconn.art.Quaius enim Hip. ^^^-^tqui acidum eruaant,i.quibus redundat pituita, yel etiam "^- ' atra bilis^non yalde ?norbo Lii:n%ili myy;^; ./r^, .. .. -
QUarorv .^ r ^"''V^^^^iiiiJT^iJ licut alca qui acidum erufi
, '^iicr,&r Lu accur oxymci ue-
7 aim oiif """lunttioncm.quai iit fiican-
115»"" 1,0;*
^'^^ccxculn^r.'!!!'"^' artradhua. Et quan pe quumpleurmsacutusft morbus, at expituita & a7ra
bik non fiunt acuti morbi. Et ft uerb non negat ^uic.fie' ri poficut expituita & atra bile putrefcentibus calidum apoHcma oriatur.quod tamen acuti morbi ex his qualibuf^ cunque humoribusfiant,non admittit. quod certe non uide tur nobis carcre ratione,quumacuticitoterminenturyta' lefqnc morbi non nifi ex humoribus natura calidisfieri uideantur. Licebittamenfortafie,utpleuritides hafceexpi '''"^^«^mzoVr/ •""^''^-^'^^* ^^'^'^^P^^^^io mufculos iho ^'"'^^ ^ ^^^^^ ^^^^ plcuram occupateveros & acutosmor '^^Wa^^y^^^^^^^^-^n^yi^fuceingenttm ; ubi bos nuncupcmusyfcd i7nproprie,quopaao& apoplexiaa" l^<^ns,ui- . . ^^^^'^^ ^Pprehendit. tcr uela.mrn ■vfr?* cutus morbus a Gal.nuncupari folct. n 'h ujt^ n ilirrf ^\rr^;
^^^^txcuZ c/t artraaiua. Et c
, ^^ivor lo NEs, m .//'^^f ^^^"^ ^^'^ ^^^- ^^^' 4- fi^ri ubi
Part 247
r'^'-''^dad}r'''''' ^'''''^''-''oafjeau laborat.pmn- '^'S'^ofi!^ y^^ff^^^^^^^^^^^^P^^cordiapemenitfid fer^, ""''^m tlru 'j '^'''''^*^^- ^"''^^»n.t6 hoc loco tripli ''"'^«^^^7.0,;/ '''^,^^^^- ^^'^'^nfi:matio mufculos tho
•""«e« Jf^i^cmgenie-m costas ; ubi ^^'''^'^^inos tf/^' "^PP^chendit. pcr uelamen verb difiin ^''''Z^^^mn T^^^ intelligens , non dia-
'^'^^'''«0« p/ i ^•^-i^imant.quum diaphr.^<^matisinfla yH'cies iT'^'^ V^^renitimfaciat,^lyerefi yoyf''''»gent^ '^^^^^^/?ro/7ri6' inflammatio eH mcmbra- V]^'f^^{iuead V '^'^'''^ uocat,fiueadUteconfenfum yerb & rnu
cutus morbus a Gal.nuncuparifolcty ob uitafcilicet difcri mcn,qu<Q inpr.mpiti e§i,non materm prauitatis , fed afie- £ii lociprmcipis ratione.funt cnlm acuti fnorbi alvjproprid acuti.alij impropri^',ut ex (falcno alibi diximus,Fnum hic notat, quum ait , [ Et quandoque recipit eam ucna caua &c.] quodpaulo diffuilius cH. nempe plcuritidis materia aucna caua yionmmquam fufcipi , ^ per urin.ts efferri . Quanquam enim GaU.dc loc.aff.id ficri afieratXmie ipfa "P-<» in arteriam pulmonis Uucm, deincepfque in finifirum cor
■^'^^^^«^^#''^«'« neceffeen.c^tc- ,o ^J^^^"^^™ P'^^^^^'"-' l^^^^^^deincepfqueinfinifirum cor t "^''^^ran ,,,"^1''^ ^■^ temos mufculos , uel exter- dis ucntrcm rccepta, qua inde in magnam ipfius cordis ar
f(i ^Mnon • '""'^cfs uLiupancpLeunciaes P^^nlum i T' ^""''''"^^ ignoramm yelle alios . '^PWiti^i^ /^'^^^^'^^^o//w nullo paao ucl uer& ucl no ^I^^^^^^^-^VZ^J;'''';^ ' 9^odadpleur,rm affe^us ky^^^^-qHHml ^''''''^' P^^^P'''' loquendum fit , non
W h(os J''^^yplcuritides omnes nuncupen-
pC?^'^^p/.Jl/f '^■''^'^ ^^'^"'«^^^^ 6-medic^spaf
yn^-^-^^ikmert ■I"* '.''"■^'■^^^^^^^on yera dicctur, ut Gal. '^hi.^^^^^^-T^ono ^ r P^''''''^''''^''^ lateralestamen
^"^^'^^^ eayTw P^^'^^'^^'^'^-^ inuicem comparans %m^'^^^^liqHis ^■''^•^''^''^/^«-^^«^ ad mcdi.ifiinum. ^^hj^^^^^^po/lea ''^''^^'^ '""'^^ eucniat. T^ificrit etiam
^M^-Ud lat\ '^^'^''^ ^ P^curefis & pulmoniapeior
/J f
'Mti r .''''Unm.i , . ' ''''^rajit,quoa cr^njt. tn t.men , qua parte cor
SnT'''^'^J^^^^^^ & ^'KaJ^^P^nidy^'''^^ ctrationenobilitatis m
. . i - '-i — r.,,,^nuin iyjius corais ar
tenam mcidens perrenes de hinc tranfit in ueficam. Et fi idem gal.candempleuritidis materiam per aluum expeU h exiHimat,fanic ad ycnam cordis cauamtranfmifia deque ad inteflina ferri ait.ambiguum tamen id nobis eH, quomodo cor,dum faniem cam excipit,non uchemcnterof fendatur:autpr.:uitate€iusmateriji & corruptis fpiritibus, yitalis caloracuita ipfa extinguatur . Non certe id tmus mfictasflcri quandoque, ut fanics ex rupta puhnonis
f jj . , yui,quo auctu m agcnais m-
fceraris ahoqui yifu aaionibus natura utatur.Scinms cer te natura pararefibi uus,quod Hippocrate authore gd. y.aph.fatctur.quas tamen & quales uuts,ignoramus.FoY Aph-ff; taficquimseiufmodi cxcretiones accidunt ,peculiare anqmd haoent, quod in cxteris reperire non eU. dijfert nem^ pe natma a natura,& c orpus a corpore , quod Hipp. ait. Et Nicolaus Sanmichelius Nouocomcnfis uirnoUra ttm ntP 'y''>^y:i-fnus eir in diffccandis corporihus excrcitatijfi . .J^^ (^adaucribus qufbufdam feipfumatquea' lios jnultos tefiatur, uenam maiiiam ubi diaphragma excWet,prmfqua?mncorfefeinfmuaret ,ramulum men^ damreaaad pulmones mififie, Ouodfiita fe habct ,forte hoc itmere expurgata cfi uomica,dcqua GaLmeminit, at^ que hfc uena m.tgna propago tjs inefi,qui id excrctionis ge nus experiuntur: nequein cor ipfum temere alioqui pieuri tidisfanics fufcipitur-
/ ' pW.«.^r.- Vefignispleurefis. Cap,
. -'U, ''^^''obiii^:'''^ '<^^ripuit,quum hac ad cordis ba n:Hl^'P''^'ne^yf'^'''' ^«^m cu?l4sfit, docente
PLeurcfis pura; figna funt a f [ j manifeil a & lunt febris infcparabih*s pro- * ^ ^-qiiaiae.
kf^^^^^u)' corT ''^^^^''^ coniun&a^ habct . ptcr uicinitatcm cordis . Et feciindum, cL\ do '^'-'^'^^^ni „, • ''^^^^ouerftafit , an adfini- lor pungitiuus liib coilis,quoniam mcmbruni ^Ajtim...l!''^-^^"^^.S*«^-'^^^«^^^'^^'^ cilpanniculofujn,6cmuiroties non apparcns
fxiii apud anhchrum. J£t quandoque e(l cum
Er tcnCio quidem fjgnificst mulntudincm , 6c pundura fortitudinempcncuanone,& mor dicarione. Et tcrtiiim crt conrtriaio aniiclitus proptcr coaraationcm faaam abapoftcmatc &paruitas&frcqucntiacius . ftquartum cil puJftis fcrrinus/ti ] cuius c)uidc diucrfiras augmetatur,& cg^rcditur a'o ordincapud fiatu , pp dcbiliratc uirtutis,ct multitudine matcrici.
/-nrmnrr/dif in
uerfitatis ,
Lil^crtcrtius- .^^^^,
tcUedus accidit in rirfcn in P""'J^^£^^ <^ hcmcntiafinnt in ip^"» i-^^iq^^^^^r,.^^^^ cft anhcUtus in co fanior, <Sc P^"f.^ tcuiti^^ ruptio anhcliuisa pcrmilUoncA^ . ^^oc^ accidcntia ipfms P^-opria^ficiit Cit ^ ^^,bi^ Joruni, & attracl/o corinn fcn ucro poftponitur pcYmilUo m quandoqucnonc/ini/M"^"^'^^'^^^^^^^ rano cius mcolumis. Vcrum ^^VPU\in?t^
pp dcbiUratc uu-tutis,cr muiuiuuu.c maL^nvi. , o. malitia'^^ J.a^
. ■^,- _ u.,:.,. ^,.(1,^ firrri.arindc CipiOtCnllO m t UypOCCMlUi ^^.^.^^5
pYmclpio hums eg,Y\tudinis tuftis l\cca,dcu^dc ci/n7 {pMo^Scqumdoqncc^^i h.Tcrijilis in prin c\p\o Ycv cuuA fputo^cd laudabilcualdc.Et tuffis Guidcm non tiCciLWxM^ proptcrca cjuod pulnio Ixditur cx uiciniiatc. Amplius rcludat ad ipfum id,quod rcfudatcx matcrincgritudmis, cuarcindii;ot fputocius : (>u)d fi rcloluatur tota, & rciudct : tunc iam muudirtcatur inud cuodcollcaumcrat. F.t cumcaquidcm qux ^ _n_ ^n. .^1,1 r,,*;/-x / iw^mI -im mi nili: iht»
cioiotcnfio in
fi trahatm- apa A ^^o\ot p««&i» (il^ fctcnn.1 in hocWx^M P"''"^ " icure^^ mnis ck-t\in.ms ad rintaicm,6c V „,»11.» us,adtVco,ucnt,ani,i.t/'CC»rrnruf|^^,,,,„fl plcnrcns4»andof.tnchcmcn . ficca
iafinnt aceidcntia prcd.ftaf^" „,erg»* Iniguacum caA cxnlpcTarur. ^^oc..l^^_^^
quodcollcaumcrat. Kt cu.ncaquiJc.n q..x ^"f^^^^^^^o^^^^^^
puracft.non cftpnlfatic,c,nonia.ii mcml>.um 'nq"'""''""^'','^™ "^^^^^^^
^ft priua-.f. mn!t tndinc ai tcr.ar.mv Amrli..s & pcrm.lt.o •'^'^•'''■■f^"'(l^^^^^
quoniam plcutclis cft fim.lis apoftcmati .upa- quandoque pcrducit ad fluxu.
porrct vc tuuin^ii.iiiu .^/1«.,.,^^ _^ wfo.iiia non fanpcr quii<cni ^
Et itcrum difFcrcntia intcr apofrcma iicparis & ^ ^ ^,^,^^ j,,^ '^^^■''^^"^'^''?^.rJc/^
^ ri. ciufansdo iorcm.
tis proptcr tu{Tim,<Sc fcbrcm , <Sc condndionc anhcHtus, &proptcr tcnfioncm lufpcnfonorum, 6c cxpulfioncmdolorisad pannicuiiim coopcrientcm , oportct , ut diliinguatur intcr iitraquc. Et itcruin finiilatur pcripncumonia; proptcr iUud , proptcr fputum. quarcoportct vt diflinguatur intcripfam,& illam. Et itcrum difPcrcntia intcr apofrcnia iicparis & pleurcfimcO: quoniam puUus in apolkmatc hcpatisclf undofus,& dolorcflgrauatiuus, no pugitiuus , & facics cft conucrfa ad citrinitate rnalam,<Sc tullis c(t abfquc Iputo, imo tulTis cit ficca taida.Et quandoqiie dcnigratur Imguacius pcr citrinitatcm , & urinacf> grofladiydro pica,&cgcUiocn: l\cprtica,6c lcntiturgraui_tas in latcrc dcxtro & non comprciicndit ipsCi tradus '1 [cum dolorc ,Et quandoquc cft in a-
n ...^ I ^.^'.r- /'..vli^^Ii-A. <7iiiilic \f\t\\W OXXW^
Slinorum trla funtgenera, Tf ' 'f^ .^tnr'
burndmonnranthyqi^^pathogmoni^^^^^^^^ tim pofito moroo P''"""^,^'''^^^^^,,^ c^i^t'^^ '
fonmduut.coammquHem^l» -^^^^ f,nonde^itotempore »'"i'"'J^ or,>^^^ I
traaus r cum dolorc , tt quaiuioquc c.t .n a- ■ meSdsrefcrant«rf-
poftcmatc licpatis 'o!;;; '^nV.'/,:',!»^"^^^ ^;*',",;^ l,nJ,randid,tj,c,dt.u,t,fM'[ f
e B.taaa .
fB. diftinguit ipfuin >
ft„rLrf«/or.ri.«/.<^^<''<''''"' ;'
g B.conMntjam
VA \v. ma >;t>'t^ turin oinnibus fexhorii lenfi
ritna- Alia Ii-ierj in oib fexht) Tis dmerfltasad cl)tionis plarimx .
f phreaicidit.
poltcmarc ncpaus luiuuu iiuiiiio rcccntis proptcr dcbiUtatcm uirtutis.Et quum apoftcma crt in gibboiitatcfcntitur in [carnc] phirimum,6c ficif in concauitatc, [dctcgitur]^ ab eo anbcUtus inobcdicns,quum fignificct tc graucmfufpcnfam.Etconftriaio anhcUtus m apofiematc iicpatis,cft fimiUs in iioris,n5 uche mes ualdc.Plcurctici ucro tusfis cft cu fputo,6c
dolorciuscftpugitiuus,&ciusurinadlbom '^.^^^l^i^i^^ornitantHr.^ fut>x,& color eius cft optimus & coftndio nn 5 o ] . pi,,Mls(dc ucra & ^^^^^W W hcUtusciuseftuchcmcns,&cftpc.-ucniais^ "^^^^^Z-M^^^ additionem^^ f pUirimam:] Etdiftcrcntia mtcr ca ambo, & intcr pcripncumoniam, ctiam cft , quoniam puUus pcnpncumoniai cftundoliis, & dolor ciuscft grauatiuus, 6c ftrindura anhcUtus cuis cft uchcmcns , & anhcUtusciuscft calcfacl:us , & figna alia.Et quonia cfi plcurcfi quadoq- accidfu accidcntiatfirlbn liorrcnda.fi cutpcrmillio intcUcaus,5c aUenatio,(S:frcque tia aniicUtus,& trcmor cordis,6c fyncopis , 6c
jpfius etiam bal. ttjiimom^ , i^^^ flcumdUutficrlAicmgcst^
fcaul uenit Uplcur\
nux Uuit niinora illis , & prauitas angufti? , 5c niultitudo rixcA uchcmcntia htis,6c alrcratio coU)ris facici ad colorcs diucrfos, <5c uchcmcn tia fcbris,& uomitus cholcrx , & caiiia in iftis accidcntibuscit conTmitaspccloris cum prin cipalibus mcmbris, & uicinitas corum.oportct utdilUguatur iutn utraiq^ rcs,(.ln kn6: bir fcu.Ex diftcicntia iguur cft,quod pcrmuuo m
■ uel 4^<^^'"/Zn Jta e%<\,mm in non exqHijitttnon ]^ ■
ea,qm,m m non exqHi>'"" ^
l.afur,safcrtcafer,t,cur,f'^^^^^ f,o,,"demonHrator,af.gna'on l^^^^^^^ \eradeh,.i,.saljc«,.snons^l^^.^i.cr'
nec non cxT raiJfJ-"- ^ ' i, dcv-Jre(.mm,.de.^cul>»"'"'
tti u tu
tr fi.
n( c(l hc te,
K ci.] tio
^lo] %
jif ifi^>
^^h^u ^ue^^ ef! f .^^ non tura .
^'^^ Vfiin. ^^^.'''^ coftas,6c lacci to cxtrinfc y^dt^i^^^^ nocumcn ^'^io eA-JT; r ''■'''^^^^' nanqiicquxfitin pa- ^'^^oque?^^^^ ' coiiiprchcndit tactns . £t quand; ^^'^^^"^^^l^ci cutis,6c apparct vi
Fen. 10. Tra(^t. 4.
ref?€4fiJ7«cj:iti$/.TccireJI cmnauthore noflro Hatuamus infUmmationemmedianmueram efe pkurhiden , Dici tamenfortafic foterit, quamuis poHponi (juandoque fe^ brem dixerit.quoufque putrefcat inflammatio , nolleta^ mmipfmnabejfe ad putredinemyfque fchrcm ipfam, feddlfferriehts rigoremSiquidem , quum mediamnum cartilagmea connet fubsiamia,camcexpcrti,& fuapte naturafrigidioriyminusfaclle putrefdt ,quod in ipfum influit,quamadlatera,ubipleHra, quia internis coHarum
= • ^^Qi^^"'»- ^n.r,. H»ancioquc ht na- mamemmeQe feruorem oportere, ob cordis baftm.^id
pofiet,elusparti5feruorem ob continuam frigidi inlhirationem rernitti .
^'^quin^ quancioquc tit na-
e^,^^^^^^^ ^^tc , Er cum ilJa qux ht (ctiti-
'"""eiuin^°"' '^'ccrto dilatan
l f"''^ Etiam ' ft" '■f.'''"'' 'awrto conihin- .''''"nturi '^("'■'"'■^''^"^•quoniamambo in- • '^fa.accxM. r "luicisfimLil, lcilicctin-
/:^«f5 mjlis.&figms falutis. Cap.
Slgnificat falurcmcius fputiim faciIe,ncIox, maturum,6c cfl:albii,planum,a:qualc,& pul-
. '-«.izcinJnr ^M.vi ^ f»squi noncrt uchcmcntisduritici, <Sc fcrrini
Wn^^^^^orepun' i.y^^'"^^'^^ tatis,& paucitas doloris,6c rcliquaaccidcntia
S ^^Cfx d ^rt^^^^^^ incofumiias fomni sl anhcLsTrc^^^^^^
l^&^^-^^ni:^^^ curx,6cquod.gcrtdcratniud.qJodpati^ir"
fl *-«>CV: pv^,.: »»Anui, n^im^Ll 111
?ft ""^"^ Pura '1 '"^ n>oJ"'» Plcurcns,que
''^''o^elUn"^'^"''^ fcbri5,&: accidcntiuni c- ^]«»ndoq.,c,rt fcbns priptcrapoftc-
'" aliis In;."'''"- proptcr apoitc- " t '''^'4 P'';'^'^^'^ ait^iproptct cau
^ ^ '''''^.C 11 " !™ '^"^' '""^ ^1"'«^ "1=""™ naldc.Et malit.a cgcftion & tetTe
^^o^^^J^^mJ^la^^^^^^^^ iusAuchcmcntiadtrinitilsciurc^^^^^ '^.cftH^.f^^ifraqicrft f^^f '"^^^^ jo lum. Etapparitioflu.vusfanguinis nariun dl
^'^Pe^l^f^-^cKs 'Id^f^lr'^^^^ exf.gnisbonisultimisinplcLcfiirSicft
fr/'»a '''^'''•ationr/i'^ "tfi""cddcntiadus,&fignificationcsipf^us.
oc cqualitas caliditatis in corporc cum = [xquahtatc, ]& paruitas fitisac ^ [tri/litic,] fimilitcr ludor,& urinaA cgcftio fccundum difpo
litionemlaudabilcm , & digcftiovrinx cft fi.
a B.IeniMte.
l^ils^^ pu t4"I r'^"'"'''''!'»^ Poftponitur. «lo&^^e-Et fi :;ft'L^'^"«"ifi.& fit fo«is
Sol '''^^l'que?H'? P3""":ulo'tcgcutcpc6bus ^>ter d'!!'^!^"'»'- t'ucrfih^catur
lichi P-optej- H Tcuias. Et eti
^"^^no.-?! . ^^^U, ^?P^^ ' ^-«u..: r^. r . .. - ~ -
pure, autplumbcum,autnigrum, autaddituruifcofitas cius , <Sc dilficultas, ctconftridio 6c cit kcundum cotrariu rcliquorum,t|uxnu mcrauimusinbono.Et cxfignis maliscft ,«t lit lilicurma foeculcnta,non xqualis,ct e{\ fan
lurarum ccrcbri.Et cxfignis malis,cftut fitilhccaliditas uchcmcns , ctpropric quandocft cumfrigiditatcincxtremitaribus, ctdolorten dcns ad poftcriora,ct additio doloris: quando cgcrdormitluper latus.c t[ ]Quum crgoacciditci,autd [pkurctico diucrfltasjin finc cuis,fignificatqLl6d hcpar iam dcbilitatum cft,ct cftmalum ualdc,ct cft in principio fui fi gnum bonum , imo cft res iuuas.^ [ Diuerfitas 5^ autcmj qua:uenit poftillud,ctnon rcmouctur cum ca dirticultas anhclitus,ct triftitia, ] fortafle intcificitin quarto,aut ante ipfum.Et trcmor S [ qui cft fub thoraccjin plcurcfi niul toties figniticat commiftioncmrationis cum communitate uelaminis.h -f [
] & ' [ quandoquc ] fir iftc motus cx matc rijs uclamin is, 6c motus [ cius^fccundu pluri mu in huiufmodi cgritudinc cft motus afccn e>'^o;T'^'^^^ir7rr/T''"/''''^ «4//c/4W/firc dcns. Etcx fignis malis cft,vt profundcturcxiff\l 'J^eintey ^'''-'^^■fiqtictur certeacutam «'O fyj.^ proccdcntcsa plcurcfi abfque fcdationc ^}[kp,l:'i^odtrZf^^^^ febris,ctnon fitfputumbonum:nam illud fi-
''rioy'^'' '^pite pie y^^""^ I alihlQuin gnificat moi tcm,proptcr illud , quod cft in co
\Y,i ^ ^.Pe protJ'^-^^^!^^^-'^!'^-^ media§iinum proculdubio dc rcditionc matcrici ad profun. ^r^^^^ co>^JT'?"'^^"°^^" r^f/M?e?«.W col dum . Dc fignis \ cv6 bonis <5c malis qux funt l^h ut 1!^^ retuUniu^ , rationi con- poft fuppurationcm, fingularc facicmus capi- ^^/^^^•i^j^ '^^ '^nfl^^yi-irrtata etiam cele- tulum . Et fcias quod plcurcfis,quum non cfc ^^fmientius affligauDifjidU eH in ea (putum;tunc cit aut dcbiiis ualdc,aut ma-
" '''Hq '"^^^lu, 8r ' ^ ^^i^"-^^ uiLnjiiuaicni pa
«ftnl^^^iolo^^l^^c/tcumca puliatio om ^^•V^^^i^-ipofto ''^"'^ ad f [partcsthoracis. <l''^^on ^cJamine diftingucn-
^^Ui n ^ in(h-n ' ^^\P^<^Pter eucntum apoftctiSl'^ ^Unt , n '"^ ^"ici^^brorum carnofo- ^^mor. ''^^^^oitis,&noncft in comul.
Kt^^^^iZdZ''^^^^^^^ '^pteannotata . Hic um • ^ '''''Muni u ^'^''^'^'^it: hic author diftin '^T^^dnicr^n'^ ^?^^iw,y^^« differcnri^sinui^
'^'^id r' "''''^''^'"'^^ ^dcJJHrumuehe-
Sun ''''^arnT'"''^'''' P^rtihusMUt SfcS''"^ non '"^^«^^^«0 inflammata hacpar
^ non ""'''^^'rmh infLammata hacpar " ^'.'^''''h^reM fcribit,mfi poHquam 'f^.^^perituuncucro ualidamfehre
c tB. in^rniS d B.auc habenti peiipneutna« nii fiuxus usd ctis.
e B. Huxosaucl ucntris. fs.angaQia «
g B. uel iediga rio qux efl fub
hf E.a<I capot
i B-
k B.earum.
cft proptcr tinfluram '^^HjrBit"" dolorinphlcgmatK-a&nu^^^^^^^^^^^
Part 248
matus:Et rurfus fi fucrit ^/^^r^^-^l^^^non"^ ' critcxmatcrijs calidi. '^^V"tfrig<
nicns,crit cx matcrijs dccliuib.ad i ^^^j^ificat
tumctmquc , 10 pcr paroxyimcs
lafraudukntamam aut non cCt cum ca multitudo matcrici, dcqua fit curandum, autclt in
obcdicnsad fpucndum maligna . Inquit Hip.^ aoior in P."^^-^"^^;;^;,' ^ ",d,ns,ad poc.multotics eft fputum bonum facilc , & li- dum plurimum cft f^^^^^^^^^^^ Lilitcr anhclitus , & funt illicalia figna mala tcndcns.ht ^^^^^.^Xs (onls^^tl' mortaliaXicut Ipccics in quacftdolor ad poltc riora,&: cft quafi fit dorfum paticntiscam,dor fum vcrberati,(5c cft vrina cius saguinca, fanio fa , 6c raro fk bcatus: imomoritur intcr quartum , & vi), 5c raro protcnditur ufqucad xiiij . & inpluribusquumpcrtranfit. vij.fanatur , & jnultotics apparct intcr humorcs paticntis ipfum,rubcdo,& calcfit fpatula cius, 6c non potcft quicfccrc . Si autcm calcfiat ucntcr cius , & cgrcdiaturcx co^:gcftio citrinn, moritur , nifi pcrtranfcat . vij . Ht quando ad ipfum fcftinat fputum plurimarumfpccicrum, & diucrforu
coloriim,&dciudcuchcmcntiorfitdolor,mo . , >j 'j...- ,,r ,fis luuu.-r ■ stm- ;
ritur in tcrtio,cSc fi non,lanatur.Et fpccics alii ^10 cius , 6c d^pli^^^^ P icb^l''^,^'' cft , cum qua fcntitur pulfatio cxtenfa a furcu cum paruitatc,6c y^^cm^^^^^^^^^^ P^>;
cuin quano . ■ r aquofa,cum qua non cft/edimcn
rltmUtJOtUt- tV/t. r ...... f ff, ../1. .„^. r.->i;c ,^. rM^f,M-
fucrit.Htquaadoqu^^^^^^^^ LncsfigniftcatioacmDt^
QVandononcxpuitfput"»;'^^^^^^^^^ lox,&nonmunciihanu>n;_^„,E,fi3«^
tunc iam pcrnnnatur ad colU-aio-J^^Scn^^^^^^^
ficat initium cius in ^.^^^^".^^i.^aitu^^^^
.|iiv^ia,v."*'' *i
r 5c fputum j & cft mortalis proptcr dcclina tioncm matcrici ad caput.Si autcm pertranfir. vij,fauatur,
A NNO r A TJONES.
n pet loca fupcL adduaa.me pmcrea Gai 1 .de crl bihtatur ^^nhchtu , ct n „ n , .
fI^HiPMro<^cft.&iCoac^^^^^^^ i.dcmorhis, uchcmcns, proptcica q
*J)e fignis borarum eius . C ap
■ - ' 'icitasip<'"S»Lis,&a'f cum paruitatcx vchcnKut.a * ;^p,op^^^^^^ tc lins;uxpropric,& litcjtarc j,,uci ,
fcofoatcn matcric. . «.'PfSu^^pP^» nis,&dcbilit.itcmvirtutis.&'- ^
pcrmillio rationis,& '''^''^.'locollf^^r. cntitur in loco iUo. H <]"-^"^,-c(cun' fac.t,& complcturcoUcdio.q'^;,. ffl^^^^^^ & rcbns.ctauamcntaturg.ai". . ,td.l>'...'
rumpit ,
p u l fus c 11 m d i uc r fi tatc
icrfiis ,
pitur,dcindc no niudili^J'- j ,|ini.- j,itii; quead xl.dics,pcrducit ad ph rafanioii in dic vil.cftcx^^ ' •]
in j'"i^roVc t pKirimuin cius faiiit^^^p^^ X.X. 6CXI.& Ix.Etciuanto P^^^^^^ cruP > ^^n,>A;.^,Ti<: Mfl^mcntioia' ^,.. eU .icf
coUec-tionisuclxmcntio . ei cior.EtquantPplustiicrin^ ^ ,3dc^^^^^^^^ tardior.&proi^iictcln-i^^^^f^^nat^^^^ ck-ntium.F'quandoappa^^J^,,^ior|^^^^^^^^^
OVum nocft fputum,aut adcft fputCi fub tilcaut paruum,autiliud quod nomina tur faliua, fccundum quod dicluri fumus , cft iiiprincipio,5cquum augmentantur accidcntia,& augmcntatur fputum, 6c incipit rcmouc ri a fubtiiitatc,5c additur in fpiflationcA in fa « ciiitatc,6cincipit rcmoueriarubcdine^ [ ad albcdinem, & ] ficft matcriadccliuis adcitrinitatem, & cft proportionalis rubcdini . cft in augmcnto. amplius quum xger expuir fputum faciiematurum, fecundum quod diximus dc maturit atc,(Sc cft plurimum,^; dolor cft leuis' , tunc iftud cft ftatus, 6c hora eucntus maturitatis intcgra:.Dcindc quum fputum incipit mi- '^''^:^'^''^^^^ ^KT^of^^i nui cumfubftantiailla,autillafacilitatc,6ccu 50 ^^^'^^''^ ^'^'''^ '^^^^^^^ priuationedoloris,& diminutionc accidcnti-. tcnnoncm vciiemcn ^^10^ 5^ , mn,tunc iam dcclinat.Qiui mquc rctmetur I pu do "^'l^l^^^^f^^'^^^^^^^ ^'■'^^'.ni^^^^^^^^ tumpoft remotioncm illorum accidcntium '-•--r^w^.-i-.M-.i iv . .,^1 m
omninOjtunciam complcturdcchnatio .
d tt
y ria '^- rit
(Sctuiamtcftificatus csUi.^^ bilcminfputo,&alilstui niam corum cucntus cit «
Deft^lsfpeclerumel.^^^^^^^^^ ^^^^^^^:!^
^.,:u.,.r;rrr,ifir^f„,- r'^,,r-,^A;,^;.'ic.^i^n lor cum fDUto,autfolu_ ^^^^^^ipia ,fir.^i)
tusfucritfortis,-! L ycnra.V^^ikV pcripncumoniam, &cn P; eiU.S''> <-
botomia,& vapo'-^"f ^lfc'rfi''%l* ciiuis ad c [ cmpyc'"^; 3 %nis ."! ij^ifjji*
ETrcsquibusfignificaturcaufacfficiesplcu - .,,^,arionc'-- .
rcfim/unt fputum,& color cius,quum cft botomia,& ^'^^P^'^" 1 Scd l^ nmpliciscolons,autpcrmifticoloris,&cxIo^ 60 cliuisadc[cmp>cii o co doloris,& cx fcbre,& uchcmentia cius,& pa ^"^^^"^ .nrolumua roxyfmoipfms. Sputum nanqucquumcft nu bcum,fignificat fanguincm,& quum eft ad citrinitatcm dccliuc, fignificat cholcram. & fla^ uum, fignificar congrcgationcm amborum,& quadocft ad albcdincmdccliuc,.& non eft ma turum^ilgnificat phlcgma, & quando cft tcn^ dcasad nigrcdincm,&plumbcitatcm, & non
quamuisappctitus ^.^apudrupturam,Btrubca^^, rumcftproptcrillua. ^ ^^^^. uaporc,c.calefiuntd^S^>,pUtU' EtquandorumpiturAa*^
jan- |i 1
:er"' laiu;
V ftn?ef/'''\'l!'^^''^'^^'^^ aliquibusdic ^merl ^ '^^^l^^^f difpofitioncm ciiis . ]
]6c t..^ lamdcbiJiratumSt C
imusTror''""^"^^^- ^ t^cciditctiam ficut ^^^dicahn,v f" ' q^^^nircquiturfcbris caufa '^'^Pcrtiril'' , ""'"'""^^^- crgo fucrit matc ''^^^Pc n r'"?'^^ dcbilis,pcrdu '^^ebilisTf '^V^^ icias,quod quando uirtus ^^^^untu^^^^o .'^ frequentia vchcmcntio ^^P^m.EVfi cf}'^^!!,!l''''^ fciuifti.portcndit fyn
^^^oncm ,:*'''""^?'*^ rarificatum proptcr rcfo- ;.^onc 0311^^!"^'^ ^""^ cuacuationc , & cxtininnat^. f tacciditctiam ficut
cr^"' ■aif^^ r?^
aac^ roi^'
cum quo non eft pcrmidio intcllc(n:us,& noa fucrintantc ipfum uigilia;,] autaccidcnsaliud malum . Et fequitur fputum illud quod cft dccliuc in primis dicbus ad rubcdinem,&dcclf uc ad citrinitatemA poft illud ad fpumofum. ht fDumofitatis quidcm caufa cft, vt fit rcs par ua humoris fubtilis, cui admifcctur acr plurimus, & fit cius commiftio vchcmcs valdc,quauis fpumofum non fit illius bonitatis , imo ^ cft decliuc ad malitiam.Et dcterius co inprincipio cft rubcum purum , & citrinum puru m igncum,(5c ex malisvaIdecftalbum,viIcofunv
rotundum , & deterius omniumcft nigrum ,' 6c proprie iIlud;quod eft foetidum cx co, & ci
trinum cft mcliusnigro , &groflb d [gradato d R
vel ] rotu ndo. rotundum cft mclius ^ [ non ro « "'?ro ^mi tudo.Et fi fuerit malu tuc crit fignificatio grof ? fitiidinismaterici, &dominij caliditatis, & fi j^Z^utc''^ W dc ^ ^cquc frmucmirnY.^r^''"'" ^aT'T S^iit^cat cum longitudinea^gritudinis.quod co aibum ^roiTun, Id^^oxLJ^T. P'\^/.^ll'^l':^^^J^^^- ucrtiturad phthifim. Etrubcumcft nil-lius ci •^•cunciLftme " trino;quoniam saguis naturalisipfccSc phlcg- '{'Vt^ml^k^^^v
ma aiqualcifinu leuiorislateris quamcholcra "''nificTrVofH adultiua,(5ccorrofiua.Etviridcfignificatcon- tjem matcri«, gclationcm.ct ad uftioncm vchcmentcm,5c no ^ 'Jominiumfu rcmoucr iudiciuni malitix fputiin fubftai:— P"^**^'<'"«'-^"» tia lua,facilitas cxituscius.ct fcutidum quidcm eft malum.Lt cxpucre huiufmodi mala.cft pra ptcr multitudincm,non proptcr maturationc
V ?'quafccit i,.V Y"^"^^^^^^^nor ^^^^^'^ ^^^nor ^^^^tfuhct 'n V v""^^^^'^^^'^""^ quandoquc in ^^^^fionis^M-V^''^^'"^''^^^^^'^^^'^ taiditatcm ma ^^^P^ercaon 4 'l"^^'^-'»^^"^^^ accidit ,nia l^^^os,qui r "^"^^'^'^^^'"^ rccipit uaporcs hu
cm rccipit cos proptcr ' lonc corum in ncr-
ProrstJ ~^ ^'Snificat tarditatcmfuppura
. J^^^t lDan.!'^"^'P^^^"t ipfam. EtqtLindoquc ^ ?;^itu~ ..nftriiio
.ii^Sm I uidcs egrituJmim lam
V i '"^ 'Pi tfm ^ occuitaraui , no,i
S ^'''H na " '"''^fortaffc niimurur matc-
2'-i^PPariti,> choleric? fub.ilis ,•
l ''"«it tnn ^"^"^^Si-oflx.] Si autein lUud ^PParcbitexitura.Nam fi vidc ^ hypochondna, 6c ^ ' ^^^Suinc-^ r '^^'^'"'^"'^icabitillud cxitura
''^''"'■a.cftf i'^ "Ufa-Declinatiocius aj am
nKntum,cft non bonum . Et cx confuctudinc quidcmeorum cft,vt nomincntpurum,cui ni hilcxtraneum admifcctur,maturumjaut nihil fanguinis,aut nihil cholcr^ , aut mclancholix 1'aliuam, & non nominant ipfum fputum . Et huiulmodi quando pcrfcuerati&: non pcr mifccturcialiquid, ncqucacciditci diipofitio ; quc fignincct quod humor eft habcns matura-. tioncm, tunc iignificatlongirudincmcgntu- ^•ncmenc <\cT..\^ ^.fi 4 • 1^^^ 4o <linis,& quando cft cum priuationcmaturatia luSL^P^n- ^f^^^^^ nis,malum,fignificatpcrnicicm.Etad ultimu.
fputumfignificatfuocolorc,(Sc fignificat fubftantia, fua cx groiritudine & fubtilitatcfua : 6c fignificat fiia figura in rotunditatcfua,6c no rotunditatc fua,- 6c fignificat fuaquantitatcin mnltitudine,&' paucitatc fua.ttfputumquide falfumfignificatcatarrhum corrofiuu; & fputum humorisgrofiiiimopuris, quandoquefit nonproptcrcaufam ulccrum pulmonis ,im6 proptcrcaufam humiditatum ^ [ pecloraliuni f «• Alialicera: dominantium] incorporibuscorum,quipei- """".'^""^" tranfcunt.xxx.vfquc ad xl . vcl quiquaginta annos,(Sc dimittuntcxercitium . quarc aggrcgantur in fpatio pcdoris,& S [ proccdunt] & acciditcis hydropifis in fpatioxl.dicrum vfquc ad lx.& non cft in ca plurimuni mah .
'^'"-^''^^^^^^^^^ p^^r^c^^t Hip.
cui^^ ho i ^'^"^ ^^^'^^ cllcboro.Quod il ^i^m ^!'^cultatcm anliclitus,& co H^^^^^^^^in^rl^^^^'^ ^^^^^^^^ grauitatcmin tcri P^nora i^'^''^^^^'^ brachio,& caliditatc dif. ?^ Pai-ft^^'^^^^^^>^ ili^i^l declinatione ma-
ilaK^^^^^^ira jn 1- ^^^^ apparucrit apoftema,ne cerrlL Partibus,tunc matcria decli-
^ ^OTATJONES.
minima qH£q'-yhic author hoc
uenicnciuin .
g i.exputtHtur.
^tey^^^^^leL^- ^^^"^^^ ^^^^^^^' ^^^^^^ /««^ ^^^^ ^-^
[^j^mexCocic. prpiOUum exprimo
acutis niorlf^^^^^^'^ afcriptis.Tu uide & Are
i'" ^^Od^^^ciu.rv.^^,^^"^^ cft,quod cft facilius,& '^' ^'W^^lbun'^ J^/^^'i«ium,6c magismaturum V'^^"^'^qualc,in quo no cft ^ 'ftprol'^ Wantik^ Autj
i^^^^uum huic maturationi,c [ <5c
-j ^^O Sputtm tunc UudMe eByqimm maturum expuitur,
maturumuerbeliyCiitHipp.hderat.vitl.inac.quumpun Tex./t. fimle uidetur.pus uerb illud optimum esiyquod eH album » « 41- Uue & £qualey& quam minime^aue olens. i .prc^?ioH, taleuerbquouismorbi tempore ejfe non poteH neque >> tum,nequepusfeduarios et colores & confnenti^ modos fortitury pro temporum morhi uarietate.Qualia ueroj^w ta quales effeBus fxmndmt , docet c opiose^Hippocra-
C«p.s. Cap. 4«
f ?w ^jK^^Atwj 2 ,propo!f.Sed uide & Coac.PrM.& i .de crifih.&' j\,in 6,mdg.mQrb.ncc non Pauluvi lib. i .
T^Eripnciuiionia cft apof^cm^i cal^^ . ^^^^^^^^ r moncA ipfa quandoquc a do , & quandoquc fcquitur f ^"^^,atio< dclledctis ad pulmoncm,aut p folutas ad pulmoncm , ^^^^P^^"^^ lamadpcripncumonianiAl^^''^^ fort< licitulqucad.vi,. Ht in^^^tuiacon
QVando fpuit in dicprimo aliquid fubti lc,non maturum, tunc lpcratur,vt matu
ixtm-inquarto,&n^^^''^'^-5i^^^i^]i"-^^>- ^^^"T . nr m.a ^
rcmnonmaturaturvIqucadquartum,autini ^^^-^^ ^'^4^^^' ^'^'^ ^/^.c iplakc^^
tium iputi noncacx dic primo,tunccri(isc- ,o ^^P''^''''''''^.^^^^^^^ iuscritinxj.autxiiij.Siautcmnoncxpuitnih ri mum facit cadcrc m piiti poilquartumjdcindccxpuit, & in ipfo ctl maturitas aliqua , tunc rcs cft mcdia , 6c fi non cft in ipfo nnturiras, tunc cgritudo prolongatur cumfiducia', & propricquum (untillic hgna bona virtutis,6c appctitus,&: xtatis.Et quando non fpuit vfquc ad fcptimum,aut cxpuit fputu mundumfinematurationc pcnitus, imo non ci\ nilihumorpurus: tunc fiin vcncris virtutc
ri mum tacit caucic m j.— : . ..nici^^' mon.a quKlcm fit.b ^^"^^,o<^^ pluniv.uincius lu a pl^^^-i^"" lubta».^^^^ broia.o.uioco.uiiHnuh"n'":,„.&cc»«
C©m. IX
_ aro contmctui p^,oc .
plurunumplcurcfis clt ^l^^^.ou^f^ frarioluiiufmodijntcntioi'^^^^^^
brumcltpannicuiGlunilpi aiti'^;^ quod rafopcnctrat ^ii^/^Zh^c^^^ muis quandoqucliatcx laiiip ^^^intd" jci ' ubG-^'*^_^^^^qiua ■
dcbilcm,lci.isqu6clno.i matuiabiturn.fi poft »o aac.i.c»^^^^^^^ tcmpus&fiiplcdcficitamciUud.cgr.tudono lccu.,du.iiplurimum U a _^_|^.^,,,ab^^^^^
pcrtranf.bit xiiij.nt quandoquc intcrhc t antc na clt cord.:&,q..w -u iuf^^^.M rpfum,q..o,.iamci-ifiscoru,n,qu.ulu.uhu.ul.. ^.l.,tur,ic q..od c^coc ^
lUud cmm quod l^i'-''"''^: ,, cu^ltif/Ll» fam, dun confcrual cx lu 4» luc iUud.quodc.oppo.u ''^,„„pcr'"' ■ .■^^ /.„inbi,i-i ,„r.crpo.U'"' '..,|,.|r
1U'T , . ^ .
7o cmpliii^in llipci-poi^i^"^' ipfam mirigidatioiK^»^^ .n<loq^'^- 4ncumon.aqu.dcnrq.. ^;,!,.^^^^^^^^^^
:pa.;d"oqucpcr.n..tat..ta^^^^^^^^ qucpcrmuiaturadkaa .^,
jpfum,qiioniam crifis corum^qu.t (unt huiul modi,cit vfquc ad xl.aut \x,^ natura: dcbilis la columitas non protcnditurvfqucad illamiio ram.Quod fi virtutcm inucncris fortcm,(Sc vidcris duo dcfidcria cqualia laudabilia,& uidcris fomnum,<5c anhcluum fccundum quod o-
portct,& vidcrisvrinammaturambonam,fpc xi^ii-w..wv.,.....^ nnindt^S'': i,,iv
Jabisquodpcrtrantcat xiiij . dcindc moriatur 30 cimi rcloUitionc , - ^^,^0^^^^^ fecundum phirimum poft iplum . EttotLi hoc ad Hcmpycma,] & q^|'^ . .wnras> , ....c^ quum matcria,quc ^gritudincm facit,tucrit a cuta,& prorfus longior crifis cius, qux facihs cft,eft xiiij.dics , 6c quandoquc cxtcnditur viquc ad xx.&: Gal.quidcm dixir,qu6d quandoquc mundificatur cum fputo vlqiic ad xxx. di cs:') [ aut j inucnitcum co crifim intcgram.Ft nos iam diximusc]u6d Iputum fimplcx,quod
cfl vt faHua.fi!:nificatlongitudincm a:gritudi- monia,licut [^.\.um. ^^'^Acf ri
jus.Et qu andSquc contingit , vt ipcrctur crifis 4^ ntatcm duarum , '.i.inqiu^^. in hora,5c accidat fignificatio, qux ponat ip- tra6"tio c [ pulmonis o ^_^^^^y,s,i^ fampropinquiorcm,autfignificatio,qu.T^po- ... lon.io.. A- nAnniau t natipfam l6ginquiorcm:Sicutquum tputum & diipofitioncs fignificant,qu6d crifiscnt in xiiij.&apparct poft vii.fputumnigrum,<5c pro prie in dic malo, ficut odauo . Ipfum nanquc figaificat,qu6d crifismalapra:ccdit,ac fiapparcat loco cius fignificatio bona fignificans ma turationcm laudabilem,rign ificabit quod criiis mala poftponetu r,6c bona prxccdct.
ritatui '^*'' r . facit jj^dit parum>rarum.Etqua.jaoq^inpl^;£,r K ftuporcm,ficut ?^^^'%cccd^^'t^^^ cft plurimum cor um>q"^;^^-,rt m P ain^ ^ xuslanguinisnariumno;^f...-oPt^^,,.i''
monia,ficut conlcrt P
uclaminis,'6c pannic-uli P*^ cius.
A N N o r
^ jO
dumintclii:^mus:^iuecxj^i''^'-—^ -•juthornofierfieHcertch^nc^ ^^^,,n(^n
Vide loca antex annotatay& Gal. i .aph.f^num repetit hic a!ithor,quod & fuperiori capite dc ?puto.nempe quod turuin €Xcerm:ur-,lon'ii^udinis morhi efje indicium.Hipp. ucro mdum femperfignum qiu: ^x^fira^fimt non ?putafolum fcd excremcnta omnia cxifiimat . cuim rei rationem hahens Gal. 1 .dc irifih.& alibifape.Tu muulgarium mor PP^^ borumHbrispajfim lcgcs fynccris deieais excrcmcntis 1''^ fiihfequutam perniciem.Qiutamen exemplafi ohfcrucs, fortajfc.non morhi initiomalumfemperpuris excrementis
mminere animaduertes,fedfiinfiatu,uclpropeftatum ,
Autfaltcm tranllt^hwj>rLi initio puraadhunc expuatur,
quum alioqui mfalubrihus ctiam morbis iniuo pura ex^ , ^ .^^-^^ tumv.^ -
tcrni contmgat:uhi f non dum naturx dlio mmorhofam ^'^^^^^ ''f^ mterlam capit. '
% % % %
^'^mHtlh^^^^^^^ gd.dc cdidis pra
^'tmi n «X bilcfunt^et cxfangume'.
1''dfjipp l^^^J ^^expltuitci hanc afe£ium procreari '^''*^'omZt ^^^^^^^^'^^'^^'^^^f^l^ionkYn fieri docesy
^^^^mand "^Strmat, quod & yfas & ratio con- ^"'''hi nnT "''"^^•^^ ^ pmref entepltulta non raro
Trad- 4.
'^yru '^'^^!^^^^^ ^ r^tioni maxime cofen '^^P^^oriLtlu)t!!!-^^^^^^^ wfwimw & laxu , Jo cll procukiubio in dilatationc vna/ 1 [
Part 249
rum.Et caufa in co ctiam cft vapor, & apparct in cprnca fimilitudo apoftcmationis,& in pupiiiafimilitudo cxituscum impinguationc.& vna:uo(itatc,<5c ingroflatur colIum.Etquando qucaducnit fubctliproptcr mulritudincm ua porisiiumidi. Etquandoquecftcum cafrigus cxtrcmitatum.Pulfus autcm cfl: vndofus,lcnis, quoniam apoftcma eil in mcmbro lciii,&: niatcria cfl humida . Et^ ndoiiis quidcm diucrfus
^'^'ftead^ ^^^^^•^^'«^^«'^^«^^//^««iom tjuid^efflue '^'^^''nuis dl^al-d-r^^^^^'^^ ^^"^-^^ contineri. proptcrea4,y ^^'^P^^^^Qt^ii ^^^^^^^^^^^'^orib-Gal.fnemineritynon ta f ^'^Of.v J/-'^.^'^^^^^^^^-^ ^'^V/^if^.y^m ne^^auit. Oua- ^^'^^n id fi ''^"^ "^^'^^^ humorih.acuti morbi potijjimum ''''^''''kcdT^ ^^^^^.«f qui natura calidi no j'unt,per I^^ '^0« ca rni'^ ^'''^^«^ morhum fai iant . aut cery^^hoh id Ti '''''^''^ ""'^^^^^ pulmonia ex pitui- X 'ff^clio 'T' ''^'^^ ^''''P'^^ ''''^ '''''
P^^^^mofio ' ^ apoplexi i.ctji a pituitojh & ncccllitatcm, (Sc fccund um quod virtus fulii
c B. & quando • doque cft inrer cirus,& fit bfs puirans,& illud
Et quandoquc iJlud cft fccundum dilatationcsplurimas.Et quandoqucaccidit in dila tlilatauonc tationibus plurimis vicillitudo,&quandoque acciditincis cadcns in mcdiOj6c ciuspulfus fc cundum piurimum cft magnus,proptcr vtlicmcntiam ncccfutatis,<S: lcnitatcm inilrumcntijiiii dcbilitctui virtus v^dc.Frcqucnria vcro vchcmcns fit,5c minoratuV fccundum fcbrcm
"'^"^'■ea/ii^'''/ i^'''^"'?"^-^''^ ' ^^'^^**^ morbus cenfctur . ."^^^^^^/jftmo ^^^^^' ^^n^^quumproxm.ii perivneumo ■ 'l^^^^fhaaenu^ionjlat^fcquiLcfolet
cit illi magnitudini.autdcficitabca.&Hipp . qu i d c m d i X i t,qu 6 d q uan d o cis accid u n.t cxi tii re,apud mammillas,autca,quc fcquunrureas, 6i apcriuntur filluKxjCuadunt, & iilud cft notc caufa:. &c iimiiitcrquando acciduntcxiturxin crurc,funt figna laudabiiia, Sc quando pcrmii tatur ad plcurcljm,raro allcuiaLur con(h'i£tio anhelitus,& aducnitpundio, &:fputacorum
, , , ..^ ^„ f"nt ctiam tunc fecundum eolorcsfimilcs co
''^^repT^^^^"^^^' hicipfc plend admonct . pro loribus plcurcfis,(5c pkirimnm corum cflphlcg
'"'^•^'^/^^/r/zo.-^^^''''^' '''^cnit,Cesl.n.pulmo,ut GaL t!'''hia, / <^orpm,&foU exceptaalterairi
n-'''^^^^^^^^ ''''''' '^^"^^ ^^^^^^ ""f'^'
""^TMerhcvspr^enim per-
^'^'''^^''i !J< ^"''f "V^t^t^Jc/i^ , qu£ etuim Mucps dieb.
^ 'rf^'m.pr^terea,& yide Gal.^.de crifib. '^'^''''P^ripneumoni^. cap. ir.
iiE omnia funt,fcbris acii
'i>^Z7[!,f^^ cahdumin uifcc - ,
Hia s acc H anhclitus uehemcns , ficut non minorctur.ncqiic dolor, 6c ncquc uidca-
ipr"^^^6cl iof ^nhclanti proptcr apoftc- tur ^ [ dimmutio ] dc qua fit curandum in fpu
^UcliA.,- P^^^^i^i^icoar^Var ni^c n^^wA^t^o Jn ^ to,aut vrinagrofla habctc fcdimcn,autcgcriio
maticum.Cum pcripneumonia autcm qua; cfl cxgcncrc cholcrerubcx, aurtrahitad cho lera rubcam,(untconflridio anhclitus,6c grauitas lcnfibilis in pcclorc minus/cd inflamma tiocfl in vltimo vchemcntiaj.&: fignapcrmutationis cius ad ^i [ cmpyema ] proxima funt fi ^ 8. iania:ioii& gnis plcurcfis in huiufmodi , 6c funt, vt fcbris
4?'^^^n^cn T'''^^'^^^ »^^^s,6c caliditas in tie .^iitcrici i Si-auitas proptcr multitudi Wlr ^^^•^fibiii? ^^^^^^''^i'o non (cnfibilisfubda
c B.expQl/i9.
^OaJ^^^olo, ;:f?.^^^ pcdorctotopropter
ithor-^ P^'<^^oi'C,(Sf: cxprofun-
'ucuf j , -^■acisj(Sc dorfum.Et quando ^aV^'^^^tUr nn ''^^^^ fpatulas.Et quan
to^'llis:au7i^[^fio fub fpatula.& furcula, & ^i^^^^f dorm- ^'^^^^ ^P"cl tufllm, & non ' ^'?^bca'M^''^^^^^i i^^^Pcr collum^fcd fupcr
ian^^^'^efc,>^^ '.^^pcripncumonici quidcm ^^a^on^'^'''''^^'^^^^ nigrcfcit,& cftjin .^^m cn'^ a^i^x-rct ci manus , quando
^ita •^^^icatci -^^^^^^^^^^inc . Et quandoque
%"^^^><ScaDnl!f i'cplctionc fa
Q.'^ iiiaatif,^^''^^^'^!^ vtrUquc maxillis ru-
^^'''^^Poie^''''^^^''^^''^^ ' ^^^^^ ^^^^'^'^'^ ''^^Vr^^^ ip(^j^' P^^P^cr carnofitatcmcaruni
nem. Si autem vidcris cgrum cum iflis fignis incolumcm,fortcm , tunc ipia conucrtitur ad cmpycma,aut ad cxituram,autfupcrius,autin fcrius,fccundum figna praidida inplcurcfi. 6c fi illicnon fucrit virtus , cScincolumita.«5, tunc time mortcm.(Sc quando fit faliuofum dulcc , iam tunc fitr [ cmpycma .] 5c fi mundificatur fB-^nias* in.xl.diebus,cfl bonum.& fi non, prolongatur ^ tcmpus . 6c quando prolongatur tempus cum peripneumonia, facitincurrcre a:grum inflationcm pedum,proptcr dcbilitatcm nutritiuc proprie in cxtremitatibus . 6c quando dcclinat 3 ^^q-, matcria ad vcficam,S[facit ianitate necelTario. j caum.
ax/ T^^N OTAriONES.
Pathogn omonica pulmonite mdicia habes ex Gale. 4- cap.9. deloc.a§.&2.Seddehoc& ^auluslib.i.& Tral^a- cap.^Cap.jo.
{oan ^^a. F,L^^'^^^^^ y 6c non funt ficut frons 60 nus lib.e.ac Rafis g.ad Almanj . pulcherrime etiam Are
St,t,^^'^oncc^r ^^!^^que vchcmens fit rube-
vcloxpropter febris
^^Vc^^t'^^'<Scgrauitas motus corum,& eorunx,6c ^cauitas palpcbra
S ^^Pctiiu q^afi ipfc fit ignis b
taus z.de acutis morh. egit,ci c plures quoque p enpneumo nif ffecics ex Ub.Hipp^aftriptis demorhis, & de internis affectionibuslegereeJiyMarijs'omnc.^Aotisdifferentes " Hic de huius morhifymptomatibus notandum coniunctam ejk peripneumonicis acutam fehrcm , quod & Auicen . &alijfere omnes . id tamenin morbi pr^fertim initio & augmento eji.quutn alioqui ubi ad fuppurationem uentum efi,knWontinua ume/i febre^qua lis tabidornm eH,aJfii'
gantUT .
^nrttur.tiAdqH itemln thomcegrauitas.at^ue hulc fani,
licei: cb multitudlntmmaterWm fulmonem rcccpt£iiin- £ia etiam fit tenfio^paruus tamcn fit dolor, ut tcjlatur ctiamGal.\.de loc.ajjlquiapulmoni imbecilhts eflfenfus. ty^t fi una cum uifcere memhrana ipfum amhiens, & qui ipfumthoraci an7icciitytnfiammata juerit.tunc magnus etiam doldr fentiturM fcapulMjiiel adiuguhmufqucpcr tingcnsuiudrc zfr Hipp. ^ -de morbis inter pulmoniii hidicia dolorcm rcfcrt grauatiuum.f.non punfloriumyqualis in plcuritide cftyquamuis & in hac ubi ( quod diximus J infUrnmatdi mcmbran^fint , ctiam puntHo qutcdam pcrcifiatur,qua tamen maior cH grauitas . Ffi & in hoc morbofgenarnm ruhcdo,cuius fane rci fi qm^ rationcm petat , Prpbl.4. redait Alcx.i.probLncmpe fanguisy.nt, quum inpulmone ebuUiat,uaporem fibi fimdcm crmttit.quod enim oritur ftwilitudinem fim origmis pro^ jcjerat , neujk efi,hic igitur yapor,quHmprx fnalcuitatc admahts fe cxtulit,confiflit. atquc ita pcr cutis tenuitatcm: ucluii pcr uitrum colorem
Libertertius. .
tur,& conadaio anhclitiis cum v . ^^j^oia frcqiicntia,& caliditas in pcdtoic, tio abfque febrc comniLini.
De aggrcgatione aqtia inf
Vandoquc aggrcgatur inp" " ,„,0 V ) fitas, & 11-niticant ip lam^ .^^a^ ' dclaterc ad latus;]6c tc^^'islcuis,«^^^ya^^^^^^ ,o[ ]cxtrcmitatum,ctmah^^^^^^^^
& fputum lubtilc aquoiuniA " ^ cft (icut difpofitio hydropilis.
quorum notis rcpetcnda qu<fi (ic ^ ' tff'
Egit dc infiammatione & c
de tumonbus cx atra bilc & P'^'''^*';^^',^;^ & rf^'
tium humorum fmiis aliasfunt ^^^^'^^^y Zyii.j.
Juumofiendit.I-Ucjcrc^lc. Atfi quis rurfum roget,qua ; ■ ■■■y^-- f-^^f^.ii^^^^^
nam rationc gcnx dumtaxat, non etum jrons ruboreinfi mpulrrionc^tuucrculummtcl^^^^ co0'^<>'f^^
cxatur: fatisfacit & Cal. & ty^uicquippegemu obcaru raritatem uapores eos fufaperc aiunt, quos frons ob dcnfitatem non acimittit.Cftcrum: quum ajjcclusmnltifint,in quihus fangninis feruor maximus in thorace cfi : ut in acu tis jebribuSf& pleuritide : dignum adhuc qu^siione uidetur, cur hoc tuntummodo affligcnte morbo rubefiant ge- TiiXjnon eticm aliis. Fortafic ucrb pcr alios quofuk ardcntes thoracis morbos ncn tam calidi atquc jcruidi uaports ejjeruniur,fj)iratwne nonAqucimpcdita,utin pulmonia: nam & in hoc affefiu fpiritus ralidus efjhtur. 2 .de loc.ajf. ^ pY.tfcrtim fi cryfipelatodcs wfiammutio jit . Addit ititer fulmonix figna Rafis p.ad Alm.vif.ifuturn?fumofum,ta metfi nollcrauthor dc hoc non meminit,cums,f.cmfafer uor humcrum cftiex feruore enim multa fimul flatuum co pia gignitiir,quare & ?l>umofa P^-uta educuntur.At contra Com.30. fentire Cjal.uidetur j.aph.pleuriticis'Jfutum aliquadofpu mofum rcijii afji'rcns,jed rarb,rarius autem tjs qui puhnonis infiamtnationem patiuntur,quod cfie cxifiimat ob intemperatmn atqueigneum calorcm in ajfcBis partibus ag gregatum . QHviquid tamcn dc hac re fiatnendum fit : fi injlammationis initio ^utum rcddatur, id jorte fpumofum reijcitur,extcnuatis humoribus,perrejfirationem intro & rxtra,ut Gaiait z.aph.ob motus uchemcntim-ty^t confi Aphor.4i. ^^^^^^ morbo,ob fcrnorem longa & ualida airuone flatus difiipantc7n,ex quibus fit jpuma,fi>utum fortaffe non ^u^ mofum reijiitur.
& pnris in aliqua pulmonis p^ri^^ . ^Mn'(^^^\'M l^Muf^H,quamfrecpmitcrm^^^
hocajfeaH mcminijk ^^'^''''^'''f fa figna af]irt,rncmmt ctiam m Co^^^f u^j,ic4 lib. 5 .Qiwd de aggrcgationc aqu vidctur,qucm iJe tnorbisiarn cm dropem uocat.
De aposiematibus, aut uui pulmonis.
Clgnailliusfuntfcbrisag ;,,,n^^ bmcdiodorfi^ctdolor.C^^^^onl^^^^^^^^^^^^^^ ficutpulmo m hoc,qiK>a .un^^ |jvl^^:
rumcddolor lcuis
ritus in corporc,ct ^.^^l-^-^tiduS' ^ ratur , crit oris ciusodor paucum.
A N N
Kcpetenda hic funt,qu^ ff^c^t^^^^^^^^ tern infiamrnatione ^■'^:^^^^^^^^^^^^^^^ mationem ueroftpe ^i^'^'*^ ^^^^^^^!'' ^^in^^f^ '^'^^^ (ientc putrefatl-a , & dif^^'^''^ dente ,
\] %
De apoHemate duro in pulmone. Cap, 1 2 ,
QVandoquc accidit in pulmonc aportcma durum,& lignificat ipfum conllridioanhclitus, cum hoc quod ipfum augmcntatur cnm dicbus,6c cft cum grauitatc,&: pp.uci tarcfputi,& uchcmcti ficcirarctuiFis, & trcquc tia cuis, & quadoquc allcuiarur in quibufdam horis,cum paruitatc calons in pcdorc .
T>e apoHemate molU in pulmone. Cap. i j .
QVandoquc accidit in pulmonc apoftcma mollc.& fignificat iplum coftridioanhclitus cum faliua plurnna,&: humiditatc in pc dorcabfquc caliditarcplurima,&: in facic non cft rubedo,im6 plumbcitas.
Dc bothor in pulmone. Cap. 1 4 .
QVandoqucacciditinpulmonc bothor , & lignacarum funt, utguauitasfeatia-
T)epure,&fanie qu^ csl cn^PJ^^^^' _^
r intcntioncs,qt.a«.ni ""^„ig.t(»!„„/
niloco.qiiod^' [ «P'''^f nV' '^i, cftcollcttio lanici ^'""'■" itai'^. qua vtuntnr ptopric ^^,o..«'» kl' i-is, ct uoliit pcr .Uud, '^'•P ,„1, c«P.;,s I' ( cll,ntcrpcclusctpt.l.r^°"',|atc>t
aut in latcrc uno tionis.aut funt
ft,bito,at.tvlccrainpul^;^;V.^,4^ fan.cs.ct virus ct fitc'«P '"ni.it'" jplf |l^; dum pkirimum , d"'^''' s . '^t /J apoftanatispartibusp<:ao; utt^^^^^^^^^^^ Et cft illud aut Ihnics ma f,.n > •/ cut fcx. Et dilpofitioncs 1 tif ' (i «i, cn.nipr.vfocatmult.t..d'^^),f)'"'*|l(*
cadefe in f f '^^"^^•awt pntrcfit pul mo,5c facit
^en lo.
lioiicev.^ ^^cili>-aut mundificatur cfi expul- ^%ciin^^'^"^^ niagujE, 6c artcric magna; ad cxvcnaa iV^'^'"^^ gi-ofia^Eteft curiliscius prius ^ucadinr n.^P^^'^^'"^c i"cncs, & quando- ^^'^'^abil.ri ■^^^^^^'^^ cgcftionc , <Sc funt ambe
^ndmiT ^^'^iptionis, 6c cognitio illius cfl: Soris^^"^^"^'^^"^ fignorum 6c ^tatis, & lo "^'^'^^iintur ^^^^^P^^^ionis . Et dccrcpiti quide f>tcrcichT ^"^P>'^^'-^at^ piuCquam iuucHcs, ^^^icne^ ^ ^^^-^^^^^ partium cordium iplbru. ' Vpiti "^^^^^^intur ^^oloribus,plufquam ^%Et no/-^P^^^ uchcmcntiam fcnfuum co- Sjf^^^^lo fion ^'ximus figna cmpycmatis in ^'^^ilitr?r ^^^^^ Pcrniutationum plcurcfis , ^lction .:S'^o^-iniicrupt >>6c .r'^^P^^^^-i^S^[5cpuri
■ lani pr^^tcrijta nobis in rcmcmo-
ratur, ctiamin illo,cuiiiscxtrcma infrigidari confucucruntin fcbribus , & fcbris que additur in nodc proptercfDum,(5c curuitas unguium proptcrdifsolutioncmcarnium fubcis,ct impinguatio oculorum cum dcclinationc ad albcdincm,&citrinitatcm & fignaalia, qux di cia funt in capitulo phthifis.
• quandoquc cfi in plurib.co^ ^^^'^^'^'^ '^^^^ expurgau.ut GaL^M locafT ralba ^P^^^^^'
A Ti^N O r A T I O N E S.
Quum fuppuratld,qu^ nihil csl quam purkgcneratiOy m quauis umucrfim corporis particulajiav.fuppurati tamc pY.iiferthn ah Hipp.'mtelliguntur,utGalenm y.aph.fcrihh Com,^^. quib.inter thoracem & pulmonem accruatum est pm. no flri purulentosuocant.PurulcntiA huimcanf^ funtfajigui nis educiio,rlcus in peBore cicatrice non obclublum.fubor^ ta inflammatio.non exatie poH maturationem expurgata,
SqiZ l^^^'^'^^^^ faciens'imaginan ^'ricnita 3V(Sci,,P^^^'^c(lcorumanhclitusconfc- P^^^^l^occft fcrmocorum vdox.
brum ad coarclan comitatur fcbris mi^ ^cj^^^^cft ^^i^em loci.
n, ^^andonM^^^^^^Snofcuntur, ut dormiaia:- ^"P^^' ""um , 6c quando. - 1^'^ Rian f ^^'''^"^ t^nic latus lupcr quod ^ fjniel / ^^<^arclans, cft latus oppofiru m ^^^omn, ^^^^^^^^*^^^ ^i^^s , & fonitus cius iS^'^lQn auditur.lEthominfi funt
i f ' ^ t^iun ^^^^P^'^" Pcaus , & latcra c^
Pri ^^foin , ^^^^^^1 infufum in hito rubco V''^^iccat,'^"^* ^^confidcrant locum qui ^^^fca,er;;^''.^"^^^^^ ipiccftlocus puiis
nmli.j.& Taulws li.^.jhfuimmorbi cucntws quatuor sht duo ad falutem,& duo ad mortem- Ad ?7wrtem,fuf]ocatio obpuri<f multitudint-.uclpuhnonis corruptio ob fanici moram.qua tabcs,& morsfcquitur i.aph, Ad falutcrn vcro, Aphor.i^. Jiint puris per Vfutum expurgatio,uel cinfdcm excretio pcr yrin.ts vel per aiuufn,de qua re Gai. ''^ .de loc.afj.^4dde ve csp^, rb & in mulierihus excretio per uterumtdc qua ^Aretxus primo de diuturn.morb'Dc iouitis morhi cuentu vnum iiic, ^^'^* 5Q notat animaduerfione dignum.decrepitoSipotiHS exfuppu ratione mori obpartium cordis imbeciiiitatem;iuuenes ue rb ex doloribnsob uehementiam fenfm . Videturmirum , cjuum morb.non nifi uirium confiantia fuperctur , quum go interuallofortioresiuucnibus fint viresy quajn fenibus , curnon in omni morbo Hatucndum fit fenes morti potms fuccumbere quam iuucnef.Ouod fi ad dolores ( ut hic authorjhmus rci caufam rcfenvs:RogOfquidi7itereft,antcane morbi initio imbcciiliorcs fint uireSiUt in fcnib.vcl poU modum ob dolorcs debilitentur-,ut in iuuenibi^s^ Adde-,^^
^fuptionismcolumis, luntvt Uic
' cUatiofcbris,(5caugmcntuappc .. 1 - -urt ,P^'^i>'^' anheHtus,autcucniant 40 ctfiminusfortafkdolore affuiunturfenesquam luuenesjt fimi] ^^tcrc,<Sc partib.cius, quit fiant comparctur tamcn virium lapfus in hoc atque altero, ra-
^>ciue'' [eftcxcis mcdia,]
^^.'^^''^larul^^^^^^ ^^^nies alba munda.Signa %i7 ^'ynconil^^^PP''^^'^^'^^ fi2;na prorfocario^ ^ie ^[coqif;''^^^^^Puti mallaut phthifis.Et C^ofa f^^';^^^ pcrforatur]e-rcditur fa -^fi^h.-. '^oetida. Signaautcmdiffcrcntix
tiom confentaneumyidetur,ajjligimagis fenemexieut lap fu,qua?n expaulo maiori iuuenem.Cxterumtmdantur au thornofler Hipp.ac Galenum & fipauhm difjerant. Ait Tex.^r^. ^.progn.Hipp-QMpurulcnti expulmonia fiuntft maiores natu fuerint,potim intcreuntiper alicvs uero fuppurationes minores natu potius moriunturMic,vt vidcre iicct^dcfup puratione fenex loqmtur,qus pulmoniam fcquiiur *^ per id
S,>Sfa'.7/i^tCrphlc^^^^^ r ' r-r - -
^'^^tll F ^'^ ^4^^^ >■ «S^-f^^tor ipfius {vt ego arbitrorjomnem peripneumomam mtclligcs,a qua
ignJ^^^^^Snia natat in aqua,non fx 50 cunque caufaeuenerit.Hanc vero thoracis fuppiHratmem ' C(Kteris fuppurationib.comparans,que cxtrathorace fiunt,
fenes ex puruientia in thoracepctius , iuuenes uero ex altjs fuppuratiomh.fiatuitintcrire.hac ccrte ratione,vt Gal. no tatj^,quum ea qu/s. in tJjoracc funt,cxpurg^tri per ^utum oporteat,excrcatio vero valcntih.vmms indigeat;pcreut fcncs,quod imbecilliores funt.in catcris vcro ca:tcrarupar tium fuppurationibm fecus fe hahet res. nempe , quum& dolorcs maioresiuuenib.fiant,ob viuidiorcm fcnfum,et ho-
. _ , , ru fcbres rnagnitudine fcniles lo?igc exfupercntiproptcrea
I^c^^^^i^ h^l^^ ^^^^i te {•cire diftcrcntiam in mtcquamfuppuratlo fut.rnultisiuuenib.vwum rolnirpro Snh '^SHir ^^^" ^nmiditatcs, 4 f ] nernitur,Zy- intercunt,quod & in doloreaurium affirmaj^
^ilc..,.:. . fiHipp.gal.tes%uurJcfembusCcicfc?nb.emmnodede'
crepitis Hipp.ve?ba fkcit)neq', dolor,neq^ vehcmetwr fe hris vires oppu^nat ,proptcrcai his concoquuntur antec^ - ^ • adextremuredaa^fint,vteu(i
'gUcm'"^^'"'^ ^^^^^ in cal ^l^^^niuis fanics quandoquc
^^.^7^imqM'^^^^i^inc,qua: non elt phthilis ,
^iit^^^^'4on? T^^^^^^^^^si^^loco praecede-
'^K^^^ vaidc. ^^'^'''^^^^^"^ ^.^l^:^^ Iputopus
^''i^ p^^iWo',^"^^^"^^^^^ heminas paruas, aut ^ov^^^alf^rjl^^ plus mcdictatehc
meatur quod quidam empyi. i^l^^^^^^^i^citcr. l.vnc.6c funtfc
'^ic >ioii,i ' ^\^5^u- foetorc apud fputum , 'N,\ ^ '^^tat Sii^^^^ ^Sncm , & ilibmcrgi^ ^•^^''KiiN ^ Phrlvr '^^'■'^ permutationis em '^C '^^^C n 1'''^^^^'^^ plumbeitas coloris ^^^'^mom '''^^^^ colli, (Sccalcfa- "^t^ium tanta,qua:non lcpa-
i?ifla?nationes,quam vires
derepofimodu pojfint.HM ergo& Hipp.& Auu.volmt m-, quiim rcs itafe hcat,non fcmpcr tame magts cpuah ' ^ AVIC Tt fi^re
6y8 Libertertius.
Imdion fcnca^mtcltlgendHm esl.quod uimOd. adrno- Z:q.,m alioqul dccrcplti quou. morho fuahm mtcrca, ciu^n\uucncs..orngcnduspropcn. lit [ Etdnrcpiti &c.]lcgcdumi[Etfcncs]Hippo^^^^ cxmplo.cnius imitationch^c fcripfit. Dc figms purulenfi^,qLfubdtt,Hideex EJippoc. i.prognoH.ncc non hb. de
non prohibct conioiKiau»;^"- v •(jcaiii-'' tur fibi rcliqua prohibcntia. tn^^^^^^ lius cft,qu<3d vclamcn ctiam n^^^^ieniipfi ' doque ianantur ulccracius . ^^^ijjcc. fcrmo in ulccribus pul^i^^^^'" /abapof^^ dant a folutionc fingularis , ^^^'^^^^^^^ i-rofionchumori co p
,U,n;u.fubdit,,Adecx f J,ppoc.2.froinosr.mYu,. t--,- ■,:?:„7r& „011 «"''t'!'''!"'!»'"*
inc€ps. Aphor. 4f cap. /capji. ^ap. *.
«r. Hip. /-/ic almd adnotundu esl.Mucrtit au6ior tjs uerbis. [Si^na aut diffcrenti^ &c.]co ;ptu a purc difcerm, 5, pus dejicndityct inieclum igm fstet, fputum ucro aqu^ fupernatatyct carbonibus iniectum nonfctet.rJVtedia noflr^ tepcflatis hoc planc obfcruantjbmjjii cx Hipp.exi^ mmanthb.deCoac.prpot. Vcrumbec Hippocratisin co ' locofimt ucrba . Qinhus tahidis f>mm in igmm,graucm ' fiidorem olct^tt capdU a capite dcjluunt. percunl :ct qmb. ' tabidis in mare expucntihus pus adfmdumfiditMut pe ' rcunt.Qiiihus ccrtl uerbis patet eum non de quams aqua, (cd dem^ritima ucfba faccrc : dcinceps ucro non expenn etmrin pus uel ?j>utum ftt^quod cxcreatunfcd an brem an fcrd fmt interituri.nempc // dvfendat^graumis indu lum ejl atq; graueid cijc ftgnifcatur , quod m pcaorc rejidet; ac rirespropterea non Ju§'ctlura4 , qum intereant brcm . ^bcrrant crgo qui ex hoc Hippocratis loco ajjumi id ar hitrantur.An uero ita fe haheat^qmd pu^ dcfccndat,fpu
tc, ncquc corrofion? humoris con— ^aproptcr a:grit
ncnt J [ vlccra j oc uu»i — nitatcnqucapUcmantur,recipiunt amt .^^^aia^
Part 250
nit fputum,& ncn Aintl;!"'°"'„ontcff . abapolU..,atc,autcorrofio ;;,,ta,c;
clVponibilc utfanctur.mli ^^P^&sfl, ncLuci,&illudfitcumtun.,&^^iW^^
tum cffict in <^'^^^^^f^^lt^^^^^^^^
' ■ tcm. htiiuxlicinccjliccaiH . icniiiy
fputum , & mundificat.u* l^,„,cc<)r' II,! t[ |i.lcus.EtiaUaab>"n noniana urabrq..c;ca.fic "° „,fi„. J;,
„6pcr..cuitnifiinipat.0'Ui ,iit,.M
tct,autulcus' I vlccrct..r y prJfl^,: coiiloliclaturom.u.,o,anta |,,,oni
nec cor.odatS [ totum P,oqucaS? >
™r..«.»-^'. — V":, i 1 ^aai.sponapoficma,qiw» 'fjbi.s'"' ■■•
t,mycrofuPmtMt,cxpenenmqmms probmpotcH, .'. .V .1 , .H,.."^'"
JretAWStamcnfolain^>etTme , ^ cenfetyCt tjs puruttntic non rnultam haben notitiam cxijii rnatyqui igne aut aqua humiditates exploram .
*I>e ulcerihus pctloris.ct pulmonis ,et excis efl phthifts. Cap. 1«.
HAic ulccra,aut funt in pcftorc, aut in vcla..
,aqmt.s prooarepoust ;,Yc inJcntioncs . Ltcx adiuuan^ pusa^Jutodtnm^tendu ^ J^,^^^ con(olidatioms,c(l mot^^^on^
tiavcnarum,qua^ ^"^'llndnanq-^^^ nmrlarum,durarum,ill»^;i;^,oV^^li?:
diScilcmf^ciuntconjoli^^^^ Etitcrumlogmidofpati);;;;;;,cniA^^^
dicinctbibiti,&intciT^>J^']'[Ji dcbilitatis virtariscius,ac
ift^mcdicin^adidcus^uu hoc.Etmcd.cin.tngid.i,^^^^^
tiua. prohibcnt conioh^^^^^^.,ac<i/
jL minc,autfuntinpulmonc,6c3[c(\Jdiui fio poih cma [ & J c(l phthifis,aut (unt in can
na,& lam diximus ca,Et magis fana horum ul 4« tratcs. Et qu? l"i^^^7;:^nis<5i^'''Vti^^'''; ccrum funt vlccra pcdoris.Et iUud idco , quo- comitatur ulccra P"^^; itatiU'
niamvcnxpc6lorisfuntminorcs,& partcspc- u^.^.^^ -.n r l
dorisfunt duriorcs,quarcnoii itiagnificatur inipfo malitja,&:quoniamuirus ndrcmanct in cisjmo currit ad fpatium pcaoris,& n5 cft ita difpofiti opulmonis , & quoniam motus ciusnoneftfortitcr fcnfibilis, ficut motus pul monis,imo fortaflc cft quictus,5c quoniam i
fumcarnofumcft,&carnofumcftmagis(ul -i^uiiur- i
ptibilcconColidationis Et multotics accidit 5° noia non cft tacilc un rj^onj'- .^.5 proptcr ulccra pcdoris fada a vulncribus pu- vcro ipfis non [ccipu- .j^faJi ^ r^r.:..: i.....-; ... ^,, ^(1% i^. vr inH.m^nnf ptibilcs curo: phthifislu»^^ iija^^^^^^^^
curaulccrum omnium^ adq^^^u bC^lli' pric huiufmodi ulcct^ , ^.^^5.
prichuiulmodiuicc.^.. ^^js.ii^ miditatcs deiupcr,6c de ' ^^^,,i^U infirmitasrccipitomncniJ.^.^,lun (
lotus pul- infirmitas iTcipitoniut' .^,iuii j^^^ ^^^^
loniam i p pi-incipio,6c cll < "P^'''Pfiilanii^V¥' lagis (u(ce nam iritrinfecus,& ui 1 ^ ^^,,in icsaccidit 50 nofanoncftfacilc(ulcip' ,ini f
f nf U* ' ■ •
puliiioiiismagislalua,fi'" ^ftill''^ t»;,;i Scrc, [cruft:.:]quuninO. .cta^^^^^^^^^^
plcxionc,& ip'°h"'"J^' ;,ado*ii;sF' i/ cum impctiginofum,*; 1 pW ficcut protcndatur cuni^^J|,tct ^
ci.m fpatio tcmpoi-is, %^tteC'",cfi<:A i,,ucututcufq..cadlcnc'j^^l,j,K.t^,.^A^^
f t B • aut non
trcfa6tiuis,vt corrupantur ofla,ita vt indigcant fcdtionccius,quod putrcfadumcft in cis,utfal uctur illud,quod uicinatur cis . Et quandoque pcrucnitputrcfadio ad illud, quod lcquitur ip fum in panniculo.IUa autcm vlccra velaminis qua: pcnctranr,non conlbiidantur.Et non pcnctrantia.aut cadut in partibus ncruofis & n5 conibUdantur , aut cndunt in partibus carnofis &: gonlolidatur/i.luccurraturcisin princi-
pio,& n5 dimitranrur apoftcmari: nam quum nos,aut plus P^^""'' r^utun^';^^^^^^^^^^ apoftcmantur,& chronica Imnt , non (anan- ^^'^^ \^^''^''''''^^^^^^^^ tur.ln ulccribus aurcm pulmonis diiicrfifica- fcphthiliscftoccultuu;^. |,ipei^^c()g^ tifuntmcdici inhocquod ipfa fanantur.ct [ ] Dicuntcnim quidam>quod non fanantur omnino . quoniam con^^-^lidatio mdigctquictc&illicnoncftquics.hcd Gal.diucrfi cawr abcis,6(cxiftimauitcpod lolus motus
di mulicrcm uixilfc .^t^cnt^^^ ' nos,aut plus paruni,^<^^^^^^^iiaiif .'.,1
e phthil
iceamin... - •rcnua'*"
mcnquidemphthiiis 1 n
ic pmmiis cit occiiii-- ' i iLip^^ . ,JIL tcLmuitro.t..s.yUU.>^n;,a,q.W
aU.cgritud.ni,cu.r.q"^,,,-t';'-,» mocltfufcipiciishu'«o ✓ f foscxcatariho, <ju»c"
iitc \
liipf «i,i«"
ifici" ;a< ifrf
Fen lo. Tra^t. r.
tcsc; \\"^ r^iiHnngit meatus eiust quarc patie fin^^ll^^^^^conftridionem anhclims, & tuf- ^'irtuti^l^^^^^'^ ' pcrducit ad dcbilitatem ^ ^^kntQ^^^^^^'^ corporum; 5c funt vcrcproftiotusp ^^^^'^^ allhmaticorunv.tunc fi fucrit'' ^orum r ^^^^^l^P^'^^^'^^^ vt admifccatur curis "aUquid cur^ afthmaticorum.
^^auo'^?'^^^^^^^^^^^^ ^ontiuMi omnh funt:mctximhj. ^"^•^ffl-I a/i^ dl(ficile,aiia difjiciliHs fanen-
^Wtf V >: ^.^**^ '^<^«Am prouenit.f^ui flcrnon ipfu^nyqiwd et
&'antc,& retro,5c habcntcs colla longa,5c incli nantcs ca ad an tcriora,& quandoq,-precednnt guttura ipforumA" cminet.Et in pcdorib.quidem iftorum qux fequuntur ea,multiplicatur vcntofitatcs:& inflatio cft in eis proptcr [ de b U.paruitatctn bilitatcmjpcdorum corum.Si autem cum Iioc cftdebilitas cercbrorum rccipietium fupcrflui tates,&cumhocnon digerunturcibi, tuciam complenturconditioncs;&: proprie fi fuerint 10 humores eorum*^t[ ] cholcrici.Et c B.aaui.
forniGE quidem fufccptibilcs phthifis vclocitcr cum alationc prcdida,funt lenes d f f j <|t B.abfq; pt-
albx dcclinantes ad [ fubalbedinem,]& ctiam ' "
e t B.ruffediac
o6«// ^■"'^^"^ ^ifinmen,tum oh affi£ii locinaturamy ^^^^^^^didt^ '^*J«/^^pro«e«i/-.r^i flernonipfu?nyqHodct ^'^''haba\ "^^^^** non difficile , ob
^^^'^^ mTm^^^ ^Jp.^«'i^^w. pdmo yerb & propter con-
/"«'fff . "'"^ °^ 7«" exfmgan , non nifi fer tiif-
jquiiM hic autbor refert ^^^^P^lmonil^^m^'^^^^'^^^'^^'^^'' G^l^^'^^ ^.meth.cu- ^^^'^datl f '^^^^^^'fi ab acri & erodcnte htt ^"^^"^^ Jcl-?^^ »^«p^io«e non acciderint . ueluti ex ^'^'^^^ tamT uaftsM ob cafum. Ag
' ? ^'^^^tioJ^ ^^^^ris quod ab erodente humorc
^''^'^hoYcint!^l^'^^'<'^^Maturi lib.i.aliquos eoaffc ^'^^^^ej^eperfanatn. f ^
tbtf' '4
corpora dura Ipifla proptcr illud,quod accidit cis de ruptionc venarum . Et complcxio fufceptibilis iilius,cfteius cuiuscomplexio cftfrigidior.Et astas in qua multipiicatur phthifis,cft illa, qux eft inter oclauum & dccimum annu vfqucad aducntum xxx.annorum.Ht ipfa in rc ^gione frigida,cft plusproptcr illud,quodacci dit in cadcruptura vcnarum, & iputofangui nis plurimo.Ettcmpusin quo multiplicatur il iud,eftautumnus.
A N N O T A T I O T^ E S.
Qm corpora anguHi thoracis fiint.eadcm c^- fputo fan guinisj& proptcrea phthifi obnoxia funt. cuhis reirationemyfupra.qtmm defjmto finguinis ageretur.cx fJipp.f^ Cjal.attulimHS. QHod ad tcmperamentum attinet,hic fri- Com.70. gidiorcmtempericmphthifi aptam efie teftatur . (Jalenus yerbfrigidam et humidam ^ .in 3 .rulg.morb. Quibus jcta tibusy& temporibns id malum accidat , mde ex JJipp. j. aph.& 5.
De rebus , a quibus oportet ut ifli cuHodiantur . Cap. 21.
'■''''^^^^rumpulmoms. C4p> ig.
CAuf^ vl niordi •^^'^ pulmonis funt catarrhus prop^^^.^^^is,corrofiuus,aut putrcfaaif^^^oiifan ^*^^^^^^vicinitatcm,cumqua pul r^^^^^uiuf^^^^/^^^^^^^^o ' ^ maturctur;]Aut !^*^«mbi:oS^ b ^^"^^^^ currcnsad pulmone a ian? ^ ^ ^ anteccfiio peripncumo ^^^mofir.. ^"^P^^^^ui^ <5c iamvlceratacft yWir!l'^ ''^'^^'^'^^^^^^ autaliquacaufa-
r^^'^Utinr 1^*"^^ pr»dia:arum,aperiens vc- ^ W bis,& mcdicmis acutis , mordicatuus, &
Portct, vt ifti cuftodiantur ab omnibus ci
s cam,aut fcindcns ipfam,fiuc
r,r -^chic ^"^^^^'^icutcbullitiosaguinis,aut fi>,aut '''"l^^iiiaa funt,fiuc cxtrinfcca ficut il r^^^iimnn^^ 5^-^^^^^andoqucfunt cx cau- ^^^ftanti^ r*^^^'^ corrofio c [ prcccdes] quanH ^^'"^^ Pulmonis,ficut accidit me-
%s. ^^^aU ficc? fucccdit autumnus plu-
N o T
«/cerf , tum extem^.turn
' % yynnat^^ ^^'^^ ^-^^^^ ^^^"^ ^^^^^'^ ^ h,^^ marin ^"^a '"^ '^^Z^^iapulmonem ulcerent.cu, l^&tcL . ^fi lcpus,de quo Gal. i Je comp.mcd.
^ T J O N E S.
><i^ ^omplexione. Cap. 20.
PatuUs pectus ftridum,habc
Nn'' ^Patnioc f ^''^^^nc&proprie poftcrius KXn^G "^'"^^^^^^ ad anteriorV L ince ^.^'^^^iq> eorumfuntdux alx, ^ cAus fuut abfaifx ab adiutorig
omnibus qua: cxtcnduntmembra pcdoriscx clamorc,aut rixa,aut faltu .
Vitanda acria omnia in ijs,qui ad tabemparati funtyCt in ipfis qiwqu: tahidisycertum eji.Exhibet tamen JJippocratcs in hb.de loc.in hom.falfi acpinguia purulcntis. Vc ,Q rum id difiumpendi abfcefiks gratia fh6lum credlmm-.qmi & Paulus lib. j . de curatione purulcntorum agens falfa menta ad uomica rupturam exhibeat.
Ticfignisphthifis. Cap. ^2.
SVnt ut confideretur fputum faniei cu fignis fanici,fccundum quod cxpofuimus,in torma fua,& colorc,& ^ [ inrpiflationcj& in alijs • a B. faffUmigai Et febris minuta infeparabilis propter uicimta "onetemcordiscumlococgritudinis,qu« fitvchc- ^^^^ mcnscumcibobt [ ' ] in noa:e,lccundumt ^.^^[j^^^^ [ partcm,quumfit ] vchcmcns dt [ J rc Cn. bris hcdica^propicrhumeaationcm corporis dt B.cume^. cx cibo,fccundum quod diccmtis in loco luo , quamuis quandoq;^ [ defcendautjcum hedica -.c^ponancur 1 ipfo fcbres alix,f tertiana & quartana & quin f 3^^^. tana, & deterior carum cft quintana : dcinde i rmcdia eft tertiana,] dcinde quotid lana. f t quu accidit phthifis, apparcnt ctiamfignihcationcs.quas numcrauimusintine capitulicmpye AViC. a matis,
66 o
Liber tertius,
TRACTATVS V.
"De cura communi aponmatump^i^^^^^^f^^^
f B. rupcrfluit maris, & ^ [ rupcrfliuint vcn? coru m omni ho udot exeis. j:a]quoniani virtutcs corum dcbilitantur a rc-
fcntione nutrinicnti,& rcgiminc cius, 6c cali-
ditas rcroluit,& liqucfacit.Si aut in fputo funt
cruftx^non rcmanct dubictas,& pr^Ecipucquu
caufxpcrduccntcs ad phthi(im prxdide ia pr^ monls . ^^P'
tcrierunt.Nani quum corpus incipitarcficri,6c cxtrcmitatcs incuruari ,& capilli cadcrc pro-
pter priuationcmnutrimcnti,6c corruptionc U in principio ex - . aitu»^"'" fupcrfluitatum,tunc iamvcracll.Etquandoq; lo ftinadc faphcna oppofita ji^ . |^titucline''^ pUinibinus titcolor in principio phthifis^vcru poft ipfam dcbafihca ^f^P^ ;^/'|atitudii^^' jprcrubcrcit,quuniarccnduntvaporcs,6ccxte- ~" ^ " -^«r:^-..n f,B. poma ma dunt colluni,& duo h [cornua frontis,] &]pro jullatum. pricquandoconfirmaturi&iuHanturcxtrcmi tatcs corum» & propricpcdcscoru in finedie
j B. rumefcnnt ^ , j- apoilemanrur]proptcr corruptioncni /icpijcac exia. 1^^^^^.^,^-^^^ & mortificationcm innati caloris
cxtrcniitatuni proptcr malitia complcxionis.
Et illi qpidcm phrhifici, quorum caufa c{\ hu
: X rcbus communibus cfl: P^^^f^!^^^ ^^s^isfo latcrediucrio,^cj.^^^5,
poft ipfam dc nigra opfjofita in la ^^^^^ ^,^^^^ autcni non appatcat , tmic non ^^^^^^^51 mittaturphlcbotomia ccpha icc^^^^.j^jcpolt cius iuuamcntu minus & ^'^^''^'"^;^ jnlatiw^^"
aliquot dics , cx latcre conuenicn ^^^^.^cnc. 1 1 quandoquc ponuntur vcru ^^^^.ahatn £lus cum fcarificationc,ctiani ^ ^^^n^ matcriaad cxtcnora,& muiorct»\'_„itoal.
mor c6rrofiuus,cxpuunt raliuam,qua: habct fa 20 quu prxMiiifla fucritphlcpoton ^^jj^ctii^^^;^ porcm aque marin.x,( alfam valdc. 1- 1 puUiis co fi fcbris fucrit uchcnicns y^^^^^j^iia.lP ip^f runiclt fixuSjKqualiscum vclocitatc,paruus.& " i-i-^ r»in ..nr,
quandoquc accidit ci inclinatio ad ambolate ra. dcindcaccidit pofi: illud in vcnfrcrugirus, & trahuntur hypochondria ad fupcriora'^& vc hcmcns fit ^ [ tufiis, j Et dcfiruitur appctitus cibi proptcr dcbilitatcm virtutum naturaliu . Etquaudo fiuit vcntcr cius proptcr cafunivir tutis.& quandoquc cxpuunt annulos,& corpo
tiuum,& fis contcntus V^^^^^^^^-^., eft P^^'^ / que non cfi timor , aut timor c • fnni^: Infolut.uo vcrocft timor niagm^^^^^^^
nim quandoqucmouct, &.q^'^'^ ^tetq^-J •uit:&quandoqucfupcrfluit.EtoP 0^^
ncnarcoticacisapproxinics ni , ^fputu^^ ipfacnim prohibcnt maturationcn , ^^jti^^^
Cibi autcm fintaqu^ hordci, & ^ 0^^'
ra vcnarum-& illud quuappropinquat mors. jo & aqua d,ccodionis ^^^^!"^^c^ ^quaf^^f "eiv Et illud quod cxpuitur dc vcnis,fi cft magnum, aut molochix,& cucurbit^A ' J.^^.j.g5 fup
cft cx pulmone:& fi cfl paruuni , cft: cx canna . ) R.quardoque Et multotics cxpuuut lapillos:& ^ [cxpuuntau f xpuunt fangui nulos]cx canna,& non cfl cx hoc ctiaiii nifi cx pcm fogelarp , ^lcerc magno . Et in finc cius ingroflatur fputum, & fah ua:dcindc intcrfccatur proptcr dcbilitatcm virtutis.Etquandoqucprcfocati nio riuntur. Etquandoquc non poflponitur hu-
& alkcfmcs, quuni «on fncn-^ j.ie. . flua , & a [ pafl-x] in PO^^;;^^f;f^.Pccd%^ V.^a-
ci5,quccurfu nicdicinarump ^^^^.j^, omnia, qux mundihcant,<X r ^jcutii^" tatcm,& lcniunt in gradu pU ^ ^.^ai^ ^ iubartun,&uiol^,&papaiKi^^
1- li,, ] & mcdu;i;^[ citrliH^ cucu^^^
iulmodi fputum,imo cadit in principio, quu & fcnicn cndiuic ^ <^.^cbcltci ^^.^^j^ cj^o phthj^fiscllcx gcncre malo ,facla cx matcrijs 40 ponunturincis ^'^"^"cifl^S^^l^i &l^^r'n?cfr'^
rum ucr
n,& gummi,& ciragacanim ^^^^ is: hxcomniaantecruptio .
groffis,qua:nodigcrutur.Et quandoq,- intcrfc catur fputuni in fincplithifis,tunc quandoq^ non addi: fiipcr quartum dicm. Et quandoque cft i^itcrfccfio fputi proptcr dcbilitatcni uirtutiSj&tunc fortaflcconftringitur anhclitus corunijvfqucquo fiat quafinonfcnfiLMlis.Etniul totics quidcni tulTis in cis fit vchcnicns,& pcrducitad fputum fanguinisc5tinuum. Etficurctur tuflis eoruni cum prohibitiuis fputi,mo riuntHr cuni [ lcnitate J aducnicntc eis: fi au 5° tibus hanc x:
tcm dimittantur tuflirc, morimnur fpucndo cftalbum ,namiuuuciL.- ^ ^;' latu'" r. B.ml.broue languincm. Et [ cx vcloci iiiortc ] eft,qu6dfi puendum. Vcrum non opor -^^^o^^ J^c^ loosmoitis. ^^j^ ^^^^^^ phrhifini , & apparct fiipcr fpatulas nlmrrfi.rS? in ncrLDncunionia.i_ ^jcitiit'.^^t cisgranum,ficutfaba, moriturpoft quinquagintaduos dics.
B leuitare.
abftcrgcntium niundifican ^^^-.cri^ |. iis^finoncftapoftcniami-^^^^^^^^^^^ autcm tucrit apoftema, acum^n^'^ ftrctur poflquam fit] ficut aqu^ (,,^iCO miftionc^fed iulcb& n'''''^']^^^^^^ nicntiores ei , & poftea aqua ^o^ famuinumdulcc,&eftnicU^ .,illu A,x^
' tibus hanc xgritudincm,^ Ikaai^^^^MtUf cft album , nam illud cft magis a ^^^batu^^,
K H
S S
Part 251
pkurcfi,& in pcripncu tioncm:
lefacicns,& facicns fitim, q
A NNO r A TJONES.
otu 1 (J^
fuccurrimr . Et non «P^j^^f ' "eft^^^^^^ illud illccuius hcpar aut ¥f (^0, ^!!,oi^^
Pro fignUphthifis repete loca fupra de fnppuratione al lata.Scd hac de re AretAus prlmo de morb,diut. pulcher- ^° i
fme agit & exquifit\jfirnc . Vide & 'I\vdum liar. j , ^^7- Cap.j2.pap.25 Celf m Uh. ^.Quum ucropinhifis non de ea folum tdbe, qup apidmo?iis cvrruptione efi ,jcd , & dceacjux diuturnns jcl s fe(juitur,non improprie multum nominctur: qui bus inaii ijs prior a posiemri difiinguatur , habes ex Areuo ioco dtiito jufius.Vide Gahni libcllum dc marcore.
-ft cofortris uirtutcm pl»"i"' ^otu^f^^'^ ' pfo fuiitincifio,& f"bt.w"°:^.o«£p»^5da««
tcquando mUcctut cft n^l^^liV^^t < intcntioncs f cxtinclionisA " (uifl a V» Na fi ualdcacctofi.mcft, W"^'fjjrcat mulcf, ipucrcaut inf^S';^",^*^ joC.a 7,?" fit adco malignu.donec iUu'' i^U^rf^
Early European Books, Copyright © 201 1 ProQues. LLC. Images reproduc.d by courtesy ot Th. W.llcom. Tfust, Lc
% %
5i \'' [\i .ft li-
.ir ic il la
[• i'
•V ia
)i i'
6 '
Feii lo- Tradl. /.
teD"H^^ *^ fucrit,tuc oportcbit vt polatini Ex n "^'^"^ miftum cu aqiia calida pautofitaK j? vcro,quocl tcmpcratani habct ace l)cnsi^.7 ^^'^"^atur hjEc malitia , & c(l prohitionemcr^,^'"^""^ dulccdinisA fitis,& cbulli ^taq^j n? n i'ubca:, & cius gcncrationcm . ° an.,. , cfl magis vltima in humcdado
^^•^eiUr^rr ' ^ ^^^^'^^'^^'tando: & quando^ Vreg r ^^^"^^.ium in ccquationc naturx , tri- ^ero qL^^^^^^^ cum olco amygdalino.Aqua jlcfiraQu.^^^l!^ POtu tribuirur, in hycmcqui- ''sfiibtiiij ^^^^^>^ *iquazuccari,(Sc aqua mcl-
icatuf gj^"^ a^flatc aqua tcmperata,& intcr
'''Ur pi ^^-^^^-v- av.|ua icmp
iftacun, 'l^f^^^^^^^^npompari ^«iclfac '^^^''^ oxymcUc infrigidatis.Nam "^nocin^ ^^^iipcnctiarc vclocitcr,& cxpcln cis in^^""^ ^'^"s ^ apud dcclinationcm ^i^Wn P^f^>'t[ ]rob. ^^^, (Sc ^y^^ ^icccfiaria funt apud collcaijo- H^^^ l^aturationcm , & cruntioncm , & fiamus' ^^"^^ »t fmgularc capitulum fa-
"^^^OT AT JONEsi
a^^^^^^tticJ ^ '"'^^^^^'^orihus ?ncmorice JUnt comme
^'''^'^'^tZn 'n''^''' Qi^a?,iohre7n,qiHa ne-
(^'^'^'''^nonrr ''^P^^^^^^^^fy^^^^/j^c- fufius tratycn ahri "^'^'"fi^f^^ ^r^"'it(^r folum explican 'hfnuel P^^po''^'*ntitr:breuihus, quid fenkm ktitrir "'^^'^'^^^' taquatn ftntmti.vn deta ^ii ^^^^^'^^^ihitl^ci^^^ '^eritatcmafiequendcim quan
''^'''^/f^/iol^^^ '^''^^^'^^^ ^^^^^^rnosierprimumom
o«ey// m plekritide,pulmo?na , .tf A/^omtii t ifif i» o^p
iislif^hhena''^'^''^^' '^''^^(^'^i-ificitiusauXiruriHC "f^irit longnudine-M eU ucna pc-
K"^' 'PpofnJ^t''^''' ^''''^^h^ndumcorpori, Ivvji ''•rfl'''^'*''-/pet/ij^! ^^^'^^^ c-^'tremum ex"
'yp'''cror "^'"''''f^^^^i^^t^^-riscumajfeth latc^ C/" > 7'"^''"^ '''^ bafiricam oppofitam in lati '^o./'''^^^>oLo/f '^^^'^'^^^^^^^^/'^ l'^nea fecundim corporis CV'''''^*"^^ f locoefi, Tt extrcmum extrc-
c uero ad mcdiam eiufdc co?i-
,.J."':PJ^^J^^^^rn dc cur. rat. per fan^
tcre,,dan OM.locsanrca aiUt,s tcHatur. ^t ueroiZl
uir/T '""^™'" '''V'ercuulf,o ncciue dcri
umo,fcd cuacumo con,,en,et , f.uefi^fiUs fi„e mfcnf,r,< . ^''^'^■^'''■confreen.Quamc,!.^^^^^^^
ft'"'"''fof,t,,,,deturnor,srnamfcH,mGal.i,:tcntia,per petuo,fimpta com,nun, infl.nnmationum i„di atione, plm ntuUs „„t,o,adremot., & contraria rctr.ihc„.la„- H,n io '•^'"■'0>,tramfu,,ti,,Jcr,oraf,,perior,tus:fyoptercai^^^ r"olo'0,cxc,,,fdcmatcrisuenampedef.n,g,Lmm,nit. tralnt yero cx hoc o.non cx comrario latcrc,a, / fuaptenatura e gratntatc fkcitius dcorJ,:m trakmtur. quam ad atcra.Quodfi h^c reu.dfio non erit:ti,c,:ia .0 1"'" "C-riraf,mJlris,mcrito,ut ad , o,rar,a rcullio
},at,fcc.,ndamoppo/i,i cliti ucnam iubet.Q,,^ fcaio,f, ad huc ucntcm humorcm non , ohibucyit , .md olsiat, ouin aujdcm cont-rar,, Utcris uenam .tltcram /c, c,nus,ut ,,mdS Ilu.x,o,,,s nnpctusfislaturUcrtc rcuuljioni, natura id exig,t.^tul:,Jlu.m dcmumcjuicuerit (jitamcn matcriain aljalam partem nondum impada ejtj tunc ajSlt,„.r Ad ctnn.u,t,mdc-ndam cfe ciujdcm latcr,s ucnam.Jcd /«, de
j„ mhdpr^tcreaj.,ngu,ms euacuationcm ,norcur)duh,ta„o '•'ommuac.,rc',j,qu,snonfiriptoruma,,,hor,tatcspror^^^ fi uc , olleitas,frdra„o„„m uim,at.pc ipfius reuulfionis „a t,,r.,m cxpendcnt Citcrum ,mum hic uidcojm q,,o pr^ert''''cxrece,,t,mbuslabor.,nt,,,,,lti,piaculumcx,knan. tcs,fi cx oppojito latcrc iniiio injlammationis ducaiurfan guis, ^'umn.m„ami,ni,arioportcre.a,hxc(m,od e- Cal.palfim,qiwd ej- ab Hippocratc lo«<i,o „Ju cH obfcruatum,& m l,b.uulgar,„m ,i,orjorum litl. is commcndatu ) mm,,uam cx contrario latcrc janguinem ducitmm pcr„i ues jequatur.l jum,qu.,nt„m hxc ratio cflicax jit , Jnc,ic ^ uel hocc.xcmploono,dcre cfi.Jubct Hippoc.mor.orum acutorum „„t,o,fi quicl uidetur mo,ccnd,m, ut nu,uea.s z. ap h.At natura t. me mmquam „„tio morbificam matcria cf'<"[>Vt,>'«iO»a,,ntiononf:t.ldcr,,,adani,,,ideh,,uium '^P''»"»fangume,nnonn,mquam,,.,cu.,t,ut i .aph.At natura nun- . , quam ad a,„m, ufque dcliqui:,m educt fan',uincm.Conflat '"'"^ergo arte,h nonfempcripfam natwam ^rnulari.Scd & aluprxtcrea rat,o cfl.cur , quib.cx oppoflto Ucre Janguis
IpontcjMtytdpermcic-m cant.nempe ,id morbificx mater,£u:m lcauirt.r ,1^» ..... .. '
^'""''^^^ ^^^«e/;^./^ ''^^'J^'ly^^tur,nonnatur.,.arioqui^^^ natu^ Hi GaLL: . • quam damnant alij ob au- ra.edu&iones per commodus ac proptcrea dii
''«ft, ^^ieni VU — * " aamnam aiii '^^''^^onem /'f''^^'^'"' '''r.rat.per fang. mijf. Ky'^'licitu. ''^^/^^^ prodeffcfi cx oppofi
Vi7'^^^rfer''''' ^^^^^ip'^(prnaffirmat.ut mu^ \/^^^'-Va y^^^^^^P^euritide, & c^tcris inflama '"«//"'''f^^ftj '^^T^^>V*^iripleuntis?norb.fit exflw \k ^^'^lletiT^^'^ ^^'^^ fluxionibus altjs.ita in hac ^% pij^^^^ 'fie materiam,qu£ fluit. Qiam yero
per commodM- ac proptcrea dire^ias rcm-
rx,qu^ iion perfhciriores uia, cx.crnat.quo flt.ut mors.et induetur,& re ipft fcquatur.At quod ars impunt ex oppo ^""efiv.r C^t. ^"'*'"'"^> '""^''r^' W^^^^ Jttolatere educat morbi initio.ratio eft.quam diximus,quia he l''^^tu,''J''y^^^ cxflu^ cohibeturfhixio. aifamfcHum crgo h,?m i?mriaucn^
K.,. '^ML. . '"^ ^iUvt in H.U r]n.\h.c .lu..t. in k.r ohmfcrfioncm in pleuritidum , &%pcriorum injlamma- II- - ^ -^. ^''''"'^'''"'^'^y'^'^(^xdircaopede,quifccu?idumh^^^
G^/./i/^.Wt^ ci^r.rat.per n^^'^ cmrarlus cH affie/o loc o,uel cx oppofito brachio, ^ iSJ ' ^^9u a ^^"^'^ ^'^^ conuemrey qu£ cum eua 6o fecundhm latitudine?n inflamrnat^ parti oppoTdtur, quud \ S^'^^^^^ociQ^ ^finguimsmiflio f^^^t & ^retms i.dc curat.aLut.7norb.quamjds,jiu.\io
^t^^^f-ieti '° f^^^^^fit- Ad quarn ucro pofitionis rie lam cohibita , nondum tamcn impa^a, ex ai, cuo Lra^
ir.. (la h^.r r„ - w.; chio mitte?idum fangumcm fatcarmr . Scd obvjdcs Hip"
poiratcm fecu?ido de rat. uift.in ac.post fomenta fUtimdirciti brachij internam ucnam fccare. ny^ddey quod 6.dc ?aorb.uulg.fcdando doloriproximum cjfc ait fiindc?i' dum uc?ttrc?n . Non difrcpat tamcnjfi quis reaeaaucrleritja Jcntentia ^iofira/Jippocr. quum ?icque is de dire&o lext.io,
AVIC. Tt 5 m
iUtrr^iier^rr''^ ^ —
Sii^^^^^^eT '^^^^^^^^ ibidcm,!^ 2.ad Glau Sm^^^fion 'l'^^ ^^^ionbus & ahbi.quihus om?u
H2'^^^tro.fi 'rifcriora : fi in dextris ad fmi^ fikfn^^ ^^^^,^^forcvs , <& contra . nc?npe,quuy?t ^ru rena^io fit , // tto/t ad contraria
Liber tertius.
fixit oppofito brachlo mmmerk:&'ea deriuatio fit^non reiiulftOyqux. quidem materm qiht larn flu.xh haud impa&4 tamen efi^non yerb fluenti humcriydehetur.fkcit enim do» loremyqudi in partitulairrepfitm^.teriainon qutz tunc fiuit, non ergo aduerfatur nobis Bippocratcs qid fi feruan-^ dam fempcrpropofiiitjn dcriuatlone^non in reuulfione pro pofuit.& fl non negamus & reuulfione pro deriuatione , &deriuationemproreuulfione jrequenter ab Hippocrate C«P 'J 0' Cal,& rcliquis yfurpari.Vnde & Oribafm i .Synops.reuulftone ait ejfe ex dircBo laterejeuulftonis yoce abufws Vbi.n.alioqui de reuulfione proprie avjtyde traBione adco traria loca intelligitur yfuntq--, fuperiora infcriorib.dextra finifiris,anteriora posicrioribuSy& interna externis cotraria.Et fi ucrb reuulfione a dextris ad ftnifira,& a finislris ad dextra-,rarb ufus uidetur Hipp.yfiis tamen is quandoq, eHyytin lib.de loc.in homineyquumpaticte aure altcra ad alteram cucurbitamadmouct.Vfus& Gale.csl i^.meth. quamuis non ignoremus alios aliter de his locis fentire.Adi randu tamen effct dc (jal. no mcdiocritcryfj} toties de reuul ftonead latera meminerit, quin aliqui dre ipfa tale agendu exiUimarit.Sed ut rcs fe hahety ccrte fi Galcnus id non fen fit: ratio tamen agendum id cffc non reluClatur , At yerb ynum adhucfcfe offertj quod aducrfus hanc noslram fcn^ tcntiam pugnare no mediocriter uidetur. neque comra nos modbyfed etiam contra eos qui dire6ium fanpcr latus fecu dum putant.Qtittm.n.illud.ctiam Galcni afienfu, conTiett nutriri co^ias inferiores omncs & dextras ct fimslr,ts fiin fuincyqui a uena fine coniuge ntmcupata, cmmat ; oritur yerb hxi dextro latere:illud fieri uidetur,ut in dextro fcm fer Utere tundcnda fit tienaynunquam uerb in finifiro.Sape non prdbari non potesi pr£clarum illius ingenium , qui pofi tot & tantortm hominum Hudia prirnus hunc firuftdum aniynaduenit. Vcrtm fatisfkElum & huic ab alijs cfl,PrAtereo enim cp quandoq; N ICO LAFS S ^ N (JM IC H E LI V S Nouocomcnfisytiir, quantum alius quiuisyaccuratus jabricdi htmani corporis obfertiator.uen^ illi quApareplerunq; non habet,ipfet.imen conitigem ex altero latere ucnam animadticrtity^>e6laniihus tnultis.mif
■ fa hxc inquam facio: fedyCtfi uena, quam ^(uycv yocanty 40 "'^ • ^ '*'"r ^7iVum dimi"'''"^"^niatU'''*' t^^ ad dextrtm lattts prmo loco diflmlnetur: in uen^ tamen ^ ^^^^^"^^ languincxciim ^ ^^^^^^ ^'f^^cii^'\ ^( cati^ medto,atq; ab tpfa ttena cauayorittir.ctii &finifiri,no "^" matcr lam . ]_^^ .^^i (am^^, l
dextri folum cubiti uenx communicant.quauis interea non negernus facilius dextrum latus dextri,qua finiHrum fii
noncumds.qiixfuntflcutmyrobaU^^^^^^^ quo cftftypticitas; i«^^cumeis, ^^^^^unj cum folutionc lcnificatio,licut r ^^^^^^^^^^^1 violis,& firacoft,& tercniabiii,^.^ ^^^^^fahaizcz:& foluantur in nocte-C^ ciuantup^^ picntum dixcrunt quod ^''^^f^^f^^^^^^ fjbilecft^vt cuacuctur cum P^^^^';,. joqucc^^f do inquictudincm,in qLiam re facit Iblutiuum.Et nos i^^\'^\';,iciimvalf • 10 propne quandolputumcft dio ^ | quando & propric fccundum q"0^dixi ^^^. prcfcbris eft vchcmcns valdc . tt oa • 1 ^^j^pr?ccpit cos cuftodiri a fe^^^^^^l''" n;borofi«^" ' ccpitcoscuftodiri abhicraA "^^^^^.^o^fy & laudauitopcrationcm ^^"bVrcparatione.'; miniftrationcm folutiui , & tionem^^^" co.Cum ipfa vero abfcindit ^^^''■'UcS^^f' quamuis oportcat,vt feruetur P^^' j-natio fucnis doloris,& larfionis . Na^",it,U^
fi dolor dcclinatad partcm l^yP^^!'?nmphlf:
«Ibct «itllr
; lo rit alccinlcns ad fui-cula,& thor j|ior.t' ncphlcbotomiacl jfior.
tunc ncccllariacft '°l_""°/°lfccnari"»'if
botomia.fccunciiim quoci "f j-'' nuoniiP"! lud,quod tcftilicatur.& lUud ? dchPC " botomia fola cx bafilica ' , EteJ«s< co aliquid, dc quo fit curanduni. ^^^jjciiacu» fignificant tibi vchcmctiam n^%„cm & '^. tionis , cft quod inucnis vapoi^"" ,„u^_ 30 piaftrationcm "onfcdarcdolo^^,;„i,(. niscas cxcis,qua:augmciitannp^,o,o,q;^; ficatiUud rcplctioncmmcort ,.^^„„,pn ncccflaria cft cHacuatw, & F"f 5^ cu?cu botom.a.Quumqnc phlcbotom'^ od|_ „ & non fcdt^turiccidcntia;tu^^^,ft,[d* l^liibitio collcaionis,quam f^'^^t(^^tfjl^ Jis.Noncrgo]itcrcsphcboton^ j„aioB
gelcfur materia,quie habitura
cubiti fe&ione adiuuari.H^c de uenx fenioneinpleuri tide di5la fint,Subdit ad hi^c ^uic. quandoque etiam cu cidrbitas cum fcarificatu ajje5io lateri efie admoucdas,pro qua re uide <ty4retmm i .de acut.morb.curat.Caterapete mt, io^& dciB ^'ippo-ac Galcno i ,de rat.ui6l,in ac. cept.
De cura pleurefis. Cap. 2.
OPortctutprohibcas materiam vcnietcm ad apoftcma cu cuacuationc, ct attradionc ad contrarium-, ct lcge illud quod narrauimus in capitulo,quod eft ante hoc , ct fortafsc diccmus iilud i:crum.Dicamuscrgo quodcura cius cft phlcbotomia.fi languis tuerit vinccs fccundum modum pr^didtum in capitulo,q^ • t B-ranguis. cft ante ipfum,ct cxt rahatur, a t [
tur,oportet vt prohibcas cam n rpiito.B^^ ^ . dcas,vt muditlces antc i ^[^f ! timum,quum non fit
debilitatcm in virtute, tunc no'' Pi,ii,t<i , tiy,,^ omnino.'[Difpofitio "'%tf\^\^b°M J ,„ tutis noncft,quctolerarepoil>tP c»»"c(V - & folutioncml] ncccflariumcf^ V ribusmcdi.s.&acutis,lccuna^^jj.l,oc/X^^^ J
fanum fuit ilh.d,qiiodtcft^hcan^^.p^,i,oi
Et Hipp.quidem inn"'"",aolof.^fdrii''f t''^ mon.x] in qua non l'--n.t'"''u7pocho< [alvchemcntisdcclinationisadnjJ cuoi q„?
euacuctur cum cUcboro nii?
1 T
catcnim quod nocibilior ianguis iameuacua tus cft.Et fcias quod languis corporis uchcmetioris nigrcdiniSjcft iile, qui cft propinquus hu iufmodiapoftcmarii quamuis obicruatio uirtutis in hoc neccfsaria ftt.Ft quandoqi non c6 ccdituirtus cxtradionem ianguin's ficri vfque adhunc tcrminii.Et fi cfthumor aiius.cuacua
kakilcj & in alio libro cuit^j^^v^ ""ncri^'',
cft fimiiis portuUcx,& i^t^oc>^> iorum.Quumcrgoe^,^ ont^^,,5
] doncc altcrctur color eiusjfignifi- rc lacticiniorum . Quum crt,^ co^ ^n^
inucncris aquazuccari
hordeum fit ca^v,x . — - ^ ^j,. dccodionc vchcmcnti , ai^L. indigcs confortationc, f 'ui^eae^ ct aqua iuiubx, ct aqua ^^^^polV i;nutritis,jfcmine papauci
, &aquanoi-' ,pl^j|,r,iri hirdeum fit cxcorticatum ^ i^.^^f Vifsi /
Fen 10. Trz6t. f.
^'linal ^^^^^ cis,qu^ dulcia llint, n6 ''"cod^^^^' ^'^^^^^^'^•^^^oqucfitcx illis mcd i ci 11 is ,.. ?^^'t]U£ adinjniftratur ad [ nnnidiiica-
cHoi^^^^^ ^dmintdratur cum aliquo horum , Pfohn"^^ ^"ivgdalarum dulcium.Quidam aut corn,, r^^^'^'^^'^ gi-anata proptcr inh-igidatiouc
iS 1»' ^ .lHl" d
^cim^p^hojc.Rccipc hordcum cxcorticaru iicris^. j!^'^ ^'^•bclicn,6c violas,& fcmcn papa- Wia ^''^^P^^^^ viol.(Scfynipum nciuipharis, dcni pi-.^^^ ^^^^^ ^"^^f mcliorcsiulcb.fct Cial.qui '«tcic^^j^^.^pit inprincipio vtcndum cllc fpc- ^ niah.^ ^^^^iriquoniam nrohibcnt matcriam k^^^^^y^t,6c'^-'--- --- ^^^^^^
t Ipijf^jij^^^^?^'^*^^ papaucr matcria, & pro
^ confortant.jEtdico qi nccci 9^iUm noncll cxcuiatio proptcrvc ^ctbiT 'J- ^'^Siliarum: 6c ii non fucrit ilkid ,
•litiir Z^^^^^ll^^ ^iiii zuccarum quod cum co po Wfci^/M^^^ocumcntuiii cius.Et vidctur
cuti prior aaioyCjua rcuulfio cBytju^ non fkUo im morho debeturjedfuturotnon i uratio,fcd pr^eruatio pro pric vo catur . /uhet vcro in curatione hacy&po§lcriorifanguum cuacuatio?ic,expc&ari colorisipfim fanguims n/utatione, Hippocrattsexetnplo ^^Me rat.yia.inac.ut cum qui fluxerat,nondum tamcn impa£iu^ cfljanguincm cx infimi- ' tnato loco rctrahat.-cjuai quidcm dcriuatiocH ncqucmfi ci dire^o locojieri potcsi.-yt haBcnus ab /Jippocratc n'o dio ft repet author noficr.fed antc /^ippocratis deriuaticncrn , qU(C afjc6ti loci curatio cfi,rcuulfionc ytitur^qucc. prxfcruatio quxdam cH.vt mira?idumproptcrca ?ionfit,^ hic a pe dc dirctJi Utcris,ycl a cubito oppofnijis yerb a dirc£lo ira chio fw^Hiricm cducat.
2 Etfi cH hmnoralius &c.'Differentiarcdudantisma, tcridi difjcnntia cuacuatio?us oflendit.fi redundat fan^uis, non cducenda cst bilis,fi bilis vcl hurnorcs alua fangmnc^ non mittc?idws cH fangms.proptcrca iubet, fi alm qui<}ia afan<i?imc humor pei cct,purga?idum cfkvncmpc fa?iguis ,
conucn icnti us , q uam cortcx 20 purgantc medicamc?ito cduci non pbt : aut.fi fortc pbt ali-
ciiiy, j?^^'^^^vtcuacuctur illud,quod rctinc Ntipi; P^^^^^-Etmcnlura nutrimcntfi,ctnon ^^niin??^'^^^ lnbtiUcs,iccundum quod nc- ^ctpj^ '^^'.f m^ltitudo acuitatis ari!;ritudi- 'Plaf|,.,..v^'^^^.^'^iis,ct accidcntium ilhiis:nam
0 n
i5(^' :i
cuiws ?ncdu amc?itiproprietateydc qua rc Cal.in li.de 7'he riacA ad Pif yel ci/iufuis pharmaci yiolc?iUa,yt in i?nmodcratis euacuationib.y fu fxpe yc?iit: educc?idus tamcn ?w cH hoc pa^lo fan^uis.yit co?itra ta?ncn authoris nofirifc?itc?itia /^ip.i.de rat.yiCt.in ac.de plcuritidc ahfohac, nb a peccante n.'cteriajcd firmpta a cbfe?ifu cum affcclo loro in dicationcfi dolor ad iuyulum afcndat. fccanda rcna pro nunt iat:fi ad hypocondria,puY^a?idii.^lu^ct difjicultatcm ,,,^M • . , ' . . P''n^^^^io?icminplcuritid^^
A-r^^^u-A I "^'^^•^^'^ l"iicrit inquicta,hscon- probat.prefcrtq-^fm^uinis ' - Htio ^^^"^ci y ufqucquo dcclarctur tiljl . —
'i^iMinry^^^^^^^^'icuis,facili.s , cibabis iplum
^^Ccxpucr ^ ^^c^^rticati dccocli valdc, ipla nan Heris i, , ^^^^^^^^'i^iiia.ctconibrtatiu ' * Nro .ul'^^^^^'^ ip(am,dulcorabiscan
Tcx, I».
, «nio (.*- " * tilqucquo dcclarc , ^UiHii ,P^'«ptic i'^'cundum fputum , nam ^eriei P icatp^ - - ■ ^
-,VL ^^^^^nl^^ ' iccuruscsdc multitudinc '^'^^iasoi^l!.^^^'" ] ncccifariam cllc virtutcm . J
y^n^ cf f^^ ^qtia hordci cxcorticati , ct (%itus l ^'^^^^'^ctur,lubtilia rcgimcn , ct iis l^^^SUanT^ ^^^tdci,ct lyrupo quantum po S cttW f^<^idit in plcurcii ibiutio vcnhS^ ad n P\^'^tclis Ibcccdcns dccollationi J.Phlcbol L^^tiisjprohibct iftud
(l?''^HMiciu^P^^^^^^^^^'^^i^^^'^^io^^i^"^^^'^'^^^^^^^ itir^^^utcm • ^^^^^^ fumcicntiaj fauich lior- (>cicb^3|^f^^^^igcs phlcbot^omia ncccisario
V^^^^'Utf ""^^'^'^^'^'^^^^^^ maturatio,tuc S»ct Vr ^^^"^tcntu,s quantitatc xxx. pon ,>ruDo. ^^^"^^^ fccundationcm cum lalc
pi^l f^^olu^-^^^lnus. £t multotics quidcmcxir^ ^fonw.^r ^^^'^^s omni dic fcmcl aut bis , :
mijfio?ic?n.Adde & (p Hipp. dc rat.yi5l.in aceos improbatyqui mflammatio?ium mitio medicayncnto fohicre co?umtur.nempCy^ cruda adhuc ma tcriacHurudaycrbmeiiicamcntisirritanda nonfunt, r. aph.Sane ?ion lcuis quxHio hec cfi.Si naque mdicationcm in uJcc. jpcctcs^quA cxmateriapccca?it€ fug^eritur-.ccrtum efljno cfie in pleimtidc omni fcca?uiam yeriamJedprohiberi& a bile:quod //ipp. 6.yulg.morb.fect.ii.ait.& apituita & atro humore,fiab hisjiat.Scdct fiajjectu?n locum fpefics, quicunq-, humor i?if/an.imationetn fcccrit, non yidctur i om cumcu 40 modcpurgationccducipofic:quumnon?iifi pcrquam hn- ^o i?iteruallo conte?ita in thorace materia medicamenti ui trahi queat:fiicihm autem multo fi fanguinem miferis. Cx. tcrumyquu?n plcuritis in co morboru?n fit gencrCyCjui acuti yocantur,qu<ia calidis plcruquc humorib.procrcatur, qua dolorfequiturjimpta a morbi mag?iitudi?ic indicatione ex Hipp.prxccpto ^.derat.yict.in ac.&a dolore&Hippo cratis iufiu,qui in fedandis dokmb.proxi?num yentnm fe ^^^^ ^ candum docet 6.dc morb.yidg.fcct.6.& Gale. afjenfu qui icxi]]'
.*Oih , '■^cncmciifi.T dnVirnlr^n.s.ct co — „ri ...... ^ ^ ^ *
' ^»^^^ > tunc illud cit iigniticatio , „ "^^^'^i^on cuacuat matcriam c- ^*- ^^^mcUus cit vt n tunc liniatur na-
ivo r
\ci ^^^^^^^ prohibendum .f cu?neua- initio pcrniciofum medicamcntum ccnfcat,dci?jflammatio
\ Nic^rt^'^^'^'^^'" '^^^^^int:yt ccrtiws a nobis tefli \,,5^'/jVi;i^^ » rcuulfwnc in prmio morbi
''^dcnticapitc^ ^C'''^^^'ir/'''^''''" confluxcrit.Jt ubifluxit Sfi'''''^-??-
lcmcntia dilHcultatis,ct co yena tenatur;fi ex his^inquaj^idicationemfumamus.perpetub tmtte?idus in pleuritide frnguis yidetur. quod Cjalenomaximearridet^utfiat.At Hippocrates tamenfl dolor ad hypochodria dcfcendat , mcdicamentum exhihet , licct Jatiguispeccet : cp co?nmodiorfhe?nis hunwris deorfirm ad aluum ipfam retractio e§l,quam furfum ad brachia.etfi ue rbfanguistunc nb educitur,immi?iuuntur tamcn cMcrihu 7nores,& horum inopia fangmem ?iatura parcius ajjccto lo co impartitur.Ouod yerb idcm Hipp.alibi infla:?natio?wm
A r /ON ES .
"'■u &c.Affir?natqu.t de yenx fe-
''\,r>^"^ic/ fr c?'' '^^t^-^^^^ic.pr^icpifleq; eam ''^^^^2 J^^^"'^''''" confluxcrit.At ubi fluxit ?nlfn ^ ^^^f » nondutn cst: curatio?iem eflfe din ^^a^^^^^icolorls yfquemutationc.appcl-
pyt^l^^^^curationH, feu curit,twndne,quoi
^^gratia fit,qui morbU iam facit:fi
Part 252
nc iam conjirmata cfi fermo:deq; huwore.qui iam fluxit , impactusquc esi.iiyit quum in plcu?itide purgat ,dcriuatH h£c csi,ut etia ycne fectio,qu.i^ ab codem fit latere. Fit er go,ut Gal.fayiguitns miffionem fcmpcrprobct ob morbi acu r?ien,dolorc]materi£ caliditatc^Hipp-quuderiuada matcria eHinflirmationisy comodiorc loco uacuationc moliatur . Auicennas ucrb redudatc pr^fertim matcria <j'ec tct.Atq; itafortaffi cbfulto cmnes etprudcntcr diuerfa cbfiducrint. i £( Uat.miidem difji:rt &c.Ex authoritate (jal di.icQ AVIC. Tt ^ dionem
66 ^
Liber tertius.
dionem proponu in pleuritide , qitod tamen medicamenti genm probare ipfe non mdeturjmfi mgilM adfuerint. Ve rum non folum,qmim ylgdix. urgent-.fed & in:tio ftuxiontt non uidetur hoc efie improbandum ,fi prdtfertim humores fint tenues.licet rero Auicenncts Gal. eiws ditli authorcm fkciatmos tamen id ex Gd,non legimm:quin narcotica m prohibet i.de rat.ui6l.in ac.quamui^ id de infignibm Hufefhtlortjs y & tranfaBo morbi initio nosintelligamm ,
Quod ad pleuritpdM deinveps curationem favitjde qua& ^*.^^ j xcw^.^,^ — . ,0. fi^'^^^^'^ agit,pete ex Galeno ac f/ip.2.de rat.ui6i, in hac ajgritudine^, ^^f,^.fn< cum
ro,& butvrum: quonia admuat ad ni
nem,6c ad rputum,& P^^^^^^ v. nartesuf'^ & anetlio,& lale,ctftudc ^^^^'"rj^js^&illuii tris,ut non c5pnmantpartcs g-^ ^^ionef? fit cum lcnificatione naturcc, ^ » ^.pa cis,li retinetur,cuclyftcrib.lcnibuS '^^
Kift hordei,cum pauca ^^q"f ^^.^''^^^ ^ [ ut prohibcas inflationcm. j ifpntualtlc
muVfficiV,'& cius inflatio^. ^,?,t^fdlicitc^"""^
inceps. Cap.i.
;i B dare,
t) B.autdareeis in ribo ientes cvim aceiofis
c B.fiti<:. tj B, frangatur nwUiia.
iw .^tf.t^ii/e (y" T rallanum lih.(-,& AretdLum loco antea citatOy& 'l^aulim Lib,j .Hipp.iide morbls, nec non Jia-r firn Q.adzy^lmanf
Sermo contimtm de ciixa dolorum pccloris. Cap. 5 ,
NOn cures in principio nifi cum eo quod lenecftex clyfteribus,& luppofitorijs. Et maximiquidcmerroriscft in potu rribucrcin ifrigidanti^vehementia, nifi infactis cxcholera.Et-' [non dcntur j in potu in infrigidantia ftyprica: i^f Etcibi corum (int (icut lcntcscum aceto(itarc,& limilibus. j Mfcias quod darcin potu aquam frigidam , cft inconucniens'huic cgritudini,& omnibus apoftcmarii rs intrlnlccis,minora crgo iplam quatum potcs.Quod lic [tuflis j fiat jnobcdicn's,pcrmilcccam cum oxymeUe:ut ^ [ frangat fortitudincm j aqua; : & vt minorct moram eius,& fixionem ipfius ,
,1 ip^
in nac a;grituciine , ctui ^i^, >i , aticndenda,eft utfuccurras ^""^5' ran'C''J ^gritudinis antc, i [ & ablq; ^^;'^„,.as cuoj Si autcm fiat fanics , oportct ut ^^"^^^^o^^t.B ^^, mundificationecius , antcquam , [qiif fciasquod neccfsariacft hunicC afi ^^^^^^^^ae ftudejvtfacilefiatfputumA '^''^..tSitq^'^^ j fputum incipit in arccnfionc,iX K ^^radi'^^ tum , conforta hanc decodion n^^^^^^^^^.iacft ^ " [hiij ] & capillo veneris.Etquiu ^^^^.^jjjpo ^^^, grofsa,et uirtus cft fortis,ct no cn ^ ox) cumcntum, non cft malu tnbucrc |n^i;^,3tufa ,t mcl pcrmiftum,vt uicidat cum^^''
cum cis,qua^ funt fKUt caha fif;;^^,^. £t q ro,ct tercn iabin ,ct fii-3Coft'^''^,^ds,ct i^^f doquc luuarur ctiam cum ^^|^P ' ftrari,^^ ^ ' tis.Et pri mu.quod oportct ^^^^^^ .f.olata, ratum fadum cx olco uiol.ct cu
ratum fadum cx uic»-^ "^"T" ^inc^ ct n^' dc gradari m pcrucn iatu r ad acii^ -^^^,^ ^,j.a
c^incs,et pulucrcm molcndini.
& vt minorct moram eius,& fixioncm ipfius , gincs,et pulucrcm moitn«^i ^^^^^ cmpl^^ljjj^i. „ imo vt faciat currerc,&'pcnetrcr in corporc,& tim ad illud quod cft ^^^^/"^Ybiici' ct ^^^.^^ 1» adiuuctcumincifioneoxvmcilis,&fubtiliatio de chama^milla.ct radicibus ,jj'^,aia
iiua.ct J"^'-*"-;""'';.^ ncctiii' jctuiolis.ctdccoaionc
hortulan^Et fi cft ncccisanu qno^^^^^jib.cl'^,;
nortujanc.t.riicii ii^^^'-- , cai-'"''. .,„11 tis,ct fcenicnloclixaro. i l„mal'f
e B. Alia litera.
fa6\um cx abfinthio'ct i;aciiccH^^^^^^^ tulo mcllis,ctolco nardiii^o-Etlu .^^^^,^^^3fat'
lUio mciuSjCuoifu , v., ^.^0 tcria crt multa,tuc cmplaftia^ci y
ne ipfius.Et fcias,qu6d quado in plcurefi muL tiplicatur inflammatio , & rcquirit infrigidationem, tunc non infrigidctur nifi cum co,in quo funtabftcrfio,& humcdatio,ficutaquaci truli,& aquamclonis Indi.aqua verocucurbi^ ta: quamuis ab vna partc confcrat, quandoquc
— tamcn nocct , & dcbilitat cum [ prouocario^
'AuW&ex ne.] Eaveroaquib.cftabftincndum,iuntficut gj<^a,nociua iunt,ci us-r- ^.^^^. ^ l -^^j.^
/iccat ca prouo
portuIaca,& aqua cnd juia-,& omnia,in quibus fimiiitcr fi apoftcma la rc q^^,;,ti^^> ft»»one. cft infrigidatio,& infpifsatio . Et oportet vt fit dit ] materia cum ^^^/Y uotomi^^^^^^f ript^^ tua magnificaintcntio ad hoc,vt Iputum faci- dit, utcuacuatio Pj^^^^^iiuitio. ^^.^ Jol-^ le fit.Etc.xcisquidem,qu2emultiplicant Iputii, cft dormirc fuper latus infirmum : & quandoque cft ncccfsaria commotio parua:& \'r in po tu dctur aqua, qu? ad caliditatcm dccliuis eft , biHinem pJ^l iorbcndo ^ [ continucjquoniam confcrt ci vai dc.Et quandoque necclsarium facit cisc retentio iputiconihingcntis anhclirum,vtlamlicn do fumat cochlcarium de florc cris, & mclle . Etquandoquefacit clscnccclsariuni vchcmcu tia doloris,vt in potu tribuatur faba vnadc affa foetidacum mcUe & aceto,& aquag ( rof.]&
illud quum cft vchcmcntia doioris vocifcrarc tur loco additoru caiicic^' " / j-oi^^^-^^^fan^' facientis.Quumc|ue ad vltimum pcruenit ino- addidimus toliancnuphai ^^^- -p^ccip^^iiiiiA^ bedientia anhclitus coarc1:ati,& orci2:mon:alsu bit^.Dclcriptio ungucntJ uytyrum^ ' ■■ • adipemanatis,ctgamnir,ct
oefypumhumidam,hatcX^is ^a/lri^^^^ niameftbonumualde.Etcxc^^^^^^ i-»-i:ifMr.'3MV>-nrm aesrceantic ^.^ci^'^ JjijU^f^'^ ({■
, ut cuacuatio cx pi^^^^ , 'ho . J ccditurct.am,utfiatdc^^^^^^^^^^
cmplaftri alterius boni-R^^^f ^partcn^ rum,et maluauilci an^borum ^^^^^^^^ radicicis i iiliijpartes i^-f '\7, chai^t .^-o^ fabarum amboru ^^napartcn^' • criaci^.^fijf dragacamhi ana partcs i^-^Xionis ' ^i%o^ f fa,.c?indjgctaddltioncrdo^^^^^ in eofcmcnlini,ctfiat'^f ,jaitas,^^'^^ ^,,1
illo, . cam
porc Pcrat,
s s
niat de nitro alsato cum lumm.i trium digito^ rum,& de f lorc cris quantitarcm vnius fab^,&
cum ccra ct olco uioi.i:'^ (^^^'''riO^^ ponatur loco olci uiolacci oi £ortiSp%,ii olcu narcisfinu.Et ficaliai;^^;;^ ^^rcriP^ turlocoadditoru calidoru , ^ ;.^(^,ct^^^^^^^y addidimus foliancnuphaji-»^ j^^cip^ bit^.Dcfcriptio ungucntjn j.uni^
parum olei,& aquam tcpidam, & mcUis paru . ^
Si auiem non valcnr.addatur cis [ illud quod ^ maturarioncni ^^51^*^«».. - jiordci^^^^^iui^^r^
cft fuperius] uiris cu pipcrc& accto,& fintom cmplaftru taaumcx tarinai ^^^yeac^^.^^^fDt
niatcpida:aut hyfsopus,& fy.iapis & nafturtiu ct cortice papaucris.Et quai.^ ^ bun^^^^^i,^'!, i f &mcllc ^'•^^" ^^i"^ ' [ mellisjrcpida,& hoc cft fortius il lo,& forbcat,quum lpuit,vitcUum oui,vt rcmo
ucatur mahtia cius. Et fi indiges in pleurcticis tranir aa ruucauic ci .-^- - - Iiin^"' fiO''
cibo forriori,da pifcos alra4radra,& illud quu ginatis proprictatcm . ^'^^^^^a ^^^^ c^^^
fracia cft fcbris.- & fimilitcr pancm cumzucca non luuant.non noccnt,ctu
papaucris.Et f f ;"rbun<ie ctiam in cis cum ^ [ ^nipl^i^^ j.ictio^^^^^^ cis.ht humida quide iuntcouc . ^,,1,11^^01 trahir ad rubcdine.ct ficca ci,q ^^,,iv'^d^ y
\ V,"
Fcn lo. Tra(5l. /.
II d
la :t u le it
.] (1"^
le jr
le [1-
:i' (. ia;i'^^
^i!!f^r^^^^^-^^ mcHns cfl^vt antcccdar Ipon inans^^^^^^^^ cfUqua
66 f
'^'^<^%iur'^'"^ '^^-^' dcuidc pcrtranfi illud (i
_^fium tibicft, & faccuaporarioncm cu
cum olco,6c aqua calidis. } t fortius faiilibiK r^"^"^ ^ir cum accto,5c t hcrbo, Sc ^'slubri • P^*^ lana ambibitam olco.Et cx fic-
■^niflAi ^^^^poratioquidcm rcfoUiitom-
pida,ut allcuictur dolor, & minoretur frcqne tiaanhclitus : quoniamcftnociualecundum quod iam fciuirti.Etpoit dccHnationcm mani fcdam admini(trabalncum,&alicna infrigidationcm^tC Jnifiin ifB.uelrcmea
cis,qux funt dc gcncrc cholcra; rubcar.Er (in7ilitcraUcna rcgimcn ingroflatiuum,.5c admini- (Ira fubtiliatiuumA dccoquantur in aqu is, 6c
- ^ „ Jyrupisjpra;didish[caulcs]& calamcnthum 3g fjQ^jjjg^
'^'^Pi^ohiK-^^'^*^^'''^"^'^^^^^^^^^"^^'-^"^'*^'-^^'''^"' "^*^ infinccius, &: lambantfcmcn*^[alcurat] cum bB poi'°"' °^
ibus^ r, • ^^^^^^«»iia vcro plus contcrt dolokis j^y^^cntibus . ] Quumquccmplafh-um Vrcn ^r^^^"^^ ' ^^»»-^^ l^^nic vt rctincascms fia,]^ J^^^^cjca:gri,nc co cxcitcntur ^'[tnfH ?griti,(j f anhclitus . Et quahdoq^ cft
''^^'^mpb(> -T^'"^^^ Ticcitatis , & confcrt va- Pcratoi-L!,^^''^ iiaporarioncs humidoiu tcm •^'^inarf. pcrcutit facicm , 6c v^cruc-
^•Jrciin^ 'l^\!^»cacris.Etquandoqucadiu Niusr. "^^"^^^'^^^^^'^ vtuntur. Etconuc- ^lutacun?^T^''^'^^^^'a^is cftccra aiba coiata, ^^^olor upi violacco , & propric quando ^fntofas nr.a "^^^"^-^^ quandoquc rcditur ad picboto^, ""^^'"^^ificarioncm corporis cu "^«\Undifi aHjs,6c fiducia,quod ipfumia '•'-Urrup'^j""^E^vcntofiscnimquumpo.
ii uentus. fB.inruftlatio.
^^^omnij^^^^ do
mcllc.QiK^t-^ fivipoftcma fiatinoix\dicns,& ua- c u. alchuiai*. dat vcrfus collccl:ioncm,rcgantur cum regimi ne, quod dicitur in capitulo illius prvopric. E> oportct vt caucantur in conualcfccntibus plcu rcticoru, fallh, cV acuta,<5c fatnritas, Sc rcplctio faturitatis facicntis nauicam t [ ]
[vcntofitas]5c fumus,(5c voxalra,& '^[fanio , fitas,J<Sc coitustnamfi rccidiuanr, moriuntur. hoc dicimus,fi plcurcfis eft calida pura. Si autc quandoqucadiuuan non cft ita, imo no cft pura,6c non cftuchcmc tiscaliditatis-.tunc in tccft utfriccs , & cmpiaftrum facias cum cis,quc iunt ficut focnngra:cum, <5c pix, & ut vcntoias apponas . Etcmplailrumualcns ad illud. Rccipe cincrcs radicis cauliimi,qui conficianturcum adipc,& fiatcil co cmplalh um. Et in curaquidcm phlcgmatici , incipiatur a clyftcribus acutis, 6c iblurionc vcntris Etnon fiatphlcbotomia,5c adminiftre tur rcfolutiua,quajfintcxemplaftris,5c uapora
Jni doiorofum, apparct iuua
?rijil"cc3s &r ^^^'^ndoque trahitur ad parrcs tionibus prcdiftis,in quibus cft uirtus.Er cibc-
'^^'tur ii; ^j^^^plaftrum dc fy napi,fi admini ;>ni ii^ ^^^[^^^^^'^"^i^V opcrationcm vcnro
f>m Dl^^^^^^^do.Qrun^crgo pcrtran 1 7;^amva;f^.^'"^ ^''^'1'^'^ dari elcduar
fit fc ium
g B.cibctarp
tur t bcta,& aqua caulium,(?c aqua ciccris , oko dc ojiuis , autolco dc amygdalis dulcib. ^ ^^^^- & amarisA adminiftrcntur cmplaftra,& uapo rarioncs calida: pra^dito . Et detur in potu dccodiolofcph vigilatoris,quam in potu damus cum olco dckcrua.In mclancholico ucro g [in eipiaiur a] Ibrbitionibus faclis cx triticofrjtrto,cum mclle,<Sc olco amygdahnodulci,6c clo (fluarijs ]cnificajiribuscalidis,&: fbrl-)canmrole^^^^Wice^^^^^ icipfis cum mcditationc 4^ lea lcnificantia,ficut olcum amygdalinum dul i?^'^'^ Vauilr!}^^^^^^'^'^^' '"'^^ rcgimc dc- cc. f-t forbirioncs fadc cx fabis,(5c pauco focnn-
gra;co,6c lac muldum, &propricafininum , quoniam iplum cft iuuariuum cis . Et cx cis , quoj confcrunt in co,eft,utfumatur colli pondus drach.j.<Sc dcrur in potu in 'i [ aqua] dccodtionis ancthi: ' [6c oleum bahami,auf fy rupiis ^ B.cochhano. mclUs:]6chocctiamconfcrttufli malx.Aqure i B.autoleibal ucro congrcgatcE in pulmone,curacft lcuior pidcmellc. cis,qune dicemus in cura empyicorum, &c qua-
i^buty,)|'f ^-^Ji-s.&granis ^ [alcurat] & mcl- J^m^Ht p ^^^c^^uarium ex butyro, &c uilco h^^^^ ninc/^^^^^^^^^c ad minift rabanr con fc- >aincSi ''^'^^'^ athanafia, & cft via bo
tl-^^^fiSc^'''^""'^^"^ ''''''' '''^^'^^^-
tif ""iCQiii, ^S^ttolcraicillucl-.qt^Jareciim i ?'fr, )?, '"'«ur tincm mundificat ion isfuffi
- U^^^^^""^^ timorofi,non confidetcs O^^^^^um I ^^"^^"t mel,<Sc ponunt loco c- Par •^^^^' incd' ^-^^^^" ' cti^m inn uebant \'tciiiQ^^^^Uiii j>^^J"^^ ^^^^is mudificationis,pra: C^'^^ luveur p^^^^^^^^^ tcncntur
i^ih^^env ^^^: innuebant in hac hora v- *na»>. *- xjiccli'"-" ■ " ....
"^^^^''^^iiVb^*^^'"'^^^' <^cmplaftris,quxno- doquc indigetperforarionc. •^^^^Piallro odorem fadis cum iampfu
^■t ' ^cedit h'"'^^'"'^^'i ^^^^ himmum ii- ^ ^^^tirip ] ^^^^^'Qtiajcftantiquorum ,
^imore V^'^ ^^^"'^'^^ ' ^ obfcrua- ^tcn ^^loron ftimpat aDoitcmata , &
\.5^at nrn?^^^*inium. Deinde
De cura pmpneHmofUf .
: attuiet ei
rfril!^^^^^diel^ ^'emanetulqucad quarrum-
^ritu^l^^^"^ muamento ^cftino.Si Vi^^ne'!-"^"^^ eft exculatio aucntofis,(Sc
quum uigilia;
^'^ fre P^paii ^^^"^^^'^""^ ncccflarius eft ty \3ie^5^^^^*e.£t quandofitanhchtus in \ ' ^ilicii ^^^^ fuccurritunili nocuhy^Mc\u^ ^^umcdatione cum eis ,qua; \cn ^alio ' '^§o Ply U cx ca ali^
^fect c^?^^ hcut iuleb.Quandociuc au "^i^rochjitio larcrii» cum aq wa tc
1 N curapcripneumonioi curriturcurfu pleu 1 refis,nifiquia oportct ut emplaftra ipfius fint fortiora , <Sc ut ponantur in eis , quc funt profiindantia. Et oportctut fitfolicitudo ad mundificandum cum Iputomagis uchcmcns. & fit in ca loco iaccndi fuper partcm fpuendi, ^° refupinatio declinis ucrfus illa partcm.Qnum quenaturain ipfafucrit reftrida,oporrct ut in potu iumant omni diefemcldchoc lyrupo, RccipccafirefiftuliE, & panhlarum enucleatarum amboruman. fcxtaria. iij. 6c prouciantur fuper ca.ifij.iacraiati aque,qucdccoquatur vique ad medictatcm, qucc i umatur, 6c lupcr ipfam proijciatur facraiati aqux folatri . Et hoc
oer tertiU5.
leisitacc icbilitance .
cfl illud,qiiod In pofu forti datnr:5c dcbili me warle lenis tlictas ciiis.lit li natLira . [lcnitatcm habiierit & dcbilitatcmjdctur jn potu rob myrti,6c cydonia dulciaaflata,& granatadulcia.ht iliiu.squc l> ilm«rcr». cft cx gcnerc ^ [almcfir, i& cliolcrx rubca: cura cftjficutnarrauimuSjdiiHcilis. Namli aliquid contcrt , cil cxtindio iiltima cum fuccis uclicmcntisfrigiditati.Sjficutoicrum, & hcrbarum, &:frucluum. Et dcntur infrigidantia lcniiican
\x proprictati$.<Sc ^^'^^^^^'^^^^ffZt^^^ ^ '^' rum cum itoracc [calaniita.jEt ciai r iyrupus hvllbpifortis^qucin dixim^i^ _ ^r^^^ nautur fortioracmplaih'a,qiia: '^^^^^t^^ hac rc in potu mithridatum , ^ ^l^^^'^.V.bns,nchora,ca iuuamcntum,fi non ^"^'^^I^ jj^^-jbode que ■ [dcbilita.s]nequccxtcnuatio.oc ^^^^^^^^^j^.
rur piiccs faliti.&: lumat in orc j"^' '^^^'pulpa dit dormitum , pikilas tactas ^^^^'^j^^ i^pom
m,ricut fuccuscndiui;v,&limilia illi.QiK)dfi lo coloquintidx.&pilulxctiamcoc-.":^^^^^-^^^^^^ ■ ' ' ■ - fumanturinhoradormiciuU.oc;';^ .^^;]6cki
cuacuctur cholcra cum cis,qua: funt ficut liracofl,& tamarindi,&tcrcniabin,6c limilia illis, .cftbonumi 6c limilitcr quaiidoquc ciincccffariumin ipfa faccrcphlcbotomiam, hfucrit illicrcplctio.
A T^T^O T AT l O 'l^E S,
Ad pmpncumonU curatlonm eadcm fen faciunt , <et^«c ohferuanda Junt^qnx in plcuntidc .
guttura corum cum ftoracc i< [ ca . qu.i quandoq^confcrt ci nioucrclcdcni t icdct,hominc tcncntc cumpcr ^P'^ ^aincl fcrt ci fumcrc in potu lynapinY'^' &conii''i'^ lis,&: potarc afTam foctidam m K^ctc, ^^^^^^^, ciiaccrclupcr latusianum , qU'^" . ^^ftcoe ptioncm, & prxcipitur vt vomitus ^^^^^q
*De empyemate .
a B glm inc. h B.dadilis.
OVando apparcnt in apoflcmatibus plcurcfis & pcripncu mon ic,ligna collcdionispra:dicba , <5c afccndunt ; tunc ncccllarium crt,vt iuuamcntum hat ad maturandum, poO: mundihcationcm corporis,quod litcum cmpla(>ris,& uaporationibus^ ficut illud quod tit cx farina hordci,5c
bo , 6c dulci , <Sc ^ [ficubus humidisj & ficubus ficcis,6c fortius illo, cll illud cum quo ponuntur llcrcuscolumbinum,(Sc nitrum,6c cfl: conucnicns in hnc,ctiam apudcruptioncm .Etoportct ut ^ [dormiatjantc horam cruptionis fu {Vr lauis infirmum: adiuuat cnim ad fpucndum,6c ad rumpcndum.Si autcm caliditas fuc ritplurima,dctur in potuaqua mcUis in aqua hordci,aut aqua mcUis Uibtilis fola. Et li caiidi
nam in huiufmodi horis.v »o rofumrquandoquc cnim t.Kit pt^»»- ^^^prc ptioncm magnam vicc \ na,& ^^.ccllanl focat.Qiuim autcm non crtniipf" . .j^aaili clt vtcautcrizctiir,dcindc '^^^^'^'Xn^l'!'''^^''^ cxiucrit lanicsalba,munda,lpci>n^ ^^^fuf fi non,non cU fpcs habcnda. Qtn I pit fanics,3c curntA cxUlimasq^^^^^ jificc;
& xqualis, ita quod poUibilc Ut v orict^^ tur cum fputo vfquc ad xl.dics:tti r ^^j.jiia, adminiiVrcnrurpofl cam Juun^ f
[vinoJalimbat,6c uinoal- $o mundihcatiua, dandoca in pot^ ' ^.-^^
' ■ pitcxpuiinud,quodcrumpit.Eti^^^ iHl^'
dccodio hyflbpi cum radicc i Tl
c^lcftiscum fvrupo dc mcl!cs& ^^"^^^^^^^^^ tioncs prx.didx,W cx tarinacicc:^^^^^,,r ^
Part 253
tas c(t non fortis,& uirtus cfl tortis,oporrct ut 4^ radix cius,ac ariUolo. vtraqtiCj'^ t opoP^'^ -
fynapis, 5c nafturtium,& vlq^^^.^^.^
farinacicc^^^ hUs/^^^^q^ircirnVcTmcdicini^O^
cis ctiam faHua hcrbi,6c ^^"^'''.f] crbo.M;-^^ rium dc fquilla.& clcciuariuni ic ^,^|^jjial;ii^ cin? vcro Ungularcs,quv lunt.n^ (^.ncp'}; ^ ^ di rci.funtUcut farina' [ncf'
in potu tribuatur dccocf io hyflbpi , in qua cu hyllbpo dccodafunt hashx,& praUium, 6c Ucus,(SJ mcl. Et in potu fumar aquam hordci dc J B. liquiririaf. cocli ciim radicibus ^ [lilij.] Etquandoquc indigcscis, que funt iicut mithridatum , & thcriacaad maturandum.Et coniicnicntiorcsho rxad potandumipra,funt poU maturatione intcgram , utcrumpatur lccundum conlbruationcm innati . Et dadyli quidcm funt ultimi in hac hora,& poU ipfam. Etfyrupus dcpraffio,cfl:ultimus. Trochifcus maturatiuus.Rccipcfenicn althca:, & citruli,&: malua;, mclonis, & cucurbita;,3cfuccumliquiritia:, (Scflorcm mcliloti,& uiolas ''[vel]drQgacanthi.fiant troch. ♦ [Et multotics quidcnuuint trochifci] cu mucillaginefcminislini,&dantur in potu cu aqua Ucuum.Forum autcm cibi in afccnUonc, - , aquamel. Untpanis infulusaqua,autcumii [aqua,&md L. * lcj & oua forbiha, & quo! lunt illis Umilia . Et
ctiam,& coftus,& caUalign^^;^ ^iiqii . doquccflncccfll^utadmilccarur^.^ ^^,di 1^^^ narcoticis cum mcnlura. _u..mcnr^ cfl: fcordion; ipfum nanquc
uamcnti in hoc capitulo.'Er ijt^J .^^yanri|| ■• ■ nhaci^ow;^^^^ u
f B.
matrcs mcdicinarum in ^ cx quibus Uuntpotioncs, U quan^^; brocharcum lpongi)S,& " f^^r^nuiip^^Tcb^ Ut olcum , ad quod virtutcs •.jjjitini'%/i' tur,Ucutolcum dc lilio,& "^^^^riiii^^^^^^dc^^ m?millinum,& dc alcanna,<x i .^^^uuij^^^jji. cut olcum laurinum, ^^P^^imrq^i^ dcclinatio.Et quandoqucpon^^^^^
cut olcumviolaccum, ^'-'^"%ontii^'^^^'^t,ini.'
ncm,& horam.Et quandoquc P ^ ^ini» P :.,r. a: .....v r.mt UcUr
ca quibusvtuntur inlccundamcnfa,Untgcne &bdcllium
iuUnodi olcis,ca, qu;r ^''-"■'^">,,mniirf"':.iifb &adcps,&galbanum,&fl«s ' &tol^'hri^t-lt fopus humida,& fa^nugrccim ' ^^j^ tcu^^^i^
rapini maioris,& minoris, & amygdal.x dulccs,& forbitioncs lubtilcs.fada: cx tarina hordci,& ciccris, & fabarum cum oleo amygdalino,& zuccaro cum mcUc.Quumquc pcrtranUt horacruptionis,& complctur maturatio,opor tct vt iuuamcntum Uat ad crumpcndum: nam dimilUo ipiius,ciUcit .i:grum prauum , & ma-
,&UmiUaiUts.H^?/^^^ lipcrfluasincaler^K. c
fortis,non fupcrfiuas m c'ii^^'-j^ coi^fc-uf dcbilitatur virtus proptcr ^^^^^ j.fcr>u^ J^ACfi',' nis,& dcUcit a fpucndo.Et ^^^ici^P^-.iar ratur ad rcgimcn cxtraaioni jbU^^^^ ptioncm adpcdus,in ^icL^^^;!,;,^!'^^''^', natur regcr allcuiationcm.t-^d. ' piuriti^' nlcurcU matcriiii
10. Trad. /.
66 j
ceirar|^^''^"^5^^^citcaderc in phthifim^tLincnc % ^'^cautcriiim licricum cautcrio mi tcrigi^^^^P^^i-^forctur pcdus vt cxficcctur ma- U "JcIIk c pau!arim,6c abkiatur cu aqua
3 t
O^'^^"'^'^'^'"^'^ ad extradioncm cius ad cx »dcnnn>r'^^'4Liemundificatatucrit,pcrucni
>^oluiand\un. ^ ^
qua dl pus.cx niodis pra^didis dc vo
Et oportct, vt cognofcas
in vlccrc , cum inftrumcnto attrahcntc pus. Qj^imquc mundificatur fanics, &rpcramu$, quod non rcmanfitcx caahquid: tuncadmini ifrcntur mcdicin^ confohdatiuc:&: non cllin mundificatiuis , abflcrfiuis,in huiu(inodi,ahquid iicut mel.Ipfum cnim cft mundificatiuu, & cibus dilcdus a narura, & non nocct vlccribus. Vlccris autcmpuhiionis rcgimcn cfl: duaj rcs.-quarum vnacftcura vcra,&: ahcra ci\ blan^
?^^Usn'f5 D^.'^!^" ^'^^ ' ^ ^^^^ quod induitur Jo dicns.Curaquidcm vcra non cft poflibihs,niIi
quando a;gritudo cll: fufccptibihs curar, & nos iam narrauimuscam. EtiHud cftcum mundificationc vlccris,6c cxficcationc iphus,6c cxpul fionc matcricrum abco,5c prohibitionccatar rhi,& adiutorio ipfius ad confohdandum . Kt iam prctcri/t iilud in rcgimincprohibitionis catarrhi,& cfl radixtibi in haccura. Et hnnma cius cfl: mundificatio corporis,& attradio ma tcrici acapitcad infcriora,<Sc confortatio capi ° tis,ut non multiphccntur fupcrfluitatcs in ip* fo,& prohibitio cius quod cftunditurcx capite ad puhiioncm,6c attradio illiusad aham par» tcm.Etoportct ut fit munditicatio cum phlcbo tomia,(5c mcdicinis cxtrahcntibus lupcrfluita' tcs diucrlas, ficut pihilis cocliijs , 6c propric cii bdclho,6c gn mmi additis in cis. Et fortaflc ncccflaria'luntca, qux*cducunt humorcs mclani cholicos,ficutcpithy mum & hmilia . Et quandoquc uidigcs itcrationibus incuacuationc,vt pcllcntium, minorcntur fupcrfluitatcs in ipfo. Euacuacr-
7 ^^^"^"^^^ hito rubco,i5c conh' Iprecft 1^^,'^ cxficcctu r vclociujii quon la ^ ^^'^can^''^^ • ^^i^i^^^f^"» ^^''go ^Lipcr ipfum Nom t<5c]pcrforctiir iilic.Nam
^^^cun/Vl^^^ cautcrizatur,im6 pcrforatur ^iter q^V*^."'^^^^otomo, <Sc ponitur pricparatio %tuj c^rn ca egrcditur fanics,d cqua ac fcit^i r^f."^tiic parum, abfquc cxtraaionc ^'%ia ri^^*^^ in huiufmodi quidcmhora ^cibot ^^'1^^^1'uatio virtutis, cum carnc, ^Siaiv, 6c non conhdcrcs fcbrcm ,
Sre,^ ^P^^ i^on fanatur , dum fanics perfc- %i, £j ^^^^^^s.quun-j autcm cxpuitur , cradi- Sfatij ^^^^^^ contortatur xgcr ad cxpucn- Senio,/^^ > ^'iutillud quocuraturcx cautc- ^'^saccidif ^^^'^^'^^'^spi^oculdubio. Etmulto^ ^^Scnv ^^'^^P^^"^'nia crumpatur antcniatu- -■^Uai-c'^"^^^ ilJ»J^>qnod crnmpitabco,faniicccaai-ia cft lunc phlcbotomia , 6c
caij '^^^^^^^^'■1^^ . Emplaftrum cis conuc- I^^^^^Por'^ ^qna mcUis fupcr dcfcriptionc J^Pipcr !^^"^*-Efcmplaftrum huiufmodi.Rc vcncris,hvflbpum hccam, T'5ftri,^^^^^^°^hiam rotundam: fiat cx cis ''^cummcUc.
T A T I O N E S,
go cum phlcbotomia,& mcdicina:dcindcc[cLi c b quiefccdc fubtiliationc^ ] 5c propric in corporibus forti- rdtera. bus.Etcx rcbus iuuantibus incxpcUcndonocu
mcntum catarrhiciH [diacorc,] (Scpropnc il- gradaninproc#
lud quod Cll CX papaUCrC,*^ [OC CUm] Cis qUX di decum fortiori
ccmus in antidotario,(Sc rchqua. Et cx cis,qux iuuant ad hoc,vt naturafufcipiatrcgimcn,;cft ut fiat pcrmutatio ad rcgioncs , in quib. cfl: acr
medictna. d B.diacude. c B.ex.
PIp , - ■ 40 cxhccans,u' curctur,6: dctur in potu lac in cis,
j^^^^^y^^clpuhnomamfa&am Et oportct , vtfit ^ fpra^paratiojcius fccudum
7' ^«oirf^^''*^^^*"^^^^/^'^ f\atmdifm'mftndiis cH .lfDpv"*°^ft ,,^!^^^ acccdendum dhaux utfieri dc
tnfi^ ^ J "'^•'^'At quid upia iam fuppirata partc
^*"*^ ^j^^erum peaoris , & cura phthlfts, ^^'^Vlcus
t\is^^ ^^s^widemcftin cannapulmo- ^i^' ^00*^^ ^"^^cdicamcn ad ipfum vclocitcr f^^jMin^l^^^tct vt faciatdormir ca:grum lu- 'iC^cei,,,';^^^'?'^^^ tcneat mcdicamcn in orc
plurimum ^ Lca,qux cft pr.xparati]habcns coU huii tcnlum ad antcriora 6c ad liipcriora, uta:- S B. ftatio rcquctur cafus partium pulmonis adinuiccm,6c * * non rcmoucantur partcs vlccris a coopcrtura, (Scporitionenaturali,6c oportct,vtnon frcque tctur m ipfo fcdatio tullis, cum prohibitionc fputi:nam in ipfocft timor magnus, quamuis mcditari faciat lcuitate. Blandientiavcro lunt rcgimcn inindurandoca,(5ccxftccandocaita, vt non fiat concauitas in cis,ncquc dilatcntur , hcctin co non Ipcrcntur incarnatio,& confolidatio,<5c in hoc cft fpcs in [tcmporcjpaticn- h B. pr«Ionga.
tis ca,quamuis uitaeius fit non dilc61:a,(5c lcda- "o»>«» tur quolibct crrorc. Et ifta quidcm cxliccatiua conftringuntpulmoncm,6c cxficcant cum , 6c claudunt vlcus, quamuis non confolidcnt ipfum: (5c fihac viaproccflcrit,non oportcbit,vt
,^ _^ adminiftrcturlacomnino.Et mclcft vchicLi-
Q^^cTff guttur infius abfquccx- 60 hmi mcdicinis phthiris,6c ipfum non nocct vl
^lc. ^^(icr .^^^- ] Et mcdicine iunt slutinati- ccribus . Viccris autcm mundhicatio fit cum
^'^''^'^tat^Pj^^^^.^^ahuacius paulatim , itaquod -Jii^ttetf^f^.^^^^^^um fubito,& excitct tuftim , VVttj' ^Pfc molhficct laccrtum gutt uris
iCp/MiCc...'"*" J^^^n^caicineluntghi .
'^^v^. ^*^^iu^,quas dicemus ctia in phthih. mcdicinis prxdidis mundlficantibus , 6c cum
mt in pc(!lorc, & puimonc.
S^^Iudp f'^^^^'^^^^^^^ pr^ccipitur xgro, tuiriacA cofUs^ 4^0] motu.Et quandoquc cgre Poft luiftioncm ac^u* mcUis
dcco£lionc hvflbpi prcdi(Q:a ad phthifim in an tidotario.Et tortius illo cft clcauariu dct hcrbo cumgranis cotti diaum in antidotario.bt fortius iilo cft clccluarium dc Iquillacumlatl:eafinino,(5cquandoquecftncccflarium , vt aggrc^cntur in cis vifcolitatcm facicntia,gluti- ^ natiua.
t eru».
i B.alcanjarus.
k n.extenuatio
i B.tnontinatu
m l.aiduragi.
n 1 .tranqoilli tati.
batiua.Et quandoqucadiiiuatur cum narcoti cis,vtprohibcarurtiilTis,&adiuuant mcdicina in opcrarionc fua, (5c tuncncccllarium clt rcgi men viuilicabilcEt iara diximus tibi hajcmun dificanrjain capitulorum principio , & diximus etiamca in capitulocmpycmatis . Et vfitatacx cis-sut Ibrbitioncs facbr" cx hcrbo,& for bitioncs,inquibusponiturporrum dc Sccni, fadxex farinaciccris,<5c ' [alcandaros.] Et hoc ipfum,porrum cHxatum & aqua mcUis,in qui bus coquuntur mundificatiua incarnanua:(Sc omnia lUa iam prajtcricrunttibiA confcdio ncs cxficcatiua: , ficut diacyminum, 5l athanafia , & clcctuarium dc /cminchni. V^erum mithridatum, & thcriaca , quumadmini(\rautur in quibuldam horis,<Sc propric in principio,& vbi non ell ^ [dcbiUtas^vchcmcns, funt iuuatiua, & ubi non cll fcbris iam pcrucniciis ad ulti mrmi in arcfadionc,& Uitum quidcm UgiUatum cU rcs magis iuuatiua inomni horaA Ui tumarmcnu. Etfimiiitcr omnia,quxdiximus ex cmpladriSj Sc vaporarionibus, 6c vngucntis mund 1 Ucati uis. Quii mcj uc p u trch u n t \ 1 cc la i n pcd:ore,& m puhnonc,confcrt faccrc, v t x\gcr lambatcochlcarium paruum dckitran in manc lblo,autcum mcllc, autcum aliquatulogal bani liqucfaclocum mcUe . Si autcm ilUc fucrit caliditas, & timcnrur munditicantia caUd.a , & ncn confcrunt trigida tunc lumantur pulmo vulpis, (5c fcmcn focniculi , 6c Uiccusliquiritix mundificatus, 6c fuccus capilli vcncris, aggrcgcnrur cum aquazuccari ingrolTata, quoniam cU ultimum Et quandoqucadmini- Itraniu r in liac cgrirudincgcncra fufl-umigationum,6c exficcantium, &c munditicantium , quibus fit fuffumigatiocum tr a i ccilo r i o. Etcx cis funt illa,qua; rccipiunt arfcnicum,(Sc pipcr: fiant ex eis fimilitudines aucllanx'cum albumi nc oui. Et cxciseft iUa, qux rccipit foliorum oliu:vdulcis,5c Ucrcoris vaccarum '[impingua tarumj6c adipis rcnumhirci,<5c arfcnici,(Sc Itcr coris lcporis partcs xqualcs . Et ex cis elt illa , quiK recipit corticcs nabac , <Sc arfcnicu,5c adipem rcnum hirci,(5c ex illis clt.quc rccipit ar (cnicumA butyrum de ouibus.Etcx' illis cft illa qua: recipit arfcn ici, <Sc ariUol. (Sc corticis ra di tapparis partcs a:quales-aggregetur cum mcl lc 6c butyro . Et ct lam pinc;^ in quaeit fxx alkitran, & etiam arfcnicum , fciUcctcitrinum cum (ifamino olco,(ScquoticscalcfitcompIcxioeius fupcrfIuc,cureturcumtrochifcisdcca phora aliquibus dicl:>us,(Sc rcdcatur pofl eos ad cxficcandum. Cibi autcmfmtcx [pcrdicib.] deco(Stis cum lcminibus , (Sc fpcciebus, (Sc non prohibcatur vinum albumpuru inprincipio fui,(Sc olfaciat lempcr odorifera,<Sc adhxrcat " [fomno6c rcquieij(Scquieti.(Sc dimittat iram , 6c rixam. 5c no pcrueniatad ipfum illud quod contriftat.(5c cx ci>,qua;cgo multotics fum cx^ pevtus in corporibus diucrfis cft ut utatur paticns zucca.rof.rcccnti liii anni omni dic,quatum potcft ,quamms multum fit , itactiam ut cum pane.dcindcattcndaturcflc ciusjtunc fi conftringatur anhclitus cius propter exficcationcm rofarum,dctur in potu fy rupus dc hyf fopo iccundum quantitatcm ncccflitatis. <5c fi intiammatur fcbris, dentur in potu trochifci
dc camphora. (5c non intcrmittamrh«cc^^^^^ in ipfb, quoniam fanat. <Sc fi non f'^^^*;'^^^^^^^ ci mendax,narrarcmm iT^acintcntioiK i ^^.^^
lia, 6c rcfcrrem fummani, q^i^ ^^^^ , ...mtaphthiUca. Pcrucnitrcsciusad ^^^^'" .^ do tumca prolongareturadco,au'i^.^^^^^,j
nirct ad mortcm , <Sc ii^c^.l'^^^"':^,l^'^i.,a,Tunc
lo q
•rxpararct ca,quc morti 1^"!^ '^^*^ u-auitca [uidam fratcr ciiis furrcxitad ^''^'"'.^ fanata nac curatcmporc lon^o » ^ ^'-'"'^jDofTi^^^'-*' cft,(Sc impinguatacft,<5c noncft mi^^^P ^^^uc vt dicam fummam cius, quod c^"]^ jjas&acaro rolacco.6c quandoquccgcnitua , rctaclio adminiltrationciacfi.s ^ -^atio^^ in hoc clt cibatio,& v*quatio,dc jscim^ • 3rrupti,&conglutinati^^^^^^^^ :, & mudificatio cuni abtt^ri ' , hoc
moris corr
cafcitatc, (5c miadiUcatio cuiu •^^"r . i^natH la(r.l:is,virus (5c lanici . Imo ninltoiic^ ^ ^^^^^^^j.
10 icgimcn ulccra pulmonis,qui.ini|
tur in rcgimmccoruin ut J^^f "^^" iieri.si'ii^^ cfibusmagisconucnicns cU ^iaccap"^^ cx mamnuUa.Dcinde lacaaiiariu i ^^^^^.(^,n
I . . cis^
cx mammilia.Ucinae u<.4'^''"' qUit'^^^
num oropric propter 1^?^^^'^^'^^';.' ' dtexciS'
Ute caprino . <5c lac equinuui c t a i ^^^^,^,^
qu.r mundificant,ac tacunitlpi j^^.quoi
ruin non cltci conglutinatio, ^^^'^^0
cxiltimo. In ladc autcm oui^i^/^ ^^^^^ ^^ia?'
grol]itudo,<Sc fi pollct fiigi cx u >tr .
10 conucnicns.Etoportct ^^'^^" ' opcra^''^ mul^ctur,palcanrplantas,quar m ^^^^^^^^^
nccclKu ia ad incarnationcm q» . ,rus] ^ ga paltoris,& haufigi,& ^ ^S^^^^^^i^^ 5u.^ funt illis fimiUa. & & " j
t a ipucre, flcut aUullx^6c alandaU) ^j^^^^^
apis:immo ficut '^^^''^,^ .rVt"lactis,oportctvtob^tu^^
vtitur pot
rcgimcn nam fierraucrit ^'^^f ducctfupcr cum malitiam.Q^;^:^';^,,dcn^^ d icorum, qui mcdicinam ^'^'''^. . j,di 1^^^ ^'^.n iam nai-raucrunt iumcicnitian ^^,,1 c tu. Et dixerunt lUud c"^^^',/" iaiii< V propofito noftio, icili^^^^.f pai utex afinabus cUganturi l?^ aut V longatx funt . iii). mcnfibus, ,iacn mcnfibus , 6c uadant ad vas , in h j^c f gctur , 6c abluatur cum ^f^^',^^c^ii^^l^o fit muldum in co antc,lauetur cu 1.^^^^, 6c fundatur in ea aquacaUda^t .^^^^^^^i^ a i . 5o,icc dinbluamraliquid,fifue frig .
dcinde abluatur cum aqua ^^^^^aetui-^^^^V deindeponatur vas '•1"^'^ "'^'di^'f^^V qua caUda,6c mulgcatur m co ^^^^ ^ot^^ iati , 6c eft quantitascius , quo .^j^a,ct in dieprimo,ri VgntudoiLicH ^put^^^^^^^^ tuncplus iUo dabis iccunduni 1 ccu ^ ctcxiltimaucris,6c funiatUU j j^iulU^ die duplum iUius,mulc-tum lu ^^.^ priiii^^^ii. 11 natura iam fuerir reftn<^tau .^^^j^d^^^. natur in co, quod bibitur in ^ fccilt^^^i,,^u; quid zuccari,etfacintcrtio, *:-^^to£i^.j^ primo,qubd fi natura , ficaf^'^. ^1^^^'^ do , ct propr ie quum non ^^'J^^^^^^^^ tcrtium, timc in potu ^^^"^ .'ainy^^^^af^^.^ duobus danic faUsIndi, ctd^ ,ncs^^^^^^ drach.s.ufquc ad drach.j.s.cr n [^c ^ potu omni dic pondus mc i Quod fi pciucncrit fextus ;
S k
Early European Books, Ccpyright © 201 1 PrcQuesl LLC. Images reproduc.d by court.sy of Th. W.llcom. Tfust, Lc
Feii n.
\ '^^%ldril^^^'^^ '^^' ^^^^ ^''cs facraiati , 6c cum , ^u,^ \^^/^^C''»^*iini,6c falem, & oJeQ amyg- ?ftiiltia't ^P^^ypodium.] Si autcm refpon- %cx ba^^ p^'^^^^ ' f^nc non admifccas pofl Jnoopo^^^^^^^uid.autminucex ladc. & oni f^fnpcr '^^^^"^on addar natura in dic & no "^iatui. cun I ^^^^^^ ^"^^" ^'^^^^ duabus. tu uc G ^''^^Etiaii,!?'^' in potutribushcbdo-
carne cibaucris , tunc fint cum cis qux funt ficutcaro atiiaiugi,5cgallinx,& pcrdicis,<ScaIca nabir, & minutarurii auium, & omnes fintnd impinguatai:6c niclius cft, ut comcdantcas alf^ tas, vt nntv'clicmcntioriscx{iccationis,(Sc incarnationis.Eta[extremitatcsctiam funtbona* ^ «-pe^J" propter vifcofitatcm carum,& pifccs in furno ^^^"^^ ^'^CcoCn^rl
tfc ""''^f lam divl • decodi.] Etquando defiderant iura tunc per- eorum &VircS
^clmHiniff'^!^"^^^"'^?""»^^"^^''^^^^^^ ro mircecacunimdlc. & quandoquc conccdi- fuperpruLar
^^^iuslacin potufumcndum ' t [
r^^'fitlio."ir ^^^^^^'^"'^^'^'^^fcetislocain quifPticita ''r'^ ^JptiHatiucL- , mundificatiux cii fcoh. f''^^^^^^^^^"^ ficutabfinthium,& ^ Inlacl. ^^^i-otanum, & polium, & ru- >^qunn!''^''''' ^^'P^''^i« eft, ut mi-
i^ni. /''''^"^^*^ muiaum e(l, aliquid a-
tur,ut ipfi ingrcdi^intur balncum anrccibum , ^*»"- &: pofl: ipium, quuni non cft in licparibus ipib. rurn oppilario.Iplum cnim impingviotcos, «Sc confortat ipfos.Aqua; vero ipforum , quas ipii potant,lHit aqux' pluuix.Etphthificis quidcm multotics accidit fputumfanguinis, (ccudum quod prctcrijt cius rcmcmoratio. Sc cx trochir fcis bonis ad illud funt trochifci, qui rccipiunt hiti (igillati drach.iij.amyli, luti arnicni , rofa-
% H^iofitas it^n'^^ ^•oquntur 6c ai;fcratiir 20 rum rubcarum,omniuni ana drach. iiij. Kara- C^^^coainirM ^ '^'^ cltmclior dccodio , be,granorum myrti , amborumanadrach.vj. C^^^^tKjnc^n ^ 'P^^^'^Sncm.Etattcndccti^im ' -
LUn ' ^^^^"^*^>nifi fit diaria{tunc,n.o- ^S^^^nma^^n " thypoqui(Udos) j auc ch, ^SacnnH.'-^^^^^''^' ^^'^^ oportct ut ponas in !^^biiis i!!.P^^^^^isdrac.i. Etfifucritfloma
cancroru m adu(lorum>lcniinisportulac;c, am bo ru ni a n a d rach.x v.corall i 4 ragaca nthi, fpo-
dij , h [lcdincj oninium anadracli. v. gummi c g fadenrg?.
[ f oe n i e u li , I fu cc i l i q u u- 1 1 i X , o m n i u 111 a n a d rac- c b . gu mi f«cis
Ir^''^^ Poin, '^'-'•^- ^"^^'^^ ^^^"^^ vij.conficiantur cum fucco portulaca?, & aqua SUidcn a cymmum & car- rofarfi rcccntiuni,ct hant cx cis trochifci,et bi-
li^^^^^^^^^^^^^ c"'" digcritipfiun
bantur cum aqua cucumcrisjautcum aqua plu uiali.ct multoticsquidemaccidit plithificoc^i
^'^■^^^tloch \^ ' tiincopprtctutabicin $0 fus vu.x, ctcaditin laborcm,ctprcfocationem
i^T_a/,^^^^"mc(} ncccnhrium , quum . V t tcbrjs,5c quu m cli fokitio ncn -
Pti/^^^iU-ia^^^^^^^^innvalde. & mcliuscft, li ^e^^^^^buf^^h.^^^^^o^^nii nocle vna portacce- C^^^^tur i loco tcmpcrato:dcin
j>roptcr jplum. et quandoqueindigetabrcitfionccius.
"^'^ ^'che * ''^"^ vchcmcntcr , doncc ad- ^^'^frochfr ^^^^' mirccantur:dcindc fu nWx^ \ ^^^'^"^^ tritici,qua; fit fim C^^^^UUm;,? X n P^^^-f«i-ari, cioncc fint i
'ch,Scaccipiatiir,6c in dicfc- \y -Pc!uj,,,^l^^*^c^<^t^cimam lui,<5c minuc
V ^^^^^ roii,. 7"^^^^-' ^'^^ ^^^^^^ ^^^^^"^^
^^s^^^m no? ^ accto(um:dcindcconucr- C^ccii.>^nd-
n-if — ^^ct4ldoch,5c apparct (ahi
?Cev ^gtitudo . Non crgo ccllcs mi- .^iddcre in trochi(cis,do.nec
Buhitarc l'icet,an \n phthifi qmndoque uemc fe&io con tienht,4mccnn,ufiadcnillatmie ftt , curatione dcfiiilar' tionisutcndum iubet, ac etiam fecandam uenam tjs uerr bis.[Et oportct,ut mundificatio 6^c.1 quod & (J\iefucs , ■oij- 40 Verctamenfi quis animadncrterk ,6^ (i fanguinis fputo fanguims mijfio confert : non tamcn faB& iam uiceratiom posipurulentiam,uel commodum,ucl tutum idpraiftdimn mdetur.intclligenda ergo authoris nonri fententia, dcfutura ulceratione ob desiilluionem non de fketo iam ulccr re.Quod reliquum eH, uide ex Gal. 5 . meth. Taulo lib, ?, Hipp.i.de morbis.^ AretM.iMcuratione diuturn.
Cap. ; i. Cap 8.
aliaui eorum habeant V^^lfoti^r^^^^^'^ ^'^^^''''"m ignituniinal- ^^}"^^ diri:."^." "^^lum , et rcdi hicad
m antidotario . Cibi autcm
V<^','*^tiiny ^^-^'^ ^^^^ de [V ^'^ch '^^"ndificat , 6c facit nafci VNuic.^^^^^^^^^^^^^^^^c^-oaacftglut,...- N 4?''^^'^ conucnicnsapud vc-
Sa^^^^^Uia il^^'^ Pi'opriccumcancris,quo SfJ^^nan, , ! ^^'^''^^'^ ' quorum ablurio efl: C r "^^^"^^rc'^ P^-opric cumole
Part 254
^.^'^mt r^',^^^-ibus,6c citrul.s, & mcloni-
Suh^^* rr. ^^^^^"^ ficutcaulcs,5c afpara ^C^On 'T''"^ ^^ciunt.jPilces autcm la
quumvlcusert malignu , omiiLC fairum.Qupd li eos
FEN VNDECIMA. De difpofitionibiis cordis. TRACTATVS PRIMVS.
Dc principi;s,6c radipbus ad illud . De anatomia cordis . Cap. l •
COr quidcm creatum cft ex carne forti , vt fir longinqnum :iriociimcntis , in quo contcxte funt fpecics villorum fortium, vcheiiientisciiucr/jtatis,fcilicctlongitudinaliuni,at tracliuoruni, latitudinalium,cxpulfiuorum, et tranfucrfalium retcntiuorum,vt fintci fpccics inotuum.Et * [ menlurata eius crcatio cum quantitatefu^cicnti]vtnon fupcrfluttas , ct «juimas cre^i"^^ grauitas,ct magnirudo: [ quoniam ] cfl: cx ip- "is eiu. eii qui Ib origo arteriarum , ct iiilpenfio ligameato- ""^ ^"th^Ticx rum.Et dilatatiun cft,vt: fit ia or igmc futficicu- &. "'^^'
a B.AIialjrer».
c B utcmatur ta dtui.
i B. magis for>
f n.utnteijubi
g B.parC, iit fit hAfisfixa,fiima in creaiione. Alu litcra.parfi pcr uc (it bafis la ranie crca tioiu eius . ^)<* litera .
h — B.
Aiu luera.
i. B.
A!ia liara. k /.i. J i; «inr . m t B (ir.c. p B. tn tiua ip6 g(t!ei;<ntur . r; H ijuando ip h.ti. proionga-
p E.coidis.
n B.Lbriliatio-
r B. fft fecuricas a rebiuCiOpe &•
fB reicowtent2 & cu ingrof (atione uenciis.
tia ciim co quod orimr . & pofita cft h:\jc pars cius alnor duarum pariunn ipliu%ut (it long.iii qiiaab appodiationc iupcr olia pccloris , 6c no laidatcam taclus eorum. Et fubtiliata eft cius al tera cxtrcmitas , ficut illud , quod aggrcgatum cft ad punctum unum; ut Ut iUud quod c [Ixdi tur tadujofliumjminor partium cuis . 6c facta cft Hura illa pars cius fupfluc, ut fit iliud , quod paratumcftlaidi illaobuiationc,d [mcliusfiia:um.]Et gradata cft figura ad pincam.ut ingc- lo niofa fabricatio infcrior, & fupcrior fitbona, acnonfit inca fopcrfluiias,& poiitumcft;in paniiiculo folido,valdce[fubtili:]quiquamuis fitcx gcncre panniculorum, tamcn non iniicnitur panniculus comparci in fpisfitudine , ut fitci clypcus &tutamcn.& feparatumcil corpus cius ab illo panniculo cum quantitatcqua dani,nifi apud radiccm cius,& ubi oriuntur ar tcriiE:& i [& cft ci , ut] dilatctur in ipfo abfquc pr^efocatione . Bt apud radiccm cius cft mcm^ bruin,ricut hindarncntum, fimilc cartilagini g [paruum,ut fitbafistixa,firma.jErin ipfo funt trcs vcntrcs,fciiicct duo vcntrcs magni, & ucn ter'' Lquaiijmcdius,' [qucm Gal. nominauit'' [fouca,autmcatum, non vcntrcm, ]ut^ [fit]ei rcccptaculum nutrimcnti,quo nutritur ,fpiffum,forte,fimilc fubftantia; ipfuis,& t [
] mincra fpiritus " [ gcncrati in ipfo] a fancuinc fubtili.Et intcr ami3os funt uiaj,& illa:viajdilatanturinipfo,quum dilatatur cor, & coarclantur [apud longitudincm ciusj & bafisquidcm vcntris fmiftn altiorcftbaii ucn tris dcxtri, & baiis ucntris dcxtri dciccditttiul tum. & vena: pulfatilcs funt artcric , & crcatx lunt,niu vna carum, iiabcntcs duas tuiiicas . & durior carum cft intrinicca , quum ipfa fit obuianspcrcuftioni,& motui fubftautia; Tpiritus . forti , cuius intcnditur confcruatio , & cuftodia,& fortitudo,& origo artcriarum cft cx vcn trc finiftro , qui cit unus duorum ucntrium P [pcdoris,] quoniam dcxtcr cft propinquior lie pati-,quarc oportct vt fitoccupatus in attradio nc nutrimcnii,& adminiftrationccius,& quia ucnter dexter cordis comprciicndit groflimi grauc,& finiftcrcomprciicndit fubtile lcue : tcmpcrata funt ambo latcra cum [confirmationcjvcntris, qui comprclicndit groftum , & proprie quaudo [fccuratur rciblutio cumjrc judationcautexfuccatione proptergroftitudincm^ [Qicatuum,& ingroftando vcntrcra,] qui comprchcndit fubrilc.hno pofitum eft vas fubtilioriSjftridius , & tcmpcratior saguis eius cft in mcdio, & funtci duo additamcnta fupcr duo orificia introitusduarum matcricrum , fcilicetfanguinis, & aerisattracti ad cor, ficut duac aurcs,ncruofa:qu9 funtrugofa.mollificatiua,dum cor permanctconftriclum, ctquum dilatatur, tcnla, & adiuuantia ad couftringcndum illud,quod comprclicnditur ad interiora.Siintergoficutdux arcxrccipicntcsavafibus,deinde mittcntcs illud ad cor cum menfura,& fubtiliata funt, ut fintmagis comprchendcntia,& mclius obcdicntiaconftri6lioni,ctfa aafuntu- i a,vtfint longinquiora apaftionc, & cor quidem nuttitur cum uirtutibus fuis jiaturaUbus,cumdilatarionci quare attrahitur fanguis ad intcriora cius , licuc.attrahitur iicr .
Libertertius. ^ ^^^..^,
Et cor quidcm pofitum cft in j^^L^ctdcpcdoris,quoniam eft tcnipci'^tio^ ^^j^.etur clinat magis parumad huiihum, v ^^pj^^^^
cunau magis parumaa ab hcpatc,& habcat hcpar loc^ii^ ^^'^ ioncct vcro dclccndcns cft abco cum f ' [^^odcp in dcfccnfioncciuseftiuiiamcii 1 ^^^^^ dicam, ctut corampliticctiocuu ^ r hus cft,quim amplificct ipium <P^^^\^„aantur hepar cft Ihbiimius.Etcx cis,qax^ ^^^^^^oni$ in dcclinationc cordisab hcpaa ^^^te^ipcgrcgctur calor totus in parte un-. r no ?ctur in latus finiftrum:quum V^^^J^primaC calidus valde, & utipium .aun,^^, vcnam concauam vcuicn^^^^Y,^- (^iaaiii^^^^^ rando ei quendam locumEt 1 aw ,^^,ci funt magni cordis,ct iiint ^;^»^ ' aui^^'^rr timida, ricutlcporcsctccrunt'^'^^ upfi . cft,quoniam calor eorum cit p-i^ru ^^^^^^it u ^ catur ex co rcs]plurima;quarc no ^^^^^^^ i,oC
tcgre. Et iUa.qux^ funt parui . cauu-- .
funt audacia , idco iunt , q^;^^";'?,, vcliem^ ; ipfocftphu.ma,ctcoaraamr,ca^^
m.i,etp.-optcrhocnondccoUa u ,,lud cuiu,s cordc uuicniturcxnocum
quod inucmturm '•'^^rrSanim^'*' t doquc inucn.tu r in q"'''"'^,"'^ * oprie .» gni corporis os^ [masnumj «J.P fncn^ bus:ct hocos cft dccliuc ad « ''f^dditif h,d quod cft plus : ct ma.us cun acd duritic , cft ilUid quod """'^"""^tuiu'.^''"'"
Clt lUUU qu..< - j.i,iu>"- .,
phantis.ct iam rcpcrtumclico _ .,tsCO LihabJnsduocapitarttcxc^^',;;;,^»"'"!*;
mi) liabcnsduocapua.-.- aDj... dis eft,quoniamquando auK.i jp inucnitiu- puUarivfqucadlioian^ ^^^,^,, u.. crrauit.qui cxiftimauit, quod co .^^,^„„„1
quamuis iitftmilium rerum m tus eius non eft uoluntarnis .
ji T^N O T
L,?«^,.it. lEnniffiPn^^resr "^^^^^^^^^^^ ^
re & ^rifi. ; .depart. '"«'«'''vlSi^»' '''^"1i»P''' tricHlos . Covtra hanctimertJe«t^'.^^„,0iili '^^^^ deufit Part.nreautcirinotttresco .^^^^ .^u.nJstresf„m,'l>'^^^^^^^^^^ fit dextriad lcimm iacliMns.Jol'' e'^ ^„l,u l *
Hua animdiafunt (Src.^quodjdr ^ ' ^:^**' ^ nimalia,quibHs magnum inefi com JorHf'J ,i fl tionemreddit,qumamiisf'trf»",0i<'l'».^i> i conucrfoucro defaruocotde.'<^ ■^nii.f.^^.^
foffit,c,uum Matatio & fiVf, ilcLaMr.emfcMatareefi:&^^^^^^^
latitudine, icu,wris& " li< mmtm; ita & de corde effet exfi^ V tajie resfc haht.Si homincm ^f^^^^i^^' corincfi,huicetiamm^orc,ncaU^^ .^^^^^^^^
mnorem.M fi .mimaUa M''fi'fh,6' mius,,p&caliditasmimiscoaaa .^^^fyf' quam,qumscft,nims,qHodforti^ ,,f^^^^^^ Llmt.Subim.g:tfofira,whco,e^y 1^^^^^
lum ejk atbitmim. &li mi»m-
^'Pli^ H\
at )i ia ct :0 ic
in is. iit )n ein 1, [1' a-
Fen iL
(ej^lp 7^"W S.ine qnod cormnfiHlm fit authorfulf fayj corde.nempc cordls rnhicundA ejl
hLtL ''^^^^xta, quaUs mufiidorum esl.Atifn-
'-de ufu part. & j.de anatom. admi ^ ^tim rationcquod & fi cor fibra.^s habcty non %nt,^^n'^^^'^^'^ fi^^^^les , quibm certe vniformes '^f o^L^ ^^^g^omnes, vel tranfuerfx.at l ordi & longdi - ^ ^^ranfuerfx fmulfihr^ infu7tt.Mdit ctiam
pcnetrat u fqiic ad ucntrcs,intcrficlt ftatim ,5c linon cllpenctrans, tiincfortaflcpoftponitpr cius intcrfcdio iifqiic ad dicm (cciindiim . Vt quandoque accidimt cordi cgritudincs proptcr commun itatcm panniciili fui,(5c commu nitatcmccrcbri,&latcris, & pulmonis:^ licpatis, 6c intcflinorum , & rcliquorum vifccnl <Sc propric ftomaclii.Er quadoquc cftproptcr communitatcm aliorum mcm!3rorum,5c cor
^nsnonri ratiopauloualidioruidetur,quum po^^js communitcr , ficut eft in fcbribus: ita ut
^tetnf.n^^ ^'-^fi^ilfiT^n ait,quia nolunt.irio motu no
'"^ Pojfet ^^^[^^'^P^'^^^" ? rcjpondere tamen pro Hipp . ^^^''■km '^'^^^'^^''^^^^^^^■'^^^fiqi^^^^^f^i <^ordis certe motu ^.^^f^mnis^'^l^^^ '^P'"^^ t^^-i^^eefjeipfum cor & uolun^ ''''\Coii'^ ^^^'^ntari^ morionis,de qua\rc ah Auer.
i B.c5mutjiras.
^^l^^tidinihwscordis, Qip.
Q pr^^^^':^^ accidunt cordiin fuapro- ^^itrp(.^^^^^fclpccics xgritudinumomncs, (i ^Unt f ^^'^^ ^ pl<-^x i o n u m ,qux q u ad o- ^^'iteri 1 ^^^'^''^^"^^^ quandoquc liint purc- ,%adoqu '^^'^. ^''^^^'^'^ lunt in vcnis cius,6c ^^^iusfirV^^^^^ iiico,quod c(l inter pannicu
h B. comraotio
k "^Ult^f^^^P'^^ ipfius , (5c propric liumidu ti ^^^itatcs E ^-^-^^^ inucniuntijr in cis locis
vcrificctur pcr paroxyfmos fuos,5c crifcs llias, 6: ^Cproptcr communiratcm ] aliorum mcm brorum.quandoquc » [ funt [ proptcrca.qua; abfcindunturcxcislicut communitarc hcpatis,quando dcbiiitatur in tranlhiittcndo nutrimcntumadipfum & ccrcbri, quandodcbi litatur,6c dcbiiitatur laccrtus facicns anhcjitu abanhclitu.Et quandoqucclt proptcr ca , qua; cx cis ad iplum ucniunt:cx ccrcbro quidcm, il ?o cutquandoin iplb multiplicatur humor moianciiolicus, (Scpcnctrat in fublhiiitiaccrcbri, quarc pcnctracin uiaartcriarum ufquc ad cqj: cxcitans trcmorcni cordis, & cafum uirtutis ^ 6ctri(li(iam cum [ ^'cxtraclionc | maliti;t cogitationis , 6c angurtic , 6c licutilUid,quod cx copcrucnitad iplumcx humorc humido pci: hanc uiam,^!: ficit accidcrc ' [obliuioncj 6c pi g h-b-rud.n^ gritia,6c calum'^ [fcdinarioni?.] Scdcx iicpatc, k li uiJac.t.ti, iicut.iliud,qdipiummadatcxfanguincmalo., r-uag-huas. fcitum cil,qu6d quando mul^ jcalido ' {6c jfrigido,aurgroiro.l t quadoq-, lunt ^ ' ■' ■ proptcr communitatcm in nociviicntolccun
dum Ibmitam uicinitatis;, licut proptcr nocumcntumcius, quod cflproptcr apodcmacali dum.aut frigidum cxilkns in pannicuio contincntc ipfum proprie, & rcliquorum uilccru com!minitcr,6c nocumcntuni ciiis, quod cft proptcr nocumcntum oris ftomachi,& lioma chi ab humorc uifcofo,aut mordicatiu o , aut vcrmibus,6c afcaridibus,aut vomitu mordicafiuoiquarc cucnitcx cis trcmor cordis. Etqua doqucfitproptcrcommumtitcm in dolorc , quando vchemcns fu,6{: pcrucnit ad ipfum,Jic multoticsintcrricit . Etquandoquc iuiu proptcr mutationcm matcrici,licutcx iquinautia, aut plcurcfi, aut pcripncumonia,quarc dccjirnat matcriaadcor,5c prxfocat, 6c interficit.Er go communitatcs,qu;c cadunt intcr cor 6c pa niculum eius,non oportct,vt conicquatu r per niticm. Et ficitapoiicma, [ dum j non cli ca ^ B.aliquod. 1 1 d u ni , i p hi m c n i m c (t p c r n i t i o 1 u m . E t q u a n d o quc accidit in ipfo orc llomachi rrcmor, j6c jiocctcordi, '-•■(- [
'•^tei-ti^^Jj^;^^^^^^ cor a dilatatio
p " v...c..«..v.nc, quare
^^^.^coppii ^^'^'^^*^^"^*^^^^ ei apofte
-^QcV.-''^^^^'^ quandoque acciditci ali ^^<^idit^.|^^^'^^'''^|inibus fitusct licutaHquid,q5
1^2: aiv^/S^^^^^i-c intcrticit.Et ibUuio fili
-t[ ] atioe^^^^^^H^i^cHiua,prohibentc ipfum a
ulari ius.
S^Nue ^^^'^^ iplb,autin pannicuU) c eft '^^^is .^^'^^^^'^^^^^fLir in cordc malitiacom ^ ^^^ftrn^ ^'^^<^ipit curam . Et quum non 4^ ^•BtapoiV^^"^'^^onc(l faciHs fulccptibilis cui^^^im t;??^ q»idcm calidum eli mtcrlici-
, ^^■.'gi^iumdlcx cis ,qua;^ [ iiint
Co ^'^^^•fcd ^i^ ^^^icniutdurities,6c molhtics] iJ^is.qM^^ P^^nnnim illius cli in pannicuio
*'^5 ^^^^''^aU^^^^^^^^^^^^^^ ipfocucniat:tuc
^f^^ftcnV^^^'"''^^^'^^^^^ mouicnto intcrfcdio • .^^atiscaliHi cumhoc
m^Nuoh"^* Etquaadoquc prolonga Vldin- i ^ ' ■^^^^^■^^ ^^"^ pannicuio,ex hu m
'■^on durumcx humore aquoib
' Cii ^^ate c? ■ P^^i > ] ficut difpofuio in a- "W^^ narrar •^^^^'^ panniculo cordis h-
n B ieftigiri* . o t B. l^ubnca.
y^u Poff "^y^^ ^alc.vixerar iiie finiius''[la: ^^iicr^t- ?".^t^^i^,cft,quid P'^^^'^ ^^^^" "^^^
iebiiitas , 6c cxtenua-
piwilino tolcret vf apofte
Cor & inteynperieSyZir tumorcs et aliud quoduis morrhorum gcnus exapere quidem poteft , ut c£tcra mernbra ^iilt 'V^^itas i""^^'^'? ^ tolcrabit, ut coilecl io, r^-iolli ud dura fu iHantui connuuta , fuHmeretaynen non ^^rfi . ^ta toi^ ^^^^ nant?*5c quum iliic accidp poteft.neque uitium quidpiamgraue pati , ut Arisl.i.dg Cap.|. 1^(15- ?^lnt poa^fl^^'^^'^ bothoraUa,tunc ipia in • fart.anmhquin an^efiente affccJu fipeetia?n mxirfcipien ^ittir^^^Mu ^^,^^^^ iangui nis nigri cx nari te fuccmnhat morho,& ^gerintereat:, adeo miurtjs qmbuf
v iih . m qunrl A r: ,-1 uis fadle offenditur.hoc ftquis cerebro contulcrit , quod
m.ixima4 fkpenox,tsfufiipit &fanefiit,in cordc uitx for tafie & aSfionum omniu?» initmm cum Arisl. coHocarit ,
Si? ^^^ais ^^^-^ ^^i<:itur.Et quandoquc ac ^h^H^Oi-/^^^^' ^PPi^^tip noccns opcra- ^Wtr',^^'' ^^^^^^ ionginquius cP.ab %,Et J ^^^tionem hnguUaris, quam a- 4tiando accidit corpori ipiius ^ 6c
Tu pro cordis ajfitlihus qui &per cfientiam,& pcr cofc fum PeteGal. j.de.^jf.loc.&'TaHlum lihr^. ^ ^
Eorly Europear Books, Copyright © 201 1 ProQuesl ILC.
rp^ modisex quthus figmfcantur di^ofitiones cordls, Cap» 3.
Liber tertius.
& a.qualitatcm ipfius , que [ ^^^£ad^ caliditatc&' iiumiditateiplins. i^t^^ ^^j^isjfi ^^^^ [ inquifitionem ibUtudiiusA i^jj^^^ j|,,,o fynif^/'^nf ralirlirnrcm eius.i taccuu .
MOdi auta,cx quibus fignificanturdirpod tioncscordis lunt.viij.pullusA ahclitus & crcaturapcdoris, &caqua; naicuntur 111pcr pedus , 6c tadus corporis , &: quod accidit AB.forutnio. ipro,&: morcs.& a [ uirtutcs j corporis,<Sc de bilitas cius,& meditationcs cius. Pullus quide
gniftcant caliditatcm eius.
rem 6c triftitiam,(ignificant ^^■^S^/ jjntur m
tatcm cius.Et dilpolitioncs^qi ^ ^
iplb cordciicutmflammatio au ^3.^^. & ficut trcmor, qui lcntitur cx ip 0, ^.^^^ ^,, gnificant pcr i'c ipfas complexionc ^.^^^^^jiit
bilitas cius,& meditationcs cms. ruims quiae gnmcanr pcr ic ipia^ r" non iignin«-^'^
quoniam vclocitas cius & magnitudo , & frc- 10 cut inflammatio , & ^^^J^^" .^.^nior cotd.is.
qucntia ipfms fignificant caliditatcm eius , & nifi pcr comparcm omnes corum c6traria,l4gnificantfrigiditatem cius ,
b «.«iiuerftatii (itts.
& ciuslcnitasfignificatliumiditatcni,& cius duritics.lignificatficcitatem ipfius,& fortitudo cius,& cqualitas,& ordinatio t C ] fignificantVanitatcm cius,& corum contraria iignificant contrarium lauitatis ipfius. Etanhclitus quidem maguus,& frcqucns,& vclox ,
& calidu>,liignificantcaliditatcm cius, &con ^ , .
traria corum fignificant frigiditatcm cius ,Ht cordiscumcommunitatca
pcdus ampium,latum.fi noncdproptcr mul titudincm ccrcbri,quam lignificat capitis ma gnitudo facicns multitudinem ccrcbri.tacicn tcm magnitudincm nuchc,facicntcm magnitudincm fpondylium, facietem magnitudine coftarum ortarum ex cis:im6 e(l iliic paruiras capitis,auteius mcdiatio,& fortitudo pulfus ii gnificatcalidttatcmiplius, & contrarium il- Jius,fi non facit ipfum paruitas capitis, figniti
Trcmor naquc cordis ^f.^l''''^'^^^^^^ T dcbilitatiscordis,& ^^^^'^^^.^''."^^'^iinipio: ^ fius,& non fignificat rcm L P^^^^ [^.disci^ Etquandoquc pliii^i»i^'-'^^\F^^^^,.d.s'quai'C proptcr fortitudincm icnlus ^(tation^ cidittrcmorcorais,cxqualiDct u cni' aut vaporcaut fimilib.illis iitudincs untadipium.Etquandoqueimi^^ i-opric
_ ruantnt^
clpiris,& or is fiomachi. noi^ acpii' gritudincs ccrcbri mclanchohc^'^ j;. ,,,u tcommunitatccordis.Etquand^^^^^^^ tanrur ad cor,matcrix' cxp"iht cf ficm plcurcfis, & pcrip^^'^«}^,^'f;Et q"^^^ '
fx timorismagni,& ^^^^^^'^^^,.rex q"3tif^^^ accidithumoribusdimuuitio^x i^^^^ ^^,co^
cat ipfumfrigiditatcmcius.Etpih plurimi or pcrucnitcalor purus.autr ir, j.i ^ ^ tifupcr pcdiis,& propricilli,qui funtcriipi , moritur lilccuiuscll.Etiaii ^^^^^^
.1 fupcr pcdiis,& prop
iignificant caUditatcm ipfius.& nuditas pccto ris, & paucitaspiiorum fii^niiicant fni2,iditatcm ipfius proptcr priuationcm agcntis fumu, autficcitatcm proptcr priuationcm matcriei fumi.Et fi non contradicit humiditas complc jcionis corporis valdc,& confuctudo acris, & rcgionis, & ctatis:Et caliditas coiporistotius fignificat caliclitatcni cius,fi no rcfilUmt fplc, ,^ & iicpar frigidacum frigiditatc lua,& frigiditascorporis fignificatfrigiditatcmcius.fi non rcfilHt hcpar atiquo modo,& lcnitas cius figni ficat humiditatcm cius,fi non rcfiltit hcpar ali quo modo rcfiftcndi.& duriticscius fignificat liccitatcm ipfius,fi non r Jifiit hcpar.Et fcbrcs putrid^ cum fanitatc hcpatis fignificant calidi tatcmcius,& humiditatcmcius,Ex uiaautcni jnorum, quoniam ira naturalis , qu non cfl: cx coniuctudinc,& audacia,& fiiriofitas,& lc uitas motuumfignificant caliditatcm cius . Lt corum contraria, fi non cft acquifitaex mcdi tationibus, & coluctudinibus,fignificant fvi^i ditatcm ipfius , Corporis autcm fortitudo iignificatipfius fortitudincm,& cius dcbilitas,fi non fucrit nocumcntum , ccrcbro , & ncruis dcbihtaremipfius. Etdcbilitascius liguificar malitiam complcxionis in ipfo . Et fortitudo cius fisnificat complcxioniscius naturalisa;-
congc\atumloqui,&iammoi'^ dorc& finc fudorc.
Vefgmsccmplaionf^rncordlsn^^t^ Caf,
C lignilkant ampUtudo P^f,^"'nitudof
fus naturalis, & dcclmatio ip('U[^^ii,us na & velocuatcm:& nwgn'!^!!'' ' c„iiani.f^,s ,
lis,&; dcclinatio ipfiusad frcquc'' citatciii . & cxubcratio P''"'' ^,„„^. , & proprie llipcr finiHrum f* "i.^^^^onff diC pugncthumiditas mcbn ^''^' '"^^r.^ " c»' tc vdicmcnti valdcatit rcgio A » j ,„
mcntiam irx,& ft''l°fi."it ,lc^iS»'",crf^
xioncm vcro frigidam naturalc_<;;S'J^„cS f|,^,
, crcdulitatis, ctfpatiofitat^^^
magnitudo pcaoris quum n^^rcbrum.fccundum quoddici ,
ftricliopccloris,nifiptoptCLj^^^j^ a ^.^l^c
didasA paruitas puUus '^^^^oP^ b''^
tiociusad raritatcm,auttaraH ^^^^itrK^^^jitacaufa facicns vclocitatcm^-X L liclitus naturalis,& dcclinatio^ oVl^''^''kci'^ tcm,& raritatcm:& dcbilita^,<5C^[;j|.ic,^i,. ^
B qualitatcm,Et cft,' L q"^^ ^ clicntia caloris in- 60 tientia non acquiiita cx c^n l^' ^Lr.hct^^'^]' ol^
B nati d [ & fanguinis j & fpiritus uualis,pluri^
Part 255
5* nia^^Ecft ]inipfo,noniniiammata ,fumola ,
f B.dau.' imo fplcndida ' [^pura.jScd accidcntalcm cxca liditatcfignificant vchcmcntia infiammatio- |B aojuftia. nis,& ^ [ rixa ] auim? . Et quandoquc pcrdu^ cit uocumcntum in anhcIitu.Meditationcs vc r6,qua: dccfinantad gaudium,ficutfiducia,& bonitas fpei,fi§nificantfortitudincm ipfius .
citio.& morcslimilcs '^^^l^^^r^fitatif .%cO^ erubcfccntia cum timorc<X ' ^ fri^- jfi- Uuio, ] & pafiio a mmimis ^*:^ i^nd^^ f al^: l poris.Humidam vcro ^^^p^tf^c^ } cantlcnitas puUus-, ^,vcloc ta ^^^i^^^^^^
pcrucnicntibus,iram ^acicmi ^.^^ bus fupcrucnicntibus,ct vcloci ^^^^^^ ab cis,et humiditas cuti5,U nvi
Fen I f
^tardi> ^^^'^^^^^ agendi,& tarditas paticndi , jc(jc.i/^^4^ietcendi, & lupinofitas moriim , W&^r^^^^^'^^^'^^^ non rcfiftit hcpar.Calida complexionem fignificatpul- ''lagnirM ^""^ menaira.Et iliud idco,quonia •^'nutio r^^^ eft proptcr neccfiitatcm, & dik ^^'^uel PJ^optcrficcitatcminftrumen- ^^lHcnja^^^P/^P^^c adconftridioncm , & fre- '^^Umin.r ^^^^^ magnus, vclox, &c propric d (iiainojJ'^'^^^^"aliit aercm frequcns,] 6c pcrfi-- ^^^^ibus "^^crecundia, 6c icuitas in motercaiJ- ^^^^"<^ii^'is, <Sc uclocitas ira; pro- Ccitaf^^^^f ^""^ > <Sc tarditas pacificadi proptcr
Tra(flatus i.
litic complcxionis cordis calidaj, & augmcnm puUus in ueiocitatc,-6c frcqucntia non natuiali,6c cgrefirio anliclitus ad magnitudinem,6c vc locitatcm,<Sc frcquentiam non naturalcm , & ucliementia fitis , qux lcdatur cum acre ffigido, Scfi [fuauitas ] in frigore, <5c communitas ^ B-tranquilKcxtenuationis,(5c liquefadionis abfq^ cau la alia & triftitia, 6c ^ [ conturbarioj pcrmifta inflam- * ' * 10 mationi.Signaaurcm malitic complcxionis fri gide,funt dcclinatio pullus ad paruitatcm , <Sc tarditatem,& raritatcm non naturalcm, nifi cadat uirtus,& fit neccllaria frcqucntia, ut fuc
ecato.f" ^^ianditijs, <Sc uclocitas ira; pro- curratur ^ [ cum co quod appropinquat ] nc- f ^ tiquod dc itaf*»,., V "^^^^^^^i^^^^^spacificadiproptcr ccfiitati cu alijsS [ ab eis duabus,]<Sc cft cudcbi ^^^'t-
litatcanhelitus,(5c rcfolutionc uirtutis,<Sc tran- S ^
quillitatc ad illud , quod calcfacit cx fpcciebus corum,qu.'Etangit,<Sc olfacitAguftat, (5c timi-
,uipii... ditas,(Sc non audacia,(5c fupcrfluitasinpiciatc,
l'^^'^)^^! ir^^^^^^^^''^ pcttuscftlatum , ma- lo 6c miicricordia.Signaautem malitix complc- ^"c^ocitac j^r^^ magnus,ucrum cftlcnior , xioniscordis humidx, funt inclinatio pulfus
^P'%do r ^^^^^^^^ pilorum pc^^oris , & ^^¥otut ^P.^'^"^^"' proptcr ficcitatem matcri- %S(S/f ^ crifpitudo ipforum, 6c caliditas <la fuQf Ij^^^fas ipfius.in calida autcm 6c humi
Bif^^^^^^nia^p'^^'^ exficcationc', quamuisnd i ^^^'Snof^*.r,^'^^'^^"^"er6 6c ficcam habcntis
^ adlcnitatcm non naturalcm,6c uclocitas pntic ' di ab imprimcntibus in anima,cum uclocitatc rcmotioniscorum: 6c multitudo cucntus fcbrium putridarum. Scd figna mahtix-comnfcxionis ficcae, lunr dcclinatio puUus ad ficcuate non naturaicni , Sc ditHciiltas pailioninn cnni fixionc caruuvUuc fint fortcs,fiuc dcbilcs, 6c U quefacliocorpori5.Dc/jgni/icanoiiibusautcni
^^*%ti ^^^^ii^"tiacius,funtinfra illas, ^rincaiid? ^^^^P^^'^^oi"^c ficca, quum aiquan- Jicns 6r f ^?^^'^ v^*^^^ ^^^^^^
Shon^^ <^orporis cft calidus , Sc humi- ^itatc^s, L,^^P^^gi^at ^^cp^r uchcmenti fuigil,j sc j!^']^^.^^ f3tc,^' [fi fiicrin t infra uchcmc jciatw.^l^^^^P^icantuv xgritudincsputridx .
^iiino^ ^l^^^Schumi^^^^ - .
eft ?^^?^^^^-^^^^o cft dccUuisadpar- 3° apoftcmatum',(unt fignificationcs apoftcmatU ill ^cftdccli • i^^'*^^^ "clox, ncquc frcqucs, caUdorum.Ipfacnim in principio iiii faciunt lu LiKn . . . . app^rcrcinpuirudiucrfifatcmmirabilcm^noa
confuctam , 6c magnificant inflammationc ii\ corporc , 6c proprie in partibus mcmbroruni anUcUtus. Etanliclans quariiuisattrahatmaximum aercm,6c frigidillimum, taincn cft quafi priuatus anhcUtu, deindc fcquitur ipfum iy ncopis fucccfiiua , 6c non oportetutafpcclctur in cognitionc difpofitionis apoftcniatum caJi
J H^d OM 'J^^ contraria corum,fccundum ff^i^^Wcn -'^"^^^i^^o perucnitcomplcxio , '^''ination;o^^P^^'''^^^"^^"s,tardus,mortuic^ rctiness[ma corpus frigid um, nonrcfiftitci hepar cum calc-
CjK^ "^ion cftr I I ^ wc.u^..i*Li, wv^^iiiiiv^ijw y^iiyKjiiLnjin:^ dpuuemarum caji
ni r^^ardv ^ ^^^'^^^^^^S^^^^ dorumcordisillud, quod cftcx duritiei> [in-
^n^^^^J^jiis f-*^'^^^^'^'^^^^"^"^ [maliim,] le- /Irumcnti, ] lccundum quodcurrit confuctU'
n ^^^^^at j/^^^^*^'^^ habcns corpus, 6c ficcu, do dc cxpcdationc cius in aliis , qux iunt fimi-
h B. puLfas.
n. '■*t
^'^idirl^^P^'^ ^'^^'^^ calcfadione plurnna ^ '^'^^quamuisparua.
^^^itudinum cordi^. Cap. *ion ,1^/^^. %nificationcs complexionu
^^L^^^iUam^^^'^^'^^^^"^ ' ^ quand^oque fignifi- lor in loco finiftro mammiUaii. tJ!Stio ''''^^pl^-^^ioniscordis, dcbilitas 5°
^^ufku^^^^^^''^^'^ iiqucfa(flio,non perrinc '^Or^^^mun^- '^^''^f iiJ^ni» aut antecedcntcm , O^adiM,, ^^^''^^ membri, quod litrcmor fy>Wu,. fif '2 ^^^^ %nificationibus,tunc ia ^Oi J^iiH '^^^^ficatio,6c quando pcrducit ad
liacis.Apoftcmacnimnon ita aducnitcordi , vtp ipfum indurctur puifus.imo intcrficit ante illud.Singularis aute rcfolutio fcitur cx cau- /is primitiuis.Et dixeruntquidam, quando accidit in cordc ulcus , 6c curritcx nare finiftra fanguis moritur paticns.Et fignum cius cft dO'
K^^^de f confirmatacft res.Et cjuan V^^^^^ii(d ^>^^^ nialitia complcxionis- fri '^Ha PJ^Orp/'^^^ ^^^^^ ^'""^^ matcria, incipit KS^o ^.^'^fem uia phthifis,6c liqucfactio ^^W. ^tlf^^tfril 7^^? ^^ft calida cx illa^hcdlica ab
N O T AT lOl^ES.
Summtur cordis temperamenu ac compofttionii tum mturdiiytum eius quod pr^ternaturam eHynot<ZyCxa6iio nibmy excretis ac retentfs,& corporis afe^iikts in umuer ^ fum.Tu pro hac re pete GalMb.art.med.& Taulu lib. i j,,^f'gf '
De caufis imprimentibus in corde . Cap. 6.
l^^f^^Uir i n . 1 Et hedica quidem
%l ^lii^o^ ^^^^ ^ P^^^^^^i ^^^^ ^ P"^" ^^bcnc b?^"^ i^ac non eft lcfus in fefO^^i- abc f^^^l »on habct tulllm,6c di- «^^^ii^t^g t^aj hc(tl:icacumcaUditatcpro y^^^yn caliditatis.Signum im-
ie ^'^niriri^* - ^ ^«ixm* ..,»j..^^^,^r. Aufarumin cordcimprimcntiu aliaj funt, ^^S6c de ^.P^^^cs cft hedic^ comparata qux funt ei proprix,6c alix funt ci comu-
cren,f.^„ T7. /- ^ , /T ncs, 6caliis, ficutcauia; cificientcscomplcxio- :m -*^<icuf • j ii^vLx^a viw.v.w«. ncs,6c caufx cfticientcs apoftcmata,(£c ctVkicn-
WJl^^liHo^^^-^^^^^^^^P^^'^^^^ fa^aaa pul- tes folutionem fingularis,6c rclique fimilcscis, h. )Oru., ocnir^;.. n qua^ fuut cx cis,quas numcraui tibi in libris uui
uerialibus. Vcrum cordi approprianrur caufaj accidcntcs proptcr anhclitu,6c caufx accid:n. tcs propter paiTiones alales.Propter anhcUtu'-a ^ AVIC. Vu qui.
quidem,qiioniamquando conftringitur, aut calcfit valdc,aiit infrigidatur valdc^ Icquitur cx co vt accipiat cor nocumcntum . In paHionib. autem animalibus , oportct vt rcdcatur ad ca , qu35*diximus in uniuerralibus,6c iam oltcndimusimpreHioncm earumin cordcmcdiante IjpiritUj&cuiurquecarum , quaj fupcrfluit imprcflionepra^focationis » [ ipiritus] innati ad interiora , aut fparfionis eius ad cxtcriora . Et quandoqucconfequitur ,utfaciantpcrucnire i fyncopim,imo confcquitur,ut intcrflciant. Et iia qux cft cx fummacarum,eft minor omnib. illisin hoc.Iracnim raro intcrficit.Vigilia;ucr6,6cexcrcitiurn, 6c fimiliaillis, dcbilitantcor cum rcfolutione .
fifdm pmfus cciufis Udl vorpoteH quo ad tmpcriern compofttionemy& unitatem , quihus & mcrnbra cxtera , frxfcrtim uero animi perturhationibus quibuscj^ offendi" tur,quod ^risloteli fnlfragari quis exifiimct deuitne & actiomm omniim primipio • Quod enim qui^s intereatob mctum,ob gaudiumyob rnxrorcm , rcfertur ccrtc a Gal ad cordis ^pirituum difiolutionem uel fufocationemyCX repcntino ad ipfum cum ^iritibus humorum concurfu . Quod cx cogitationibus diiiturnis tabcfcere quofdam uidcamus , fecjuuur & id ipfum cordis latores .^t ob rcpcntinum uel gaudium,vel rnctum, ucl laborcs diuturnos non femper af
tomia.Etrcpletio qilidfra ^'«"^^^"fVjS^^^ tur plilcbotomia
bafiiica:dextrs '.'^^^^i-aivaoorofa DhlcbotomiabafilicaJ l^nj"^*;.,^
vap6rofa phlcbotomiabaliiica: """"7^^ me quisautcmeuacuationibus^quxnu .^.pjg] «
dicinis oportct ut^
( mifceantiu-m^; ;Et ^.^^ V cum rcgiminc pra:diao ' i^J.^^f^^'^^^^^
aflbcicntur mcaicinac cordialcs. >
]mcdicine,q«^*^"qax cumpropric^^^^^^^^^^
illudeft,quoniam pluresmcdicai^c ^^^gis funtcontrarixcorpori: ^"^"^^ ^fHofcSt [ 8^ - • icordialcs. ^^Jj^a^x^^ j mcdicinc,qu^^*|*"- -
incordcfortitudincni ^^^^^^"^^1^^^ acimi"/' j, crtinciSjita vtfintcum r-"'^'^'"''" ^'"'^
flrato in cuacuationehumoris l . ptineciatx mcdicinx>thcriacalcs>czalia ri . ^^^^^ :scordi.Ht plurcs quidcmharunui ^ onfcrunt, imo plurcscarum coni^.,^^^iunt
aliapartc,&illudcfl,quoniamipi?^^^^^remO pcnctrare mcdicinascuacuatinasa ^^^^^^^
ucndo casabalijs locis . l^^*^-^^^".',t'rcKim^» ' 20 plcxionis, autcfl, quia conucrtitui ^^^^^^^jj^^a pcrnuuationem frigidi,aut perni ^ u^^^ lidi,autpcrmutationcmhumicli^^u F ^^^^c
tioncm ficci. Qiiiimcrgo complcxionemfrigidam,audacc _ ^^j^^nie
lud cum medicinis calidis, c^'^'' '^dianoft»*^.' dicinis cordialib. calidis cum cim^ ^ nc accidat cx cis motus J^-^^^^J^^^.dis- [cum ^ cordis, itautcxtcnclaturcoiTUS co ^^^^^. a ^ co quodgradatim facit illua,aut cx a
/Zi^i cerehrumanimaduertitur , quum nonfempcrdolorcs tcriaapoftemofa] & rcHqua. <^ ^^^.^^j^^^
capitis aciidant^atque alia, qua malnm ccrebri flaturn co mitantur. fentirlrius rcro fempcr uel palpitare cor, uel tremcrcyucl aliud quidpiam mfuetu:quodneipft quidem uerbis explicare poffmus,
*De canonibus uniuerfalibtis in curatione cordis. Cap. 7.
Os quidcm fccimus dc mcdicinis cordia-
libus tradatum fingularcm,quo,quum .
homo coniunxcrit inter fcietiam Ibam in me- dis,quod cxtinguat
miis aufi cflc contcnti intriguian ^ flantia,proptcr quam cor f ^^'^^^^JI^.aiida^rcili; ritus cffufusin iplo) cfl ^"l^^^"\^:\'us noci^^^ cct caliditatc innata,non caUd'tai ^^^picxiocorpori.Kt accidunt ci cx ^j^^^^l ..^inofCf"'^*, nis cordis,quando cft calida , con refoluatur,& vt conuertatur m ^^ori^.^.^ turbetur: Quiim ergo rupcrueni^^^^^^ ^ ,0 dis,quod cxringuatipfaiTi^& ""^/ pfictas cum mcdicinis calidis, quarum pr ^'^ ^^^^,n u vt confortent calorem innatum,i ^^^^^ pro lud propter caliditatemcarum. ' .^^^.^j|Ti,p prictateipfarumaflbciatacalitiif' ^^3111"^^ ,. 03;; fibilecftvtnoccatradici.i ^P^^^ llV, ptof''' mo confcrat,& cft corpus cordiS ^^^em^^'
quia iuuat ad tcmpcrandum ca .^^itnS'J V dis, quum fcntitur cum eo f^^^,^ti<^ ^4 f'^!^
ma. b 8. vt
dicina,<5c cognitioncm fuam in principijs,qu(^ funt magis communia quam medicina,iuuabi tur.Hinc veroinnuimus ad illud,quod oportet dici in libris medicinalibus puris,proptcrea quod cor cft membrum principalc, prius omni piincipali,(Sc fubUmius eo,oportct ut fit vclox ftudium in curationeeiuscum mcdicinis, aB.&ntft«<J'G a [ itavt adiuueturabfquecrrorevltime ,3liue
fandiiviukno vclimus cx co cuacuarc humorcm Jiuc pcrmu .^^„j..„^-_
enoncMm cum tarc ci complcxioncm.In cuacuatioiic autcm , cuacuafle curationcm maliti^^ nodacc^^^'^
vcloauue vUi- qu:e procedctcurfu phlcbotomia; , ita ftudiose ^ ' ^--^^-nisou ^^cu ,
fcftinamus,^[nej oportcat nos pcrmifcerc ca cum alioregimine^[mundificatiuo.lImo plu ri muqd in ipfaobferuamu.s, cft ne fupcrfluat, & cadat virtus,& ut viuiliccmus virtutcm, fi de bilitatunp3rumpcr,cum reb. viuiflcantibus vir tutem,quando debilitatur propter complexio-
nem frigidaai,autcalidam . Ethcccrcs non ap- ^ . ^^,,^.
propriatur cgreflioni fanguinis tantum, imo nem fpiritus cunvproprictatc ^^^^^ ^ adi^^^^,
omnibuscuacuationibus , quamuis fitcxtra-- cqualitatis,(icutbugloflam, v^S^.^'-^ nO^|^^j^^
aio fanguinis uelicmentis neceflitatis ad hoc ^ '
fubfidium.Caufaautem.cum qua excufamur a
ftudio fpccicrum iTgiminisaltcrius,eft quia c- . grcflio fanguinisnon cft'^ [mcdicamcn peruc
nifw"p<mcD3* niens jadcor,& 9 plunmajrcplcrionum cortc. dis non funt nifi cx fanguinc,& vapore,anocu
jiicnto qiiormn duorum fimul iiberat pialcbo-
% S
fti K
s s
Quaproptcr no inucnimu.siapieu ,^xiO ' cJ^cuaflLurationem ni^l^.^^^^.^^^aicci^^ calidcquarcft in cordeA ^^'^Saruti^^^i a pcrmiftione mcdicinarnin riJi, ^^^(in ^ cordialibuscalidis,confidentcs,q .^^^^iyuni
fueritfortis,difccrnct ini^^^;'"r,/iuuiii calcfadiuum,& afFcratinfrigl^^ • j^tcniL 6c aiFcrat calidum cordialc IpiJ^^^'^ ^ioH ^ bit iUud,& i[quandoqueiftuci^J^^^^^j^tof^^^^^ niunt medicamcn xquale taci pfox;!;
fc cum ca:fed li natura fuerit dcbii^' ^^0^ fcrt regimen. Etquandoquc cOa jjiua,.^|,fli ftraremcdicinascalidascordiait ^
ipfifciunt de grauitatc '"''"^^ .iiuiH-.^/eir nicdicinarum frigidaruffl '^^'^^l^clin^^Vf^ citate pcnctrationis carum, « farum cum natura ad luK>««'"' '
Fen ri.
"|'Onem : qvtm cogit eos iUud ad hoc , ut
ctrn ^^^^^cinas cordialcs calidas,qinb. uiascoi • ^p"^^^^^ adiiuictur ad dcfcrendum ^^^mkr "^'^^.P^i"i^iic<-*nt crocum rcliquis
^'tiiti', '^^'^urruntcu ' • • ■ -
ucordis,] 6c adiu
mco ad cor:dcindc uir proccdat acordc,aut
infummum difmmen adducltyqttodcunque ukijgenm me dtocritatem in corde uel minimurn exfuperat: et cordis affe&i4^ mmes iure rnagni dici queantjob afe&ns fedi<s nohiiitatem.C^iagnis morbis magna debentHrfrxfidia:atque Imc tum purgatoria medicamentay tum uene feFlio funt : prxfertim uero fanguinis imjjioy qn£ ab /JippoL ratc rn aai tis morbi^ ^.dcrat.ui&.inac.pra:fertim comrnendatur.Iure ergo uene fenionem prxcipue Auicennas proponit.Hfc vcroj fi cordis affe&io ex multitudine efi , dextro maxime
^'^^ioneni u ^^r^'^^^^^^ tcmpcrandam com
^^='nturi^p.:?^-\"^!^'^4«c mcliuscrt cis ,quavt lo Utereobeunda fuerity^eapartedexter uentriculws refi-
^^^'"cipio ml^ qna;figuntur in
^•^^^ul. "^^^^^^'^^^^^ nolCitpcnctrarc. Et iftj, J^'^biarni, ^^^'^^^^'^^^'-^ trodiircis campiio •^^camnh ""^^""^ primos, fcccruttrochi ^Snorent A ^*^?''^"^^ ^^^^^-^i^K-nti, quamuis ipfi ^^'^doin n "^P^^"^ complcxio calidacuratur ^'**tiipo?r?^'''''i' fruaibus,6cproprica-. %num J'' " f "^"""^J^ cydonioru.Eli
^'^^iua n ^ ' ^ cmpla<tns,qua: funt ^^caufjP^*'^^^^^^ cum confortantilnis cor. Cf^, '"I^ niatcria,cuacuctur.Cura autc l>ibi,s ^^^P^^:-^ionis frigidx cft cum confcr^jfcro T^'^'^''^^!"^^^ diccmus , & cum vino ^P^^flris'^, -^^-^^ c^crcitijs tcmpcratis , & cu '^'Vsac'!^p""^i^tiscalidis,aromaticis,corf^^^^Hr i^rr ^^^^"^^^ ^"•'''^ quantitatc, quadi W ^'^^^"^cn ^^^' 1 ^"''''^ inatcria,cuacuctur .
^^-n P r Poft ipliim,& adminiftiatio ti li, . ipfius,& paucitasmotus.
detyin quo craf jior inefi fangnis quam in fimytro.ylt fi materia -morbum in corcie faiicns fiatu^s fuerint : ^ fi fiatus non proprie uenx fe^io educit,educit tarnni ver accidens, & confert:tmc vero fecandum finiflrum lutus author ?io fler adnionerfproptereacpftnijirorfnm cordis ionusuergitf in quo potijjirnum fpirituum copui refidet.Ouod ji medica mentopurgante medici confilioutendum potias fuerit , q> coraliarum part'urm,puta uctriculi confenju ithoretyquod alij a fanguine humores afjiuant ,pr<&fertimque fi maligna materia eji: tunc id femper fumrno fiudio enitedum fueritt nt quiapurgatoria uircs e.\jbluunt,quia cordi prxfertim ue nenofa eorum natura aduerfa eU, cum purgatorijs cardiaca fimul adrmfcc.ts.quorum fyluam tum hic , tum libcUQ dc medic.cordis proponit.Itlud etiam enixe objbruandum , u'n noHenacuandum,fed alterandum fit,quod monet : ne fi forte caiidiorintcmperies cor aj filg.it yijs qujiprxtcrmo du?n refrigercnt,Htaris,& fidffeClto jrigidijjima cxpoHu" let.nempcquurn cor caloris jtt fedes,m dif rimine res cH , nefifismrne refrigeres, ipfitm etiam innatam caliditat^ ex
i^ibun,^^^^\bus , & multipiicctur fomnus li^ >^r.Et <i caula fucnt materia ,
C'l^iC,i "l^i^^-i^fcicsdiftinaioncm il • - ^ . „ - - -;
% Cuf^'l^^«^niur de cura hcLTricc &c arefarlio 4® P^^^^^n^''^ refngerantium adhuc cfi rolur. S^^^ malitl^con nleViom^^ h^^^^^ rurn,utresfei.abet,^^uerroestamen ^.Coldifiretiu.
mifcueris atq; id femperin cardiaiis affe&ihiis,fiimpta ex affetli lod temperie indic.itione,obftruandum eft. Quod ft o icceris rcmitti hac ratione medicamentorum uim admififo contram.%efpondemus temperari fanc,quumtame ca loris auxilio ceicrrime rcfiigerans medicamentum ad cor pcrueniatynon poffe frigidoru^n uim tantum deprimi, quin fumme rejrigerct.quum.n.frigida caiidis pr^uai'eant,et ca iidorum uis exigua ubi ad eor perucntum eflyexoiuta pcne
^fi,*^^''^frenn '^^^^"^^■"'^i>^ cxcrcitia tcmpc- ^id^^Cr '''''''^ multitudinc ficiu. Vu^^^^Plov; ^^^"^^"^^^ ^ ^^11
ant ^*^,'^ cura,cft multitudo cxcrci % '^ci/jQ ,^^'^um prccipue thermarum, ^^^iv^^^ Ibln; ^^^'^^^ aqna calida, 6c admiforti r''''","^'<5c diurcticorum , 5c v-
Cme ampo
|o ciborQ!& ad £in^ ^«^t^./^n-./?.r/.ir , a qua & calida &fiigidayubi
' • opportunum efifdmgt cxifiimat,naturaprouicientia.
Cap. 8.
Dc jnediL inis cordialibus.
^ Edicin^ quidcm cordialcs cum totalita- ?fua , oportct\*f colli£?anturcxarcolis
mcdicinarum fmgularium,&cx arcolis mcm-
'-tfijrr , ^ »^ brorumanhclitus\Sed rccundumneccflitatcni
Kt ^ cibor. in hac hora nos dicemus de cis illas, qux funt
k-.%r.. ^orum bnH.Nnic.i....... ficutcapita,5c radices.Dicamuscigo. ilix qui-
dem,qux cx cis funtproximx cqualitati , fnnt a [ iacynthus,& albelengcfis,& alferum cgij & a B.iachuc 8c al aurum,(5c argcntum,& buglofla. Calidx vero hjzadach 3c al funt doronigi, & zedoaria , & mufchus, & am fwuzcgu bra,& zurumbet,& fcta proprie, & crocus , & ambo bccn funt uclocis iuuamcnti , ct gariophylli funt valdcmirabilcs,ct xyloalocs crudu ct mcUlla,ct femcn cius. t> [ ^ * & albeiata
IV^^^^non^i'""' laudabilischymi, cum Vri' '^itent K f^^^^'*'»^^ qnod fi illic fuerit ca- \ ^^tcri, ^ utantur coitu . Et fi
Part 256
«eu,,. caiida & humida , aut humida ,
^ ^ T I O N E S.
^^mjroYumyqnod , ut antea diBi
n fjipe
^crt • ■ ^ naturali HatUyqui paomi morbtfs non ftt, uel fua na-
necct: af}(^itmsn lociutme
] alfcehcbram, ct fcmcn cius,ct carda- l\ ("uj^, momum,ct cubebe,et ' [ alfclcmcnu (ch, ct acc ,-ch*& c.ly^^^ tofa] ct fcmcn eius,ct folia citn , et tolium I dum,ctcnulacftmirabilis.Frigidc ucro funt &acetofitaremargaritx,ctkarabc,ctcamphora, ctcorallus, '^'^^f"^^^ ct fandali,ct rofa,ct fpodium , et lutum figilla- ^ tum,ct poma.Etexeiscaconandrum ficcum, cthumidum. ^ AVIC Vu 2 TRA-
TRACTATVS Pe partibus diftindis. ^etrmorc cordis d caufis eim.
er teitius.
autbothor in orceiiij;,aiith [ attrc.v..- ..^^^,^^^a -^^^ ccdcntcm labori,] ita vt forfiran j^^j^do- fa.Aij^ tiirintcriprum&intcrcordiaicm.iit i ,tr.»o^
TRcmor cordiscfl: motus ^ [ trcmulus,]ac-- <
cidcns cordi.Etcaulacius citomncquod hcditcor cxcis,qua; funtin ip(o,autin panniculo cius:autcontinuanturcicx mcmbris vici nis communicantibusci , Et quandoquc fit a matcria humorofa, & quandoouc fit a mahtia complcxionis purx, Et quandoquc fit abapoftematc-.iSc quandoquc lita rcfoUitionc fmgula b t B,qaadoq;, ris:6c h t [ ] fit a caufa cxtranca:& quan-
doqucht a morfuvcncnofoium animalium: Etqnandoq-, fita ferpcntib.qui fiunt in vcntrc: & quandoq-, fir a tcnfu vclicmcn.Et matcria hu niorolaquandoqucciHanguinca: & quandoquccd hnmiditas:& quandoq,- c(t mclancholi lo <:a:& quandoquc crt:cholcrica:& quandoqjcft vcntofa:& cfi lcuior & faciliorcaru. Et illc,qui d> a malitia complcxionis pur.-cidco cll, quia omnis complcxio dominans tacit dcbihtatcni & omnis dcbiUt:is eilicit in cprdc , dum pcrfcucrat in ipro,rcfiduum uirtutis,agitationc qua dam,quafi iplum cxpcilat a fciplo aUquod nocumcntum.Et trcmor quidcm cordis,quando fupcrfiuitjpcrmutarur ad fyncopim,& quado
atmuatur iUi,]&^lt n^;; nmi ucntciu"
oppilatio in parte Ula^qux obuiat coi
clii,& contiiiiaan-u. — 11 m co iTH w ',11 mori cordiaU,Et quandoquc firajm ^^^^ ^„^0
nitatVplUmonTs , quando^^^
penctratanhclitus iecu'ndum uiodos^^^^^^ -^^
o iUudindicat conftriaioiicm aiihcUt^^^^^Q^^^ . curam.Etquandoqucfitcaulacr lis^ po. f^»
accidcntium humoribus ad ^^^^^^^'l^^q^crituf nam iUud in loco Uio . Et fi quis 4^ ^^^^^, dctrcmorccordis poft a^gritudin^^^^^^^^^^ naufcam,& euomit cholcram i^^^ rcmouetur naufca,eft malum , nium in ftomacho .
A N NOT ATlONt^-
Cordis trmor ( palpitationm corf
damMq; internpcmtms cft motus , q^o ^ ^^^^i^^utfX'
profilire £<rrotuntes qu crmtur . Comtus .^^^^^^ent^ ?
pellat,quod noxium ilH cU^ue hoc mM} ^^^^,,,
profilire £<rrotantes qucruntur . ^'^^^'^7/^;.;^^^/^/^^'^^^^' ■ ^xiumHlii^Iluehocm^UP^^^
culida/rigidaMmida,ficca:uel etiam ab(U^ (0 r qHalita6:fiue bumorum nel uaporum conp -^^^^ ^^^^i^i^ cius compofitioni aduerfum.uel ^ 'J^^^ J ^gj0rfi f le feuctiam qnid conueUens '/j.^nrf^^^^^^^L fnodo,mtipfius cordis , ^/^f /'^^'''^.^'^^^/^^j^; ytf^f l
lUpcrnuiCjUcrmuiaLm au ly ncupiiu,oc quau»j rnoao,aiu iiJjmi iviun , n-^'' t"--- li pfcitjytrr ■ (gf mai^is iiipernuit,pcrnuuaturad mortc.l tvna- 30 §lansyiresidmorbigenusinfrgwt^^f^l'^ o^' nu.T-nuc comDlcxionfi fimpUciuni tacit iUud . delinuium, atci: etiam mortem inueha y uhoPt-\^ cf
quxquccomplcxionfi fimpUciuni tacitiUud . Apoftcma vcro calidum in principio pcrfcuc rans facit apparcrc trcmorcm cordis, dcindc fyncopim.poika mortcm.Et frigidum cft pto pinquumdifpofitionicius,lcd quandoquc intcrponit fpatium aUquantuUim.Et fimiUtcr rc folutio (ingularis Et fimiUtcr oppilatio cxiftcs in curfibus fanguinis, & Ipiritusin cordc , & quc icquuntur ipfum > & in venis [ fcnfibiU-
deliquium, atq; etiam mortem "''''''f''''Zforl(^^^^ k ?!j hocaff-cctupcteGaLs.dclocafnecnon morb.Vide & Paulum lib.s-
Rcmorcm cordisonine^(>^;;^iucf
quc lcquu nrur ipium > oc in vcnis - [ icnuoiii- i d lucrlus^tranficns ^^'^'^.^,^j*^jiie,6c P^;.qiit:' bus j partium puimonis . Fadusaurcm acaula 4° te- fcnWi pcrccpra,in magni '^^^■^^^^^^dc
^ B. fortibas f
cxtranca,cft ficut fadus a doloribusd [ conftrid:iuis,]& pcrmutationibus matcricrum apoftc niarum uicinorum prax1idorum,& a potuuc f B.anirnaliotn ncnorum Et faclus a morfibiis «■ [ krpentum. ] vei vermii^us. £t fadus a ferpcntibus,qu i accidunt in vcntre, Aiu litera.vene ^ pfopi ic quado afccndut ad fupcriorai [ mi- «oforum . ^ tath in cibo & fxcc. ] l-adus autcm a fubtiUtatc fenfus cordis e{V,quoniam habcnti ilUim ac-
f i^.loca cib:
& uclocitatc,& tarditatc,& rai ^j^^bcn tia,&multotics aftimilarurp"^ ^^|,ui<^^ aftUma . Et fignificant iUum, ^ft^J^^p/ibili^^.ii vehementia lenitatis vod^^^^^^LnO bentis cam,quafi cor cius a F . ^^..^n^ , miditatc,& fignificant i^^l^V^:.;;,'j.ionis»
citas pulfus,ct magnitudo ^^"".^^.ct trcmoris cordis,ct iuuantm
cidittremorcordiscx quaUbct ucntofitategc- trcmoris corais,eL ixit.^-- .jj.jiiu'^Y'ici licrata in ipatio,quod eft intcr ipfum , & intcr do eft c contrario,& ^^^S^^^|^-jl^'aihcs ^!^^ ^0'^
pannicuUim cius: aur in corporc panniculi cius:aut in vena cius,& cx quaUbct.qualitate fri^ gida,aut calidaaducnientcciriraq? fucccditpo tui aqua:pra:tcr quod perducat lUiid ad dcbilirarcm in opcrationibus fuis Faftusautem cfi communitatc,aut cft cum communitarc corporistotiuSjficut accidit in fcbribus,& proprie in fcbribus pefiilcntialibus; aut communitate pannicuUfui, itavtaccidat in iplo apoftcma mollcautdurum , ficutacciditfimioautgallo prxdictis,autcum communitatc ftomachi , g in orc ip- quoniam <; [ in ip(b ] cft hu mor vrfcofus vifiss. trcus,aut mordicatiuus cholericus.aut corrum
pirur in co cibus : aut cum communitatc omliium mcmbrorum , quc dolcnt vchcmcntcr . Ht quancioquc multiplicatur cum communita te ftomachi proptcr humorcm, qui eft in co.
lericus cft ( ct cft raro ) f gr«» .daoi fcquc>ucsipllini,ctdiuMt.csq'*^^^,gnlif j,>.
ct vchcmcntia infiamnwtion 1^.^;^ .tW^ lum,qui mclancholicus ' 1"' s,4 do,ctduritic.sinpuliu,ctvcn j^pisc-' . ,rli-,l
nim fisni-ncuvdocitas « ^ " aucif j o('"" u.tas41abori.=]cius,ctctiamP oftc^^
tat.sinVullbcius.Etfe^'^ f,iu'5,f ;,f
— - „ ^ in lublVatia ipfius,autpan.c'i'^j^,^et>»" ci< ;
f!cutacciditilmioaute,al- rum anoftcmatumprediao caui.^Vu"'?,cft cx rcfolutionccontinm»'4„,-3; i'?5itet*^, aumaucncn,s,ctmorhl.u,s
uatione rcliquarumcaularuo ,plc^ .„.. crum a ..cr.,'ibus,ct fac£U.«a^„,uch ^Vl'
suiar. calida. [ct nq''«">„ Sbfq; scfib.litatc hum.d.tans, ,ys,q
q m
lei 1« Pti 5(
Jli tii tic,
'«« % i„ Pctt,
eius: &quod eflpofl:
'^milibus.Erfimilitcr faaum a frigorcpu
^'^^^^^^^«lux cx cuacuationibus cx ''^^fi^id.r'^^^^^^^'^^^^^ innatum:& e'2;ritudincs
^"^•^^abon ^'f ^•^'^^ trcmoris cordis.Fadum au '«i inD;,n,;°^'^^^^^0"cri£rnificatdiuerfitas pulliis
^^^%din^' ^ ^iagnirudinc&dcbilitatc, 6c Ss.F.A^^^-^^^^P^^^^^ioi^ic fignorum rcplc-
autcm afubtilitatcfcnliiscordis, '^^^'^io ad„ ^ vcntofitatc gcncrata e [ cx ] nocu- ^cpiimj !^'J.'^«fcci,cognofcuur ^^oirinnii ^<^iiqun. ^^^^^^^c anliclitus, & incolumira- ^^' 5c m^^^ ^^iembrorum.Etfortitudopulf^^^fiL^n fi'^^^^^''^^ ipfiusfunt ilgnificationcs ^^^«^ritcnr "^^^ iprum,& ccrtificat ipllim , ^otdis i, " 1 ^^cquctialuiiufmodi trcmo Sdo i' ^^^^^i^^e,<5c virtus conferuata,& co Xiiac.-^^^^^fionib.rana.Etilli quibus plu
ariim f ^^^P^^o"um ammaiium,qijar^^^^-Fa^v^'^^-^ aut gaudi),aut tri(titix',aut / ^^fius fpi M ^'^^ '^^' communitatc corpo- ^^•HtfaA?^^^-'^^^i^i^'^^l^iiscft.& fmiilitcr crc P^ationL Vv^^^^'^ itomachi, fignificant li> ^^'^quo ^ / ilomachi,& appc
^ ^Zt ^P^'^ ^^^P^'l^i^^^^-'& imaginano- ^Vacu,v!;^.''^P^i'i'^'^io.& cpallcuiatur in tc-
^3cui<-^.- r",'t^Liu;oc cpaucuiatur in tc- J^Mon^^^^^^^^^^ fit a caula cholcrica cftufa
'>ititcu ^^^1^^^'Mi^acib.incipit digcri.Et
iDfo r""^ pra^paratus afthmati , rcr^^nisV ^^^^^ fignificantibus humiditate
v iarum uico, quas
iiA ^^v;Drpci /^^^P^tulo. Fadium autcm nro- ^^'nc/n-J.^g^i^^cantli "
^ nificarioncs lupra ' tcx cis,qua;f gnilicant
un machi.
^iih./^*^iono 1,», • '
ore ilo;^'''^^tt- 'Sc punclur^ cucnicns
^ T I O 7\[ E S,
'^jexcrctis ^ retentis, prffertim
tomia,5c cxtraiflionc fanguinis ultima,6c tcm-pcramcntocibi in quantirate,6c quaiitate.EtU cftilli paroxyfmus ,auttepusin quocommoucatur plurimum ficurvcrb'"gratia vcr,ruc ncccftarium cftvt prc^ccdant antcparoxvrinum phicbotomia,(5c liibrihario cjbi,(5c acccprio cius qd cofortct cor . In fado autcm proprcr hu morcm phlegmaricum, oportct vt riat cuacuatiocum mcdicinis, quarum imprclTio conlcquitur cor . I tillarum conucnicntiorcs funt hicrx magna; cuacucrcs humiditatcs uifcoras . Fadi autcm proprcr languincm mclancholicu
a [loci longinqui,] curacfrplilcboromia,<S: te ^ -^»
>pcrantia hcpatis,ita ut non gcncrct mclancholiam cum co,quod dicitur in capitulo liio . Si autcmcft luidus humor mclancholicusjtuccu ra cft in iplb cuacuatio cum cis , quc llint ficut hicra Rufi, & logodion:5c omnia quc cuacuat humorcm mclancholicum cx locis longinquis:Dcindc rcmauct poft illud pjqiiatio complcxionis,frigidc quidcmcum calcfacietibus, &c calid.^ cum infrigidantibus:& propriccuni cis,qua; cx cis funt mcdicine cordialcs. lllc vero, qui cft cum communitatc ftomachi , fi cll cx humorcgronb,curcrur vomitu poft cibum, &: poftacccptioncm ftibtiliantium notorum , ficiitacc.-ptioncm llicci raphani in oxymcllc . Et folutio vctris fiat poft ipfum cum hicris ma gnis,ftcut logodion, <5c thcodoricon , 6c hicra picraconfortata cum pulpacoloquintidx aut agarico,& cpiriiymo.Et li tucritproptcr cholc ram mordicatiuam ,curcrurconfortandoftomachum cumrobub friichium odorifcroru, ficut pomorum odoriferorum proprie, Sc cydoniorum:& propricpoft cibum,(ScpiroruiTi, &c corum qua: funt illis llmilia .Et cum dcclinar ionc natura; ad lcnitaicm,5c alicnationcm eius^quod coucrtitur ad gumorcm cholcrirf! , Ht rcgiminc tcmpcrantc ftomachum. Et iimili ter quado cibus in ipib corrumpitur, oporrcc ut rcgarur cum co quod confortatdigcftionc cius,quod corrumpitur, cum co quod diccrur in capirulo ftomachi.Etqucmadmodum ru ab fcindis caufam cum hoc rcgiminc,fimilitcr oportct quod confortctur paticnsquod cft cor, ira vr non rccipiat imprcftionemi(5c non lis co tcntusin abfcindcndo caufamabfq,- conforta tioncparicntis, imb oportct ut hoc intcndas ad corcii mcdiciniscordialibus.£tcxeis,quorum iuuametum magniftcatur in trcmorc cor dis,cft poiarc pondus b [ mcuiijauri dc buglof- ^ ^ fa in tcmporc lomni noclibus continuis Et cx eis quibus iuuatur.habes trcmorcm cordis , & qua: ad ipfum exj^erta funt,cft potare t^l c ».circa.
] quantitatemponderisnuclei degariophyllo mafculo in xii. aur-ladisdulcis in ieiunioaut potare aur.de fampfuco ficco iii aquafrigida,fifucritilliccaliditas,aut in uino.
a (juibusmor-
''^2u *^'^^^:qu'p-^^^^ ^knofuxnturyprefertimpulfitio W^^^^onlJJ^ ^^'^^^^quum orumtur,euisfutu cer-
''^fentn^ /Ttft^if.^A' pulfth.toto a1> ^[^oypqJJ^ '^''^'T^y^teractwriesyexcreta rete Hit^^^^^Hefu f^^^^^^^^^ rationem eximmntih.
e^/^rr ' '''^'^' ^ ''''^^''^ - ^ - -
\uy^^'^''QuA^^^^^^ ywaferi^ redundante, hos ait ^ , fi non fuerit caliditas in dicb.continuis . Et ex
^^^*^^ fe habe^^^ ncntricnli confenfu, ieiimlo ^
'^^ ^niuerfaHbus tremms cordis.
%s.ii r^^^^i fcrturauxiliumcum cua- ^^nguineo quidem cum phlebo
eis quib.iuuatur habcns trcmorem cordis , cft vt fecum fcmper fit aromaricum aliquod cxgc ncrceorum.qux ei conucniunr, & alfiduc uta tur fufl^um gationecu eo fa(5ta,6c utatur odora mentis cius,& ut fint in aromaticocius,qui ha bcttrcmorem cordis calidum, uinccntia, rofa,6c camphora,ctfcandalum,etolca frigida cu parua pcrmiftione mcdicinarum aliarum fub AVIC. Vu i tilis
i «.Moaphorat
(5^8 Libertertius. ^^^^
tilis caliditat'is,ficut parum murchi,& croci, «Sc bcndum fyrupum dc ^^^^^^f^^^lj^J^^^^ 'j: gariophyllijnifi mctamtranfgrcdiatur res.tuc enim fis contcnms frigidis, &c ii cft complcxio frigida,tunc admifce mufchnm,& ambram,<5c oleu de bcn,6c oicum de citro,6c aqiiam <^ [ capiioratam]& algaham, ct qux (imt fimilia iilis, 6c propinquaeiscx fpccicbus fLiffumigvitionis, & rorificationiscouenicntib.iccundum complexioncm,ct cgo quidem non multiplico tibi
e [ malisafccni,] acquefuntfimiliaiu ' ^^^. aUquid poft aliquid. Et fi tibi necci^" ^ rit,vt diifoluas in co camphoram.^ • ysjii doque eft tibi nccclfarium, ut lis co ^^^^ co ad dandu ipfi iac acctofum i^^P ' Qupd (0 lib.vfqs ad i).Iib.& f [ pcruenict J ^ j^^cum fi tibi ncccflarium fucrit, vt ^"^^^'^^^^^^^^ ahquanrulo ex mcdulla P^^^^'^^ &timuc
fermonem in numcrando mcdicinas cordia- Jo Si autcminucnerisvirtutcmac quinpc^' les calidas,ct frio;idas. Tu namque inuenics cas ris cxtindioncm,non erit cxcui ^.^^ ijj^c;
omncs fcriptas in tabulis mcmbrorum anhcli tus,in mcdicinis finguiaribus,ctad ultimu omnis mcdicina odorifcra eft cordialis,ct cu hoc nosiamdiximus^qugharum mcdicinaru funt p n.habentis au anteccdcntcs iu hac intcntione [ Habcnsjtrc V"^' trcmorcmcordis cum naufca f [cuiusjtrcmo-
» *• H'^^'^ • ^^^^^ cordis diximus cftc malum, cura eius pro pricji fucrint illic rcliqui^ fcbris.cft vt in potu
milccas cum hoc,& cum cis qu^e v d unt,ex cubcbc , & cardamomo,o ^^^^^ & ctiamex coriandro,& i^^gioaamuc
■damomo,^' fi^.
& fpodio,vt tcmpcrcnt ca.Supcr W .^^.^vtc ro lis audax,& non timcas niaiiti^n ^ ;a cum omni,quod in potu ao,vti» das.ErenimianVcucurrit coniu^ ^.^.jj^j^.
potu tribiiatur,& fmiiiiteraquaciu^^^^^^ ^ -ac lumat lauich hordci ablutum cum "aquacali- Etquandoqucconfcrtei^otarc^P^.^^^^
da,& detur infrigidatum cum podcrc x.^.zuc cari,quamuis cnim ipfum cuomat ctiam,tamc iuuatur co.quod fi ipic abhorrct zuccaru pro pter additionem, quam ctficit in naufca , accipiantur loco ciusgrana maligranati,& ftringantur ambo crura,(5c oltaciat camphoram, & qux fimiiantur ci,cum accto:& ponatur fupcr pctospannus infufus aqua duorum fandulorum,& camphora;,& alioru. Et multoties qui-
rcubarbaro lccni jn aqua ^^i^^i.^^^ "''"[iimaii'': nuis . Et ftudcvt fit acr infrigidanb. ^^^^.^jj^c fr igKiationc,& ut fint roranoncS^^^io ta aromatizata camphora,(5C tA ^-^pcr t» fcntia : Et non cft malum , vt roic ^^^cahquid vini, cumtantaquantita c , ^^^^^^j. trarc faciat aromaticitatcm ^^^\"^rcm excis,quibus iuuatur habcnstrcn ^^^efcm calidum,cftpcrmunnoabacrc^^^^
dcmcxcitaturtrcmor cordis,dcindcexpcllitur frigidum,Illud cnim rcducit ^ Ja(tra^" 'jfa aliquid ad inieriora a dextra,& finiftra:& fcda non oportct vt obliuifcaris c F ^qni^^.
tur trcmor cordis.
A T^N O T A T I O N E S.
SpeBaniiA m hoc cnrando affeEinyUt m reliqim omnib. morbificA funt caufdi-.atci^ e,-e ftnguU oppugnand^.Gak. 5 , de loc.aff.tejiatur fe uen^ fe^llone curajfe cjuofdarn,qui cor dis palpitatlone affligerentur.mo ctiatn ajje&mn hucmif
fo fanmneyantequam imtadcret^ante ueniffc. Videntur ta ^ frigidatiuum.
■ ' ' - - -'^cxcaliditatcvcherocn". r j^^^^^^^
Daloes Indi,gallix m«'Xum><o
cardamomi , 8«^ '°PS.iii-'''l camphore J.s.dragacatm ^,„uiq«
tncn quicunque hoc uitio laborantjimmaturaplerunq; mor te inttrirc.Fide Paulum lib. i .
De cura tremoris calidi.
dantia fuper cor, muu^' -
cca,&aquafcrrariorum.&cauH .^um^ & fpodio,& lcntibus.emplaitm (itav
ftomachi,& propric in ^^^^}^"^^^^^^^ ro luuatiua in hic funt, vt in potti^^^^^^ chiici dc camphora cum crocu , .^^f iii
acctofitatis citri, & qn^^"^^"!; l-^^^niii ^ foUacitri,& diamuithumduicc, ^ q
frigidatiuum. Dcfcriptio cxP^j^^podii P^' non cft ex caliditatc vchcmcnti • ^^F ^^^^b^or^ui.
iiii.xyloaloes Indijgallia; nni
ana {.
ana? i.campliorc 5-s dragaca
chifci cum aqua dc tcrcniat^in . quc trochilUis podcris mcdictan .
fcriptio aha.Rccipc dorcjmgi F fianiP; jii X quartam partis,fandalonim^j^^i^cs,ij;^^
rof omnium ana
Sl ifte tremorcordis eftcum matcria,& eua cuas cam,& rcmanet vcftigium cius; aut cft tremor cordis cahdus finc matcria:tunc opor- .i.^ v|..i«^l«*x, - ..
tctvtcibetur habenscumcumeo,quod parum margaritarum,karabe,coral i eft,&c6fcrt, ficiitcftpanisinfuiusinaquarof " ' -j.-^-. in qua eft parum vini odorifcri:& panis cu fy rupo dc pomis,& ius pomorum , & lac acctofum fincbutyro,quod eft temporis propinqui commotioni,aut n5 acctofum valdc:& cucurt B.oltts iamc- bita,& [ blitis] & fruClus frigid i Si autcm tolc nuoi- . rat carncm,tunc vtatur ^ [ alcarcs,& halufem ] Vi"'""*'^ pulloru,&aIcubugi propric. Habctcnimpro- * • prietatcm in hac rc proptcr frigiditatem com-
Part 257
partes duas,conficiantur cum l^^^^js inP & fiahtindc trochiic:i . ^"Taurci^^^^iid'^' fumitur,fit pondus i-i-v^q"^ '^,ao • ^'f iV? . camcn fortius illo in ^^''''^''^^^^^^^^ ip minis laa:ucarum,feminis cu" ^ygic^/if^r rum,fandali,fcminisportuiac^> ^^^mi, . ..f IM dri ficci,coralh,karabiE.mar^^| -'^^
c B.alkalef.
i B. forbendu.
niumanapartcs duas ] '-■^"Xlli.iit"' t,
plexionisA ipccics acctoloriini.qua; omnes fa 60 tis , fitquc quod cx co in P°\„vli,k.i''*,,si3.'' lA - ' ' " .<t.-....-..ft. ii.jDcfcriptioalia.Rcc.pc«nj|J luni." „b«y:^
dx funt cum iliccis frucluum, & agrefta,& po mis acctofis,& accto acuto , lupcr quod iparia fit aqua rof & aqua [ falicis .Si autcm fuerir acctofitascitri,& limonis,crit rcs magis iuuatiua.Quod fi rcs fiat vehcmcns,& inriammatio , da ci ad^l [ bibcndum j aquam frigida^n , & aquam niuis miftam cum aqua roli dando forbitioacm pou foibitioncm . i;t da ci ad for-
Tii frixi,omniu anapartcsiu.i^''^;;^^^^ coriadri,amborri anapartcsy. . ^qu ^
ca in potu lumitur, pod";^*"' „,c..»' V' fc.Qu^odf.iuperfluatrcs& '^,^^^^^^^^^^^^ matio,&timcturquodlit juij),"' ,|{* ti^.tunc fortaflc cE tibi ncceiw'
•^'fmen mandragoi-a,& opium 'flcm cft , vt in potu tribuas dc le
C 1110?'^^ P^^J^"^s quartaj & dc opio vfq; ad near^^^^^'^^^ ' ^ j. pcrniiftis ] ciim mcdicami' ^ ca?^^?^^^^° nnifcho, & xyloaloc criido, hor.. ^ ^^'^'^ crocofccundiim virtutcm,6c "^^amncccHitatis.
\ fi,^!!?"^^^ quidem , fi fucritillic matcria , fui. £^ ^^S^^"^um fcmitam, quam tibi cxpoliUti^j/^ ^J^>quaj cxpcrta Ibnt ad phlcgmaticii inftQj^ ^^J^cinis/uiefun in partib.cordi.s,aut 4ietatjj^^^^^'Cft vt fumatur agarici podus mcl^lich,^ pulpa: coloqaintidx pondus j.da Hichlsj pondus j.j.<Sc bdcllij pondus da- ^^VloaT^^^^'^ croci amborum ana.taxau-
Et mcliiis non cuacuantur, quin autfit rcplctio matcrici : fcminc man- pra-focantis iua multitudine,aut oppiiationc ;
Autcuacuatio rcfokicns fpiritujii : Autpriuario rcltaurationiscius, quod rcfohiitur, & fcimcs vchcmcns.l^tdcbiliorcs quidcm hominc^ ad tolcrandum iplam, funr comparaii ad hoc » vt ncq iic fi 11 1 i n r m i ,ncq uc fan i: fi cut i n fa 11 tcs, 6c qui iuntcis proximi,& dccrcpiri, 6c conuale Cap. 5. 10 lccntcs:Scd in cetate ^ [ proucnicntes ] tolcrant
ipfam.Etcius tolcrantiacrt in hycmcplurima, quam in ^^(iatc.Aut niaiitia complcxion is iam conhrmata:aut accidcns cius magnum ilibito: Autdolor uchcmcns: Autdcbiliras virturum principiornm rcgaIium,<S: propric cordis, dcindcccrcbri,dcinde hcpatis^Aut dcbihtas com niunicatis,licutoris llomachi cum cordc:Aut dcbiUtascorporis totius, 6c macics.& cxtcnua tio: Autdominiumaccidcntiuni animalium.
Phtic^pQ ^^.^^^ ludi pondus danicii,«5<: iaUs na 10 fccundum quod diximus tibi in loco aUo . v^x: ^'^'^^?cx qH^rtiC j.j.6c c(l dolis vna.Et cx pkirimum ciuscft in dccrcpitis,6c dcbilibus,& fuiw. P^^*taluntad mclanchoUcum ,c(tvt conuakiccntibus.Aut appUcario uirtutiscon-
trarie (ubdantiaUtcr compk*xioni cprdis , & fpiritviii.f amborum, ficutcllcx olfaiftu fa:toris putcorinn, 6c pc(hk'ntia acris , 6c ficut accidit in fcbribus pckilcntiaUbus,6c cx cadaucribus , &: cx pcnctrationc uirtutum vcncnoru ad cor: 6c quandoquccd proptcr ^ [ artcrias .] Ex iUis cft illud,quodacciditcaufaucrmium,quiafcc cpithymo, dado 3° dunt ad os (lomachi, 6c oportct utdifUnguaiiius pod hocdhlindioncsplurimas.Dicamus crgo. matcriaj quidcmfliciunt cucnircfynco-
Uiatuf luntad mclancholicum , cll vt
^oru^^ ^^^|y^*obalanorum nigrorum, 6c Ivcbu»
^ietas' .^^;^^uiana.pondus {.j.cpithymi nic
Mdia^^^ P, ^rnicni pou^us quart;t partis
^^^^ciin ^iiiari pondus iij. lumaturm
%diflo|^^^'^^*^iiauriratc vini odorifcri , in
^eadnii "^^^"f^-Et quandoqucfulHcit allidua-
^^r.j.Ch' ^'^^^^"cm hicrx picra:in p ipf - ■
idan^ f^^^^^^^ pcrmutantcs complcxioncm (''^l^^iuin/'/^!^^^^^'^^^^^'^'^^ mithridatum,6c dia* '^)5cfr 1 , ^'<^auiarum,6c nicdicanicCx- [^'^^^m 1 * rmiliumlanibrc,6c ^> [ diaiJ^^J^nahjJ p|<^'uificans niagnuni, 6c confcclio %is f ^^"ochifci de mu fcho.Er quani^^^^i^mcnp ^"^^"^iscs cis , qua; funt iicut a
•'^'•iciin/**""'^"^^! nicrxpicra:m pondcrc *N in n^^^^"^^^^ ^^^'^ich dc cpithymo, dado i ^^icin. cuni oxvnicllc, 6c continuctur . trjr.: . '^'3^aur<-n, _ 1 ....... ....
tein arteriarfi .
pim,aut proptcrniultitudincni lLiam,6c [op d B.AIia lirera. pilationcm uiarumjl'piritus:6c quia*-" [comprc qaoppiiir vias. jienduntj ipfumtotumin cordc:itaut^ fforfi '^^Z'^^"'-
tanjpr^focctur.Et huiufmodi quidcm gcncris funtcffulioncs humorum plurimorum, aut
.• . -^incnj -1 « -1 fangCiinis plurimi ad rtomachum,6c pcdus , 6c
i i^^^^^conf, ^ darccx eo in potu.Et quan- S [ anibo:] aut pcrmuratio matcrici apoikmai\^^^i'cn,. •^^^'^^"^■^^^■^''t^cetofitatisillii^^^^^ tis fvnancix,6c plcurclis,6c pcripncumonic ad
>,6c car M ^'1"^ ciccris,6c pullis coluba- ?^Xcoi>,^^^^'^s paruarum auiu, 6c alcanabir.
iiivino odoritcro aliud. ilcci X ^l- '^'^]g;jj.. •^^j^ci^amborum ana.^ [ j.i.alfclcn VtgNiirs ^^P^^yUi,galUxomnium an,partc i. \ ^iii^^^^^col '^^^^^^^^s ?. cum fucco » [ almufc
, Ncbu^i i.^'^l^^scrb mcdicam(
mcn cxpcrtu. onigiambo
^meml^^^ofiscius fitpondus ^i.in prin ' ^^ftctM^r uiediocius,6c in finc ipfius :
'V^Mfrjk. ^^htiiivino
partcs cordis fubito-, Autproptcr uilcofitatcni carum in poris:quarcoppiiant niCatus,6c propriein mcnibris anliclitus , 6c quandoquccli: conimun is in oninibus vcnis corporis. quamuis non fliciant ilkid lua multitudine,x\ut pro pter uchcmentiam fui nocinncnti cfi qualitarc frigida ualde,aur mordicatiua ualdcaur adu ftiua ualdcEt lyncopis quidcm, qua: accidit iii initio paroxyfmifcbris,chuiufmodi gcncris, 50 6c cius caufa funt huniorcs grofli uakic,au^ uifcofi, aut mordicatiui;aut adu{liui,6c quandoquc litilkid proptcr propinquitatcni cordis,6c quandoquc cllin nicmbris aliis communicaii tibus ci,licut ccrcbro.Nam quum in co accidic oppilatio intcgra, 6c c/lapoplcxia,fitfyncopis proculdubio . Etquandoquc c(l iniromaciio proptcr caulam antiquam: autproptcr dcbiUtatcm accidcntcm , proprcr quam fit \ ccipicns attradioncm matericrum ad os fuum, fiuc fuit
J^cm cordis,6c aggregationcni fpi- titudinis oppilationis in ucnis corporis , ubi-
(llPon^"'1^^'"cqucbulUto.Ethic funt medi ^^^^^^.•^^^•^"''''^'P^olixarumdefcriptionum ^ ^^^idotario.
[kh^^^^^" 6" caufis ipfiHS , & caufa mortis
^f^^^^Jm^ ^eftrudio a [ maioris partis] %^ ^^ilirJ^^^^^^"^'niotiuc,6c fcnfibiiis.pro
umproptcr caufani nioucniora,aut proptcr caufam pretQ, •^iUtj.j. interius , quarc non inucnit lii^^Ua^^ :,^^Pfopterparuitatcm: aut lubtili
non fuperfluit fupcr illum, minera . Et tu icics ex iis,qua: l^^e ad hanc horam , 9» cauf^ iUius
cunquc funt . Et iftx matcric pcrnirioib multotics accidunt ex kjperfluirate conicflionis,6c potus,6c frcquentia [ faflidii] proprcr malitia ^ S naufeatid» digcftionis, itautcx ca fpargatur in corporc, ^^"^^«'s. quodrcplcatucnas,6coppilct iiicatus , [anhelitus.j 6c quidcm marcriajproptcr fua mul rpimMu^ titudiiicm quandoquc adiuuantad fyncopim AVIC. Vu 4 facicii-
l-,- — B.
Au r.iiorn fudo-
o B. Alia lirera.
r^anue coninc?wZ:U adin Dici' concptiun rur, & iilorfi,
vjtmantur cis.
p f .caufamno
facicndam cxpartcqiia priuant corpnsnutri mcnto : quoniam oppilant viam nurrimenti boni,5c non conucrtuntur pcr rciplas ad nutri mcnrum-. quoniamjpfai proptcr liiammulritudincm confortantur llipcr naturam :quarc non patiutur abca.cSc cum iioc complcxio cor poris corrumpitur pcr cas.Ht iiix quidcm materia:,qux faciunt fyncopim fua multitudiuc, aut malitia i'ua,iunt qux faciunt " [ trillitiam ]
nauteam,quando in ftomacho cadunt:& sut i o minoris quantitatis,aut malitic.Fadtaautc cau lacuacuationis fupcrflurcnon c(t, niii quia icquitur ipfam Ipiritus cuacuatus cum ca vlque ad hoc,vt rcibluatur maior pars cius . tt illud cft,aut ibUitio vcntris cum diaria.- autcli iblutio vcntriscontuiua, autkibricicas llomachi , & intcilinorum:autrafura aut vomitus plurimus,aut fiuxus ianguinis narium:aut iiuxus fan .i2;uiniscx mcmbro alio,licut orificzjs vcnarum ani,aut proptcr vulnus,autproptcr dclccrum aqua: hydri)pifis:aut proptcr apcrtioncmt dubcllatiqM-optcrcaquia currit cx co rcs plurima fubitoiaut proptcr fluxus mcnllruoru, &: partus. Autproptcr multitudnic cxcrcuii,aut mo ram in balnco calido vchcmcntis ludoris : aut proptcr aliquam caulhrum iLidoi is^ [ fortis , & ] Uipcrflui,accidciu is;''' | aut quia facit iiido rcm pcr lcipiamjiicut caliditas,autprajparatio nc , ficut raritas corpotis iupcrflua,aut lubtilitas hmnorum in iiibflatijs iiiis, & naturis fuis. Jit quando accidit lyncopis ab cuacuaiionc hu morum,virtutc vitali adhucforti,non citadhuc timcndum,&: illa cn:ficutfyncopis,quc ac cidit pott phlebotomiam . Doior autcm tacit contingcrc iyncopim , proptcrcaquia iupcr^ fluc rcioluitlpiritum,(lciitlitin iiiaca, & coiica, & in mordicationc fupcrflua accidcntc in m ci n br 1 s 1 cn li b Ui b u s , f o ri s ( to m ach i , & i n tcfl i norum,6c cis limiliu.Et iicut in doiorc" [mo tuum J iicruorum>iic vlccrumcorum, Sc mor- {ionum cius accidcntium, ficut fcorpionis , 6c vcfpa:;Ht in vlccribus iuncturarum | pra:para tarum fricationi , Sc pcrcui]ioni,qu^ iequiuur cas ] proptcr cff ufioncm matcricrum noccntium.Et ficurdolorcs vlcerum ambulatiuori'!, vchcmcntiadolorum quorum facit fyncopim proptcrfuamacuitatcm, Sc corroiioncm ipforum. 6c proucnitcx eiscorruptio mebrorum , donccperducitad mortcm.Ipfananq^ faciunt lyncopim inpnmispropterdolorcm,& iniincproptcr vchcmcntiam inlrigidntionis cordis, autaiiationcm vaporis vcncnoii corrupti adcor, fcqucntis ipium cxficcationc mcmbri , & conucrfionccius ad contrarium complcxio nis proportionaiishominibus. De accidcntib. vcro anim? i^^"^ locuti tuimus, iciuifti [ in cxtcnuationc caufam, 6c opprciiionc , quam ] cordi 1'aciunt. Apoitcmaauiem tacit cucnirc fyncopimaut propter magnitudincm fuam, vbicunquc fit,apparcns,aut occultum,corrum pcns complcxjoncm cordis , mcdiantc ailationcarteriarum , aur proptei' mcmbrum in quo c(i,quum ci\ licutpannicuiuscordis,autefl: me brum proximum cordi , in quo ctiam fi noii civ apoirema magnum valdc, ipfum tamcn facit iUud,qLiod cificit maximum longinquumi aut proptcr doiore quando vciiemcns flt cum
co . Scd & ftomachus qualitcr ^^j^^f^f^Zpis,fcias [ itaque, ] qubd ftoj^.^^?!'H^ brum propinquum lococordis,oct -j
vchcmcntis ibniiis , & cft ^^'^''^^'''.^^^^^ hu morum diucr forum,quarc ipic ra ^^^^^^^ re fyncopim,autquiaintrigidatipi ^ ficut in boiilmo ; aut quia caicfacit «ai ^jjp„ , y
quia dolcrc facit vaid e , aut q^.^"^ ' lordica io c(t matcriagrofla,maia,frigida.au ^
tiua,acuta, & viccra,& bothor m oic ^^^^^^^^
rciiqua membra qualitcr ^""^,.^''1" fjpis fcias qubd mebraaliaibntcaulaiyiw ^^ji,
proptcrdoiorcm continuatLim ^ quemip^^ Aut proptcr vapoi cm vcncnolLmi' i .^^^ jn mittunt cordi , ficut cfl illiK^ ^"^^. ^^^cuati^ priijfocationc matricis.Aut t^i'^Pj^ fpintuii^ ncm accidcntcm in cis , rctolucntc Uota^^ cordis , licut dcbilitas vclicmcns in ^^^^^^q^ chi.Aiuproptcroppiiationcmta^ j-^^ntin
iiriciioncm inaruiu ipiii^"- — pfcrCOHT. circuitu mcatuum «^ordis.Autpr ij.^^^^^csfJj^ xioncs corruptas malas,fortcs,'^ ncftil^^^''^^ ■ flcut flt in fcl^rilnis adurcntjbusoc h ^^^^^uni bus.t t iiiud cfl cx cis, qu? ^^'^^ ^xxb^ ¥' : omnium mcmbrorumbt lcja ^,,^^ ^ pro
copis confirmata curationcm noU-— j pnc quando pcrd iicit ad^ir;^|tat. ^^^^ ^ ^
conucrfloncm colli ,^ [ io^^^^^ f^l^^oc ^^^^ gitur . ] Et i llccuius rcs pcn><^^^ f Etfci^scF qmim caput clcuat luum , .tiir pr^P ,
in corporc ipiius , qui pl^l^^^!-^,^ ? infam^no^ ^ ncccflitatrm,& iyncopizatur U P c [-neqi^i; proptcr muititudincm ^•"'^''f/!,' tonii^^^^i f" proptcr conluctudincm in P^^^^^^^^^^^ eiu^ j fuctam, 1 cfl cgritudo,aut in \ dcbiiitas pcr lc , aut proptcr ctrui ^ ^^crc ^ ipiiim.Etquandomatcria 1 .chum^^'^,: pui fcbricntis rcfoiuituradttou ^^^j.^ au tacitaccidcrc iyncopim- ^'"^"{^o^^ quis fyncopim patitur in prH^ [oi^(^^''% lua,cit quia iubitum cft,q"«^,f^^pis in c^fll muitoticsquidcmaccidit 1)»^ cali^''^ if^ propter cxpulfioncm i^^l^^^^l^^i^otonii^^ machum. Etmultoticsflt pi^^^
propter cxpulfioncm matcn^' machum. Etmultoticsflt pi lyncopis proptcr infrigi<^^tioi
Syncopm dmingmt Galcni0 ]'f -^^rnff^f 0p mldcliquw.hocfcremoy^ animide^ ytisK^^^'* -^^ cedatjeuwrquefit aMHs:fyncopeJ^ U^^'kid exolutio. quuergo ^f^''^^'''^'''?!^^ nonuariat?l>edcm, mtereaaejjn^ Y
deliquio hic author uerbafkLit,ytrnnq>^^0tii j^^ ■opes nomine inteliigens. Sane quts f^^^^ ^-^ Jf^^'^: ^j^oli' Wus fit,iiatlm consiat:nempe,qui^''^ ^^-^ jet£
fitnx & motrix amo dcHruatur.eJt ''^. ,0^^^^^ fK ta,&fymptoma.SywptomatarnorOo j i^^.^^^ ^^ije
crgo qu^rataliquis, 9^'^^^^^''''^^^^^^^^^^ morhus:an intemperies,an mala ^creoriy'' ^^^i-
tinul itemque cuiuspartis fcnt^^^^^tfi/ d^&feiitiendifacultatesinfuntyOaLC } tm^^^
dis.quodArift.fenfus &rnotusinimrn J^^^^^^^^^ .^^^f cordis^an ccrebri,anneruorumfub^tan ^
omnia ad motum fenfuum concurrunt. ^ j.
cordisajfe6ius hocuitium recenfet,r'^ii^(lf , & caeri , pr^ertmque do^ijfiwus
en ir.
'''^1 '^''"f^ntimtquc omncs oh cordis confen
%i<tiniQ^!.^^ ^ wm<oy/^w ow/jf genmpatl. At quo hk^ii^ ^^^^''^ ^^'^'*'^(^dietate,vt dkunt , f or Udatur , ^'"''Ser '^^^^^^^^^^^^^•C"^^^ non intemperies eft , hnrn ^^^^^^^ opprimatyfi tnala compofitio,non in fope;j '"'l'^^ ^•fi^>no« cti.tm in camtatibM^,& fi enim fyn ^«/c?.^"*^^''''/-^^^^^^./?'^^^^'^^'^ concurfu , 6" //^
onf//r , morbnm feqm in ohHru^iionc
bito,tiincad ipfam minoratur pulfus in priniis : Dcinde languisincipitoccultari ad intcriora,6cconucrtitur color adifpofitione fiia. Etfortallcpalpcbrx noncleuantur, (Sc appar . t in oculis dcbilitas motus, & akeratio coloris : £t vifni apparcnt imagmationes cxtra inuetio ncm, & i ufrigidantur cxtrcma , & appaict ei roritas in corporcfrigida.Et quandoqucacci '^-^m ^^'^^i istamen wor^//.f wo?/ ow?/j???/ lo dit naufea. Et quandoqueinfrigidatur totum ^itj^^^^^^^^'^- ^^'i^rn etiam exprofMfioreJpiri corpus.Quum igitur incipit aliquid iiorum Ci
''^'"^e^ijM^^-^T"^" ^^"^'^^ '^orhmn in uia.qnis refcrat gnorum pod plilcbotomiam ,'aur Iblutioncili
. - ^ vcntris,aut*'[a(iiduationcm]reincceirariof^ aj.adtnfniftra
.cicntisl.cfioncm,ab(iinearur ab caA rcmouc ^'"* atur caufa,quoniam ia pcrducet ad lyncopim, fi non abicindatur. Et quando lyncopis no ha bct caufam manifeftam primitiuam, 6c antcce dentem.& cllcumtrcmorccordis frequcnte, & non cil illud,quod ell in ore flomachj, cau-
^tntil)^^ y. ^^^^^da , in afirhigcndis totius corporis ^^^meof.^^^Z^^^^^^^^rl^^'^ t^tncn idmeatihuntatu H ^'«^fenftij'"/^ ^^^^^^/^^/^•^«^^^«^ >fiii^ dumtaxat ^iritih^eedlL' ^.^^''^^ciorib. redditis cueniat,ut i i.meth. ^^^ne(^Hecf^^ ^^-^Ar/Vitfew camtatum ?ion potcfl. Ve- „ ^tim rvyirnHr,^ — / — in?iumerorctjci.ts
%i« 1 ^^^"^^fyncopen ad rnorhum i W/e '"'f ^ infolutione continui . ^L^-^^'^'^''^/^^ dc ?fmtibus diau: ^"'^«irfoV- ^^^^^^^^ '^^^ dif^entircdj Hippocratis & '^^^^^orhoY^^'^^^^'^^ ^'*^^^Pf'^^ wor/?i^ Ithorare ,neque ^^^^Wi foi ^td intemperiemyiompofitionem,&
He/^r'^"''^^^'^''^^- Nuncergoijspofitis.fatis fit ^'^H^lutioT'^^^^ wor/;//w, uel ^>irituu corruptionem , ^"^fctrJr^' coarBationemac prohihi
Quem crgo mor-
" \?iohisalihi 20 fafaciens ipfam nccciiatiam, &^^[generans b B.reitcratur. cam,J tunc ea cft cordialis confirmata. Illa \ cr6,cum quaeft naufea,6c coturbario,cft (toma chaHs.f tqiiandocontinuatur (yncopis,6c uchcmcns fi t , 6c non c^l caiifa manifclla lacicns cam , imo e(l cordialis, tunc habcns cam mo- ^itur iubito.
nifi'{l-'-^^t^^^P^ f'^^^ finfi^rix &motrix facul J^^^^Jit nf^ ^^"^^ > f*n'"^crfo corpori ^irituu
muendi & fetitiendi uires necefie eft.
^-''''^S^ /JerF^in:?/o,-)'d'/ dilatatls ^
^^^'^^(shuy^^!'^^''^'^^'^^^^^''^^ ^^'"^'^ «J/Ai/Ji^tw qualita- '^^'Iiri!n^ «'^/^ori;>//i/iff ad cor tranfmiffis . fit ^^'^■^''^'imuelT '^^^^ <^<^t€ris,copiofiori ad cor hu7noru?nj
J^^"" ^'itho-f ^^'^^^orum influxu.Sane dc fyncopes.caufis
«' ^'^f i'.it.->,;^ ''•^'^^^'^^Fo 7«^"^ repeteGal.-. meth : J^Heneip ^^•i^itautem de diflolutione ?firitutf P^^knh^-^^^-^'^^ <^o«//.i/(//cc»?e5 in [yn:op'mex inc- % . .de .T"'^'^' ' rcfragari de fcnibus uidctifr Ni-e/, ('^•/f'^c^^ci//i?»pi<,;././^w//? ferretcHatus , 4° ^^''"^^iecr '^'"'''^ '''^'^ ■(^"^^■^ uerhafa. '''V)«fope^''2-^'^'"^^.'^"^^^^^ ^^^^ ^^i/-//r. S.ribititem
Quihusnotis?iofcatur,a qua?iam caufi fyncope proue niatypulthrc TrJlian.lib. i 2.fed vfde & loca in fuperi-ri • bus annotata.prxfertimucrb Areteum :. dc acutismorb. Vide & J-Jipp.ac Cjal.i.aph . uhi dc ijs qui ahfque caufa "Pv)"^Vl>-4r« manifesia dtfioluuntur, verbafiiint, de qua re hic anthor poHrono loi 0.
Ve cHta,
Cap. 8.
'"^^"^ ^^-ior^lpyy^ ^<'^//4/-/<r,^wf/i^^/<//?w uidctury qiiTi, ^^^^corull "^^^-^^"^^^'^^ fltyhycmetamcn maior cru
^^^itunyy^ '"' ^^^^^ Zhs^tatur , ut proptereafyncopc ,
i^7^'^'^^^^errr'^^'^'^!'^^^^^^'?^"'^'^''' h^^^ ^'^'^^'^ ^l'^^'^ C^^^'^^^ arj- '^^^'^'^^^^ ' Vcrum.ccrtum cflprofc^o
iLla,qua; fortis cH: , facla propter mah^tiain complcxionis confirmara^ curationcn^i no habct.Etilia,qua:non cd ira,im6cfl: icuiucaut cfticqucnscaufas extrinfecas a cordccurarur Etpatiens quidcm lyncopim quandoquccit in lyncopi)6c quandoc]ue eli in co quod efi in terlyncopim dcfanitatem, &quandoque cfl: inleui paroxyfmo fyncopis.Quumcrgo cfl in difpofirione fyncopis.non Cil iemper po/Iibilenobis vt laboremus in abiciilionc cniila; :
p""^3'"iacaus5fyneopis,&<J 5. "Poitionalia Cunt fianis pn
dolores s prxd id is
- is co,. j • '"^^^'^ ipia funt debilia . funt •^.^^iant ^'"^ quado ilmt fortia,iunt fy
ngK.''nui3|. P^iis fiunt vehemcntiora,funt ^ii^^^^inin; f, P^^^^^^^ quidem eft fign iiicatio
%l^^^^^'»)6c ? ^^^^^^c virtutis materiam com ^^^ibi,/^ ^iucrfitate vehemeti cum ui- '^^tis p Paruitatc maxima,refolutio- ^j?iU)j • ^^eliquas autcm iignificationes ^^^iui? ^^^^^^i^vsdifpofitioncs,iam ici ^^■^^^mm^quum fyncopis no fic j.u-
^jU-is.Signiiicatenim fua com-
decura Etquandoqucag^^rcgantur nobis duoi neceilitates contrari^, iecfuium duas parres di uerias,Indigcmus cnim in quibufdam mcmbrisdiminutione,6ccuacuarionccius,quod in eiscfl:exhumoribus,&in fpiritibus addifiojnc a [ nutrimenti ] 6c reilaurationc ciusquod in » p.jeum cibp. cis accidit de reiblutionc.Et in plurimo quide quod acciditcx fy ncopi,oportcr vt incip larur iSc laborctur cum co , quod nurrit ipinrum cx odoribus bonis,nifi in prcfocatione marncis: In fyncopi nanque fada ex ea,oportet vt appro ximentur naribus earum odores i-oetidi,& pro prie conuenicntescum hoc on flomachi . Et ^ i^ r ] odoramcnto quidcm c [calami ] b s.m.
cit proprietas in cacxperta,<Sc proprie in cura ' ^ calidccolericc,6c fimihtcr a [ gypfo.imo cura
turldandoin potuc[ad forbendum ] cxmui ^
^cantibusvirtuteni>Etquando fueritiUic ua^ eB.&fcnbcdo.
. cucumeru. plius curerur .
h t refift^s op pofica coplexio
It B. aduemam lioinuium ad ip jiiin. rtlu iiteja. cxciutione , & sgitatione, vfl coaimotJonetn brachiorum, & humciotu cum tuii manibuslu per jpfum.
1 B. ipfunB,aut infrigidatu, aut calefadum .
m t B. virtuiis.
n B. ilU. Alia Jitera. rcfiduuifl llyptici-
cuitas,6c rames, tunc non approximetur cis vi num purum: Imooportct , vtmifccatur cum aqua carnis multa , <Sc comn^ ilccatur cu aqua & fi non , tunc fortaflc accidcnt cx co commiftio rationis,5c fpafmus.Etcx cis,qua: ncccffaria funt in pluribus fpccicbus fyncopis , cft infpiflatio corporis cxtcrius, \ t comprimatur fpiritus rcrolutus,ni{i fit folutio vcntris fortis valdcjauffit caufa frigus vchcmcns. ^ [ Et quu noncft illic caufa frigoris manifclta] prohi- lo bcns rorationcmaquxfrigidct, 6c cucntationcm, 5c forbitionc aqux frigida*,<5c aqux rof. proprie , 6c indui cis qnx odorc fandalorum infcda funt^cum odoramcnto odorum frigidorum.muitotics cnim fanantur cum ifiis . Et iicftfoitiorhac, 6c non fitfucccfilonc rcircfoUicntis calido: vaKicjtunc oportct,vt infuffle tur mufcus in narcs cius, & oliaciat algaUam , & fuiFumigctur B [ cum ncrc, ] 6z Ibrbcatdivimufchum, fi pofiibilc cft.Et fi cauia fucrit caU- ditas,tunc odorifcra frigida adminiftrcntur , &: rorctur aqua frigida iijpcr facicm cius- in primis,Lt non cft makim, vt pcrmiiccatur parum mufclu cum co,quod adminiltratur dc il lis,cum vicloriacx ilh.s,qux iunt licutcampiio ra,& sadali,6c quodcft fortis infrigidatiojus , vt fit frigidum contra calidum [ impcdicns,] & mufchus, vt confortct calorcm vitaicm . 6c vtforbcant aquam frigidam. quodfitolcrat difpofitio vt fit mifta cu uino infrigidaxo lubtili,tcnui,tunccft mclius.Etoportctcumhoc ut fricctur os ftomachi frcqucntcr.Lr ncccflariu m cft,vt fit lctUis cius in acrc frigido : Et fi^ militcroportct vt lintlcdi omnium liabcntiii fyncopim,quum noncft cxcaula frigida, <5c propric in fyncopi habcntinm hcdicam,& oportct ut aftiductur cmbrochatio cxtrcmitatu 6: partium mcmbrorum, ipforum rcgalium cumaquarof&fuccis tTigidiscognitis,(5c nc ccftariumcft uinum infrigidatum, quodipfi 4^ in potu fumant.Et fi fucrit illic 1 1 [ ] fingultus,6c naufca,tunc oportcbit ut uiuificc' tur caliditas infirmi,(5c adiuuctur natura cius; commoucndo gutur cum pcnna cxcitantc uo witum,6c commoucndo fpiritum ad cxtcriora.Etoportct utaftiducs ifta,(Sc [ atrracl: ionc fupcr cum,] & quam maximum clamorcm,(Sc ftcrnutationcm,ctiam fi fit cum condili.Quu. quc illa non ualcnt <Sc non ftcrnutat,tunc cEgcr moritur. Et oportctctiani; propric in fynco-^ pi,quje fit cx cuacuationc, ut appropinqucs ci odorcs ciborum dcfideratorum nili in habcu tibus nauicam,ck iyncopim accidcntcm caufa humoris in orc ftomachi . Non cnim oportct tunc,vtilludapproximctur cis , Etoportct ut utantur uino,(5c forbcant 1 [aquam frigidam : aut.calcfadam ] lccundum duas diipofitioncs notas.Sitquc uinum magi s pcnctrab ilis vcs.&c fubtilior,(Sc mclioris faporis cxeo , in quo cft , rcfiduum'" t[ 3 fiipti^^itatis:quamuis
fit"t[ juirtusfortisin eo,quod rcces eiT:,ad aggrcgandum fpiritum, & confortandum ipfum,6c oportct utnon fit in ipfo amaritudo fortis; 6c abhorrcat ipfum natura,ncque grofiitudo,quarc non pcnetret in ipib cum uclocitatc. ttoportct, ut fitcolor eiut» citriaus,nifi fit fyacopib ab cuacuatioac,
jber tertms;
,-,s proptcr ranta-
^ proprie fccurdum p( r- * . r jt icmcorum , 6c rciiqua: ^ ^ic cnim cling ^ uinum n!grum,i^roftLim,f -i ciiim cii bilius,6c iiiagiytacicns d^-^^^^^^^^^^^^^^Lic^ contrariumcius,quo (it rcfolutio,a rc Ipiritum in cifcntia fua.Illiautem,qLii "^^^5^ bct a^gritudincm hanc.vinum ^on"^'"^ • |;t cft illud,quod cft uclocioris pcnctration ' ^ tibi quidcm posfibilccft, vt iplLniiexper^^.^^^.^ ita ut guftcs cx ipfo parum. QuimqLi^^^ ^^^^^ ipfum pcnctrarc ad calcfacicndum ci ^^^^ citatccumbonitate iubftantia^&odoi » ^ iUudcft conucnicns,finud quodqii^jfj^ ^-^^i quandoqucponimusin ipfo ^^/"'^ „,,ititate tcr.fduogranaiautdc diamufcho q^^Jj.^ipii dofis unius,aut mcdictatiscius, aut ^ us,6c illud quidcm in iyncopi "f:'^^^^ anti' limilitcr trochiicos muichatos ditto ^^^^-^^^^ dotario.6c conucnicntiusuinumin .^^^1^ ^
dicftillud,quodc calctaaum.IplL>J^^^^^^n^3-o?J % co, cuius ly ncopis non cft cx ^'^^^^^ j^f|ir°[fot ca* gis pcnctratiuum,6c quandoconroi ^^j^y^. titudinc J panis,cft niagislonguiq""^^^^^|s^cil: [1 ut [ cxficcct. ] 6c cx cis, quc coniu ^^^^^jjotr ^ niiua appropriata iVncopi > ^l^ .^\/^(tni^S'^ rio.6c homincsqmbus ncccftarmn ^^j^^tafqK potarc uinum calcfiidum/unt iHi 'J^ ..^.tutift^ t^' dior cft [ ccfthtio. ] Non cnnn .^^^^^^^ius lumat 111 potu frigidum. 6c ^^^^^.^^^. illi'^''' infrigidatur totum co rp u s, 6c nu ^^^^^^ 5C indigcnt iplb,6c inundionccxtrcn » _ ^fi Aomachi cum olcis calidis aroniati^^ cft lyncopis caufa matcrici,tunc 1 j^.^^if lcut cxpcllatur matcriacum uoiTin ^^^^^^^^^^
Part 258
ratur tacilitas,aut cum clyftcn , a ^^jion jinia,fiatillud.6c fi cft p^-optcrcniac ^^^.^^f^^^^^ cx partibus intrinfccis, calciiant ^^i,di 6c friccntur ,6c inungantur ^^^^^ ^^^^(^'0^ ' aromatizatis, 6c quandoque ^^"^ ■ ,,(,ncrc<^'
ftringcrc cas.6c' t rmiutur m onii^^ ^ {.xO ^ cuationis lUud,] quod aicitur m caij^^ ^^quo^^ ^ 6cpra5para in uiuificationcnatLU^ ^^^^^jc fcis.6c conucnientius cft i^^^^f icj: P^^l^c
hoccapitulo fit fuccclfionc ch^-^- .^^ nis,ut fumat galiam mufchatam |n^,^^.jis,in|;; ( co cydoniorum,cum aquacarn y i
no,6c confcrt ci mafticatio thurisA ^ fid
fambiriorii nutriti J cum C'^^^'P^Jj|^cxtri^^'^'^'^ , proptcr cuacuationcm cx paLti ^ ficut cft fudor,6c qux fimilantur ..jjtcS;f^ ]infrigida^^^^^>cl;;^ pulueriza fupcr cutcm myrtnm' moleum,6c corticcs granatoru,
ptica, 6c non cxtrahcs matcrian .^^.^^di P^^j omnino , cc non adminUU'es n ^^^^^^i^ne ' uerizarioncm in fyncopi
fcca:imo oportctut confoctei "|^^jndo "'jc rcs ciDorum dcUdcratorum • -"^
ni cuacuationcprccipue ^PP^^^^iiilia ^^^J^,^^
his,qua: dida funt.6c fi ^Licnt ca^-^i^iijs a
pcfaciUumdolorcm, ^i^^^^^^lira ^^^^W fiocaufojcius, ficutcuratur con . ^i-iiit ^.j-
lonioySc fimilibus ei. Et fi "^^^^ .«crf^' u^' fa,da ad forbcndum albezahar c^y^^^o '^'r mufchum, 6c mcdicinai dictas i ^ ^ -^in ncnis.Quod ii fucrit in ccflationc. tur aUc|uaatuium,.tUiic lit rc^^^^^'^
poi|i[j:p^'^^^^^i pnrfto,cum additionc,"[cuius Cjfe,^ j fit j inhuiufmodi difpofitionc. Et ^^quo ^^^^s,in quo amba; communicant , dijtj ^"'^"^^ uerbigratiaoportet,ut ad forbS- ^'^PofiK^^^^ nicdicina: iuuatiuie fccundum %tinc -^^^ ^^^^^^^ quccfciuntur,& diax ' ^^in u^^^'^^^^^ trcmorc cordis, Sc fcftine-r additio,^;^ [ polTIbihtas ] eft
ucro in principio fcbrium,(5c caufa apoftcma* tum,curamdiccmus,ubi diccmus,curam acci dentumi fcbrium.Et pcnitus oportet,utfrices cxtrcmitatcs eius,6c calcfacias, & ftringas ,• ut non fubmergatur uirtus& matcria , 6c prohibcatur acomcftionecibi , 6cuino,(Sc intcrdicatur fomnus, nift lit, quod in principio fui non accidat niil propter dcbilitatcm.Et quicu
niaciii n ^iciit fi fitiUic rcplctio oris fto- quc corum.qui fyncopim patiuntur , indigct liatnf' ^^^^'^'^umcft nt euomatur ilhid,quo- 10 cibo,oportct ut dctur ante paroxyfmum dua
»5»^^^^tfai^^^^^'^:>^li^crfi fitiUicrcplctio,opor ^ - .
'iis,5c^.}!^^'^^"''^^^^^'a'^ur,(5c minorctur cibuscatur cxcrcitio tolcrabili/ [ ajquali ab]
) i
r / s
K fe^^"^^ fticatio adhibcatur omnibus me gatiofn^^I?^ ftomacho,(5c uclicx.Et nequc co
jfpQl^ .^^^"'Ci^ccibumjnih uinum prcedidLi fft.Et J, fyncopis ,quod ncccflarium HriM. M q^iidcmftulto rum mcdicorum
bus horis^aut tribus,cibus,6c fit cibus fauich dc hordco infrigidatum , «Sc pan is cumaliquo ^ ^*^"^"^*» [quodhabcat paruam acctofira^cm,] & nari^ bus cxtrahat odorcm bonum. Et fi fucrit illic conftridio uentris,fumanturprius cibus, qui ^ aiasfijbji. lcnihcat.ficutlLintS [thafcathc,] & fimilia ClS, ojac . & fyrupus dc mahscum [ oxymcUe] cft iuua h B.fyrupoace tiuumin huiulmodi.QuodftncccUariumfuc . rit uti cibis ' [ fubtiliatiuis,] fint ficut aqua car- IbfoluteV"^^*'
^'^oniie^-^^^^^^^^.c^-ii^iTL^exiftimanccs.quod fit
'^^^^iiffol^i?^'''^"^^^^^^^'^^^'-^^^*'-^^^^'^^^^^'^^^' nis,5c uitcUusoui,6cforbitioncscummcduUa
^^^"^cin,3^'?^ caliditatcm cius innatam , 5c ni
P^um.Ht iftiquidcm iuuantur iyru
_^ric iilo , qui coquitur cum hint fubtiliario,(Sc inciho,ficut
}'^tiicbric r "^^^i^-Et fi fucrit caufa oppilat i Hcndii o^^^'^^^^^^'^^-^ quc sfit coracis, da ad ^'^^ius <v M^^"^^^^'^ ^^'ica crura cius,5c adiuto
Haciu^ oJ^^J^^-^^^i^^^uiulmodi ad prouocada '■^[\ i n Dotu dc iiino , nuod fub-
n potu dc uino , quod fub-
panis,6c aquacarnis,& quandoqucneccfiariLi cft,ut mifccatur cum aliquantulo uino. Si autcm nccclTitas illorum fucrit ad hoc, utcofor tctur liomachus,tunc oportcbit ut mifccantur cum cis robub,<5c fucci frudum odoriferoru, in quibus lit ftypticitasrScd in horaparoxyfmi ncceifariumcft uinum: Syncopi autcm faclas abaccidcntibusanimalibus fuccurritur ciiam cum co, quod antcdiclum cft cx*odoribus bo-
^Wn^li^'^^ ^!^"'^ UUccahdiras. Si autcmcft nis,(Sc ftridroncnafi, & uomitu , <5c fricatione
^^^aci'^^'^-^'^ t^cbihtatcad forbendumdc f Pancn/i ' ^ ^ii-omatizara , ] & fiat,ut fii- 5^'^rof(:. 7^ftum in uino odorifcro, cuiar ''1 por , '^^^^•^•E^q^i^^i^^^oq^i»^^ i^i^atur fi fu ti^'^''^''^^!!.^^ i M ^^^^^^^^im,abiquc butyro,,in- '•^'^^'^'ilidir ' f^i-icritiUiccumcuacua- ''^illo cif ' f'*^ fimilitcr aqua agrcftx,Et mc
{(•^^^'ciin) f' " '^^^^^ ^<^n^ euis. ctaa lummu tjuiuciii lyucopi, qua^acciait luccciiioncpnii n/^^^^^mat- "^^'^^^ ^"^^^^^ ^ [conturbationc,] ^ botomix,accidit ftomaticis,& habcntibus uc-
Et quando-
m ipio foha cius. Etad lummu
extrcmitatum-, 5c ftomachi , 6c cibationccigs cum aqua carnis.Et iint in ca torrcUa:.'^ [ in ui ^ ^ ^ no infrigidato,aut calcfado,]fccundum quod J"Sm.'" ic\s. f;t fi fyncopis eft ex continuationc it [ J l f k vmnicui. cholcraj citrina: oportct ut fit uinum t [ m t B.iufngida
] pcrmiftum.Et fimihtcr fyncopi cx dolorc.Etnos quidcdiccmusiilud, quodproprium cft coli cx in capitulo fuo. Et plurimu quidcm lyncopi, qumaccidit fucceflioncphlc
cm,aut acciditafudorcuchc ut^dctur iUud quod datur, in
^Unv^^^^:^ ^is,quc cis confcrunt^eil^ut in
in quaqucritur
nas fubtilcs,6c ftomachum dcbilem,autcorpo ra,in quibus dominatur cholcra citrina , 6c ci qui non confucuit uti phlcbotomia. Ft oportcr,ut ifti antcphlebotomiam, fumant in potu aliquidde robubconfortantibus ftomachum, & cor.Etquando caduntin lyncopim, fiatillud quod diximus , 6c fumant in potu uinum miftum,infrigidatum, confortans ftomachos m quod cxigitdifpofitio.Si au corum,6c conictuanseos,6c propriccum fuc- ^^ucns in ipf(D calcfadionem,ne co alio . Et oportet ut dicamus dcnuo , quod "^'^ "■"■* ■ ' • ■ quandoquccgct curatio in fyncopiftypticis ,
ut prohibcant cuacuationcs, 6c confortcnt mcmbra mollificata,adiuuantiaad rcfolucn:dum,6c ut ftringatur os ftomachi antc, 6c non rccipiatillud,quodpcruenitad ipfum, 6ccgct uirtutcpenctrantc uelocispcnctrationisadnu tricndum fpiritum , ficut cft uinum, 6c ambo
f?;?^^»Sa^ r^^ ^^'■'^^s decodionis
C^^aliq^. /^^^^accima fui deuino odorifc- C^^^Um H oui, 6c aliquid defuc-
lPK.Hrecii« j ^'^m,aut mii7.nrum,autaccto
^Hcp f^erisp.,,
w ^^cris auf ^P^^ calcta(ttioncm,nc
^itc^^^^miao ^ d^i-ein potu uinum, daeiad fpS, ^ffitu, ^^^^^^^^^m infrigidatum,in quo Vh^^^Wr. clcfimila, 6c da ei in cibis ^V*^iod r I ^^"^Qi^um cum luccis fru- Nill^^raut oi^a^"^'' lyncopim inucnit fri-
ihf P^tand P^^^pi^ie in uifccribus,da-
Vitip P^Un^^^ ^ Jimd [cardamomum] 6c pipcr funtprohibentia opcrationes. Oportctcrgo Pta •^^inii l^^^^^^^^^m^^cquandoquc datur 60 ut difccrnatur intcr adminiftrationcm utra
Cc(i;7ui^^,;";immum,6cquandoque -
Cn^tii,^ '"•^tquandoquecuratiofacitne rumquedifpofitionum . Adminiftrentur ita- CNrii„pi^^midificatio,6c*^ [ limcsno- queftypticain hora fanationis,autpoftquaiii . Qh. ^UK 1 . adminiftraucris aliud incipicndo ad hoc , ut
uiuifices uirtutem,quum ipfa iam imprcftio' ncm in eo fcccrit 6c fucrit uiuificata. Et admiftra fccundum in hora ncccfiitatis uelocis , ad uiuificandum uirtutcm 6c non pr.xmittas fty» pticum fuper ilUid, & prohibcat p enctratione
^"^A in -^^ ^Poi*tct ut tu confortcs fto- «C JKr,^ ^^Pe in hoc, cum eo quod cft fi^ Sih^^iftrr ^'^^^^ti^io^dccoauscu mcllc , ^C^Nic^a^P^^ftra confortantia ftoma- *^Poftiii j ^^it)cndumda uinu odouimi,^ ciba cibo laudabili.Facl«
n B. noccr eis
cius.Et qiiadoquc ncce/Titas pcrducit ad illud, quod crt fortiorisnutrimcnti quamuinum , & propric cum fyncopis cft a famc,aut rcfolu tionc plurima. Et quando fit,ut quum uinum purum fuperucnit corporibuscoium i [mul tiplicat in cis] & facit polTidcrecommirtione intclic<5tus,& ipaimum.tunc n5 cft cis aliquid ita conucnicns,ut aqua carnis prxdida pcrmi fta cum vino [ puro , ] & fucco pomorum , aut acctoforum.aut dulcium/ccundum duas rcs.Etquum non cll quod prohibcat, tunc mc liuscft, ut ponantur in ipfa,quaj runtlicutgariophyUi,& mufchus.Nam ftomachuscll: magis rccipicns cam , & uirtusflomachi cum ca uchcmcntius iuuatur,;tk cor magis attrahit ipfam, Et quandoquc tibi ncccflarium cfl utdii'fohias pancm limilagincum in co, quod facis ipfum forbcre , quum fpatium a cibo longinquum cll.Et fricatio cxtrcmitatum,& condri-
panis.Et paroxyfmo O^^^^P^' • ficcitatcnaturacoportctut i"^^'" fyra buccclUs panis in aquagranatorun ' po dc mahs. Et quandoquc "^^-^^Jopimdarc aigritudinibus acutis proptcr ^cftin^i' in potu uinum, & magis ^^""^" pini,pr?ci' pidum.Etpaticntcs quidcmiy" y -Q^empiuntur uigilare s & di mitterc lociu
N N O r A
Syncopr uirmm dijfohtio rH, ^«^'^^''''f f^^^^^^^ endifhhuanarurayutait^ntxm^^''^' ^^^^\).<^^^* f.coiijimmta est diifolutio/}uod& Gj''-^ -^ Im lib. i .quofit ut maxima hic ajjcfJm ^..^oinAf^' diy^entia opt^shabcat.Qiijniuisuutem i Jj r ^^^en
quod proptcreaablata caufa ^^^^' ^'^^^^..^jawf^f ^ cauf£ rationcm oh nires , qkas demoLituh ^^^^^^yj^fj) • adfeipfim trahit,cauf£ etiamfAfcmrncr^ „^cuAi^one^l^
aio carum,(5c fimiUtcr cxcitario vomirus, con lo VbiacrHdorum humorum eSt copi
p B.AHalitera. ante iUud,&ex ueiuitaces.
q B.calefacien- «ib Alia Ihcra. feut oleum dc fynapi,& piretro.
r B.faeecstais & foluawot, & rege ilJud cam eo quod lequi. ittt vcl nccefsitat.
fcruntomni fyncopi:nifi quumcll a ludorc, & fimihbus cis , proptcr que mouctur fpiritus ad cxtcriora ifti.n. fcdationc m.igis indigcnt , & non oportct ut moucantur,autuoniQntaut hgcntur.Et cx cis, que faciunt cos uomcrc , cft aqua tcpidi cum ungucnto,aut cum olco, aut niifta cum uino.Et oportct ut calcfacias ftoma clium, & quxfcquuntur ipfum ante^' [ fricationc cxrrcm*itatum 1 ctiam , ut facihs fiat vo-
caufim i}e[hs,atipfHm tamenfymp^(^^'' adieaionem pofit oh iYmtuum dijpr
di fmtyquoniam ij uirvmproximafunt i^^^^^^^^^^^ ergo totm- in his affeBibus ^tiratmisfop ^ymtuumest . Rtparanturucro^mltip^^^ gencre:qHO.dauthGrnosierfufijfime>j^ t^i^uf ''^. ^'f'^ non i.adqiauc.&^Tauhislib. ^'^X .^tm^n0^i Z...... , r.v,t.acut.B^^^^ ^^-^^^fi
12. &^retms i.de ''''f^;'^^^^^^^^^^
tjuaHione dignumjquum ,
mitus.Et fcias,qu6d fricatio cxtrcmitatum, Sc accidit&c.\ Admout-rnui
muufcqMur,mde olem,qiiu dtoqii"" l}sodorMisumdum,fit,atquetd0(^ ■■^^^^^^ tur.Qnmt cgo diqms,qua rim »t'>i Af^iorathlmfonc utaus o<l»'"ff''„^,bitf^^ reiocusui?diefIct,quiideuteri4'f''r^^aesf'>!'^. tar,.Htf%JfJl.timus.Q!^^^^^^ tu paruosytum iucundosyccrtu cjt. ^^.y^^ji^ ^^"''^,^^.
calcfadlio carum,&: aromatizatio ipfarum cu ungucntis , & aromatizatio oris ftomachicu uncfionibus boni odoris, hciitcll: olcum nardinum, & ^ [ calcfacicntia ficut fynapis,3c py rcthrum,] conucnictia (unt ualdcci cuius fyn copizatio cft ab cuacuatiionc l"anguinis,aut hu moris,aut rcplctionc,imo phiribus quibus adcfi: fyncopis , quum non cll motus liumorum
ad cxtcriofa.Et oportct vt hgcntur cruracoru rc.t^eruuinvjioavrumjtffj^^-— ^^mcrl^ - & adiutoria ipibrum uicibus ^ [ continuis, 6c 40 lasmammiilaresneque: ttft '^^''^^^*'^ , ^Mtu^r^f
fr iccntur ] . prxpara ilkid cum co,quo ncccf- — ' ^ - ^"^"^' .
f2Lnum firoppohrum parri cuacuatiois. litii)[i quidcm iuaantur con(lri6lioncafccUarum,<5c rorationc aqujc frigidc,& fricarionc orisftomachi , & fimihtcr omnis fyncopis,qua; cftab cuacuaticnc, <5c cum uino commido , nifi aliquid prohibcata uinojficutapoficma authumor immaturus,aut lohitio ucntris,aut foda
probatum.at qua rationefcntiatynon J^ucc^ r re.Certum cft odorum fcnfnemmnarcj^^ ^^^^or^f^
propterea fityqw tesfola odores fcntiat. Res tamen n^^. mamns.Odorum eade matefiA e^'^^^'^' reliqiii^-^T etiamodor<^'
lih.de fenf.& fenf.te^latum tangendi fenfum,Mtpropterea e.
dammod^o rejerantur.Bt fi ^''''f^^f^^^^^^^^ Et fi in ahquo magnificatur ncccfiitas confor anima,ait,odoratum ta5tum non ejj^ ^ifj^'^^^ fjifi
f B.djffic!]i.
odores peruapores aj^eramusydequa r^J';^^^^^^^^^^^^^^^ & ratione fmiHtudinis cum ^^'l^ l^^^i^tur )
tandi ipfum,da ci in potu uinum ctiam, <5c no $0 ruHyCuiodores infuntyquiiieadenteH "^'r^^ipque curcs, <5c illud quidcm in fy ncopi ' [ dcbili , ] dctur oderandi uis ta^us expers, p^^J r.y^.Q_, ^
Etbalneumquidcmconucnicnscftci,cuiacci ' -■ -//''^«^ ...,>'>>ir .
dit fyncopis cx diaria, & cholcrica pafiione . Etfi accidit fyncopisproptcr fluxumlanguinis,cftnociuum ualdc , <Scfimihtcr fiaccidat proptcr fudorcm phirimum.Etbahjcum etia eft conuenicns ci, qui inucnit cx uomitibus in flammationcm in orcftomachi .Si autcmcft proptcr debiiiratcmoris ftomachi, tuncopor tct ut adminiftrcntur fupcrcum cmplaftracd
(fine quibusfortafjeodores non f^^f ^'^^^^^^
I t B. 8e firailtter cmplaftratio cum vino fa ^a ex mdco,& liho ,\
fortatjua,ficutiIhid quod fitcx mafticc,<Sccydonijs,6c fandalis,6c croco & UUo [
quamuisualdeconfcrant fricatio cxtrcmitatum,<5c: conftridiocarum.Et iyncopim quide faclamcx famc,quadoquc fedat pondus.drach
quodamodo odorandi fenfus ^^fil^^^^Mt ■ m^rum qu^ exaaijfimo csifenfu , oh Aus^"^^^^^^^^ fubftantiam,iucundisyuelgrauibus,oa mU ' tur uerh iucundis,trinatur tetnsM<^ ' per^fieffH'' funty eadem inco^a, & mtle adn^''' ' 0iyci/ beneolentia. I^J ^ccr "
contra autem qudi
fla funt,eadem fenfuminaiqi^^l^^^^^ ptereaque uterws fmds, re\ ^ Jj-^^jig
mxqualiter affe^a refugit,com ■ -^^ tes uerb,iucundosque ejjunditur.iA
i '
H H
tua {plrituum in nobis ftt concurfatto-^ ^^^.^^ ^^^^ ti anm£ fatcliitcs interna,externaqu .^^ ^^0 fefe ejfundunt,<t!r triflia auerjanttir'
Fen II. Trad. 2.
i U
r &
ir r
^^.^'^^'^[^^'^^fifyncopeex uteri ftt prefocatlone,auge ^/^^^^^'^'«fcro '^^ dr- qmbMs dele^atur.o-
^^^ok^^'^^^^' 6- augetur fyncope.contra uerb cxfx-
^tkn^/^'f^'^^'iil^cficut fmgultiis &nxufca&c.Vomt ^c/ei^ naufeayquod & Cjal. i .^^/ 67.r//. !,«iif^J*'"'^^?«^^« calidam exhibensad Homendnm , ^^Uui '^^^ifriculo humore fyncope aciidat . ax/i: k^^^^ " <^<^''^nat y..ColLucntriculHm in hoc cafu r9 ^^'msrnf ^^'^^^^'''^ imf^i?z(//yw afjerens.ncwpe. qux uo ^^ fiifft^ / "^''^' "'"^ naturum exiflhnulantyailos ad finanQ^ ^'Jf ^'^" contrahunt , ac fyncopimaugent.Q^te ^'^f^or nofiermfyncopetaii uoml K,fc(ii "'^^^^^^ '^^^ ucntriculum bumorum copia con
itera.len» inceriorii.
hirc-[^lf^^!^'^^^^oyum copia accidatMediam inlungit ^^'^imf^^' T' ^'"^ ^^' '^Pf^ indicatur.^Non is tamen cx
^^'fi-plehmit. j:... j
." cruditate,an dc folaprxter
^^ff^c I ^'^'''^'^^^' '^^t€lli<jat.Vldetur tamcnde ea uer-
^^^'^mer^i^^ ^^'^ ^.'^^^'c^f/^o ufquena incdiapcrfcr^ '^'^diud^l f '^-'^i^ o/ilYc^ , «c/ ahn profimdum, uel ^^^'^'S^fern^lr^^^''^^^' i»ef/i^tw ad qumtum dimproduy''^'inter^'^f ^?"^^>i« qua deco^lum hyffopum fucfity ^^[^'^''iHn^l ^^^^'^"'^'^'i^ uehcmentih>is,-jr oko difcu y<^nlnfi/J' '^^ ^^^'^^'^tur dc Cul . Trallianus Ub. i -i. ^^^^^nii t!^'^ ^^^^ '^^'^^'id.ts co'^iParein hispoiftty quifi- ^"^^'^"^Ofii'/ '^'-'^^•'^w,^ friclioncm pariter fcrre qucatf ^^"^'^ controuerfiam uidiffh
« ^'""^^i^e.if ^^^^' ^^'(^^^'^tur autem Galcno qmim ft *'?'<iitt J eorfi medicorum Hudium dam-
h ^^^^'^^ QinJ^ <^xiiiimat,Ht & crcrmrc ptifan.t , ^/'^'^^^af ver^'^K^^^^^^ ^ p-wei« ulno intincfonntrian ^^"'Amm. ^ ^^^deratur Gal.fcntentiam de fnctio- ' ^^ercitai '
rnm in fubrtantiji fua, 5c quia ipfi recipiunt rc folutioncm,6c proprie in tcbribus .Et iftorum quandoquc opcrationcs ^ [ fcnfibilcs ] funt eB.niorales. iion la:fc,quamuis non fint tolcrabilcs, quaii- (^y^^'"^^'^^ ilo multiplicantur & iterantur,
Dequare hic traBet^non eH cognitu facile.exifiimA- > rit fortafse quifpiam de animi defe^iione agi,quam a fyncopediUingui fHpraadmonuimus.yndc & Tralliampsli.
defyncopcSc dc animi dcliquio fcorJlm fcribit.r^ rum,quum defyncope fupra egeritfimulquc & de ani^i dcliquio 7ncminf ntffuij)icamur d.c eoyprxter naturiajfcthi hoc loco intelHgf,quo non ob fpirituum diffolutio7iem, non ob eor/mdem fuffocatlonem , fed ob acrium humorum ad ucntriculmn uclfcntiente^ ali.ts partes .ejfluxum llnquj animo acciditjmordicantibus ncmpe ijs & conuellentibm calor adincerna Hatim reuocatury& extcrne partes , & fi refrigerantur,notamen fcnfu omni & motuprorfus rcd duntur mope5,ut in fyncope ,
Dc l ura,
^•^^Mbayi7u!^^f^.^^^ ^o/f^r.i^^i/i utendmait.Qiiam-
od uero ad G.il.ct & Tral 4*^
'''»^^tton ^''''^nlononuacat fita &Trairum
^'^^'^'^msfuhito, Cap. 9.
^f^Ill' ^'^"^'^V^^^contingit , ubi non cft do-
So.^^^^^em ^^'^^^^^^"^^^iatio nvagna. Et non '^^C5,ix/*="»upi-onrr.r hn,«nr.>cj Ironcur-
Part 259
Pi-oprcr hiimores ^ | concur- '•^ ^l^udcm cotmgit, ut fint ilii liu 'tiir ^"^^PHl^^^^-^^^^gi-ii'^ enim dum non facit uod accidens,6c non luc n\ ,^^^"tutio?['^.^*^^^^^"^^ cius,facit jaccidere ca
siubito. IUud auteni quod ixpius
i^C^^^^inii ^•'■^^^ humorcs grolli in ftoma- 'hii^-^^Ocle^^^^^^PP^^^i''^^^ nias anhclitus. Ec Pi J^^^Qpiiv» ''^'^''^^' quandoque [ fcqui O^^^iuii., ^n^J^^^ndoquceft] mfra ivnco rer^ecti^ • non de (iruirur nih' a neruis, ' Cf^^^iit ^-it^entibusabcauacais: qua fetl^^^ixScaf^^^^^^^^otus , nequcremoucrura Cv^^^ifa :,\^^^^'^^^it^one ] fua,niil cum labotiit3u^ 0 I''' ^^ccidcns eius- , quod dixi-
CVra iilorum proxima cfl curx paticntinm fyncopim.l' ius namquc cura.qua; c(l cx rc plctiotielanguinca.eilphlcbotoniia.In ca vcro , qu.i; c(l caula ahcuius altcrius Iiumoruni groflorum.oportct ur luccurratur paticnti ip lam in hora ccifationis,cuacuarionccum cis, qux funt ficut hicrx\ Et quadoque fullicit h ic •rapicra,cumquacompo(jrafunt turbith, 6c jallndus,&agaricum,&cpithvmum ,&quiv . funt fimilia c^is.Et quandoque [ medicas eu ] «^«.ad-uuwtut cum fcamnionca . Scammonea nanquc cft cx eis,qux adiuuant mcdicinas alias . Et oportet quidcm,utadminilh-es in ca uomitum , poft .folutioncm,& alliducs rcccptioncm conibrta tium cor,6c: odoramcntum corum.6c fricatio quidcm cxtrcmitatum,cll cx ci.s, qux uiuiticat calorcm innatum.fccundum quod itcrauimiis cius rcmcmorarione,& urarur poftillud cxciv citio tcmperato.Cibus ucro (it liie, qui lubti- Hat,& incidit,ficutaquaciccris cum (ynapi,<5c oleumdcoliuis, & olcum amygdalinum . & dc umoquidcm,utatur fubtili,6c uereri.tSc uta turbalncopoft cuacuationcm ,'&inungatur olcis uiuificantibuscalorcm innatum,iubtilia tibiiS.Dcindc uratur poil balncum uino puro, & fy rupo dc mcllc,6c fyrupo dc abhnthio,& h iniiibusillis.Quumqucincipit-uiuihcan,opor tct urprxparcturcibus confortatiuus uclocis di2;c(lionis:5c tu qnidem (cis iliud,cx cis qu;^^ dida funt tibi.Sc icias,quod uirtus augmenta- •turcibo,6cuino^[fubtilij conucnicnribus,c\: P x>. odoribus bonis,6c tranquilliratc,& gaudio,6c dimiirionccorum,qux contrilianr,& rixari ta ciunt,6c remcmdrarionercrum ama^ilium , 6c habitatione cum dilc(^l:is .
T^e reimmeeiusfin quo apparent figna aduentus apojie^ \natis calHlm corde. Cap. u.
'C"'U.r., * ''■non fituchcmens, fecitc.v '■^^iui '^'"!'Ofi"mA- lacottoruHi. Kt mul- 'Whtproptct luijtiUtaieiK humo-
^ S ^ Liber
dida,tunccfl:rccundumhiccptionem pcrnu » B.& fanJalis tici.quod fi aliquid luuat ipilim,tunc c(l phlc ^idT& forbeat botomiabaaiicoi.Et ipcratur quandoque in c- ?qoani niaiscfi jus cuafiouc cum plilcbotomia artcrix , in inciphora fccun- fcrioribus corporis,& infrigidationcpcdoris #on«w?"*"*' ^-^^ ^^^^ niue>& capiiora ' [ fupcr apoikma.]
Vhi inflamatio cor apprehcdent defperapa eH falus , tigenda propterea funt otnmUj uhi futuram inflammationem hanc aduertcrimus.Ncfiatyid uenx fectione pr^^fertim tentandum efi.Hic uero prctereay ex niuepectus rcfrigeraty& niuofam aquam propinat cu tumphora. quod quidempra^fulij genusj & firepcllcndi uim hahct ad par tem principem , tentari tamen in tam pracipiti morho C»p.», licft. id & R ifts. I j. Com.tr. i .
FEN DVODECIMA.
Dc mammilla & difpofitionibus cius , <Sc eft Tra^latus vnus ,
*I>e exuheratione laSiis .
Cias, quod lac multiplicatur ^^^"'^^P^' ^^,. nc Iknguims boni, &quando min^ ccaufrciuscrtn[ .^^'"^
faruianguinisraut ^ IpcnuriaJ ^^"'[^^^ partc Et caufa in paruitatc finguinis» ^".^^j^^nig^qu? matcriei,aut cx partc complcxionis. cft ex cauia matcriei,cft,quoniam r ^^auinis lo cus, aut eft contrariiis J^^J^^^'^^iy!.^^[„diratc'i^
abeo.propter liccitatem luani: fupcrftuam, Aut cft iam conuci i"^- " ' jj(.niaaliam , fcilicet fluxus languims.aiit JK^^j^i^is tis, aut aliorum . Ex parte ucro ^.^^^l^f^^jj mam quoniam eftcomplcxio corpons, i .^jiiomill9,]cxficcanshumiditatcin. L^J^,^pteilu c^I
nc]non gencratur ex ca <^V'^S^»';^'^/^^P^^ perfluitatem aquofitatiscuis,<X<-i^''^^.|^^,3^ aiit eius ab 9qualitatcconuenicnte i3n|j ^^^^^jjjj^,]
> aliud.Sed caul'a,qua;^ fc^"^"^^'"^ !^ Jncratut
De anatomia mammilU ,
MAmmilla cft mcmbrum crcatum adgcnerandumlacut nutriatur cumeonouiter natus,in introitu luce Uvitiuitatis , 6c u(q; quo conflrmctur, & crclcat cius ui rtus , & fiat conucnicnsad digerendum cibum fortem io- Jidum.Ht ipfacft corpus compolitum cx venis, & artcrijs,&: neruis, inter qux exiftit uacuitas , „ quam caro rcplet glandofa^cui non cft fcnfus , albi coloris,<5c proptcr fuam aibcdinem, quan do alTimilatur cisaguis, albificatur iilud,quod nutrit ipiam, & albificatur illud, quod fuperfluitabea, & litlac. Et eius quidem comparatio ad lacgcneratum ex fanguinc,eft conipara tio hcpatis ad fanguincmgeneratum ex chylo, in hocquod unumquodqueconucrtit humiditatcm ad fimihtudincm luam in natura,<5<: colore.Nam hepar rubificat chylum aibu m,<5c facit ipfum fanguincm. Et mammilla albificat fanguinem rubeum,& facit ipfum lac.lrtuenx quidem,& arterix, & nerui pofiti in fubftantia mammillJE ramificantur in ea, urquead partcs uillofas, 6c habent in ca rcuolutioncs,(5c circuitiones phirimas . Communitas autcm mammillc cum matrice in ucnis inter cas contcxtis , cft rcs , quam iam fciuifti in anatomia vcnarum .
ANNOTAT JON ES ,
eap. 10. Dc mammarum fubfiantia & ufu hah^s ex ^riHot. 4. Cap. vlr. de partih.animal.& Cal.j.dc ufu part, & i^. Difcrcpal retamen tj inter fe uidentur . (inum cnim utcrque in co conueniatymammiLlas & LatTi gmerando, & tuendo tordi e/seproLreatasm pcdore , zArisioi.prioremufum cordis tutelam putat-,Gdcnus uero LaEiis gcncr.itioncm . Verum certum esi maMmilLas la&i pr^fcnim gigncndo e/Je inUitutaSyneque id ncgarit Arisi.frmuiriurn ipfarum cfg munus.Sed quod in peliorc fint,non dlbi conHirutciytuoidi cordis gratia pr^fcrtim esUnon gigncndi iauu. qumn aiioqui uhicunquefuerintyfi etiam ad umm uentre?nyut m quadrupedum /eregcnere eH,exceptoflephante, ^ panm qiiihufdimynihiL referat .
fanguinis,6c corrumpit . acnc^cx ca,(quarc non cft coucnicns,utg ,^ifj fubftantia ladis , quuin lac "^'L^^l iushiini^' cx fanguinc bono, ) cft dominiu ui ^^,.1211 rum tiium,cholcr;u,ant pl^l^^gf , cholia:. 6c dcclaratio quidcm ^^/^^^ ''.ju.s , trinitatccoloris laclis , 5c h>^^^\'^";' -in ucl^i' cuitatcipfius. Et phlcgmadcclara .j^,s^6c mentia albcdiniseius , 6c aq^olit^n i-^^^.^ >^ dcclinationc cius ad acctolitatcm u ^.^^^,1^ faporc fuoEt melancholia i" vcnei ^^^,^1^111; ^
f^fii,^inic^M.c M-5iirifatciP<ltiS.'L^,
fitudinis eius,& paucitatc iph> do fortitudinis ciusjnon clo'"" [ideo quodjlanguis propter
ek>nsatur^;!^„,, ti^'»^^:"^'-'natur^.
titudinis fuas^' finobeditj ^P^^; ,,,^fuii^^"^'.. i \ quarcnon patitur abca.& acciditu ^^^.^tjfio i,,.^
ftusinconucrtcndo illti«"'P^?C 'i.souori^''' ' ncm, c
quam fccitiph-,& ^^^^^^^^..ndoq.-^^t figna non funt ^ [dcfcaa. ) ; g qu^'^^ ^ ^c^^
' ditexcxficcationclaais,& ^P^^.'H'n^ diantur fecundum hlu:] q"''^.^;^' rnhaanf''^'!^ uisnrcxuberans non laudabiiis lu^^^^ ^.,.n\i que conuenicns ad hoc, utgeti^r
Knaturale.]EtdHllud,quodS'-'n"j3Sl,|cii'i'|; dclaacilli,dabilc. Erpoftq^^n^^^^isaW"" caufam •■, tunc tu prouidus cs lU j dcndi cam. t [ , i f»i«
50 Et fcias,quod omnc,quod cxubc''3. ^ , ma,cxubcrarc tacit in pluribus ; jnc''^; jj, / ficut" [ibmen laaucx,J& Tc'^!^" jj^V.ti^ vber capra:,& ouis& fimili^-q"^o,atiF^^''l Judquod cxficcat fpcrma,& ^tlac .^^ prohibctgcncrationecius,niiii . inpat ^ ficutfcmcn canabis. Etquuni ca ^,.,uni'., o\ tc laclis cll: paucitas cibi,ni
fac o [dclcclari I ipio, i& f^^.^^if.mi. ^'^
rc calid i & humidi",iaudabilis ^^jjla 60 do eft caula corruptio _ ic q
& rcduc euin ad ^cnus pi'^^^^^^^';'^^^^^^ foC'^ P'^ do caula eft mukitudo fxcrc-^^^;;^^ in 'Fl.i^,
fum,& fac P [ dclcaari.] Et fi ^^"^^^ {an^; paucitas,ianguinis proptcr ftux & fimilia,rctinciplUm,& fi 'P^ ■ - - " ladi^P
infcrioribus,'! t [ * 3 ^'^.^"£^[0'^^^^^^ Cius fluxus in Ihpcriorib.ad 111 ^-^ cius caula cft corruptjo copiCX
.u is m
s. [11 r
ni f !
Sc ^
[1" f (•
^'^cxubS^^^l^^^^lli <^omplcxioni,cum circn
*cn. 12.
'^'^^dJ. ^ PO"c cibiun mu.
/^^ad fp^ l^^^^oi^plexionis illLid,quod dc ^^^qua ^ 1 '^i^'''-^^ ^is.qua: confcrunt ^tcitruu ;^^^ci]cum iuleb: & ctiam fcmi 1^^ accctV''^ P"gillus, & fcmcn cucume- >Sk .^'''.''^'^^^cllorum , & potusladis %6cs>.M Pirccsaradradri ,& caro ffaftjcv^fl^.^^^.e^iimpinguata; & forbitio-
rcAinicn caru , ^"^^icini f.^^^^^^P^ complcxionis, cx cibis , L '^«^tlo n n T'^^'"<cll calcfadio in primo, ^^^^''Sc^v K ^""icdationcaut pauca cxlic C^^?"t r^^^^^^cmgcncrc, funt^panis
mansicuacuacu co.quod
i- '
WhI'^ ^Pium h • j ^ roenicuius,& anc-
C>^^]abfo!l^ r ""'^^ ' Lniacis,6c pro- ;^ar.
t^far- ^ cxnccat ^^^^"'^^^^ ^'^^ ^^^^^^ tamenyfmen nonfokm non augctjed mmmuityac %hi^*^fitici r.-,^ ^"""^ • lorbitioncs fatba: ycnsrisimpctHm cohibet.CMerum dki fortafse poteritMt J^^^^Qlacc^ r ^^^^^^^^^ • - - ^ ' ^
] 6c foeniculus,& anc-
mellcaut rob,poflquam infufa fucrit in quoli bctcorum tribus djcbus.Nam iilud cft mclius, ttquandoqucinporu dcturnrgcllacum aqua mcllis, aut lumatur fcminis ancrhi , ct fcminis porri,ct lcminis andacocha; omnium an. unc. j.ctfcminisfoenugriEci,etfcminisfasfafapartcs fEqualcs, mifccantur cum fucco foeniculi , ct bibantur,ct fi mifccantur cum mcllc cr butyro cft niclius . '
Dc la&is exnberatione uel penuriapete Gal. $. de fim" fl.med.fitc.& Hipp.lib.de natura muliehriy& de mcrbis muliebr. ^ide & Taulum li.i.de laudatiff. & uitiato la- &e.rnum hic authorfcribityquod uideturpaulo difficilius, ^uum aitJEtfcias qubd omne qS exuperare fhcit Fperma, exuberarefiicitinpluribuf corporibus lac &c.']Vitex pro feUo Diofcoridis tcflimonio li.\.la6iis abundamiam facit.
i?Vha^ , ^^ccitatcm luam ; tunccura ^^^Wni quodhumcdatval- >Ki^xl ' ^ fimilitcr, in
fe^Cd-m?'^r^^'t[ ]com %H ^P^rfln ,>:''^^ mcdicinas 6c cibos, in qui
Cr^i^^JTon !^ ^^^"^^<^atio vltima.Etcoeno i'0
f^ijpf ^^J^cnnr "^^*^^^^^ vltima.htcogno ; V'^'^^um . &
^isfao.v^.-"^^^' ^cx mcdicinisquidc ^ Wc feU ^^^^s lac cxubcrarccfl, vt fu- ''^0 5^racl & dc folijs
kJ^^(ko a '' ^^s^ata.xv.drach.& dc tr i-
ticemmulto,uelfrequcnti ufu fc7nen extinguere y nempe fui caliditate &ficiitatey qua & fcminis & la^iisgencra tioni mimicum eH:atyft moderate &■ rard fumatur, fortaf fefuarum partium tcnuitatc funguinem ad mammas ube^ riorem aduehit , atquc dum ctiam fimul fui caliciitate co- 6lioncm adiuuatylaiiis copiam parat .
"Deminoratione la5iis,& prohibitione exuberationis eitts fuperflux. Cap.
Jj^ Acqiiando fupcrfluit plurinium, nocct,ct
apolkmat , ct alFcrt ctiam ^gritud incs. Et quandoquc aggrcgaturlacin mammillaabfq; pra:gnationc,ct propnc quado rctincntur meftrua.i [ConucrtiturJ.n. matcria,qujE non in- a B.Reuertiiur ucnit virtutcm cxpcllendi pcr matriccm , proptcrparuitarcm ipfius,ctpcrucnitin ubcrc ,ct i-vv. --u.ocm,-n. ^ r ^ - V- ^^^- q^^^n^^q^caggrcgatur in corporib.
F '^^ci i^^-cuai7v , ' ^ virorum,ctpropric in pubcribus,ira ut rotun-
;2ucc^i-; u^:-!^:^ amygdalini dulcis, dcntur mammillx ipIbrum.Et tu quidcm iam
fciuifti in his, quorumtibiiampraircriracft rc mcmoratio, caufas paruitatis lacHs.Et illud qcl in caplusattcnditur: cftomnc quod cxllccat vchcmcntia fux ficciraris: aut uchcmcntia rclb lutionis fux,ctcalefaa:ionis,ctomnia qu^infrigidant ctiam,et humcdantia, qu? funt uchc mcntis humcdationis, b f [ ] ctiamminorantfanguincmphlcgmaticorum. ^ ^ «.agaorac. Et omncs mcdicin^^minorantcs Ipcrma , funt minorantcs lac.Ill^ autcm, qux cx cis lunt frigidie,funt ficut c [ fcmcn papaucris,jct lcntcs,ct ^ ^ g j^^^^^ ^ iyi,'^ihi --^uscnn^- - ^ '^[alkafiljcumacctOjCtcxciSjqua: liniuntur, fcmmcms.
JHu ^^^^^^ ^ propric fit cius funt fuccus arboris pfylli; : ct mucillago cius ^ d b. ahhafafif.
X 5^Uian^,r^r ^ nordci cum mcUc, aut [quiE rctincnt ct ftupcfaciunt, cftj fanna faba- « &
- ^^^^^^^-•-•'^^'^^-^- — • rucriolcorof.ctaccto.Calida:ucr6funr,ficut «^^'"«l^»-^^
ruta,ct fcmen cius, ct proprierura monrana, f "'^s a^j. . . ^"iiiantt*! m ^Kj- et ficut ^ [alfclcmcnufchijct fcmcn cius.Et do- ^
/f0^^^quif^^.^'^}^J^i'ach.ij.cumuino,ct ^ fis cius ultimacft ufquc ad drach. i/. Etiliud chaft.
^hor7 T'-^*^^^ ciccribus cxcor W ^^^cxviii^^^^'^^ contrito , cqualitciidc C'?^^l^u niagnx'.x. numc-
^^^>qu?fl' ^'^^^'i^n^i".] A^tpiiccs ^ [fali ^^^ti r ^^^tibn, 1 '"^^^"^^*fai'c lac.Et cx mc- 'k;|aaii ^^c cxubcrarc cft ut fumatur ^e](f^WatM ^"^^"aturinuinopuro, & '•^^^^'^ipau'!^ colarura cius , & emplaftrci^ammilla. Etctiamfuraatur
\Vsi^' -^^f— ...
Nto?^^' : doi ,1 ^^^^hcmcntcr , donec ctiam
commoucatur uchcmcn-
V^^J^^^^urftin^^^.^^^^P^^^^i' ^^c colatura c-
!*ici;?tru J"P«r iplam vnc.j.butyri, & bi- '«>OH:>innfufio ciceris, & bibatur
h^ci^^ffc^sdM^"'' f*-"'ninis fasfafa pars j. et ci ! l& aqu^"*'.cuius pofitio fitlcermct V.
is na*"*!-^*' fumantur in po-
«iVf >v"^'"Squu ""^''racli.i;. cum u: ,
'^'':<^'liv^cf ««boniscft, vtfumaturbu- < *i<icfSin i ^''"'cadus magnus.dctur "»itt-/51ijei"/^'"'io , etrami.e [papaucris
fe^^^^^^^^ triturahordci, bi! ^'^lliav "^^^ iumantur raphanus , & ^^Cb ^^^i^ , l uino. 6c colcrur uinum il ^ ?}li^i^^^^^^ii^^aturlcmcnpapaucris ^^^ualibuspaitibuscumoxy
quod ucrius cft dc rc aibcdarungi cft, quod ipfum minorat lac , quaniuis dicant quidam,quod facit cxubcrarc,ctcyminu proprie montanum cxCicc^it laccriam,ctcriam utcx co fiatcpithemacuni aceto, ctcx cpithcmatib. ca lidis cft illud,quod fit dc ammoniaco ct uino. Epithcma bonum Ibmantur radices caulium, €ttcrantur,etfiat cxciscmplaftrum. Autfu.
Liber tertius.
Aphor. 39.
tnatur fartna lcntium,ct fabarum, ct crocus, ct nux cackm,«5c fal , & fiatcxcis cpitiicma cum aqua frigida.Et ctiam fiat linimcntum cum fuc co foenugra:ci:aut cum lacca, & litliargyrio 3c olco roi. Etcxcis,quxproccduntcurfu proprictatisjcft nt liniatur mammilla cum cancro marino cotrito,aut cu cancro fluuiali adufto.
Lac (xfupprejfis menftbHs gigni tc^atur & Bipp. 5 .aph. Quod itrin (juadoiiue etiam In Ums ^ puberihus lac<(igriatur-,teftaturiiAr'iH.udehift. animd.id &nos ipfos uidi j]'e quaKdoque merninmms. Quomodo uero immi ttuenda fit k6iis cxupcrcintiajpete ttiarn ex Gal. 5 .defm pl.med,fac.
De ca [catione la&is in mammiUx . Cap.
tiamthus cum fcllc bouis.-aut (^t^^f^^ oko racis^C calamitx,] & ^'''^''''''L^^^ uioi.& fricando inungatur ^ apo
quoniam rcfoluumur c""^',^-' .quonia^^^^ ftcma.Etforbcaturaquacauiium,4
iuuatiua ad iioc.
De congelationelams in ^^i^tet ne dHs,& extenfione ^^^^''^'t, 5. ifgritudine. ]
su,«c epirhema fnper t.slitii cfi ce^aro ex nmcil la^iuibiis. , _ Alia litera in fnodu pAdxvd tttfcoii Uen^.
QVmatur ficla,& ^^/«^"1" 1^1^^^«^^^^; O diftbluatur.Dcindc ^'''iZcoCi^^'^'''^^ la pan is,& iarina fabarum,& ^^'^ pane,^ fupcrponatur.Autcmplaftrctu ^^,^^^^^ hcrba qu.T nominatur i^^^^f';'lqua& f ' ccra&olcorofautHceracu^^^^^^^ cum mcllc 6c uincaut rob^^ta ^,1-.^ 1 ^ cum quocunque fucrit ^^^^['^Jt buty^.;^', ^ Vandoquclaccafcatur in mammillapro 20 militcr fifamum C"^^J.^^^^^ "^^^^^^^ ^""J^Lio
VJ ptcr cahditatcm cxficcatiuam.Etquan- ff milccatur cumco ..iuum-t^^Pin^sia- - autfarinafabarum.cftiniatfi j,^^^^^^^
cum aquacalida& i"^»'" ^quaao^^^^^^^^^^ pcruaporcmcius,&prop 1^^^^^^
coquitur fcmcn lini,& diam?^^^
embrochatio cum ca,eft ituif (f [,y tolcrat graucdmcm cmpi^':'\^cuni .cumho^c^[a:grUudo,]iuu^^^^^^^
plaftro.fumanrurmc.s,& .,1111 af j & contcrantur, & cohciantur ^^^,atur
^ ptcr cahditatcm cxficcatiuam.Etquandoquc cafcatur proptcr frigiditatcm congcla tiuam. Et tu quidcm fcis cx cis,quorum rcmcmoratio tibi pr^^tcriit,fignificata cuiufque harum duarum rcrum. Mcdicinx autcm prohibituic cafcationii, iunt linimcntum fadum cuccra in quibufdamoleis iubtiliatiuis, ficut olcum alKciri , 6c clcum dc mcnta, & fimilia . <Sc cpithcma cum mcnta trita f tadum in mo
&:cpithcmacummcntatraa-' 1 ractuminmo cumuo*. i 0.51x1^.-^',^ : .^teriorii r" t dumpauis.l f:t cpithcma calidum fidumcx 30 plaftro.lumanrur mc.s,oc .^j^^i a^li^^^^^^^
c -:iu„;.,;;%iic (-^-KriAic
fidre,& aquaalhcril. eius mammilla fanguis, ^."V " aattn'^'^'P^7aitr'« ,olco uiol, dandc unc^ar ,cu
ccraro,& cx'muciUaginibus frigidis,& ccra co lata;6ccoriandum humidum,& portulaca,ual dc iuuatiua funt in iioc cmplaftrata.& cx mcdicinis rclblucntibus cafcationcmcalidam , cft acctum uini conquaflatum cum olco rof. & calcfactum^linirum dcfupcr, aut folia fblatri contrita,quibus iiantcmplaftrunv.aut folia alkckcngi,& folia folatri,&foIiacauli.s:autfuc cuseorum,& propriequando cum cis mifcc
tur mvrrha,& crocus.Et itcrum acctum uini , 40 i^actis concretufyqu^"* -j- ^^^^^^ , & olcum uiol.& parum f(x;nugrcci, & fuman calidofitynempe a coagido qi* ^^^^
inun jcriP;
cumoleo uioi. :;/vrcturcu^*''.Ui aquacalida,dcindccmpla^^^ aic^^^^^^ praditoin principiohuiuu
^ N N OT t^T^ ^ ^ .^t^
h t n. falitJa. c B.aV» eacome ftio foen!Ci)li,&
quumafrigido lac condcfatttht^^^^^^^^^^cor-
La6iis conc t,»,lido ^t,,,v.„.^v ^^-^ natur Auer. 5 .C0II.& ante f^'^"^ r . fg ubi.coagulum.ait, lac efie igncm >n quumafrigido lac condcfatuhut ► eHjquam loagulatio.JDocet
tur,& riat cxciscpithcma.Et ex mcdicinisrcfol -ucntibus cafcarioncm frigidam , cft alliduatio embrochationiscumaqua,i^t[ ]Ht pro
hibcnt [ cius lanioiitarcm,f()enicuIum,& lc- e^,qudm loagulatio. uotci^ ''■lyoH^^^^^*'"'v/'>
mcn roeniculi,& omncsfpccics,] qux prouo- qu^fp^^^''^ -^'.4 I Q
canr,laCjquxsLtt decis,in quibuscoquiturane exprmentecahdum.quodinrt n^ar^^'^ CiW^'''^^ Vh^l
thum,& chamv-milla,& balfamita,& foenugrai hunndumfmul cxprimitur ^rf^Jj
cum,& abrotanum,& caftorcum. Et cx olcis , qu£plus tcrrf habent, in tjs ^ ' h^^^ 'pcttt^^'
olcum dc Ulio,& olcum narciftinum , & oleu 50 educcnte.fi utrb (Ititdminarnna^ jj^clo'^'''^
Part 260
dc cofto.Etcx mediciuistcmpcratis bonis cft, lido.&frigido concrefcit.Quo J^^^^^^^^^^^ /;/;.>•
A B.i!afiyli'
ut fumatur panis dc iimila,& farina hordci,& cruca,& toenugrxcum, & hybifcus , & fcmcii linicontritum,dcunoquoque quantum una manusclaufatenct,& fiat cxeiscmplaftrum . £tcx cis quide, qugconfcr^nt apoftcmationi poftcafcatione,cft vt fupponatur fpogia infufa aqua& acctotcpidis,aut i[niyrrhajcu pane, aegrcgetur cu aqua & accto & mcnta &cu ace
mammillarum a^eCtibuSypetc
T>e apoHcmatibus calidis rtJam mammllarmn .
turrcpercuiHuacogn^^l^^nia^^^^ catur cum cis parum dc^ ^^,,, ac^^ j
aegrcgetur cu aqua & accto & mcnta &cu ace fccatur cum cis parum ^ ^^,^1 ajtopanecftboa. Et marchafitacotritaficut pul quidcmeft,ficutuaporar ^^^^^, l ^ ^i^,-. r/^r.V .ilhLimineoui-EtPxrisr.niif» anna ralida. autpaucooi .y.Ao\^.^.
lu *- . r
uis cum oleo rof & albumine oui.Etex cis.qu? apcriunt oppilationemladis in mammilla,eft ut Imiatur cum caratim,aut cx myrrha cum aqua calamenthi,&.anifi,& cxfarinaciceris; & foliis lauri,& femincipij,& cy mino Nabati,& cardamomo cumaqua uirg^ paftoris, & fimi litcr aqua t TicLsA tnuaim cum nisclla,& e-'
icuL ^ rol • .^rri
aqua calida, aut pauco olco ^^ja r.^,,i f fabarum cum oxymelle A -.yi,t m j^i^ . lco rof & quando pc^'^^^^'lftri^ %fly rumpcr,cui^ntur cum ^""^t^^^^ pitulocxtcnfionis,&cong^^,cft^^^^^^^^^ &cxcis,qua.funtbonaul^^^Ci?^^^^^^
tur farina fabarum A ^
Fen 12. Tradatusi.
'^«^nfamimim,5cfiatcx cisepithcma cum ^julci. Et iterum panis contritiis,(Sc farina -^r»cT.r/f^^rimi,^ [ 6c aOa foetida ] 6c fc^nujc Jr^/'^;^ybirciis,& vitellus om,6c crociis ,
' «cctiin ^*^^ empladnim
'•'^inatcpitlicma cx fcminclini n [ t\it'rnj ^^^^^' multotics quidcm rcfoluilocus JJl apodcma mammillarc, & cft ' !%8^ n^^^^^ ptcureiis . quarc ingcnia , vt
nis in maturationc eius cfl', vt fumantur rcminislini,(&riiami,(5cradicis lilij , & Horacis ; <Sc Ikrcoris capnni,& ftcrcoris- colubini, &c nitri, <5c gummc pini partcs lequalcs, fccundum 9 nc ccOanumtacittcdimonium, 6c Batindc iinimcntum cum olco firagi,& oleo dc ali^ci ri , 6c mcdullacruris vaccini,<Sc (i vib,poncI ipfo rob quod fi indigcs pcrforatione,fac.
lul ,^
0,] tru
ic/ tio fudc
0' [11'
'^ftemnr ''^ ' P^"^ iplbm fupercaput 10 Deulceribusy& corrofiomh circu • * ^^^^ circuitu ipfius . Etponc
Hs In mammilld.
J^fcuitu inforiorum cius ^ [ adog; ] dcnoti Pnncipio doloris,nc rcibluatur fub
ttqi, '!^^"cat groflum, quoniamclt crror toniig^^^ "^let caput mammillc, fiat piilcbo- /'^^^^'Pchctur cum cis, qux iunt licut ^cacia,ita vtnon accidatcanccr.
bf B.poft eorfi contufioticjn .
^'^^Wib ^^f^^^^^^^07ies CA't(ra cim reliquis />/-
^ . f^^^itio repellendum eHyid tamen cautea- ^'''^WeriJ^^^^^^^i ^^py^nccps fncmbrnrn, cor.j.ip- ^^^^'^^^kYret]}^ ' pycpterca ijs cfl,quie non
^'^^^^^tia^t ^^^'^^^^^^?^'^^^ mammxfi-igida conjlent ^%t,yi^ '^''^^^^'^'■'^^'^^iicritycaucnda qHdi a&u jrigidio ^'^^^'^H^amr'^ "'^^^ towre??» in mammis Immo- "^"'^«W ear ^^*^'^^^ rcbelles cuadant , ac dc mum ne ^'''^^^^^i^ fa^l^^^^^ c^ncru ucniant lc.x
^^^^imonio ''o6om?« ornnium has apprchcndit ,
Cat, ''^^^^^ fik^dis phlcgmaticis mammill^, 7-
^^^^3iutri^^'^'^^^^^f^i^3pium>& ponaturfu
^'^i^titr-^'''."^'^ «Of/w,e^7- glandulisy& quod ac krtatcl^^^^^^^^^^^^^^'^' w/.iA-iwt' apudpu^ r> ' Crfp. 8.
iti J^^'llaad H^^II^^^^Poftemaapparcns in mam ^^^'iticm,tunc cx cis,quxconfcriit vt cmplath-etur cum rizi infuk?'^^ iiio]7'" ^ ^ ^^^^^"lilto J cum cerato faclo fiA ^P^Aon, ?^ ^it^cUo oui:6c dragacantho,
C Vniatur vini pontici pondus.xx.Iib. (Sc pona
tur in ipfo dc famach b [ tindorum.] lib. ]. * al^^^^^agin. & dcgallis immaturis.h'.s.(5cdccafialigncamc dia.lib dc nucibus cuprcfTi. lib. j. infundatur in ^^ii"^o t C ] (5c dimittatur.xx. dicbus :
dcindc dccoquatur cum Vigms cuprcflj,(Sc c6moucantur doncc minuatur mcdictas, dcinde'"[commoucantur ] fortitcr.5c coIcntur,(5c c » confrl«n- 20 rcducatur ad igncm , (Sc [ calcfiat ,] fitquc illc • . ignislcuis ualdc,(Sc rcibructur in uitriata,(Sc clt ^ ^^''"^i"^^^"^bonumomnibus ulccribus , qux accidunt in mcmbrismollibus ficutfuntos, (Sc lingua, (Sc alia,(Sc prohibctcorrofioncm.f"t [ ] Etcx cis,quc confcruant mammillam paruam, aut coar(5laram,(Sc prohibcnt cam a cafu,(5c pro hibcntctiam tcdiculos Jpucrorum magnihcari,lunti(ta.l. [ ut minorctur introitus balnci. Etljmihtcr pucri lumant] cerufa;, (5c chimoamborumana.pondus.drach.ij.conficiantur cum [ aqua ] fcminis hvufquiami albi , 6c
milccanturcumaliquatuloolcomafticino , (Sc fiatcx cis linimcntum , (5c alTiductur fupcr ip.su k'i'ficari panus lincus.infufusaquagallarum infrigidata,(5c proprie quandofuntmoUiiicati. Etitcrfi cxpcrimcntum mulicrum, liniantur fupcr cos lutum [ hartum ]Sc mcl.-quod fiponatur in ip fa opium,6c panis cum accto.crit foriius . aut lumarurluti • [harti] pondus.drac.xx.(Sc ^ [hy ulquiami ] pondus. drach. ij. Sc hatcxciscpi- g B.emairionc. thcma cum accto: Aut fumatur lutum famios, Kf-f^ 6c acacia,(5c ccrufa,5c linianrur cum fucco arbo L 3 ai/ucharan rishyulquiami:Aut famantur thus,6c l [ coch- i B-utftia. \cx mariniE] 6c tarina hordci,6c conficiantur cum forti accto ualde,6c liniarur cum cis mamilla tribus diebus, aut quatuoraut fumantur oua alcubugi f C ] 6c florax, 6c "
[ chimolca ] 6c liniantur cum aquapfyllij, aut
et B.refHficiii ip(ani.
f lJ.de illiscjajc coM fcruaiic ma miHain paruam & rolid.i & pro hibrntciamol l:ficatione & a ca('ii,& ^fhibec ecia teiticulos pucrorara ma-
• ille<)u;e uo hint coiiieruare mam.xiliairaas r>lid»s rainorec imroitum bal» nei & fimiluec pucri . Deiodc fumotur.
Tuii^ ^^^«-^ii^J «Jur.cx uia5a(.iiiuuu, i>iiiui(ji<.d j oc uniantur cum aqua piyiU), aut ^ olcoi '' '^"^^ liniaturcumccrato 50 hnianturcum hcrbahuyufquiami,ficuteil:tc-
m t B.& ulric^c
'^•iFr^^^^^^'^^!''^'^^ 6c aqua^ [ cam-
n B.climia.
•jccq.. ^ - L ^^f^ii^«5c coniungatur cum accto,6c dimittarur
^l^iind{) ^ '^^^^' P^^^^^^^^' ^P^<^ ^'^^ ^*^^^"^ dicbus,6c quando uult,ut lcniatur,pona ,M Qucm..Hi.^.^M.^.,.., f^i.icrr.n.,. turdcfupcr fpongia infufa in aqua6c accro .
Autfumantur fucci ° [ hypociftidos ] 6ccor- oB-alwatHit, ticum granatorum, 6c plumbi ufti cum fulphu r(:omnium ana.quafi drach.iij.aluminis iamcni, ccrufx, plumbi,lcntium aduflarum , omnium an. d rach. j. 1 i maciaru m ad u I tariim,abro
^ tani,omnium ana.drach.iij.conlicianrur cum
^ircuitionepapillaepucllaris,aut aquaplantaginis 6: liniatur:Aut fumarur cymi ' ■ ■■ numalbum\'um ccpc]ili;,6c mcllc,6: aqua, 6c
dimittatur fupcr manimilla cribus dicbus: aut fumatur ammoniacum6c ^ [hyu/quiamu ] 6c ^ B,"t,ch.irat, ponatur fupcr cam trib. dicbus,ct [ hy ufquia ij 8.a;ri.charaa inuir. ] folum.ix.dicbus.iitcx cis, qu?: finc ccrtitudinc cxpcrimcnti dicuntur in hoc capitulo,c(f,utliniaturcum fanguinc^' [tcdiculipor ^g ^j. dni]autlanguinccriti;,autsaguinctcftudinis ^irg.porf"* AVIC. Xx aut
olco T^^"^ mcdicatur cum folijs galla- ^^^cli ^is.quo: confcrunt, eft fx-x ui
\ ^*^^'^ aM?^^^*^^^ fa2xaccti,cxqualiniatur. V^^^icam ^^^''^^^^"'^^^iarum in ipfame- Q^^'^for^^^' ut fumanturfoUapcrfici ^'^ter^ ^Uni ' ^}^^^ humida , 6c contcfantur ^^ap ^^Um?^^^^^^'^T^pl^<^nim . quod fi illud
\^^^fioh ^ ^^^^^'^ inoiScdicns,vt mcdici ^^fDi^^^npc^r^^^^^^*'''^ iplo ,tuncncccfla. ' ^^^^clo H ^-^^^*^" f^^f "^^T^>^^oncc confcqua.
cxtrahatur,6c fuatur.
^icus^^^j^^^it mammillx apoftema fa- ^wetliOiic,tunc cx mediciais bo-
Libcrtcrdus .
ctutadiuuct ad
fublcuandumcpiglo^'"^^^^ ri ad infcriora.ct quum ^^^^f^^^uz^.}^ '
tgulae. a B.initiafcce.
aut f^imantar olcnm, & alumcn contritum ficutalcohoi, & ponaiitur iu mortario dc plam bo,5c moucantur tandiu, donccin ^ io rcrol • uatar plumbum , & a(kidu.c fiatinuiidio cum co,<5c fimilitcr lutum ' [alha.^-atumj&galla; im matura;, aggrcgcntur cuni mcUe , 6clmiantur cum eis.
FEN TERTIADECIJ^IA
Dc t meri, 5c ftomacho, 5c difpofitionibus amborum.
TRACTATVS I.
Dcdifpofitionibus t mcri,& ftomachi.
Dcanatomlatm,rh&Homachi. Cap. i. n. j-.^f^^^j^,^^^., ^^^,,
\ i f Eri quidcm cft compofitum cx carnc , cum co mcri,ct obaiat vclaniini » ^^^^^^,j.cibtis
6c tunicis pannicularibus ^ [ planis ] uil 20 infcrius,quoniam locus,in q«-jP ^^^p[ior. ^^^^
loshabcntibuslongitudinalcs, ut pcr cos faci- clt mfcrior,quarcoportct ut nt K^^^jLjrdCa
lis fiat attradio dcj^lutitionc. Na tu 1'cis , quod ^us cft rotundus proptcr illif-V ^ (tciior»!^"
attraviio non pcrhciturnifi uillis longitudina- iuuamcntoc:us, [diiatatur J '^^^^^ ^td^^.^
lcs habcc uilios , proptcr illuti q'^^^^^^^,coni^^'
quod mcricftpars liomachi ^^^, _ ^
gradationc. Et cius quidcm ^""^^f ' agisii^' it| ^ ]tuniccftoniachi,quarumma.^ ktf
trinfcwilmagis fimilispannicuii , ^^^jj^c^. ^ J ad longitudinem:ct niagi.^^jj^3ies caambarum cftcarnola,gtona, ^ ^^queclt 10 habcns uiIlos,ucrumcftplus carnoi .^i^ua ftomachi: fcdcftcxca,ct in lii^umn^^ tionc ipfius . Primum autcnunc^ j^prO' cft pars ftomachi,imo cft rcs cofiu ^ ^^.^^^i. ximo . Etproptcr hoc non „iccftoni3 aio, ncquctunicc cius lunt ^^^^.y^^ilUci^' chi.Nam iubllantia' [ n^^'^^! .^^"^ 'ff ncnns.c^ to,ct fubftantia ftomachfiuiiiUor j^^uatnr .rsitomaJ)iAil^^^,^;;,pl,atur
fui,ut bona fiat ipfius obuiano Yj^ngir duabustunicis,quarumintcrio^^ ^^,-f^,r
lcs habcc uilios , proptcr iIUkI q^ ncccsiiratcattraaionis, ct P/^^P /io.ctcl^^' ' hiturlaimachus,quumhtdcgn^ j latiti'^
«eturaitriftio, quar adi uacur in derccnfionc cibi Alia Iscera. meri in longitu dme in tepore, ^uo priuatur ac traftio.qua? adjnuit 'id defccn fionem , uelad «Jerltnatione in feriui .
libus,quunicontrahuntur,<Sc tcgit iplum cxtcrius panniculus uillos habcns iaritudinalcs , ut pcr cos facilis fiatcxpulfio ad illud , quod fubtuscft.Sciascnim quodcxpulfio non pcrucnit nifi pcr uillos latitudinalcs, 6c in ipfocftcarno
fitas manifvfta.Ec opcrationc quidcm duarum nu cj.'i5iv^iu,>.j.i. ^/.tix.' .. . jicco-. .
tunicarum limul complctur dcglutitio.f pcr id 30 nalcs proptcr illud,quod ^^^^ ..y^ cxpul^^'-"^^quod artrahit uillus cius,& pcr id,quod cxpri- pullionis. Et non pofiri ^*-'" vq c^c F^''^^^^^ul' mit uillus cius.Qi.iandoquc aufcmdifficilis fit ^--w:.^; nrn;UJ ' . ,4,..fXP
dcglutitio cius, cuiusfcinditur mcri in longitudinc,ita utpriuctur attradio b [ adiuuans ad uomitum humoris. ] Et uomitus quidcm com plctur tumtunicacxtrinfcca fola,quaproprcr eft difncilis.Etlocusquidcmcius cftfupcrlpo-
dyics,qu^ iunt in ccUo (ccundum rcditudinc, tcntioncm facicndam,ct ^^^'^^^^''J^on ^^^Kc\^ \ ^ iii cuitodia & tutcla , ct dclccndit cum co par dioncjion in cxpulfionc,J qU;'^ ^ratusci^^ .n. ^
tur cpislottis.Kt cxtriiilcca
tiinllci, nifi quci)i.im atttartio pj„dccxr^
rationu ciu: ,ct propiiKl'.'"'' prOp'';„,| fio aducnit polt iilud ,ct co.iipl";H c^f puUioncm ' | continua.iiJ "i f"^ ^tur t.'" J
larurquod iniploclt: ^^"^P';' .^^ui-intrinlccc uilli tranlucrlaUs, ^
mcri,quum non fir ad i-^V''''!'^^ «^^f / ■ lusncxtrinfccajobimuc^^^^^^^^^ nrrinlcccucroFaisco ;^^^ ctO
ncruorum cx ccrcbro. Etquandocft in dircclo fpondylis quaria:,qux' cft cx Ipondylibus dorfi pcrtingcntibuspcctori,dcindcpcrtrafit iplam,
rcccdir paiumpcraddcxtcram dilaiando locu .„ , , ^ ttcu'-
vcn^r ucnicntis a coi dc,dcindc dclccndi t lupcr nol"a,ct calidior, ut fir P^"^, .^^cntiu^ fpondvlcs v'ij.rcfiduas, itaquod quando pcruc nr nr-.-nnCnm nlti^^.nr fit uchcn ^^^^ nit ad Liclamcn,ligaturco l!g4minc,quod fubie uat ipfum parumpcr>ut non comprimat id,q^ comiratur ipfiim cx ucna magna,6: ut fitdcice ftis ncruorum cum co fccundum c [ i:^radatio
cft ncniofum plus,ut fit l^^'\'\7„.,^ius,'- tt aducnit ci cx ncruis ^^^^'^''^^^^^^^^ rc ipfum tacicns fcnfum,ut pcr^ ^^^^j, jncl^^js
diminutioncm . Et illo q^^^Tj.ct rt^>^^\,iif ff! rdiqua,quxstitpo(tosftom^^^^
c «.tortuofira- nem j fccuraudo ipfum a nocumcnio cxtcnfio 5^ non indiguit lcnfu,nifi qut^
tem vel reuolu- ' ' ^ *" s 4-
tienem •
A B Mialitera. figurddo os l\o machi. Alialitc ra . & excedicur aiTipliando , & ebuiando . e B.Alia litera. diUtatum . f B.& eft lenior. g B. knior.
nis rccl:x,apud grauitatcm aducnicntcm ftoma cho.Quumquc pcrtranfit uclamcn, dcclinat itc rumad finirtram, lccundumquod dcclinauit dextcram . Et illc quidcm rcdditus ad finiftram , cft quumpcrtranfit fpondylcm x. ufque ad xj. ctxij. Ocinde dilatatur poft pcnctrarioncm in uclaminc, ct ampliarur mcdiando'^ [obuiandoori] ftomachi.Etpoft mcricft corpus ftomachi [ contcxtum ] ct crcata cft
.....^^ jaci^^;;fcn5
fum.quando nacuusc(t't L ^jjacf ,^
nutrimetumfibiipfictalijs, ''Yf^ (Ufii^.^^gjie' cftpoftiplam iUo , quoniam '^^-.cq^^Vct addefcrcndum onus alreriu^-^ fuP^^f ^lTuH'^^ ruus defccndit ab alto t-cuolutu^^^^^ioa^'^
inuoluitur fupcr ipfum ""?^:,acco^ ri5^?'^' cft propinquus ftomacho,dcin ^^.^ior r^j^j fromacho.Et loco ftomachi ucn proC^ — r:^.,»-;^ /^.,.^^..«^,-.;nir ncna m^^c ^^([w^i^a
intrinicca pars mcri amplior,ct riiagis fpifla pri bofitatis fupcrponirur ucna m-^ci rai^^
mo intclHno, quoniamcfttranfitus durioris . etintrinfecapars ftomachi cft mcdia. f [Etillud.quod in ipfocft lcuius, eft j apud os ftoma chi.dcinde in intcftino cft S [leuius.Jet non ue ftitur intcriorpars eius panniculo cxtenfo utquc ad portrcmum ftomachi, aducnicntc ci pa niculo tcgcntcos,nifi vt ariradio fitcontinua ,
in longitudincipfius,ct ^-^^'"''L^^^^ rimos,qui cum co ligantur,cr UJ^^^''! mos fubtilcs,conftituti in ^^^.litcX^^^^iW^ rctci artcria fimilitcr, et pr^^^^^^^.car^^^x^'^''' cutillud , vtinnititur tiiiaqu^ 1 ^^ititt jjo * • t [reflcxioncmjt riphac,ctcoi ^^^ar^^f
ma carum zirbus lccundm» ^
es :ft
ur iis fa
iis cx lade ■a' a' di cx ;X' eil'
3' ii'
li' :i5 U'
^'^Crn^r ^ quldcm digcrit caliditatc , qiia; ''^ciuainnata, 6c caliditatibusalijs^ac.
Fen ij. Trad?:. l
Honic ^J^^^^^^ vicinaiitibiis ei.Hcpar.n. HlJ,lu!^ ^^'^^f ciiis dcrupcr:6c iilud idco . . '"^^ona IT^ ^'o^i^f^datur: & fit cius llipcrpofi ■"^i^s narM ^ ^^^^ ftcmirur fubco a finidro^clo L'^l^'P^^^^^^^laminc"[capicnsin ipfo.] Hon 1^'^"^'^^'^"'^ ^P^c dc hcpar ilmulvna Sm^ ^.^^^'^'a^i^-^^-ctillud fupcr flomacliu. iVitennc^'^^^^'^^ ^Lipcrponacur iicpar talii^^^^omprchcndaripllimadditiomr^^cum N ^ ^^gifi^^ ilibdcrnatur ipic liri)- >com, ^^^P^^' mannum vaidc,i'ccun fcfnccc]]]:''^^'^^^^^^^ fatlam ad iplcncm, pro f '^^n^Qii ^ ^"^^i^-^g5ntudinis:& quomo ?'^'sri , ? ^Plcn non fit rcccptaculu [ ni '^Kiinpr^^^^^^^^^^^^^^^^s.Conlcqucn '^-indo I. '^P^l^ liomachi ad iiniitram ,am- '^^^uvE l^^Tari,6< coanguilct locum ^^»od cn. inPa-ior pars ad (pa-
>licul r'"^^^ hcpar ilibtus : & dilatct kS^ iioW? '''' nniara,cc dciubtus. PofiiNsc dm , ' paitium, & cil iu-
HlcniN'^'^^^P^f':<5cvjlio J^^^mti^^^/tfiniih-a. EtX [ addimm cft J I ^^^' iiul,^^'^^'^^^'^^'^'^"^"^^ cxtcnibm] ilipcr 0 • Pi^opte.V; ^^^^f^ia intcilina hominfi pro- ^'gell on?r^ '^^^^' ^"'^Si^ ^gcntcs adiu- ^'oth.. ■ "^'^ Pi-optcr dcbilitatcm virtutu
g B. ex a(«eade cecx co.
H[ '^lacc- ■ j x:.L JLupLj. ipimncic
'^^h^^^^-^^oi^^^^^^^ "^'^ • i^^? ^'^^'^'s ^''"s l'untglandul^«*7Vq\ic iTimT^^^^^ ^ ^ 5^
Part 261
•^^Vi^ea;^^^^'cW--"^^^^^^"f iliprcmoamba- .-c rM...„..o :.^:.A '^'''^^ uuumtcc \c ,,een..ruem.sc
S Etn '^f^^^.^^Tarata: ab infcriori par- ' %7^lii,nf^^^^ vc- ^ fiii^^^^^cc.it^'^'^
JS iS
i il
kH^^^^^i^^^iv" ^'^P^^^' cicbilitatcm virtutu m comparatio ciiN- ^^'^^^nncil fpilfum ] vr com-
1 VFiVc ,f ^^""'^'^^ ' ^''^'^'^^^^ lcuictur '% . ^onicruatiuum ] caliditatis
C^'^^s rcr;^- J antcrioribus.Adcps tt> propl^'^ ^aliditatcm valdc, & confcr- V^''^irbiin ^'^^^^^^^^^^^^^^^ ^"-i^'^^ pingucm . ^iiii^^'^^'rho iP'^""^^^^!^^-^ cft tljphac no- C^^^ laccr ] ^^'^'^P^^ il^uni cll
'«tcM- ^Uoci^r ■^*'" ipiritus \?^3tcn n!'',"^.^ '^^"^ "^^-^g^^^ calida,pro SN^^i^icm ' r^^f^^^^^inis iui fan-uinis. Et f^^^is . ; ^^'^^^nia horum,icft>annicu-
itj ' ^ui / '^n^^ norum,jclt pannicu-
kS)]'^^^^^^^^^^^ viiccra omnia crgo veniicaucr.is,tunc fcias quod cutis.ct pan ibmachi: & c6
l^^u^^^E^ix^lr.^^^ ca,6c dcclinat ad niculus,qui cft poit ipiam,ctclt carnoilis, ctla cauitate fpienis
^li ^^^ntiS'^ cerruspofitusintuni\:a,qnccftibpicmatuni, ^Vm?nf,^'
adiuuantcad cxpulfioncmfa^cis.Et fimilitcrex prniiunt vciicam, & adiuuant ad cmittcndam vrinam,& cxprimunt vcntofitatcs inflatiuas vt cxcant,quarcnon dcficiunt intcilina 6cadiu-. uantad paricndum.Etfiphach quidcligat oiii nia vifccraad inuiccm & cum dorib.Et"iit corum aggrcgatio iirma, 6c cil ipfc cum dorfo ficut rcs vnaEt quandocontinuarur vclamini, &obuiantduc cxtrcmitatcscius apuddorsu, lo tficligatur illic,ctcxindcc(t cius initium.Eius namq; initiumcil ibpcriiuitas dcfccndcnscx vclamincad os ilomachi,ctobuiatci iupcrfluitas^ [cius,ctquod cx ipfo afccnditjad dorfum ctobuiatiibi.crgcncratur iiiiciiphacf corpus pannicularc nondiuiiiim in villos icnfibilcs , imo corpus fimplcx in icniu , ct comprchcdit' llomachum podcrius a duaL>us tunicis,quc sut in llibflantia (lomachi . Et cfc tnramcn tuiiica; carnofcqiia: cfl ci, ct pcrucnit ad flomachum, ct ligar ipiiim cum corporibus, que funt a par tc dorii,ct iunt ci h [ rcflcxiolct alccnfio, ct de- ^ B.plicationcs fccnlio.Etillud,quod in ipiocilgroiTius,efl: ia fcrius cius,et iiniilrum ipiiusict c(l: ci tunica cx . „ ^ ' [ iiibtiliato ] laccrto vctris coopcricns, ctiiib nen" ipio vcl ipfa ca iubtilc cius, quod cfl ^ [ rcdc] k Ji.m ucrkacc. liphac, ctcdvclicmcntis iiibtilitatis. Etcx co oritur panniculus , tcgcns pcdus , ct fupcrfluit c.^ '[cius] originc fipliac ilipcrfluitas aduobus latcribus,cx qua , cxqua , cx ramis duarum S ^ vcnarum. f puUatilisctnon puliatiliscxtcnfis i upcr flomachum,tcxitur fubflantia zirbi , quc contcxta cfl cx duabus tunicis, aut cx plurib.tii nicis,fccundu loca iuperpofiris pinguib.coopc riens ilom'achum,ctintcflina,ctiplcne, et mclaraica^ [ inflcxa] ad latus [ fubtcrius . ] Et ^ hoc zirbumlcum iiia fcparationccfl 1" [ fuipcn fu4ii cumcis.f cumhocquod tranfiuit] cx ftomacho,ctc(>ncauiratc fplcnis, 'i [ Etloca iiifpc iionis cius iiintglandulas , ] quc iiint intcc vcnasiugcntcs,qucnominanrurmciaraic\T,ctin fug.anauns. tcitinum xij.digitorum. Vcrum cius [ iulpcn Aiu litera . iile fioncsjiiintparu.^jcrdcbilcs.Etquandoq- con '•'^''^•'^"fn fuam t.nuantur cum hcpatcetcoflis^ f [ ' 3 ^^^^^nZ dorlolcuicontinuatione,ctiflxquidcm'[fu- tu.cueo. Aiia fpcnfioncs iunt flxioncs ] zit bi,ct prima carum ^■f<^'-'» j^**^ ^i^b. cil flomachus,ct zirbum iftud cft, ficuc iaccus, ^'"AT"" i quo fi aliquid ponerctur,rctincrctiIlud. (^uii ZlJfpenZne crgo verificaucris,tunc fcias quod cutis.ct pan it^machi. & c6
niculuS.Cini t^n- nr>(> it^f^,^-, .^fr --.ii-nr^f-nc cauitate fDlenifi
m B tcrminata n B. Alia litera. o B.ifte zirbus p B.alligatus cu co cjct rupfiuic. q B. & cu loco rteri.iru eiui i fj gf.^ncfulis.
['^'fe^o^lln^^^^^^^ vclamini a ilipcriori carum Uccrci ucnuri^^^nora^ac^cr^iTinaU^^ t b allegariones 'Hor. ^nfcri^.: '^^^^^^"i'^^isvciicx',&duo- iics luntin iumma mirach . Et tunica, qua: c(i: func orig.nei.
infimatunicarumlaccrti ucnrris cum panniculo iubtili , que cit iccundum ucritate fiphac , , , . ^^^^^ iiimma fiphac , ct zirbum cft ikin intc-
'^ vi '"^'^cnta ' ^^^^"'^^^^^i^t per ca inte rior panus fiphac , ct ficut cxtcrior itomachi . ^^tii, '^^Uu^Jh tutamcn Et ha:c quidcm corpora omnia iunt adiuuatia
.^'^^^^'^tiOii"ifcr^ incalefaaioncitomachi,quorumadiurorium 6o cit in dcfcnfionecius,ct in infcriori partcltoniachi,cit foramcn,cui cotinuatur intcitinuni i I Wr^^ ^xtrin r ^^'^'^^ ^^'^^^ \cnt):c no- xij.digitorum,ct hoc quide foramcn nominaf J V^^tir '"'^Cun. • '^"^ mirach,funt tur porotnarius,etcit itridius foraminc lupc- 1 'O^Hor ^^^miac ^^-^'^-^"^ cxprimit itoma- riorcquoniacit tranfitus cius qd digciuim cii: f(i\ci^^m. 1 p^^^^^^^ico,^ pcrhocquod ctfubtiiiatum, ctillud cit traniituscius , qd cit ^^^s4*^^^ibus ^^'^'^^^^^itur crgo totum iu- cotrariumci.Er iitc quidcm mcatus clauditur ' cxDHi corpora,quorum pro ufqucquo complctur digcltiOjdcinde apcritur
^ """" ' quouiq; coplcaturcxpulfio.l:tfcias,qu6d fto- •
AVIC. Xx 2 machus
S f ^ ^nfcr ' infcrius vcficx',& duo- >ii;'^.^Uiin, ^^P^ffcfui. Htiilicaducnifit ^^^^^^^'nl^^^^^^^^Suina^qiixiunt '^^1 diu? P^^^«^ti-ant \'cnx,& ililpcnib
Su^^^^^^^^^^ ^^on coopcriat ca7ct"h^ V''n.f^'^in e r 11^^ ^P^'"'^f ioncs.Et commu- }\y^^ cvl. l '1^^'^ l^^Jiit in vcntrc no-
PcUaat cxpreilionc quadam
machiisnutiitur tribiis modis. Vnuscorum cft,cius quo fouctur cibo adhuc in co cxiilente.Et rccuadiis cll cius quod ad ipflini vcnitcx nutrimcQto in vcnis prxdiclis in anatoniia ve naruni.ht tcrtiuscH: cius,quod ad ipilim cffan ditur in tcmporc famis vchcmcntis ab hcpacc cx fanguinc rubco puro,& ijutrit ip.su,<3f fcias, quod amiqui^quando dicunt os ftomachi, iatcUigunt quaudoquc introitum ad itomachu , &:c{tlocusrtriduS; in quo no dilaf^tur ahqua partiuminrroitustl:omachi,qux funtpoll me li.Sc quadoquc fupcriorcm iarroitum,qui cfl: tcrminuscomuuis intcrmcri 6cn:omachum. Et quidam homincs funt,qui nominat ipfum " [alphact, ] 6ccor . ficutfunt quidam homincs,quifaciuntcurrcrc in fcrmoiic luo os (lo machi, <Sc innuuntad cor commi;;rtcantcs in norii-n': nutdcbiics in diiccrncndo; &: qui dcmfunttjaldcantiqui mcdicornm. tlip.aufS 5c B.fuad. niultotics dicit " [ fuhcd , ] & fii;nilicat pcr id os ftomachi fccnndum fuam cxpohtioncm.
De qualitates de^lutltionis, Cias,qu6ddc2;lutitiO
C Cias,qu6d dcglutitio fitpcr OtcattractiuaattrahcntecibumCLim
gituduialibus,quos adiuuat uaii^
proptcrcaquod rctincnt i-^-t;;;? ^^LioraA^' glutitur;«5c cxprimutipfum aci Vl^, ^^dcgl-
ANNOr^riONE S.
mitusctiam com^xv.v.^ tr~- '^ ^..„5 icl""-ritio crt facilior; qnoniam clt moi ^^^^.^ ^ [ motum ] naturalcm,& ht ^{J , „ .on^itufli' rum tu(ucarum:quarum nalcs uillos,& alrcracftcoopentn^^j^^otiis dinalcs habes uillos.Vomitus aiuwi ^^^^^^^^non fccundum curfum "^^'^^'^^^,^3 ndatiu^'^^ pktur ciusopcratio.nifi per tumt ffxprimcntcm tautum.
Onftridio dcglutitori;,autfit F^^^^^^ C fam in ipfo mcri:aut htpro^^^^^^^^ cini cius.Et caufa,qu? cft m '^^^^^af
J)e confir0\one deglutltoriji ' iitioms.
Cap.j. «ap.8.
miditatis in ipfo propter fcbrcnV"^),- j-onis^^'
crt aliqua fpccicrum ^^^^.^^^^? a%ilit^^^'^^ pcrfluc : aut cafus virtutis , cc ^^,.^11 propricinfmcargritudununat
JDe uentricpili anatcmcplur^ habes ex Galen,^, deufu par..multn & anthor Hj.de animdih.i ^i.Duhitarit tamg hic cfuifplim^propterea quod ait ^uicennas gulamfquam yneriuocat ) exL0rne& membranofis feu pannicuUribu4
tunidseffc compofitam,id quod &Cjd.-\.deufHpar,^t , . lau^-r
philofophus iJepart,animcL,gulamex neruo & i:cirneco eft conftridio conftringc^^^^^Yjjifynai^'''^^!^^. jlarc exlHlrnat.diffcrt autem mcmbranofum a neruofo.fe tis in laccrtis cpiglortis,(icut ^^^^^^ .^.^^^3^ ^,^ rum-controucrfianullaejl.^d^ulamplurcsferunturner "' ~ ' " '^'^
uiyUt neruofa dicipojftyquum tame fttmembranofa. Jllud uero dijjiiilim efl.quod hic author pojlea de interna uentriculi mcmbranx fubiungityquum ait, St ejl cx duabus tu nicis,quaru?n &c. Intcrnam uentrtcuti tunicam longisfih/is attratiionis gratia conftare afferitM quod ^ Gale, 4. de ufupart. Cxtenm.quum trib,tunic 'fs uentriculus con-
rum,timorofarum,& aliarum-^. autap^'
alijs.Etqu-adoquccftcumcm^^^^^^^^ litusctiam,autWmbriscolli:aut^^^^^ fpondylis ad intcrioraiautcit uc ^^^^.^ litainipfocoardans,autlpato^;^^^^ vult ficri,aut iam incoepit.Hoc ^^,,ni ccdit cuzcz,& congclationcu -^^^^jj^cuU^l,
d^rcu^idrnTnotorum "^.^^^'^^^^^^rei'i''^ ^^^^^^^^
/letjpropriis duabus & alterxjqujt tommunc efl experito glutiendi proptcr retentionc^ ^ j j^aii
n£0 omnium uifccrum tcgumentumy illud a peritis noslr^e tempeftatis diffe£ioribus compertum eH.carere logis fibris uentrlculum.nempeyquum eay qux aperitonxo cH,omni fi jbrarum genere careut.interna obliqH.-iS folum habeaty non longas: externa uero tranfuerfits tantum , T^eque autem tiideiur alioqul longisfibris effeopusy attractionis gratia , quum hacagula obeaturfquamuismtereanegandum non fit ineffe etiam ipfi ucntriculo naturalem attrahendi uim , ciuA toti corpori tft communis^fed hu non fitfibrarum bc neficio.
^^inoi^it^&pcrdu^atcurr^ dinem pra:focatioms;& f^^^^^j.ucrnic^Picft cum naufca , cum qua ^^^"^^^^^^^^^ mosxum quorum cxp\il(^o^^;^ . deglutitio, &ablatacftpr3sr^^^'* caufa tuit retcntio corum ili^ *
t juU. i>e agritudlnibus t wm.
|NiUaquidcm,quarcft P^^^P'' porcS^^^ 1 gmentatur conftridio m cn^P^pud fF^.c^
1 gmentatur conltnaio ^;.,(i^^\i''yc^^ tionis,«5c cft dcglutitio ^^^^ -..aur^? jiF^'<
lcm remotam.Et ill^n^^^^lt logit^i^^^^^^ V plcxionis dcbilitatis^fignificatl^^^, ^ Et c ^ tij itincrisjcius quod dcglutitu .5 .^^ to .^i /
lcuitatcj & paucitatc ^^1""; n pa^-^^'^u»^^i • abfq.doLc,niftfitiM|n^^^^
fibiiitcr & coftringat i
QVandoquc acciduntmcri fpccicsmalitix^complcxionis , &: dcbilitat ipfum ab opcrationefua,quxcft dcglutitio. Etquadoqfiunt in ipfoargritudincs inftrumcntalcsonv ncs,6c communcs,6c quandoq^ tiunt in ipfo a-
poftcmatacalida,6c frigida,ac dura,6c illud,q3 tcntionccius quuu ^^t>^— jjtiS;^^' \ plurimum fitincode x-gritudinib.inftrumeta ^o in illa,qux cftcaufaapouc^^ .i^j^ol^^J libus-cft oppilatio,aut proptcr coardationc dc foris a fpodyli rcmota : aut apoftemate mebri vicinantis ci,aut proptcr apoftcma in ipfo,aut jn laccrto qui retinet ipfum- l:t lumma quidem a;grirudinum,qua;acciduntci lx'pius,cx a:gritudinibus communibus, cftfluxus fanguinis, & coruptio cius.
in propinquitatc ipfius
iuiratc'ipiiu3,^^ ^ difpofitioinpl ;^,nti^.
^^^T hi>i^ .cie
uis plurimum non fit t^^-^^f ' 1^^ nis . Et quando apoftcmaclt . ^ qii
cant ctiaWipfum caliditas, qU3'^]e jj|
fuerit calidum,non erit . cft exitura non cum ili^ ^^. • dolor paruus , cum guo acc
coM^^^'^^^ ^fcbris. Erquandoquc faciunt ^fcd Mr"^'"^ rumpitur (5c cmittit fanicm , dovi ,^^^|!"^^>quocl aducnit cx co:& fit xgrituacco*^^ , /^^^^■J^qua^fit antccclTionccuzcz gnig^l^^^^^^^^^nis.fignificant cum ca rcliquc fi-
glutitorii.(Sc cum illo quod cx cis cfl calidum , quandoquecfi fcbris non vciicmcns: ^ quandoquccfl vcnicnshoraporthoram ,quaii ipfa iitfcbris dici non vchcmcns:& quandoque c(t cumco horripilatio:Vcrumctlcumco fnis ve hcmens , & calidiras . Quum crgo maturatur , '^[rcmoucturl horripilatio; & quando apcri- Alia Iftcr* tur,cmittit pus Quum autcm apoflcmacftnon ^'^^*'^"'*'
crt abfquc calidiratCj 6c ncquc eft fcbris, ncque iitis.
Slcaufjr . calidum,cflconttriclum fccundum hmilitudi
curar^ "^'^^^ iipoftcma , aut rcmotio,tunc lo ncm conftri^ftionis apoftcmatis caiidi: vcrum litiacon ^^^'^^^'"^■^illi^is.Etficaulafucritma ' ^^Hi^^^^^^^.' ^"^"^^ ^"^ ^^^^^'^^ inflammario, ^itvt adi^ • '^^^^*^^^^^ fupcrlicic oris,oporte ^iilascxr, '^^^^^'^^^^^^'"^cnta ^'^^^^*^ ^P^" '^uod r r'^ incdicinis frigidis. tt forbcat ^o,)3^ ^ j yicut lac] acctofum i> [ abfquc buty ^M^Celtni ""^^"^^^^^^ illi.Et fi fueritcx fric^o.
Dc cnra.
MEdicinx illius alic funt,quajbibuntur, 6c al 1 e fu n t ,qu a: cxtc r i u s ap p o n u n t u r . Ht oportct vt mcdicinx,qua[rcxfcrius'apponuntur, ponantur inloco qu i cftintcr duas fpatulas :
cm, ?'/?^'^ ^a^piusfit) oportcbit,vtcurc
3n-o- ^^^^ ,
oV'^SUen^s^l,^^^'^^.'^^'^?^ ^'^^^^^'^ ^'""^ ^^^^^ ' ^° & oportct vt llnt iiu'dicinc rcpcrcu"ilfLic,"ft^^^^^^ ]i ^^liami ,^^^^^i^>ciiclis ni iplo: & cum cx,f^idecx odorifcris, S( fni(f>ibus, lcciindum " ^'*^^imiHL ^^"^^^'^^^ olco mulccl r«a.,..„<n ..-^
ni cmplaftris fadis cx ca
.(i5", 'V|^'^iiiaco,6c myrrha,ac prallio, Sc kn^r ^ proptcr complcxionc hu-
^^^inuni^!^^^^^^ ^ valdc(6c fcitu'r,quod cft cx ^l^ccufet, "^^^ipcrikicioris ^ ii'igux-cueo) ^%Clio ex ^^^^^^.^'^^^''^ q^io funt ftypticita>,6c
c?>c Iromirr ' aromaticis poft mudifi ^,^,,,,,, , c.purtcDic JlTi '^•'^qfJid ^ ^'''^^^''^'^^^^^^*^^^'''^^ ca,qucfuntfortis rciol
opcrationcm,qua: : [ cft ncccirariaj in curacio- ^ ^ ncapoftcmatum ftomachi dcindcaddatur in cis,caqu.r {iint,ficutammoniacum;5c bdclliu, & tglutc alimbat,& licus,prctcr quod cuacuata ftnt a ftypticis,cx adipibus ctiam.quod fi illa non valcnt,& funt ncccftaria iUa,quc funt plu rime rcfolutionis: 5c apoftcma fucrit in radicc durum : tunc oportcbit vt mifccantur cum cis
t terebinthina.
^it'm nicd ici n x fu nt ficut an i fu m
^^^^ninw^^j^*^^^ <^uo,6c (pica,5c fpicaccltica.
utionis, iicuti^ranalau
^'^^yi-iha p; '^'''^ ^^^^'S,(Sc minutumipfi:
^'•^ic(v:-7'^>^^^ca:u'iumcft,vt milccantur CLi
l'^.>g.i^,^'^^^^*^^'^rtia cum ftypticisfrigidis, ^oF^^^^Lim ^^'^^^^^'^'^cicntia frigus ftypticorfi 7Uni o .''^ vchcmcntis cxliccationi.s, llcut ^aUuftiarum,5c fimi)ium,tiat.Et a-
illi7^nifM,....;'^^'^ vchcmcntis
|;^:5c,J;^^^^tc _
"'''■^com^^!!^^^^'^ clccluaria humcdantia x-.,
^^^''^'^^^'nir ^'^^^ ^'"^^^^^^^ ftatcontrarium
ri,<Sc pyrcrhrum,»Sc cordumcni,6c ircos, 6c balfamum,& ariftolochia . Et quandoquccft tibi ncccnarium,vt adminiftrcs crumpcntia cmpla ftrizandodicut fynapis,<5c gummi rutc agrcilis 6c rcliqua,qua:funtdc iis, qucdiximusin dubcllati pccloris,(5c pulmonis, quouit]ucpcrucniaturad tcrminum ftcrcoriscolumbini.Opor tet aut,vt in curacius,quod calidum cft,fumais iuuamcnti ni tur mcdicin;i;,qux bibuntur,quarum aucdam ....^onrr.nrnim ^ i>j ckauaria;] quoni m inccftus fupcr lo-
cum,litinccflus continuus paulatimpaulqcim. b B loch. Et ftnt in primis c [ clcduaria] cx cis.quc (imt ficut lcntcs,<5c fpodium,6c mucillago,ficut p iyl c B.iodi. lii,<5c feminis portulaca:,6c aqua cucurbita; , 6c limilia: dcindefiatpcrmutatio ad permiftione cx rcpercuftiuis & rcfolutiuis,in qua iam poii tum ftt aliquid cx ficubus,(5c cx aqua focniculi, 6cchamcEmillc.Dcindcaddantur & ponantur . r j r ^ ; 50 ipla dacly li,6c foenugn-ccum,(5c admiu iftrcn
,'^opatyljahcsexGaLsfic.mtural.et t^^. forbitioncs, in primis quidecx rcpcrcurfi
uis,ficutfacl:c cx farinahordci,& lcntib.Et fiat acctofc cum co quod fcis,(3c no acctofc,6c quii incipit maturari, fac forbitioncs cx fucco furfuris cu olco amygdalino 6c zuccaro. d [Dcin dcpone in cis ca^qux funt ficut fcme Imi 6c finiiha.Dcindeponeincis.qux lunt hcutfarina 1 'i^ A 3 r'*^OQM« r. , • , • orobi,ct ciccris Et quado pcrucnit ad cruptio-
^'^T^Jj^\g ^^ati^^^^^ accipias in ipfo uirtutecx
{f?^ynm|r^^^ii-%5c oua forbilia,6c adipes, Aih^^^chi^^ ^^edullas,6c rcgimcn corporis, ^io '^^^ W^^^ t nicri in Pluribus irgritudi- ^^^oris ^ complcxionc fuacomple
' '"•■'^«,4/, qmhmnousjmgul^noi l^mc2^ ^ '^^ ^oc.^^.7Vo matlone ucro fete
\ dura, 5c c [ plurimorum dif
] ^ ^"nSi 60 radicclilij cclcftis,5c amygdalisamaris,ctpraf-
'^^io ^^no^^ <^olor innora dcgiutitionis, ^podvr ^^S^^titioncperucnitj adpo-
rio,ct aliquid ex fynapi,ct ficubus,ct daaylis . De cura apGjlematurnfrigidortm. Cap. lo.
C^Onfideraquoddicitur in apoftcmatibus j ftomachi frigidiSy ct adminiftra fupcr ca lcnificantia maturatiua.Tntrmfccusquidcm llcutu [cleciuarialctforbitiones,quediximus ad AVIC. Xx 5 matu^
b R Al(a litera. cit ciirtns ad ma tutandu , & vir ri!s radtcis lilii & raJici*. Ana licera . eft iu;I & utrtusra
J rcttbinthina. c B. Alia litera. i.iniarjoncm & c^ltditatcm . xl B.apoftcma tum.
TAmoacndiraus in c^pif"^^"'^^II!!hJ 1 chi difFcrcntia inter ul^^craftom^''^^^.'^^^^^
maturandiim,ficntqu.xfiantdc farina hordei, & farina hcrbi>(5c iila in quibus b [ hmt abUitio & fortitudOjhcut radix iilij ccclctlis,radix ] liquiritiaj,& alia.Scd cxtcrius funt cmplafira ma turatiua.qua^ diximus ,dc quib.funt focnugrccum,6c chamxmiila,& mclilotum , (5c bdcliiu &: t gummi albotim, ammoniacum , <5c ircos, ^cvirtus aromaticorum. c[uod li dcclinant ad
< [ maturationcm,(5c iedationcm,] facfjcutdi- o • iivi^--
dum crt in capitulo primo: & confidcra in cis lo ex acuitatc,aut acetofitatcaut ^7>.hs in e^^i^^"
rumfccudumdiucrfitatcmquaiii^^J c^forucrfificarur in ulccribus impedn^J^ jj^pc tanb ^ [ manatioj a:qualis q"''^'^"[^ domin^^'
cera mcri.lllic crgo pci-pcnd^^"^"!;^,^. ai ficationcsquod in mcri cft u^^"^'^ " ma.funt quod dcglutitio m ^P^^^^"*'^tita^
rlirrnm mrian irildinC bUCCCUXjCt 1 j-jlu
ditcum magnituclincbucccllXjCt ^^^J"^' -pfiii^ ius, plusquam impcdiatcum qii^^i^^^^^^^.vc'
illud quod dicitur in capitulo ^ [ llomaciii.] A N N O r A r I O N E S.
Ca|i. 5. «p j 7.
Aphor, 57,
dit, & parua qua^ habet qnalitatcrn ^^ ^^^^^ tcmumpcdit.itaut^ [non P^^^^f^^^-^^^^^^ Imitipfui ' itatc fort ]ui dcm c
cntc, curaiit — -- .
t erms partihus extramorhtis ucrtitnruta crgo & a medi" 20 cxtrcmitatcm mortis,fccundun P
De guUtumorihushahes 5.rfe loca^-multa. Dceoru curatione uide Oal.i < .mcthjisi tamen hic animaduerfione dignumjan in guUtMmorih.repcllentihHs fit utendum. Certefi natura?n imitari ars dehetyah angma habitoji tu rnor m coUojiatjhonum:ait jhlip.O.aph. nempeyquod ao in
quia comprimitipfum lua quan ^^^^,^,3 fc6\um qualitatc forti impcdjV^' , [ a pl^' cit.Et illius quidcm cui ^<^^^'?'^, ' ac^^^W ga ] antcccdcntc, curafit ^^^^^^ junftium/
co reuocanda ad exteriora ejfrt matcria. Contra tamcn au thor noHer in gitU inflammationum curatione rcpercu' tientia proponitjqmm aitj[<^ oportct,ut fmt mcdicin<& ^ repcrculfiux^yptic£:]Ccctcrumfpaucis.repellcndaprofcCfo matcria non cH in guU inflammationibus, fcd euocada ad exterioraMqui f initio inflammationis fola eajqux extrahantymcdicamcnta dorfo appofueris, qua parte gula incu bit,& ciii apponi folent: in difrimwe res eU , ne uheriore non ad cxternamfolum partcm cx affcfla trahasfed ex cir
JDc cura, ^^f' fucrint in mcri ulcera, non
cinas ulccrum ftomachi,etalio ^^^^^^.i gcmus in illis mcdicinis^utdcn^^^^^^^j uiic
cumftantihuspartihusad^ulamipfamretraha^. apponit 5° dum paulatim,ct ut ^^'^^^^^'^'^^^^^.^^oi^x^^^]-' ■ - •• ■ utcismifccanu]Suiicola,ct^ fiiriu
Part 262
Sl tucnnt in mcriuiccirt, "-- jWuni^!' mus mcdicinas eonfohdatiuas ^ ^^^^^^ tr
cerum fubito,at C . tribuerei^?'^V;. cimus, quum volumus ni po.u t^^^^^^ . nd^
seasa^^P... ■ ■i-oflas/^
€rgo,qua repercutiantjKonfortia tamenjfed repellcntia ca lida,qus fui aflriCiioncrepellunr.atque ea,nonpura,fimpli cityejfrd aliis mifta & ammoniaco,ct hdeUio etaltjs, qu^s difcut iendi uim haheant'
fas,aut cis mifccamus tnlcoiiiA^2j-_^.^ntur i' fainhocel^,quia mcdicinx "^^^,.,fcunt>^^,^
De eruptio?ie fangmms\ex | merl
fi n Alia litcra. |pi;ti Canguinis qunre. /Vlialitc ja vomitus fan guiois quare.
pcr mcri,ncqucii^uiiiui. „jn pou»^" parantur. Quiimquc fcparantu ^^.^^^^t f^c potantur fubito,t [ ^ .„it opcr^^^^^^d do obuiationcm:quarc c^^^'"\^,,,{^icanti^'^f ' poft opcrationcm-.Qui.m crgo u^^^, (cfi^^^ hxrcnt fuo itincrc,ct hguntm,cn ^^^, ^^0,^ tur fubito. IUarum uero i^^^'^/.'^^;^ ftom^'^^^ ' ^
fxcnim funtiila;.
Am fciuifti caufas cius,(Sc figna ipfius in capi
ji.tulo a [cruptionis fanguinisex ilomacho . - ^ ^^^^
Et] oportct,vt qucrantur iUic . Et cx cis quib.fit 4° tias diccmus in capitulo Ulcc diffcrcntia, cft illud quod dicitur in curationi buscruptionis fanguiniscx flomacho.f quod mcdicina: in haccruptionc, oportct vt (intme dicinae habcntes vifcofitatcm,6c glutinofitate, ut non impcUatur ad fioraachum iubito,im6 currant fupcr locum eruptionis,cum lcta mora,ut pofiibilc fitcis agere in cum cum illaleta moraopcrationcm fortcm , quauis redcat pcr viam vcnarum,& agant in ipfum : vcrum cunf
Cul^ulcera m fuccedunt caufis^f^^-Jf .^^^^/5 , ■j&internis,pr4ertimf*<^'
via,& cxtcrmsji
'busfhumcrib.& crodentihm.Vt ca ^^^T^^^^^^^ leno ^.de loc.aff.Qt^dfpcraridHm de^^^^^^^^^^ dc fignis agitji ah cxterna <'M^l!,^!^U00Ki.ntf'^
uirtutcdcbiU,proptcr longitudincm uiarum, 5° utquidam codiceslegunt:uclut ^^'''l^^ fgjiilne^^^^^^^^.i^ (& multitud incm pafiionis in vijs . mortem portcndi ait:quod doBi 0t-G^^'^^fuMO'-^^
N N o r A r 1 o ii E s.
Repetenda hic funt,qu^ defanguinis fputo in fuperioribus. Vtcndumverd hicyifiidismedicamentis , iubet, yt adh£rea7it,neque facile elui queant, quod & galenus quarto meth.
... fr,
tclliguntjper quod cibns & potu^ ej! ' ^non^^Jf^Js^' loc.aff.ahfoluteaf^erir,uixferuarilonl^^^^^^^ maiores omncs £tatc interijpc, qun^» fiunip^'^^^ Jit/^l quod ad prohihitamfortaffe aiimenti aj ^^m U duritiem refercndum est: qu^ rriem
a B.autcxb» thor-
'De ylceribus t frieri .
ficile fanatur.
T>e figni4 complexionum ndturaliHm
OVandoque accidunt vlcera in mcri * [ & ex fciiTuia] accidetcin ipfo:aut proptcr apoftemata,qua:crumputur in co, autproptcr humorcs acutos tranfcuntcs in ipfo,quum fit uomitus,&fimilia,6c non clongatur,quineuc bB.cxcatartho niant b [quum cft catarrhus. ]
corrumpunturiniplocimi"^. c,a'! caro pulloru ct lac , ctquod f^^y^^^^-.iil^o^^^
qLTfimt cVlidi coplexibnis m^^^^ ^cftio uincit appetitum^ct U^^^ m
^inul r ^""^'^'^ "^" appctitu di- ^^ofcHr ^^^^^,^'S^^^io»cdiminutio,quarc ^'^srccin " ' •^'^'^'^^ lubtilia.lcu!a,ct vt fitme *'onis J ^^^-^^^^^i-^^^^quc funttVigidxcomoIc ijHcDfir , ^"?^^^^^P^^''^ionis Ciccx naruralis ^''i^^^^teVi f "^^^^'P collicrudmc, ctfit
^^^h 1 ev^^^^^ q^ianrirarc porus, cr ad ucn it » ^^'^ipicn..-?^'^^'^^^^ Plurima, ct cft (lomacluis ^^1^^'^. Plunmc accitatis, mclius,ct n-
in corporc ipfius, rubmcrfa , aiit adhxrcns fupcr corpus cius, aut cffula in cocauitatc ipfius. Etquandoquc cri; humor inucntus in iplo gcncratus , 6c quandoquc cilcifulus cx mcmbro alio ad ip fum^iicut effunditur cx cercbro cuni catarrho calido, aut frigido , <Sc calcfit proptcr ipilim complcxio ftomachi , aut inFngidartir, 6c dcclinat ad eomplcxionem cius quod dcicc ditad ipl'um,(5c fimilitcrquandoquc eftundil
^^^^ftparu^^^^^ liumido: naruralis lunt quod 'lo tur ad ipfum cx fcllc humbres eholcrici , 3c il- ^^^ritare ok'^^^^^^^^*^'^^^^^^ potuspIurimi,ct liid in quibufdam,in quibus crcanrur uiajplu- ^'^'^sciboc/^^^^^^^Jctftomachuscftrcci- '^^oshumidiorcsmcluis.
, "^^^OT lONE S,
^^l^Us fnij, :i ^^nguinca, vcl cholcrica cum Ipe % u+"r P^^Icgmatica vitrca aut (ubtiii
^'^^'^ft-ZT^^p^ tcmperlemm notascx Ga,
Cap. i6.
-malir-^^^^^"'^^ quandoquc xgritudi- • . ^n^plexionis.xvi.purx,<5c i'at\x
ncs mat(
r,''^'irionen, ] aiithabcntc
r^^atcri ' P^^egmatica acctofa,aut faU
;^^^'«Crcfoi',f^^^^P^f^emara,& accidunt ci vl- . C^^^^J^ufis -^/^^^Sfilaris^quecurrunt viaco gna'ad ftomachum,quarccftunditur in ipfum 'no'^^* qiianrl ^*"^^^^^^'^^^^^^ '"^^"' ^ pcrcuf- iilud, quod crat ncccflarium , utcffundcrctur C ^'^^'^^'Hcit tolcrat difruptioncm,<5c ad intcft ina,<Sc quadoquc cftunditur ad ipiuni Cl^ '^5^<^lurin quando ' [ pcrucnir vl niclancholia cx iplcnc criam,iicut faciam tc co
gnofccrc,6c plurimum,quod ad ipfumcftundi tur,crt cholcra cx hcpatc , <5c quandoquc adiuuant ad illud caufa: qux' funt in ftomacho , ficut dolor uchcmcns , ^ [ & comprcflio ] vehcmcns,<Sc tardiras cibi , 6c dcbilitas uirturis cius
^^rui quifv cxpuHiue,<Scquandoquccftcaufainco,ira,aut
H- ^'^ldc- Er ^^^^^'^ magnus valdc,aur 4^ triftitia,aut pafl^io animalis cx cis,qux moucnt K . ' ccxaiL>r.fnH;MiUncfim,...,.^r;. matcriam,<5ccfFundunteam ad ftomachum,<Sc
facitaccidcrc mordicationcm,qua: non rcmo ucrur nifl uomiru,<Sc quandoquc cftundunrur ad ipfum cum huiufmodi moribus, & propric
[dolorc,] humorcsuiruleri pra:cipuc quum g H.fame. fucrintin illis partibus ulccra,&: cum hocqua Alu 1«««. doquccff^unditur ad ipfum mclancholiactiam (Sc caufa in cffufionibus mclancholia: ad ipfum,cft multirudo mclancholiar , autdcbilitas
res ex fcllc ad ftomachum , loco aducntus fui fccundumplurimumcx fcUcad intcftina, qua rc cftiindirur ad ftomachum illud,quod oportetjUtcfFundatur ad intcftina . Quumcjue prolongantur , faciuntaccidcrclalfi <Sc acuti , qui funt cxcis,in ftomacho,vlccra,(Sc frigidi,<Sc infipidilcniratcin,<Sc lubricitatcm,(Sc quandoquc perucnitcoruin imprcflio ad primum intcfti- 10 num corum.qux fcquuntur ipfum iicd corruptio appcritus,<Sc aliftimbrc in iplo, cft rcsprima.Suntenim quiclam homincs,in quib.crcatur illud lccundum contrarium coiuetudinis,
6c iccundum^ [ contrarium illius ,J quod di- c B.
ximus in anatomia,(Sc fccundum diucrfitatcm Alulitcra. cius,quodcft plurimum in crcationcvcnarum ucnicntium ad ftomachum cx fcllc, (Sc quando quc cft-unditur ad ipfum cx hcpatc , (Sc ex fcUc , 'n quibufdfi , in quibus crcarur cx fcUcuia ma-
>achi tn?^ ^^^c vr difrumpatur corpus ^.^'^^^nisnrP'^^^^"^ moritur. InquitHip- ' '^^^u^nT '^^^^'"i^^pitLir ftomachus ,mo-
f B. & trifiicu.
tia^^lis luis fV'^^^^^ ^'^^^^^^t ci raritas tcxturc V ^^fiidini vchcmcA Da.^^^^f^is iM - ^cciditci cx cgritudinibus
C^^^^^^nrtari'^''?^^^'*^^ leniraris,vt fitvchc '"*fitfitn3^^^^^ncus. Etcx nocumcnro fi- % ^'^isadext^^^^^"^^Si'atia vchcmcnrisap-
5fit>^ia vch.'^ '-«gntudinibus figurx^vtfit
^^^Si^^^^ ^ ^
k «ibM^opD^ quand^^re accidit
%N vi^lis i^uis, <5c oppilatio in
C^^hC'''^'^ hepar,& ad fplcr ^
Ka^ L ^Mcn •^^c"^^'^^ appctitus , fi fucrit i- ftomachi , Sc caufiE multitudinis mclancholiaf ^ca r ^vGr^r ^ '^^ quandoqueacciduntiii V?^^cb.i,; ^ ii^^atio caufa ciboru,
rnem, Sc ifucrit iftud
c . (Sc nos facie-
^H^^^Qmnf^^-^^^^^^^ fincTularc. Etmalitia ^^ur.^^^ i'^ ftomacho, quando- ^^ex ''^ alio' ''^^*^^^^^^^cis,fcilicct cx calore,<Sc \ ^^^^s uitK ^"^^ ambobus,& quandoque ?riK ^niapL.\\^I^cis.Etcx arAritudinibusqui
funt cx cis.qux^ tu fcis , <Sc caufa cflufionis fanguinis adipfum, cft multitudo ianguinis, Sc commotio cius in mcmbro nobiliorc co, uicinitatc cius in latcrc fuo,ficut cft hcpar, aut fupra ipfum,ficutcftcercbrum quum cx ipib cffundirur fanguis ad gurrur,<Sc mcri.cr pcncrrac ad ftomachum,<Sc uirtutis ipfius cxpulliua: dcbilitas adiuuat ad rccipicnda omnia,quiv cftun duntur ad ipfum 6c cx caufis fortib. in cffufio-
I^^^tlii^^^^rc v 4 4ua;dam,quc commoucn duntur ad iplum <5c cx eauhs torna in crruiio-
cun • ^^"^i^a^if proprcrca quod ip ne fanguinis ad ipi um,(Sc ad alia,cft rcrCtio cur
i\ ^^ipfu, ^^^^^'^^^io«c marericrum ma '^- -- — vnnr.r,.hr.;j^_
^'^H\u!^'/^^ 4uia adiuuat caliditarem
^^■ioti^^^^^^^am marcriam in ipfo, malo \ *^^fii^-alirefoluente,n[ \^!^'^t qua H ^^^^'^^ formam non na- ^quin cum matcria,tunc non \ ^ ^ fit cuni materia imbibita
fus mcnftruorum,<Sc fanguinis ha:morrhoidarum h [aut fanguinoIera:cgcftioncs,^autdimif fiocxcrcitij cuacuariui,ucl incifio mcbri, quare fupcrabundar illud quod narura pra:parauic ei ex marcna,<Sc indigcr cxpulfionc.<Sc quandoquc cxpcUiturcx uia ftomachi,<Sc cuomirur fan euis,& fcias,qu6d dcbilitas ftomachi, cft caufa AVIC. Xx 4 foftis
h — .B.
^ortisincfFufloncciuSjquodcffunditur ad ipfum. Ht plunnium quidcm quod inuenitur in ftomaclio,aut i^cncratur in ipfo cx liumoribus cft phlcgma.Hr caufa in hoc c(l,cp chylus ci.t na turaepropinquxphlcgmati . Qmim crgo non digcritur digcRionc intcgra,no riunt ianguis,
i f B. tjuia , & cholcra,& mclancholia.Etitcrum* t [ ] ad ftomachum noncftunditur in plurimis di fpofitionibus cholera iauans cum, llcut abluit intcftina.Scdcholcra no gcncratur nifiin qui-
'^p, (l«>«jacbis. bufdam" [ intcftinis: ] & lccundum piurimii noncftunditurad ipram,nifi cx hcpatc,quauis ipfagcncrctur in ftomachocalido,qu4ndo in ucnit cibum recipicntcm conucrfioncm vclo citerad fumoiiti^tem.Et quandoq^ accidit fto-^ macho,autincrcationc, aut cum pcrfcucratia jKgritudmum,autdolorum, Sc malitiarcgiminis.vtfiat corpus cius laxas tcxtur;t,rara2lubfta tix,lUbtilis cutis : quarc pcrducit illud ipsu ad
aut appctitus caninus,autappetitiis coir | & lcquuntur cam rugitus,& cr"^'^"^ '^epcr fiatio,& mordicatio,& alia. Et quf^^^^^nita^ ducit iUud,quod cuenitcxhocaacu ^^^^^^^^
tcm membrorum aliorum, & P^'^Vlios pl"^^" cumcommunitatc intcrcapcr ^i^nis^^ut mos , quarc accidit epilepfia , aut ip ^^^j^iei^ mclancholia,aut facit cadcrc m vuu i lo tum.Etquandoqueimagmaturocu i^^^^^^i
micesauti' [ fniifcx, ] aut ^^^^^'^'''''^^icatcor mus,aut ncbula.Et multotics comm^^ ^eftomacho, & acciditfyncopis,aut p r^^^^^. iicmcntiam doloris,& proprje ^^fgper; bus fuis magnis, autpropter q^^^^^^fjonis fluam caloris,aut frigoris,aut conu ^ ^t
vcncnofitatcnrNam dcbiliras n^/^'' S
faciat accidcrc fyncopim, ^^^'l^^iiumM'^ iuu,iuuuu.-> cuio . 4uaic ptiuuciL luuu ipou ftuationcm,6c coturbationcm,oc ' ^ ^ dcr' dcbilitatcm in omnib.opcrationibus fuis,& cft 2« morcm.JEthuiufmodiquidciiu^^ yinum'^^
jicccflkrium , vt curctur cum laborc . Etcauf^ iEgritudinfi ftomachi funt omncs caula: a^gri tudinum pra;didaru,cxtrinfcca:,(5c intrinfcca:. ^tpropria: ci funr,vt nnt cibi talcs,qui ncccftario faciunt malitia digclHonis,licct ftomachus jionfitnifi lccundum faniorcm difpofitionu, & eft diclum in fuocapitulo:Autfintpauci val dc, itavt pcrducant ftomachum fanum adcx- Accationcm,6c adunationcm:Aut multiplicc-
dicitHippocquod fumcrcin P^^^ hocEtt ftum fcciidum mcdmm ^anat cos a ^^^^^^^1(1lud proptcr illud,quod in ^P/?^f;,ioncA^^?: cationc,& ablutionccum co^^y-7,atur ca^^^ machus quidcm quandoqucpt?P paiiia. vchcmcntix fui fcnfus palli^»^^ ?,VafniUi^^'^ 6c pcrd ucit i Uud ad epilcpii^'^.^^^^^^ ^c t iftc homo leditur qualibctira,& lU ^^j^^jqui ftitia,& caula moucnte humorc*- L j^^n^ot
& Ipafmus proptcr communi ai ^^. ^,cv
orc ftomachi,& huic q^^^^^^^Satc o^^fL . ficutcftillud, qdacciditcxdcbjUta^^^.^faU machi,cx hoc, quod quando viq , vi^i ; dium ] rcplctur cibo,aut ^"P^^" 'ilcp^i^'''^
vti adiutorio mcdicincin opcrationibus: Aut iaborctplurimum vom/tu,(S: folutionc vetris , 6c propri^ vomitu, quoniamipfc indiget motu laborioro,nonnaturali:6c accidatvtrarificc j 1. rplgxcmr, turtcxtura villorumcius,<Sc^ [cxtcnuctur. ] Et ftomachus vchcmcntis fcnlus^paratus cftlcdi , &impcdiri aqualibct caufa.l tomnis complc
pciodcbiiiraQsiupcrfluc,facitaccidcrcin omni j.^^ , - . rcv^^^r
opcrationcdiminutioncm : ira quod caliditas autcoitu,fpafmatur,autincurri^^^F^ ^^^^ pura.quadoquc cnimfit cauCa lubriciratis fto multotics quidcm accidit,vt cu< niachi proptcr illud,quod tacit accidcre dc dc -^' «^.-rinn.aut vu
bilitatc rctcntiu9.Scd& caliditascum matcria choierica fa^pccft caufa illius.Et nocumeta qui dcm,qu2eeucniuntin opcrationibus fuis , aut eucniunt in virtutc appctitiua,& attradiua, & non appctit omnino,autrainoratur appctitus cius:aut multiplicatur valde: aut corrumpitur cius appctitus:6c illud,autcibi,autaqua;.Autin virtute rctcntiua,ita vt vchemcns fiat cius rcte^ tio,aut dcbilitciurjaut dcftruatur cius rctcntio '"^'^dVccTac.' ^ natct]cibus.Aut invirtutcdigcftiua,ita, qu4ic(ic cc - . ^J.;.(\i:uatur cius digcftio,aut dcbilitctur , aut corrumpatur , & conucrtatrcm ad acctofita* tem,6cfumoluatcm.Autin virtutc cxpulfiua, jta,vt vchcmes fiat cius opcratio in ipfo,aut ad viam naturalcm, autad lupcriora.autdcbihtcturciuscxpuUio;autdcftruatur.Ex omni nam quc rc, cuius prolongatur morain ftomacho ,
n v.Mia Ii gxca vaporaiio
tur vfus mcdicinarum,5c cofucrcat ftomachus cftunditurad iplumcxcisproptctj ^^^,|^j^^l?
j:.,:....: .:....•, A ... cholcriciis,mordicatiuus ad os u^J .-^j^qiia
ditur coptoptcr vchcmcntiam ici ^^.^j^nitc;; rc patitur cpilcpfiam,& "^^^P/',^ cercl^^^, '
K- r / ,-,.-i-.nnitatCU|''. ^idlij
di cum vomitu porrino,aut ^^1; !"'r^cit ris,5c quandoq; plurima rcpleti^' r^,. ^ , „j ti fubcth prolixam.perdurantcm,v 1 ^^^^ ,
xnant,6c '[cxcitcntur,] 5c quccft illud caufaad cadcndum iiam ^cholcricam,]5c m cogit^^^^^
nia corrupta,6c fcias,quod ^'^Vduciint,^ iMU^ chi,quando prolongantur,pcr" ^^^i^cil^^ tatcm tcxtura:uiUorum ^^"^',,,icnii^^^ ^ratii currcrc & mcdicari,ct cx n^.^" . f^f
crcationccft , vt iit caput Irigj^^^ eucntui catarrhi,ct fit ^^omac ^^^^ ili^V^fnCiv
rc non tolcratca,qua:,mun rhum, ficut Tunt diapipcrcon thum,ct diacyminum.
j 0 ^
t/i N N O T
Ventrkulus,& ut fimpleXyi
litera. & tardatur,accidit " [ vaporatio gencratiua hu tiplkiter affici poteH.ut fimplex J^^g def r^fl^ Kaiio moru m,- ] & non cft aliquid,ira vaporofum,vt 1 .metb.Ht organica morbis in compop ^ I '""'^ - - " • lib.art;.med.adde & commHniinftrurni
cibus partibus affe^ujoluta.f unit^tt^
fructus. Et quandoquc accidunt ei dolores cx- ^ensftumor $. ^^^^^^^^^^ mordicatiui, & rcliqui. Et quandoque fcquuntur dcbilitate harum virtutum om nium : autquarundam,natatio cibi,(Sc rarditas dcfccnfioniscius; aut vclocitas dcfccnfionis ipfius:& dcbilitas digcftionis , aut dcftrudio c- 9 t B. tm . ius , & corruptio , ^ C
'organka morbi^ in compoP''^^^^^^^^^ cT /' ■// i.adde & communmi^^^^^^^^^^^^^^
.....ibus affeUu.foluta.f.unit^t^>l ^^^^^^^^^
^dipfam ucntriculi profunditatem "f/^^^ / . tingit,Hipp.6.aph.infanabilempi*tat-l^ & Celfus lib. 5 .Horum morborU acter^^^^^^ p, ticulisycaufx funtytum externe.tu /«f^»^ - > ^ }' f{ topiofe explkat.Vide Cjal. i M fyrf^F'
Fen 13.
^^^^^s figntficatmum diT^ofmomm Hmtachi . Cap, 1 7^
— fignificantur difpofi.tioncs
«Ocqu/^?\^^^'>^^^i«t cx di (pofitionibus cibi: in tolcra,^ '^^^^^"^•^'-'insitolcrar cum ,<5c ptiuarur ^tcxK^^^^^^^^'^^^ hocquod d ii^crit iprum.
l expcllit ciuir.Er cx iioc , quod
mor acctofus,aut acutirs, auf amarus.Et fi fca titcuni co cxtcnfioncm, tuncilliccftucntofi^ tas.&li non fcntitillud , ncqucfitit, tunc illic cd humor phlcgmaticus, <5c li cl\ poH: cuacuationcs &c fcbrcs,tunciliie cll (lcciras. Signiftca tioncs autcm cx fiti runt,quoniam firis ligniftcat complcxioncmcalidam. Etficftcum naufca,rignificatmarcriam cholcrica^Ti>aur raUam
i^s,5.V '^inu,5c porum,Etcx motibusc- 10 phlcgmaricam.Nam fi fcdaturpotu aqua: cali
'loaijj^^^^^^^^^ionibus iplius,j(icut [trcmor] ^'sScli.."^ '^ingultus: Htcx difpofirionco-
: iiio &c ^ [^infufiojncjfua lUs.Et^",;^''''^^^^,^^ ipfius,& odorc c-
Homif^ ^''^'*l^^'^cgrcdiuntnr ilomacho cil ^ccui^^ fo^^^ ^g^ftionc,6c ucntofitatc dcfccnde ^^^'^^-lUr'^!^^'^-^^ finc foniui,autafcendcntc , Aiitex^, j '■^^'^^'^>.<5c rctcnta,quaj c^rugitus , ^^tcy ^.^^^^^'''''^^it intcrioris partis (
dg:tunc matcria in pluribus diipofirionibus ci\ phlcgmatica,^ [ aur nitrofa: ] 6c fi augmcur ••^«"afliW tatur,tuncmarcriacficholcrica.Vcrum di^ni'' Jj^;^" ficationcs cx difpofitionibus oris , <3c linguii: fuat, quoniam , quando lingua in doloribus ftcmachi cil uclicmcntisafpcriratis,6c rubcdinis, ruc fignificar dominium fanguinis,autapoficmacalidum in iplb,languincumA fi ad '<^iixd ".^"^^'-'•'tLitinccrioris paru^uii^, citrinirarcm,runc uocumcnrum cft cholcricii ft^i]nif3^^!^^^?^'ihus,(Sc''[inipcdinicnris]cxcom 10 & fi ad nigrcdincm,runccaulacft mclancho-
lica.Quod li ad albcdincm <5c [ lcnirarcm , ] ^ ^ lcb#nie.f.' tunccaulaed humidiras,6: ii cU ficcitas llipcr laaicimtacei» * flua,runccau fa citficciras.Scd fignificationes, quandam. cx uiadigcllionis funr,quoniamdigcftio bona ^ non fir,nifi quando polt cibum comprciieafum nonaccidargrauiras in orc fiomachi, nc qucrugirus,ncquc infIario,ncquccruduatio . nequc iapor fu mofus ,aut acctofiis, ncquc fingultus,ncquc ^ [ trcmor,]&' rcnfio,6c ut fit Ipa-
%,qiin?"^ c^im mcmbVis alijs, & cx part^
^^'^catio ^^"^"''^ bibuntur,6c mcdicinis. S ^'^tic tni .'^^^ '^^^tcm cx tolcrantia cibi 6l priua
"usnont. f"'^*^"^^'''* funt, quoniam fi (loma ^^'etiu^ tii -^^^ '^^^'^ paucum,qui fit infraco- ^'^^''^runi ^,^'^ cfi dcbifiras proptcr aliqua WuscdJ '^'^'^'^^fis fitolcrar,tuncuirtus Hon.^I^^^*^'''^*^^. Vcnimfigniiicarioncs cx
^^Cf>Hi: '^^is quf: cgrcdiuntur cx ucntrcsut tiummor.i: cibi in ftomacho fpatium cqualc,
Part 263
^^l^^udem.quoniam .^qualis,tcmpe - ■ -
fostoris, lignificat bon itatcm .y''tilU(li'"* *^^^"5tas tiigi^ftionis fignificat ! .^'oiiis ^^^.^^^^"''^^'^^^«Sc a:qualitatcm com-
^'^^'•^illc. qui non di^critur cx ipfo,fi-
^^*^'^"onitl^'^^^^^^^'»i ftomachi, 6c malitiam c6
1, '^^^tciMi"^^^ ^^^^' -^'iiphus tincUua fignifiar^^^-is cv y^^^'^^'^^ in iplo.quod ii fuerit ilft ^^aehr. fignificat quod dcfccnd t
&dcfccnfus cius ab co in hora, qua oportct, non antciplam,ncquepoft cam 6c fitlbmnus tempcratus & cxpcrgcfa6>io uclox, lcuis, <5c iti oculo non fitapoftcma,<Sc in capite no fitgranitas,& obcdicntianatur^ fit facilis,(5c fintinttf riora ucntrii; anrccgcftioncm inftata.S -j-j]
] 14oc cnim lignificat bonitatcm inuolutionis ftomachi ibpcr cibum,ct quod ipfc bc nccomprchcndit ipfum,6c illud fignificat for
( B ieftigano.
g f • pirlpec.
^%aei^j^ '^^^^choramluam,proptcrcaqu6d 40 titudincm ftomachi, 6c conucnicntiam cibi ti "^^tcm^^^-^^^ ^^'^'^pi^t^hcnciic cumproptcr in qualitatc , &quanrirarc . Quum crgofto-
Qt J
b^^^^n fi.!^,^^i'^"^is i-crcriua',& fi nou cft icni ^/ndipJj^^^ic^-itiUiid, imo fignificardcbilifci '^^^□^'^^^'^'^^^^^^^^^'^'oncs aurcm ex foni J^^^ocl .j l^'^'^^ ^^»1^ diclum cll in cis,qux ru g '.^ tloii^. V^:^^^us ^^iusfigniikar fornrudittr bo„i^ ^^^^gnirudo fonirus cius fi=- %!>^iter ' "^^^^^ ^igeftionisA fortitudine. 'Simf^^^itasfa^roris cius . Et rcC^tius
machus non comprchenditcibumbona coni prchcnfioncjiequc fit digcftio bona, accidut rugitus, (Sc frcqucntia crucluationis , 6c rcmanet cibus in ilomacho fpatiolongo,autdc(cca dit antc horam neceftariam.6c cholerx' quidc proprictas non cft, vtprohibcat digcftioncn) prohibitionc dcftruaoria,aut diminutiuajaijf
^ iacicntc cruditatcm,im6 quand.oq.uecorriim
^cit fo*,.?^^ cl^>qu6d dcfccnfus cius non fi ^° pir cam.Scd mclancholia: propricras cft.ut pra
ficat fortitudincm aiiqua. cui non cft fonitus, ma-
ilL ^Ua^^.^, ^^^incm, ini6 fignificat dcbiliran3qiiai A ^^^^ eft debilitis , qux cft infra C^^^ria ^^^^^^^^^^' cruduationem . Vc- N '^^Uiiti '^Snitudmis ^onirus, fi cft pro- K^'^^ i^an r ^^^^^ ' ^"^^c cftpropter grofiikrl^^ciUn^ r ^^^''^^^^'■'^aeiusuirtuscxpul-
,quam fpifl^a clamo . ^^iiruc If ''^^^^ ^om^us non eft m uo- ^^C^^Pcrn ^"'^^^^^^^^"^^ exicns ex feipfo W^^is fi^^^'.\5^"ci^^ fcnfus.Vcrumparui- Sy^^xl, proculdubio bonitatcm
Sfi^^^QnVrl^^^^^^^^^^^^ia foetoris, fignificat Kf^^^A^J''^'^^ finoncft foetor omni- \r ^Ufin , '^^^^^i'^^ cius. Significationcs ^ty. ^^g^ltus.funt , quoniam fi habens ^«Qrdicationein,tunc iiiiccfthu-
H B Alralicera,
hibcat digcftioncm,6c corr^mpatcarnfimul (Scphlcgma dccliuius^ [cft ad ipfamcovrum- ^^^^^^ pcndum.] Etfcias,qu6d quando inftomaclio bendum, q'ai n non cft apoftcma,ncquc iiku:;, & in cibo non corr««pen. cft cof ruprio,dcindc digc^tio non fit bona,tuc caulacft malitia complciionrs . Et plunmum cius eftcx frigiditatc& humiditatc,i&: }
^ft cas
calida,6c pollcas ficca.Vcrum fignihcaiioncs cx ftomachi doloribus funt , quoniam , iicrbi gratia,doJor cxtcnfiuus fignificat ucntourarc, <Sc grauariuus fignificar rcplcrioncm,«Sc mordi cariuusfiunificarhumorcmaccrofum,auracu tum,auti [ ponticum ] autamarum.Significa j ,.^{:^,-..^ tiones aut cx appctitu funt,quoniam fignihcat ^^{y^^^^f^ cx co,aut p^-optcr additipnem cius,,aut proptcr diminutioncmeius,& ipfius dcftructioncm : autfpccicm,^adquam ipie declmat, ] Ucut aiuja.uC^^^^^^ cft,qupd iple quaudoq.uc cll i)XKi\^ , ^ appcfif cemii,.
Liber tertius.
m B comrftnas naturf.
• n.aliqufm ci
^ijm qut quado praeientatur tto macho,& abap petHu tcruitur, ^ abhorrftur . A,lia Iitcra . ud refacit appcti» & abhort«C
^ 1. Jcpfr^^cn-
<j R.quoniamip tentic.
f f B. ftcuiuw plaxitnum.
tB. A'"aluera.
1 1 ii-qoandofaatappftitor'"
frigida,& quandoquc appetit acctosu,& quan doque appctitcxficcantia,M' [ ] lalfa, &
acuta &quandoquc aggrcgatur appctitusacu torum,ct lairoru, et acctolbru fimul.ct c.x modo, quod iftafuntcommuniain facicudolucrari incifioncm liumoris nocitiui , quare funttignificantia debilitatcm (tomachi.lfoma chuscnim fortis dcclinatadpinguia,& quan~ doquccn: appctitus dccliuis ad rcs malas , [ quas rcfugit natura,] ficutappctitcarboncs, [aluefncn ] & alia, & caula inhoccdiiu^ mor corruptus,cxtrancus, non pcrtincns iiu-nioribus laudabilibus. Quum autcm bonitas gdcfl:gun:us,& citfanus, no cligitappctitusia porcm fupra dulccm.Quj-imquc dcclinat appe titus^ [ucriUs alium,& abhorctillum,] tunc illiccn: nocumcntum.Namfiappctitpinguia, tuc illiccrt llypticiras, &c fpillitudo,& liccitas. Et fi natura abhorrct cibos calcfacicntcs,6c dc clinatad frigidos proptcr frigiditatc ipf )ru, tunc cft illiccaliditas.Ktfi appctitcalcfaciCtcs, tunc illiccft frigiditas.Htfiappctitincihua , 6c acctofa,(5c acuta,tunc illiceii: humor uilcofus. Etappctitus quidcm in ftomachocalidoiaquc plus cfl:,qudm cibi.(5c quandoquc fit uclicmcn"tia caliditatis proprcr rcfolutioncm, 6c inquifitioncm rcflaurationis. El mordicatioquide cxcitat famem uchcmcntcm, 6c cll Ipccics faniis,qucnullo modo tolcratur, <5c aflbciatur ci fyncopis propric.quando tardatur cibus.Et appctitus in flomacho , ad qucmcffunduntur mclancholia,<.V phlcgmaacctofum,multiplica tur quado cft corum quatitas infraquantitatc iiocantcm ad cxpuUioncm, 6c non multiplica turin co appctitus,& fit caninusjnifi proptcr illud quod dicturi fumus in capitulo appeti^ tus canini.Et l"cias,qubd appctitusnutrimcnti communicat mcmbrisomnibus . Veriim illa communiras cn:naruralis,&: fada cx ^ [ fulpcn fioncuocationis ] uirtutis nutritiux cumattradiua. Ampliusappropriatur flomacho ap^ pctitus anirnalis,*^' [ icntit cum co.l Et quancio quc'' [conucnit] quiburdamhominibus,utC' furiantplurimum,6ccomcdunt plurimum,<5c ncquc aducnit cis faturitas faftidiofa.& ncquc cgrcditur incgcflionccorum fa:x plurima, <5c ncquc cum hoc corpora corum impinguanrur:Etcaufaquidcm iiuiufmodi difpofitionis cfl: rciolutio plnrimum uelox cum Ihnitatc di gcftiux,6c attracliux,6c appetitiuae . Vcrum fignificationcs cx uia laporis,oris funt,qubd amarus figmfic;atcaliditatcm,6c cholcram. Et acctofus fignificat ' t [ ] frigus (loma
chi , lcd minus frigorc, cum quo non cigcri-. tur cibusomnino.& quandoqucfignihcarca lorcm dcbilcm cum liumidiiatc facicntcm cbullirchumiditatcmparum,qui pcflca fcpara tur abca,deficicns in digercndo-.quareaccidit acctofitas,ficutfit in ^[ multo.] Accfcitenim quando infrigidatur,6c accfcit quando feruct acalidiiatcdcbili.6c"t [ jcflacctolitas,qux fit cx cff ufionc matcrici acetofx cx fplc ne ad ftomachum,6c faclaquidcm caulafplenis ^ [ mutat appetitum ncccflario J 6c multi plicatintiationcm,6c rugitum,6c malitiamdi gcflionis, 6c facit cruduationcm acidam . Et iilcjqui cx faporibus ori!» ed inlipidus, fignilv
cat y [ humoris inHpidi ^^»?^^^^ •.^, ptfaporcs gnificat [ faporcm humoris [^u-r T^. p'
cxtrancihori-ibilcsfignirtcantiiumo ^^^^^0 ^o*
ncos putridos malos.Scd liSni^^^^^^^^^^n^tunc mitu funt,qubd fi cft « L n^^^^^^^J ^,omitus matcria cfl: uifcofa imbibita , cc " ^
mitu funt,qubd fi cft « [ naulca J ^'^^'^^jQ^vltus ^ matcriacrtuifcofaiinbibita,c\:lic ^^^^j^^j,
facilis, fignificatqubd iplacfl: ^1^^^^:^^ 5^ noi^ ^ uitate,5c li funt uomitus,6: ^"r^^^^intriu^
uitate,<x 11 lunu uoiiuui>,^ >- l-; ^^ytr
fcparantur, fignificant agS^'-'^ "^" ,is 5c non d
10 quc rci,aut ' [ uifco(itatcm ] h^i^^^' ]
cll naufca fada t C Jt
cx matcria imbibita. 6c ^ t [ rftrlm'^'^^^ «'^;
] quandoctrp^ ^^^^^^,
mordicans os ftomachi, aut dt P^i^^j^^fccturJ rnmcibop-J^n^' i^QniaJ'"^^
fortatur,quando ipfa cumcibo p^r & afccnditex profundo flomacU aa ^,^^
oc aicenaxccx pioiLm^-ivv aci"^' "
chi,6c mordicatipfum . ^ii.''P'.^f, poft cibf' J quandoque ? | expulfio] l^^'"^^^nUiH>-^ l'
quanaoque lexpuuic^j - -r {:..t u^^- . h 6c non fit facilis ante ipfum,niii .[^ationis „r 20 rum, qnandocfladuentusi>^Lcom^^^^.^
" ' fij
rum, quaiKio Lit auu*-i'^" ' f,i,^tcr)'i''' > 6c naulbx a prouocationcJ tunc '^^^jaeltg^^jV fufa.Si ucro cfl i [ currensj ^""5, ,,.iatio"'^"^ ' ncrata m flomacho fccudum ^o^^j^^.cni Etuomitusctiam ^^"'/'^''^^P^^^-.rcriani'^
Etuomitus ctiainlignincau^'- - j^^sigpi quod^^[ingrcditurinipfo, J n^^^ .^,,,pcrCO'^ ficatcr-o cholcram, 6c ni^^^^^'^ ?^ Jorcni , J lorcm , 6c phlcgma uitrcum P^'^ ' .lorcni >^
phlcgma acetolum,5c ^^''''^'^'1' capit< ]lpoK-m,&phlcgmadcfccndcn^^^^^^
50 colore mucofum, &quo^^7^^t.,,,braali*-f;
lccnluit[ . -J^^ r.ripitcibi»"'
cx hominibuscft , qui ^""^''''loucrctni; . qucm,fcntit cx fcipfo . quod ^ pcrfiuo motu,cuomcrct cibuni lii^" . ^ ^,n^ r quidem lli^nificathumiditatcm i^^^^^quo^ ^ cho ] autdebilitate ftomachi.^c^^ ^^^^^ac ' c/lcxhumiditatc,acciditctiam^^^
tas adeft,& iUud quod cft cx ci^L-^ni 1,1 cidit nifi lccundum rcplctioncm ^,nr ; fignificationcs cx uia coloris ^A;,,\iticatio , quoniam color cft vchcmcns ^\p^,,dnn^?l^^ ?pofitionis ftomachi,& hcpatisl^^ ,,6^^ , rimum: plurimecmmaegritLi^i^^^^j,,^^
funt frigide " t [ & Ji^fi ind 5^
matichorum ] cft plumbinus . ^^i^,.ainci^^; trinitas-.cft citrinitas dcclniis aa .^^^^ qi gnificationcs autcni cx uia , flom^ ^ niam rugitus figmficat dcbih" cil^^^'':.^^ & qubd ipfc mSc coniprciicn J/J,^ificati^^ 5° cgeftioncm humidam. Vcruni ^^^^ ^.^,^, cxfputofunt,quoniammultit ..^i mofltas ip(]us,(ignifica)ir humi
molitas iplius,lignmcaiu i^'- ninc''".^r/i' chimiittentis aquoiitatcm^ [ ^^^^.^^s jain'' ] y tatcm ] &cxficcatioonsA''P q| [ i' gnificant ficcitatcm ftomachioc ^^ific^ .j caliditatcm,^_[&]/ifucrintilli^^^^^^^^^^^^^^^^^
,^[adiuuabumi!l^^]^^^;;^-5ciV sc^ caiiairaris.& fcias,qubd ficcita^ v fl^(c citatccomplcxionisjduobusn ^^i,u^'',^.
ncs ali^g, caliditatis
ru cft ficcitas ucra,& cft, ut no ? ",^„^a c^.^* i,ctc/tut^i^ cxficcata caui^^^,
vaporofc ucnicntis ad ipium ^
cunduseit mcndoia,ctc/tiit rans.uifcofa, icd fit
vaporoic ucnicntiS' au ' ' Qi-^^^^ir t
ut diflinguatur intcr Cicatatci^ ^^t^ ,j .f.' tioncm Iputi uilcofi iccunduu ^^^^. Ja fijTiiihcar ficcitatcm,& " [ ^rccl^i^^^cJ humiditatcm uiicoiam: autpio ^^.^
Fen 13. Trad. i.
SJon^J^^^^^ ^<^<ccndentcm a capitc. Scd fignifi ctujfj^ l^^^^^^iclruatione iunt, qLionianicrii-
cftfcg: ?^^^^<^oquc clVacctofa , & qiiandoqiic ^^:autfLimo(a^[autrancida.autkito-
tion! dt'
vjucjij^J'^^'^^^. autlimofa, 1 ^^^t ^imili^ cibo , !'^^qualit ^^^! "^■^^tiians , aut pura,in qua noa ^^ fiJmof cft (aniqr eruauatio,Nam fi ^ , ^ • j^^^ j^^^^ ^^j^ (libftantia
^^ciau^^^^^ artiticio ruo,quum fit,ar-
1'M. ^^^^itio,Ti^ ^umola,iicutdulcc,cui (iipcr «^^^^ignov; ^^^^'^i^^ium,6c aliaitunc caufa in ca
cftut ccrugo a;ris,fignificat acuitatem.&calidi tatcm cum putrctaciionc, & cft uciicmcntior figniticatio caliditatis,quam fumora: Si autcni crudLiatio non cft fumora,ncquc acctofa lcd cft affcrcns laporcm cibi po(t fpatium cucniens fccundum acccptioncm cibi,tunc fignilicatdcbilitatcm ftomachi in conucrtcndo cibum.VcrLim fignificationcs cx cis,qua: fu nt c6 ucnicntia,aute f Rmicntia autimpcdicntia , 1 ^ ^ contram ,
f^itclli ouorum mpatclla,& rapha- 10 lunt ut confidcretur,an rcsinfrigidantcs funt
^^^ifiami ^^^^^^^^ ^ C proptcr matcria , aut 'i^ateri^ ; ^^^"^Plcxionis purit.Si autcm cft cu ^odoi-^' J^^^^cft fccundum ^nmm duorum illuclc, • ^ Pl^^nmum quidc
.^^^'^ ex f.iu^5^^'^^ cholcrica cmifa ad ftomam modum, cuius pr^tc
<:onucnicntcsci,aut rcscalcfacicntcs, autcxfic cantcs conucniant, aut humcdantcs , poftqua confidciatur rcs una: fa^pc cnim accidit crror caula di miffioniscuis, quum non aircndirur , & cft quod rcs infrigidantcsmultotics franguntcbullitioncmhumoris fubtilis,aquofi,hu midi,aut lalfcdincm humoris phlcgmatici, & cxiftimatur quod cumcis iam proucnit iuuamcntum,^ [quamuis j illicfit calidiias . Et rcs f b.& quda.
I^^^^itc&^^^^^^-^^^^^-^^-i^cx catarrho calido calcfacicntcs' multotics cxpcUunt Jiumorcm icrir„„ ■ ' ' ProDrip riMM.., 1,^«,,. ^u^ calidui"n,<5c refoiuut cum,6c cxiftimatur,qu6d
ci " unoni ^^^^^^^^'^^""^cft malitiacomplc- ^^^Wsr ^'^^' uomitusctiamcftfignili- T ipioi^^^^^^^i^^i P<^r illud, quod cgrcdi*
• t^J^i^it /lon f ^^^^ uigilias,cum quibus non
S^'\C P'^Pnc,quum homo non cft cho Nuod^^"'^''^^^^^^^ fua . (Scfiguificaturc- ^^^i hXoj^^^f^'^^'^^^^'^^^^^^ matcrialis,autpu
f OM ^^^niofitatcficut cft panis hor r^^3uri'a^^^ ^^fiulmodicruauatfumoib , ?^<^c<>eai ^'^li^^ftas iiomachi.Etfimilitcrat ^lcrica ( .?^''!^^^^nc/hcholcrica , Nam fi cft :3cliiX>'^'^,^:at quod caufacft caliditas fto
cumcis iaaccidit iuuamcntum,i^ [ qLiamuis J illic fit frigiditas.imo oportct ut confidcrctur cum his duabus rcliqua:fi'gnificationcs.Significarioncs autcm corum,in qiiibus inucnitur fcnfus Itomachi, funt, quoniam fi non lcntit mordicationcm.imo graiutarcm , tunc matcriacftphlcgmatica uitrca,(Sc li lcntit mordicationcm cum inflammationc , tunc matcria cft
I^^^^^^^^nun^^^^^^^ "^^1 ^'ft cholcrica, non cft amara,ucl lalla:aut mordicationem finc infla-
qihVf '^^^'^ ' t [ ] fit caliditas fto ^^'oiJ^^-^^nsittuc
f[jMioi? 1^^^^ ^Ciiacationcm lufticicn i]o^^^'uan.; ^^flanimatur,^ calcfit . Quoc li^J^^^^cibo '''•^'^^^^^^' non acibaacctolo , Sii.V^9cctnr"^"^^^^^ fiipcriiuc fumitur,mu cl. ^^niaru? ^^^^^■^^''^tunc illud cft proptcr fri
mationc,tunc matcria cil acctofa,6c fi eft illic mordicatio cum lcuitatc,tunc matcriaeft fub tilis,aut pauca,<5c fi cfl cum gr auitatc,tunc ma tcria cft grofta,aut multa. Significationcs autc , cum dilpofitionibus communicantibus funt, quoniam confidcratur,vcrbigratia,an ccrcbrfi patiatur acaufis catarrlii ,<Sc mittatad fton^achum'^[ dciccnfionesij aut hcpai-,au fitgcnc- h B.mAnlms,
, ratiuum cholcra:,6c mittat iplam,autan iplcn u ^ dcficiat in cxpclicndo mcianciioJiam,6c fit a-
^itif^-^'^ abh^^^^^P' quum accidit a cibis ^Um:?^^ftfTi<.u
())r"^^nucn-^"'^^^^^ctofi fiant.ficutcft mci .
l^oc ci> f acctoibs ficri,tunc iudica , fiu^^^^atcH^ - ftomachi finc matcria
H^^itasT ^^^'^ciatur ci,qd cft cu matc iliuri ^^^i^^achi (bmpcr.& plurimu
Civ^; "^DCntihnc r-U^\n
kf/nctica^^\^^«fibus cliolcram nigram, C.^^catai-^^' J ^ ad cuius ftomachu d C^fU(^V..;^^^^^'^Si<^lus. Quandoquc autc
poftcmofusplurimcmelancholia;, & ha:c cft cognitio cauf^ir.Etconfidcratur.an imagincn tur coram oculis rcs non coniiictas,& non fixeiEt an accidantfoda,aLiti [ a^ftuatio ] cum re plctionc,<5c minorcntur cum cuacuationc , 6c fimilitcr vcrtigo proprie,6c aninucniatur trcnior cordis poft rcplctionem ,an fccundum uacuitatcm,aut accidat lyncopis,aut fpaimus, , Sc hxc cftcognitio accidcntis . Nam , fi rcplc-
l B. imagmario tE.il.i melancho iica .
^itl^^^^u/^ll^^^^^^^caUditatc; quum inucnit K^^^^^Qi^t r ' ^ facitcam ebullirc;6c fa-
Quandoquc autcm tio fcccritaccidcrcimaginationcs , 6clbda ,
icB. imagtnatio nem mala m- - !ancholicam>-3c /omnia diucrla
aut " [ inquictudincm , <5c uifioncs diucr fas ,] aut trcmorem cord is ctiam , aut llibcth maximam, tunc ftomacJius critplcnus,aLjrdcbilis,aut in iplb cft malitia coplcxionis . Qiiod fi trcmor cordis,<Sc roda,<5c IvnccpisA- ^ ( .a;iiu 1 ^ imapatto atio ] accidant in difpofitionc uacuitatisMunc ^^^^^^ meiancho
l^icitj^^^ioncj^ ^^^c accfcere facit cibum <Scc-
S\^j!^it&^.^s^ ^ quandoquc fii^nificatur Xv^^^ida r'^ niateria.5c qtiadocrudua SoJ'^^^m in a"^ ^uandoquc fignificat pu- Nhi .^^'^Q ,"^^^^^0. fi2;nificatione loe- Vm^Iu J^l^^^oqLic fignificat ulccrafto-
\S ^Uand^^''^^^ '^■l'-^^^ ^^^^^' ^^^^ P^^' ''^"^^ ^^^" -^P^^ habcns rcceptibncm cholcrx , aiu hu^ \ ^^'oncfv. ^^^^ accfcere facit cibum <Sc c- moris mordicatiui vcnicnrisad os cius,c]uum ^^cetc , ' ^^^^ caliditas quandoque 60 cft vacuitas.aut humoris mclancliolici, 6c co- ^tru ^^'fri^i ji^^ ^Jclocius , quam iplimi thciat gnofcitur m [ fupcrfiuiras j jn hoc cu rcJjquis V n.. . .Mn.^._ „ ^ r fisnisyqux tibi dcdimLis,aLit humons tr igidi ,
aLTtcius,qui cft cx iftis caufis" [i infcrion par tcftomachi.Namnon magnificatur illicquod ^"^- ^ r^t\i.-^Qn. - H^nu..a...u. .V.- cx cogcncraturexibda,<Sccpiicpfia,& lyjKTopi
I VM^iutnr fi-nihcat ulccra fto- 6c fpalmo.Etaccidctia fignihcantia dUpof^^tjo.
I ^^^^i^id coenofa,& d [ limofa,j figni ncs cius cum communitatc a iia iunt ccrcbra, I ^^*^eiiiputrcfaaani6cilia, qiix lia,ficutpermiftiofenfus&fubetli,6: c ngcJa
I ^^^'
n t B.exiftenti-
©t jmaginatto mila melicho-
Cap.ir. Cap.7. Cap.i. cap. 4.
Cap.i. Cap 4, Cum. i^.
eip.14. cap.i^.
er tertius.
tio,&'' rcen:iiatio;]&:alia funtcordialia, Hcut fyncopis,ct rrcrnor cordis,ct malitia pulfus, et aliasut conimuaia,(icnr defkuclio aulieiitus , ct diflicukas cius,ct malitia.
Ex qmbHS fortibtis uentnculi difpofitiomm notx, ducend^fintydocuit Gd.Ub.cirt.med.Jn umucrfimisx aolio
li:5cqu6d grofTi dij^erunturplurqu^«|fjf "
Part 264
tur in illa.nifi fupcrfluat
& multitudo{itis,& parLiitasappeti|U5 C^^^^^.^ cunduni plurimum,& propne ^]"^",; , ^jiotia complcxioniscft cum ^T^atcria cai lcrica/^ [l^ciuntcadcrcuirtiitcm ^^^^^ vcrum d^gcaio cft fortis nifi i-^^^,. tiacomplcxionisulqiic ad i^^V rnmplcx^^ tutcs,&quandoqucaflbciaturhuic^^^^^^
nibus Uf/Syajftiffibus corporis fenftliuHSyexcrctis & reten 10 f^^bt-is hcctjca , 6c quandoqucniic
rij,e^r naturalcs & adiiemitice omnium fartium conUi tutiones cognofiemU ucniunt.Dubitarit tamen quisyquu ege^fiones non uentriculij fed alui ipfins opera fmt , quid fitjUt author ex iis uentriculi fUtum inuefligct^f^erum , fi non Uatim alui excremcnta uentricuiinaturam jfcd intes fmorum fignijicant , fecundario tarnen etiam ucntriculi affe^ius oslendunt , nempe , quum eorum concoUio , qu^ in inferiore ucntre fmit, & intefiinis , uentriculi prt&fertim ipfius coSfionemy & cruditatcm fequatur, cifi affentitur & Gal. i .dc crifih.Tu proa fccii ucntriculi notis adi Gale. i . de fympt. cauf 6" 5 • & l.de loc.afj.oy^liMshic dubita?idilocus fcojjLi-t . .y^itiisuerbis 2 [ Quandoque aute acefiit eru6iuatio a caliditate &c.'] faporcrn acidum,qui tum euomcndo,tum eruEtuando perfentitur,etiam ex caliditate fieri.At Gal.^.de fympt.caUf & I .de lpc.ajf.& ^i.in C.deuulg.morb. & pajjim alibi , acidum fiporem ex frigiJitate perpctuo procrcari tcHatur.Sane Certumqueillud csi ex Gal.fcntentia acidum fa forcm frigid/tatis ejkindicium , & a frigoreprouenire
xioproptcr fuam fuperfluitatcm, ' dcijciat uirtutcm,commouct tam^ > tcm pcr id quod rcfoluit, 5c l fuamordicationc,& quianiouci _ rcfolutioncm,ficut fit ^ [ ^^^^,^"^^^''" liis^qu^
Trallianus tamen lib.-j.qu^nn & aAuerr. ^.coll.citat. non ^ niam fanguis cius inchilus cl t m j.jjtcX ^P'
fua mordicationc, & quia ^'^'^^^^J^^ \ Si l^^^f
quidcm fniicsquandoquec(Hyu|^^^^ jn dotardaturcum cacibus,aut . jj^ni ci^'^ fyncopim,(Sc quum pt-olongatur P' ^^.^^ Ht parumpcr,<Scddlriutur appt"tit"j^ quandoquc multiplicatur ^ ^^^yj^^^itiplic^JJ curfum (putifccundum ^^'^'''j^^J-^t^ rcloiuci^^»^ tur fccundLmilaturitatcm •^■^^''^V,LiditJt<^J% ftomachum.] Quod inutuicrit^uu ^^^^^^^^^
crit illud plus,(5c hoc quidc ^^•^"'^''a jT.ncus^J V fciassqucVIilhus.cuiusilo.machu^^^r ,^.a:,^ 2uis cll maIus,paucus^acutus,h^tK U5,J^^
horrcnt mcmbradiucrfa cali,quarcnon nutriuntur ^^^-^icSjT cc carnis , & lunt ucna; cius cxud.^ ^^^^„011
€X frigklltate folim^fed etiam ex calore prouemrc acorem exifiimai.-quod Auerr.uini exemplo ajjirmatynempeyquod calore acejdt,non frigore. Quod quis oiiii litjicri etiam a frigiditatCiConceditur.Si inftesyergo a contrariis caufis ef fe&usidem,quod ahfurdumuidetur.Refpondct Auer.ucrftonem in addum faporem talcm efie, qui& quum fiat fub- Uantialitcr ( ut ait ) .i.pcr fe ajimilijper accidens fit etia a cqntrario. quafi dicat, & fi aj.cidus ftpor frigidus esl tit^ lis cnim mehncholins efihumQr,talis &pitHitaacida , froptcreaquc hic per feafrigido procreatur,( ftmilc enim fit a fimili pcr fej peraccidens tamcn a contrario procre tur, & a calidOj ueluti aceti fapor in uino ex calore contrabitur. C^terum quu Cjal.inter acidum &acetofum ft forem difjcrcntiam ftatuatjnempe qui aceti faporcm,acrem p.^fmnnncupat jnegarit fortaffe quis pro Gal aiiditatcm ex calore fierhquamuis ab eodcm acetofitas ( ita enimappellemus ) proficifcatur.Adde. quod,Hcet acetoj} ta4 ab acido fortafie non dijiatj nempe Galetiusaceti fai forem & atro humori & acidx pitmtaineffh quandoqu3 explicat.etiam acctofitxs frigiditatcm uidetur fcqui.quamuis enim extrenei calorls ui acefcat mnim,ut Auerroes ait fierijtamen id nifi corrupto innato calore non potcH , ut & hAc proptereaafrigiditate proueniat. Veritmquaquam resita forte fe habet; fi tamen aciditatis initum ex calore extranco eH,tolli nonpottrit,qiun acidita^ caloyis nonunquam indicium fit.at Cjul.tamen hanc fi-igiditatis fi gnumperpttuo effe exifiimat.
JDe fignis maU complexionis calid§ Uomachi , Cap, 18.
Slgnificantipfamfitismififupcrfluat, &dci) ciatvirtutcm^Etcructuatio fumola,&. iuto iitas faliu£E,&: iuuari abcisqua: infrigidant,fc cundumconditioncs prxmiflas in figaiiicatio nibus,6c adudio ciborum fujtiijum,quo rum fimiics non aduruntur in difpofitionc natura
utitur natura. «5c phlcbotoniia cxl fanguincm malum.
J)c fignis mditi^ complexionisfrn
Clgnificat frigiditatcm ^^"^^d^t^t^^ ^ ^ tationis cibi,-^ [ ita ut no ] ^^Vniiocl^^^^'' |i -■j cxpcllatur uomitupod ^P^^^'"^^^^^^^^^^ non mutetur mutationc , ^i"'; jpian^''' „i fupcrfluat,non altcratur Joq^^ %iS
omnino,«Sc non digeritur.Et qu. ^ ^^^c ficant ipfam multirudo app^titu ^^^^ j^^ c fitis,3c crucl-uatio acctofa,ablqi'^^ (ii>^Z% fccundum quoddiximus, malitiam complcxionis cius
gnificationibus fignificantibus "^c^ci^ot^ lit aliftimbre nifi cius , quod cft ^'J ^ qii . ^ [ fincgrofiis,] qui antc digcr;i"J^^.^. fr,i?|;|^^^^^^ quc pcriicnit ir.alitia compi^-'^ cii^*^ nii^^' ftomacho ad hoc ut accidantcx ^^^. ^^^^l poft horas pIurimas.cxtcfioA ^^^^^^^''1,-^11qui non lcdatur nifi cum '^^f^^^^^^oq^^!^ '^' tatis acctofx omnidic, <5cq"''^^
cit adhydropifim lorcm habcn tis ftomachurn rcnt citrinita
s,acalbcdo,<Sc n^;|,
cxpcricnti.ct cft illa ^ [ ex
11 an
ius cft ammcps, ] £t qtiancioqt» ,,ril^;^ f^a'^ ^,^, ccrcbrum in ^ [ complcxioncn^^^^^,^ jnin ^^j,. dumhanccomplcxioncm,.] Iqiian^' c^?'^^ ucntofa,& tinnitus,& finiftia-^M^cUi^ ucnit malitiacomplcxionis \%[ci^^^^ ^^(iP^ ... plcxioncradicali calida, n^^j^i^^^^^ ^ tus,& mfIatio,6c cxficcatioA ^>;'^i,icb l^c tatur corruptio, quotics ^"^J^^cyu^LjJi [quoniam cxficcatcuni.j
'en 13.
P3r^^*^fchisquidcm mcdicina cft , fumat Isidinfi, j^^^^ ^ccundum quantitarem , qua ^uadamr] antccibum, aut fint cibi cius
cantia , & caro rubca (inei [iurc pingu^
•ir io
\i iii
A N N O T ^ T I O N E S.
Signa humidf uentricuH intempenei qufpmernatU" ir^im cHyContraria eiufdem fnnt ficcitati.quamuis ueto pro prie fputi redundantia capitis humiditate ft<^nificct,€a ta, men ratione 6c dc uentricidi hurniditate teUatur , qttod Ah hoc toti corpori alimentumfuggerituryqmd fi ficcum, & humiditatis nimix cxpcrs capiti fubrnimjlraretur.reddiipfum caputficciusneceffeeffet.alioquij fputi redun" ^lSpeten'' ^'^^^y^P-^'^^!'^''^^^^^^'^^ ^^^^ qui?jna de ' o 4antix non uentriculiftatumfignificatifed capitis : quum '^nan calom ud frWit^it^tijc mtlii ium rit.G.ilm-^ ta quAm ueutre funt.non fcreatu,uel fputati one, fed uo-
^ ^ N O T A T J O 7^E S.
lid^ umtriculi intemperiei leges ex Gal. fib.
^^^ettn^Q^^'^ ^'^^^'^'^^ fngid^itatU indicium fit.Galin-
^J^ftptc^^/^^"*^^^''^ c4«jCtr/? calorem effe ait i.de ^^^iint '^J^^^ ^''^^ ^'^' appctentia ex calore fieri pro ^^'^n noi} ^^^^ ^PP^t^tia nimiam ex fri^iditate. ^uthor S^'hJ,c ^*"^^^'^,''^^ Gaknifentttiam,quum ait,[£t qua krnpgp^-^^^^P^^^^^opropterfuam fuperfluitatem &c. ] ^^'^^i^rniuT^ ^^^'^^''^ '^n^^cmpeae uires uentriculi
mitionereijci oporteatiquod ^ alibi annotoMimus ..
J)e fignis complexionum flomachiyque funt cum materia. Cap, %2»
Pmere'^^''^ ^^^^^''^'^'^ ^P^^^^ corpm ipfumpliM iuflo , &
11 1/
"^Qm^Xc^ixovizmy^nxcii cum marcria,figni , . ^iicaiitnomitus,&cruauatio,&'^[amari^
^^^^^'^^''^^^^'^cmappetiturnfcquhQ^^ tudopropne comitans ipium proptcril- ruo,& camfa.
"^^^ appctcntiam fri^iiitatem fequi^n lud] quod ipfi admilcetur,6c commifcctur u- ^^''-^- - rincjuifilirproptcrb [ ncccflitatcm] tranfcun l> AlialiteM.
teni tcrmijium ,Et lubtilcm quidem calidam lurulenta fignincantcuc rlenitace iltomaciii aiMiem. .naufea,(& mordicario,& Cim.Sc inflammatio , ^ B.leuit«e.
'■^ ontra,& frigiditas.qu^ nimia
Hit^^^^^^'^>^PP^tm^ tum deHrHatM Gal.i.aph. ^^^<^ntw^ f^^/i'a/«c?Z(io nmmm ( antequam pro ^^^res) appctentkm fummam facUt.
■^^ditisL complexionis ftccs^ Homachi. Cap.
^^ii5^u?r^ ^^^^^"^"^ ^^'s uchcmcns , cxficeatio ici,3^-uupcrflua,fccundu conditioncs pia;
^oroa^P^^"^^ figniticationum,& atrcnua- ^^^f3,6r '^'"^ arcfadio ipfius liipcr fadam a ^iiUanicntjum cum cibis humidis,
O T A T 1 O N E S.
r ^tiiYal ^^^^■'^^^■^^^ py^^^r naturm eU , fed hatic T ^^^^^^'^^^^^fytitur.^^ide & Gal.lib art, rt^^^^fm^^^^ "^^^"'^ fi'^^'- '^entricufi reponit. Habet ^r^'^'"^ f j;.; ''''^'"''^^-/'^«^^tewj proximam fui causa, ^^^Htiodll '^'T '^^^'^^'if^^tem . Vnde & defimri fi- '^^4n'f]A: ^P^^^^^^^fit frigidi & humidifhumidiquide
e B. feu&cionl.
i B.fubuerfio/
6c quando rccipit cibum groftum , patirur cii co naufeam.Etad fummiim,fi cilplurima.cum ca c(l fcmper naulca, 6c fi cft pauca , cl\ naufea apud cibum,iitfimilitcr fi c(t non imbibita , fcd cll: comprchcnla in fuudo fiomachi,quarc ^° non fa cit naufcam . Qiumiquc mifcetur cnni
cibojJ [ corrumpitur ] in /tomacho, Sc fpargi ^^' '^""^''"f tur,6cpcrucnitufquc ad os cius, & facitnauic am.(3c quaudoque lignificat ill.a , qu^ cfFufa cft: in fpatio ftomachi,qua: non imbibitur , quod quando recipit,habcuscam, aliquidabftcrfiuum,ficut aquam meliis& zuccari,ducitipfum ad ^ [cructuationem.jEt imbibitanoncogno fcitur ex partc cius, quod cxit cum uomitu,(5c
., ^ . _ cgcftione , imo cxrcHquis fignificationibus
ficciuentricufi reponit. Habet ^'^ prxdict:is,&r cius radix cft nauica^quoniam figniticat matcriam proculdubio. Namfieft^ - [ conturbatio j tantum , tunc funt illicadha.'rcntia,&: imbibitio materici , 6c fignificat gcnus matcricifitis,& fitisfignificatautcahdita tcm cius,aut falfedincm cius, aut nitrofitatcm cius.Nam fi fedatur cum caUda , tunc cft ficgmafalfum,(3c fi non fcdaturca.tunc eft matcria cholcrica.Etcognofcitur ctiam laporcoris aut cum co,quod cxpclUtur uomitu . quod fi ^ aggrcgantur naufca,& fitis,fignificant iilud.Et fi non cft fitis,hgnificat quod matcria cft frigi da.Etcxfignificationibus aggrcgationis matcria; phlcgmatica: plurimx* uifcofc,cft utca dat appctitus , & non dilatctur pcd:u$proptcr cibum plurimi nutrimcnti : imo dcclinct ad inud,in quo funt acuitas ct mordicatio Quimi crgo accipit iUum, apparct infiatio , & cxrenfio,& naufca,6c non quicfcitnifi cumeruduarionc. & cx fiirnificationib.aggrcgationis marcria: mala? in ftomacho , & quaj icquu'tur ipfum,cft s [ laltus ] mirach,6c quandoquc g «.icaigafip. perducitcpilepfiam,«5c melanchoUam.Etcx i\ gnificationibus, quod materia eftufa fit melan choUca , cft appctirus plurimus cum dcbiliratc digeftionis,&:cummulrirudine inflationis,&: cum 8;nefgucfcc.ct folutione.ctex fignificatio mbusvquodmarcria cft^forris,] cft loUitio hKm,ti\ulu:
kt ^''f^liu.7'''^^^^^^pe^ ^'^^'idens ,Sequitur item \ C^''''itate''' ^''-^"^ ^^^^^^^ pulmonis calidi "^pe^e , ■ fque ut dignofci hM & Miingui de^ ' ^^'"iib,art.med.
^ ^afitia complexionis humide
^iim !^^midP^^"^ Paruitas fitis,5c tcrreri a ci '^' 'nii ^f^^pcdiri abcis, & iuuamcn {\n .J^^^^one cibi,& cumeis,qui fic '^gmfica - - - .
\;C"'*.<Sc(fI-''''^^"'^ 'Plam multitudollputi, V '^"id Lvl"''' tfccuadum] famem.figni
%^/^fimn ■ ? ^""^ humiditatc ^ [ fecun- Vk^>.Et m, quandoque funt ex calidi C\^0u^|'7ptiw quidcmcft fupcr os fto iKd can '^"^^"^^^^^ ' [infufiua-,] & quo ^ioue ^^^^^^if aUquid , meditatur
itas c [infufiua-,] & quo [, . -*«uue aUquid , meditatur
etij^ ^^^iif mouerct. Et quandoquc A ci ticbiUtatc ftomachi, fed aflb
Z fif^n -^; ^^^^^^i^afc Itomaclii, led aiio N>i .^^ r^^^^^^^^^^s debiUtatis , prxdi- Hrl^^^^on ^^'-^"^"ni uacuiratcni criam, ^^t^i t.^^^^^^at; fcd iUud cftapud co.
er tertius.
i B.ciS periodica tione cu miilritudine catjrthi CJt cap'Cf jd flo machu,& ad a lia prxter Ikomachu ctiam .
j4N NOTATJONE^'
De morhis m compofitione uentncuYi ^S'^ ' ^^^^f^f^JJ,, de eiufdem mamitudine & paruitate hiciisr 'V'
id tamen quod ucntriculo magnmido ueip^' ^^^^^^^^.^ primarium ortum poffit accidere.ay^gi!: & '• ' -
bus ad ucntruuiHm attinentib. Inter has ^J.^^J.^,^^".^^^ nisquit inter ucntriculmn cfi & ^^'^'^^'^^y^^iuigqeHio- 10 farAofi^na tradcns,copioft<s ait ^^^/'^«^f f^" . ^^^f . nes fequijCuiMS rci ratio ex OaUlii itur.h.uc co j'^ per loc.uli de hcpatis afeaihus ^5''>'^7/^'^!"'^i.,ri^f aut cxilis alimciiti diflributio ad icciir /''^^'^•^. a^^ie te(lina,quiiqiud fcrc alimcnti ^n^nitur.necef} j .^^ 6- fa^a a toto male nutritio,& exfccato corp fumufincuentriculumattfatrmcyftis .-^^ cotturali calore faClo imbecilliore,ob ahmcnti m J- ^^^^y^ pus ad hydropcmfcfiinat.^De ob^lrHBmequ r^^^^^,,^
a uentriculo adlicncpcrtincnfMrn-
Cap 7- Cap.i.
ifB commota
b t B.& rcplca tur.
vcntris S[ ^ uertigo cum multitudiae ex capi tcdcfcenrusad os (tomachi:]&ctiaiIlad quod cgrciiitur uomitu,(5c cgcuionecx iiuniorc mu cofo.Et cx figniiicationibus . quod matcria cit humida noccnv lua ebullitionc, cil litis uchcmens,cuni dcfcdu amaritudinis , aut ialfcdinis in orc,(Sc lenllbilitas rei quaii afccndentis, defccndcntis cum humid itatc fupcrflua in orc,6c capitc ftomachi,& inflammatio.
ZJhi ventricula^ humorum vel copUypt-aua qualitate infeslaturjvomitionc tcntatyUt id regcrat quod molc^tu?n, ac fi in cim capacitate innatet)Uomitio fcqui folct,fin uerh in eim fubsiantla tunidfUe infixa matcria e>i,naufca folum,non etiam uomitus conLitatur,quod teHatus est Gal. 1 .de ioc-aff.& alibi fxpe ita uHiomitio & naufea humom ucntriculum affllgentis indicia fint. ^lt neqnc id pro-prium aut infcparah;ia eft. non proprumi , quum & fol.i quandoque aducrfa qualltdtc Hcnenata 'mokfiatiis uentrt cuius in uornendi dcfiderium prorumpat.non mfeparabile, quando & fjipenumerQ gYauctur fol!)nk,,ncqHC in uornitnm cxiitatur . IlH tarncn indid:m,qHod magna cxpar te LCY^in cfiyfme ucntriculi ajfe&um proprlum figmfuct, fiue pcr confcnfum. nempe & fxpenumcro rion ojjhifo pri mafia tafione uentfuulo yfcd ucl ccrchro uel allaafiqua farte,uomendt adeyl dcfidcrium. Qui ucro immoresin ue tre exubercntfUt dignof.tfi , hic puUlm docct . 1/ide & Cal I ,de fymp{,cauf.&
Vefignifcafiomlusnocnmcntoriim flomachi non com- ^ picxionahum, Cap. 2^.
STgniiicationcs quidem rnagnitudiuis ftoma chi liint, utfit Itomachustolcrans cibu pki rimum,& quimi rcplctur. reniir tuncadhxrcix uifccra,6c comprimi adinuiccm . quum cuacuaturjminuitur, 6c dimittit uifccra quafi
iLUpcnfa.-^ T l 3 PaLuitatis vcro figni- llomacho in utrifquc 4»-'^.^^^^''7Jcnii^"^ vc
Ikationcs funt,vt nontolcrctcibum pliu-inui ciIlimacfl:proptcrcaquia tacilc .\^,|^.fiitis.^^ b t L ] antc faturicatcm:Et figniticationcs dicinas contrarias cis,vclicmcnrii»' i,.,viO'
20 imminutioncm cum ficnis magnitudmc. ^
melancholicum humorem appetcndi gr^i^i^ j'^^ ^^^^^^ deltrentiifus,ex autfjor/s nojlri fcntcntiap^^^ (cre^rii^'^ aUum . Dc obHrumone mer ucntYladmn o ^^^^ ^^^^^^. indhium ejfe app teniiam irnminutarn ^^^^^Q^nioh ficndi uim panjus ucntritulo imp^i^rtitarn
firu&ionctn, e^ deferendum . Tie modis tmuerfalibus curationum-
(3 6c cumcpitlicmatibuS;
<olcisA aisin '
busdccoquuntur mcdicinx,Scd [
Vraturftomachuscumds,q«?^^j^.5C^^^^^ ' aedicJ
n aqii
aquis^inquibusdccoquunturm ^j^^^p: nimcntis,6c unaionibuscxolas,oc ^^.^^-,^^111 ihis ] faclis cum ccris decoc^is [ jthcm^'
ta J &cmplaflrafunt mclioracr
brocha:cnim funt dcbilis impt'-:
quodcura malitic cornpicxioniii > i^,^|yji;,fi' llomacho in utrifque qn^^^^'^^ ,.,,.nimnsn;
quidem oppilationum cadcntium inicr hcpar 6c flomachum, lunt hunuditas egcflionis , <5c nuiltitudoipfius,& fitis,& paruitas fanguinis & aircratio coloris ad hydropicalcm , 6c inccptio malitiit:difpoiitionis cuius fortaflcnotius nomcncflmalitia coplcxionis, aut ^ [ malitia haoitudinis. jEt ligniflcationesoppilatio
rumcura,quxaccidit cx ^^'^'^^[l^.l^^^^^^ nis in utrifque qnalitaabuspa^^^^^^^
lima,6c proprie complcxionisi ^^.^^te ; pofitio cuiufquc carumcftciim ^^^^^^^jjii
.is imprcflionis.Et fcias,qu6d ft'^f^^'jiuni in^ calctacicndi frigidum , efl
mor in huiiicclaiidoc5c cxficcani^o
lao oc cAu^-T . ]nlW^:r.,nl
quamuis Ipatium
fcias , quod quum xgritudincs - ^^.^.j^^ cx matcria,dcinde ambigua ^l^^hi^r^*] vj cflquodmagis contcratci ^.^^'^„^^5^^^^
i B.Alia Ifrera. yiHi fiiper ipm .
c B. cxcenuatio
gidandi calidum , fcd timor in n ^^^^^1 num cadcntium intcr flomachum 6c iplcncm maior eft , prxcipue quum qn^^ ^ijtiani cO'|j funtpaucitasappctitus cummagnitudine fple uicinantia flomaclio ^'^^^^, Vcrn%5,
nis. Vcrum.flgniricationes oppiiationum ca- plcxionis frigidx , aut debflitafc^^'^,|^|]iiin / dcntiuminrcr flomachum6cinrcftina,funtac - . .
cidcntia flcos,6c colicx*. Et flgniflcationcs oppilationum cadcntium intcr flomachum , 6c cerebrumjfuiitpaucitas appctitus cum rcclificationc complcxionis, 6c ixmancntiadigeflio nis cumdiipofltioncfua,fi non fucritaiiud : quod prohibcat,& paruitas lcnticdi dcglutira mordicatiua,acuta ualdc , 6: non accidat fingultus poflpotum^i [diapipcrcon ,6c potum uini ] in iciunio.Ventoiitatis ucro iigniricatio ncs funtcxtcnlio in flomachoA latcribus, <Sc fubhyppcli5drijs,<Sc natatiocibi,6c muhitudo ucntoUtatJsdcfccndcntis , &:cru(rcuabilij; . £t fcias,qu6d quando inucnit fcnticns intcr ftomachum,C>c iicpar dutiticmcum [gracilitaic j tunciiiud cflilgnificatioindicans rciolutiuncm naturo;.
niam iplacft magis adiuans uu o^ri rumad rcdificandum floi'^'^^'- .^" ^ 5cti^f pji. das opcrationcs cius ipfi P^^R^^.^'iitia ^^^Ja ut non cures dcca,quando efl n^j,^ ^^qcc[ ^ ^(t xionis finc matcria, quoniam jjjqU^ jij lido,6c ficco. tt inuenitur in {^o^f^r^: fortiusea.Quumque euacu: cx humorccfluio ad ipfum fum poft iilud,vt no rccipiat conftridio extremitatu, ^ adiuuat in rctincdo illud , quO(l ^ ^ ; ycns^ ipsu ab cis.6c f> rupus dc papaucr
Trad. I. 703
amaritudine fua . Et huius quidcm gcncris cft vinumponticum.Etcx medicinis, qua:bibun tur,mcdicincabrmthialcs,6c lyrupus abfinthij ip(ius,at[ ] Sc mcdicino: fadlce cum cydonijs.Scd cx cmpla (Iris, 6c cpithcmatibus, & vndionib.cmpladra iii quib.ponuntur medicinx ilyptica; ^ i [
J licut^ t [ J amomum,«5c
£o calamus aromaticus,& fpica,5c folium,6c lada rium,«Sc bdcllium,6c radix lilij,(5c balfamum,(Sc olcum cius,6c grana ipfius,(Sc llorax.Vngucnta autcm funr ccrata fada cx olco maflicino , dc oleo d [dc oiiuis,]& olco dc cydonijs.Si autcm jion confcrtha^cfumma, admini/lracmpJaftra rubificantia,6c mcdicamcn dc gummi rutx lylucllris . Et cx cmplariris conforrantib. cft vt lumantur croci,(5c lpicxSyi\x 6c ma(licis,& olci balfami,omniumanapars j. 6c mcUis parniarmacori, 6c xyloalocs cru- 10 tcs trcs, 6c myrrha; aiportatc a citiiratc Atrufu-
a^^^i^^^^^"^^^^^^"^ materierum calius.tunc con-
^'^^t maft- ^ ncccflaria funt pofl iplam, funt taflcca er I ^^'^^^^* r^f minorcs , ct mcn- ^fimi lia p^r^i''^ ctgariophylli, ct qu? funt ^ '^ob ct t n iT ^^"^^^oi" calidus , tuncaro- '^^^3:runrfi r 'Sidi ^"^^^^ ^^^^- ctfpodio, ct ^"'ii,cta;. ^^^^^ • ^^^^'^-1"^ inucnit d [du- ? W^t ^^^'^'^''l^^^J^^^^ intcr ftomachu, Setm' r '^-^^"^ ^"o^J ^iximus,ponat cibos ^^^^f iii biS -^^^^ aquam hordci , ct gra- ^'^^^•ctufon!! j^J^^^^^^ quaqucdica x. vlque
thium ip/uni .
b t > & aroma
ti caj.
c t B.tnedicinx in quib. caiuai
■^^mdici ( ^^^^^^^^^^ (ccundum longitu- Wanivi^; /^^^^' "^qucquo fit potcns in bibedo <5c non approximetur
7^^hdi^>?^'^?'^^^^^ ' "cquc phlcbotomia. Shodo , ^^^"^i-i^ccipc mallicis,& troc. f^^^^Kcl ^^r^^'^^^^^ an.drach.ii;.KarabcA
r^^^^iqun potucum vi-
^^^f^U in n^^'^ ^?^'""^ • ^ ^portci, utadimnh ^^^^a^cro ^^'^^ '^"^'^^^^^^^ l^omachi, & cius iuvjir "^cuitarccuis, autadhx- ^^niichi ^^^^^^^cinx non pcrtranfcun ^ ^icnls lo "'^' ^'^^^ proximas ftomaciio abf ^icc vn. ^^^^^'^q^ii^» ab eo. Si autcm non ua- ;Vtio ''/'■'^■^'^^^^••ilhid cfl cnim mdius,qua 'oDn,....! i^^i-im non ht ncccflaria cuacuatio.
• . ^^'^^^isrcAir'^^ f^^<^titicari,tric lam mcipit lio- ' MT>io^|^'^^''\cari.Lr oportctutnonaflcrasin
Part 265
^^'^^'■'tudin^^^'-^'^^^^^ circc<2;cllionis 6c vrinx 50 cis ccratum.IlU ver6,qui ratiocinaticDnc utun-
lon partcs trcs, gummi albotim pars j. & s. cuphorbi; parsj.hatcx cis cmpia[h'i;m,(5c futjbi « B batur cx cis parum pcrtraniit. Et itcrumaliud. lUcipc iloiacispaLtcs quatuor,ccra: partetcrtianv.mcduUx ccruiuitpartes ij.gumi albotim partcm j oici baliami partcm j.(Sc s.olci nardini partcs ij. Et itcrum floracis tcrtiam , mcduliiE ccruinx trcs, alocs rubci iij. malHcis partcsij. olci nardini vii;. olci balfami iij. ccrc v. fiatcx
oportct ut non afl-cras in
v,r '"Mion""""^'^^^^'^ l*'^"^] calidiratiscius, c^'^^^^tis fr I;'^^^.^ infrigidationis,iIcut aqua
C^^Ptt),tot ;m''? ''''^''''^' mcdicinas t [Ib
'^^^'^^^ta ^^.^^^^^'^^^^'^ii^ii ipio cli cx'fupa '^^^•••iliLiH ^^^^^^^^ confcruaatibus uirtute ,
f B.& in admi.
nilirjcion^ rae d\cmjrum pr« d'<fcari:m.
^ T J ON ES ,
%t'h'n^^^^^^^ uentrkuli pro-
'^l^re ii/^^^.?^!^'^'^ ^^'^ embrochaf uocant ,
m\i . ^^nien ^^"«^^^^^ ^^^^^ cLfcrlbendum
^.[^^^^^'^^i^uosjquum dlutumis & mala-
k f ■y^f^^dniienr- ^'^^^^^'^^ facculis curari nunquam ''"'•S''^^!^"' ^ ^'«^i«^? «^^«'•«^i 4caio
tur, incipiunt In primiscum cxcrcitio tcmpcrato,(5c admmillrantcibum boni chymi, facilis digcltionis , cqualis quantitatis , ad paruitatcm aiiqtram dcclinantcmjccundum mcnfuram , qua digcratur : dcinde gradatur in hoc f [adminiltrando mcdicinaspncdiclas^JiSc qu^ curfu carum proecdunt,cx clcduarijs aromati cis calidis,cum ;rqualitatcquidcm t [
] iccundum quod cxigitoppofitio S t "j^^^^^P^* cgritudinis.ita vt commcfuretur complcxio . ^"^^* * Etex iftisclccluarijs ihnt diapipcrcon,(5c diacy minum Mcdicamcn bonum. Rccipcgranoril iunipcri,ctgLimmialbotim,ct pipcris omniu ana.partcm j.6c myrrhc afportatc aciuii^ate Atruiulon (ct cxiflimo ,qu6d oportct utfintcii ca itorax ct ipica ccltica) omnium ana. partcs ij.h [petrofclini.s.feminisapij motani,]ctKci- hB.petrafiliu, fin amborum ana mcdictatcm partis, conficia- «^^i^ ^p»" turcum qtiantitatefufiicicntemcUis.Etquan-
':^^'^n Lu^l^^.^f^^^f^^^rtim ex naturalium thermarum 'i^ frigus cil uchementius illo.turic oportet vt
inpotutribuantur omorufia,ctlagzenea, ct elt cx medicinis bonisadomnes aigritudines materialcs humidaSjCtgroflas humrdas,ct fyru pus fquilliticus,ctciLis confcclio-Rccipefquil la: mundat^^ incifa:tres hcminas, proijciantur in ua(e de vitro,et orihcium coopcriatur vafis, ct dimittatur fcx mcnfibus .
^^^ntti!]j^^^ ^ ^orfcnnums Jtalif thcrmisfe- ^^'^''^P^n^ouT^^^^^ ^^fi'^^^icur. Fnum hic de uentri- ^''ifa'^''''^''^^^ ^ GcLi-j.meth.atTiua^-uo
^iii '^'^i^io//'''''''''^^''^'^''^^ c^rari.fed ex amuis^fri S^''^^'^ ^Joar^^^^^^^^^^^^H^^^ caliditatemyquod '5^i« illic Z- '^'^^ tumcn hac in re controuerfia, K ''^'^^^'^sMcfdemHs,
^^cho ^°^P^^^'^o^i^fiigid£y &humida in flo-
Nlh^^ ^luni' r ^"^a^cria^tunc cuacua fccfi
^r^^Cat ""^^^^ in canonc,(Sc ii non clt
Kh^^'^^ ia cn '^""^ ^^^P^*^'^^^^^"^*"^^^^^^
\7ib.ei^ j '^^n cft,tuuc cibant ilium cum ^ ftvDr^^^^^^^^'^ amarirudo.vtcxhc ^i^^icitatc fua , 6l coicfaciant cm»
^ N N O T AT J OT^ES^
I ///i uero qui rationc utuntur &c. ^ n exercitxtio Affe6lo frigid:i & hurmdaintemperie uentriculo oppo-ftunx fitjicet dubitare .propter Hippocratisfententiamyqni 6, uulg. morb.feU. 5 daborcm articulis & carnibus , fomnum Xext. uero uifcerijus utilem effefribit.Feruni &ftperfe excr^ citatiouentriculo non co?ifert , quum extra calornaturalis reuocetur , ubi tamen modcratafn , qualcm propomt , , dum Innaturn calorern excltdtyitt z4c tmn. ualct.ad calo
rem uerojtccitdi fequkuY , etUm uentrlculo frigido atque hnmido pyodefc fotem, fnnodo ucntrkulus cmditati' hnsHacet,
funt, & carumaBrimoneuentrlculumrobor^^^^^^ & mhccdlo Kcntrlculo alfdki^^
jiclles i oncoau non funt.Quoducro ^^'^^l^^^^r^^i^k liaiori fimul & forti uentrlculo ^S^^fj^^^^^^^^
cura malitU complexionis calida . Cap. 2 <\ pif ihns eH^ejui durioris & minus corriift ^^^^ ^^^^^.^^i^
funt.Vnum etiarn,authornotat m
8 ^ B.eoagulatum.
k Ji.CBcamrris,
c B.frigidi. df B.longi at' cuati.
• B.cam icctp.
INflammationi ftomachi confcrtin potu fumcrc lac acctofum, 6c acctum propric cum coriandro,5c lac "* f [ Jacctofum vac-
cinumA medullam ^ [citruli,]& pilccsrcccntcspropric fcdant infiammationcm in ftomacho,& aquafrigida,<5c frudusc [rccentcs]&cn
animaduertendum,nefcilicetforti}i^. ^ j ^^^ti- .,1 proquare pete Gali.meth. Suhd^it dcincj^^^^^^^^^ j
bus de reliquis uentriculi intempericbus^m ^^^^^o 7.rneth.Z/ide& rauhmhh.i. B^tamen\nc .
f«cf/7.6- 'Paulus.quum /^"^^'^'^^^^^ ^-^^^: }.f/rif ''^^ .! cmtcs cibos , talefquc ut non '^^/Aj^f ^^^J .IcM!^'^
diuia,& cucumcrcs, t [
g «. cansalfr.. jnech iliati , fi( ems alb^itini,.
& pcrllca,quce non funtuchcmcntis aquofita tis,quarcconuertanturad choleram,& la<5lucx,6c lcntes,<5c coriandrum humidum ^ [ & acctum]6ccucurbita,i5c quc funt fimilia illis mi ftacumcamphora,6c {andalis,6c rofis,fiillanc cellaria funt. Et danturcisin potu ctia troch. dc Ipodio, <Sc propricquum cfl illicfolutio vc tris cholcrica , 6c oua co(Q:ain accto, (Sclcntcs cum condimcnto granarorum, <5c cum fumachia^Sc condimcnto dc agrcfca , (Sc carncs qux cis conccduntur,funtcaro » [atahauicj Sc dura gi, <Sc puUorum . Qnod ficorum cahditas non conlequitur movtiiicationcm virtutis.tunc ci ba cos frigidis grojlis,/icut S [infrigidatj.s pilci busrcccntilHis,6c infrigidatis uetribus,]6c omnibus,in quibus cl\ ilypticitas ctiam , & rob dc p.ipaucrc,d' lyrupusciusconfcruntad hocval dc . Et cx cis , qux confcrunt cis , cft vaporatio cum infrigidatiuis, Et quandoquecmplallran tur corum fiomachi cum vcfica inflata iam im plctacx aqua frigida Quumquccmplalbasfto machum cx cmplailris infrigidatiuis-.cauc tuc, ncvclamcncxcisinfrigidctur , authcpartali intrigidationc, qua corum opcrationcs naturalcs ledantur. Adultotics cnim accidit inde no cumcntum in anhclitu, <Sc frigus in hcpatc
quum de humida intempene cantihus & diffecantibuspaciji it ^i^-
amaritudo,atque potenti uino p^'j,,^^,rif^^^'^''
etiam yelcalida uel frigid^- ^fZoffernir^^^^fl
catur.nempe, quum
ualide auxiliari afjcrunt. id quod ^^^^'^J;''^^^?»/'^^^^^' mur)& ft uere in
Imiidaintcmperiecmj^^^^^^ quf,quum in ficdtatepntualcant^tcmper c^^M^' ter caiiditatcm & frigiditatem,ft t^^^^f^ ,^lorc^^^\ ditatcm a frigore foueri fuuti l''''^'^l^.,tuin c^l% uari, nempc, quum
humidainternpcries'^^ obruat,rcfrigcret quodammodo, cr/^^f .Ji^/rfi^^'"" reddrJ,mmuideturtemercaghft . da lntcmpcrie,prefcrtim antiqua adnnj
Cf '
X)e cura malitie complc.xionis f'^P ^ ' _^ ^-^
laicrithccmalitia ^^^^^iO^^
cotcntus in curationct
tis, in quibus lunt abfinthii»ni^>^^^^^s^accO|
cumdccodionc cyn'^"^''^^^^! rum in ua(c vitri mundo . ^/j^Qc^ctq^^f^./^iO
cft vchcmcntis iuuamcnti fortiorilla tunc ncccflariuni
nibus calidis , fortibus, ct ^cmjni ^^.
diapipercon,ct thcriaca ^^^^^^".^^noV'^^^^^ ,s
o r cum viiio,ctfagzcnca ctdynu j^^^ro,^
quod fiperceperis aliquid horum,tunc fuccur 40 fia,cta [alchadicon]ct di^^^'^^ ptdi^^^^''
rc ci cum olco calcfacio cflufo fupcr locum,(Sc cmpladra ipfum cum co, 6c ponc loco cmpia- {lrorlim,ca,qu^ bibuntur ,
feciionibus diadomatichon • ^ .ft lc'^';,
luuatiuum cft ad hoc^vbi natui^^^^.
oportct, ut ad bibcndum ^''^"L^inar codionc lpic<?,ct marticis,ct 9 -5^]
rum^quc lunt^fimiba '^"^^'^^J^^f^^^^
ci\ iuriatiuumcis.Etctiam ^"^l^^^in^^^fcilc^ cquali mcnfura xyloalo<:s,c ^^^^^^^^n^^ -^,^ rconcumvino: namipln'?^ vltii^^' .vt^'^
facit ftomachum,ct ^'S»^"^^'oP^^^'^^-ni'''^"^ niolhafunt exhibenda , quaha 50 iniprcsfionis ncr fingultum-^ M^^^ , li"^^ ■ - " ' ■ ^ - ■ • ^.tian^'
Calida intempericsfrigidisprorfus cura7ida efl,& medicamcntisj& ctbis.In cihis tamcndeeorum fubfiantiadi fttnguendum est:ac,fi uentricuh cahditas cum eiufdem im becilhtatc adfit,tcmua
hic primo loco prcponuntur,& fru&us,& recentes pif es. fi uerb cmn robore calidior ucntriculus fu€rit,craflis frigidis utendum erit, & p.vdb co&u dlffuiiioribus , Galeni exemplo i .de loc.ajf. nempc , ut idcm te^iatur ioulem & l.deaiim.facult, qu£, moiiwrafunt,corrumpuntur. Dubitahit tamcn hic quifpiam , tum quod Juicennas de priori intemperie cum ucntriLuU imbeciiiitate agens , ientes exhibet,qu£ coBu digiciles funt:tum,quodm ualido,fcd call diori uentricuio cibaiium dat ex carne pifciura . Verum ,
tur afla , ct pipcrc in ci
pluruniiuuamcntun u^-^,
cx rcbus , quaj magis *-^''^"^[^uni iuuatiuis inungcndo ftom^^ ^j^-,.., . chamcmillinuni, ct olcuni « ^^j^^.p^^ .^;,[
lcum de lilio , cc olcum n^.^^ll";'^^ U^P^un^ ipfis adipc gallinc, ctfl l^'^J-,ni^>% i^^' virtutis , ponantur in iplil ^ foif^^. d I bdc-Uium. Etfi funtnccdlari'^^^.j,uni^'^^ei5
quamuis lentes , ft cum earum lure&cortice fumpferis, °° tunc adminidrcntur olcum -j^uJ^^' jcliY''' 'atobdiuerfarumpartium icum dc bcn, ct olcum laH^^^ .vriiP^^!rfK
uentri Uborem in coquendo faciat fucuitatesj & fi e&dem ob earum afiri&ionem difficiie ac parde comrneant:fi tamen illarum lusproiecens, & corticem detraxeris,qui co^iu dificdior c§i earum corpore,Hip pocratis te^iimomo, ^.de rat.ui£i.in ac.faciles funt conco- ^ Bu,non diificiies:qHum & jriahilcs fint & cito ehxentur. foffunt ergo in c^iiidiori intemferie exhiberi, quod fr^gid^
que inuriguntur, lunt \ L^^^'^ j^^br^i''.: ^\o^'. cum xiloalocs,]ct nuircho,ci j^#|^^^fiii , nibus funt foenugrccum, cf ^ ^\y^sA, ni,ct althcc, ct quandoqucp^ ^,\^^ fupcrftoniachumin ^oXot^^^^f^ muni aftcrtiuuamcntum.cti
.4 s(i
'01 nt't»
,11^ )ia;
Fen 13. Tra61:. r.
lloQi^^^^^l^^fwtttp^^rcIucit ad calcfa(5lioncm
Cln n I exriccatiuis,& incifiiiis,& cis.
q^ubiis funt . [ caliditas]& amaritudo ,■
tetv?!^^^^^^^ admifccntur rcs p5tica;:& opor-
^i|,Q^y^^»filli,qui luntinpatclla,&anati, %fQ(j^^'^^^ Potus aquc . 6c trochifci rolacci '•'jF^utibus confcrunt complcxioni ^iouenf '^'^''^l^cho.Htcx cis qLiidcm,qiic re M^] .."""-^i^^itatcm (tomachi ,c(t,vtbulliaii- "^^Wurr ^i lt-vminis focniculiin aqua, & fc. ^ [zuccari rofj diHbiuti di
'^t! ^f.^ ^<^^plex\oms ficcfiy& dc hetTicci f?o-
Cap. 2<?.
uino forti parumpcr: & lint cibi
SJ^^^fio curationi hc(f>icc proxima ^pcafiQ ''^•yi^-^ccnini xgritudo c(l qu^^"^^"^ 1^^^- 0,^^ -QiL^^m crgo conlirmatur,curar^cvtoc '^^'^^ iuicipit,^ ncquc clt pof ^Qlniii,^,^^P^tio fit ad humcaand u m ipl u ni % coml '""'^'^ humcclatio cius non titnifi Nci^i,., .^V^i^a^^corporis. Etcx humcaa^
'"^'Ritm .r"^**'^ ^orporis. Etcx humc '^'Plornn ^•^^^'^^^^^>clt coru baincatio , & fcf- J^^mfccu ^iua , (Sc corum iteratio ad baU o^^^^^nccrn^^ -^^ himmam iiccitatis . Et quan. a^^ftinc ^^'^"^^ ^^^^^ rupcitiuitas liccitatis, Z ^^Wix^'^^ "^^"^ conccdat ur cis ambulatio
<^ J^ccclVus ab co: imo dcfcrantur
nc rc^ ^^'lupcr aliquid , quod confcr-
11!'' i Et
.10^ ,1111 lil^
cos motus,(Sc ncrcilidct illud.
Dr^^^^^liftcaK^^^"^^'^ ^ ^"^^* quoniambalncLi t ^-^iuictci ^^^^^"^ uirtutis,tuncoportct ncap iDr^ftct r'^'^ fefoiuat,& dupiicctur iUud.
^'iiin f corum fubmcriio
J''.^t Opo..^'"^'<5c no cft ci ncccllarius acr bal N,^'itcf jji vtfit aqua tinctcmpcrata: lcili- Pa^^^^ntcn' ? '^''^ hor?ipilatio , & intcr , j> '"^^Ur ad ultimum oportct , vt non
Alificcr^^^ ^clc£tct,& humcactipfum ^'Qnis Poros.Et oportct, ut lit fpatii-i bal
C^^f cx u ^^^cfcatpaululu. dcindc in po- ^s^^^iicafi^:„.^^^^^^^^ . autlac mulic-
;il[f^itracV^^^^^^ ^^uaumcx mammilla autaf- ' »ni '^"^ uiulgctur, & bibat ipfum O^^^slL u^^^i' abacrc omnino.Htut fit il^
cn- .^^"^"^^'^iutiaccaprinum. Etnic-
,%lru': ,>l1tht fn^M.,, \ :.i ..^'
.^'^uiu, ^P^^f^atui
^ltr '^^ianh ^^^^^^^ ^^ui cibatum tanta quan- , Scrat , 6c fit v fum cxcrcitio ^'^eV ^^O" llidumA fi cft V^^nise;, ^^^^^incm,cognoibitur bonitas ^C^^^ciiis t^^alitia ipfius pcr f.vtorcm !li]tjj^^litatc!^^^ Pi'iuationem ipfius a foctore, Si^Sexfi ^i^s , aut humiditatcm ipluis , aut cius fupcrfiuita- ^'J^lop ^ Inflar "^"^ P^'^ "^^^^ icqualitatcm , ^C^^^tfti^^^^^n^ ptoptcr vcntolitatcm in ^%exc/^^'' cum inftrumcnto , & ab- ^^^iUndo ] ipfum.Dciadc cxpcclc
tur in infirmo digeftiocius^qiiodbibitur de la dc,aLit aquahordci:<5c lcitur illudcx crLicluationecius,& lenitatc uifccrum . Deindc rcdcatur port iiij.aut v.horas,& balnectur . c [ poftca inungantur mcmbracius cum facilitate,utexficcetur aquolitas cftufa in cis . ] Si autcm fuerit conllictLis balneo , balnectur uicctcrtia: Etfi fucritred:ius,utfitGontcntus duabus iiicibiis, addatur inhoris interpolitis intcrduas balncationcsciLis,fccundum quod d [dida cft ciLis expofitio,ut fit quics intcgra. ] Qupd fi de clinat ad lac,dctur ci in potu (ccundoj6c fi no, deturci in potuaquahordci : cuiusartificium cft bonum,6c i'apicns:& cft illa,cuius aqua mul tiplicatur, dcinde dccoquitui\tam diu, doncc minoretur aqua cius.Et cibctur panc furni fa do cx fermcnto,6c faic,benc cocto, 6c pifcibus aradrada, <5calisuolucrum lcuium carnium, moDium, 6c [ tcfticulisgailorumlcuiumcarnium impinguatorum] cumladc,& prohibc ci uifcoia & dura>& grolla.Et fi fucrint multi nutrimcnti,cligccx cis , quc cum multitudine lui nutrimcnti lUnt vclocis digcftion is, f [ faci lis ] chy mi & humidi. Et fumma ht tant^* qua titatis,qua: 11 on grauct,ncquc cxtcnfioncni faciat plurimam.^Vciiim minoratio nccclVaria eftin huiufmodi,& necclVirium cit in potu tri bucrcci uinum fubtil<:,dccliuc ad ftypticitatc, parum tolcrans commiftioncm proptcr aquo fitatem fuam Ipfum cnim facir pcnetrarc cibu, & uiuificatuirtutc,& cxculatapotu aquicfrigida; ^ [facicntis irafci ucl triftari j iuo frigorc j & fit cius iiimma tanta , nc natct fupcr ftomachum , & nc faciat rugirum,& fitciLis cibatio fccunda ,quum iam primus intcgrc digcftus cft,& icparctur cuis cibus, quantum polTibilc cft:& lit cibus icuis,ut non confcquatur ci bus ciuscibum'^f [
] indigcftum.Sitc]^ lioc rcgimcn cius aliquibusdicbus.Quumquc mclioraturparum pcr,addatur in cxercitio,& fricatione,& cibo . Quum autcm fanitati approximat,abfcindatur kift hordci, & ponantur loco hordci uno die , aut duobus,forbitioncs factar cx candarufio:& addatur ci cibus cx cis quibus uti confucuit,& incipiatur apedibiis,& cxtremitatibus , & carnibus auium moilibus.
^Decurafriglde&ficCiGcompkxionis. Cap. 50.
QVod fi complcxio cft frigida & ficca.tCic rcgc frigidam ficut rcgis ficcam, & qiio niam cius rcgrmcn non cft ci,nifi cum calcfacientibus,tunc alicna in ca, qux adduntin ficcitatcproptcr rcfolutioncm fuam,aut proptcr ftvpticitatem fortcm in ipfis, & cuaporationcs qiiidem-' [ ] omncs noccnt,
& non conferunt ipfi . & oportet ut alicnctur calefadio fortis,uclox,quoniam illud cxhccat, & addit in ficcitatcimo oportct,ut calchat p vii latim,& humcdctur in co,quodclt lutcr illud & addat in fubftantia calons innati , nonin i<Micitatc & cx cis.qua; faciunt iUud ; cft uinum plrux commiftionis,&lac; & aqua hordci pcrmifta cum pauco mcllc ablata Ipuma clus , ut multipiicctur ipfius nutiimcntum , & minorctur cius fupcrfluitas. eftbona cis.
AVIC. Yy £t
c B. Mh litera.' fricencur mtm bra eius,vt e-c c cetur aquo/itaSf r.fupcrduif noti natur^lis, & attrahatur humi- (Jitas na uralis . Aiia liceri. cum oleo, vr roLtipo tur,vel letineaturaqaofitasini hibita in eis. d B. & facipsfi quiefcere quic. leintegra.
e B.Alialilera? & gallis caftratis f caponibus impinguatis.
f B.fubtilis»
g B. nocemis
h t B.pr^ceden teni.
a t B. £cc«.
yQ6 Libcr
Part 266
Etinungatiir ftomachns cx olcis aromaticis, i) B.qu« Jiome qu3ch [ niagis humcdant,quam] calcfaciat:vcr (ftantfu co<j^. jj[ gratia ficut olcum de rpica,6c Tpica ccltica,& oieumdc mafticeeftbonum cis. Etquandocjj A - - xnilcctur cum co olcum dc balfamo,*^ t [
^oque conteta , , j quoniam
tur fupcr olcp cft juuatiuum.Et mclius quidcm cfV, vt milcea 4e biUatpo. ^-^jj^ ^is parum ceraiyVt lit mora corum fu
pcr flomachum. Etex ci.s,qunefortc alFcrunt iuuamentum.cft vt'^ [calehatj maftix, & mi-fccatur cum olco ncride,6c ponatur fupcr ftorniachum,6c eligatur cx mafticcillud quod cft: pinguius.Quod fi frigus vchementius fiat,non cftcxcufatio,quinliniatur ftomachuscumco, quod cft ficut pix,facicndo,vt ipfa adhacrcat ci omni iiACi^ rcmoueatur antcquam infrigidetur. <5cquandoquc adminiftratur illudin dic bis. Ipfaenim attrahit ad ftomachum fangui^ nc nutritiuum.Etoportctjvr tu cognolcas for aiiam adminiftrationis piciscx cis, quxdida luntin rapitulopicis.£tcxeis,qux maximum afTcrunt iuuamcntum,cft amplcxari infantem carnofum,fanc complcxionis-,quoniam ipie fa cif,ftomachum acquircrc caliditatcm innata , oigcrcntcm cibum vchcmentcr. Si autcm non fucrit infanSjtunc fit catuUis canis pinguis: aut cattus malculus pinguis,aut quod proccdit via c'orum.Etoportctquidcm,utnon fudetinfans »mplexatus,& intrigidctur fudor , <5c po0ibilc cfl ut hniatur uentcrciuscum eis, qux^ prohibcnt fudorcm.Et oportct,ut nccis fupcrftucdc tu raqua frigida,quoniam ipfa cft rcs magis no ciuads,
J)e cmd cpmptcjdonh ftcca cnm cdidiute. Cap. 5 1 ,
CVra huius cft, ut aggrcgctur intcr duo rcgimcnra,qux diximus . Qupd fi caliditas fucrjt parua,fufficit ut adhibcatur regimcn ha bentium ficcitatem,& ponatur uinum coru rc ccntis tcmporis. Etoportcr,ut ipiuminpotu fumantinfrigidatum in xftatctcpidumin hyc jmc , (5c fimiliter fint rcHqui cibi eorum . Et iit inundio ftomachorum coru m cx oleo de cydonijs, & cx olco omphacino . Et quandoquc fanaatur intcgrecx potu plurimcaqu^ frigide , & proprie quando non clt ficcitas fu* pcrflua.
I>e cura complexioms calidA & humida, Cap. ; 2 ,
COnfcrunt ci frigida cxficcantia , & aggrcgainterduo rcgimina maliti^complcxio jiis calidx,& humid^.Et coferunt ci troch. rof fadi cumrofreccnribus.Et quando illic cftfo lutio iicntris.admmiftra ceratum factum cum pleo decydonijs.
cauitatc,qu? nominatur apud ^"^("^^^^J^rS ct ut cognofcas cius i^i jtiu,& locurn ^ ^^^^ niscius,& partecfl-ufionis ipfius. S-^^fan^i'' rit ciusgcneratio,in ipfo, i"^^9^l°^^.„fam?e" cftintentio cius.& rcdificainiplocau -^^^
nerantcm ipfam,& fi fucrit ^^^i^jT^utliep^' cx mebroalio,ficutcerebro ^^^y^ 'J.nir.acrc te,aut fpicne,euacua ilUid ^^^di?^^» difica mcmbrum mandans "^^^^^■.^ iatiH"^?. 10 & conforta ftomachum,ut "onrccip ^^^^^f quod cffunditur ad ipluni.Etquana|^K^.^^fis fufio cius in hora famis, apud ^^^^^ Vme, qu^ attradiuc ftomachi,& ^^^^^^^^ ^cci?^^ '^^ re rccipitcx matcrijs jilud, quod " ^^tfame, horaaUa,& ifti funt iUi,qui t^outo^^^^^^^^^^ipia
& quando iuperucnit ci ^yi^^^^Jj!, J^iaterier^ adcft,oportet ut prcucniatur cttui ^^j.j^ntes
cum comeftione cibi,& fint cii^i ^^^c Aomachum.Etquadoq; contmg!^;'! ||ioncs »0 ria non cfjunditur,nifi qtuun ^"""^|tia,aiit'i: animalcs,ficut ira uehemcns^auti .^^^^^.15,111 lia:,& non fedatur mordicatio acc w^j.,idit!J fi cum uomitu. Et illi quidcm q"^ ^^^^ cuni^: cercbro cofcrunt pipcr albu cotr ^^^^^,,1^,1» qua,& abfinthium , & alocs dc»^; j ptopt^f inipfacft. Sedhiera toni^^l^^.'^ Ifortis'^^^^'
quod cx compofitionc dilticiUs ^ ^^dt^ ?o fiomachuscaUdus,& caput fngj" ^apii^^'' , ncccftarium illud,quod ^^^tccn^^ ipcreoij adminiftrcntur ca,qucE funt l^*^"' j.tVubni' f & diacvminum,& illaqnidcn\"';.tccft^^'';^^ ftomaciii . b t cius cura, qua: at> ^V^^ci^^^^ tur,indigctcis,qux
leniuntnatuuii qiia humorcm fubtilcm cholericuni. qua' ici cum myrobalanis,& ^cammo" _vor}'^^ ^ doquedcciinatipfumabahtrojJ^^
mul ' [ pcr intcntioncm ^^dl^^^^-^/.ias l^^^^^d 4^ ftomachum.Et oportct,ut ^''''^'Lndiif^^ tia in cibo,& facias fcqui ftypt^^^f m^^Vrc^ diduri fu mus in loco fibi propr'^. cffunditur a fplcnc,curatur c^J^^J^^qui^^J^^j mus in capitulo appctitus ^^"J^^dun^f fciuifti cjuodquandoquc cftu^^^^^
illud,quod cft in ipfa de mcdicinis
I utionJs,& abftcrfionis. Et P.^^^„^.a. cd.
fiomachi iiumores acuti,moi
euenirc fyncopim,& ^^^"^"Ji^ai^^^^' pcrducitcorum cf^ufio ad ^ ,^jjciA (^cilus,& quandoqucfuntmclanci i^i^nc^ 5^ ncccflarium,ut confortcs oii^^.^^^ ,,,0 iiiar marrrin«:^r arrrjj^^aslad ip^" ..nitl^f'. ^is
l^.ris,inquibus funtftypticita^A cuff vd^,/^ Et frigida quidem in di^P^"/ ,lsbi/i caliditatis in febribus funt^ raiaii nia.& galia,& fuccus agrcftaJ.^ , ^^c^o lalic,j& olea ficut olcum ^^^^-^^ntrati^*^^^^^^^^
CDe cHYd malitia complexionis Homac^ji cum matem , fft.Bt rarit» (j^r cHra oppilationis, ■* [ ] ps^dom^chi. ccLp, 33'
OPortct^ ut cognofcas difpofitionem matc riei in ftomacho.an ^ [cxuccasjficut cxuc nel «dSu.*" cat fpongia aquam. Aut fit imbibira . fiib mcrf S.imbibiw. fa,ficut imbibitor pannus tinctura [ uilcofa ] fubmcrfa iu ipfo.Autadh^^Tcs^aurcfJufa in cd-
funt habcntia diipofitioncm ^.loeS;^^ jpi' dia:is,ficut myrrha,& crocusA ''^^ibcr ^ . 1 li- i & abiinthium,& oUbanum,<5^
aDimtnium,(X ouuaiiuii'7— ^c^^ cS,' fcd olca funt ficutncridcm.^^ ^agr^^^.
lio.] & multoties quidem cu - c^^^aa . n i s matcrici i n ftomacho rctcn^^^ ^0i^^ num mundificantium ipfum n ^rt^f' p^ri^ fum,& in huiufmodiquidcmop n^^^ cucs i]lud,quod aggrcgatu m cit.c ^ ^^oi ^^^^ , curfiis cius.ct facias ipsu dccUn^^^^|^oli
\ ipsu c
ad ipsa, ct nc<j; cducatur cx
tioncsfa^ ^^'Clii^^^itionis ipriiis in cuacua- %iitur ^^^"^ ^""i^^jguus fit cduc natatem^qui trariw .^-^'^^iiai uomuu , &i illum qui ctlci co Wim ^ ^'^^^fionc. (^iod fi humor cfh im- ^iafua V ^^^^^''^ iioncU n\U lubtilis in cllcniblntu' '^^^,."^^^^'"5 4^10 cu ratur, cll alocs , & iblutu,^ " contbrtandum , & non
Dr prohiLxntib.a noccnti
^oai^^j^-l P^^^^^Pura^non pcrmidacum mcllc.
^olutin^"^^^'^'^'"'^ mcllccjuamuis fitplurifcrinuii.j niod is diucilis, quoniam cll: ^'^^Oaatin^ a ^^^^^'^^^ nomacho: tamcn cius ^efortit 'P^^^^^^iinor, qLioniani mclfrangit f'^do,qj '^^^'^^iqind incontbitanuo,& pur \ ^^'i^tqij^ ^ |'^^^Jj> iiaiul pciquirujitur, 6c opor
'^*tUr,n,^,^\^!P^^^^onis,6c"pro*pricqu.^do cxi
finthij^quoniam cfl: vrtima,& cxpcrtum cft dia c} donitcn huiufmodi . Rcc. cydoniorum afla torum in malfa quantitatcm trium vnc.5c cro ciA' ablinthii.amborum an."' [drac.ii.j 6c s. ct m B. anjdarolci arboris malHcis ct olei dc cydonijs viii. " d^amer.i. [darkimic] conficiantur cum vino odorifcro, " "•^*''**"**'' . ^u.uann,-.. ^ xr ctadminillrcntur.conforrant.n. (lomachum,
?°tlitatiM-pj,, , i:^*^^^"^'"!- Nam quum abluitur, qui c(l cum hoc modOjCt prohibct ipium rcci S^hicra ^''■'^^^i^f io, 6c munditicatio ip- cipcrc humorcs cahdos . Etcx cis , quc cxpcrta %iiod ; ^"^'^'"^"^^"^"^fior ci\ ambcb.proptcr 10 funt ctiam , cft vt fumantur ablinthij 'drach.x. *^^'?^^JiuuL' ni!.f!^v^^' Ipccicbus rcdihcanti- cinnamomi drac.v.xylobalfami,fpicc, amboru * ' ' an.drac.iij.foliorum rof rcccntiumdrac.iij.xy
loalocs,ma(licis amborum an.drac.j.coquatur in aqua multa,vfqucquo rcdcat ad paruitatcm, f.ad quantitatcm libra: j.aut minus, ctcolctur , ct infund /tur in ipfoaIocs,cuiuspoti6 fitquatitasvnc.j. omnidic, vlqucquoapparcatfanitas,et li humor cft cftLiliis,non adhxrcns ci, neaJ^^^ando ivT pciquiruntur, oc opor quc grollus,iuuatur vomitu fado aqua raphaw^^arcjk |. p^itur, ut inrcniio fitpoftipsa 20 ni,ctoxvmcllc, ct aqua mcllis , ct aquahordci . PfODtp.^ ;1> ] iion oportct,ut altc pcrmifta cum oxymclic calido , ct quc procc-
dunt curlii corum cx cis , quc faciunt uonicrc lcuibus,ct quandoquc i ufticit aqua calida (bla, autcumolcocaiido folo,autcum oxymcUccii aquacalida foia . Et aqua quidcm calidacum mcllc pauco lauat matcriam,ctquandoquccxptliit cam naturacum uomitu ,ctquandoquc dcducit cam ad infcriora. Ft quandoquccuratur huiufmcdi matcria cum iblutioncvcn-
] <Sc non oportct,utaltc
r^^moi ? '''^Simcn iuum, & quando- ^^ifucrit ;ii ^^gi">i:udo potionc vna cx hicra. d '^^^f locn ^'^^^^^ appcritus , aut naulca, po- >^'cnit:,^^'^,^i^i^ bicra.rolc rubcoi.Etquan mmata non admi- J C^^^fia con/«?"*J^"^'^'^^ 'P^^ quandoq-, addit
cii,J^^'^Us "^^^^^<^i"'^ magisconfcrcns ?o tvis ctiam , cum cis quc diximus , ficx uomitii
^^coAi ^^^"'^is inftomacho,& propric ' " '
i7f '^o/an l''^ ab/inthii. Dclcriptio hicrc ad ^^^^mi C ^^;!!S-Rccipe floris iquinathi, & % ^'^^^^/ (5c ^i'^ ^^'^'^ cinnamomi, omnium ^iil}^^ ipGi fol^f.^ ^f^'^"^^ ^ quando no qu(^
^fitudo euacuationis,im6 muii
ponatur pondus omnis mc~
C ^^^^^Oc eif^ "^'^^^ pftulis cxpcrtis iuuantiei/-^^*^^^'^^^ii'alocsdrac.j.«5cmyro- C^' ^^coni'*^'^^'^^^^^' ^ rofarum mcdictas {c;'Sitcn r'?"^"^ cum fucco cndiuiiK , ct ^cit ^caro^ J>'^utiuum faclumcx cidonij
nonproucnitillud, cjuod quxritur ,autcftad profundum ftomachi magisdcch'ui«j. Et quan do uolucris folucrc ucntrcm cum hicra in huiufmodi matcria, dabis in potu poft balncum in dicantcccdcntc aquam hordci. Etquando-
quecil humor hic mordicatiuiis paucus,ctcft tunc adminiftratio fauic hordci cum aquagra natorum aufcrcns " [iplu m] pp exuccationcm o B: nocuraeafauich,ctcxliccationcmcius ctquiaconfortat tumeios.
k vt
^ni^}^^^^^^'^^ (Scrofarum mcdictas 4° aquagranatorum os ftomachi,quarcnon rcci
..f pjj. ipilim.si autcmhumorcftgroftus,tuncrcdius cft vt incidatur, ct lubtilictur cum potionib.inciiiuis,ct fubtiliatiuis. Et mcdicina; quidcm incifiuoi sut,ficut oxymcl, ct^ [alcagauic]
J^^^^^uionca,5c quandoquc fuf-
W^^* Wi? ^^'^"^^^uic fcammoncae in tritio^^^^^hora
C^^^ r ^^'^^^tuium cft maximi iuua V choi 'T^i^niilitcr fumuftcrrx , (Scpro. tan. ^^-^^ clccodio abfinthij,6c pru %r%6c n ^''"^c>i-um,& fyrupus rofaccu
^>ra^T^^' colati a butyrofuodi- ' uoncc bona fiat corum comi-
etfynapis,ctcapparis, ctoliux.ct cumcmpla- mich,uei aichtx ftris ct fubtiliatiuis, dcindccducatur iblutionc amich Alu lic« vcntris cu cis,quc educunt hmoi . Quod fi ad- " • «^«hiuaine. miniftrctur vomirus , dcindc vcntris fohitio , "'^**' crit rcclius^ct li cft inobcdicns,quin non cradi
'xih "A: hi rv • ^/ii^t^"-'^ ^'^^***-'-"''
^^lai ^^^^mvH T^^^ a!ftate,(Sc iimilitcr aqua '''i^^l^uis, 6c fcammoncapauca , ^^ii r ^^•Mcdip^''''^^^^^'^ c-uacuct matcna cho- Vr^iU ci^.'^^^^^^"<^al.bonum.Rccipc abfin \h^'^^^On^ ^.J^of rubcarum lanarum
fyrupus rofaccus ccrur, tunc oportct vt facias vomcrc cum cis.
^C^"^^ mcd?^'^^"^' li^.duab.aqux, donc Sie. ^iicc. ^^' ^c^^^^ic potctur ficut cft ,
'^cft^^^cua P^^^^^^ alocs quidcm cft c6 ^^HH ^^juaA^^^^^"ib-ftomachi,(Scfcammo f>ici ^^^larc ,?^^^^^^<5c tnimica ci. Non cr %^^^^iuiai f^^' nifiquum nccdlicas ad
^U^^^U^o^^^^^^udoilliccftrcplctio, ut mo- H^^"^ksn .^'^''^^'^^^^cxrrcmitatcs,oc fmc 'W^Se^. ,1^1 iuntin ftomacho, mcatus iti pof '^"^ ' ^ i^'» quidcm cxpcrtu ^oiu hieram cum dccoctionc ab-
qua: funt fortiora,ficut dccodionucis vomi« cc,ct finapiSjCt pipcris. Mcdicamcn facicns vo aicrephicgma, [mucillagoj cai thami diftbl- q s taeMa. u atu r cu m aq u a a n c t i co n t r i t i ,ct p r o i i ci atu r fu pcr ipfum oicu iaurinum , ct dctur in potu inrirmo, & mitratur in orc ipfiiis pcnna, ct cuomat cia ca,ct quando mundificatur ftomachu5, tuncadminiftrcntur ca, quarcquautcomplcxionem^ctcalcfaciunt ipfum cu fubrilitarc, ut nongcncrctur viccalia ,crquando vis folucrc vcntrcm in hmoi matcria, dabis ci ad potandCi vnodieantc ip/hui ' ipofti^alncum j aquacicc A fah'tera.
ris, ctoportct vt adminiftrcs eis ftlud multo- r B.
tics , ct balncatio in ^quis thcrmaticis,ct dcabu lationcs,ct motus iuuat cos, ct multotics cft dc cofuctudinc hominis,ut cogregctur in ftoma cho ipiws phIcgmaplurimu,tuccrgo admini-. A VIC. Y y z ftteiULK
r B. Alia litera. bbci.
t B.Alialiieia. coinc4enci.
uf B.ilefcripti»
X B.ranbalromi
7 B munilifica- (ioucm .
X R.prafter pnl
Jos columboni. Alu litera . & colmnbinoruni
ftrcntur porri cum ^'[accto] fynapi, quonia fanatur, proptcrca 9 illa inciduntcorpus humoris,& proptcr folutioncm accidcntcm ^ [ha bcntijip(um.& fi phlcgma c(l acctofum, dctur in potu hicra cum oxymcllc,& utatur mcdica minc diacalamcnthi.tt mcdicinx quidcm lolutiux rcdiHcantcs humorcs groflbs,que funt huiufmodi," t [ Jfuntpilulx alcfcnia
ti,&: pilulccalocticxmagnjc&piiulxftomaticx, & alocs in fyrupo acctofo cum fcminibus , fortia habcntc fcminajado cum mcllc,& hicra ad illum , qui grollns c(\. Rcci.fcminis apij. par.vj.& cxtrcmtiatLi ab(inthij,anifi,fcminis foe niculi,omnium an.par.iij.pipcrisalbi & affari, amborum an partcm j. & mcdiam , cofti , & ^ [fpica: Inde,]kci(im,omniuman. partcs ij. mafticiS;Croci, amborum an.partcm j. alocs parrcs viij.cohciantur & liatcx cis trochifci,& bibatuv omni dic troch.podcrcaurci j. quoniam nnindificat flomachum cum facilitatc,& quadoq; ncccirariu c(> vti hicris magnis, & cx cis , qux confcrunt propric poft>'[poiitioncm]pre ccdcntcm, funt myrobalani kcbuli conditi , & fyrupus deabfinthio,&zingibcr conditum.& cibi conuc nicntiorcs cis,(unt iura alkanabir , & paruariim auium j [& ius columbxpullor u m . [Co r n o ra cn i m p u i i o r u m coi u mbi n o rii funttardxdigcftionis, &longar mor^inftomacho, & fcias cp Ihhauc cllcxiiccatiua ftoma-
gia infufa in accto c^Vidou&ldc.Ql^m^^^^ mor fucrit frigidus,& humidiiS.tim^ tus calcfacicntibus,rcfolutiuis, ct .^-^c, grcdi in cis ca, qux cxficcant ^""V/4us>ii^ quoniam crror cft niaximusjiuci» ,.^^^^^1 mcdicina, & quandoqucmatcriain F ^^^^^^j^, titudinc lua,no lua corrup tione ^ r^f-inx, rcndo nocumcnto,admini(trcntui jjoni & cibi ftyptici abfquclpe nia itiaj- ^.^p^fte^ [oautapoftcmatum ftomac "^: , ,%„..cuiati°"' rius facicmuscapitula , '^clnjiiUf^^.^^^.juefO
vcntofitatum,& inflationis.
ftomachi cura^adminiftrcntur ^'^^''[^'{1^:0 facicntcs flyptica:,quas F T^ipiri.
matica,in quib cft conuenientiacu . ^^fty tui,& adminiftrcntur clcauariaaroi ^.^^^^^0 ptica,ficut dc nucc muicata,& cicci cardamomo,& fimilia,qua: ffigoris ccmus, &quxdiximus ^^^^f 1 popottct'"^»'' ftomachi, & humiditatiscius ,oc f^^^^furin cxficccntur]cibi,& fubtilicntur,(5^^ ^p^acli"'
pluribus uicibu.s,& non gi"^^"^^!^"Lc nio"^'^' Et nonimplcatur uino ^tibito.iN^ i ^nperd
turpo(tcibum,& potum. ,tc,uctU5 hiim Fffif illiid niiod bibituinu . ..m,
bum.Etritillud,quod bibitmnu l^^r.^^tciir ad aliquantulam dcclinans , [ it) P .^^^^^ra^" & aflumant ipfum paulatim P^"^*:^jibpr(?r tcm oppilationu cucnicntiu in n jpio» quis ftomachi,qui 1'nnr ad ipOinj^ ^^^^,^,,ute^
chi,cx(iccatiua lupcifluiratum omnium humi 5° hcut mcatus,qui funtcx H^*^^'' •'^iijaficut"'.
ipfoadhcpar,clt adhiDcrc apcu .^,^,b.c^
ram,& ablinthium. Vcrumdccur /-^0^ :
uiationis,& pcrcuffionis & ^^^'f^l-^ irit
chu,funt trociiifci dicli in ^"^^i|^^!^iaitrn>i^ bus funtKarabc,& mdilotum ^c^ . uatiuum ad hoc . Rccipc T<^,onc,co^ t, coaorum,diflolutorum ^'^"^^^L^i-in^^.i ' torumualdcpondus ?.^[j- J ..talocV,' ,* L fuidcladanoct ro^.^f^^ ' ^ccis,^^
ftomachumdicbus aliquibus.
A N N O T ^ T J
0 ^
Hahes de cHTatlone uentrlcnnlnr^^^^^^^ ''f'''
darnm,&aqua fcrri m.ncralis , aut in quacx tinguitur fcrru mincralc,auti quaextinguitur fcrrum ignitum multotics cft iuuaiiua ftomachi humidioris , & oxymcliquilhricum cft uchcmcntis iuuamcnti , & diacydonitcn purum cftbonum matcrijscalidis & illud quodcftcu pipcre,& zingibere,matcrijs groftis,frigidis,& cft cius defcriptio . Rccipc fucci cydoniorum aquoforum,parum ponticoru,partcm j.mcUis
adinfrigidatum,& zuccari ad calefadum, par conficianturomniacumuuv.^ ^.^^.^^i^. tem j.& accti boni fortis fcilicctaccti uini par glofta:,et fohorum cuprciii , ct ^jgctUt^^^ tcm mcdiam,pra:parcturfupcrigncmlcntum, co olcum de liho,ct tcpidctui. & reponatur.Quod Ci uoluntas adeft,utfitma ioris fortitudinis , ad infrigidatumponantur in ipfo zingibcr,& pipcr, & ex cis, qucB confcruntad rcfolucndum materias groflasexftoniacho,eft arnplexari infantcm,qui non poUui tur,fcdcftproximus ad hoc,(incuelaminc,& quandoqucaggrcgantur in ftomachoduohu ^
morescontrarij,& cft:illc,quieft imbibitus,ver jim u uiu.yi uul,», ,nun,ncfniy>^. ^ ^ bi gratia,ex fubtili cholcrico, & effufus in con ln^ affllgat , qua nam ratione iientm^^ cauitatc ex groflb,oportct crgo,vtintentio lit
in co,qui eft maioris nocumcnti,&quando — ^.-^ > rf^0r. mi>"
humor i mpedicns cft cal i d iis, m Ordicati uus,cx educit . uentrkulus fitulta P^^J^.^ ^ '^^^'^jL^^' quo a ccidunt fy ncopis,& fpafmus,tuc rcgc ip- lacuna efi.non bilc , pYAfcrtlmq; r'*^^^^^. .^^iii^' funi cum eo,quod diximus in capitulo fynco quoin cafu hicram tamenlpfamcowi^ .^^^^ ^^[(cM^ pis,& pri mum,quo oportct,ut ci fuccurras^cft men.& ft alocs bilcm pr^crtlm ^ y^^^^f^o^^^ facerc ipfum forbcrc aqua tcpidam. Nam quu ipfa tamen etiam tenuem pituitarntf^ ^ t^^^f co^f^^ ipftpcrVam cuomunt humorcs fuos , lcdatur ^Q fue,quodfifeorfumfortenonfacitfi^^ .^0i^^^^^^ illud quod habcnt, & li humor nocens cftufus namomo,fpicd,& cmris ijspoteHy ^"^J^j/f/^^/' ' cft mciancholicus, tunc contcruntci dccocfio tur,qui etafarum purgatoriaui pr^'^^ pc ^^^■Jt^l"^ calamcnthi cum mclle , & dccodio cpithymi , '= ' ^ ""''■^'^^ ^
& calamcnthi canipcftris. Et ex cis,qu3B ualent ad lioced ut conticiantur alumcn,& calcadis, & xs vftum cum mcllc, & ponantur fupcr ftomachum,& oportct utponatur fupcrftomachos eoru in horis prauitans cgritudinis fpoa
get . fd ccrte quod in tota bicrx co'»^p - mr>r" cH"" aloe , quam hic exigui momenti efsc ^^'^^^^-^^j^ fc^^f^^^^ti educit . (iAt uentriculus ' lacma eft,non bilc , prAfcrtimq;
des /]. I .et c^teri tejiantur . ct cinnarno'''^^^^p\ fj^jii ^^,, nuante facultate maxirne pnnditaf^^t' ^^^g ''^' etia humores tenuiores redditos fo^'^^ fj 0t
de & Gal ■ .de comp.med.pcr loc-h^^ft^/ redundante pituitofo humore. & ^.jjf^i prafenirn bumorihus confcrt , Q^^^
tc, uc
(ni tcmi :r6 lc ro ri^
ca- •ci
Fen. 13. Tracft. 1,
in it
iii )ii ni
• s U'
iit cf
"^^^luL f ^ '""'^^' ^-^'^^^^ q^^m hoc
""^«««iCrT^f ' «^/'^ '/«^ ^^^^^
'^''^nim^ 11' ^ ^ f^mphc^ex mcllcquct
»1*// ' ^^^^^raut)nyy,r.n..^^^.i ,
«4^«r^ prfditusyadeo exa^i a^iquandofentit, ut a qtto ujs Hitcmperat}ffimocibooffmdatHr.(jaLj,mcth.7naim cap.i,. faciendum eum cffcfcopum affirrnat, qui exfentiendi acu tiefumitur,umumgratia,qH^rnaxime dlfioluuntur, proftereaque m his neque c onfertiyn,neque fcmcl uacuantihus auxilijs medenduin epe ait,fed tuto ^ in tempore . lure ergo Auicin ucntriculo.qui oh exaaio,emfenffim aminima quauis intemperata reUdituryca proponity qu£ nupi-
LT''-"»*W J,; r f""'"' '7*''«'
''^med'l- ^ '"'^ ^*''^^' cxhibca^: non folum ^''^'^'UhHer r'^^ 'Wf//f',iwa copiofimeducet r^^PcHateV^' /^'^«/^^re pr^ditum eft. At qu4t no- Pf^^l^r ex meile . imhecillior infoluendi
'^^''^'^'i^K&T» ; r^t^''''^-** ' *^^ecilHor infoluendo ' • exhibetur.& mellis copia nimio
'^fiiper^t.Vnum adhucfcribit
^ ^^''>^^'i m uT " ^'-^ ^^^/'^ ^«^^ '^^^^^ ^^/^^- I '^'^«f7«c cYn7? f'''''^''^' ^^^^'^/^ m^tteriafityneque
^h'^rna"T yecfandnm pr.fniium eHJinhoc ^^'''^'''^lo .^/^'''^^^^^'«'^^^^^«^i^^we,// l>>ceYleb7^^^^
cef"^'^^>^^«/o^^^^ ^f^^^enianty necef
C"^"' ninT ''''^'^^' ^'^'^' ^•.^/'/i^^^io, «6 ft'' # oLl "'^''^^'^^^'^'^''^''^ "^^^^ pharrnacum hy^^m/ly''.'^' ^^-^^eri^ fparationcy
Z>'^'Par^^^^^^^^ ut Gale
W''^''^ <\kd i n f''"!^^^'^ co^«w;ot/f5 halneo
Part 267
C'^^ ^'mo^s t "''"''''^'^ ''''' '''P''''
" L '^^^''^ ^^^^ ^ 'irni ad euacuationes
^^^'^«''^''^'V«^/i//e/f «/«x/«i Cap.
^V^^^toi^ n^^^^^ ficutilli,qui fiuntdcfru- ^^'llilJ^^^Uo (It n ^^1^^^' ^ carncs uacci
Muod noc .^"^? ^^.^^^^^^ ^"fi narcoticis . Ht
rihusftupefacientibusadextremum difcrimen duci kcilcesi. ^
De regimine eiuSyCuius ftomachus paruus efl, Cap.
OPortct,vt fi t cibiis ci us cx cis , qujE ' funt in pauca quantitatcmulti nutrimcnti .
b. [ (5c fint cx rcbus con ucnicntibus rto macho.] exhfbcawVllic* Cibi autcm magis conucnicntcs ci,funt illi, in bustnb.autqua quibus funt nypticitas.,& amaritudo fincacui loco chls^^i'"' tatc,&: mordicationc.Er fani quidcm iuuantur hAhztatv&uZ in confortarionc fuoi um (lomachorum cum ^i" «Juabus uici ftypticis.In fcbricntibus ucro noji oportct , ut ' '^"'nacha fupcrfiuatinhoc^tC ]cumcis, inquibus i?^:^:, cft ftyrticitasvchrmcns,qiioniamilhid cxfic- dctcblsconuc catora (lomachorum fiiorum cxficcationc no nicrntibus iiociua,quarcoportct vtinciscum faciUtatcadmiui(lrcntur,^i [quoniamjncccfiariafunt.Et dUqutnJo. cx cibis quidcm conucnicntibus fiomacho, iu uantibus ad dcbihtatcm ipfius, fcciindu quod tcfiaturGal.funtpcllcsintrinfccicucrriumgal linarum,6c dimifiiocoitus confcrtciusincofortando llomachum ualde.Et cx rcgimine c5 ucnicnti pluribus ftomachis, cft uti uomitu in mcnfcbis, ita vtnon congrcgctur in fi:oma- 40 cho humor phicgmaticus. Et facihor uomitus cfi illc,qiii fit cum raphano, <Sc pifcibus comcftis, cxpcdando doncc fit fitis ualdc,(Sc bibcndopofi: ipfam fyrupum acctofum mcllinum , autzuccarinumcum aquacalida,& cuomcndo.Et non oportct,vtfupra illud addatur, quo niamconfucfcct naturaci;ccrc fupcrfluitatcs adftomachum,6cfciasqu6d uomitus facilis Jcui^sline labore,& non frcqucns, in hora ne-
Si l^^ftQi ftom I "'''^ ' opor leu is linc Iabore,& noi >oo "''oticsA- '""ndiiiccntur cum ceflltatisca maximi iiuiaracnti.Etcx regiminc ,7'ofai -^finluiiur J ^^'■''«"'■«^'''"«'^'"S' 5° conucnicntcpluribus
ipron '"''"°^'''"': cibcntur in prin " ao.M ??P*"e cum robub fruftuu ^^^ '^'"idi?», ■^'^'S'da& aqua roi: & quan »,*'lQr^contv'''^V"io miao intrigidato; KqNl^>'tatos ftomaductiam. Etfi
>5^''^» i£""*"S'^"'"'f"'^<^P'""- J'fonf quar „ ' accidctnifi tremor
t>isrt«ntur °P''"'^'''t' corum ftoma- ^H(h, "lati^,, „'" '*"^° 1'yptico, & cfi me- ^^mor .-^ ^.'4'Pticis,fii'hrili^finic .Vr^.i^
tcnti cibo una uicc pra:tcr quod rcpkantur in illa uicc.Dcfohitiuis ucro, conucnicntioracij funt alocs,& abfinthi; hcrba , non fuccus cius , quoniamfuccus lcparatuscfta ftypticitate rctcnta in herba.<5c quadoquc iuuatur ftomachus cx acccptionc<^ [ pairularum J in lccunda mcn . fa,proptcr iJlud, qucd in cis cf[dcabftcrfi'one ^ S.uuafij fTcca cequali.iSc ipfa: quidcm funt cx ^is , quie fcdant dukimn . sftv ''-'^"^''"'^» '-^ '-""^*-' mordicationcm paruam , quo; accidit ftoma- . jP^icis,fubtiliatiuis,& cua cho,fuaabficiiionc. Magna ucro mordicatio
^ ^ T I o N £ S.
rfg '""^^iiaC ^^^^ ^^^poris eHy non mtiim : \o, ^'^^^re,,,- y^^''^^^pr£tcr naturatn rationcrn '^picL Jfp^^'^'^ ^^'^^^w eslVenmculus , mit,^ inft^ni fmtiendi ui fitapte
indigcr for tiori iliis.Ergrana myrti confcrunC ftomacho>6c capparis prxparatactiam,(Sc cx olcribus,la<fi:uca ftomacho, qui ad caliditatcm crt dccliuis.Et fimilitcr fumus tcrra:,6c apiu cft cdmunis iuuamcnti.6c fimilitcr mcnta,<Sc enu Ja conditn cu accto.5: cx cis , quc coucnifit fto^ macho fuaproprictatc,& confcrutt mcrictia cft iapis,qui djcirur i [coralkis,] qufi fufpcndi P"^^^ ^ AVIC Yy s tur, ^^"^^*"''
tur,ita iitapproximct ftomacho, aut^ [ fumitui-jex co furpcnforium.Qualircr ergo cum uigrcditur in cofcdionibuSjaut bibitur cx eo mc dietas drach.j.
A N N O T AT J ON ES .
1>ocet,(jui cibi uentriculo aptifmt.In unmerfumque co mendat aj}/mgentcsy& amarosjmordication:^ & Acnmo niiz expcrtes.zAi: fi rem dUigcnter perpend.u,ommbH« t> men uentricull temperiebH^ afiringentia non conuenmnt . UdMturcnim quibtis hmnidaintemperies cum jrigiditateeH,aslringcntihu^,pr4t'rumfi frigida h£c ftnt (utfcr^ anrinientkfuntjquod qaL%.de Lomp.med.perloca.minu4 etiam fi frigiia & ficca intemperies yel figida & crajja in uentriculo materiaesUafrwgcntia uidcntrj conuenire. Rctie tamen quafi eommmis uicUs in^iitutio froponitnryquhd ut Gal.au loco iam cirato, plurimA homi mhHsinf^emncries ex rcdundamiAhiimGrummagisquam -^ - ^ ^ . ^x^pia Hunt^ropterearellccantia plerofque magisiu- fticis.tt cx mcdicm ZZreftccantL^^^^^^ nocuus lccundum ,
praferthn uero afirmgciitid . qiiod hM dumparticuhm cm AdhArent,contrabunt in fe ipjam.-am ualidtorcrn reddunt. ^hHinct uero author nofler in fehricitantijius a^j ijs,qH^ excellenter aHringantyob exfiaaiionem quam ucretur,ne In os uentri:uli indiaatur . Adde propter oMruaioni^ me tum,qu<£ asiringentibufi alimcntis jienfolet.ty^t neq; hoc pcrpetnHmejl^quando fiforte in febricnicyentrieuLm ex
cius proptcr fuamdldcrfitatcmin k graucdinc,& diucrfitarc motuum v eto ?ucnictmm in ipfo;& requint vonii^^ j^ibi^ lutioncm vcntris fmnil.Et ^^^>^^?Siim5ti' tio fccis,& vcntofitatis, cft 1"^^^^^'',,^^ f^xCJf Quaiidoquc enim afceditproptcri^^^^ rcuoiutioncadrcuolutioncm aaiui^ _.^f.n
Juoiutioncadrcuolutioncm ^^;"/ ocumcn ^5,^1 ncc rcdit ad ftomachum,& i^^P^^^^ ur. tcs^a^ amaros,mordication:, & xcnmo- to maximo,& ^^.^}^^"/^^^ ' ^2ado,& ^^^f^l f rem dUi^enter perpend^^omm.H. ta 1 0 ficut iicos,6c ^'^^,^''''' f^^^^^^^ L.nehu. adrin/entia non conueniunt . pctUusA vcntofitas ^tiam quan
ad ftomachum,& clcuatur "apoy>' iW^^^j, brum,6c nocct uclicmctcr,& con^^
quod in aomachocfl.tf fcias qu^^ ic,&cx Itvpticitatcm non
habet,cxlucc.sF-r g^om aH)s,communircr ci\ m^il»/^ ouode^^'^
li)s,communircr cir jii.uu.-. - nuoac^;. niaolca moiUficat ftomachum,^ i ^^^olc^ cftmai>isconucnicns & "^^^^^i. ■^iciinW^P^ dcoliuis,& olcum denucibus,eco ^^gi
nociuis fccundumplurimum,f"nr^^ 0o\f^,^ A
' ' - ■ .rugi,&nar
ti,] nifi cum accto,& ahiiuri>& "^'^^^^^^w^^^^
...v.,^ .....cu- nKdulU' A^^^ ex f ,otihusA]uicftgroflusnouusJ ^^f^^^^^^
^:^ii::oi^:^'i::^fuem^^ . '^'^^^'''^'&!^lo^^'^^^
nociuis iccuiiuuiii ^Jiuii" poiifl'' r Ui ^i^
& iclk,& d [ albcdarugi , & ^^^'^^csA' I, 1> in dccoaionc,& acctoia & ^''''K^^^^ " ti,] nifi cum accto,& almuri,<x njaina funt focnugr.ccum,& ^^^^^^^"''''^cft noci^'' bo dcbilitant f cmachum , & ^crcbcH^
flcmacho,& fimiiitcr cx ' Cpotil
it,anrin- cinisgranaiunipcri,jx b-w^^ ^ onini W^.^c
'^nnbi^-i^iprM^ ^^'^^ "^'^ lCiuatiSS^i^^
cetur. Subditpr^terea ex Gal. trf}imonio tunuam utmns homiuationcm ta.iunt,iu ftcmac^ihuJ
coitus cibcxrcbus magis nocini^^^^^j.cnn^"^ dimiffio cius cft c:t rcbus magis ,
ci,& uomitus laboriolus ^i''^^'^''^^^
Sc uomitus laoorioiui vju— ^ cx partc purgationis , nocct tan cumdcbilitationc.
galiinarum internam prodefie uentruulo.C{t€rum,& ji id degallorum tunica tefiatur ex aliorum fcntentia Diojcor. lib.2.de gaUinarum tamen tunita fuccedere Gal.negat 1 1. de fmplmed.fkc. ubi de uentre agit. SuLiungit & de romitu multaypro quarepete Hippdib.de faluh.diet.lege & qux lib. i .fen i . di&a funt . l audat pr^terea cibifemel in die affumptionerrt.de qua re Hippoc. eodem lib. de filub.
dieta.^ in inHituenda hac iUud quoque animaduertendu .^^^ ^
eH.quedHipp.2.dedictaadmonetfme^^ ,,jj-J^^,l,^J fcre^attenuat^^fncat^^^^^^^^ JUydinediamaglftfamt.U'^^^^^^^^^^^ per anim£ caliditatemhumidita^ exuentrc,<^ carne con . ^ ^^. s j ^^yh.fcCi- ^rf
Z>e rehusyquarum uju nocetur Homachus, & intefiina. Cap. l^'
QCias ,qu6d plurcs a^gritudincs in ftomacho
AN NOT ATJO ,
ciiturnon c^Hipp.6.deuulg.morb JcCf' '^^^^^ aitfmtati^ nudium nonfatiari cibih^ J^fet»^^ laboresyexquo , multi iriediamf^ti^tAt J . quum idem Hipp. i.aph.uiBum m fam ^^^>;<?^^> fum efle flatuat.qui tenuis exquifn'W f^ -^^ni abfolutc pr^erenda inedia uidetur.prfJ 0ilt^^^,. fi^; triculi ipfms famtatcm fkcit,qHi t^P nutrft^?.^ (t^i
fcqu inrur' [fatictatcm naufcatiuam.]Aiic ^ ^n^^^^ nacrgocam,&alicnacaulam ciuscx cibis in ^^~«<^«^^^^f.TT^^^^^^ "
quantitatccorum , & qualitarecorum , & qui funtinconfucti,& cx a(.ribus,& cx aquis prohi bcntibusdigcftionc bonam- Etcx rcbus magis inimicis ftomacho cft rcplctio,& proptcr illud Don augctur corpus guloli, quoniam cib. non h ■.■umuntur. (iio-crirur,quarc non » [crelcirj cx co corpus.ll leautcm,qui aclbo ab(iinct,dum in ipfo rcma nctadhuc aliquid appctitus,augctur,quoniam domachus eius bcnc digcrit cibum . Et lclas, cp cibus. qui cft inconuenicns i^omacho in feipfo,non caufaaggrcgatiouis iuxcumalio, aut cft inconucnicns ci proptcr fuam quantitate , aut proprcr qualiratcm iui,& vnaquaiquc caiu fi cft ad lcuitatcm dccliuior, natac , & rcquirit cxpuUioncm cum vomitu, & fi adgrauitatcm rcfidct>rcquirit cxpcUi iiuxu vcntris. Et quandociac accidit ut aatctpars cius,& refidcat pars
rum multitudim affucfiityUt fi F.^?^^'*^^^^^^^^^
temporis ^atium adoi rnultitHciir^^^^^^.'''"^^^^^^^ redeat^d, quodubicx incdia cont^b^'^^^^^^^
licet.quod etiam in caufa fuityUtGal. y longius tempus pofhdare dixerit qn^^'^" ^jj, eof (,0(f mfanayUis euadat,fi prorfus confi^r^'^' :^^^^^^^ plo quifcmo con fccii iamfunt.Vnum ^^^^ ^^0''^^ /
rouentriculoutilesfiint.Adde&r'^^^^^^^ nea^nuccsintelligityqH^ rancid^f^ri ■ r-J^''^^^ etjl calefaao uentriculo obefse P'Pf'f„i i^^^^ adiuuare non mediocriter poffHnt,dHT»J faciimt.
it rc
is is
;is/ [1-
Fen. ij. Tracfl.
^ ^ A C T A J V S II.
H V I V S F
E N.
tru quoddam fimile veficaj,^ f [ [] tuncpa d i B.afper*. ticns eum moritur in xxvij. dicb.&: cx lignis il- Juis c(t,9 jpicappctit rcs dulccs. Et fi habet dolorem ventris,6c apparct in fupcrcilio eius uc ftjgiumA bothornigcr,fimilis fab.T,dcindefit Kn, " J/L^^ciplemoritur, ^tB.-&pern,a
r^of (lomarh; 'A' f - ? hujc quidcm accjduntfubcrh,6c multitudo ' "^'
t^J--^^::^^^^^^^^ ^-^-^i ^Cproptcrfrigusfux.xgrjtudjnis;"'^ T^,^.
^ com.v'*"'^^^^* accidit aut proptcr malitia
'facuta 1 nf ^^^'^"^ inaccriaA proprie ^NWinn^^ ^^^*^^'^^ • autpropter malitiam ^'^^jcatin ^^'^^^ matcria , & proprie acuta
^^'^cxcaMf.' ^^iJ^Ptoptcr lolutioncm cotinui- ^^^iUua ''^''^^^ c^tcnfiua,aut mordicati- ^"^^ficuto'/^^^^^^^'^Siitjua ambarum rcrum
>eiitc.,. , /^^ ^'^P^^^^^^Tidtibus calidis. Etqua- ^^quidrn r exhomi- !>chi n,^ ^^'"taliqui.quibusaccidjtdolor
'Scr^i & ^^"^^^^^^uu, l'cdatur poft di^
r^^iioi •^^'^^''^^^^^^li^i^iniirachiam . Et S coai ' ^'/^^''^quibus iiccidit doior in fine S^oran? [^'^'^^^^niscibi ui Itomacho, 6c afunt ''^'!''''^'^>'^ ^'1^^-^ (bqujturcam.Dc 5/^^^iccciw. '^^^^'"l^^^i"'» ^i^>lor non feda
C ^^^cxqm: r ^iioddaru , quod eil hcut t ''^^'m Fr '^^^^^^ ^'^n-a,deinde (edatur do lu^^^ dcfr^' r^^^ ^^^^^' quorum dolor fcdanon c(im vomitu. ^^^S^''^^^^''^!^^^ rcmancnt fecun-
cff^^ncad A , r^T^ ^^^^o mclancholur 3och.,i^'^'^^^chum. Etcaufa fccuiidicft
Doloris m uentriculo caufr funty qu.^e in cfteris partlb.
dolotem creant.& mtempcrics cum matcria &fme mate
ria,& folutio cbtinuifcu abintcrna caufa, ah humorihus,
aaponbusyejua ud quantitate ucl ffualitate molefiis , feu
extrmfecmy^obingeHam rcm quampiam erodcntem , uel
00 percHjjiQ':icm,cafimy& alia id genu^, fwc per cjfentia,
fiuc pcr Lonfcnfuyn co7mmclarumpartiu7n . Vnum hicno-
tat.dc quo ambigere quis poJfit,quum ait. [Et quandoque
»0 prouemt ex potn aqu£ frigicU,dolor in Homacho ^Huofws
acJQuomodo exfrigida aqua Afluofmy& calidus ajje-
tius oriri potefi^Scd fnirum ?}on cH cx fri-ida aqua calidu
^Mumprocreari.Aqua,ait Hipp.-,.de rat. uia.in ac.bi- t^,,
Uofis bdiofa eH.nempcquumfui frigiditateincrafkt , & * ^*'
ojjiruat.ex obflruftionc uero diutius continetur, contenta
qne uritur,& in biliofum hujnorcm conucrtitur , qua ra-
tione^mwfumdolorempoteflprocrearc.VideGalen.8. de "04. comp.med.pcr loca.
C^^^^s^cad, pr incipio rei , quo-
^Cj/Pcri^ir ''"^^tinprotiindum. Qiiumque
' >5f">naa / '^"■'^^''■o matcricrumnior-
--"iic 1 i'^*"''5°'""'>oi-icnturcumcibo , '"«.iclio ~:,°*ft"'^aclii. Etcitcx liomin
■ ^'^^^ prouenit dolor , auc adu
Vt>.5utal ^,""^'""» . q"ando vacuus Vt ^■''■iiit an,?''*™'" ■^^'■■'•■''i^'"oli«:arum,& ">> It^ '^'^hoiii ,^"''"cliolcricarum,ciua:sut 'Cfc "''''icm r''t^'t . cui accid.t proptcf PWi..'^'''>c',n,:.".'ii'^lt'o.iis,&
^V ^^iiin-n V^^^"^^ laticrate nauicati- ''^tdn>efit . ipfius intolerabilis . Et ^'DiH fortic ^^^^^'^^achi cx ucntohtatc.f ^^^ci?^"'^^^ius ^*,^^^^* pungitJuus.Et c. ho .'^^iaein. ^'^^^^^»^^^^tia icnfus ftomachi,
6r ^ bibito proptcr aduetum >Ucn;,.J^^f^'^'^^qncdcrccnditdoIor, ^Nar^^l^^On '^,,^^^^o^'cam. Et timctur quide l^t^Poa,;\^^^n:-uur doior ftomachi, CVKf^^^^-Cn ''''''^^'^^>^^ portcdit in prx '^^^iltih .'''''^^ «latncis, quauis dolor
^^Woi^j ^^^'tjn.i:dicjifir, quando icaomachi fupcrpcdcm dcx-
Slgna coplcxionum purarum funt %naprav dida,^ figna coplexionum, qu:B luntcum materjis,luntl]gnaprxdicl:a etiam. Et mordicatioquidemcuminfiammatione,-'[cftfi2ni- ' • ficatio materia: calidx^propter qualitatcm^acu ^TXrrcalf. taiii.autlaUam. jSi autem mordicatio cft non amarx , auc ftabiIis,imo renouatur,figni{icat effiifione ma ^'^^'^' tcriei ciiolcrica; ex hcparcEtquandoq; facit in currere mordaatio ftomachi febrcephemera. Et mordicario ftabilis quandoq^ facit incurrc rc tebre rcrtianam infeparabilcm, & dolorcni mIatcredcxrro,6c%niftcatcommunirarcpan nicuh uclanrishcpar.Etquaado fedatur fcbris &c remanct mordicatio, tunc illud eft proprer cfFuhone matcrici cx fupfluiratib. heparis , aut maliriam coplcxionis calid^.aut humorc b [ui b «.adhsrent^^ icoiumj in ftomacho.Etabfqucinfiammatio- 50 ne ligniBcatmatcriamacetofam.Etfic^numc- JUs,quod eft cx fumma imus,in quo cft doloris eiicntus poft horas fupcr cibum , caufa mclan^ choiia;,cftut accidatvomitus accti acctofi,& fcdatur co doIor;6c ut fplen fitlx'fus,& dio;eftio mala.Ltfignumcius.qui eftcxillo caufacholc r«,cft utnon accidat uomitus accti,imo fi fucrit,eiitchoIcricus,(5c utnon fit digcftiodiminuta,(Scfint figna choler^ ma nifcfta, & hcpar calidum,inf]amitiatum, <3c figna cius qui cft cx uentofitarc,funr crncl:uaiio,(5c <^[rugitus,j ctcx tcnCio in hypochondrijs.
A N N O T A T I O 'J^E S.
A^ordaceshumores tum f/igidi, tumc.didi junt . qui calidiyijdem prMcrmordacitatem etiam calorem pr£ feje ru7it,ita & f-igidi prater mordicationem,coniu7icta jrigi^ AVIC. Yy 4 ditatern
R (ingulcus.
ctp 7. cap.i.
cap. 6.
dlmem habent.frlgtdi & mordaces fmtfucci & ater hu mory& falfa pitmta,(iccedit tamen hmc adfUuam bilem. proptereaque iiire hic author mordicationem cum injLnntione mordacem materiam calidam, tiel amaram uel falsa indicarl f nbtt.nempe & fi pitiiita filfa.ut pituita^frigida c^iyUt f.lf.1 tamcn & ad bllcmaccedensycaliditatem coniunclam habet.Fide Gal.i.dc fympt.cauf& ^.nec non 5. de ajjcciis locis.
Dc cura.
Cap. 4,
^ Vra quidcm ci us,qui cft cx nialitia complc xionir> calidrceli: in potu fumefc lac accto fum vaccinum,3c lac dc quo cxtradum cft butyrum acctoliim,6c aquam fri^tdam,6c in cibo .K.cumalm3s fumcrc puUos,& aicuVugi ,5c d uragi ^ [ cucu- &: iitera,& incrc.s]cucurbitam,6c portuiacam,& pifccs par
<U CUCUr . r r....... '
h u & porraU
comcdat,cft cuacuatio chokf unchoaio,fi cftcx cholcra autcuacuatio nic ^^^.^^^^, lix,fi cft cx mclancholia. Autdeclina ^^^^^^^ que huraorem ad partcm, qua: n^n ^ ^tu- ^ chi,S [ proptcrillud,]quoddiximi^ " {^,^ lo canonis.& vt confortctur ftoniac^^^jbcn portetpoft illud,vt diuidantcibum,«.^^^j^^ tur ambocibopauco in quantitatc, -p. .^^^ nutricndo,& non bibant [ ^l^»^^^ /ad ho A 10 fum,nifi ■ [forbcndo,& <^^Pf^'"Slanttun9 ^ ram famis.-] & quum complctur, ^ ^^j^(c Dolor autcm,qui acciditpoftciDum, ^^^^ius a daturniftvomitu,cftdolor malu?, .^^^.^iefl quidcm eft,:vt in potu fumant oii^ni .^^^^^ mcllis ante cibum,& ut cofidcrcs cam . cx capitulo vomirus.&cuacuaiii
uosciixatoscumaccuo. F tcx (yrupis fyrupum .^i.nniu^- •
acctofum,& rob aLjrefta- , & cx mcdicinis tro- runt ad hoc,cft,ut ^uniant om) ^^.^
chifcos dc fpodio,& ad miniftrarc cmplaftra in & nigcllx,& ammcos , & c^r"^ iqiialfs^^^
r -^- j..-.;. cw; „i.^o..;c ..vfv.Mnnrir,nrm .^'rrirr. vit id i Um,& XyloalOCS CrUCll,?^^ ^ ^.'i nlCl
teteuacuari,cx infufionc ^"^^^^^l-.cnvixco^^' indc adminiftra troch ftellc,& cx a i^^^j^jj, runt ad hoc,cft,ut fumant olibani^^^^.^-^oiu
fn>idantia.Er fi vidcris cxtcnuationcm,& arcfacf ioncm,admi niftrabis tinas , & potabi.Mpsil impingiian vino fubtiii,mifto,& facicsci forlMtioncs ' [ ca lefacien tes j fubtilcs,tcmperai as Ht quu m d oior fucrit cx humorc cholcrico calido, cuacuabis . Et adminiftrabis fyriipum acctotum cum accto,in quo fuit infiuum abfuuiiium Ipatioion ^c)'.Et dolorcs quidcm ftomachi frigidos,& ve tofos,li lunt lcucs, icdat vaporatiocum miiijs, & ucntofc cum ignc, & piopric qiiando ponitur excisvcntofa maL:,r.a fup criocum miracli ucntris mcdium,ita vt comprclicndat umbilicum ab omni larcrc, & di mittitur fic hora una abfquc incilionc, ipfacnimdolorem illico lcdat mirabiiitcr.& fumcre in potu vinumpuru, & inungi cx olcis calctacicntibus,& hoc ctiam fcdat dolorcs prauos. I tarilloiochia longacft maximi iuuamcnti in fcdado doiorcs vchcme ct [ jvcntofos.Etfimilitcr
rantur,& cribclicntur,& cenfician ^^^, _ lccml^licorum, & hunaturcxe ^^^^^o^.
quantitas duaru drach ufquc ^^^' ari,^^: Ftconfcruntciadminiftratiocona
runu.s -ranatonmi cum i^^^'"^\^cxcis,^"^^fc dicuntur in capiiulovomitn^.^'^ jefate; fcrunt doloribus ftomachi cum F K ^11 s cundumquodteftiftcaturGalcnu^^^;tp
5« intriniccai ftomachorum S^l^^^^ ^o^^f]^^ rimum, quidcm mordicatioi^n ^fiii^i fcdantresfrir,idx,ficutiacacctotm
Part 268
A N N
OppugnarMrnguU caufxfunt ^f.^cK^ h Ticiunt.eadem ratione ma m t rLn.C^ ^'.^ '
iQSc-fl J^'c» tolos. tt limilitcr pro ciuibus adi Paulum li b. ? -cr i /** de^^^''^
caftoreum,quandobibitur cumaccto commi 40 g-^d^l^i^H-^^r.umpcfrcmo ^^'^l' f.fi.>'^.j,^^^'
fto.autuaporatur cx co ucntcr cxtcrius cum o lco antiquo. Et vetohratcm quidcm rcfoluunt <l X fefiinatio ^^f^^juini puri,& ^ [allia & cxcrciiium iccun dumJvacuitarem.Et admmiftrario corum,quc dicemus in capitulo inftationis,fi vchcmcs ruc ritncccftitas adhibcrc fortiorcs mcdicinarum. Et fi dolor cft cx vcntolitate prxfocata in ftomacho.aut eis qua: fcquuntur cum, confcrunt ei'n-analauri,& cyminum anatum. Etiicft do
triculi tunicisyde ainbus & fupra ^^''..^, quod Auer. 5 .Coll.fmde mcmhrumji»'' riexlHimat. Hinc & ajjeHo pnlrnone }> ' mcdici laud.int.
Dedebilitate slomachi.
DEbilitas ftomachi eft ftomachi quando non ben ^^ul^^ fj^
„ , ibftuc^"' rpi''7''
lofexmclancholiainflatiua, tunc oportctvt 50 turbat cumcibus^vehcme^^^^
fit in cibo,cx caufts piu'dic1is | ^^^^^ qiii^^^
cipiorum] digcftionis.Et m' foci.;ntur ci dcfeclus in app'
vaporatio har cum aliquatuio alumine, & dra gatho contritis cum accto acctofo.& vt vaporc
rurctiam cum rc^misanctlii contriris. EtiilLic vxwvxwvc^..- — » ^uan^J^ ^^jiur-
ntdolor cx apoftcmatc,tunccuraciuseritcu- rumiilud non cft fcmp,imo ^ ^^c^,5cif{oC^^t
ra aua diccimis in capitulo apoftcmatum fto- pctitus plurimus,& digcuio q^-^^l^niS' ■
c rx fui uehe ^^.^^^^1-, }. Quod fi dolor ^ [ uon ccilaucrit,] molli-
„:.- .ri nopro ^y^^^^ cum adipibus &cmbrochis factis cx anc
l'. ^ZauZ tlio,& limilibus. Etcura doloris, quiexcitatur
i,cu;ca.c. ^^tpatiumlongum,iacicntisncccaarium,vt oum,ua quuiic.. luux.^^- . ^ ^
cuomatur ma:criaacctola,cft confortatio (to- 60 moucri,doncc] ipium ^''^^^as^^^^
machi cumcaiclvictionc & emplaftris calidis catio,& dolorintcrambasip .|tcru ^fitt
cum uino puro,& confcaionibus magnis , & 1 fortitudinc ualdc addatLU',n .^^^^^^^
- *■ ^-^—1'^ critcxitus itcic'^ <^ti j,jfi
pctitusplurimus,& digcuioF^^^^^ua^i ticat iilud fortitudineftomacn ^.^i^i ^ cius in fortitudinc augctur,sut j^^t cructuatio aiterata & naulca,^F^ ^ n^^f V^jJ' bum,ita cp quotics fumitcibun >^ fan^;;^(ici
t;uii* w»^"-' f ■^^''^ ^ ^ '
cibario cx cis , qux in patcliis prxparantur : & f H. iC.maiio - ^^^^..^11^^ proprictas cft ut f [ iliftumigationcm] faciant in ftomacho calido, hcutouaaftata , & mcl cuia cius, cui accidit dolor vfqucquo
autnofaciiis mora , &
iis crircxuui uv^- ■r,^(A .ii:^ >ubrihcabiturucloci^;g,e%^
dcicdi pulfus,uclox ad ^1'^^^^^^^^^^^
bii.quiaq5approximatur ci,
Fen ij. Tra6l.
y ;n
lO pirtj
us^.' ar^'
)S' 11'
■hi li'
^Wia; ^7 '^.^PPai^cnt in eo accidcntia mda- ^HfeZn ''^^'•^^/^^^s^q"^^ dcbilitas flonia Pofis h caula omnmm argritiidinu cor ^^iuperinf i "^^^"^^^^^ dcbilitas qiiandoquc cft ^'^^"^iorih ^ ^^'^ ^tomachi,5c quandoqiie crt in - '^^sS^i^s,6c quandoqueeftinutrifquc
,is ^i^J
WusOn.r""'""''^ quanaoqueeltin utrilquc ^ftno^S-'!''!'^^ cft in fupcrioribus ftomachi, ?Pio,qn,' , ^'^^ ^^us, quod comeditur in prin S %rril .^^^^^^^^itur , quamdiu cft in parti- ^ C^^^^ ^'^^ infcriori
'^cibus ^ nocumcntum, quum rcquie ^c.Et cauV^ ^PP^^'^'^ ^'i"s ucrtigium in cgcftio- ?^^^fudin7^^^ ^^^^ debilitatis (tomachi , lunt ^^^^^afad?^"^^^^^"*^ coprcedito, 6c nau- ^^P^i^nmnc r^^^^^'^^^^' ^ quandoquctacit ^^^^iiidcm • ^^^"^if"^^- Etcxpcrimcntaro- ^f'6cclc(irr ^^^'^ contcntillintcxficcaiio-- ?^^^l^idin p!^^^^f ^^^^^^^^^ini q^^od innuimus r^'^?3(Scl'nf '^'i^''^ iuccurrcndi complcxioni ^ Weft '''l"^? ' qi^V* accidit ftomacho . Scd ^'^fmn/^l,^/'^^ dcbihtas ilomachi (cquitur
trcmorcm vcro qiiadoquc non manife/te per^ cipit,ucrum fignificatur ilkid cu co,quod lcntitur dc laborc rtomachi , & dcfiderio cius dcponcndi cibum a fc, ^»rcter quod hnt uocatcs ad iliud rugitusA' cxtcnlio,5c inflatio.Quod fi fupcrfiuat' Chorripilatio, ] fittrcmor ma^nus &lcntiturcxco,ficurfcntiturcxtrcmorcrcIi! i B.tremw. quorum membrorum, <5c ingrcditur fuper at-
tradiuam utnonattrahatomnino,5cquidam ro nominant hoc mollificar loncm fiomachi • aut attrahitcum [pcna,] ficur fitin initio a'g\itu dinis , que nominaiur mollificatio floniachi ^ »'P'g""a- Autcft cius attra^io varia. quafi fit fpafmofa ,* aurtrcmula,(5c dcbilitas quidc m virtutis altcratiucpcrducitad hydropilim carncam.<Sc fcias, quodquando ftomachus ralitcr dcbilitarur , quodcibum mutarc non potcft omninoabfque caufa,exccpta dcbilitatc ftomachi ^ t [
^^^nimai.t — -'«^uiiiiai iromacni icquitu '«'m c ° "^«'"plMio.dcindc oppona
n ^^'SO cnrctur cur.i
. !'^>"i luo, cxpcrimenmtorcs:
*«. iti7'""a luorrkX"" '"'I' '■■'<P'^'-'men"corcs: Potanclo " r^^ ^^^qii-iiidoqiiccll lanit;i,s eius " ctof " ''.isida. aiir poratio-
anr''^'''[lcH^I"'^^'*^"^'''^^'^^'^^^'^^'S>''^^ dbininatur r ^^figidi r^'-'^^^^^- ci.s, qux funt licut]
^i^^^^^^d cO m '^'^'';^P^^^' i-^"Tl^-^^«ncm aqux ^cun,r,.,.^^\^^^^^'xhumorc nociuo,]& cgre
Wionc vcnrri.s , & cuadit ;ugci°cfi
titcuni ^^^^"^^^^^ cx cis.quo: dcbilitant ^Hti""'"^^' ^ixi ^^'^*^^^^' fcias.quod forritudo . ^^^iiii '^^^ '■^^^ fortitudinc omnium vir-
?« :i
«C r'^»^t,vt '''^^''•^^^""^^ homincs iam co Prn ^^^iiv^on, '^l''^^^^"^"^ rccundum digcftiua.
iiirtutum dcbilitatur ^eir^ff^cli, *,^^^^itiim complcxionis . Vc-
i^ifir ^fuctn. ^^^^^^^^^^^^- quaproptcr , oportct C^^"bili'',''^.'^^i*»cdicinisca[idis&
PW- ^^^Oporr ^^P^'^P^^'^*^^^^^'^"^^ ^^^^^^^^' Ct %i?^^*»ncnm^ ' ^'^ confcructurfccunduni t^ftit ^item V ^^'''^'^^^^ cumdcclinatione ad tate^^^tc.t;p^^PLUfiua cum humiditatc5c ' )i !''^^^HalH,> ^ ^ di^OiuaS [pcr ficci
tcxr ' 1"'^" contingit in ra-
,„_^™rcvilloiuiu cius , & (icniticat
lN)Us t^l^,^_^i^orum ift ic . 1 as crgo , ] q •Ernoci
^4l^^^^^alain,^il^"^^^ (upcr cibum om ' ' )fm^-^comprchcn
k ^^'tif^fi., ; ^ cordis ,auti''af-
^^^tlfu r ' ""^^ ^^l^^^ qnod sctit a:gcr ma ' ^^^^ ^pai mus , cS: trcmor coidis ;
ius,& figniticat .^irillicfignum ina ^s- ncquc arR)ftcma,ncquc co
d'i^ '^^^^^"itur.Er nocumcntum qui ^ ^^^pcr uirtutcm rctcntuiam ,
] cft caufa quam [diftinguuntl cxpcrimcntatorcs intcndetcs fuccurrerccijtautncn pcrcipiant. "f [ ] <5c
fimilitcr iuuantcu rcgiminc clc<^o apudcos fccundumplurimum Ht oportctutcmplaftra, vngucnra priud icla, quando ^ [ volunt cx cis confortationcm ftomachi,]calcfiant uchcmetcr: tcpidananque fccundnm cos mollificant os ftomachi.HtCal. quidc vllis fuitin hoccapi tulo ccrato (cdm hunc modum . Rccipcccrc ?o aur.viij.olcidcncridcn unc.i.cSc mifccaturcum vtrifqucfi ftomachusfuc-it uchcmetis dcbili tatis, ita ut nc) rctincatcibum,<Sc alocs,(Sc mafti cis amborum an.aur. j.' & .s. autaur. j & flicci agreftc; aur. j. 6c ponatur ftipcr ftomachum,& Gal.etiam aftirmauit, quod iugritudincs ftoma chi,cum quibus non cftcalidiras uchcmes, aut ficcitas uchcmcns , fanantur cum diacydonitc fccundumhuncmodum. Rccipcfucci cydoniorum lib.ij.& accti fortis iib.j.(Sc mcllisquatumiufticit: dccoquatur donccftat in cftcntia mcllis , 6: pulucrizctur fupcr illud zingibcris vnc.j.& tcrtiaant ij.vnc.6c adminiflrcntur.Mc dicamcnaliudproximu illi. Rccipccydoniorum ^ [acctoforumJIib.iij.6c mcUis.Iib.iij. pcrmi/ccantur ambo , <Sc proijciantur fupcr ca pipcris iij.vnc.5c fcminisapij montani vnc.j. <5c cxcis queconfcrutftomacho dcbiii,cft adminiftratio vocifcrationum,dc omniumqua;mo . iicntftphac. Etcx mcdicinis bonis flomacho 5 dcbili,mollificato,cfttryphcra,(Sc mcdicamcpfarum,& eius inodus cft, ut fumantur myroba lanorum nigrorumailatorii cumbutyro vaccino drach.x.(Sc nafturti/aHati.drach.v. ctanimeos,ct origani pcrfici amborum an. drac. ii/. fcoric fcrri drac.x.dofis cius ftt drac.ij.cum vi no forti. Dcfcriptio cmplaftri boni ad dcbilita tem ftomachi cum duritic fua.Rccipc cafiic lignc^ mcdictatcm drac./.liiij,carmct. vii;. ftoris Iquinanthi carmct vj.iuilipcri carmct xviij.bdcl ■'^'^ h) carmct.xxxi;.'it [
] fpicc^^^ccltfcc.lvnc. vj.aut ^ fgumc rutc fylucftris unc.j. ] alocs vnc j.olci baila. vnc ij.cinn^iirii groiVi vnc.j.<&: ^ [ po tarc grana my rti cft ualdc uuiatiuum]cis .ct in nienta iuuaniciuum nianifcftum , ctllipcriora fcxlniculi fimt cx cis,quc confcrut in cmplaftris /roniachi , <k calidi, ct pix cft cx
1 tBperducifur res a d lubricica tem tnrcllinotum,red fecundumplurimum m debilicate lio nuchi.
m ti. intcndunc n t B iilam . o B.AIiahtera. quum uis ei ap plicareori llomachi .
p B. afTacotuin.
q fB ceri unc. xvj. tcrmetmaB uiic.iiij.ra/jE ab luff lib.i.s amo nii xviii.darcha mi amnioniaci carmetjxxxit.
r B.
( B arfun ucl af fum Alia litera merachichun... eupiioibii. unc viii.
t ii. & fyrupus ^••anorum myr ihi elt «alde m uaciuus.
u B. hnmcfla
6r fomnus quidcm nocet, ubi ^gcji ,^ P ^jjget tatcs cxpulfione, & uigiHa^ ; ncrducuot matcria digcftione, & 9"^'"^^^^"^^;. fccundu naulcatiua latietas ,& comcftio noi ^^^^j^^
ucntatcm famis ad hoc, ut ^^^^f iiuia"^"'" aduftio,&: acuitas intolcrabilcs A ^^^^^qua in curationc naufcatiuc^ iatictan^- j^joquantitatc confedionis i;.^ quc o [incipiunt uomitu cxpcuerc ^.^^ I o comcdcrunt .
^rhkramur quldamM ^^l'^^^^''';;; ptoma.Scd fi rcaa pcrpendamus^rctenmx ^ pultrix.hac lahorantc cxpultrlxpotiusp^^^^^^^^^^ ucntrUulus ah humonm, qui in cms ^^^^^^^j^^^.ki^
emplaJlris floinachi frigldi dcbilis , 5c fcias , cp debilitas quand ^quc c(l caufa tarditatis dcfcCfioni?; cibiAiuu cxpuinuaci'} dcbilis,quarcopor tct rr fir panis confl-dus ilhs plurimum habcs fcrav.. nri,& quandoquc cfl cau fa vclocis dcfcc ■ iionis cibipropter fuam" [infufioncmjlubricirarem • propt cr idcbilitatcm fucc uirtutis rc tcncuix' qtiarc opo! tcr , ut fit panis confcclus iftisad azimum dccliuis aliquantulum .
Imhedllitati contrarum cflrobnr. cjlquc caimpotctia: hoc ucropotentia adagcnuum . potcntiaadagendumfanitas €'i;lyi'npotentix,morbus(nifi forte ilUfanitatem-, h<zc worbum fcanitur) quo fit,ut uonnculiimhedllitM nil aluid (it ijnJn ciufdem mnr tis . hic ucrb aon fola intcmpericsyfcd etiam mala co7npofitto,ac continuifohmo. Etfi cr
rro Gd. tanmm imbecillitatem & intcmpcricm idcm rjk tuhquia coclio quicte ^r^j^' '''"'^'"''^ j^f},or no^^'- " r %uandoqHe.iffirmaty nonistamen uclmalam compofitb- '''' fncccdit.f.quunturque pluraaUa,^^^^^^^^^ refctcr^fl nemy uel folutionm i oBlinui exckdit . intcrnpcrid autem pcrte cxplicat. P^o hmus ajjeaus^^^ ru^eriori^'^^'^^^ fotius quam compofitioni,uel folutioni ui nomcn accommo dat,quodcms fcntcntia [dequaallhidi^umcfi) actioncs fimplicium fimt partium, & Hfiis vompofitarum.luet iierojut dixhnus^mzbecillitas fit ipfc plane morhuSyGai. fcntentiaycam tamcn author nQslcrfcim morbos affcrit , at^.t cmc-, quod uere potcntia <d- inipotcntia Agcndi a faniiate ^ morho difjcrantyqHodimhc' illitas & robur cffeclus sut
duobusillls fiiccedcntes yidqiwdTioshocloconondificri- ,^ ^ '^^i^V" "l\^r>nnnd clt c^'""; itteSTMi i
mus.ucl etiam pcrimbedllitatcniyUfam dlionem intelli- ficco,quod cft cibus. Lj^^:. ^pnctitun^ ^ityquod ms magis arbitramur.Q^re.quoniam & ucntn uchcmcntius & magis dc | f.^^^^ apP ^
uiUalLoncsplurcs appctitrixvitm^cUxyrctentriXyConco^ frigus quidcm veh^i^^^n^^K J^^^^^r icf^^ ^o > i - > • tui : 5cproptcr hccuuicnuu u^j^icii^^p
uentriculus ab humorumy qui m u/- '.^, uel copiayud prauitatey& in nM<^f.Zl\tixrr^ ad^^^ ■uiyquia coclio quictepr^^^-timperiicitu^ noBcr!^'"'' hccedit.fiquunturque plura aUq^i^ ^f^ pcrte cxplicat. Pro hums ajWus^ curat mc fcntyqua de inteperie cu materia mjupen
De dcfirufiionc appctitus,& dc^^^^^'^
OVandoquc cfl caufa ^^"lff;|,umi^;''l' aut cum matcria , & app^ ^ ,,udo^ , 5C frigidum , qux)d ^^^^^A^^nO^^^t ^
£mx,e.rpultrix,ubi harum a^/ionum qu£piam Udatur, im l ec iliitas uentnculi uere did potesiyueque de ipfa tantmn vcl ; o?jrci?ione ric'l appetentia, nt mnlti putant,afjirmahi m.'Dc l)is aitthor uoficrfufiHSy pro qua re pete <jalcn.& * lib.dcfympt.dif.&- i.& ^.defympt.iau/.
fim^ naufeatiu^ fatietatlsy& deUruBionis di- ■ ^'ocjini^. Cap. 5-
EX fignis illius funt apo(\cma facici, f-c ccu riricl/o anhcIiHi.s..& gvauitcis capiri.s, 6c do lor in aomacho,6c iuiguUus,6/. pigntia, 6c tar ditasm-jriium,<Sc citrinitascolons,6c inPintio in ucnriC:& in intcflinis 6c hypocl-iondri;s,6c crudL'.<uio acctofa,ai!t acuta famofafbctida,& a B. flnvm vcn naulca,<5: uomitus,& ' [lubrificatio fupcrfiuaij tris fbpeifiuus - aut rctcutio fupcrflua .
De cura .
Cap. 6,
appctitus in fcbribus P^^^^^." 'lu-ni^^^f Jr^^' A do lupcrfluitfolutio ^^cntrisu^ jE^^j.i j/ ]appcntus^[cumlnpc;^^,,,,(lo^^^
J appctitus ' cum H^F"' . ,|,us- ,aLf s tirus quidcmcaditin apolicm^;^^ ac hcpati s S [ cum vchcmcntia. J^^^^^^g^ac ^^^^, titus conualcfccnrium non ^l r^o^of \ co^:
« B.conflJera.
r>„Portct,vt adminifrrctur vomitus,(5c lcnia- / tur natura cum ioliuionc vcntris, 6c icui jicr, &c tiimiiratcibum quantum potclf ut fitcontcntus minoracionc, quando nonpotclh Etcxcrcirium , 5c balncum, 6c ut fudcr , fa-
cicnda Uint,nuuni uon clt rcplctio,cuius mo- citacciuian^,uuus ucuw^^-- ucc^^*'' ^^^^^ ' tus timcatur aiiri motii. quod fi timcatur, ad- fidcra crgo iWud . £t qi'ai^^^^^ cP^^cP^; " minilh-ctur qnics..l'.'onus prolixus:dcindcgra phlcgma plurnnum,uiico u rd^t^r^.^c^A datimpciucnnnt ad cibLi,6c balneij,6c cxpcrire l in ore ftomachul quarei^i'- .^^^. ^^c^ dccibo, cuius dii^cllio bona lit, 6c > [cxpcrircj
fis^nificat rccidiuarioncni;
citatcm fanguinis 6c ^-i^^^^^^^''' ^ cft ^'^\c^^^^
fignabouitatis digcftionis prcdicta in capitulo fuo.6cquandoqucc(lnaufc.iriua fatictas propter multitudincmlbmni, 6c q[uicris.Na(bmnus quauiscofjratiaquautu digcrit, tnme mo tusconfcttinquantum cxpcllitfupctiiuitatcs .
phlcgma plurimum,uifcoUuii. faS^t ,^.jC' [ in m-e Homachi,] quare iiatu^ nifi in quo funt cabdiras ct ,ttt ciduntcx acccptioncillui^''^^^' -^^iiu ^^ i^^ti tcnfio ctnaulca, ctnon ^l^^^ . ^pfcr^^Vi^^^! duationc.Et quandoqnc '^^^' pitc^^f joii'^^ ncmcatarrhidcfccndcntiscx r ^cf ^^f
chum. F.t quandoque fit ptt?^ ^
cx vcntisA iJycms cx tcmporii^"^"^^;^^ ^,crf rcs adcxciiandum W^^.^seft^^ agit in niuc,uciicmc]ition5 app^ ^ j^^oi^^ ift caufa in hoc cft,quod caU^^^f ' jens^o^ J^^^ tiLLa,facicnscuLTcrc matcria.s^^ ^^^^^ui^n. , cis,6c frigiditas cft c contrario, q .^^i doquc fft cauia magis noccns aPP; ^ qua ^ tiacomplcxionis frigid:r mortiftcat duasvirtutcs,fciucc ^^.^^^g^sc ^ atrrac1.-iuam,quarc dcbilitatur ^P^^caiifa ^ \ cllraro.nvc^umjquaiidoquccj^^^^^^^^
omnis complcxio fupcrflucns, . i^ijitaoi^^js % firmctur maiitiacomplcxioni^.dc^ ,^r.^^ ncs virtutcs.Etdcijcitur ^^PP' ^.do^rcM proptcr maliriam complcxion ^^^i^runAif . litis,6crcplctioncm h"'^^^^'^^' hcmcnf^^l.aii' citabilium. ht quandoqucl^»^' jjj,us. ^\}^[
^mrb^ P^^^<^Jt^t^m rcfolutionis, & ' [ ad- ^«Jnmal, r ^ "^^""^^ redificando humo r%^j^^^f)l'"^"f fitin fcbribusjin quibus tolc •^^^^rann r ^^^^ ^^^^poi^c cxtcnlbiquoniam ^3cho '^^"Sitcx ucnis, ncquc ucnx cx fio- ^^'^duni i^^^?^^-'^ ^^'^^ natura laborat ad cxpcl
^^rcturfn ^5^Sitab attraaionc,& ficutabfti
l^oinlly^^^^^ ^"^^^^s,6c piurimaanimaliaa ci w . "^^stcmpore cxtcnfo,quoniamoccu
^^atllrain ,."wrL-^ I -ri^ 1 ' — x«»ij3Ciiiiio|jrtuirtmii
■Poribiic^i ^camcandoilludjquodcftm lo a [cxcrcitium ] ctiamablcindit appctitum ^.^fcndo ^^l"^ iiumoribus crudis,& di ^--^- • •
'pNEtiM j "^" eft ncccffarius cibus cxtrin t ^^carn'^ i , °^^ccft ^aufa in ca,qu6d ucnis 'J^^ueaccid / ^^^^^^^^'^ fcliquis mcmbris qua
0 .11^ i
ditatcm ] ftomachi fimih*tcr,qui confuctus cft bibcrc uinum,<5c dimittitillud.Et quandoquc altcratur difpofitio appctitus , <Sc dcbihtatur proptcr malitiam difpofitioni$fomni.Etqu5doquc fitcafus appctitus proptcr paruitatcm fanguinis,quam fcquitur dcbilitas uirtutum,fi cutaccidit conualefccntibus cum t [ conualc- tB.cfieamt: fccntia. ] Hic nanqucappctitus rcditcumui- "•"'^uificationc,(5c rcditionc fanguinispaulatim.Et
^'^squoi^/^r^^^ adminifttando ipfum loco *;eftvfT , ^^^^^^t.Etadvltimum nccci-fitas ^t^r.n.. V^Wcatlocumcius, quod rcfoiui-
bi.Et potusaquxplurimaj.Etqui^doqucTft dimij«ii*««5
^tio p?..!^f ?^ ^^^^ rcfolutio^aut
''^ ^'^^^n Denf tantum dcbil itatisrut noi> fugat ^iGon,^^^^^^^^^ fcmitai [cx
-'^^ [fumcic ficutcyuum ac
caulacius triftitia,(5c timor,<5c ira, <5c quc funt tii. fimiliahis.(5c quandoquccft appctitus proftra tus,& quando incipit homo comcdcre, cxcitatur,<Sccaurain lioccft,autquia cibus cxcitatvir tutcm attra(^iuam,aut quia qualitas inucnta in ipfo adu^altcrat con*plexicncmdeftrucntcm appctitum: ficut fi fit complcxio illa calida , dc ingrcdiaturcibus,quifit frigidus adu cumco 20 parationc ad illam complcxioncm^iS: fcdatur. 6c fimilitcr quandoquc bibiturin iciunio aqua fvigidRySc cxcitatappctitum.Sc fcbricitantiquidcmrcditappctitus cius cum rcccptionc pani sinfufi in aqua frigid2.Sc quando accidit cbrictascx uino cbibito fupcr humorcm ^ [c6 son. •"^^aKFrnM. A ' T" Jnotiuum, Jcxcitat appctitiim ad ^'[forbcn-
i ^y^^^hnc^^^^^ P'"^P^^' '^^'''^ '^'''"'^- 1 ^ fi^^^i^itcr fi cft illc dcftruaor appcti-
httc ^'^'phJ^i a ^ iccLidum aiTiduatio tus fngiditas,5c ingrcdituv cibus calidus adu, niQJl^^^^tmadt^^ ^^omachi,quarc non mo- aut ^ [ aggrcgatur J cx co adu . & cafus quidc khTc ipih w'^"^""^^^^ "^^^ cxpcllit a- appctitus in xgritudinibus chvonicis cft fnrni- , •.^^u»,.. / ^ immdihctindr^ nnnn./.nn r^n.-. ficatio ualdc mala.& fcias,qu6d caufa; dcftru- Alia liMra.ali.
Part 269
(ftionis appctitus funt ipfxcedecauf(2 dcbilita dum. tisappctitus,quum funtminorcsdc dcbiliorcs.
% ei r i ^^oniachus cibum^ficu-
^l^utur.t o j ^'^^^^^ ^ rcftaurationcj cius ,
; P [pcrucnit] fudio vcnarum ad
[-'HCtSfjo fi- I . ^ — — j jii'^yi,»*nt^nniii> tuiJir
^^'^^munit ^^^^^^chi,<Sc quandoquccft omnino nppeti» vel cibi uel potus.cihiinappetentiatn fie^
"Pra f!;'° '"'^"^'fi«ndo.QminK']iic rcma rcs cxtranca ,
^"'•^'^'"diJ.n. Erguldoqne m - "^ichi „ '"■'"^^'o uu tutis lcnfmilis in o-
^ ^ P'-Ci?, K ''i^at-Et qnandoquc eft iUud > co,!^;', .'^ 's ftomachi,& quandoquccft
»C''"UsdJvr 'r"' '°'"'"'<5^ quadoquc '»o>PP«tithf,/*l'^^P«is,quarcdcbiUtatur tOi-„ ""ttitit -.1' ° quadoquc /it cauia cius n6f-^'^'s,(i., *PP«itius, & attraftiux totius
r ■ VC*lioccr> ^.'''^'^«'^'^'«''^'^'iS''"!'*?'''-
' I ' C« tx cls '^' ' [ cogno(catcibos ] & " i"'f"giat .'"^"'''"^c ' [ ponantur J antiip A "^«^ ' detcrkis hoc cft.ut nihil ''ial,?'<^"arir,n "^'^"'^ "'ff"* appetitiua V "11 com?,f' "■^^'"'^'"•''^■'o apud omncm
"itii»""» cius e V^"°"" q"»'^'f<' ''i|iif?<:om,„: ' ^'^'■mcs.quando nocent intc
^'^.^^'«ach?"^"^*'"^' ftomachus,& non tej^^a^j ■'Chun-,,,;^.,- . . . . ,
'^a^^=icicy„„1, ^'^'^1'iiiouenseum ad vomcn
X «. fur fnm;
7. 6. pari fea ali
<]uid '
ANNO T AT 1 O 2^JES-
Jnappetenfia U/a eH uejjmculi a0io,uelimmi?tuta uel ahlata.iyiboletur vtait Gal.i.de fympt.cau.quum mhil
K^^^^^oqt^^^il^'^^^^ ad ipfum.
^^i^ fto^;. ^^'^^^^acius mclanchoUa mul cum ad vomcn ^io. ^end^,, ^!}^^ini,iionad comcdcndu ,
riibidemait gal.uel fenfu fuBmis amijfoyuel fu^innon ^ faCh corpore ?ion euacuato y uelucntriculipartibusaffe^ ^iSyfolidis quidem a calorc laxando rejolufis & ad tra&tt imbcciUtonhusrcdditischumidis uerh ad eadem calidita" tefHfis-,& amplius extcyifis.l^otus ucrb inappetcnfiafit » uel quod corpus proptcr exceffmn humoris uel frigoris,po tioneomnino non indiget.uel quod uentriculus cffenfam ex frigidi & humidi deftderio in fe non fentit . Diminuti uerh appctitus cauf^ exdem funt,qu£ & abolit£,fed leuio Q res.atquc quumhac Gal loco citato fcribat.fufiusauthor nofier profequitur.Licebit autem,yt inuniuerfuminappc tenfiA cuiufque caufaa horum alterumpono/Sy ucl Ktatc* ri£ in uentriculo copumyftue ea nutrire apta fit^fiue inep ta:uelfenfus uentriculi offenfam cx morbo,a qtio appeten di uis uel obtundituryyel omnmo aboletur. Morbusuero hic uel inttjnperiesyyel mala compofitio,ucl folutio efi con fmki.non autem fola intempefieSy yt yideo multos uelle . £tfi entm non negarimy quiaappetentia afiio efi^propte"^ reaq-y Galeni fcntentia ad fimpfices parficulas perfmety no
\{^^fiti\^ ' ^ qiJandoquc accidit dcftru 50 ad compofnasyex intemperiebus prffertimyeandcm fcqifty ^is.V^ n-HM^^!^^ fgnationcm, Sc rctcn requiritur tamen ad fimpfiiium omnium partitm aflio-
kN ;^P<itP,> ?^^^^is:6c quandoquccftcau ^V^^ Vtr;.^\^^s caloris acns,aut fri£^iditatis ^^[af^^cUte. uirtutcm iua caliditatca-
' [ uciiemcmcm faciat cali
nem cfiam com^ofitarum famtaa : nempe.qHGdyficufi ut fiant attiones ex CJal.fcntenfta exfmpficib. prcucmt, ita, «t re^lefiant & tutOyCompofitxadimiAnt.QitumueYo m'' temperies uelimminuejts uel defiruens appctcjifuim caff ditcvsprMipue fityUt &Gal.loco citato.idem tamen efmm ex frigiditate nimia paft uentriculus folet , ut hic t^^ific. <ut ex Cali.aph £t ficufi ecQnuerfo a frigiditate,ut hic
Idem^uic.fcrihit ex GaUoco iam citAtOy& per frigidevs ATi?n i onftitmioneSiUt . 'irhl. ? .prohi.fe&. Appetcntia uvl etiarn nmila excitatur^ ita eaclcrn a calore rnoderato au gcur i OquentCySc uijjipame alhnenta.cjuammirmnoderiUH6,yt ex Gal. \ .de Cuuffytnpt.iam diieharmts,dura & foiida^ yentriculi partes aiJjoti:it,& imheiiUiores nd tra Siarn reddit, & hurni.Lts fufidityexteditcjue eundtm appe tenai ■vv.nrtdundat ac deslruat,yt in ftirihm.^t uero hst ,ue qua dlxirnu<S:
alocs in fyrupo maloriimjoco ^ dclccndunt ucrmcs a ^LipcrioriDus lignum cms,quc proptcr F^^";^'^^^^ nis,cll,vt accidat coualclccntib.autcjui tur cuacuationc plui"»""'^'*-^/.^"^} . js ibmpp fomnum, cft cx malitia ^^^^P^^^^^^^ ni,cum priuationcrcliquorum 1 o ^ppcti (tesiruat,yt m jttmom.^t uero figna cius,in qua cfl: caula confiri"^
,«w A^lio non ajjeciofolum uentriculo U tusjunt ligna maliti? complcx . ^^jjjfantcst^'
citur,Jedivfimquociu f^ptrioubmncrnis,quiacerehro lo t^%aut cuacuationcs P^?^,^''^^^^ ' uodqu^", fcnjum yaaricido defcrunt^ijcnfs.quare & i, grauedi- tum corpus , & vt ^gcr talis ' ] r^ni , f mousinuppe.cntiaJoietJien.Neque itcm exmanijcslis appctit aliquid,& atfcratui an ^ ^ j-^,cft,v^
tiumtaxat qualitatihm o^enditur appetentia , fed rtiam ex abiUtis.yeliiti in fesiilcntibusmorhii^in quibusjiatim iihi fijlidhm aducnit.Et quamuiSyVt author hic notat , vii alui fluxio fuperfldeyit^vehemens nonunqua appeten tiafiatytejlaiurtanien Gai.H.rneth.alin fluxu extruaita tc appetentiam dctici.oh id f ortafk.qubd vt idcm b.aph. frinteoru pars quAexccrnunmr per aluum, aduentricu
oristcmpcrarncntum cuerfmicji ,urule neq; totii^s corporis ncquc etiam fui ipfius indigcntiam Jentiat. Qu.xmMs ctia exjupprcfja atrf hilis ad ucntriculurn ejjujione jieri ajjlr matyquumait [ £t quandoque Jit propter effiifioncm nie Uncholix &c.'] id(imtamen cxeiufdcm humoris redund^mtiafcqui potcfi.ut G4. (■ .de locafJ.fYiptum rcliquit . Vhie pro iiii faHidio,Tr.uli.imm Ub.y.
giat abiplo,5c abhorrcat,& LefitP''^ non appctat omnino.Et fipi''i^^"'Y ^dM^ ptcr dcllrudioncm fcnfus ^^^^f^'' fanaA^'^ tatem cius,runt,vt fint i"chq"^">^-^,it,ncqj['^ rcs acutx non mordicationcm ^ifum'"' nauicam,ncquc faciant cucnirc u .d .^.^^jo , cut diapipcrcon,quando fuinitu lum regurgitat.4el ctium quod ionga fluxione uentriculi ^ bibiLur poft ipfuai.
migcntiffime author ^^A^^ f'^^Jlf^(, ^ ^^'^'
Cap. 8.
tur ci,doncc viuificctur virf^^^^^jpltiat^^ tur ^ L conginatam lomninoA J^^, ci^s, mcm,doncc [rcditiccturj ^^^^^ [^jitibii!^' appctat cibum,ficut accidit ^^not'^^ niam,quum ipfi prohibcntur a ^^^^^jantij rclongo,fiuntdormicntcs,<x P^^^.^j^quof fomno.Et cx cis,qux confcrunc , ^itatcl^ '
a eomnnono a4 iippeucuni.
Slgna cius,qux cH proptcr complcxioncs,sut (5a,qux iciuiOi.Et ligua ciu s>qu:E ht proptcr par.uitatcm rcU^lutionisdunt IpUhtudc cutis, & rcgimciT dclitiofum dc his , quorum pia^tc rijt rcmcmoratio,6c multitudo cgcftionis , & [ conualcfccntia appctitus ] pauca pcft cxcrcitium & cuacuationem.Et figna cius , que fir cx dcbilitatc'oris ftomachi,funtca, quedixi-
mus in capitulodcbilitatis,&cxcisfuntcua- . nrnDtcru»^-' .rcfi^"
cuationcsplurim?6c fignumcius, cuiuscau- 40 appctitus proftratus cft pio^^^^^^^^^ , r. ... P,- . j_ cut conualclccntium , aut pi^^ , j- oU"
humidam Mlcofam,cft,vtconic" ^,^[or^^*
petcntix caufA funt profequitur .
50 x: Xcurationcbonaci,quinon^ff^^^^^^ i.non proptcr caliditatcm dom ^^i^o c vt prohihcatur cibus (patio longo^^ ^jgera^ ^
nUO '^'
appctat cibum,ficut accidit ^''^^^'^'^'notc^^^^;.,
facft aer,citillud, quod fcitur dedilpofitionc egri in eis,quc lunt preterita.f an obuiauit ac~ ri vehenientis frigoris,aut uchcmentis caloris Et fignaeius,qu? eftex vlceribus,funt dolor diaus in capitulo vlccrum, & quod egrcditur aliqd cx cis m cgeilionc, & moliiticatio narurc,& pai uiias morc cibi in iiomacho,6c mordicat 10 ci us>qii od habet q ualuatcm acctofam , aut acuiam,aut amaram,& fignum cius , que acciditprcgnantVuUSjCftprcgnatio.^c hgnahu moris putridijfunt naulca,cN: iLibucrfio aniinc & fo:tor oris inquibuldam horis , & cgciiio maia.& fignum ciui.,qux fit cx ajfciiTionc mclancholiivetfura: ex Iplcnc ad ftomachu..cft qd quando fftc homo iumit acctoia,t> [6c commo titilla ^^^f^f iromachum cius,<x cxpcUit, ] rcditad ap
qua;, & aiiqd cx pifcibus
acctum iquiUiticum pauiacn^"*^^ onU^^.^^ licncturin cibarijscorum '^^^^Jouoca^^^fiii'^ rum iaiita conliicta.funt plus P ^titn^^^ ' tja? pctitus.6c ex prouocantibus ^^}^(,^cA .fnn^ ii\t capparcs prcparatii;,6c mcnta, ^ ;^f^ 6cpiper,6cgaLiophyllus,6cga ^-^ali^^^^^^^^ o & ' [ acctofa , ] & acctum ^^''tT^o^of^^^l JiV
tia , & allia,6c cxpe, 6c r^.^'^^^^rV&3^^'^^nili'
wcrim uel com fi ipla faciant opcraiioncm caulas
"X'^ ^^015, n non cda a^ic.fla . & f^ciat crcdcre
hancfiVni'ucanon..ni ma^ifuudo Iplcnis propterretaitioncmcius ,quL.doportct vteftuncftmoru. tto JJ^^^^. figna cius,quc fxt ex mclanchoiia plu-
le»int tunc
math! ems
puifio. rimacftalalxdcnte ftomac
hum, cftuomitus
rB.^imaginario n^elanchclia^ 6c (apor acctorus,6c ^ [ inquictu do,j6caUcratiocoloi is^! hommis] ad nigrc dinem.6c lii;nacius qux ftt cauia ucrmium^siit fic^na' [ exrtus- i vcrmium ,6c conualclccntia huiulaiodi ajppcuius , c^uaado adminiftiatur
6c mcf c^^ pipcr album,6c ^^^'^^^'^JaKSc i^^^'^ rtt! fcuicc j ctiam prouocat app<-'^ ^ ficat c u m ho c os ft o machi T L .^^,5 ] J|,
]Et cxmcdicinis*CJ^^|^;^co';^5>^9 appctitumc.us,quihabctniahr^^.i,ni^^^^^^^^ nis calida;,aut fcbrcm,cft ^'i^^^-l.^^^^^ nitcn.^Et cx mcdicinis ^^^^^^^^ f^[wC'^^. A^^^' * 60 titum cft medicamcn fa^^^^'^^ jj^tui^^^^f^''' niorum, ] fadum cum ponns ^ fitUi^^|j|nOi^ dotario.Etexcis,qua; iuuantaPF ^^sA uuii^
d B.lingujf.
c — B.
hibcnt lub verfioncm nomig^^^n^ti'^'^^^:
rccipitcibum,cft rob mcnta: fa^^^Sf^ modum.Tcrantur granata acci ^ coj^j;^^ cibusfuis. 6cfumantur ^^^^ ^ycP^^^'''.' vna, 6c fucci mcata; pars s.6c
%ngnem,($c fitdofcciusin iciiinio
2- 717
admmiftretUr cibi bonichymi odorifcri.Eius
Suerc^ c'^^"^' ^"«^^"^ caufacaliditarisq ''^^'^^''^tpotLisaqugfrigidr • ^ .?,^^anonmortificc iimatum
ida:,/n quan-
• • calorcm j
^^^is,"n'L^^^^^'^"^ "ti robub acctofis . Ec
farequ3:,_:^'^.Pc^^^isaqu !^onfc
^'«'•^^tUaqMnf^^^P^'"^*'* ^t»it inca^cailimcrc in 5l? ?^^quan'^' g;;^inatorum cum o\co rol> pro - '''^'''^^ dominiuni
f'" ^^^cfumm ^lf^^i^^^ cnacuabis cantimprimis
-sa l^K,.,''*^^^^'^ni funtconualcfccnrcs ''^'■^'^^eo f '''^'^^^^"«1 <^i^^ rcmancnria
r A appetkiajr.
uer6,qux^ fad:acftab abfcinioncmclanchoJia:, curacft,curalplcnis,& ciusconfGrtatio,6c apcr tio uiarum,qua: funtintcr fplcncm , 6c llomachum cum mcdicinis,quarum cft - [ moucrc] « «-«lu» mouf adpartcrn fplenis,ficut cfl:cpithymum,6c radi ccs corticumcapparorum cum fyrupoacctofo: & fimiliter capparcs cum accto codito.Prar .;«'biik '*-^^i ^rann..,, ^ • o - gna"ti"niautcmP[appctitiisquandoqucaccEe pB. appfttfum
^^%idat1 T/^^^^^^ lcit,quandoquccadit,& cura cius cftjcum cis, ^r'-^'
ft?? D.Stiii;-, 1^15^5 cmplaara infrigidata . ] 6c qua: funt ficut inccffio tcmpcrata , & cxcrcitiu '"^"'"^ "^'^*
tCAincrafum,5: intcntio cll in comcfiis,6c bibi tis, 6c uinum vctus odorifcrum cofortatiuum virtutis cvpulfiua;, & rcfolutiuum matcrici nia \x,Sc rcpraiVonrario ciborum faporoforuni: 6c ca,inquibuscftncalidiras,&'incifio.Ffin ca q^.Alu Iftcra quidem.qu^E fada cll proprcr cafum uirtutis, ^ t [ ] oporrct ut incipiatur a rcdi
ficationc complcxionis dcijcicntis cam,quccu
c- ipfius adco
[cuacua optcr mor flaproprcr
dcbilirarcm virtutis corum , oporrct ut motus liantvomitu,cnmdigiris:ipfi nanqucliccrnon uomanr,inucniunt ramcn '[aiigmcnrum ] uir tB.cxcitation^. tnrjoappcntiii.T. Ftquandoqucfit cis ncccflarium pot.arc thcr/acam inquibufdam fyrupis l^cimariCLsficurcftlyrupusdeabfinrhio,autfy ilitcrcitracondira, rupnsdc fcminibus mirri fccundum 9 conuc n ir.In facfla ucro proprcr dcbilirarcm fcnfus flo machi,oporrcr ur curcrur ccrcbrum,cr aufcraturcaula,qua'intromirrir nocumcntum inopcrationc cius.Etfcias quod uomitus mundificans cum facilitarccll: mcdicamcn mirabile
Ccq».,j ••^^win VK> iciijuutijiiaacui
• ^'^antur^^ '^'^^''^/•-fi: ha:c cura. Vcrum ipfi ^''^^nirtut^^ f ^ ^^^'^S^'^-^ plurima,ut non dcij h '^'^^ft^vt.f ^^^^^^^c^orumcorum.& ncccfla ^-roC, , ^^^^'J ^umant hoc mcdicamcn . ''^^roch''i!'J}^^^ caidamomi.?.j . fiant
Ipccictum qux
'nomum,(5^ <^i^^pipcrco, (Scthcriaca pro-
5^^^uar j^.J?^ confcrtcisA oni
^odu- , ^S!d'^i.5c (ccacul conditi^cV zin
, ^^^'Hooim ^^'^^^^■^^^^^cis uaporarioncs
iiK^j^l. 14^^"^^'' ipfumca ma-isiuuatiuil /acbtvcror^m..
cro caufa plcgmaiispilurimi ^ ^ 1 unZr_"° ^^^^"s faclus cu m raphano
LMtuj;^'"^^>^tcundut;i quod Cxpofui ipfi cfv r"^^ «niucrfalis.Ercx cis, qux '^^eloi^ji^t^^iyttipus acctofus cum fcmi-
10 p
i *%?^^ntlonM'5^^PP^^'^'^"^" acctocum mcl ^*C^^can,&'',^ confcrtci utiaquis thcrma- «^^tiT ^,^:^^'^ motus. hrcuratur poft
Pon omncm heminam mcUis , %b ^^^xeor.''^'^*''^^^^'^^^'-""c.fumunrurin
f^C^^^^ecS ''''''' ^^'^' quxdiximusin
^Ppctituscaufa frii^oris . In
ri,cuius appctitus proilratur in dulcibLs.& un duofif, & cfl:contcntusin appcrcndoacerofa , ct acuto:Etcx cis quidcm,queconfcrunt " [plu "i!!'^'!"!»™' rimum habcntibus dcflrudioncmj appctitus, 't.onis. ]in quo ^ iuntolibanum,ctmaflix,ctxyloaIocs,ctgalia, ct calamusaro.ct balauflix, ctaqua cydoniorii cum uino odorifcro , quando cx ca fu cnipiaftrum.quum non cfl cx ficciratc. tt cx cis, qux confcrunr,cfl lyrupus dc abfinrhio , cr ur afllimatin omni dicpondus,drach j. dcradicibus fquinanthi, ct mcdictatis.drach. dcfpica, bibatur cum aqua in iciunfo.Etillaconfcclio,qua; comparatacftfilio Abcl didain antidotario
\ J^'^ etiaJ, "^^"^ j ""lica cfl ftomacho ?^^ibti:c,^^^J^ni uomitu , qui cducithu-
ctquandocafus appctitus pcrducitad lyncopinuunc cura cft approximario odoramcntorum delcdlabilium cxcibis ad infirmu,ficutsut carncs,cthocduslaa:cns,ct gallina aflata,cralia: ct prohibcatur ci ibmnus,cr cibcrur quum con ualcfcit,panc infufo in uino , at iumant forbi- • -v.anc ' * tioncs uelocis nutrimcnri . Etlaas, quod
^^^^s.s^^j curam ccrcbri,(Sc confor- omnia olca,ctproprie butyru, ct uncluofapro J^ct J^^^m {^^^ proptcr fpifiitudinc, fternunt appctitum , aut dcbilirant ipfum per tfahjc lonisvrnn-n.^ ^vhr.r.ir*» hoc quod mollificant, ct pcr hoc quod ^ [ coi-
rumpunt[ orificia ucnarum.ctillud,quod ex eisconucnicntiuscft,illudcft,in quo cft ftypricitas aliqua,ficut olcum omphacinum , et olcii nucinum,ct oleum phifticinum .
'O^^ftulr^^^^^^^^ncabfinrhij criam , ^Ch^^tatc ' ^^^- vcr6,qux facla eft cu /^C/Omti,n '^''^"^^^''if^crcnrium fcnfus ,
' oportct
^^'^j^r^^tifip^"'-^°^is vcnarum cx hcparc, o- «ec,.,. ^<^turcorpuscumbalnco,(5cexcr Piouoc
^^^iilud '■^ '^'^^^§"*'^i'^'ch] (5c incifiua , >SlUodrcmanfitcx ca,dcindc
X B.oppilant;
carionc fudoris cum apc " caufamclancho dcinde
71 S
Capj- C4p.i.
Vidc Taulurn llb.i.Tralllxnum lib.y.Gal. 8. r/c tow/^. med.p^r /ot a, y . Almanf. Vidc & 'Faulum
(iit, I .de cioi$ m prx^fumihus.
De corrHptionc appetitM
dc my robalanis cum nuce <^^^^";^/,„„ienunb confcrunt ad hoc, ^"^nitcymuium car & animcos mafticata in iciuno,& po &comcdanrur a [ fumpta !,^,tur [hauUo pod ipfum hquorc,]aut luU^
j.dc cardamomo minore-r [^^^^^^^a,.m ^c^" jj; ^
Vando inaomacho aggrcgatur humor lo &4uantunUotiim dczuccaru .^^^^^^p^jjiti^ malu.s diucrfus a confucto m quahrate matur in omni dic.htcx ^^^^^'^^^^^fjs iuuii^i'-" i
» B. Alu liierii.
b B aton/ucto
Part 270
fua naiui a iui^ rcquirii ahquid ci cotrariuml.t tontrai iuin - 1 djucriumj aconfucto di»«cr ium Lit ^ j non confuctum:j fugatia nang^ hint cxtrcma,A: c contrario,CiUapioptcr acciditqui bufdam appctitus luti,imo carbon"m,6c rcrrx Sc gyph,6c rcrumhuiusgcncris,f>roptcr quahtatcm,quic m cis ca,exuccantcm,aut incidcntc contrariam quahtati humorum. I:t quaiidoq;
conrrariain quaiiiau luiiiiv./! t,.»i. vj..«..-.v.vj^, ... ».„m
acciditpuxgnantibus proptcr rctcntioncm me lo nuis. tt itcrum cuppularum o - ij-'tl
cum cuppuhsglandium vchcmc ^^.^^jhec ti funt ca,qua; funtficut mcdicam^' ^^^.-h. cft dcfcriptio . Cuppularum S'^" j/^jach.vi- ^.^ viij.aloc drach.xvi.hcrbx cupaton ,^^ch.i). dicum Iquinanthi drach.iu).my ^ ' auabas conterantur omnia, & dccoquatu .^^^^^.r Ub.aqux,doncc rcmancat i^^^^^V c hebus coif ' in potu omni dic tcrtia ^^^-'''^^'^^^^^^^^^
rnnDularuni gi^^^ '
flruorum.3ppctitnJ»corrnptus,plulquani acadat cisdclUuttio appctitus. & caula m hoccil ihud,quoddiximus, 6c illud clt vlqucprope duos mtnlcs aur trcs.&: lUud quidcm cl\, quojiiamcarum mcilrua rctincntur ad nutrimcnipfafifluGt tumcmbryonis,&quonia^ [quando ciirrunt] ' timctur in cis,q^ aborium faciat . Amphus cm
bryon in initi(' conccpiionis nonphirimoin
^igct nutri mcnro proptcr paruitatcm fui cor- , ,
p.oris,quarclupcrfiuit,qn(H!dcmcnllruisrcti- 3« humor rcquuxns neiur.quantum ad ncccfiiiatcm ,corrumpun- iuum iimilc,ficuti___, , nir crgu,<Sc multiplicatur fupcrfluiratcs in ma piicium (ahtorum cum aciiu i. tfice,in(lomacho.Quumquccmbryonfitin- ancthi,(S: raphani.Et' [cxc y i ^^^^^^^ disensfupcriiuonutnmcnto,&illud cllapud tortiora '^^i'^- ] i^^^^ '\^^'^"^ .'.^.iocum^T^^^ iiirmcnfcs^minorantur fupcrfluitatesidx, & ..,..a .nnruaii
minoraiur hic appetitus, ctcft ille qui nominatur pcriculum , &: difcrimcn. & rcauis, ad quod altcratur ilfc appctitus,cfl:, ut lit dccii
N/.lIiricoi'^^'^' J >i jmyrabolanorunibc V^^^^ara^-;^^ ^fpolypodij] cmblicorum on^^J \\ itotic^' K v.ltone fcrri infufx in accto i^f''^^^^^^^^ ^ [pofl quod omni viceaflatiu'j ^^^?' Jponn^' >
drach.x dccoquanturin y^^'-"" .t.tcaiP*-''! .vnc.aqux,donecadmcdiCta^^j^_.l,^^^^
& viij. vnc.aqux,donec aa i".^,Vr^;.ach niant,6c dcntur in ieiunio vij. L .uacu'-'' ,
iant,(x ucniur in icuui'^ • v ^ ^.^,at" . autem appctitus ^^^^''^P^^^^^oj^^ituno x.amor rcquiixns illudcuni j^^ef^i^" v inum an^ilcficut iHcqui P^l^alcdo^"^;^
ancthi,(S: raphani.Et - [ ex ci-S q"' r-^^^^^ioX
fortiora iflis. ] Ht h ncccflariacu ^^^^bctiam,riat.L:tcxciscflcuacuatiocum^
granis.^ [citri^&jMenaphnco^^^^^^^^^^ tuia,&: proprie li tucrint flhc v^r ^^^^^^biri^^
.1..,^ ^ ra^^&ahxdic^-einantidotanu.
£iscorruptum,cfl,vtlitdccliuisad cxficcatuni, fiatcxammeos, & "i-^uice,^ ^j^^t^us*^
lcficcum.ficutea lutum,6c carbones; iJc tcihr, &c maflicctur , utlumattii ^^^j^^^r^ct j
&:guandoquc accidit hominibus fimilchuic moiiiis anadrach.ij. dczucc ^^riuy
proptcr fupcrfluitatcs , tumcfltotumin iciunio,ct lo ^ j^tcxciS'^-
aqua tcpida i-iiultotics P^ulathn •^^^^^^.ipcni'
tA N N O T
AT lONiE S. cxpcrta iunt cis, cft ha:c confca ' ^^^^,c^^
Ter appetitus ccrruptioriem allens rei appetentiam mteUigh,qnie & agrotantihuii [xpCyiT prxgnuntioi0 mnlte ribusaauit feiundo et tertio rfquead quaYtumwtnjcmy Probl.t^. cuiHrS rei racioncm pcte ex ^lcx. i .proil.Hic afjcBy^ de- *^^f-7' prauata appetcntia a Cjal.uocatur i .de iauff^mpt.ac ncn deprauarum folHmqualuatun.jiiloruWyHel poaonum utft deriojfed etiam de autU appctemia intedigiiur. De hi-.ius caufis agit & Gal.loco titato'. Vide & Paidum i • CT' Trallianumlib./,
robalanos bcliiricos,ctcmL-..- ^m"dcn,et mafliccm,ct cardamcniu|^^ 0c\l^'^^^,iy mcosjzmg
matur ex cis ante cibum,ct P^^^J^j^j^ ^m, 50 tas nucis. Itcx rcgiminc ^^'^^^i^uin^^^^yji^'
mundiricct paticnscam Itonia x^if . „ rediricct complcxicncm (^.^f Ltur V ' ^Cl matur lutum [alhur] ct .t^i^^^/^^iiitiu? ' ct ponantur in ipfa mechcina:^^^ dcj^^^^^ifci'^^*
deindccxliccctui-in folc> P.^J^^jid tcnti lutum,\ t Uimat cx co aUq /|,pra rjjiii
tur in ipla cx lale, quod ^Pv^^^\^ci]
De curcL corruptioni^ appctitm. Cap. 1 1 .
OPortct,vtcu,acuctur humor faciens corru
ptioncmcum mcdicinis, quasdiximus , u»- ii»cwiwcn,iin.v,vji.wv. ^ .^j.
Guibusoportctvti. Etcx rcgimineexpcrto ad .i. aut dorim.i.& s. quoni' ^prOpU,lc5|^
hoc cfl,vt fumat pifccs fahtos,& raphanum in cuomerc illud,quod comcciit;^^^^ ^'tlii^n
fufum in oxymcllc,(5c comcdat vtrofque,dein- rit res " [ commouens vomiY^^^^^i^i.tt^^j^a^,
tcnti iutum,\ t mmat cx ^ jup'- •piiu"
dc medicamincquod non aaa r^ci^t r fnC • aut dorim.i.& s. quonian; ..nc ...
dc bibat poft ipfos aquam , in qua phaleoli rubci dccoquuntur,&. ancthum,& nafturtium,6c femen crucae,qu.x in potu fumatur,6c quando que in ipfa ponitur luti inucnti in croco,qua titas drach i"ij.& riat uomituscumca in mcnle fcmcijucl bis . dcinde adminiUrcti.r confci^io
s" [ commouensvomif j^,
<5c fimiha, et facict abhorrcrc lu j^s q infi'
ftimaueruntquidam.quod miniftratur ad apcllcndui" YJiiii''';;ciii'''i clt.vt cibctur paticnsdum ^i' f Ja'" Columbaruman"atis, ct vta"j: jjjieC" |» incuiapolt tibumpaulatiwf
CU ^,K*
tis cn
;h. ra ..i).
:ur uti
ch. ,
^gd^K.^^^^^^cft vaWcm fimiliter, tarcVr .^"^^''^s,Et ^ixcrut quidam,qu6d po.
r 'L ] dcfiiamo abfcindit
^foportctut loquamur in hoc fccun-
'^'^'le.Et e^^-il^"^"^^^'"^" ^<^'cnndum ratiocina (»"' luH^ ^^^Jf >quc confcrunt ^ [ cis quamuis
1 falfo-
- j---^..^^^ &eftquumacctofumfuaincifionc,&h[cxpul Luital.
>^numantur uinipontici.unc vii;. lofionc J rcmouethumorcs uifcofos, fifunt in ^ B.incoriatior^n,-^ ..^ . , -1 o_ . j ftomachi,qui iuntcontrarium appcritus : P^^^r-
"'^''imdpf . ^''^^^picle. Etiamcxpcrtumcfta-
^oquant- '^'^^^"^^^ ""^* pontici.unc vii;. I i ^ dctur -^"^ remancat s.lib. & ad bibc ^ ^^^illis ^^.f^^nio pcrhcbdomadamuna. [^enf^ ll ' ^^nbusoportct cosutiin iecunda ^Wfom r paflhlx, & caftanex,& ^ r '^^cftuhfM quibufdamcorum cxpcr
J^^^uiSr^t^-^bcgi] ac fintm ipfopi ^Jpccu.ci ■ ^P^^^Sc carui &: olcum ablutum ,
quant eis, & dimittimt corpiis&iftomachum famclica.6c quandoque cftpropter humorem acetofum.f meianchoham, aut phlegmaacctofiun,commouentcmos ftomachi,5c facitin ipfo inud,quodfacitfua:ioucnarum^[capien «q«ire' tium] cibu,& coniitatur ipfiun,ur infpifletur cum co fanguis,&: contrahatur,& fcntiatur in orifici;s vcnarum ficutg[abftcrgcns j lugcns.
quoniam motus, quum cft cum compi-chenfi ^ZdiXi^t^H
COVtl .
1 1 B.aifcofora quoaum .
? d/v;5 nnnnVcn. Et
:U' tut
''^^ ?ris^1
lU3 ^ lll'
laii •ca
iti' ct
[t> (it
i> i5
^ft^^c^cs/in^ T*"^^ '-4rui oc oicum aojurun) , 7'qu6(l '"^P^PCi'A^ zingiber.Et iam didum
nos quj
one horum humorum ' tC
] cft ad cxpclledum uehementius, qua /it attrahcndum.& itcruni ^ t [ . -j K b
uillorumftomachimotus uclicmcns fitad in , fpiflhndum,i[ & conftringendum:] cuiusfi- Lc^T^^^'^ milc accidit,quumcft motus fuf^lionis ucna- tionc. " ru,& motusuirtutis attradiua;.& illud, quod
rcginicn ciu$,qui appetit a- accidit cx canina famc pcrcgrc proficifcetibus
• '-utn abfque dulci & unauolb.s t[
«Ppetkus pmfiditrecenfet , de
Cap ms,i& appetitu canmo.
M^l^oties, .
^V^^eiiap,, ^^^^^^^* ^^^"c appetituscaninus \w^^'t £ &fcbrcs proUxas rc-
^Cadjl^jtatcMi,.^ . ] Etquandoquc accidit W ^''^ fit rof . ^ctentiuiE in corporc:qua C'^^ Vei, & afl^duc fic ?^ciditj]
in frigorcuchcmcnti, poflibilccft utfitpro- "] ptcr hanc caufam ,& fimiha.& cx caufis quide commoucntibus famcm , & appctirum uchcmetcm,funt uigilioj fupcrfiux,propterca quia rcfohuinr,& cxtrahunthumiditatcs ad cxtcri^ ora fcqucnrcs dilarationcm cahditatis ad cxte riora.& fciasquod appctitus caninus multoticspcrducit adboiifmu & iubcth, & mortcnu
SJ^'^'^ iunf^. '^PP^'^^'^"'^ caninus propter rcoMi "^^^ ftomachi, rcfol rcftaurationcm, qua- Kr^^Jidun; ^"^^^^ famchcum,
WSdifn^r^^'^n)umfack fitim,& in \ li ^eiuc ^^'/^^ionibus facit famcm, quu Sor^'^mnn, f amcs autem fccun.
H C^^^OxSci ^inpcrfluitatccaloris in
Quls afe&tts caninm fit appetituf , uideo h^rerc mul' tos.Confundunt altf cum bulmoyaltj diningunt fane ,fed in huiws reddenciis caufis laborant.Gal. 2 .aph.caninam ap ^ petentia ex frigiditate , ttel acidis humoribHt impa&is in os yentricuiijieri teflatur. Jdetamen i .de fymp.cauf & cap.7. €x uitiofo fucco, ^ob totiu^ corporis difjipationem immo dicam,ob calori-srobur.uelretentricisimbcLillitatem caninas fieri appetentias fcribit.hulimon autem i.aph.cita to labefa&ationem efie ait facultati^,a frigiditate.cui ( on iuncia fames non eft . quod & author nofier in fequentibuSyqutm dc bulimo aget . Trallianus lib.j.caninam ap- cap. petentiam cffe ait.qua ^gri uomunt pituitam, (T quum ci bum af]umu7it,retinercneqtteunt:pofiuomitum uero more canumfiatimalium cibum appetunt.fierique hunc ex fri gtdayuel intemperie^uel materix copia. uel etiam ex mul "P'^' ta caliditate, & retentricis imhecMhtate procreari . Bulimon uero eodem libro magnam cfie famem tc!iatur,ab m
'''i^' ^^^^*tqu? ^^^^'^"'^ii^atibus cius.Cahdi- - ,„u^num jum^n^
''^^in^^^^Ppeto.-^^^^ ^Ppropriaturori ftoma- 50 moderato oris uentriculi calore,&imhecillitate,unde,nift V ^ ^Pfa ^u? ^'^''^^1 > ^ currcntia humi * " ^ - • - •
"oq^c Pcnf"''"'' fudione poft iMio- I ^''^«ic?'*'^'^ °5 'ftomaclii b [ capi ^tasu^^^^gatumcft.] & quandoquceft
dimentumimmodice afumant egri,animo deficitint , lon ciduntque.PaulHs quoque lih. i .ianinum appetitim expi cap.fi, tuita potijjimum ficri aficrit,hulimon uero eodcm lib.gra cap.fj. dcm efjefamem dicit,quum.f.minus quam par efi , cihos corporafentiunt.yidcnttirhdic mirS dijfentanca, quum al terfamem bulimo coniun6iam dicat,alterneget,alij exfrt ditate caninam appetentiam Hatuant, alij ctiam ex caliditate.Restamen fortaffeita fe hahet.Canina appetenticf, ( quod Trall.J ea e§i,qua <fger uel ob frigidam quatitat^ ^i-^andoquc luperfluitas Mdmateria,acidaprffcrtim,in uentriculo infidentem , -vel ob immodicum calorem,uelretentricif imbecilHtatem , a ijuibus tottm corpus i?nmodicc euacuatur,& al:7tienti in ops redditur femper cihos appetit,quos tamen,quum reti^ ncre ncqueat,fed canum more reijciat , siatim rurfnm appetit.BulimQs uerb,& f utipfa uox fonat , cumingcnti fit fame,folent enim grm,uhi quidpiam grande fit ftgnifi^ candum & tTr-^rof uotibus explicare:unde & 'h^oti htvov.ik i2yMi/.o{,hac tamen fmies non ori inc^f uentricu-
'^'^'^rfir;"i'^"s calidi in corpore , r^f^ai^iutio?;''^^^^ cius,& obcdicntie ip f S ^'^^onc^^^^^i ' & ncccflitati J [ recte ^
l^.^Cj^^^jiTi|: ^^^]f.ty .^o[a?cft ^n hVc cau-
SS^^^''^ caUd
^l^^^omf dcbilitatis rctcnti-
X^^ Pr^v; '^'^^^ intrinfcca dig. ;Su>^'^tadt. 'P^!^ fucritiniccali
^^Uci^^^^^cciditctiam cxcatarrho in 5><Sc fe/^^^ • ^ quandoquc fir pro
Ucn-^^^^^^smagiios,Vuum fubiad comcfta, & appropia
ii; fed toti corperi k/idet.fequititrquf pr^fertim mmodica euacuationem ex caloreyiieL ob rctcnm:is imleciHltatem, Q^are etiam quum hi coniimcJa-m uenlrfuulo fimem ampims non ha-jeantyUt Cnl.i. aph.neque quldpia?n prorfus appetantynifi tamen alimentuni immodicc a^umant jdeji ciunt animo,& conciduntytit Tr.ill, (iit.Atque ,itaypauck uidetur hji uo^es co diHingui-.qtiod canmus appeiitus per petua fit & immodica uemriculi famcsy buimos iiero no uentricuihfid totius co-rforis appeteritia . O-Avdcrgohic de canino uppetitu author nofier uerha fxciat m fcquenti- i o
Cap.7- Cap.jx. cap.5'
hiisuero de huimoyreu e agitnr.Tu qnod ad hunclocum fcrtinctyadi Gal. i .fympt.cauf.& Paulum Ub.2. & Tral lianumiib.y.
Liber tertius. ^ .
rLi.Et oportet,iit flnt ca , quib. ^^^^^^S^: calid? complcxionis ficur ca, ^"^" /lauadf tur cum gibo cameli. & olcumcu ^ ^^^.^^11, quum in iplb non ilint ponticir' ^^^is^qiu tas.&a [aliudabct] contcrunt jafli^t^s bus oportctcibaricos , cft '^^^^[^^^^^^^ ualdc poft cibum. & oportct ut c ^^^^ ^^^clc . acctoro,& pontico. & a^^^^^"^. .lcauarii^f^ ^iH auariaodorifera/icutalcanzi,6c^ .jjicfol^ ^ [ueremifck ] propric <\^'''\t^crcndo
tiUentds.Etix undtionibus abft^^^^^^
1>e fignls.
dis cx eis,qux confcrunt , funt^sf danum &cxci8 quidcm,qn'^c^F jicbus^^^^^^ grana alcadra in iciunio ^^^^"l^uiiitatcuU'^^'
autcm, qui patiuntur cam ^^.^):,,„dumP^^|"r ,roptcrtrigus,tam^^^^^protaturquandoque ipla,6c oirui-
mum dcbilitctur proptcr ptcr omncm malitiam compl^^^'
% B A?ia lirera. nmlca grauua:»
10 attcndas Ccrmoncm ■P'o'"'"'^,"'(;ognofr*"' &dimittunt) imo opoitct ut
plcx,oncm,& opponas cum <,d cftc"'« ,
humiditaic.confcrtctpansdc ,^he:«^^^^ dc.Quod ficorum naturctucni^^^^^j„rctcn moUificationis,tuncrctinc" • tudin* nccarum,clUuratort.s nuus*| W0^^^^^ ullos,quibusaccidithocpc^« ,„an?
Slgnum eius.qua; flt poft cuacuationcs, & xgritudincs rcfolutiuas,(5c antcccriiocarum, 6c iit non fit natura foluta lcciidum plurimfi , quoniam corpus attrahit humc^^ationcm cibi ad fcipfum,quarc exficcatur i'xx. & ligna c. iui>,qnae fitcx frigorc, fiint paruitasfitis, & a [mulritudo fa:cis:] & inflatio,& rehqua figiia huiufmodicomplcxioni.s,6c cx illis cll frigidi tas huius acris circundantis. Et figna eius,qua; fit cxcalidiratc,fun.tfortitudoliris, &non cft uomitiis acctofus,& cll narura fccundum plii-
fimnm conlh-icla,& rcliqua figna cius huiuf- rum iuos,quiDus '^'-^'^'^'''■^^'^{i cx u^^^^' ^mt modicomplcxionis.Etfigna cius,quxfitcxdc &cuacuationcs, opc)rtct c. - ^^^^^ ^^fLuni bilitatc uirtutisTctentiux intoto corpore, & que mundihcant os ^^'^^{^^^^^^^^^^ innG.nacho,funtmultitudocxituscgcflionis mala: fubilantie,ficuteltoi ^o^^^i^
b B.diariam. crudx, & pcrdudio dilpofitionis ad ^ [ fangui V noletamcgcfiioncm] & rcliquafigna propor . tionalia nora.& fignacius,-|u;c cft cxmultitudincrcfolutionis, luntcauLcrcfolutionis priB dida; in libro uniucr iali, quarum rcmcmora tio pra:tcriit,& utnon Ht, in digcftione nocumcntum.& cx Ibmma fignorum c [cafualiu] funtcaliditasacriscircundantis,&uigiliaj,& fi milia.Et fignaeiLis,quaj htcx humorc acctofo aut mclacholico,funtpaucitas appetitus aquc , & acctofitaseruduationis,& rcliquafignapro portionata nota.& figna catarrhi ex capitc sut ea,qux diximus in capitulo fuo . Htfignauermium funt ca,qu2e fciuntur loco fuo , & qua; diccmus in capitulo fuo
A N N O T ^ T I O N E S,
cumzuccaro,& ut inlp
c B.
Alia litcra. (iiuc Calidnasacris. Alia 'iccra. iftoth lignoru fex .
re ipfo rum eft appares. ^^,|^!'I[ioncui Pj.^'f3 lus , quc accidit proptcr rc o ^^^^ ,acn ^ mam.&oportct,ncpatientcsi
Part 271
mis caninc ad calcfacictiap ,..g^ais.^^^ rupos,] imonutrianturcxciL' ., ,.,^1701 antur cxtrinfccus excis^-^u
; u^
_ cureftoleum myrtinumA P ^,toA 4° & ficut alumcn diflolutini^ ^^^^^
oportct vt lint-cibaria coru'« " ^;^, ^cc "^, a groll'a;ricutllintucntrcs,i)ca jy,„uin .„c,
cogclata, & panis ai^yin'"', „ hocff' ,„,^f liqms coruminuamcn.nu^cx^^
conucnitci ut abhorrcat .P ,1« „
fuccurrat malitic 'pfi"^'^, " 'js . 1» '"opfl"5 scftraritascoipo'^ tcS.oLJ'
cap.ii. & 22.
Quibus figniscanini appetitus caufs ftgillatim dlgno fcantur,quod hic puU hre expiu atur , habes e^r ex Tralliano copiofelib.^j.Sed uidc & Cal. i .de fympt. cauf. <& jletium iib.9.
famis,cuius cft raritas «.-^ rcrp^n^^ qi'? l , cuiuscaufalunt ucrmcsA ^ ^^,,,icn '4 ^ ' ut intcrficiantur,& caucanttit ^^^ci ximus,in capitulo vcnii^tim, ^-^ cibisgrofllsifrigidisAP^^^fr ^^-^^^ 2ida,& aqua rof & co turindccoaionecxc^tml^^^^^
J)e cura.
Cap. 14.
all'"'",' t)f"'
cis.ln ca autcm cuius cau' jpiiiiii •;;p3p'"^ ■J Llaquidcm,quxcn: cx frigote, & cx fupcr- cctolo,oporlct,utpaiic'i^^^^^m„&^^j,js, I fluiratc plilcgmatica, oportct ut curcmr cfi aliquo,in quo cadunt.or allif' jjpcs,''
niundilicalioncnotacumtalclaaiuis pra;di- £tis.& uino plurimo.in quo non fitpontici tas.ncquc acctolltas omnino . IpUim cnim fanat ab ca fumptum in potu c,ilct'aclum,in ieiu nio.fpfuni nauquc cft curatio m.igis confcrcs cis.nili ipfis adfit ucntris lblutio:tunc cnim oportet utomnc uinumuitcnt,ftypticum,naii quc aug.nentura ficit in canino appctitii iplb tum,&; aniaru addit lu iolutioue ucntris ipfo
- <5o P'PCf,&utcomcdant.rK., i- nuccs,& amygdalas,i>c^ ■J^ ^ ji,
funt adipcsgalliuarum& fi^_)' ,clt^"|j^^
tio quidcmin quibuklainco^ ,
& illarum quxdam fu.tt « ^ a:<of. J
dicU-.Et in quibuluj»" '^* cil-i"' rff'*'>
,o(itatis,& .lla q'''''^'^^^"" scfc''*, K
diai.Et iUc quidv.".i,qu. xO'"',dll'' tioucmucntris/olaaturpolt . P
ui js ib e-
:uiriili- :o" on ud co cu-
ual' iris itio Yc tcs
K ...
cis2?n!i^^?^^^^^^^^'-'"^'^^^^^^ picraconfortata "^SiiiimTr r r^".^"'^'' unctiio:a . In pucris vcro , ^PiCSr II "^"^J ^^^^^'^ eis, qucknnllciit Vci ^ cibifubtiliatiui,alTiducturtri %f^jj^.l" POfii aquam calidani po(l rcgi mc niiiill] ^ ^^^^"^^'^^i^^l cnim lauat humorcs co «ffiilam 7 ^^^"^'^^^ cfl: proptcr mclanclioliam niia banr ^^^r ^^"^^^^^'^q^c indigct phlcboto %Sr * »ni(lraj,ri cllfanguis in cis pkiri t.,:fenanr^> "^^^'^^'''^c^^oHajpk^rimr,] & lidl ^'^^eoscu '^^ir^^^'"^""^ laborcturin cuacuan- *lcntii icriptahnitincanone, &
confcj.^' ^.■^^cetoiis^iSc ilypticis. & quandoq,- !%uJ^^^'' ^^^'"^^^?^"P^*' Ipk-ncm . Spccics '^''^ den?' ^^^^^itatccuratur cum co , q^ ia,6c cucumcrcs,&
\p cni 'tct
: cum co , q^
, rucumcrcs,&
tt?^-^-^^' ^•^/''•'•'«^" /'orio fedat.Id de qua fii^ kcautlF'^''''^ ^'^^'^^f^^/^?// fn,GaUllic expllcat,
' ^^'''C '''''^''^"'^''^^'^ curationcs opponit, Vide
q^uu^j^^^iii^atur famcsvaccina, 6c ipfam J"^^)5cdca pku-unquc famcs ca-
%cnon -^^^^^^' Wctitus P^^^ 'P^'^"^^ * ^^^'^^ "lciDi..,j ''^'^■'c^ dcaruitur appctitus omnino
dS^dca^-^ i^i^teccdunt pkrunquc fam^s ca
.•'picDjrj r ~ appciiiLis uiiiiiiMw
n ^^^^om i^-^^*^"^^'^ mcmbrorum cumfai^^^k 'u?v ' ^'■""^^ cJ^go mcmbra famclica 'cIdm... . "^^ig^ntianutrimcnto, .5c ftomachus
a<1 fy,|^^'^^:^-^^-t quandoqucpcrucnir rcs in
vcnai quidcm funt vacue, rcfpuit cibum, cibhorrcsipsu .
, . oQte, ^ M^^idcm accidititcr aj^cntibus in ,!ii.HorcM'i|^''^^S^'^l^'iti-s, 1 quorum ftomachi ^'l5'/^^^Miti '^^^''^"'^^ iiUpiirantur. Etcaufac- ^foifibil^^^^P^^^^^^^^^^s^^L^^nortificansuit: Pe •^^^^morii virtutcmattradiuam. ] Et ^^^iitibus \P ^'^Scntibus os ftomachi,coo ^^cntibM, P , & fparlis inmWis cius, /^^^^'^<^lio ^^PeHendum,& rcfugienticih ^^i^iei^j'^^^^* tuquidcm cognofcesfi- *^One, ''^uxiterata, & didta funt tibi in
pctitum,habetcs fpccics,5c friidusodoriferos, «5c aromatica odorabilia, in quibus cft ftypticitas, <Sc congrcgctur uirtus , quarcnon rcfolua tur.Etdcgkitiantpancm infufum in uino odo rifcro.Et kmiantm potu,aut forbcantcx uino odorifcro , <Sc propric Ci pcrmifccaturci camphora in calida complcxionc,aut xyioalocs, 6c g?.liainaliis.Etconfcrt ci fyrupus dclilio,ii no tucritcaula ciuscaliditas . Et oportct ut ligcn-
lo tur manus 6c pcdcs ipforum uchcmetcr.Et pro hibcantura fomno. Etoportctutdolcant t C ] pundialiqua rc
pungcntc,5c vnguibus coftridi, 6c pcrculli uir ga fubtili molli,ut dolcrc faciat,\5c non difrum pat,ni(i fucritcauiacius caliditas. 6c cxcis,qux confcrunt eis,cft vt iUmantur tortclle, «5c digitis contcrantur in ^ [mcliis aut in udcacj odo riferis,6c ex cis cmplaftrQ fiat ftomacho,(5c pro prie in dilpofitionc lyncopis.6c ftat cisempla-
20 ilrumctiam cu cmplaftrisodorifcris,(icutlunt cmpiaftrum pincalc,(5c cmplaftrum ^ [almarub frigidi. ] 6c quandoquc confcrtut adminiftre tur flipcr ftomachos eorum ^ [mcdicine fadc] cx mcdiciniscordialibus boni odoris.& ut vaporenturcx fumigiis fatliscx ambra,ctfiat cm plaftrum iundluris ipforum cx cmplaftro fa(fto cx aqua rof 6c aqua myrti,^" [ almcliis ] ct camphora,ctmufco,ct croco,ctxyloalocs, ctgalia, ct rofis.Et fiat prxparatio in calcfacicndo corpora corum fi caufa cft frigus,ct in infrigidando ipfa, fi caufaeft calor . Etquum fuperucnit cis fyncopis,fiatiplis illud , quod diximus ctia in d ifpolitione iyncopis; ct fpargatur fupcr fa cics iplbrum aqua frigida , ct ftringantur manus.ct pedcs ipforum, et pungantur plantx^ pcdum corum,ctcxtcndantur capilli,et ^ [nafijip forum.Qmmiquccaadunt,cibcnturpane infu fo in uino odorifcro . ct li fuerit in ftomachis corum humor cholcricus.autfubtilis,fumant
4° in potu quatitatcm ii.cochlcariu dc S [oxymcl le] cum auteo i. de hicra,aut minus, fi fucrint dcbilcs.ctfi fucrit frigiditas fupcrflua, fumant in potu thcriacam,ct fagzcncam, et diamartc, ct confcctioncmftoiiuthicon , ctcle^uarium diarpermaton .
a t B. quu ranc fo nmoleBU.
b B.mefufetj ali ter nieifu^e, aue in nefujd , uel
c B altnuredfafranj.
d B. Alia litera.
g R.I)tupo a<e tolb.
^^i-adin ^^Pellendum , & rcfugienti- Defamefyncopali, l.} Ji^^^^t^i. Ht tu quidcm cognofces fi-
Cap, 17.
^fii^^^^ViTi appetentia quim ftt^non ta
^^^^^^ntiat'^^ ^^^^'^ «^oj^/^orilf. in quo nempe, licct ntfL ky^^^^ntur ^^^^^ immodice nutria^s , <^gri ani» % ^'"'^^'^ /"'^^^«^^^"t ^uic.& rrall.lib.-j.^emu
ESt ut iint paticntcs famem , non tolcrantes fcipfos,quum famclici funt,quumquc tar datur ciscibusjfuperucnitcis fyncopis,etcafus virrutis.ct caufa cius eft caliditas fortis,et dcbilitas in •* [ftomacho. ]
ATs^N o r A r l O N E s.
a B. Alfa licera. ore ftoaiachi .
_ , q)ifferthicafe&usacaninaappetenti:,quodcontim!ry
'^na^^-pcr ' T^^-^lli^num Gal.S.dc com- ut ea.non afflio^it.fcd ingefto alimentofedatmquod bilicfis
hd ccUir' ^^^''^''^ TraUianusgrandi fame Ubo nos iuuenihus^on femel ex retardato prandio euenifie ot -
^^'^'''fnip/e ¥^bufdam ohUttim opium^ feruauimus^abulimouero eo dijJert,quod hxi uera isi ut ^
^^^^^ncfi^y, linqui hortatur: quare neqj de trituli appetentia.ru uide J. etium
; Cap. le.
^i^^rtc? ^^^P^fitLis omnino, & pcnitus
^e cura .
Cap. 18.
^todorcntur cibipcuuccantcsap
HViusa-gritudiniscura proxima eft curx boliimi,ct lam prctcriit maior pars cano nis rc^iminis ipfius in doloribus ftomachi , AVIC Zz ctbo-
7^^ Libcrtcithis.
Sc bolifmo. Etad rummu rura ipforum diuidi miditatcs,<5c ^ rminrunt] & q";inf^^ ^^^^^^^^^^^^^^
^& quandoqucpropterc£^^^^^^^
ia B.AIIilitera fyrupo frtgido .
b tB'AHa lite-
Ti CiUil .
tur ad curandum paricntcs ipfam indifpo fitioncryncopis,<5ccll lani didumin capitulo fvncopisA' ad curandurn ipfos , quando cuadunr,6c cfr vt cibcntur panc infufo in » [ vino] & fyrupo,dc frudibus: dcindc cu alio rcgimine infrigidatc prardido in bolilino, 6c co,quo curcntur antc illudAcft vtproliibcanturaso
noplurimn,& non tardctur cis cibus, & utci v.^t.v^.*m^iii,v.v..xiwv,^i»cv .niiu"""
bcnturfrigidisa6tu,6c vt fiantiliisca, ^ux dicii tcpuImonis,dcindc,quajcft curn con .j^, tur in doloribus ilomaclii/' t [ ] tchcpatis , dcindc qux cfl cum ^^^" ^.coiir
hcmcntcr. v.v - . ,
ccrcbn cx firfcn calida,& niania,& vehcmcntior quidcin Citis ^ lc(\. ^^^^^^ eftcaufa horum mcmbrorum,& P^^-comn^^ tH nitatcm
uctur aborcftomachi,dcinde,q"C c tur a mcri,poftca qux commouctur ^y,^ita-
icri,poltca.j rtimu»"-
do (lomachi,dcindc,quaj cft cnmconi^^^^jjj.
•[ ]
Ommnts fyniptomn hoc non cx foU cnliditdte , fed etexjrigidit.ire fi.it yut colHgi cx Cjalen . yidctur i .(id CLtHL.pmfcmm tajnen ex diffolutioncy & cx calore procreatur. proptcrea de altcrando foiilm calore hic author mcminit.TH pro,vjr caloris & cjtrerarum hiims caufmm curationcypctc Gal. i . ad GLuc. ia citato de fyncope Loio.
tcintednii iciuni. Sc quandoqiie»^ j^^..|jy5,(x munuatccorporis totius,ficut in pj^thi^i' fitis crcrica,& quic cil in fincctlncc, K ^^^„1 it proptcr punduram J jj^on
h n cft mcdil.
MVlritudofiris,&: eius vchcmcntia, quandoquc fit proptcr llomachum. f aur pro pter cdliditarcm comnlL-xionis cius,(5c proprie oris cius.Ht quandoquc accidir iila caliditas in inflammarionc fcbrium ita, vtquidam corum non ccllcnr bibcrc, & non faticntur,doncc mo rianrurindcin proximo. Ltquandoqucaccidit lUa caiidiras proptcrpotum vini fortis, vctcris valdc.plurimi , autcibum calidirm vaidc acTiu vci porcn.i,iicutcft afla,5c allia,<Sc fimJHa. Etmiiliotics moritur homocx potii vini vctc ris in flam;natus,5c conturbatus,(Sc fiticns . Et quandoqucaccidirillacaliditascx potu aquarum falfarum,' aquaiumaliarum.jEt aqiii iiiiris quadoqnc ciBcit in fiti addirioncm, cui non fuccurr itur. Et quandoquc fit proptcr me dicinas<5c proptcrcibosfitimfacicntc$,qu{cfa ciuntfitimcum ablurionc,autcurfu,5: ablutio ne quidem ficut rcs (alite, quas natura ahlucrc quairitcumlauationc, autincifionc, <Sc curfu, iicutvifcofa,quaj naturaqu^rit fubtiiiarc vaU dc ita,vt penctrcnt,&: non adhcrcant. Et qiian doqwc facit fitim rc:^ grona, pr©ptcrca quia vcnitad cani caliditas. Etpifccsquidcm (aliri ag greganthccomnia.Autproptcr ficciratcm (io niachi. Et quandoque fir proptcr phicgma falfum in iplo, aut dulcc,autcholcram amaram . & quandoqucfitproprcr humiditatcs fcrucntcs. <:^ quandoquc fit cum communitatc mcm brorum aliorum,ficut fir in diabctc:<5: cii dc xgritudinibus renum,& diccmus ipfum m capi tulo rcnum . Etquandoque fitfitishumscapituli proptcroppilationcmcxiftentcminrcr i\o machum Sc hepar,5c « [ fcparatur ] intcr aqua & pcnetraLioncm ipfius ad corpus, quarcnon
fitim facicntium.nam cum ip^^ ^^^%nccii^^ ccfiat punchisbibcrc,& no [^^^.^^^^ ' ^-^oi^^^ riatun<Sc fimilitcr a potu uini , in |" (^f^uticd' 1, ij fu nt vipcrcaui a cibo. t [ ■ & ' [ ^f' ' 20 dirportcuaciiationcm cumfoUiUUO, ^.^„1 rftioncfanguinoicnta fupcrflua.] }^„npliiri' Cip. ig, dcm mcdicinam foiutuiam ^^^^^^^^[^-^^,0 '
mum accidit,quum opcratur ^'^l-c^f.^x.q'^^^ cuius dcfcdus 1 pluribus horis ig^^"'^ joq; f dicina adhuc cll in opcrationc.oc ^i ^^^^p^ cidit vttardcturabhoralua,autani ^^^^^c
ftinct antcbpcrationcm "^^^'^^ jf*.tcnii^^^ ius antcccflio fit autproptcr calidir ^cjiis cin^,aut proptcr caiiditatcm ^^"^^ ^riun^^^' ficdtatcm,<Sc rardaturproptcrconi ^^^jjia-
lorum.& proptcr iliud fitis in ^^'^" ^jcinai" chuscflcalidus,& ficcus,i5c|;'il^i'^ Lcrit^Pcalidam,n()n fignificat q? mcdicina .^t^c^ rationcm iuam iamduaum,<3c 'l^-f^W''' contraruLs.fignificat quod ip^^.^^"^^^con^'^^^
ncm fuam iamdudum.&: ^''^'^riis &^^^-^/l ucncfium,miitnuiltitudolocuiioni^^.^^s:l^^
tij,(5c iaboris:<5c fomnus hip^'^'^f .ricf^?^^'^!! quum non cft fupcr cibos cahdos, ri .^^i fcdatfitim,<5c quando aggicgannu nibu.s acutis firis vchcmcns,<5c iiccu tunc illud cft malum uaidc.
A NNOT ATJO^^^' .
Sicuti cihoinflauratur V^^V^^^^f^^ &f fHbjiantiA corporum nojirorum eipin^ \ ■ f^0i quidhumidior^,^.de^en.fanit ^^.f' , uentriculoenappetentiaduplex& c\c0^^fA f quaru altcra fiirnesfitisalteravocatHr' ji^cifi^ , doicnteAri.i.deanima.appet^tia eftc*^^ trif^<^^^^ M\
fcdaturfitis quamuis bibatiir aqua piurima,& humiai, eadem ob calorem & ^^'^^^^f^//^f.>'^{f^^^^
fiti4,qHandoque etmm ai)oteturyj^^r ^;- ^^pctin quehoc yelquia alienaa confuctvM^ quia magis appetimH^.poftcriorem ban'^ ' cor-A of' aa uere efi a£iio Gxl. ad deprauata?n rejc ppa ^ tia^.defympt.cauf4iergofiti^appey^^^^^^^^
hoccft ficutiiiud,quod acciditin iiydropifi,6c incolica. Etquandoquc fitproptcr communitatcm licparis quum ^ [fcbricitat,] autapoflc matur,aut uchcmcns fit friguscius,quarc non atci'ahit.5c pcr communitarem pulmonis,quu caicfcit,(5c cordis ctiam,quum calcfcir. <Sc inteftini iciu;u cr,<Sc mcri,^ [alcaiafim, ] (5c que fcquuatur ipfum^quando cxficcauturm ipfo hu
ijfdeminuentriculo fuperantibu^ caufi^ ^^'^tV mobrem iureGalenH«6.de loc.aj'^ Zt 0^^^^^ lidiiatem uel ficcitatem fiti^ caufa^ refC J^t^ ^^'0 gisfortafie ficcitas,quam Aji^f- f ^
ficcitatis gratui ,quje iili fucceditfimfi^ ^^^j
Liditas hM inucntriculipr^fcrtirn
di munus ineil,f<£penumero tamcJhuentri^^^ fed uel pulmonc,ac thorACCyudiennore)
ifi. on
ua5 :ci'
TC- i »; iri-
S )
:fe c
'^^''«/«f !/ ^^'^^'^^^■^^•^' /^^/ Hclficciori mtefnpe-
^^misr "f- "^"^ ^''^^^''^'^'^ ^^^^ nviitmuH commH^ ^iikn ^'^ ^^^''^'^''^''^''''^^f^'^^ oh cxtenum caufam id fiat Wit nJ"^ '^^l'''^'^^^^n}fe^am. quarc & fitim augerc po- ¥mup^ '^^"'^'.'^T^e amhiou , dum uMicet ipfum ad
Htisex^-^^^f^^^'^' exftcccintlbusitcm medicamen 'ijan.tryquare & ex uini meracioris & antiquio
foV^^ "l^^W^^^^nforte miretur) nti ferc in cfteris , '^"^^tnitQj^^^^^^fi'^^^^'''' ^V*^ copiofius in^eftayprieter- ^'"^4 ^ ,f "^'^^'«^«^ ahhnty^ alimentiad illius fub^ '^^^eiU i /•^•^'^^^ P^^f^'^^''et , ipfa fui fluiditate minima in V'7i^V "^''''^'^^'^^'^'^''^ ^^n^n-nHmadiuHans ,fui W:^Cc''''f''''''-^^ o6y2>7/;f.^.^/^ obfiructioncir-
y^culi^ty^^'^ ^^^^^^^^ ''^"^ P^jf'^^^ ' ''^^"^^ ^ eontinuaad ''^Ht 1; ^^f'^^f'^^'^ofit . ^;/^ e.r ol)nru6ilone bi
^'•^'^^'^r^"''-^"'''^^ ^'/'/''•■^■/'''^^ ^'^erat.uict. %o'on. •'^^^^^'^'^'^^^''^"'O biHsHcroadosuentricuH "''V^w/.r?'^"'^' ^ '^11'duate.m fitim amplifitat . i^-^f
Tra(5fc. 2. 723
rcilicctilliiis quidem,qux fitcumcommiinita te pulmonis,& cordis, llintquod fcdatcam at tra<ilio acris irigidi,(Sc nigilia; confcrunr ci, 6c ibmnusadditin ea. &quandoqucfitfudioaqux* paularim magis ulrima in (cdando ipfam, quam forbcrc ipiam plurimum:im6 quandoque ibrbitio cius fubito congclat [ fupcrflui- c B.AIia litera tarcm ] dcindc calcfacit cam , quarc additur fi- humorciti tis in duplo,5c cxpuilbrlitisadditin fiti ,qua-
'/^"^^'^^''^^ ^ ^^^^i^ aquji ingefiam cnpia,
^'^^ pots!,pliis fitiuntnr aqu.-e. cuinstamen rei lo rc non iuuatur ab cis , quibus iuuabatur in
quapium qualii ate,ueluti re & Alcx. I .probl.uelfi quis ea-
principio. I t illa,qua; fit cxficcationc mcri cilparua,dcbilis,quarcconfcrtci fomnus,proptcrca q? humcclatucntrcm,^ quics,& dimiflio iocutionis.tit fi c(l cx calorc,tunc uigjli^cd fcrunr ci. Et taclamcum communitatc hcpatis fignihcatcognitiodilpofitionis hcpatis inco plcxionc fua calida, & iicca,(Sc apoftcmaibum caiidumj<5c non calidum.
Part 272
A N N Or AT 1 ON E S ,
' '^'^Hmn ^''^' ' ' -fi^pl-^^ed.fkc. uhi de uipe
al!(^ ^'Jdicamcn uim,Hnde & Hipp. .4.
'1. \<it\oyi^ '^^''^^'^^^^f^nationis indicium ponit , ncmpe ^ P^^tcreTr ■ ^<''^-' - 'prohlm' 67-
y^^Hi? n^r n^"^- ^ ^'^ ^'^^^^^ ^^'(^'^0. & ex cmris de-
'^''^tm^^^^ t-o^M,//? ^.apli. aliquando^t
^ . ..^^^ ^ occurrunt , dnm uel calfiiciunt
, ^^H^kdu'^^'^^^^^''^ f^^^^^ & uigili.x-.qnandoque 'c ^ cic/e% ^^"^'•^''■'^"^'A^^'^ fi^''^''^^ ' q^andoquc & "'"'•^ fomn^^r-'''''^^^ ^-««M,//? ^.aply. aliquando.
"^^^^orum-/'^^ P^^"^^"^^^'*^ ^^^^ author aduertit y 1 f^tim A .^'^^ aj]]mptionem. Ita & halnee qui f''ksf^ ^^^^'^f^^fltiibufdam fcdant, de qua re Alexl '"^bis r'*^'^^^"^ hocloco duhitatio. J^itauthor w . ] p^.^ .^^ ^'{^ltdoque fit per commwnitatcm he
Vide gal.lih. i .art.med.de fympt.cau. &6.deloc.aff cap. 7.
Aduertit hic . ^Iuic. unum,quum ait [ Et qnandoque fit fn «P-2. £i'io aqu.^ paulatim i&c.] cuius rationem hahes ex Ar'f.
3-probl.feci. Qiuiob taufamjait.qnodunmerfim raptimq^ Problir,
hiiitur,nentre7n id rninus hnmc&at , qnum t.xmen ab hu- „
^ more copiofiore plus hnme&ari conueniatc An quod humo ,>
rem mnltum ac umuerfum uenter fuperare non poteByfed „
locum aaire fuum,indomitHm patitur . locusautem crudi „
humoris ucfua cH . cxignum utro fiicileumut, & conco „ qnit: ex quo ?/ioram hic diutius trahens uentremporrd hn
rnlficare poteft . „
De cura.
'^^^kitr '^fV^^^^^'^ exuehcmenti ctiamnum iccmo
ir,- : ^ ^^'^f^ f'*nt calid'itM & ficcit.xs , ''^'^^i«o^c!!^'''!.^^^^^^^f-^^^^-vti^^ri fmspotcfi ? Sol^ ^
em exigua admodum alimen f.fit
%l^'^'rftZ^^^^^ '''^ ^ongcfiamfalfi hnrnoris
'^ix]^'^'^'^^!^^^^ '^^' h^^ropicis euenic :
%f^fm!llT/^^^':''^ ^'^^^^^ oifirucTionctny &
fjf J"%^rfe T^^^ ^ ^^^'^- ' ■problvm.Onamobremyfi' '4jr''^^«fUi ^^''''^''^ ^^'^^*^^ e^yreferr i, & h^c fi-
^amuis frigid'ita.s fiecitatis h
-f^iMwidcm f a
W^^^i^ex • ^ proptcr complcxioncs
'^fia|^^^^'fiuer^ '^^*'^ didafunt ui capitulis , ^^cfif ^^^^'■^ matcria,fiucabfquema ^'cis . r .'y^^^'^^ amara,aut falfa nitroia
'^^it^^^^^^^^LVr^P^^'*^^*!^^ fuacbullitionc. Et
iplCr'^'^ cjppiiationis , cft,quoniam nitas naturx.Et no '^,^ '^•^'^ctis c(I,ut fit fitis uclic- \h^^% ^i^^^^^atpotus aqua:,imoquum
OMnis fadacx caufis complcxionalib.cura tur cum contrario. Et firispulmonis curatur cu m acrc attrado . Et multotics quidcni curaturfitis mandado aquam frigidam fupcr linguam.Etillcqui timctfitim in iciunio,pcrmittat loco aqua; fabarum, 6c ciccris , accrum cum oleo, & abhorrcat aqua fabaru , 6c ciccris, quoniam ambo funt facicntia fitim. Et cuacua tus cxpcclct fupcr fitim,quam acquifiuirci cua cuatio ufquc quo confortctur eius digcftio.Ec non bibat fiticns.aliquid plurimu fubito,ncq; 50 aquam frigidam ualdc,& mortificct caliditate quamdcbilitauit fitis.Et uomitusquandoquc facitfitim, & fcdat cam fyrupus dcpomis cu aqua rofarum.Et in ftomacho quidcm caiido, dc ficco additaqua frigida firim,&; fimilitcr in ftomadio falfi humoris, & aqua calida fcdatfi timcius multotics. Etquando,fit uchcmcnsfi tis,& non cil: febris, tunc mifceatur cum aqua parum iulcb , ut pcrucniat aqua ad extrcma mcmbrorum .
,'^cccfTitas cxtradionis ipfiu« li.^^in;^^^^^ tHis,quarc ilmt fitis 6c ;
ri(j 'SiUi.^j i!!.^^^ coninKuiicantcs,6c b [ cqua
X. proptcr caulas fic o- '^^^ antcccfiio tllarum cai
^^^S)quae ht cum coinmumrate.
Defms'mmod'ic^ curatione pete T rallianum lib.j. & ^^^^^ Taulumlib.i.pete&Galenuml'ib.art.med.^ l .de fmp. ^^^^^
mod.fkc.&H^ippocratem s.in 6.deuulg.morb.& '^.de cap.7. Tex.^j.
rat.uicrm ac.Fnum ^'10 adrwtanone dignmnfmb'it. nem^ Tex.50. pcaquam calidam ,faim , quf exjalfo hmnore prouemt ,
fedare . quod certe fi de fdfapitmta cfi uidctur & debile HatHendHm.quumfalfapitmta ad uiiis naturam uergat.
De cura pcrcufwnis ohuiationis , & cafu fuper siomachum. Cip. 22.
TT Mplaftrum confcrcrjs ad hoc.Rccipc poma XL (ccnia dccodacum dccod:ionc boniodoris, donccdilToluantur in dccodionc, dcinde fcrantur bcncjdcindclbmatur cx cis pondus quinquaginta ?.<Sc miiccatur cuni-x.ladani, <Sc viii.rof(5c vi.alocs, & aggrcgcntur omnia cum ii. fuccis,f. arnogloflx ic foliorum cuprclli, & mifccatur cum cis olcum dc lilio , (5c fiat tcpidum,^ ligctur fupcr vcntrcm,' [ &J vbicil Ito -•^" niachus,aliquibusdicbus.
TRACTATVS l\h
liditas, dcnigratur , & quandoque fit nigj^^jj cius iimilispici.Etftomachus ctiam non digcrit omnino,pcrucnitrcs aa 1 ^ \\w
rcmintcftinorum aut ad ^iy^^^"^P kf ni-S^ ] Veruntamcn non conucrtitu , l^^^ k^^^
fi ] ad hydropifmi ty mpanitcm ' n ^^^^^ ftomachus in ipla habct impi^cl^^^V^Jcibi,^ quantitatis,qua faciat Li^ip^^'^^^°"'j ji-rcftio non qua digcrat.Et fcias^q? ^*^'^'^^'P\,ocim^^'n'' ) nis,-6cdcbihtascius,(5cadultmiimi " ij^cfl: tum cius^quum accidit cx qualibct i ^^^^ faciliusad curandum ,quam Ht^^l^' .^^^^^01« proprcr dcbilitatcm uiriutiS; & J^^^^^ plcxionis confirmatam ?
^ N Nor ur 10^^^'
Coaioncyfjuc in uentrlculo ^^'^^^^^^^
*I)cnocumento digcjiionis.
H 9 . fn imprefr lionc <i»J«:«!»»$?
fium cum d gf"
f li elt necefla fiun» conueifio
fnueniuntex eo fmcriinei.u quafc .
i s. aut inue- ;iiunr Alia litcra auc actrahuc» g.i.fed. _ )) 8, grauiras
NOciimcnta digcftiohis fcquuntur nocumcntam infcriorib.(lomachi,aurpr()prcr caufam m cibo,autproptcr caulam in dilpofitionc,quictiscorporis,(Sc motus cius. ttfadu caularci ftomachi cft mahtia complcxionis aut calida:,aut frigid;i::6c fortiorcarum cft frigida',6c dcbiHorcarumcft cahda.Frigidaenim vchcmcntius noccr digcftioni quam\'aUda.Ve rum ficca,6: humida non pcrucniuntad hoc fccundum phirimum^utapparcat cx cis fokim cum xquahtatcambarum aharum quahtatum nocumcntum digcftioni.s, niH iam fcccrintciicnirc,liccaquidcm arcfadioncm , & humida hydropifmi. Vcrum dirpofitio •« [ intcr quicte & fomnum,] 6c corum contraria.6c quod fcquitur ca dc iudicijs cibi in hoc,cftqu6d cibus indigctquictc, (Sc fomno , vfqucquo bonafiat digeiiio , 6: quando funt loco amborum mo-^ tus(Sc uigin.x,noncomplcrur digcrtio.Etcibus quidcm grauis rcmanct in ftomacho prohxc: 6c digcrirur,aut rcmanct indigcltus,aut cft par uardigcftionis. Scd lcuiscibus quum non dige ritur , non prolongatur Iparium rcmancntix cius non digcfti,im6 quando non cft in ftoma cho,qui digcratip(um,corrumpitur vclocitcr. Et cibus quidcmautc5ucrtitur ad illud,quod ^ [ ncccflario facit digcflioncm intcgram,^aut conucrtitur ad ilhid,quod ^[ncccftariam facit conucrfioncm aliquam ] 6c digcritur digcftio neaUqua,non intcgra,quarcnon J [ atti-ahit] corpuscx quantiratfcibi,quam poftibilc cft ip fum fu mcrc, quantitatcm qua indigct cx cibo j 6c lit ibi cxtcnuatio , aut non digcritur omnino . Et illud cft fecundum duos modos, nam ipfc tunc aut rcmanct cum d ilpolitionc liia , autconucrtitur ad (ubrtanriam cxtrancam cor ruptam Et quandoquc fit illud in omni digcftionc,6c ulcjucin tcrtia,6c quarta. Etcaufaillius accidunt hydropilis,6c canccr,6c formica & ery(ipila,6c morphcaA' baras,(jc fcabics.6c il lud idco,v)Uoniam languis non c(t digc{]usdi gcftione conucnicnti naiurse , quarc mcmbra non*" [attrahuntipfum ita, ut in iplonutriantur,6c ] putrctit.6c foetct,' [6c non rir j nurrime tum cxco [6c j non ht bona ailiiiiiiatio eiu< cum eis,6c ft tucrint ilUt uincciUia " [ fv"x j6c ca
Galnotat ? .dcfympt. cauf uelif^ti^^ ^^"^[^l^ ojfcnfiM cxtcrno crrorc . FMidtati^ ^^^lpirlr^ udc»^ intemperiemyentriiuli caufam fnt^iU^^ (Ciitf^^^^"'^ matena .fed prxter hanc,& '^^^'^^'^'^'^^Li:.!^^'^ eoloLO Gal.fufms explicat,& ^^^^ pouerfi ucntriculi compoficio
abos nonpotcft,& nonmmorcsfoluni^i^^^J^^^^^^^^ qu£ omnin.qmim aducntriculi In in^^l
ms quam intemperics '
nebusyco^ioni^fumma flatuiturjCp ^"''''".gf-apicf , acyut alLt4 notauimm,aaio7ies ^'^^''^. ^^Ji ^tiim ■ tione fierh& l cwpofiiionis probc (■ (^^^ ri exiltimat .
*De corruptione dige^ionis,
^lbus corrumpiturin ("-^^[ilf^^^^^^ V_ caufas,qux (unt contrana: j^^c^ai-tjg tionis eius.Et ad fummum caui'^'.^^ ^^^^^^cO in cibo aut in rcccptorc cibi.
rucnicntibuscis.t rumpitur in ftomacho aut P''^-^^^]^propf^^'Joi'
ibus I Lipcrucnicntibus cis. 1 1 ^^^J,^."^^^^
Aonvu-hn aut pi-^^r n.nntei'^^j.
titatcm quidcin, quoniam ^"i^ ^'|rfraq^^^ ^fjc tct, quarc patitur dc digcftion^" ' ^ ^^t^ ihninusquamoport '^^.^duri^^ rfupraquaoportct.q;' ^^ii,,oiJ^^
tCt ; AutC
digcftionc fup
Etcxpr inftor
calido . Scd proprcr q"?^f^l^f,,iption^'^
6cincincrcmconucrtitur.r.i:<' j^^^^^[,oit7,^j,i corrumpitur cibus fubtilis ^ ^inoi^^^^^c^i
;o fcipfo uclocitcr fufcipics ^o'"''"^^ p^^^^^it^\^^ lac rccentcr muiau,6c niclon^^^^.n in'' vnj? tarde rccipicns reaiticationeni^ jffi
ra 6c caro bubali. Aur cft l'npc'
'1 Mn^^^^^v^^iOi". fuam caliditaicm,hcut nui.-^ M^^^ Lc/ giditatcm fuam ficut cucuroi .^^tc, ^j.'.fii' bcns appctitum cibi cum ptop cuii^^^i^jli; in ipfo.aut in comcdentc,hcui ^ fit l''*''^ b^^; git natura aciboaliquo,qt]an ^ -opt aut hr appctcndusabaliqno^^A^^^J^finiiJ^^r
fux rcccptionis^6c ilhid ^^'^'^^J.ni^^''^ lict^"! in ftomacho cft rcpict 10 , an , « .
rius.Autfumitur antc cxcicUi^ ^^^ u poftexpulhoncm cibipnm/' |,ne'|fiipf^5
cius . Aut proptcr crrorcm 1» .^^iti^^H^
urordinctur,qui cftuclocis -f. . ^ illum,quielt tardc digcltion'^' fanJ/.ji/'
fum,cuaic corrumpiiur,(X ^
ftio en"
idit 01»
lcuisb^iupra ] gra- Voca,^/^';^ ' ^ ^^ipra J ftypticum, niii lit aliquid faturif..'^'^-^^'"^^ t^icicns necciTarium,ut pra:niit pter,^,-p^^^^ ^'-"i rcrincndamnatura. Aut pro iuralii ' ^^^^'"'^^^^^ Ipccicrum cius 6c mifccan «Itveu!^^^'^^^ <tlns,c]uarc commilizcturillcqui
iii ciit
ili* )r^
-(Honis,6c illc,qui cft tardxdige autcm caufa rcccptoris aur cft in
& permifcetur cum toto cibo : Et quandoquc eft iiuiufmodi humorpcnetrans in ucnis,dein de rcucftitur ilibito quum opponitur cioppi latio ! [ iubitojin facic mcatuum,cum quib.no » B.cadetifc pr^paraturpcnctratio.Etquum ftomaclius cfl calidus abfquc materia.aut cum matcria cholc rica cffufa cx hepatc ad ipfum,proptcr multitu dincm gcnerationis cius in iplo t [ ^'^"^* .^^ , per uiam feliis prcrdidam, corrumpuntur in
^circi/^'"'^''^-^''?^^^^'-'^^ ^^'•^'^^'^^''^^'^^''■^^^^ jpfocibilcucs,& digeruntur fortcsgrofTi,ficut •^^^^^Uod 1^^^ ip^um,<5<: accidunt in ipfo: i t caro uaccina.Et fplcn cft caufacorruptionis ci cll in rnh0.i..r;.-. ^n. r..,...r,r,^ bi.Etlcias,cpcorruptio digcftionisquandoquc
adducitad lugritudincsplurimas malignas, licut cpilcpfiam & mclancholiam ' t [ ] 6c ^ * B mirachii. limiiia, imo cft matcr xgritudinum , &origo ( chronicaruminfirmitatum,Etquandocor rumpitur digcilio in conualcfccntibus, & gcncratur acctolitas,indicat recidiuationcm pro ptcr illud, quod timctur dcputrcfaclionc . Et
:o,^^^ 1 "^^^ l^ubfianriaeius, eft , iicut ii lit ^ia,aiitrj ^ '^^^iitia complcxioniscum matc - niatcria , 6i dcbiluctur in diL^ercn-
,,j;;;Pcrtraalcatd;^cuion ^^sdr,;',;.^'':^^^ frigido . Aut (ic ilibltantia c-
iigcilioncm , iicutiamfci-
%ipr|.ki^^ l'^^irbum ipfius lubtilc: Aut (it Jcnou bon /P^^^^ ^'^'P^^*-* ^^^^'^ "«^'^ iimilis, ^H^^cdic n^^^^^^ bona, vcrum grauitas cius
Ponciv. r," . '^^^^^^^^^^^"^» quarc ipfc appctit 20 liuiltotics quidcmfacit accidcrc corrupiiodi
\ ^^''^'^Wn^!''^^ ^1'^'^'^^^ , quamuis nonVuc-
intlacio.Ht ilhduo (imtcx cau "^^!i)Ciii-i a ^^^^'^^^^^'i^ij<5c dcltruftionis ci us '^WnT ^'^^^^^^'^^^ltcrius , cft , licut fi lit in
r^^^omDr T^"-''^ 't.-p^^^rans intcr ipium liL^.^^ndo ^i^?/^^^^^^"^ uliimam fupcr cibu
ui crt crucUiatio,fcd inquan-
^*^'' c(Uv^'^^^l^^" ^"'Jd multicudo crudua t '^^^linnu ^^^^ ^^ ^'onuptioiiKs di-cliionis ,
f ^^^^'»^fio f„ ' ^^ion cigo tit bona com-
j^^iiidcm -^^'l^^tomachi lupcrcibum.Etom-
^.^wxx., cft prohibcs
tthcutfiad (lomachumcurrat ncp
'^Hiod^cnI.^,^f.^l^^''^ rcliquis me
^th^I^^'*^ ^,^"^^'^^"^ proptcr iuam mi
gcLUonispruritum .
AlSf^NOrATlONE S.
Eadem jerc Cal. j .defymp.cau. Illud autem hic anno tandfi cjl . 'Dc i ihorum ordincauthor noHer errari ait ,fi quis ea.qHX tardc coquuntur, tjs qu£ fucUla fimt coBu , praponiturycofulkq^ proptcrea in rc&a ul&us ratione fcruada, ut fu'dh dijjidHj. lenia aflringcntlhus pr<&mitta ^ ^^^Squarc cxtcndit Itomachiim, tur.Gal.^i.dc fyrnpt.caup.im citato eundem crrorcprodit: ^^^^^'•^fio fi.iH^-^f ^^^^- -^^^^^ ^'^'SC) fit bona com- confiditq; propterea palfmhfhcHia diffici!ihus,lenia aflri' ' ■ " 6lorijspr^poni.7iempeyfipon co6ludifficiliauclaflringen
tiaJenia ucl fuilia fumantur.corrumpi ait alimentajaci' libus co5Ius antea quam diffii iHhus.qnare,quu occupata ia exitus uia ah ijSj qu£ priori loco ingeHa erantyCgredi qu£ concoHa funtjuentriculo nequeant,corrumpi neceffe cH, & cum ijs etiam alia. At contra tamenyaliorum fentcntia, cjlyiuius & authorlibeUi de diffohitione continua. quippe fi to6Ho ad uentrictdi fnndumfif.fi eapars quA camofa cji & calidiory ad coquendos cihos etiamfortior cH , di&are ratio uidetur.ut illic refideant.qu^ coUu difficilia fum,non quji fuilia.it a.nAino atque tcmpore & facilia & difficdia coquenturJta uerb &fi afiringcntia priori loco offeratur^ corroboratur os uentriculi infermyet folidior uidetnrfum ra coclio Nxcferc de propofitd qu^fiione afferri uideo.Pro qua tamcn fedanday 7\[onpote§l certa admodum & ccn- Hans de rc hac regula aj]erri,quum alimcta, (p notat Gal. i.dealim.facuLciti£ aut tardscoffionis fint,?ionproeori* ^ dumtAxat natura,fed pro particulari uentris confiitution e funtqui hubuld fkcUiwscocoquantyquamfaxatilespifies: ahj itcalditum quendam cum hoc uel eo alimenti gcnere difienfwm hahct: utuelnuquam concoquant,qS alioqui co 6iu cH facile:uelipfum commvant . Quhd fi tamcn his , particularibus prxiermifiis,gcneratim qu.tra^s,utra praponenda,cochi fatiha & lenia,an a^ringentia & difficilia : Non ncgamusprofe&d molHa,fi prioriloco offcrantur/mfe rius uentricuU os laxare: contra ucrb aiiringetia aTiringe re.itemj. non imm inficias difficilia in eius fundo facilius.
^'"'"'fofe n" llom.u-;u.s rcgcix- ipsu .
fii,.!'^' <-'x iilic' n "■'"'totics' cffundiiur aiifc ip. P 'lluci.quodcircundatip
in. nis.fj^'"^'^"''''^ trigidum.aut nialsco ''"■'"iciiN.r Pruptcr caulas rcccntcr
: rcccptori,cff,iicutquiri Kt' ^^it"qr ' '^''^ ^"^^'§ct dc fomno dige- '^^ionoil • ? ^""'-i^it^r motusfuper ipi^djgct,(Sc commouet ipfum, 6c
'»!t r "*'''Pcrcum,autnniitiplicanturci
t ucccflarium, aut minus . aut antur ci ] fuper
^^^'^ iiclw?''^^^'^^^^ balncum , aut obuia- V ^^nKntisfngoi.s.n[ ''ion ^^3tcs tcf ^^^^ ^■^^■^^^ fubHantix. Et coi-r^^^ "^^'^^'^ prohibcnt dige ISp,^ ^^oiic^^^^^P^^^^.^^^^^^i^quiacommouct ,r,^.
'^^^^^i^^onv!^^^^^^ cis.Et ciiSus quidcm cor
. '^^^^^«>3utquiaputrclcit, aut
mniproportionaicm vw'''''^»^-Ettoti,mill
ud cli.aut ud:autquiahumor luiam pcrmii cctin- cibo,&:
^hi- ^ [ /^'^^^iandoq; clt iiichumor Sc!l^^^"noraA-^ ^'l"'^'^^^«q'^'^t parumrcii Nvr'fUcni, "^^^^^■^'^•bi; quarc no dilatatur, ciuorics ad- ^^^<5cafccndii:ados itomachi.
Part 273
ad aliqua 50 coqui,qua fi fupra c^tera alimenta rcfideat. Ncq; prior ta mc,neq; posierior fententia prohada uidetur.-fi modo perpe tuum, efiyqd ohferuatum quadoq;efie hitelligimus: diffe&a ncmpe.fuifie cadauera, in quibus,icnfufaahmcnta omnia etpcrmifia cfitnt,ut aliaab aHjsalimentanodiflingueren tur . Fidmtur ergo permifi eri inuiccm omnia ct mollia afpcris ,& aiffii.ilia co6iu facihbus , ut propterea fu— peruacuum forte fit diligcntius huius ordinis normam obfcruare . fatemur tamcn non parum interefie , tjs , AVIC. Zz ^ quibus
Libertertius. ,
fra illamA non funt ttuanitjo^^^ ^^^^^^^^ fi noneft comprchcnfio, clHebilitaso nis,.5c rugitusA cruduatio . Et q"^" Zcibi ^ ,^ ducunt dcbilitas di^MonisA^o^^^^^ ad phlcgma,ad ^ [ trcmorcm J & n^^^^^j 0is\ p,-^ tatum,& ^ [commotioncmj paroxy ^^.^^^^^, Vcrumpulfus no cft pullus ^^^^"^/'liiitasdigc roxyfmi fcbris.Et quandoquc tit a^^^^^^ ^ jcftionisproptcr naufcatiuam ^^^^fL^auidci^^
contentrix Hcntrlculi fhcultas imbecilU eH , ijuum.f.cid dc^ itnm tempas aUmcnta non feruantur, aufle rn & aslmigmtiapnori loco affumi.nempe ^ iciimum^nt ita dixerim/mfcrius ucntrkuli osyca qualitateimbuitur,cu \us gratUroboratur. Ita uero & qu<c poHeriori loco iwgff runtur , quum fuprcmum os.flomachum nuncupdtum , a priorum alimentorum qualitatibus quodammodo expo- Uent,ac fuis ipfi illud {nficiant : referre plurimum dixe-
fmusyut huic roborando aflringentia poflremo loco offc- Itionis proptcr nauicauudiu ---rantur quandoque etiam lcnientia opportuna poH cdttera i o plctioncm antcccdentcm . ^t i oculos^' funtalimenta^uelutifiaduomitmem parm uentfmlum mortis uclocis dicitur, q"_^5 V^^^/cm, animus fit ,
<2)e debilitate digeHionis.
moruis uciocis uicuiii, v|«v~ - • ^ fjrdi' ius,qui habct naufcatiuam i^^ctarcu^.^^^^^^jiis tatcm digcftionis,bothor ^^'^^^^ll^p^ts ali^'
pt B digcftjontcn omnino , itnn cjuicipque debijiraiit. ht di jcinjr<^ deflru untdigeliipne, (quoniam . h B.Alia \itet».
CAufa; dcbilitatis digcftion is , funt omncs caufa;,quas diximus in corruptionc digc ftionis, & figna carum funtiliifigna. Vcrum cfFufiocholcrn: cx illaiummanon dcbiUtat di gcftionem.icd quandoquc corrumpit cam.Ef- »o fufio aurcm mclancholix quadoqucaggrcgat ambas rcs . Et fimihtcr ctia ficcum,&: humidu cxhacfumma non pcrucniunt ambofola ad hoc,ut dcftruant. * t C
ciccri,&nibctparscius,& "^^"^^^j "ionis.^ tunc ipfcincipit cu diminut^ioiic r^^^^^ ,^ ^ moritur in fcptimadcoma.tt cx .^^^cit ruptionis] digcftionis,& dcltruttiuj ^i^eft triftitia, ficutcx caufis bomtatis ai£,v jgaudium.
Lc^endus Galefl i.defympt, ^^'f ^"'"^//j^^^^^ pitis loco noflerauthornotat,qi^odJumTr .^^^^ coclioncm momenti e^i:nempe ex msrore ^ s aionem^tcutieadcrnexgmdioperficim ^^^^^^^^ nm mnan calofis slatus referendum e^.r^^J^ ^^^r^f.f^
fios innati caloris siatus referendum e ^ Yorem calor intro reuocatur, & f ^n^Z
nam] humidupcrducitad hydropifim:& ficcitas pcrducit ad arcfadioncm. Etcxcaufis^
[ dcbilitatis ] digcftionis cfl: raritas mirach , & rorem caior imro rcHviu^n,, ^ r- ^ aaudt^^""\(t paru itas carnis cius.Et quandoquc cft caufa in dituryqua ratione & mccror cottmis.v fjabef-l dcbilitatcdigclHonisvdocitas dcfccnfionisci potius caufaeffe ^'^^^^^^^•^^{^''^^.^^atus ^^^^^^^^^ bi,aut proptcr hibricitatc (lomachi cx cis,qux m^rorem reuocatur fane ^'^'^^^^"^^^ ^^('^0 ucro i^^ fcis in capirulo hibricitatis ftomachi; & n5 cft tabcfcit^uelutiq; op^fimitur,permoa ^^^^^^^^m j illud cx caufis corruption is d igcft ionis,& non extra quidcm effunditur^fed adrci lu^^ .^^oder^Z^>.ii ingrcditur in cis,im6 ingrcd itur in caufis dcbi litatis ^ [ ftomachi . ] Et hic quidcm dcfccnfus antc iioram quandoquc lit cx bonitatc comprcflionis ftomachi fupcr cibum,quando fcfti nat cxpulfiua motu ruo,& cft fortis.l.t quando quc fir proptcr dcbihrarc rctcntiua;,-quarc non
4 quidem effundituryfed au , ^ .^^^^ ^
tur,ficuti coHtra ex trifii offtnditur.i^^ p^ctK^ gaudio cftam difjipfltur:& nonfoU ^rua fequi potefi. ^
*De fignis debilitatis digeHionls.
qucfirproptcrdcbihrarcrctcntiua;;quarcnon fi<rni^^^^t((\r rctinct,&noncomprchcnditficuroportct,do | Llamquidcm,qu? I;i cibi ifica^
^:. .M.nri..nM.. nrn- 1 tas,& cxtcnfio,& rcniaucntia ^ ^giiiH ,p
cho longior confucta.Fortcm au . ^(^A\,,, l^. eruduatio adduccns faporcm SjJ^^f t ras]& rugitus,&naufca,ctcxtci „ tio anhclitus:] lcd ultimuni busnonaltcr
dum pcnitus, ficut li lit ^ '^^^.''''Ytur ni^* '"Jirtii dc . Et cibus quando non digc^ ^otu«f."^tc;;
jicc digcratur intcgrc. Er quandoquc cft propter apoftcmata calida,autphlcgmatica,aut mc hncholica,&vlccra,& fimilia,quarc no fitbona comprchcnfio . & quandoquc non fitbona comprchcnfio caula cibi,quum cft grauis , aut jnordicatiiuis cholcricus,autcft calidus,aut fto machus habcr compicxioncm calidam, aut in potu fumit J [ habcns ipfum ] & cum ipfo cft
» anhclitus:] lcd ultimuni s non altcratur altcratione, ^ crflu « mpcnitus,ficutfifitfrigia^^^^^^^ potu lumit ^ \ naDcns ipium j oc cum ipiu cu cc . Et cibus quando non ai^ rnot^^^Ltc^' complcxiocalida prohibcns bonirarcm digc- dcfccndittarde, nififitpr^P ^utqi^^^ 1,3:^1^ ftionis,aliquid calidum prohibcns digcftione , tis cxpulfiua^ ex mordication ; ciu^'Lcii'' ' • ■- - - liacontraria,autgrauitatc.tti^ ^jjgiai' |jfi|;j^
proptcr complcxioncm,funt ) ' j n^c^ ^ -9]cI?comprchcnfiotre^^^crt^^^^^^^
& fccandum plurimurii corrumpit ipfam , & no prohibct ipfam tantum. }:x huiulmodi qui dcmhomincm,ficut fcis quandoquc lanat & tcmpcrat digcftioncmcius,potus aqu^^ frigidc, &fmilitcr " -
fti,Ct c [qj j cu tuiiijji.*.**^*:- ..j forti appctitu dcfccnfionis ci • -:uandir'--- -''"^^^'
tcntcs illud,aut ficut u 'jbi ^n- . ius,in qua cftcaufadclccnius .ys,<j^^^^.p funt lcnitas cgcftionis , ct toet ^^co%p\ tasc [ mundificationis] ^^^^?,^''^^^^ ca,ctquanaoquc
acciduntcui . ^,;^,^^^ ct inflatio. Et fignificationcs q^^^^5,etp^^^ii)^
gcftioncmcius,potus aqu^^ rngidc, fortr appctitu dciccnnom^ uivii^'^ atior
quandoquc in ftomacho funthii- riumcruduandiabfq; cuen _.j.i0tia^^^^j^^^
morcs mali,& proprie mordicatiui,diftingue duationis frcquetis,et fingu Jof^-^\ \iO^^'
. .. c :i tcntcsillud,autficutficucniair nte
r B.EtUla qua?
rtt propcer bonicatena c6prehciionjs Itoma chi fuper cibu quiim cft mtegra,& nonimpedtes,iS: in di geliioiie eft Icuu^is ,quainais
lAtV^lVJ 1 / 5)---.'
tcs intcr iprum,& intcr cibos,quarc non fiunt bonx comprclicnfioncs , & rcrcntioncs, & cft dcfiderium cxpcllcndi uchcmcntius. ^ [ Et illud,quodcftcaufabonitatis digcftiois, cftpro ptcr bonitarcm comprchcnfioni.s:comprchcn fio cnim ftomachi inpcr cibum quum cft intc-
gra,& cft non impcdicns.digcrii quod fibi pcr ciu au luiiiiunuu:» ^an^x.,^- fLijii-^' u'v tinct.Et fi cft inic'4ra] fcd cilgrauatiua, & fto- appctitus,ctcrucluatio tajtKi ' %^%c^% machus rctinct cibum rctcntionc cius,qui ha- qua: fit cx humoribus ^'^^^^ ,,^^0ittij^,)it)i'^ bci trcmorcm pioptcr quandanigi'aucdincm, ' '' '"^
& clt appctcns ut fcparct ipfum,cft digcftio in
iii|iHiivaLiv^-' (itiS'^ Et J
cft ab humoribus calidis,iunt 1 (^.^ .p ,
qua: fit cx humoribus ir'^^^ Aiirii \ quod cgrcditur ex cis cum u .^{i^ tas,ctcalus appctitus cumuS^
RSi!'^^^^'^^^ pP^diaoriim in traaatii pri
Fen 13. Tra(5t. 5.
i corum.
N N O
T A T I O N E S.
^^'^& /ojf ''"^''^•^^o^^w fO(^io«m i« uentriculo, ieci-
^''^'^'^ficund^ ^ ^^-vcrfwewf^ r//m alui tum corporis ?oP "^^«r^m . Contraria uerd cruditatem fe- •• J^^^^^^hfic excreta.f&retenta,acafj'caus ^^^7«^ atUonmn effc&us funt, etiam notiora
accto rifl:yptici^raImutati,5ccollcgati,]&qui it. alheW lunt limilos iJlis cx frigidis . Et confcrtci pon- & alcharific. dus ij.^lulfuffaai cx deccm rof fpodii tribus coriandri ficci v. fumantur in potu cum aqua granatorum,aut ^ [ oxyporio diacy donitcn. ]
^ T^N O T .>£ T I O N £ S.
k B.fquinzibia iafarzdi.
^'^^^iitia ex ^^!^'"^^ ^^^^^P^f coctionis uetriculi hahen ^^^^jkcit. ''^^^^^^'^^o^cf^nt.quodauthor noUer dili'
'I^etenda hic.qudi deuentricuH intemperieb.diBasut. Pete&G\iLS'de comp.med.perloc.& ^Je tuen. ualet. Cap.4.Cap.5 & j.meth.fiifius.
1>c fignis corruptionis digeHionis. Cap. 6.
Slgnificationcs quidcm eius,cx quibus cognofciturcorruptio digcrtionis,manifc- ^
geftionisefttce tor egeftionis.
X I"™^;>,^^tdebilitas ciigcftionisacciclc'
jjoiiplm.; J ^^^^'"i^ autrcplctionc antcccdcntc ;?'^'^i><Scdi'^' i^^'^^^"*^^^^"^^"" ca longitudo ^.^lnci , Tlf]"^ cxerciti,, & vocifcrarionis ,
illacV Et quandocll
i)?"['^Pcr mfl'^ *^ii^ns,6c olco rof & cffunda- L ^''^asro 'n^^^l^^^Pi^ ' [dcfcribatur]* ir^^'^^ a i« '^^ Pi-ohibcatur ci cibus in di.
V/ Nscrc4,'^"?^r^^^^^^^'^on,ixdcatad fom
3 /•
h- ^ordirT/'''^^' * ^ ^^^'^f Poft acccptioncm .•^^ a^l fan^i?!.'^ ^^^^^^'^^*' ^ cruduatio pcrue ^
f fan - 'i^iinca clQ^^^^tepi^^^^^.'^^^ P^'
\ hNim rxi.._ ^^'^o,^ fnccntur cxtrcmiratcs
'^ecctrr'''* ^^^ilforics,& non ccnbtircrarc , ^J^^tur totum illud , quod corruptfi jrundatur fuper caput eius olcum ^^^Porcturventi "
" ccnturextrcmiratcs DH^^^^PcriDf^""' '^^^^^^Sj^coli iV^^^asro 'n^^^^ ' [dcrcribatur]ci
i^l^ioci fi u Prohibcatur ci cibus in dic
Wufi^^^^^^^^fioncmd [paucam.ac lc ^t.^^^rftn».,: continuis>vfqucquocon-
P(t?^^^^OQ!?,^^^.^ ^^"sad difpolitioncm fua. ^'^^^ef^''''^'^'' folutione vcntris. £tpi '^eih x ^^^m p.J^^^^dicinis magis iuuariuis ^ii^^^^UTi foi^^"^^"'^ ^^'^'^"is i^^"^^ discrtio-
a B.Srgni5auta
. ^ , quo n6 denutU
itx funt.) Vcrum ngnificationcs>qua! quando turcorrupriodi queairociantur,<Sc quandoque non alfociatur, "^'*'"*"" ^'^^" llint rugitus,cru61:uatio,(5c mordicatio.Etfigni ficationcscius,qux fitproprcr difpofitioncs ci borum prxdidas,funt cognirio dirpofirionu , b [ & morus]corum,an fint mulri,aurfulccpribilcs purrctaclionis , aut fir crrarum in ordinc eorum,aur hora ipforum.Er motus quidem fu. pcr ipfoscftgcnus crrorisproptcr illud, cuius rcmcmorario prcxccfiir,cr ur quorics fcccrit illud,acciditcorruptiodigcftionis,"ics ca uct& ab(Hnct,rcctificarur digcfiio. Signaaute ^ accidcntia proptcr complcxioncm ftomachi , ct cg r i c ud i n cs ci us cogn o 1 c u n r u r cx fignis p rc dictis in capitulo aggregante. Etquandomatc riacorruptciPen: in llomacho,in ipfo funtnaufca , ctaccidcntia,qux funt cum corruptionc digcftionis frcqucntia , non habcntia uicifiltudincs,ct fi funr illic uicifiitudincs , tunc materix funt aduenicnrcs cffulc.In facra aurcm pro prcr rarirarcm flomachi,cr arrcnuarioncm rcx turc uillorumcius,et accidcntia difpofitionis ad ipfum,ficutuccuaatis,fignafunt prolongatio dolorum (lomachi,ct xgritudinum cius,cc dcbilitasdigcftionis cum dcbilitateappctitus, ct attcnuario corporis.Et cx iftis quidcm quan doqucaccidunt dcbilitas digcftionis, ct dcftru ctio cius,finc corruprionc ipfius . Factam autc propter uentofitatcs fignificant fignificationes vcntofitatumpr^didx.Sed fignificatioiics cftii fionis cx mcmbriscomunibus;funtcxcis,qUce diximus in locis fuis,vt confidcrcs difpofitio-
Vk^^^^^^ntiln^u ^^"P^^' ^"li^ti"""^ Pi"i*i- 50 nem illius mebri in feipfo , ct vt cognofcas,an h„ '«Ch^.: ^ *^iuocproptcr comprchcnfio- mn]t;,^ii^<c„,..,.c r :..T:fr^ . .,.-1...-,
H P^tis fn,^ ' ir'* «^^iptcr comprcuci ^^^^^m cft^' ^^niachum:fcd fomnii ^iMl^^^^^niam t .^^^^^^'ciocitatis dcfcenfionis N^i '^^^^ril Prcparario ] ftomachi facir il ^LW ^^iUm ' V 9 amplcxari infanre
^isaH "^incm iitpolluatur fccundum
%l "^^^ioT ^'^^"^ "^^Sis iuiiati
\ Vt^^^-^^cior f ^ oportct ne fupcrucniat i S^-^ ca& ^nti-igidat, & prohibct iu ^ftft^^PortP^ ^^^^^' cumcalidirarcfuain - Si o^^^io.l oA ^^^^^ cum eo f [ de anhcli
^^iit^^^iii.Htr '^^'^ianrmorus uirtutum nu- \ ^^^n^^^^uiun, ^"l.^^da homincs, quiampicaut cattum mafculu ni- Vr^^Wm digcftionis fadapro
^ [ ov i^^atcna,cx cis, qux cofc^ ^ypoaumdiacydonitc] &cibi
multipliccntur^ [ injipfocft^ufioncs ad mcbra alia in uiis aliis, ficututcognofcas,an illc, cuius (lomachus cxiftimatur Ixdi a catarrhis, habcat catarrhum dcfccndcntcm ad guttur,ct ad pulmoncm,ct alia. Etfignumcafuscorruptionis digeftionis propter u [ eftufionccholcr^ , ] cft,ut fit complcxio non cum illa cholcrica,dc indc inucniantur in ftomacho mordicario, ct natatiocibi.
d B. caasa mea tus effuadetis choleram.
De cura cius.
PRincipiumilliuseftutcgrcdiatur^ quodcft corruptum in ftomacho cx cibo ufqucad fincmfui cum uomitu,autfolutioncuctris. Et ut rcclificctur rcgimccius, quod comcditurct bibirur.Et rcducatur in omnibus difpofitionibusadiIlud,qd'iKceflariueft Etut a [expcria- mitt7tur aLu," AVIC. Zz 4 tur
a B.& ut preter
b B. Alia Htera. famcs & forcifi jcecur.
tur cum cibo] doncc vcrificemr ciusb [ bonir tas, quare niuiidificctur] aomachus prius.cLi potu aquce rof. Si autcm fucrit corruptio dige iiionis proprcr caliditatcm Itomachi^aut proptercholeracffufamad ipfum , ingroilacibos coru,6c dcclina cum cis ad frigus adco , doncc fmt ficut caro vaccina cum accto condita, &
non ponas frigida fubtilia,quonia fubtiUa cor cis Et figna ^f'^'^^^^^^^^^^^ rumDuntur in itomachis corum vclocitcr . Et lo nis ftomachi lupcr cibum,6c ^^^.^
rit facc^ciUud, tqnc f^ffi^^Ji^^^P^^' fcvminu«^ r;on cft fullicicns ad iUud, 7,ut5 n5
lccundum quantitatcm i^^^'-^^^3^^\:'>.iarijsfofui^ cit, adiuuctur cum rchquis ^[^^'{cd lutiuis,dc quibus fumatur ^^^^"/^^"/aiacV^iO' dum mcnluram,quacducatur ^^;' .^^^„tureX nitcm cft cx fumma corum , ^^^?^' ^.eh^^ cis . Et figna quidcm bonitatis ^^^^/^^^^^
ilVXlJ ^^-'lii^'^ • A
tmntur conturbatio,& grauitas.ec
minucndi d
(t B. cfi modf ra tia & ci» aba/.ir, j.ciim Ipcciebus aronuncis. Alta licera cum feminib calidis boni Japoiis ficut iniium. 4 li.mcatu.
f B. Alta litjCr?. femppra.
rtlitv- V-ll^t»*'^». ^ 1 1 _
rcrur illud frigus cum cis,quc di.ximus m capi tulo fuo.lrt fi fucrit caufa raritatis (iomachi,cu rcturcum mcdicinis odorifcris llypticis, prxidicl:is:& cum cibis boni chy mi veiocisdigcftio nis,quifmt fadti dccliucs ad cxficcationcm, 6c aypticitatcm c [artc, & cum ibminibus ] & re- Uquis,quaE diximus in capitulo aggrcgantc. Ht ^ illc,incorruptioncdigcflionisciiius, caufa cft »o n^^achi. cfFufio cholcrx cx [ curfu] prcdicto cucnics , raro, oportct vt cofuefcat vomere antc cibum multoticsiqnod fi mcliorctur poll iliud, & fumat cibum^abfcindat hanc confuctudinem,ut non dcbihtctur (lomachus ipfius & cum hoc oportet, vt pollvomitumlumat robubcofor tantcs ftomachum, rcpcllcntcs , quod cftunditur ad ipfum A afiiduc liat cmplafh-um aoina
uiuanKj,^ ■flrirtionca^^^'
uuiuciiu. ^.-auitatem cumcon tr^v ^^^^^^^^cn [entc,. tunc fcias qiiod ^.f ^ ,0,,^«^ ^fS tis comprchcnlionis , ^^^''l^^!^^^^^^ mamcibiinquantitatc ^''^■^'['^^^^^^^ ^^' ftiocftfundiltomachi; & appctitus
Ecindcm curandl mion^cfequim ^J^^/^ '-dos&ff^
pcr locayCorrHptos humores & nidorofos &
JJU tULUyVS^,,nt^.^' /(^pd hi<^ ^^"'^f l/l
uis alia qualhate umatos hicu cduu^J.^^ ^orruptl^'^
UdLtan l,t..mricd>,udpropur W '» .^^,f„ni
cxpc Lduni.quodad ipfiim cfFunditur:dci.i- 3o\4t,qmdl, f''t^^"'<"''"'''^f'^^^^^ cxpciicnomn 1 ;„ „,„K„,^„nmar almmtacxhibcM,t,on ^tuuiibti ■'^_t.if„0m,if_^_
.CAuv^ii-v-ii'^'»^"»'}''!"^^' — r
dcponanturcie[ circuitus] inquibuscuomat nntccibum fccundum ratiocinationcm prxdidam . In iUis vcr6,quorum ftomachi cibum acefccrc faciunt,fi fucritacctofitas parua accidentaUs,Utiuuamcntumcum iuaionc pomo rumdulcium,&iuuanturcoriandro,quum bi bunt ipium antc cibum cum aqua: & hmiUtcr mallix,quum in potu fumitur cx co , Si autcm fuerit fortis,tunc cx eis, quc confcrunt ad hoc fo rtitcr , magnihce, viti me, funt sQ mitatcs fq u i- 4^
^t^quidit cxjcurc ucm,^u..r^ j ^^^j, .
fa alimcnta cxhihc^, non admucibts . l -n-0Ami^>\^ Lcntycrumintclligcndaaiithoris^^^^^^^^^^^ amcalidioriucntriculi intemfcrie ^^ '^'cddi^^^^^ fiis non laborct: ita ut uiresyuna /^^^ ^ integrxfint .
De tardltate dcfcenfus clhi cx ^^^^'^'''^8 defccnfwnis cius. ^
f p.akhatt.
■ ^Vadoqueremanetin ft°'^o^as infin- =cu^:^;:i:a^=^omniac.cauina £^--^:i^-'SS^Uc«'t.»
^ B.apud fom nuro.
fi tB.pip<*"s.
j B.
<;aUda,& eleduarium ' [ alciiabiti. ] Et quando quc iuuatur cum geleniabin infufo in aqua ca lida.r:tcx ilUs,queipfis confcrunt,eft,utiumat S[admanfionc] hocmedicamen.llccip.h t [
] cymini feminis ancthi ' [ am boriim] an.partcm). rof rub.ablatiscapitibus partcsij.cribcUcntur poft contritionem cum orali,cuius dofis mcdictas ^j. cum uino com-
dum cibum in leuitate iua,
auuiciuuiiiiii i^tiiL^.x.-- ^^ L^sin- .(;n^. gnificat illud inucntio iaporisci^ .^^ ^^^,,^ eruduationc, rctentio n-^^^^; di$^Ko9^^^ noneft niUproptcr tarditatcm ^^(.^tol^,
non clt niu proptcr t^ruit-- ^it r qucquodigcratnr &cxpiiU^oU
Part 274
cxpulfionemexpulfiua^,quumC ,^cn^^' ftio,aut proptcr motorcm ni ^^^^^^,c\
E sdo^^^-^lctas^j.cumuino ^^ftiaaut P-P- l^torc^-^,,^^^^^ niifto Si uero indigcnt cis , quc funt forriora ) ^ uam,ficut '^^,^'^'^^' "^^^^^^^^ qn^ hoc^ortctvtvtant^ l^^^ta^olx^lautaUcL u^^^^^^^^
ncm^h,a.acctofi,6c acuti licu?fbca.Hxpcdct , Et rK.ndHicutcxi™
y B. ra!fen.i.iQ
1 B.&omnisct J)us <)ui corrum pitur in ftomafho conBcnies
ncui Laui,iA. a».*.uwxA,s,K. --'."^ r
itaqucpofteaunahora, dcinde euomant.cum lyrupoacctofo , mcUino,calcfado,6c fuccora phani,& cumcis,qu?curfu corum inccdut, dc cx aqua mellis 6c fimiUbus . Deindc medicetur cumtroch.rof maioribus,& cumtryphcra. Et multoties quidcm non cft neccflarius in ca vo mitus , quando cft caufa in ipfa frigiditas finc materia proptcr quam acclcit cibus.& quando cibus acefcit ^ [ purc , ] tunc cft maior corruptio-& oportct ut habens cam dimittat cibaria cum micis,& iura, & cibctur cxhccantibus , & frixis,& cis,qux in patcUis coquuntur,& carnc rubca.Et oportct ut corpprum corum comple xio ucrmutetur tantum. ^ [ Et cx cis, quai ucrift cant omncm cibum corruptum in ftomacho , ^ft, ] vt cxpcUatur.quod ii naturalufticicns tue
omnis caula m retctiouc cfl^^^ vi<
tus inferioris,Na fi cflct ^^l^^f^^toriu^f a< Us cxitus dcnarij,& ^^'^^'fZ^^d^^^Lcd^^^^^^^ & lac non rcmancrcnt ^^^^^.^uA.^^icn^i , non natarcnt in ftomacho dcD ^^c^m gitum,& inflationem. ^^^.^^'f uirt^^>^^^ ^ Se cibi naturaU,cft digcftioA ^au^V^ ^ ad cxpellcndum ' [cui npn cn ^^brf
llcndum^[cuinpncu .j^jnu ^^^^
gis cum aliquo i^i diipoutixmc^^uc^^^^^ ^ciditftomachonocumcnm ^|
cibus. Stomachus cnim ^^^^^^iit^ c< fum,& conftringitur i^^P^ JcC^ . i^i^'t if infcrioruehcmenter,quum^U ^^,,^
di,dilatatur,& cxpcl it ftom^^Uti^^^^^^^^^^^^ cu uiUis fuislatitudinaUb.c^q.^^ra^%,li digeftio,fcttinat dcfccntus ,
dcrc 1 '^^^^^"3"^ caiifanim facicntiiim dcfce gcftu^^ ^^'^^^ ffomacho, quum nondiim fitdi scxcis,q,}3s iam fciiiirti.& quantitas quiqualisrcmancntic cibi ina [ltomacIio]&
Fei> jj. JFra(5t. 3.
^5^x"--^-^-"'^^ illud, qdcft intcr xij. horas
iiiSQuT ^^^^■^'^T multitudinc, & illc cu
J^^aiitas cft mala ctiam, tunc nullus corum
itiif^jp^^^^^l^.^oJ^iiacho fano fortiscxpulfionis, doqnp^ ''^^^^d infcriora uclocitcr.Et quan ilio Et ^^^^^^^"ntci fluxus vcntris & colica pa ^isj^^^^^'^'^^ ^^^^'^^ ftomachus dcbilis , que fucrit^f^^^'^^>^^it vlccrofushahcns bothor, aut ^oiabin • uifcolbs hibricus,non mi- Hc fit !^Vf? ^P^*^ cibiis nifi parumA fithoc,(i ^•^idcm <r^ fctcntiua , fiucdigcfliua,Et tibi PortctcJ!f ^^^^^^^ft vt cognofcas figna,qu9 o- '^ibinr^^ Snofccrccx caufis horum cx cis, qux i^^^^tacruntincapituHspra^didis.
^NOT ATIONES.
^^r^^^'/-^''''^^ coffiowcw h'ic a fe&Hsrcfemr. quodc' '^'^'^Ha en ''''^'"^'^ ucntriculo adintcstma trabantur , ^^^'''^^^tnr n ^^'^^^^'^^^^'^"^^^^^^^A^^iwewrz-i. /^/i osinferiusnon »20^,«^ non nifi concoaos dimit
mts citum ex^imfApenumerofacUtiCihisuidelicet ipfts m os pylori a^gregatis^atque ipfum fui fortajfe grauitate re fli^diintihus..
J)c cura cius a cuiusftomacho feflinat defienfus cihi. Cap. 10,
QVidaaii antiquorum fucrunt, qui nomi* naucrunt iftos ftomatichos, fcd poClreto mo cccidit nomcn (lomachi fupcr ahud. Et cx cis, quxcxpcrta funt iUis , cft vtadmini(tretur cis cmplaftrum cx farina focnugrxci , 6c fcminis hni,6c mcilc.Et in potu fumant cx co ctiam & cxcisc(l:,ut fumantur uitcUi oui ailati,^ co chlcarium mcUis,& duo danic madicis cotriti, coniungaturomnia incorciccoui, 6c aflcntur fupcr cincrcm caUdum , & finc intcrmifiione moucantur,doncc pra:parata fint,& comcdan tur,&: adminiftrctur iioctribus dicbus.Etopor 20 tct ut adminiltrctui antc cibum ahquid cx fiypticis frigidis,fifucrit iUic complcxiocaUda , autpcrmiilum cum caUdis,lifucrit complcxio dccliuisad frigiditatcm. & tu iam fciuifti omncs has nicdicinas.Etoportct vtdormiant fup cibum,6c non moucantur ncquc cxcitetur om nino. Et ut ilringantur cxtrcmitatcs fuperiorcs .
itipn,r a. fci qH,i>pi.im qualltas fiimu
Zp]"^ Mecillit.ite agiaus jimit, horumyait ^^^''(^iiiJi^^^^^ «»i«cr/;^» C^^ uelociter mttriunty udoces '>cuZ-^^^^^^^ 50 ^ N N O r A T I O S.
^^^^hendT"^^'^ ' co5/rii7j potentici: imlmillitatcm ^^porc iii, ' confiitnto autcm & certo co^fionis ^^^^uJS^^^^^^^^^^tumfity
col^ ''^«i^«j menfHrayn.quum alij celeriusyi
,quod Gal. s.aph. non ejleunam
^ <-'uiHs §iomac}.w tardatnr defcenfus cibi,
cVJHS. Cap. 9.
^'^{oni^^^^ho^u^i^^l^cir^rd^ ii.l'S^i-cnH. ' quamuis fit dcbiiis
^^^^Uon;^^^"^^^ fomnus fupcr dcxtrum.Ad '^'""^^"^ ■ ^ dcfccndatci
IS^on ahfoliitc trahi huius affc6lus curdtiopotefi.nifi fm i^uLts caufas particulatim animaduerterisjqmm & cibo' rum, & ucntriculi uitio, & motus totius corporis inordina tiratione/uins alimcnta effluant,quam conco&a fmt,fcm pcrtamcn confcrrc pof]unt,quA os uentriculi injcrius roboy rcntjqualliaflringentia fHnty.itque otiumy& fomnusy qujt duojcdandx eduUmi quoque pcr phawiacum uim haber re Hipp.notat-^.aph.Fide Mc.Trall.lib.-j.
Dc^[ eru6iuatione ] Homachi & duritic eius . Cap. M-
QVandoqueadiTcnitduriticsin ftomacho fimilis apoftcmati,& tamcn non cllapo ftema,& eftcaufa cius frigus infpiflans aut mc lachoUa ingrofians,intras finc apoftcmatione .
a B grosfitiff.
s-. '^^ncatiopcdum,5ccofracl:iovcn
Dc fignis.
^^jquod fcitur in capitulo eius .
P% P^^nem '"^!^^^^ inferius quod pylorum uocat, ad ^''^'^tircic T^'^^' '^^^^'^^»>quumyut fiipradiximus , ^\^^'^%par"^^'^^ «e«fri6«/o cxeant, quod conco ^^'^^'''Potcr^^^ ^'^/«Of/if;^ conjerre decuhitus in dex- '^^P^rs^fi^^^^'^^^°'i&authornosier notat. quin,&fl
SVnt vtcognofcatur caufa ciuS; niatur fignum apoftcmatis.
De cura.
& noiTi inuc-
: <^or/?«f 7pcUes,calidlor & fortior efl.
h ^^^'P^^7 ^^^^^^^ lutMSinon £que ar^e ab ie ^"i '^cea», T '^^''''^^Ziumfriculus yidctur,utfi infi-
^it^^^^hi ,fS-'f^''^^tamen decuhitus in dextrum la- Sy^re;^, j ^f^'^ dimenta funt.ncquc, ucl ob uen- ^k d^^^^^rc 'Jf y ^^^^muis rationcmyalioqui ex- ' ' ^^^^Hat ^■''^'^^ ^'^^ P^^^^ > ^i^^'^ hicfubiungit '°»1f^umpaulo etiam immodcr atwr > ni^
FlatcmplaOrumci cum mcUloto,(5ccroco,&: mallicc,<ScbaUamo,(5c thurc,& bddlio , & fpica,(Sc cordumcni & muhatht,(Sc ccra,& olco rofarum.Etfimiiitcromncs curationcs dictie ad apoftcmata dura , (Sc propric ca , quic ditta funt in capitulo dcbiUtaris ilomachi -«[proptcr ^ B.catndurittc duriticm . ] Dcfcriptio aUabona ad hancm- ,ii.5. tcntioncm. Rccipeccrxvnc.vn;. t ghitjnisa- t ccrcbimhms. limbath vnc.iiij.zingiberis, opopanacis amborum anaunc.ij.alocs, (Scgalbani amboruman. vnc.iij.olci dchlioi' [hcnmiam.i.J tiatcxcis b B.unc. xxiiij. cmplatlrum. fAT^..
er tertius.
Aimmt dc hac uentricull duritie ob perfrt&iottem Trallianus Uh,y.qtiem tn uide.
Ve eis,qu£ commoumt em^uationem. Cap. 1 4.
& morbosetiam in compofitme &folution quihus in hoc tYaBatu agendum.Hic pritno loco ^^^^^ busycx calidis humoribm,tumfanguine,tHm^^j^^ .^.
cit.horumi caufu cafdem^qua^ m ^^^; J^^^rJ nes uidelicet.undccunqueprouencrmuvcp . caufisalibldi^umcfi ; ofltnfumj.etltrn do orc}^^^^^^ nes parere.Quare iure autbor noncr hoc m ^^^^^^^^^ ^i.
uentriculi dolores caufas efe calidorum ^"^ffTum^ umit.nempeyuel quod obcxaaiojcm ucntjm
morumfimulprouentumadducit-.yclctiamfi^^ 1.-
QVumin ftomacho accidit ucntofitas , & non rcmouctur, & cft rctcnta in ore fto machiA impcdit, oportct vt cuacuctur cum c- 1 0 pente,dum' ?pirituum copia aa ru6buationc,licutcuacuantur fuperfluitatcsna - •
tantcs cum vomitu,ctfi non corrupit digeftio • ncm,3c natat ^ [ cum cibo ] nifi accidat multitudo humiditatum (5c phlcgmatum prxparato rum ad hoc,vt conucrtantur in vcntofitatcm : tunc cnimb [ncccflarium] cft vt fit fupcrfluitas incommotionccruduationis cx cis,quxmoucnt rcm prauam . Et cx cis quidcm, quae moucntcruduationcm, fiuit origanum , & folia
:/ ajfcBui
t loctim
pars oh diuturnum dolorcm imbccillaficdlimc xioncm quamcunque excipit/ctinctquc
QVandoqucprolongaturin jj^, lor,qui non rcmouctnr,qi>^^^ ^ft " .mccxiftimaq ^J^ftcal''
mcn bonumfiat , tuncc
ruta:,& anifinn,& carui>& calamcthum,<5c me 20 apoacma.llkid autcm apoftcma,q"^^.^ ta, & ammcos, & gariophylli,«5c maftix,& ihus ^^^m , fignificant cum hoc infl^"l."u..is inl^^F^' /
mcns,& aduftio fortis A fitis, 5c t^^^^^^^^^^
vihiliQ .V Hnlor nnnffitiUUS.OC^ L*' ^j.,niiCp^'
niafticatum,6c hauftum. De cura eruBuationis fuperflux.
Cap. 15.
CAufas quidcm cru^ftuationis , & fignificationes cius,fupcr diIpofitioncs,iamdiximus I capitulo fignificationii.In acctofaquide confcrunt paricnti ca , potarc diapipcrcon cu
rabilis,& dolor pungitiuus.cc L ;:;^^^oq^icPj quod ] quandoquc icntiturA q^^^.^^j^fcnAf ducitad pcrmiftioncmfcnfus,^ ^ .^orpi^S' mclancholiam.Qmunquc cxtcm ^^^.^,13^^^^^ &c profundantur oculi,6c b [ rcioi^ ,^^mituS)
antc prandium fuum <5c cocnam fuam coriandri ficci pondus aurei, dcinde bibant poft ipsu vinum purum.Et cx cis^qu^ fcdant cam,fccun duni qu6ddixcruntquidam,cft utliniarur fto machus cumftcrcorcgallin9,& calcc.In fumo fa vcro fi cft a materia , confcrunt abfinthium» & hicraSi ucro cft finc matcria,ca,que infrigidant& cxtinguunt,& forte faciunt , ficut funt iobubfru6tuum frigidorum,& cibi frigidi .
Eru5iuatio du bioproful cum flatu perpetuo efi. at flatus ij non femper uel frigiditatir uel alicuius intemperiei gratia uel cihorum uitio accidunt . quin j'* pe uel ob mala. uentriculi figuram eueniunt,de qua re Gal.lih. ar.med. uel ob cibi pauci tatem.qui profe&o affetlus nequc difcutientl bus,neque flatum dijfipantibus curaturjenitur tamen.
TRACTATVS III I.
Dcegritudinibus inftrumcntalibus , &communibus accidcntibus ftomacho .
apoHem uibus calidisfiomac hi . Cap. i .
STomachoaccidunt apoftcmatacalida proptcr caufas cognitas, cjua: faciunt acciderc apoftemata calida.Etcx illiscaufis funtdolo res prolongati,& quandoquc funt apoftcmata cius calida fanguinca,& quandoque funt cho lcrica.
ANNOTATIO I^E S.
Sxperh i uentriculus omnefere morborum genuspotefi iHtemperiis omne5,de quibus a^um efi infuperioribus.
& multiplicntur fluxus vcntris, & "^^^^ - ^ ■ - inoratururm' , fnbdieitisu^s,
contcrunt paticnti ca , potarc diapipcrcon cu c ,- fupciatur fcbris,& minoratui "'"^^ prop^fj Jj5 ^»" f;JJ vino.Et quandoquc iuuantur fi in poiu fumat 3« niachus comprimitur ] lub digitis ^[aius^^ y
duriticm non comprimcbatur
iamfitcxitura. Et quandoacti"— ^^^^ in ftomacho frigus cxtrcniitatun > cftfignum malum.
Ad inflammati yentriculi flgna dc ^^^^^ji naufea quoque fxpenumero (iccedit.fropg
^ rntioni^ jn- huiuuc'^ intemorum omnil*
rationis & huius,& internorurn c peteHipp.& (jal.i.prognoH.
De cura.
^^^^ cali^^
QVando autumatur quod ^P^^^^^chc^^^,. apparet,aut apparcbit propt^^ ^ fun^^l tiam aduftionis,& inflammatiou ^^pcrc"
lius cft in principio,ut incipi^if" eisAl^'^> uit» uis,& inungaturftomachus cun| ^^pialt^ 5° ficutolcum de cydoniis,& fi^^ f^jj^,5cp^j|^i : cu cydonijs,& corticibus cuctit ^^^^rcp' ca,& farina iiordei , & qux ctu ^.jbi,'^^ Ji quamuis abftincntia, & ^'^^^^^I^Liiii^^^^-^^uo'^^ J minis,magis iuuatiua fint ^^'**,Vjrtui^^^^ d^'^ \i caris apoftcmata ftomachi calici^ • ^^0 t in potu tribuasfolutiuum t^^^^ iJon-^^.^^jlii^
merc faciat.-nam adminiftrati^ ^"Jfarj^ joJ^ ror]cft.Phlebotomia autcm/^^^^j^^lab^'., " . pluribus horis,& alicnafolutio
& uomitum.Et fis contcntus ci ^^^^,^ medicinis,ficutaquahordciA .
plicibus,& cucurbita.Et b C ^^^^'fjit.nt^iV qii^ dicinas lcnificatiuas ficutcaii^ raiJ^ V'^' lum, &vt cuacuatio fiatcum ^^ift^ niam c5fcrt apoftcmati,& cxu Etquandoqucadniircctur ci ^'j jj.f^^jjV podus duorum danich \(^^^ ^
Fen 1 3-
^ndi? " P*^^^ tribnatiir cafia fid . cu aqna Ihij^^* ^-^itandoqucponitur in ipfaabfinpiicit^r?^?' q^oniaeiUuuatiuum cum liiaity
mvfr^^^^,' ^'^quandoquc utuntur in ea quidani Wi-^.!)? "^?^^^ ^''3L dubitationis <3c cgo ab
•ego vero non dcclino ad eos, ni
ducit patientcm ad mortcm, fiuc fintmcdicina;,qua:bibatur, aut pofitx fupcr ipfumextrin fccus.5c ftomaclaus quidcm dignior cft iioc quam tiepar. & ftyptica conucnicntiaad lianc re funt illa,in quibuseft aromaticitas.ficutma ftix,(5c rofx 5c gallc,6c galia &c balauftia:, <Sc cxtrcmitatcsarborum.(5c cxolcisoleumdccydo nijs^5c okum de maftice,& oleum de mali$,3c oleum dencrcidem,&oIcumompliacinum . cam. Er quando c'[ apparcnt & ] no 10 imo oportct in cftate,& in principio,iitadmi-
niftres in cmplaftris amborfi, olcLi rof.<5c olcu omphacinum,&: olcum dccydonijs, 5c olcu dcmalis.<5c in hycmc,& in horis rcfolutionis, olcum dc ncridcm,(5c oleum ancthinum, <5c oleum chamx*mcllinum.5colcum dc lilio,<5c olcum de mafticc tcmperare. Confecli o [cm plaftri boni J in principio & augmcgto, <5c ftatu.» t [ ] Kccipcfarinam
hordei, &faufel, 5c ncnuphar omnium ana
^'^adm -r "i^^^iudo apparcnt, non oportct )! PQtu/>^^ ^^ ^^^^^^' • 5cquandoquc dantcis in ^^horrc^^^^"''^'*'^^ '^''^"^ fy rupo acctofo, <5c cgo cftexi^^^ P^^- quando c [apparcnt <Sc ] no '^^'Cim/p ^^^^ cxcufatio tunc dctur alocsau fiiin fic 1 ^7.^^P^,^^<^tofo,quamuis dimittcrc ip ^^piocV^ ^^^^^"^'^- ^"^'^itiuis iuuatiuisin priu eadiuiT.' ^'^^^^^^^^i^turaquxfolatri , <5c aqu^' ^f^ch i - ^?^* • ^ mzdiilU caCix liftulcx ^%i\m! '^^^^^^^ccucurbira <5colciamyg-
^ifucrit fice'^^^^' lcnirtcctur natura cum hoc ,
'Of Vf^i;::.^^ ^^lis^qnc cos ualde iuuant.<5c fi do'
..utj ^^^^^vfqucaddicmvij.iitoportet \ Hcqug u . ^ P^^arc aquam frigidam plurimam, 20 unc <> [ s. ] rohs. unc.j.& s. croci unc.s.uio.'xii icb,aut L\l^^^'^^ ^ ^^"^ frangant eam cum iu dragacathi.v.alfhcx,chamcmiilc omniii anax. ciboci^ .^^^^tuum.Etabftincntiaquide fand'ali.xv.mafticis,acacic,balaulhx omnm an-
icxillie ... ,0/'. xv.ccrc<5c olcirofcum^uibusconftciatur.Et
cx cmpJaftris bonis 1 ^ [principio] apoftcmatu funt radixlilij,mclilotum,ccra,& olcum uiola ccum. Et non oportctutcmplaftrum fiat cum lubricitatc uchcmcnti vcntris,im6 temperetur ventcr in primis,5c dcindc adminiftrcntur cm plaftra.Et cx cmplaftris bonis in hora ftatus vfcg j funt iuua $0 quc ad declinationcm cft illud , quod rccipit ^
A ii ^^^nian-, 7" ' i^^^^^^ aquam ta^Jarzctctiam, h ^^^etia ' p^^^^^iatiua ^^^^^^c, 6c aquam ataraxa i». P^tib.u. cmphii ... fa.->, g ,- j^iu X. cao
dracii V^^*-^^ fi-ir , dabis ci in potu pon
Vij.dcicminccucumcris [ 6c funv ^'^^.^'51^'^ frigida, autaqua f [albc- I,:- in potu aquam tabarzctctiam.
m B.emplaftr* rum. • n t B- Defcripcio eaipiaftri iuuaciut in hac hora, 8c «ace ip (am. ot.L
p B,ft«tii.
r^^u,s & 1 ^'^^^Pi^ftra facla cx ^ [ bclU <5c cap N^ald^l'^f?iiv&alcnifcftidcs " l^j^im.co"? ^^^^"J^^ium quum cx < Sur j i^^^'^'^^P<^'^cmati, prohibcns ne_'' [ im
ri^^'^^'^iilJic^' ^quam ataraxacon,<5cpcrmi r^fis\s .iT^^^^ii^^ tranficrit lcprimam troch . ^^^ttiiafiic ^^i^i^i^^^cfuccoabfinthij ' t(>f)^, J^ftiicuii ^^^i ocpcrniifcccum cisctiamaqua
iuni quum cx cd (it cmpla
I Jus partibus llomachi.Et qua
PcnTianct,& fi fit poft. vij.nonab ,5c aquam folatri,(5c a-
[ cymas fquinanthi,5c chamxmillam, 5c mclilotum,] 5c abfinrhium romanum,5c fpicam>5c radiccm althcx,5c fandalum,5c faufel, 5c crocum,5c grana lauri,5c qux funt fimilia illis.Ad daturin ftypticisin principijs,5c m rcfolutiuis inpoftrcmis.Ctcx ' [ mcdicinis] bonis inmatu rado apodcma calidum,cuius quxritur ^ [ ma turatio ] & almcflcrc,cft,utfumanturcxtremiratum rolhrum, 5c cxtrcmitatum abfinthij , 5c
q B.Alia litera. Rccrpit Horet chamxmiilx |c meliloei.
f B.emplaftrtt» ( ^.rtlbluti».
JK^nics , ^"l^^amapij . 5c fitcibus ufquc ad 40 cxtrcmitatum fcmpcruiux*, 5c corticum citri r.1 ^^chrf ^,^^*^^^'^^fi^>^'um atriplicibus,' f 5c o.^/>ir-;c ^ iU,..;c ^^.r.;..,.. ....
J^^ort^.^, ^^^.^itacuiuolco amvgdalino ,aut ir^WcbT^'''^ ^'^^'^tilla , qucinpotufu^ Qjj^'^tara)J^^^5^3Prunorum.5c fuccus endi-
thi^ '^^^ilicc^^ r'^ ""^ finceius pcrmifccantur .r=^»nur abfinthij.Poft vij, autcm
Part 275
Qi^^eis t!,! _ ^ alublcb . 5c detur
cxteriorum,5c mafticis,5c thuris,omnium ana pars j. 5c s.5c cydoniorum , 5c dadylorum immaturorum,5c croci.,5c alocs,5c myrrhx,omnium ana partcm j. 5c ccrx 5c olci chamxmilli ni 5c olci de neride,omniii ana partes x.Quod fi caula in eucntu apoftcmatis fucrit dolor acci dens,deiicritatecuiuseft utcurcturcum fubti liatiuis,tunc quum peruenit ad apoftcma,tunc oportctut ablcindas fubtiliatiua ab co , 5c fis
irk "'^^^^11^!^^ ^^'^^^P^^ ^cctofiis.&quando . n ,
■^ •<5cq ^^^"^^^ potu ante illiid aliquot 5» contcntus Icdatiuis dolorum,ficut cft adcpsa- ~ natis5c gallinx. Etquandoantiquatur apoftc-
ma,tunc da in potu troch dc Ipica , 5c fac cmplaftrum cx cmplaftro debdcUiocumgranisdc ben didlo in antidotario . Et ex eis, qux conferunt ad hoc,eft ceratum cum oleo dc balfamo, 5c aloc,& ccra alba,et oportct vtadminiftrcrur ccratum Gal. prxdidum in capitulo dcbilitatis ftomachi. Et cmplaftrum de mcliloto cft ad -Mu, rn*^^'^^^^4L»c iumciL luiuct^ m hoc iuuatiuum ualde. Etcx iUisluntchamX' ^Au^,.;/;^ t.in aqua focaiculi, 5c apii,5c o- milla,5c balauftix,5c fcmcn lini,5c mchlotum, ' ■^^•^1/nuduicculqucad hncmeius, & althca,cxquibusfitemplaltrum,5chatcx cis ^ ^ uaporatio , 5c cmbrocha fiat cum dccottionc
ipforum.Et ex cis.qux fanant illud,cft illud,cp recipitrof i.x.xvloalocs 3. ii. mafticis,icminis cndiuix,cufcuti omniuman. ^ iii. lumantur inapoltcmatc inflammato cum camphora m potu . aut fumantur tria fcxtariacafix fift. qujc ^ dcco-
nt iplum inpotu ^ ''^^^dn^l .^.^^'^■itis ] fi non fucrit naufca vc
^iu ^Poftc'n ^^'^^^iu- in?ammatio,5c lcnih- ^'^^''^^'^^od ^'-^^"^ eft hora rcfolutionis . ^hii^^^^ftri^ ^ ^"^^P^^^^i^^^pcr» introducatur
C?-^ Ponl! "^"^ ^'^'"^ ^^c^^t "^aft^^' ^ ^^^^'^ hi^^MxQ i^^^J^potuscx (vrupo acctofoabf
•^^iatnfia^^^'^^^oq"e fuificit fumcrc in
r ^^^Hora ^"^'^^^"lo ad fummuni pcruc- '^^^to^'^^^^eas r^^*^^^^^^^fionis, 5c rcfolurionis, ^C^^^^o - ^\^^a%audacia nuda cuiufii W^^^^isMv^^l^-^^^^^^^^^^icinasmoUihcatiuas 1 [I. "^C' »t fis contcntus moUift '^C)r J magaus, U quadoquepcr
t ».an«ltam,8c
fem.lin», & foe rugratci g; (i in «ligft forti.-ri koc additcirex
ijim re^Ie adua tmc. Cxterum ^uthor nosier fcrtiora mciilc
X t B. cttratfone.
y n. AHa lifer».
ialpis Alia litc
dccoquaiitiit in lib.j.aquc doncc rcmancat me dietas dcindc colctur, &i proijciatur Ilipcr ipfam dc aqua rolarri,& aqua kckcngi lacraiati, &:bulliat6c proijciatur fupcr ipfam. drach. s. hicrc picra:,6c lumatin potu cx ca,illc,qui for tiscft,totam intcgre,& dcbrlis mcdictatc cius. Et fi indigct fortiori hoc^addantur J cx fcminc apij.6c J feminc caulis, & ammoniacum , 5c mcdulla ccrui:& adcps gallipx, 6: quandoquc indigcr cmplallro " [ bolifmi ] & cmpladro ci trino.Et in hac horaquandoquc ncccHarium c(l,vt in potu detur troch.de bdcllio,& ex cm plallris luuantibus in hoc cap. c(l cmpladrum huiufmodi Rccipc.ccra:, &c olcidc ncridc am borum an.unc.j.mallicis,& cipcri,& fquinanthi,& alocs omniumau . aurcum.j.«5c bdcUij . drach.iij^oluatur in uino, 6c a^^grcgcturintet has mcdicinas fecundum acccptioncmempla ftri.Quod fi fucrit illic folutio uentris , quan^ doquc cr it ncccflarium ut ponas cum iftis fuc cum agrcih^; aut liiccum abhnthij , aut aggregcs inter utrunquc Et dc crrorc ma^^imo cd: , ut prolongetut tempus lolcrantio! apollcma» tis,^t [ ] <Sc inccflantcr harcu
ratioGum infrigidantibus , 6c fitapoftcmain vi a,vt hat cxitu ra, 6c prohibcatu r a maturario ncjoportei crgo ut conlldcres hoc Et iam did:umcft,qu6d fuipcnlbrium fachim cx lapidcyjbclciisj quum fulpcnditur itavttangat Homachum , crit luuamcntum cius magnu in 'ut mgcndi>: 'mfli doloribus cius,5c apolkmatibu?, cius , QuLi autem apoliema ht dubcUati , 6c cxitara.nos iam iingularc capitulum fccimus ci . QLumi vcro apo.iemacll: cholcricum,oportctin'principio VT infrigidctur valde cum cmplaitris infrigida tiuis,notis,pcrmi(lis cum fandalis,6c campho ra,6: rol.6c fnnilibus. Etdetur in potu aqua hordci cum aquagranati muzi,6c dccocti cimi caucns; dci nae polUllud pcr aliquot dics ad-
Liber tertius.
Verimfedari h^pofmt non difficile . Bft 9- ^^^^^j^^^f. priori loco uen^fccfwttem pr£ponit infin!^'^^^^<^ '> mc/i ' ' ' ' ' "
betyUtrHmjHC tamen ratione non uacat . -^''^^^^. ^ifino^ieruaiidiorem /wmuufnyne ui nispartibus fuccum trahat,qua
id in agendoferuandum adeo rcligiose |f ^^ffjf;^ & ^uic. & fi uomitum improbet. R4^^ ^ '''^ ' A-»-
; UACat . l
rationc Gi^l- '"j^.^^^ df culi Hlcerihus '!,.meth.uomitum «^^^^^^''^^" (^^^^»5?^^du&'ionem laudat,& i ^.meth. '^^ f"^'^^ Iji^ t^etil^ lo uuminjiammationc uomitum froh'ilet.M ^i. a^^-
ucm uom'itu?n admittit,de quo conSUt,fi '^^^ •'/j Ajj/iJ tus ucntriculus cU, uomendi def/de, io ^'^."^* J^/jofrirf ad uomendum fitfi huic afiueuerit- leuan non rrt^^ ^ ucntriculum pofie.Tutius tamen [„.At S
iai'iahicC'-- ^^^1^1,;^
mcntib. utcndum admonet,quandoque ^^fi0p pti<A ( cafnirn iijhlam uocantj ^^j^';'^'^'^^/);.
ri ad dim'id'iam drachmam. ^^t GaU - , ^p-a\\s >.,■■ o lod'inuentriculi'mfiammat'ionealijS gentihus admifeatur , quod purgandi tm '^^(0' forte inclmamc morio exhibea^. qt40 ^^'^^^ ^Iq^.O^
um potius,merLur'ialem,& urtu
tt euidens Il^c contradiaio eft.non difirep^^j^ ^JfnifcCtK^f fc.Gal.aioen proprcrea negat rt^^^f'-^'^^^^^^ '^^.^^g pnf^^ in intemis injiammat'ion'ibus,quod ^^"'^^ ^^l,!^f0£S
uis perm'iHa e^l-.ucritus ne ad iffts ^^l^'^''^']'^ Mid^^^''^ humorum copia trahatur.S't hxc tawcn jq^s edtd'^"'*. fccatur,cfjlucnte cajjia fui lenitate . jiwtd a ^^^ J
uitionis non amphtt^r^' ^^M^
de qncd aloe laiji^ noxam corrigere '^^^^'^^ '^^^^i^/ kms,qu^ proptereafui lenitate ulf cr^i^ ^ . ^0c10 excipienciis humoribus p.iratiora. ^^^^ ^.^^-^^ robur mfcenbns rc(iituit,quod caffui *
De apoHematihus frigidis phlep^' Cap. 4'
J Staaooflcmata jrcncrantnrcx
minilhaaqua folatri,6c aquam ediuiaj.6c pofc 4° 1 m7lTtra7l7gI^iSnis,'6c parui^^^^^^^^^^
illud,quum appropinquat ftatus,mifccatur cfi aqua lblatri,6c aquacndiuic , parumpcr aqua; foeniculi.
A N N O r A T I O '2^£S*
Jd quod in omni uJuuerfiminfiammauonejjt,yhi ini' tio rentriculi 'infiammationis occurreris, repenui'iendum docet.prxfidia yero non intrayfcdextra admouet,& ea ta
ex reliquiscaufis gcncrantibus u ^ .^^ nicasj coardantibus cas in ^^^^^^L ribus,J quarumcognitiopri^jtei / •
Defigriis. ^^^' ^
Vando inueneris fignum ap*
uuLct.yt a.)iuM kci u «w» »/*n.«>/<-»n.^t/t* «u/^wMti.,^;/ nc,6r [ augmcnto ] 6c non c- ^
lia,qux etfi frigida funt^nontamenfrigidijfima, nempe riammario ncque*"" [ inquictu^^ J i ^
jHammario ncque^ [ inquicu;-- ^ , ^ P^^^cti'i'/ ditas d [lubrica 6c clariias colori^'^jj.<,. ^pp ^
^uum ventriculHs neruofa & jr'igida fuh[iant'ia conflet , in d'ifcrimine efjl^t reSfne infigni rcjrigeratione innatus ca lor extinguatur. An yerd repercutientia hac jrlgida a&u yel calida adhibenda fint , non ait . Certum tamen iiiud efly etfia6iu jr'tgida repcUendiuim baLcnt acriorcm , nb his tamen hoc cafu effc alfiinendum ob naturam fartis,quA jrigida esi,cu'ius calor.utiam dixirnus, facilc exfingui poteftyuei imnmuiyytmateria infiammauoyiem faciens,& cr,if]m,& ji-igid'ior redd'ita,d'ii]idlcmposlmo- ^ dum curationm,uel dijjipationem ( qux 'in imc cafupotif fimum expet'ttur ) vel t o5i'ionem fujliplit . Fa6ia repercufJione,& medicamenta fort'ia,& uom'itumproh'ibct: ac uen£ fc6i'ionemaggred'itur.Qi!a in re dnplex controucrfJa eft.aiteraquia Rajis 9. ad Aim.uena ftCiionem anterepel lenf ia confuLit.altera, quia idem Rafis iih. diuifionum de rnorAs uentriculi agens particulatimque 'mjiammatione , curatmem huius uena fe^ionem efkaitpofiea komitum.
l]tis,6c malitia digcinonis ^^t^^n^^^^^^li^l^ tus,tunc illud cft apoltcma P^^v^^fioni^^^^^^ tu {igiiicabiscLi rcliquis ^^S"^ j^isii'^^^ dia:is ,dchumiditate complc'^'
Caufsfrigidorumuentricuiitumort*^' ^ & m c^terispartibus. Dehorump.^^^jj^.^^
A N N OT A'
rnagnus jit dolor,neque febris,neqt*^ Cul.'). ioc.ajf
'De cHxa .
ti f>t
Pe ?3!
k ole
h M
DE canonc in hocctiam rcioiuauaaiiypticis. i^^^ '
ren 13.
Jb'^ hocluntfortis rcfolutio-
potij '^^^'"S^ in cura iftorum ita,vt dcscis in an.iiJ.^^'^\^P'j'*^aquam faMiiculi amboru . ^nlcin "^^^"^•^^^'^cli.ii/.dcolco amy^dalino L iiianri '^'^^""^ ^^'^^^''^ - ddndc pofl illud futrihi [dracii 'i 1 «ici dckcrua cum
^'onc n n ^^^^ ^imy gdalini dulcis , 6c dcconiel 1 Et cius con fcaio cil ha:c. Jlcci a(|m.|/.^^'>^>"ach.x.radicis faMiiculi drach. x . ).5cda i ''"^•^^^^^^*^"^ntur doncc rcmancat lib. co^tiQ hvn^^^l .^'^ ^^'^ unc.iiii.Et confcrt iftis de ^ pona qii a d ccoq u i t u r mcl i io t u m ,
^'^'Ulclc"^^^^ ^^^pei* porioncm cius. drach. iii . ton.^''^^""^-drach.ii.olci amvgdalini dulcis. ^fncxD ^^»tcm 6c cmplalh is clt mcdica- Siiionii r^l^^^^'4^iod ivccipitpohi,mdiloti,5c w?^^^^^^^^^il^%5c ancthi omnium an. ^'ij.alocs !l ^y^^'i'<^ ifica-amborum an.diac. ^'■^<^lni r "^'«'j niafticis drach.x.thuris , ^^'■^opoD '^^^^.^^ althc.u drach xv. ammonia- *"^^'Pisa r'^^^'' ^^^''^^-'^'' omnium an.drach.
ina; omnium an. ^iiciiij ^'^- ^l^'^^ ^'^ ungu cntis Kina •^'^'^^'^^ dcncridcm,&olcum dc Sien, '^'^^ poCtA fncrintmvrrha,& cor f^^bcii^jt^^^onfcrunt ctiam alpaiagi , & alu- ^^^Um .^1 ^^^^ygdalino dulci, & licla,& cau-
du5Ih,& exlihro de tumo/ihus pratcrnaturamy itefnque ex Paulo lib. 4 d dit author noil er corporis e.\ tcnuatio cx p.j t, ncm,qu6d oh ojjcnfarn ex longo uentriculi morlo ( ncque etii?n fiirrhus nifi longo tempore aduenit J nutritio ipfa plane ojjenditur ud aboletur .
'De cura.
Cap. 8.
[^fibis n!;^ ^huc.tt ca, qux nccant languinc : ^""^^i.digclHo c(> facilis.Etoportct
%t^^^^nb.,.rraUi^^^^^^ tJlHrjia/^.'^'*^^;^^^''^'^^'^ o?nmno mtcrdi.it . C/i.w /'■''"Jw^, ^^^fi^^^ntjqHod tu norum uentru uli ma
CAnon in hisctiamell, vt non cuacues mc dicinas rcfolutiuas a llypticis. & omncs mcdicin;^ qu.ufunt vchcmcntis rcfolutionis in fincapoflcmatum caiidorum,iiint iuuariue hic. Et oportct ut in potu fumant lac camclarum foecarum.allidue.Et cx illis,qu.x cis confcrunt cdjUtfumanttrcsaurcoscx olco dc kcr ua cum dccoclionecaiic h. qu.c fit ' [ fubmerfa J in aqua radicum: & fi indimcis,qua:ibnt fortiora,ponatur in aqua radicum lummitarfi fquinanthi, <5c malHcis , 6c capilli ucn^"i'is cum rcliquis mcdicinis,omniuni an pars.j. & quan do ponitur cum oko dckcrua , olci dc h [ fpica j quantitas ,drach j. (Sc olci amvgdalini dulcisquantitas.drach.ij.cd iuuariuum 1 1 fimilitcr quando in potu fumuntur olca iHa cum aqua mcllis,i5c opoitct utadminilh"ctur in cmpiaih-iscorummedulla olliumccrui , &: mcdullacruris uaccini & pingucdo gibbi camcli.ctcx mcdicinisconfcrcntibusad hoc, & in dubcllaticll illud,quod recipit mcliloti,<Sc fce
a B ififlbluta.
b B.lilio.
T ^ T I O N E S,
f B. A'fa!(rera . & bdellii c^ciii
^^^cft n^al.l, ommno: nam ipicm hu nugrc.& chamxMiiilIc,(Sc baccarum lauri,iSc al.
'^^ thcc,6<: abiinthij omnium anapartcm . j. am
nioniaci [ rhuris.aiiiborum an.ij.terrias 1 par tis, rcfoluatur gumc illai in dccodlioneficuu x.cum uino J [cum mcllc,] dcindeconiungc a b.& terancw cum eis has medicinas,6c faccx cis cmplaflru , licm cll cnim mirabile . Emplartrumaiiud . Rccipe Alulirr.a deco fordi um [ urcei ] par. vij.(l.>racis par ii.malh ;^;;,rZiue cis part.i.glutinis alimbath partcm s.fucisolci ra. terjiitur cu Cft * "'/0'f / --^j».«./,,.«,^..«»»..^v.,.»^^;».v dc ncridcn quantitatcm,quaconficiarur mcdi «^«to.
[c,lff.^ ^^f^ mloionon plane uomitum qucn cin<^.Emplalh-umaliud. Rccipc ammoniaci . '^^ ^*^*'"^^
j.Anthor noHer
infi /^ofc;i./^tw, quum inuentricu-
c/''^*''/o'far'^'^''"''^''.'' ^ ^/'^■«^^^^^■/^ admittatjcqna
f*o"'>-^>>'^,proV ' ' ""'^^''''^' '^nnatet,& naujea infcjkt, hii^^^^^^tou . ^ ' ^1'fcmcL id uomitione regcratur, k,!f'\^ cruf^^^^^^^ P^^^^^ '^^^- rncdioiiiter fub le-^ \J'^^^'ioetf^ rfwf/w no-
% . '^^'^mem,& artiHtio concitatum , &fre'
^''^durls&grofts. Cap.
^^CLti, .1
■^■ih?*^ Qiu?!^'"*'^^ H^^'^^ ^^^^^ iciuiiti in prin
V liii^^^ incipicndo, & quando-
ipj^^liclis\;/ ^ petmutatione ex apoilemati 1 M l^^^^^i'^^ quod iam fciunti in prin .iiPhl^f, ''^^.^que hunt,i'cd raro , ab apoilcle>^an?|^^.^'^^^^'Cui accidit ut indurclcat. 1 L^^is^^^i>du -^^^'^^'^^ ligniiicationibus aco- JS(^ ' ^'^»^'stacl:us,& mulcitudo *^[uaric ''^'^^atiocorporis.
\0 r T I O N E
drach.f [ viii.J S[ mcliloti : xii".J ccrx. drach . liara [ viii. j croci,mvrrhc,bJcllii iudaici, omnium cfmuai. ana.drach.viii.olci debalf iib.i.Etcx cis quc val •^iuiKen.
deiuuatiua funt eis^cil olcum dc fucco uitis . S B.
& cx cis.quc confcrunt eis ualdc,funt dccoclio ^ cencuia. ireos cum cafia fin: ct cmpla(hu,quod diximus in cap.debilitatis ilom.ichi cum duritic.Dcfcri ptiocmplanriboni.Recipc,mallicis, thurisab finthii,omniuman partcm, i.ammoniaci,cro 5° ciamboruman partesii.cvpcri.iii.facccrotum
Vl^W^r, ^y^^^*^>^^iro prxjcnim paulatim l ogcjio
%Scr2 T^^^'^^^^^ dumtaxatSed in uninerfo cor
'""^N ^!td- ^^^*'^''^ ^^^^^^^ ^^'^^^ c«r.im tumori '^miji^^^^^'^'-'^ rcjrigerantihm mcdicamcntU, ^ e 1 . ^^^f^^^^^^itlsyquod doiet GaL z .ad Clauc, ^'^^^^h.Si,'iirrhi noiaspetc ex locy^ i-M ad-
rpartesii.cypcri cum olcodcncridc ranta? quantitatis,qua lcni tasfiat.Etquandoacciditillud,quod raro lcd » uenit,] fcilicct cx pcrmutatione apollcmaris phlcgmaticiadapollcma durum,tunc conas nicnrior cura efi ci cmplaftrum liuiufmodi de fcriptionis,Rccipcammoniacum,bdclIium,fe men caalis^amygdalas amaras,(loraccm liquidam.mafticcm Ipicam Iquinanrhum cyfcru , gummx dinbluatur,(5c aliatcrarur,& faccx cis cmplaftrum.Sintquc cibi corum ficuf a(paragi . <5c alublcb,(5c olcum amyg J al i n a m d u Icc <Sc proprieeiu.s,quodpermutarumeft ab apolte-
Defumpta kufert fmtcxGali^ad Cjlaucet 14- ap.^, mtb.Fide& 'Paulum lib, 4 .
De aduheUati flomacho.
MVItotics crrant mcdici m rcgimincapoftcmatis ia Itomacho, & pormutandofit cxitura,6c multotics mcipicndolk .
er tertius:
capitulo ar>o(lcmatum ^"''^^""l^^lfoJbitio coiiucnicDrc, ci in principio '-■ci ^^^.ui ncsfcictecx amvlo,& l^ordcocxcorn^j ^^^^. tcllo oui . Et in finc cius illi, i"3"J|;^/^men
De fignis^ Cap. i o.
r Arn diximus figna initii cius in capitulo apo ^ (lematum caUdorum ftomachi»
tur ancthum,6c fxaugrccum iccu furam .
A N N
l o Dlfcutiendifcmper cffent omni ingemo tf^^^J^^^
pHs ducendi , pr^crtimq, in internis ^^^^'^'^'^^^i^^Hef' [?'«• difcutianturyaliud morii %enus im uiity qtio P ^^0- S uius eftpriorimorho^ipfafili etulceraiOyfl^^^^^^
culo fiatffi modo profunda esU non fif.^'^'^^^^^ crate authorc 6 . aph.lethalis cfl . Acddit ^''^' jr^^j^iievii^ ut uelmediiiincuriayuelmuhitudincatit 'f'i^^^i^^^0
term uelimus, nolimus , ^?^/
JDe cura
9 B. ATta litero. ab infrigidationc.
b B.Alialifera. exrrin(ece,& in tiinfece .
c B.
OPortct ut incipiatur a phlcbotomia, [Sc a rcgimincj ftomaclii apoftcmati apoftematccalidob [cxtrinfcco. cu quo fit pofiibt k ut prohibcatur ficri dubcUati,6c incipitcc m
uiamaturationis.oportcttucutficlircslcuis^ - - icnsa^^""- -i
6l fi autumas maturationcm propinquam c eueriiat. Huinsaffcaus curatiGmmm^ ^ctrabend^r [oportct j ut in potu tribuas lac rcccntcr mul uicenmuimhoandumauerii^ait fcttion y^^^^^^ dum uiccuna,po(laUamcum aqua calida , <Sc li^ct matcrix gratia . quod tarnen pr^^ji'^ ,
i ?,. Aiia litn ^tuiur .
e B.
^nu amaru •
moillo infultu , rclinquendum erit, "^''""'^''^"^^.^jfj r0^^ calnr refri'i^eretur,ac uires, quihus in tanti m l^^uI^ ualidis opus c!UchiBtcntur.f^n f '^^^^^^^ ^
tangas duriticm & confidcics ancomprimatur,(!k: attcndascommoti()ncm,6c trcmorcm &comprcfiioncmapo{lcmatis, namfinon d [comprimitur j illud,oportcr utinpotu fumat habcns ipfum taraxaconcm [ ficcam j cil aquafcnugrxci,6c tribulorum,(Sc ^[olcoamyg daUno amaro.] Quod i\ indigct fortiori hoc, & c(t inccptio in uia maturationis iam addcs fupcrprimam,ponatur in cis olcum dckcrua. Etcxcis,qua;cxpcrta (unt in hoc,cll, ut fumat *® inpotuhabcnscam tarax.iconis ficcxquantitatcm.drach.j.&.s.fcminis almaru,6c focnugrg eum.drach.i.tcratur illud,6c bibatur quibulda lactibus rcccntcr multlis calidis , ficut cit lac aunae,6c caprarum,6c quantitas lactis fit triuni unc. 6c mifccatur cum co cx» [galiajpong K.»ic€fe«ro» ^y^^ drach.iii.Ht cj; cis qux cxpcrta lunt ctiam, c(t ut iumatur taraxaconis ficc.K.drach.i.6c foe nugrc.drach.ii.lcminis maru drach.iiii.tcran-
Part 276
tur6c'cribcUcntur,6c coniiciantur cumladcca corrodituritomachus,quuiiip^ pi ino,6c olco fifamino,6c fiat cx eis cmplaflrii tarrhus. fupcr dubcliati.6c oportct ut fiat baincum cum aquatcpida , 5c ut ponatur cmplafirum fupcr dulicllari aliquid factum cx ficubus,6c chama;miUa, 6c fcxinugr^co dccodis,6c fit in co abfinthium utconfortct,&' quod qu^Titur cxomni bus iUis,cit maturatio aportcmatis,6c cruptio . Quumquc cxiltimaucris maturationcm,poll:
tcturyOigrnm dt^yerationi , quarn >r'J iiinirorji'-^^'! m-mpe quvd,iu Nippoc^. aphor. a ^'^^^'^^'^. ■ ^cfeBio j^^' ptione nirium deicmo , aut uomitioy aut -^^-^^tiit^^ Curationcm tamen aahuc profquituY,neiq rcmancat .
*De vlccribus in Uomacho .
CTomachoquadoqucacciduntu^ ^^iijifl O thor proptcr acuitatcm hunior n j^i^ . bibuntcorpus ipfius, ct qui ^l;'"'^'' j P^^^ , Etmultotiesfiutproptcr UUkI.^I^ ; ^icer^^^ ad iplum cxalijs. Multotics
Itomachus cx catarrho defccndet^-^^^^.^fjuO/!^^ capitc calido mordicatiuo, ' [ ^nUC^'^^^\ ptcr fiiam J putrcfaclioncm,q»3rjj^^^
A N N O T A
Fentriculi ulcerauarias internaszp ^dof'^ (0 hahcnt.nommquarn cx ahfieffu i^'^^'^^'^^l^^t?x'^'^P'^l^(/i rumad ipfumconfiiicntiumacredine^n^P rr.MPt^ ^
quam iam adminiltraucris balncationcm prx ^ aliunde; aliquando obacria & corrodcni^^J^^S^'^^
dictani 6c cmplaitraprxdiaa,6c fucccfTcris cu camenta.Qubd.n.Hipp.j.dcmorbisuc^J^^^^^^
te (licat nb exulccrari,qudd ualida ^^^^ ic f^ esiMimirum ueluti uellis t/^ coriutnM -.i iti^^^Hj,.
h B. in vltimo ajqualitatis , & caliditjtis . i %. ita rc .
€si,nimirum ueluti pellis & coriurn,'- .^.^ rijs mcdicarnentis di&um cf.prxtcr ^'^'7 rum ingeHufacillime ulcus fequituTy^^^ cum eH.
Defignis & differentijs.
Vltotics perducunt ulccra piin^
Ct ^
cmpIaUroficuum pr^dicto^lubftcrncei ftrame ta dupUcia,'^ [ ut in cuUricis, 6c in calcfacicnti bus.] 6c prascipe ei,ut laceat lupcr ca uerfo uetre infcrius ^ [ doncc ] rumpatur fub compref fioneapoftemacius.fttu quidcm cognolccs, quod iam tuptumcft,pcrdctumitioncm,ctat tenuationcm,6c pcr iUud,quod cxpuitur , aut cumlblutioncventrisegrcditurcx lanic, aut cx fanguine.6c oportct ut in potu tribuas tunc
aloenicumaqua endiuix-. Quumqueerumpi \x .j... ... . . - , -.^
tur,dainpotuincarnatuia,quamuisillc, qui iVl propric infcrioribus cius jnd^ j ^^^^ cuomit fanicm cx ftomacho luo fit ad dcfpcra tioncm anhclitus,et prouocation ^.^iiiJ }.y^ tioncm propinquior quam ad (pem. Qimque ct fy ncopim ,6c infrigidarioncn^ (toi^l^f^ji^^ li^) ^""^' cxiftimaucnsin ftomacho Ianicm,cxtraheip- i tquadoquc fignificant vlccra fis^^''' jiii^^''J fam cum folutione ventris,6c non moucas ip tor eructuationis,et cicuatio ^'^l^j^iici^^lj ^"^ fam ad vomitum.Quumquc non ualcnt huiuf currcre ficcitatelingue.ct cxficca^ ,^j{iti|^j^ modi rcs : adminiitr^ mcdicinas prcdidas ia ct cft ^iyncopisplurima.jHt quati j^i^t
r '«> i'
ic r
]9 t-
r r
Fen 13. Trad
^^'amdi J erndiutio ualdc.
'"^^'^ facln ^''^"-'^* ^^^^^^' ^"^^^^"^ ni.Ti,cSc
^aaiini c(} i '^°*^^^c^^«>qi^Oiiiaai iii iUoquod ^'^'^ adnn^ ^ "^^'■^* icquirur dolor in ipfb uf- ^adiniH '^^"^^'''^^^''^^^^''^f^^l^^^&Tco^ ?^^tran( , ucrificar diipofirione
Sosficr ^•^''^^'''^'''^^i^^ fignificat locQ ^^^iiicloc'^'^^^^;'^^'^^'^»'^-^ qnando pcrrra- ^"i^chior r " [P^^'^^'^^pcr.J Fa:la aurcni in
C ^^'ntior i H ^ . ^^^P^^cmis ucntris, 6c cfl uche ^iS^^^ftaafiri^ ^'^^^'^'^^'^^ fignificat ipia n ^ r cu *■ '^atadj.r^"cpcaoris;]piurimumciu,s dccli
3nk^i. I L I,-,, .•..,..1.
-'^^^Htus 5r ' r . ^'^'^^'■^^''fiv.'^ mmoratur cx co fj^^^'^§^^atur corpus , 6c pducit ad
SacKw:^, ^|:''^iim. Verum fadam fundo >ni icat cxitus corticis ulccriscius
rr "^ciirio j ,^^^^^*^^^'^'-'^^»oncininfdlinis, in inp ''^?^^^ qnictcm cius, quod^ f^^^s, 3, ^^.^''^''oribusfLomachiA fitdolor ^^vla,.; !"S»''tur intcr vlcusin floma- ^^•'^Srcd r '"^'-'^^^i^S pcr locumdoloris , r'Hiiic2,v !• ^^'•^•"^ corpus,.?c cflcxirus cor- ?^^ius alir cgciUonc,rarus,<5c cil cor efi ' i^ncain-:^;^^ ^^^"^^^-^ cius,quod cgrcdi-
} dolor non cll in partib.
r> co,f„ '''■*'=i"t<--nd«.In uomitu autem'. k ''«110,,, "O" cft vlcus llifl ill
^^gific non mcmhmms ynetjuefolnm
%2^^' ^^^i*s '^^.''^^^^^'^ notasajjhrt.Ejl tammdubl-
W ^'^7;<zir°*^ «cntric«/i /wrj cfuphragmatiy et cor %l^^'i4ntdr- "-'^'^^ /^rr/z/^^fr.t i»
V^r^'''' ^o/- '''^'^''^^^'^'^cntriitilifunt: fnbin' ^l^^^^^ihus ' T^^H^d^ ipfiMS fimt . At quia hic
Sl''^' 'orruT ''^'^''^Hpi^-^mur potius , quod alij ^
SenMo^h^ f ''^' C& \uy'' 'orrrFf l^^od tamcn , quiain poflrema V. '^^''^''^n'^»^^tduerfHmnonen,affu
4- 73/
ad infcriora.Qnpd fifueritiiliccorrofio,5cca ro mortua, oportctutmcdicctur cum mcdica mmcmundificantc carncm mortuam,& incar nantc . 6c iacicntc nafci carncm , Sc ^ [o quam] ^ ^l''^ H^ce». conucnicn.s cll hicra picra ad illud . £t quum ^1"°*^ mundiHcatur,oportct ut in potu dcntur {ac acctofum uaccinum,aquo ablatumcfl: butyru 8c (yrupus dccydoniis,(5cgranatis,&: fimihb.& dctur etiam in potu aquahordci cumgranatis, » fyrupi dc frudibus ftypticis , & cft quandoquc ncccflarium utcibcntur ucntribus uituIoru,&: hoedorum conditorum cu accto,5c fcias quod quandiu non mundificatur fordcstota, non cit iuuamcntum cur^ altcrius, ncquc admini' ftrationis confoiidatiuorum & quum admini ftrasincarnatiua,ac cgritudo eftinpartib. mcri,<5c orc fiomachi.tuncpone in eis cxgUitinatiuisaliquod^^Emagnumjficutcftgummi , 6c dragacanthum,5c quandoqucconfcrtulccri- « 2.c6uem'edi; bus ilomachi philonium . <5c confcruntctiam troch.dckara')c, pr^cipuc fi fucrit illic uomitus fanguinis,6c confcruntcisomnia rob fruduum [ ] Etquandoqucconfcrt ft b (Imico.
robcupatori;,3c robabfinthii,6cquandofunt rum. infiomacho ulccra, 6c noncft excufatiofolutionis ucntris proprcr aliquid uocantium ad hoc,tuncop6rtct,urfoiuas ucntrcm cumcis, quc iuar ficutcafiafifiu. Quod fiaccidat cxulccribus folutio ucntris, curetur cum troch. de fpodio, 6c robub ilypticis cumaqua fauich dc codi,6c fi fucrit iUic corrofio,curctur cum eis, quc diximus in cura fputi fanguinis.
ji NN 0 r A T J O N E S,
Ventriculi uulnera Hipp. 6.aph.lethalia ef^e pronuciat, qi*od & CelfusHb. , . QHarefuperuacancuM fortafleqk s .\phor.il. exi^imarit deucntricuii uLcerati luratione hic agi . Feru, etfi difciffa uel erofa tota uentruulifubfiuntia, a(^um de groto jtt ,noH tamen , fi interior tantum tunica corrofa,at' que ulceratafucntydefperata res eft. propterea er hic , & Cclfus li.i.&PauLus Lih. ? . huic quoque malo occurrunt . Vidctur tamen hi interfe in curando dijjcrre. Ccljus acria ornnia & acida interdicityiubetj^ ea adhiberiy qux injaw cib.exuLceratispr£cepta fimt, dari^ & leues etglutinofos cibos.Taultts quoq\omnib.acrib.& dhisy&potibusabfLi nendum cenfct . Hic tamen hieram picram commendat , . j/crim non abfolute ttAuicennas hiera utitur.fed ubi quid clj.4. 'cap.;^. piam carms fupercreuerit , qua in puro tamen ukere non utitur.
firmare j)e hothor in Homacho .
Cap. 15.
^^'^^^um floma w /^Onfert cis mundificatio cum folutionc
^chi , cap. i^. eorum,quibus conccfllmicft ficri iblutio
nem uentrisin ulccribus ftomachi , 6c cibari cum granis granati cum pzsfis,6c iadc decodo cum tcrro ignito .
^cikj ^fetur":^;?^' fit in ipfo , oportct ut ^ V'^^^is d^' ftypticis,6c den-
/•^>in ^^claonis,<5c uitcntur mcdici
, '^3fi;7'^>in n„;( "^^'^ uitcnturmc( ^ni.^CLu'^^,^^^>'Sc tucia,c\ fimilia ,imi
''^' IT'-''^'''^ ftomachi,5c corro- Kr^^^ficn? ''''''^ mundificationc cu l>CSi ur^f.^^^^^^^^^lis^c iulcb. Etnoii 'itto 'oxiis & ^ [ PUrgatorio ] fortitii- >i:tct'ur r ^"^^^ ' ^^iccraphjfqua opor coru abftcrfio, <5c ablutio
QVorum ftomachus di frumpitur , fortafle non cuadunt , nifipauci aruptup arua .
De difpontionib. flomachi cx parteeius,quod ipLc comprchcndit,& cgrcditur ab co , & ■ ^liquibus dilpofirionibus mirach , «5cqu^ lcquuntur iplum.
^einfimone Bomachi .
quando miiltiplicatur mflatio m ^ ualciccntium,indicatconacr(ionu , j , dincs i ralmirachiatilplurimun hun F , vchcmcntiam cahditatis l^^^»^^^;;, ' .cdit, & tioncs uiarum cibi ad corpus, q"'!^ .^^^etorctincturmpartibus rt«'^^^f/'^„,itas
fam cruauationcm,&: ^'l^^^^'' "^" nicatfpl^»' facicnsdcntcs,pra^cipuch conimt^ ^^^^^^^^^
& cft cgcftio humida , & "^flf^f facicns va-
Vandoquc fit proptcr cibimi , quum in lo Ft q^andoquc cll ilhc apoi ^.^^^^^^..e ni^ in ipfocd humiditas cxtranca,quxcon porcm mclanchohcum, oc
ucrtitur in ucntofitatcmA non cftpolTibilcca • B. quluis fif liciitati rfi ci\ aiquahs , ] ut rcfohiatcam [ ita, ^c|ualis, & tcm ^^^^^^ rclohiat ipfanvad ucntofiiatcm . Et rrMiocpcr quandoqucfit proptcr cahditatcm digcftiua^, »)ttUUonc . qunm cft dcbihs,cibus nanquc,quamuis ht n5 inflatiuus in natura lua,tamcn quumdcbihtatur ipfo cahdiiascuaporat & facit accidcrc ve tofitatcm . Natura nanquL' in fua fubftantia li
r 1
lanchoham .
A N N 0 T ^
Vhitunque humida matcna ejl , ^ ^durens^neque plam emvrtuusjlatusci ^^^m^ fere HlppM.denatura ftieri.pr<^F'' caufa, ut dix erirn, continmtes >»f •
tofitatcm . Natura nanquL' in Uu luDitanria u c»^;^, m u,..u.,., < ^ ^
non cil ucnioliiatis plurimc, non facit in ucn- 20 matena humida. ^t '
tribus cucnirc inflarioncm.nifi fit cahdiras mi norataA moucatur,6^ non ditcraiur , ficut fi priuctur cahditas omnino, non aflbciaturci infl.uio,& fi fitcx inflatiuis:& omnc a quo no accidit inflatio,non acciditab co inflatio , nifi «onem aou.a. autproptcr c [ fc iplum lcilicct abihoj in (ua Al.aii.era non fuNiaiUia , aui proptcr diia. T s prctct iptum; jccidirab eo n quatuin uMacll dominium cahditatis lupcr ip fl:u.o , mfi aor, ^^^^^ ^ ^^^^^^^ ^Y,r ns, quod uo mouct ahc)ujd . ?r4oiuZ Etqnandoquccrtcahditasaptaaddigcrcndu,
& matcriaoocdicnsci &^MiT^^'i»^"^"^P^'^'^^^"'-> quod cam rctrahit ab ipfa cx potu aqux plurimxiupcr ipl"am,aut motu commoucntc ipsa, & quadoquccll ci mplcxio cibi inflatiua ficuc pharcolorum,& hniium,& hmiiium ,& non confcruni toi titudo untutis. & aiicnatio ' |lo corumdigcflionis niil iit caliditas fortis,uchc mcntis ui^tutis ,& niaicriauciicrncntis > [humcclationis.] Etcx mcdicinis] inflatiuis cft iiinumgroflum,&: dulcc,'' [proptcrgrofliticm cius.nirifitdulccdo fubtilis,6f gcncratur ab co uentofirasfubtilis, & quandoquccfl caula inflationiscflcntia cibi calidi in natura lua: nam i Bindifpo/^- ^y^ni in(ei, inucnitdilpofitioncm ,quxcalc-
nho ? . r V. j:.,..a.- e. i; ..^ U.^n ,-.-f
c B extripfeca xionem ab illa.
ah illy,aut pi pter dnas res. <l )i. accdit, <j> .^in>inu4cur,ucl ^ rerr-ih c. utl <^ deftci 't < J>. prohibfn. tiQ dij^cLttone •
f B. pancitatis, jj ii. pori'*'iis .
li B.
humida,neque fine imbetilli ^^^^['^^ f^'^' menutfiant,utriufque&rnatm^.&^^^^^^^ requirunt.Fuintf.penumerofiatus[oh^^^^^^^^
te.quum materiaaiioquUn 4.;?^''^'^;^ >
meUfiuehurnores fit ^^^^^'''''fZef^^^^^^^^^
,fyn vfiti' iiiS c .
iius matcn^. uiiio.qux nimis eft
tuum (fi iaufanieluti qupm <f^q^'
apta.f latusfiunt.de quare e terhxc tamen
infcrius rton occludltur.acre "^7'^'^^^'^| ceps yerb caloreob fri^idum '"^^
nt.dc quare & It\o-(\or>>^ J
ratOjhorumiopiam fatcre in rcntre
«lone uel tn t qua caiefic .
&\itutn.uioqiioad\ernperamcntHrn.^^^^^^^ tiontm , & totam demum cwsnaiu ^^mif ob extcrnos errores flatus com ''^"'''^^.tojd'^^^^^^ m motu pofi afsumptii ( i'-^ti,uel eX ■,„0^0' j^' fonmoyexmemaex fm^'^^'' '''''' A « refri^eranic, uel ex nimio calore ea jQ^ft v tLi dijfpante.Jn uniuerfm tarn^f^^,^^^^^^^^ rifhumiu.Xyhorum laufaeHrcf^n -ji exi^ hic exontur.Dictum eH .xnteafUif*^ yclp^*^ jiti'^ li calore,nunquam vero ah extintlo e ^^^t^^^^, crcayi:qHOci & gdfxpe , & '^''''^tmcho^^^^^^^ / caplus.d.emauthornoncrfU^^^
rcykentncu parit poris
naturalis efi,non riaturalis,propte^[^J^^^^^^^^
iacit . q u u m fit digcflio,& cgrcd it u r cx hoc, qct ipiccfl: cahdus pctcntia, ad hoc ut fitcalidus adu,matcriam frigidam humidam rcfoluit ip fum 6c facu ipfum uaporarc . Ht quandoque funt inflatio, & rugitus proptcr uacuiiatcm ucntris cum humiditatc ctuda uitrca in iloma cho.ni .] Iplaenimquum occupatur caliditasnaturalis abca cum cibis cfl quicta , <5c quando cwliditas
cxpcditapcrucnit adcam.rcfoiuitur in ucnto- ^ , , . ^
fuatcm , &c quandoquc cll caufa in hoc, c]uod fUtus netefje eHyita utlicet qtt^^ ^!?'*^ natura quando inucnitracuitatcm, & moucn ......^^. nt fUtuum c^^^f ' ii,';/'
tur virtutcs, mouctiir acrcffufusin fpati)s , 6c mouctur cum co rcfiduum vaporum humiditatis,& cll ficutucntofitas, 6c quandoqucfunt 6q
caufa in ca multitudo mclancholix, & «^gfitu- o^nc^^^^^^ic^i^^^/ dincsfplcnis, & muhotics nt frigus fupcruc- jLlam,inquacftcau!a£,^ fii5»^%S'^;3l' niens corpori cxtcriuscaufa inflationis,& vcn 1 & inflatio lubflantix cj^^^'^^tiani,_^j.iiii^^jfj. tofitatis . ex qua replctur corpus : propterca quiadcbilitat caliditatcm opcrantcm in matc ria. & tacit opcrationcm cius mcdiam opcrationcm, & cius opcratio cfl digclHo humidita tum,6c lucdictas opciationii. cil vaporatio , (5c
jerimem ucntri.ulo hnbeiilh>^''^'^ ^^e^^]' duntt^ry& c ruditatesfiunt fltinrrf ' ^^,,/;^^ ^ fUtus nec efie e^lytta ut iicet qti^^^r prmariaycr rcmotafit fktuum cauf Jaeiufdemfit caloris refri^criurrt €■
De fignis ,
X & intlatio lubltantix c-' ' tiaii^ .iiii^.j. tusad cognofccndum lu^^^f^ d^P fumitur , 6c quod mflatio no' ^,o^y
tis cibi & quod cruauatio q^^ aut tcr,fcda£ur cius mali^i'^'
ni i N^ioa^ul ^^^'''''^''^ figaificaiucam af-
■^^'si^^r '^^^S'iolcaiULir pcr iauciuionein ?oior..;.'^^^^\^^^^"^n iaflatioiiis cumaltcra-
Fen. 13. Trad.
pulus poli; decodusin aqua uchcm^iircr, dcia de fumuurcxcaia potu.Autmilc-raturdccoclio calam'3chi fluuialis cuai auilc, & rumicur cx ca la potu . Et doco:.l:io galaiii;.c iuuaci ua cifc V aldc,6c galanga (icut ctt . Et galaagx contcdCi cum [ lyrupo acetofoj faduai piluijs parUcC , ficutcicer, & (itdods cius aurcus j. cum aqua . ^ . caiidvi,(Sccltcxeis,quajiblurioaecducunt uca-
^m Qccirate , <5c alia eil cum 10 to{itateiTiplurimam/5c humiditatempaucam .
7'^^rciri.«; ;t ^'^iA^iiioniii cum aitcra-
^^'^^^rija,. ^^^^'•'^^^^^••i^u. (5ciilamqu£C(t ex ^^^iciioL' '^^'^ J ci-^^i-^eil, quod inauio • '^i^ica-;; "'^^^^^^ ficcitate , <5c alia eil cum '''^'^fio a, i,^;,'^ '"^?,^'^ cauils alijs , iignu cit ^^^i^rum cauiarum.
fcciibin Ciii .
0 N E S.
\!^'^'^^hiil .^^''^''^^ d'€^rcntijs , qiioi hk author >Mor ,T '^^^■'^^> ^«^ ^^^^ ^-^ '^^'^^ ^^'^-
^ ^^'^''^'yn-m^ ■^^"^''''^'^'^'•7«^ eJf c£tcm crudis humon^'^'^' ^ ^H.nlu^ ^'''''^''"^ ^^''■'^^^ ' «^''^ i^^^^iniiYYn- '^*^^ afscrens.cui^sfa"
w"'^ hpochondruca meUncholli U
c B iaol>edii5ce.
c B. fupercibu paucum.
'omitm.Fortafie mhor
fi^^aximecotindifficili & caniiico.
Etexcis,qua; runtmiximi iuaaui:ati in intla tionec [aecidentcj cilcaLtoreum,quando bibitur cum accto permiito cum aqua »5c roo cum oleo antiquo,& propricaccto alaniudeni auc fquillitico Etdicitur quod 1 [calcaneusj porci d B- Alia Ikea adultus cft bonus ad hoc.Er quandoque fuiiicit ""«"^** inea, quxleuiseft, ut in potu luniuur uinum puruai"^"Cparumpcrj (5c bibat illud dcindcdor miat fuper ipfum & furgct faaus abajgritudijo ne fua. "/nguenrum conrcrcns ei , decoquantur nigclla:, <5c grana lauri, & ruta in uino uciic iii3tcr,^ colctur,dcindecoquatur cx oleo mc dietas iilius uini cum ipfo,donec rcmancat olcum^dcindc liat inunclio cx ipfa . Et fimilitcr oleum de f [lilio.J J)ixcrunt quidcni, S [alocs fB.nigelta. cit iuuatiual ualdc infanribus,quoruminl:lan gB-algteiafran tur ucnrrcs. Etinflatio infcparabilis niclanciio ^ iuu-^^u^"»lica curatur cum cis.qux ilint ut lagzcnca,6c al cadicon,6caavmco;^ . Etfi indii^ct cuacuarione
■icam inflationem hoc in locOynon hy-
^^[^^ yquam antea mirachiamnmcu- forti,adnii iii (tra piluias fcjctidas, <5c ponc fuper
^^['^biUsin ucntriculo redundantiam, e.
Sio ^''^^ "^''^■^/•''^ quualioqui m mir.t^
kt^^'^'^^dorT^f^ '^^^^''^ rtice/7.i»i«j, alimentorum co '^^"^^'^ ^ornu i^^'"^ copiamgigni oporteat , cr
Part 277
Cap, s
lonis cibus, diniitte ipfuiii cgimcn tu ufquequo
fpongiam inialaaiin accto focti ualdc, & mc iius clt acctum aianiudcn.
Si flatns in uentriculi fmt cnmate,plerunquenon diffiiile fohiHntur mcdicamentisyvel dijfipantibusyuel humo rcs a quihus jiatus excitantHr,cxpurgantibus,iyit fi in ip-
_^Hum,6c nicl
^^-^> ^^UDt. habens cam fupcr ue
<^^cut^cftL'>^^^^^n^lcnum "
lO^iorib^j^lj^^ Et fi indi-
fas uentricuii tunicas inclufifiicrint-,quia craffa earum fub cliora rcgimcn futu- '^^ fiantia efi.non fadle fQlni pofhmt.pojiunt tamcnlonga di- Itio, Et ulquequo fit ligeruia fuperari."Prohuius ajje^ius curationepcteCjal.^. capj. cap.S.
de comp.mL\lperloca. l ^.Vuie & Panlum iib. ^.Jtern^ cap.37. Traluanumlib.j.
eis,qucx cale tficll caufaciusfrigi «iusjcureturcii cis.
\ )^}^^^ cum ^"1"^ ^ '^^^ ^""t cap.ciu.s ^^tr%tiu? ^lq^io , inquodccoaa ^^t f^^^fos ^/i^^^Pciuia ucnrofirarem,fi-
^^'^•^^^Uuri'^^'?^'^^^ fintruta,5c fcmcnc- ^qL^'!^ olei ,^^^'^iudcn,& fifelcos:& fito-
^C!?^'^icm^^^^^ ^^^^^- Etqtaiidirqi"cfi^^^^^ S.d^^^^f ^l^o M^^o ' cum quo
&cnia; currLintcurUi ^^'''«'HuI^^^^f^Pl^ftnsfortisrclblutionis, >C*5''9cinc;i "'m hyflbpo, & anc- K>''a»|''""'b'-^tqua.u
''•'1° fin?n!?"n '^'^P''5c olcam dekerua.
K>-quand "*''^odabimus in potuillas
t> t? ?'^'!! in '"^''"" ^P^^^f" utpurgc- J''Da. '^'ient fP"'''''i5> dcindcdcmus c.is in P^^rum,^ [ ^cj fucLit ma ^^tu '^^.^^^^'^ ^^oc , imo dabi- ^^^'^tUr co ^ ^*is?quc in potu dabimus, iuuameatum,clt mani*
cuiii huiufmodi oleis.
OMnes caufa; inflationis funt ipCx c^dc cau fc rugitus,quum accidunt ijlecaufeinflationisj <5c nititurnatura cascxpcilcrc <5cnon porcfl,6c noncxpelliturad fuperiora,neqiicad infcriora,imo motictur in uafis intcltinorum tuncclt rugitus,6c proprie quu c(t in intcfiinis fubtilibus aridorum nieatuum.QLumiquepcr mutaturab cis ad anipla intcltina,igrofia,quic fcit,<5c minoratur. Vcrum lonirusciustunccit grauis cum hoc,quod cfi minor . In fubtilibus vcr6cfl:acutus, cum hocquod clt plurimuii. Quumqucpcrmilccnrur illx ucntofitarcs cuin humidiratibus,non [ fiintpura: ,] <5c quando ^ ^ ^jj^ y^^^^^^ inucniuntfpatium,<5c funt* [inflantcs,J com- firdarus. nioucnrcslbnitum,faciuntproucnirclamtum b B.d.g<ia«. c [in vafis habcntibus firidum collum.J ntclari c B. qm dkitur tasquidcmfonitus fignihcat mudificationcm bachb.di. intc{tinorum,autcxficeationcm foecis.<5c cura quidcm rugitus d [proxima j cilcurar intlatio- d u.Alia htcra. nis, Sc ille, qui inucnit vcntofitarcm in vcntrc t^«utr . cum fcbrcpauca,bibataquamcyminicum tercniabin loco penidiaruni.
AVIC. Aaa A 7^
73 S
^ NKlOrATJOMJJ^S.
Solo HrepltH & ?notu hic affe6ius a fuperiori , de quo froxime acium cslidiffci fe uidctnr, <juod hic meuentur fia. tus,& mouendo firepunt.curatio tamen eadem eft , qnum & caufjc fint c£dem.
valdcafperfa acctofis predidis.Et ^^^^^^^^ cura cius,qu35 cft raro, & minus cx -^^^(^1 lufmodi egritudinis projJtcr ^^^^^"^^^^ docui calidam piiram fine matcria ex cis icin cap.communi. Quod fifucr' cum calcfadiuis curctur cbibitis
^e lenitate fiomachiy& lubricitate .
g B complexio calida cuni nu teria lubricatiua cibijcD eueri tu tnordicacio-
QVandoquecftcaufaciusa [ malitiacotn plcxionis] ftomacIii,Et raro fitcxcom plexionc caiidafimplici , quandopcrucnitad iioc ut mortificct rctcntiuam . Et quandoque fit proptcr malitiam complcxionis frigidae cfi materia lubricitante,aut abfquc matcria.Et qna doquc fit proptcr ulccra in {lomaciio, quje la;-' dunturab cis, quxad ipfa pcrucniunt, quarc moucturad cxpcUcndumca.ttquandoqueeft caufacius dcbiiitas aducnicns rcccntiua: . Et quando accidit poft lubricitatcm ftomachi, 6c intcflinorum , 3c knitarcm corum cructuatio acctofa,clt kcundum didum Hipp.figniim bo iium. SignihcJtcnim augmcntumcaliditatis dmiinutx,nam iinonfucnt caliditas,ij t [
] noncrit ucntofitas,ncque
cruduatio .
De lienterhi agit jueloci.fcorum exitu , ([ua comcduntury& bibumur.ciH^i talia detji iuntur,qualia fuere deuora ta.Dc hac duliture quirjiam pr(jit, an uentrituli affcffus ftttiin intcHmorim, quum alii intcr inteHmorumajfc&us reponant . Vcri tamcn duplex.cfi lienteria f/c( if j, altcra ex fuperfinari.i intefiinorum cxulccratione,altera ob con~ tentrick in uentriculo imhcciUitatcm, annotante Paulo lih.j.proptcrcaquc iure & ad intcHinorum , & ad uen^ trls affcUm refertur . Vide pro hoc loco Hipp./ic Cal. 6.aph.
Vi»n.»a«4ixi m «lii ■ f />V fr j '^^''^ '
icin cap.communi.
cum calcfadiuis curcturcbibitis. t j^^^ cius fmt cx cis , que iam cxpoiita u« ^^.^^^1^ ^^^^ fuo. Etfiatcibus ciuscx cannabit ' -^j^^fant ^'^auibusaflatis,ctd [pullis] ctiam, ^""Jj^j^rizetur 10 tardc rcmancnti^in ftomaciio,ctP .^-^ ^ auc cum ■fpccicbus odorifcns cabdis i^^i calidis pcrmiftis cum flypticis. ^^."^^^pf^terDf matcria,euacuctur cum cis , ^"^^. omi'^ dcciaratio , ct adminiftrctur vo^ ^ ^lca'} feptimana,et adminiftrctur leauari^! zi,ct clcduarium de granis myrtf A , ^^„111] dcfcoriafcrri,ctdctur in pot»vin" [^isvK^ antiquum.Et fi fucrit ex cot^fo^^^^. ra fua cura,dcindc rcgimcn adm ^^^^^ 20 do ftomacliu m.Faa? ^utcm cx dc^i ^ t;
tisrctcntiuccura cft vtadminii U oJon^ M piftyptici ] cum fpccicbus:^ [ ^i^f^^^^rum^'^'^ ^fj' fcris] in potu fumpti , ct u pofiti.Etcx cis,qua: ^^^pf^^^^"^^^^^ lenti
levitt^,)' M
tis rctcntiuc,cura cft vt ^^^^^^^^ iSctisy piftyptici ] cum fpccicbus:- [ ^*j,^Aruml^^n: '> fcris] in potu fumpti , ct utcmP * , j edclt- , pofiti.Et cx cis,qua: confcrunt ^^;//;^ ^ duarium dc xyiocaradis cum ^"^"f^^achc^^l humidaram , aut mcdicamcnd^i ^^^^.^gra0^ aqua dc xy locaraais,aut iufl-ui f^^' torum,cum robub dc cydonijs att ^ .^^.j ^u^^ aut alcanzi cum robdc mytto. ^ j-^jntrr 30 ci maximum afteruntiuuamcnt ^!jiaulW^, j chifci [cnfiftidcs J cttrochilcia .j^u^^ ct cmplaftrum dc abfinthio ^-^^^Vl^fniuS
autcmproxuiiiluntilli , ^"^^m^idJf' '^Kq^ pitulocomplcxioniscalidxctnu ^^^i^i
fata, ctfrixa, ctca, qua: in Pj^f ^^j^ tar^ j,»^ bub. Et fcias quod aqua h^^f ^tcs] rindis iuuatiua cft ad » C diiticuu dinum .
ANNo rArJO'^^^'
De ftgnis.
Otafunt, & non cft neccirarium itcrarc ca.
De cura .
a B. alchard & altiratic.
b i.canone.
c I. tetQSt .
SI fucrit canfacius malitia complcxioniscali daj cuni marcria, tunc oportct vtcducatur humor cum facilitatc , & aciminiftrcntur poft illudrobubfruchuim ftypticorum, autaqua fa uic hordci dccocli cLim milio . tt fi prolongaturillud,cft neceflarium bibcrc ca,qua2 funt iicutlacacctofum vaccinum dcco6lum , autin quo extiaguuntur ferruni,& lapidcs,cum quo lint admiftx mcdicina: ftypticc,iicut fpodium, & rofc8,& karabc,6c balauftic,^: 3 [ alcort & hy poquiliidos, ] <5: proi/cianmr fupcr mediam hb.ladis acctofi drach.v.dc mcdicinis,& admi niftrcntur fuper ftomachumcmplaftradiaain ^ [ antidotario.] Et fit cibiis cx lcntibus cxcorti catis,5c rizi,.5c milio cum lliccis fruauum ftypticorum/icut cft aqua agrcftx,6c aqua granatorum acctoforum, & aqua cydonioruni acctoforuni. Quod fi non inucnis cxculationem , quincibes coi carnc,cibabi:> cos illis, quaelinit cx caracpuilorum & cubugi*^ [ tabcgi J aflata
De lientcrlx curatione habespl^tr^^ Jontffi^^^.^ih ponit ^4uic.ampliusquam Pciul'^?^^^f .,\jsci^^^ J bi cx biiwfa materia ucntriculuml^^f'^^^^^^^ qua in re 14 proponitur fcopus qui i^ '^P^ c^^^^'^ aluws fiuit^folucntia tamenmedicAmcm ' bi 'iratia cxhibemus. Air
Deuomitu &fHbuerfme,& natfje^ 8« 50 machi . ^
Omitus ctfubucrfio ^""f.'^^!|d!qii^'^^^^ T ad cxpcllcndum cx c^/^^ -l^ide^i' iafi^^ co per viam oris.Et lubucruo q f^. rum, cft motus cxpulforis, vn^' JiftJ
...... 1 r: ^ ...... ;<-nc_ C1'-' ^l-i^Ar ..ii'
motuscxpulfi. ct\iomitus, .S^l^o^^^^^iia^^ rum, cft, vtaflbcicturnioini^ Jjli^i-*. ^^^ici'
rc raotus ' [ cxpcUcndi ] '^* j. qu*
pithos motus, ctcftquafi d*^^^^;,, » k^^; O hosmotus, autb [ imilti tci^S^ciflV ^ n, tf|
tcmporis] kcundum ^[rii'f.P^V<t^*^'V; ^t^^ riei^tifta. quidcm difpofitt^;>. Jijs/^f * '' funt appctitibusex omnibusp . ^af^ ctif / uerfio animc dicitur naulcair^ >;r^j.^ar'^ quandoquc dicitur dcftruaio^^^^^lii>^^/ niitusquidcmalius cft acutus;.
JJicdicjnfi^^"^ » ^ ficut accidit ci, qui bibit iccidita*^^^/^'tiuam, & alius quictus , ficut iio,tui^^ ; ^^^chicis.Quum <^^'S^ ^ccidit Ibbucr "^^"^^iad 0 ^^^1^^'^^'^ aliquid commoucj os flo N^'^5iJias6.Mr/^"^^^^^*i'qui<i atipropinquio operjtio^^^^^^^cfUutqualitas d [opatiuaaut
Fen. ij. Tra6t. /.
^^^kkd^H ^'^«Snautibus.aut iiumiditas non i"^^^ns,a,!?l^.^.^/^» humiditas groila(5c ad-
Isedcntis ipfum,fiuc fit imbibitus,fiuc non im bibitus.Quod li loco iiuiufmodi ftomaciii , 6c oriscius.eflctftomachus fortior, (5cosftomachi fortius,non" [fyncopizarctur ipfcjncquc ■ »* «aifearec patcrcturabipfo. Vcrumppdcbiiitatcm cius "«^n^^^Ju^^f
. . , , patiturabco,&proptcrdcbiiitatc cius,&pau- i*u"'''^
^^^^ [ mcn?^^-^ ni^t:cria,cx qua ipfc lacditur citatcm matcrici non cft ci polTibilcutcuomat ^^^iducnt ^^^""n^^nicantis ficut ccrcbri : ipfum. Qiuimquc comcdit, potcft ipfum cuo- ''i'^bibitj J^^P^J^^^^oni$,aiu matcriagrofla] mcrcppduas rcs,quarumunacft,quiahumor C?^^Wcri ^P^^^ corrumpcns cibu , lo .quanaoquc cft noccns ci parum,non moucns,
'^^UccidiV^'^^^^ ^^'^^'"^^if^is n^ila putrcfadVa, ncquclaborarcfacicns,quoniamcftin fundo
^iCDra.crn..,.:k ftomachi,& quaudo cibatur. clcuat ipfum cib.
& multiplicatur,<5c fccunda eft, quia adiuuatur cum quantitatc cibi ad cxpcllcndum iplum, 6c ** [uinccndum.] & quandoquc fubucrtitur ani on.tniiajnH ma,(5c commoucnt naufcamcaliditas&ficci- 'P^"*' tasaccidcntcs ori ftomachi ,<5c facit qualitatc fua calida illud,quod facit humor uicinus qua titatcfua calida ctiam. Etin adminiftrationc »0 quidcm uomituscumxqualitate,cftiuuamcntum maximum. Vcrum aftiduatio eius maximc dcbilitat uirtutcm ftomachi,6c facit ipfum lacunam fupcrfluitatum. <5c uomitus quidcm crcticus P [ cuadcrc facit fpafmum . 5c multo* p ». ^1 libarad ticsacciditfcbricitantifpafmus , autcpilcpfia, uus. aut fimilccpilcpfi^ fubito, 5c cuomit humorc , vt cft flos «ris , aut indicum,ct cuadit.ct quandoque facit etia cuadcrc cx fubcth, [ ctcx aug ^ mcntationc] rcplctionali in fcbribus,ctaliis . ct
^''i-Stl^^a^^^^^^^^-^gi-auansquamuis non fitca ^fphlc^n,, fit,ucrbi gratia fanguis,
iiLir. ^^'^'^^^^^^«^ f^i^cn cx huiuimo NSaaanV^^^'!^^'?'^^ 6caatriat ctiam ftoma r^ulcc J ^"^^^^ ^^^^^'^^ ftomachum,<5c phlc n n ^■^^ conucrtiturctiam infan- N niitl;^'^ ftomachum . Vcrum ipfum M^k] J:,^ quocuaquc modo accidat, <5c >cun; n?'''^^^ ip^"m> fcdquandoquc . ^'^.cx uel '^^^^Sradaturaducntus ciusad ^iNctii(^r.^^ f'^^^^^^L»-^ fanguincmad c6 ''tcxu.^/}.^^^^.chi,<5casfimilantibus '
>topt" Pf^-^^a-is] in anatomia, nifi acci-
tjipriiL.. . . ,
^'''^'Piat 1'^''^''°'* ' •'■ '^onncniat,& liben ^° nmltoties vomitus fanat ex fingultu claniolo . 1, Slinc,^ S digcrcndofaciatipfum] ctexadminiftrationcvomitus cum equalitatc
^"'non "'"^'«"«cffundit ad ipfum &"V'"o pcr u*" f'P>'-Sentiumsa
^^^^^imun?^^^^^°^ ^^^^""^ ^ conucnictc, •m fem-l^^^^^^^^^^f-ni^ut nutriat ipfum , cuni cum 'P^^^ cxuccat,5c co-
'^^lii^^^f^nm r r"^ '^^^^'^- naufcacft 'ioK,'^ficuti^rV ^■^**'^ quandoquccftfiguum Sil ^iicatu ^ ^'^^ peftilcntialibus.6c qua
[W^^^^^^ncn-j t: ^^^^ttualcfccntibus, indicat v|«.n^w^«^x..i.5.tui iwivjiuu»^ ipmcc», «.-wuw. Saii^^^nfcftr [ ^^'^omituquidcm crctico 50 folutio vcntris plurima.ctmaximc ianguinis !h;. ^ ^^us acutis, 6c apoftcmatib mi r,-ic /ni/^xri ,4.»u;i:«.^.^..;u.,.^ r.i«»- /^/-wirxf/»(
confcruantur rcncs , ctcuratur co nocumcntii corum,ctnocumcntumpcdum;Ct ianatur cru ptio ucnarum dcfcrcntium ianguincm, ctarte riarum.ct amarur quidcm vt adminiftrctur in mcnfcbis.ct mclior horarum vomituscft illa, qux cft poft balneum, ct poftqua comcdit poll
- ipfum,ctimplctunct nos quidcmiam fubtili-
(?r, crraucrunr, qui cxifti- tcr pcrfcrutari fuimus fermoncm dc hoc in li ' ' '' " machu, broprimo. ct ftomachus quidcm dcbilisquo-
cnunciatiuum abfo tics cibatur, accidct ci nauica, ct fubucrfio animi:ct fifucritdcbilior parum,non potcritrcti ncreillud,quod rccipit, miocxpcllctillud ad fupcriora,ctinfcriora. ctdebilitasquidcm ftomachiquandoq^ucfit cxfpccicbus maliti? c6plcxionis.ct tu icis quod dc caufis quarundam fpccicrum maliti^^ complcxionis funtquadam quibus adiungitur rcfolutio fpiritus , ficut cft
C''^.^ ill ^^^bftantia ad fuam fimili
^'•IHci-tijj nuqi,,^^^^ ^ ■ -
'"'^''^' ^~"^^^>^1^^^ habcntpc ^on... r^-t^oliaconfucto.s,<3c in cisiunt
r '^^UnM r " crraucrunr,qui ^^^ntdeV^ Suis non nutritftom '^^•^tohi/j^^^^^ciumcnunciatiuur
Sl '1"«fUhf- , . '--r- — -
S(^fi^ii accH '" concauo . & cft uo- "i|>,^,J_ '.n acccfHonefcbrium.Etaua
S ftom, V" *"c)Hone fcbrium.Et qua 'te,- *^m.it, 1^"°''^ 'n uifceribiis interiori .^»Omin,P'°P'''^ "''J»' runtfacicn-
'•'^ \SlS an^ ''?P^«" quodlxduntur ■'>f?''^''mo ."''"'''^'""'S.autexquolibet i SSt,,^"'^^,!,''-"^^ mcmbi-o molliiicato .& > '''^' i'^"f'^^°T'^-^-cmancr,&nonp- ■ 7 't Sl ^'^'^■^iht "^' ^ '^■1" uchcmcni ia > mSlu^^^Ml^^ ■•"'f debiU.as qualitatis, qa? ^i^riniL^P^fiiitascmsita. quodquan
' ''^ l«t^'--oili?; "°!"'tus. 1 & ,il,,cuu,s ftoma " ic£.P.oill u'^;;\"'"'l'yncopizctur.p- ''^'^^«cproptcr iiacmtatcm Ptoptcr paruitatcm hiiinoris
ct tu fcis quod cx dcbilitantibus , funt dolorcs vchcmcntcs,ct triftitix , ct iciunium , ctfames vchcmcns.ct ipla ctiam funtcx caufis vomituj fccundumfcmitam introitus dcbilitatis fupcr ftomachum.ct vomitus dolorofus ctiam vclocitcr cuomit cibum , ctcxpcllit ipfum. ctilli , cui fupcrucnit frcqucntcr naufcatiua fatictas , ctquicomcditnon lccudum vcritatcm famis non vcrificar^jacciditinprimisquandocomc 60 dit,adurtio vchcmcns valdcquam non tolcrat, dcindc conucrtitur cius cifcad hoc, vtcuomat totumquodcomcditur. et dctcrior quidcm vomitus cft illc , qui cft vomitus languinis , nifi fccundum r [ncccflitatcm, quam j dicam, tunc cnim cft fignificatio fortitudinis natur^e, ' V«» etfcquituripfumuomitus» [niger. ct cauia f „ . . in hoc cft malitia , ] quoniam ifta duo non 1,^ ^ ^^[^^^ / funtgcncrara in llomacho , imoncn funt ni- iiucm^iua ci». AVIC. Aaa a ficx-
t B. teccpcionc.
X B. \\h litera . malorum cx ni gr'.7 , 8c ex illo qui«ft ut i]ot ssris , 3cex UI« qui clt.
y B.uaafeain .
t ». naufeam. • B.quace.
fi expulf;! ad ipfHm cx locis longinquis,& mcbris alijs,6c ngnificant nocumetum in illis me briSj&lccundum communitatcm ftomachi& ^ [obcdientiain,]ita ut dcbilitcnt ipfum.Et figni iicat vomitus languinis prcpric motumcius cgrcdicntcin a ncccllitatc. Et [ uomitus j fan guinis,quum cgrcditur a necclTitatcportcndit mortcm, Et vomitus quidcm purus cft malus , cholcricua quidcm figuincat fupcrfiuitatcm ca
hk expultmls & natHrdisfacult^t'4ff^P^^^^^ CF eH notum.atciueaGd.f£piJmc4rm[cnmuero i- -• .
tt.cauf.teHmim.Hums cmfAfHnt,quMuni^^^^ culofunt ipfi aduerfa/uluelfubHa^itia^u^^^^^^^^
quantitatcjrritatur nempe ' remiat. Ouafui fMantianegociimpcmn , ^^^^
litatcvd multitudine j^^'"^?^^^'^^^''^^ /-^/„«0^^^ inimica funt , veluti cx yencni<s multay ^^^^^jjoi
liditatis,(5c phlc5;maticu5 figniticat fupcrftuita^ lo ucntriado,ahdita quada rationeinfifi-^ij^^^J^^^^^/nfn' ■ — ]lloscihosquidamrefpuuntfMresaliO(luh^
tcm frigoris fimpHcis puri .Etvomitusquide d iuerforum colorum ^ [ dctcrior cft nigro . Et cx illo,qui cft vt flos a:ris , & ] ut fuccus porri cft malus ptopicr illud , quod lignilicat dc aggrcgatioaehumorum malorum. Etcx difpoiltione mala cft.vt fit os ftomachi fubucrfum pa ticns>' [fyncopim ]^ litnaiurarcftrida, tunc cnim illud,quod fcdat vomitum, addit in rctl tioncnaturc,(5c illud,quod foluitnaturam^ad-
miliares,quarc & rncptisijs navfeahm litate infeflant,id,uelqmA mordacia,ye^f^
uifcidiora.^4dde&ficut ^i<^ fcura qualitate uel ex ingcftis cihis ^^'"^'^^^^^ gati ex corporis particula quapiam dd uentnc ^^^^ y^t, in pcHifcrisaffemhusyfii «^'«^^•-^f ,L licetno^^ quAcunque fui copia uentrisuires '{^s
lia ratione infcHa fint . quare non ex
dit in vomitu,nili lit illud, quod facit ^ j fynco piQfiofihus ingeHis,fcdctiam cxfr^^"^^'^ ^^^^^^^ .. pim,J humor fubtiiis.aut cholcricus.a [ Et ] cu- tuita naujca & uomitus nonnrmquampun,^^^-^^^^^^^^^(^,,j'
rnt.,rAH:^^Ut;r.r-nn^ n.",„n .,Hn.w^,MTn. Xr f^n,-, [(.nhit.quod enim & fanguis,& duUlS J\ 00(^
rctar dilpolirio cum aqua prunorum, 6c tama rindorum,5c limilibus, 5c confcrt vtrifquc rcb. iimul.Etfunthomincs quidam,qui noccflaut appctcrc cibum,&: quotics rcnlcnturco , cuomunt ipfum,autcxpcllunt ipfum ad infcriora , dcmac rcdcunt,dc non ccflat illc labor corum , &: ipfi ramon viu untvita (hnorum,acfi illud fit rcs naturalis cis. ct cccc hic quardam auis cft ca-
picnslocuiias, qux non ccflat comcdcrc locu- ?o 'cur,mfan^mnemuertitur,&pcr f''^^'''";^///j;?«^'""'^^ ftas,(5c cxpcUcrc cas,^* f [ ] Jc non latia loimpertitur, auofanguine dcmum «^'"^^^^^.^ipif'''^
eB inSfgrituJi cacio tnal* .
funt :
5 ambo, qui
almdab co
quod cft. Alia lirera . mortificarion^ Utrtutis & ambo Tunc aiiud ab co qood eft. e B.quonu adu ftio qcx n6 etl airigore nigrc ficiente & curbidu factente. f B-8c (^gaihcat mortficaiione. uirtutis . Alia lirera. g B etl malus. h B.&in fine fe brium qaarU naram*.
turtoto tcmporcquo inucnitcas, <5c cft aliud animal huius proprictatis . ctfuntquidam homincs,qui c]uum comcdunt,cxiftimant, quod fi moucaatur,cuomcnt, aut fi irafcantur , aut loquantur,aut moucantur motu animali,cuonicnt,& caufa in iioccft illud,quod fciuifti.5c fanior quidcm vomitus cft pcrmiftusmcdius in groftitic & Uibtilitatc , (5: cft cx humoribus , qui lunt confucti ipii, ftcut phlcgma & cholcra.Vcrum ilicquicft vtfuccusporri, c[cgritu diuisfignificatmalitiam. 1 £c viridis ad nigrcdincm dccliuis ficutazul,& indicum fccundu plurimum iignificatcongclationcm caliditatis.6c d [funt pr^tcr illum,qui cft] vt fuccus por ri,6c flosa:ris, quamuis quandoquccontiugat vt fmt ambo proptcr aduftioncm ctiam. *^ [ Vc rum aduftio, qu^ non cft a vchcmentiafrigoris,& conturbationccius,] cftdccliuisad fplc
his & corpus totum,& rentriculus [PJ^ ''' dc if hocinloco ^Mcenn^ ^''^'^''^'^"^^';L/;(^w^< ^ pituita,an.f.cx eafubpituit^form^t A /?r^?Pf^^'''''f an ucro ex eadem in fanguinem conucrj^^lf imonf^', tra infiitutumMeuibus hmcfatisfnc^t,^^^^^^^ S^P^
'mpertitur, quofanguine nempe a ucro difcrepare ait , quod ex m
pituita dulci ucntriculum ali, quod uhi ^ ^
coh i^'^'
pituit£ fbctie uentcr nutriatur,niftfirtCj'' .0^^:^
doque^fiueobdcncgataexiecinore ucnarum ohnru6iionem,per H^^^^^^^^^. v ■ ^-^. fanguis uentriculo aptus ^^M^^''^'^' ^p/.t;^^^'^- |;f^ nat,qm uentriculum fanguinenonnutrmy^^^.im^^^ Hac quidcm,quum affcrat,ncnparufn t ■ ^. pofita qu.i'mo uidetur,quum ''L/i 0^^^^
fumptis aiimentis,atque ex ipfopl^'^^^ ^ ^ ..
H td
culum uclit,co ncmpe tempore,quo '^'^J^^^ if^^^^^fs/ ipfms tunica<> reponendo quicquid uti ^^^^flsii^f^^^ili nc cibomanerc cogamur , ^f^^'' ?\i0t}^^'^^ 0!^'^ exlariihus& iecinore ucntrlculo (^duc trahi. Ita ut Gal.proprium uentriculi ^^,Jort^P ;^. guinemfhciat„ut ^uic.fed chyli portio ro &pituitam dulccm naturalem > ^JJ ' ^^^^^0^ ' (Hf coaus fit,ficuti & chylus. Sane,pro ^/'J^t^^^^^^^ > tio Tidetur.nanaupSt nan chylo nutru /j^j^f. J
Part 278
tur^ CcrtumcH conuerfa inm '^/^^^^"''.^;p/f^^'"".jflof
^ - tio yidetHr.nanque,finon chylo nutri^^^^ ^^'^f^'^
dor cmA claritatcm.6c ad illum, qui cft vt iuc ^^^.^.^i, allmcntisfiatim fcri & f^^^^Z^''^' ■'•'^' cus porri,^ [6c iignihcat mortcm virtutis] qua • '--""^^^' ^ -
uis vomituscitrinus6c vt luccus porri,5c vtflos a:ris multiplicctur in ipfo , in cuius hcpatc cft complcxio caiida ualdc.ctaccidithabcnti apo ftcma caiidum in hcparc vomitus cholcricus ; dcinde vomitus vt fuccusporri,dcindc vt^ru go (gris,6c fit cum naufca, 6c fingultu. Niger ue ro S [non fit] nifi m apoftcmatibus fplcnis , 6c
ta.Cur ucntriculus tam a-fBe dnncn^^ ^ .^^^ que^ ConRat ccrtifui ipfius , non (JJ^"!;";^//" '
mu7n age-fe. Quare chylo nutriri '^^'^f''' jf/i;/^"'^^'^,,:^'''' aduerfi tamen,quum nnlla iw^".^^''^^'/'/!^ guineiion nutriatur fquod ueldeclp',^^idn0'^ / to interuallo diflimilibus fitcnturonin^yj,-^^^^^^^^^^ . r 1 a - I r .\ n triculus eodem alitur^ ^ddc quod f''* j^feM'^^^^^
m fineh [ucris 6c ] cft malus. ctfoetiduscft ma inuteroeH.uentriculus nutriatury'^^^^^^^^^
lus,ctpropricquicunquc amborumin fcbrib. peftilcntialibus.ct quando inucnitur fubuerfio in die quarto xgritudiuum, 6cfi cxpulfio itomitUjcft iuuatiuum.
Deuojnitit & n:,ufr.i cgit cr Hb. f utfilahris caufa ra imemhabcnt.hic ut de yentriculifymptQm.uibu^,quam
pusfis certe chylum non hahet ex qn^ ' /.'i:/^^^'''^^!;/''^^ Cxterum dilm h^c ah ^yluerrhoe f f^'' ''"^ nam etfi uera & uentriculi,& ^-//•" fanguine perficiturjedari tamenj^^^j^^,li
pto alimento potesl, non quod ^^^/!^^,^ ^(i^flt^^l^ turyfed quod exeoexiguum potius,quam quantitate infigne rn tr^ ^^^^^//^^^ rhoes eo cafu non nutriri fane n^it'^^
{/" 0'
■/^- •f
U' 1l>' (/»'
^J^^.^h^^pAate appetenu^ fenfim. ^ddc etiaauod
r^-,j,^||*^°*''^-^.«^'»2e«fjKac/e«o« eH,itaet fonajfcucn fi^m/?'^''^^"'" '/«.if/^m cT/iwe«fi ponloneilllus (ubslatis
Tra6i:. 741
ncmacapitccurrcntcmad ftomachumaloco, fltjtam fang.ii. qui igiioiatunj aut proptcr cffuiioncm ianeiH ^'^«^"
non efl abfitrdum.AsfipuUri- . . oniuidtrur,cjuod,quumquiduis
txceT'^^"^''^^^ c/2 ucntriculus fed infcrio-
^^li qur^r^^^^^^^ cxanguis-.alimeMo propterea indiges
^i^Lr -^' "^* ''■^' "^'^'^^''^' '^"^^"^ '^'^^" *
Gii/ i^^^^^P^J^^^ dubitatio uidetur folui. SupercHtame \o
^epCfl^^^-^f^^^^-^^^^^^^^yV^^f^^^o is exfangMine nutrirife- ^^Hnltat ^"^^'^^^^ > nonnift cogcnteinedia,& almcn hntiqli^^ ^^^^^^ ^^^^^'^ ^«crWjofi eir' Auic.ceni«i««j " '^^.^^'^'■ ^^f^nguine proprieali in animalih. fan
iiisad iplhm cx hcparc,& cx ah"js mebrisA pr^ In modoq, cipue quLi retinctur ilkid, qd oportctcuacuari feniicipfHtn. cx l'anguinc,auraccidit incifio mebri,&: fupcrfluitnutrimc^iULi ciUSjfccundum modi"i, cuius dcclararioprcVtcrijt a mcin radicib. aur accidit ^ [mirmbro dimislio.cxcrcitij confucti^aut p6 ^ B,ex dioiisfjo tus langiu'Ibga: iulpele in mcri, aut ftomacho-, autaccidLit YHftulc.iu ftomacho & caL^ifacru- hxmonhoi ptionis vcnai u.ik: Iciilurrc caru, cit illud, quod jes. lciuilliin Ubris vniucrlajium,s5c inud,quod di ximus in principiohmoirra:>arus , &c oportct vt tu cognolcas cxcis ilhid,quodcli cx moHifi catione \ cnarum cum fubtiliratc. & fua moili tic,<5c quod cit cx uchcmcntia cxHccationis earunvaut aliiid , [ proptcrgrollitudinecarfi.] j jj. iWoiTattj Et mLjlrotics quidcm ht vomitus fanguiuis cx ipr«. * vj^tiiit^ (V^'^*'^'^ lUDucriio antcccclcntcs uomi lana virrutc,6: cxpclhtfanguinead parte, qua ^ohypQ j^^^^'1^0 trcmitlabium, »Sc accidittc iiuicnit in dilponccxpullioniscius coucnicn- ^^^Pluai^ ^j^'^<^h-iorum ad fupcriora,tunc iudi tiorem,'5c proptcr hoc muhotics cll in vomitii a((.ii.. o:_ . .. duarum iiorarii fanguinis,ucrbigr3tia,traquil
iiras,6c iiuiaiiK utum,& ilhid cH: quando cffun ditur iupcrlhiitas fplcnis, & hcpatis ad flomachLi,6ccgreditur vomitu 6c cxpcUitur, 6c iUud, quodcu alplcuccfinigrum, (Scturbiuum, & ciLiaiidoq^ c[iacccolum,& nocdcQ illisduob. doior,(5c muhoticbquidcm vomitucxpclhtlio mo fruiiLuii tarnis, 6c caufi in iUo cli: caro ad-
Stiim'^il^/'^^**^ fubucrfio antcccdcntcs uomi
^fidi,fi^^:. ^'^'^^'•Signa an.tcm humoris mah,pu ^^^'iunt f ^^'^ "aptcam,^ uomitum,fi clt cah- ^^OaDno.^^'^'^ ^■^P^*' iiialus in orc,(5c putrcfa-
iUo iiurnorc lit '^Vchej^' ipfum cx partc uomittis, ^lcuita!^^'''^ ^^<^cumcnti llomachi ab ipib cli 3Nitat«r '^^^^iii^im iplcnon nocctnificx
- ''^^it^«icitilhidcum fuaquanti- 5° dita vcriucola , autc [fiaulolaj ortainiloma- e P.hKmorrhoi
'^011 quantitate Signa humoris
^/^P^'^-mVn/i;''^^^^<^'^^P^^^ ' putrcfaaio] ^'^UucriM '''^' "<^»^^hus mahi.s,& fcdant ipb^^olTus J'^|^^'^''^>'iicdicinc p6ticx,(5c li fucrit %} t*^^ultij.,",^'^'^^i^« hibtiliatiuar, 6c lignificant ^^^^no rn'!^^'^^ humiditatis] muititudo uo- /^^ofaliM o^^^^^^i^f^^^^do cizicUionis,<Sc mul ^iiiafiitiac
cho &: ablbmditur proptcr caufam aliqua , ct <i*li* cxpcUitipfam naturaad iupcriora.EtoIs vomi tus fanguiniscum fcbrccft malus,fcd quu noa cit iilic tcbris, quandoqLie non cft malus .
•'^Uaciet^s 5 ?^^^'P^'^^^ prcccnerit naulca- '^coniDj ^^'^umcius^cLiiuscaufacilma ^^^f^itillM^^'^^^'^^^ ^^**^ ftomachi, c{\ quod n5
2)^ //^«i^ .
ILie quidcm qui a (lcmacho, diftinguitur ab , ^ iUo,quicha mcri^pcrlocfi doloris, nififit
^j^^^r ad ' ^^^^ fupcrucnit; immo mo- ex apcrtionc uenarii^iSc no cx corroiione 6c vl f^^ionui^,P^'^^cndumiUuduiamalitixcom- '
Di -^na funi r '^^ut hcpatis, aut matri
ahoi-[/j^'"^^SL-itudiaum iicpatis,uel ca
T ^ T I O N E
^^^i^^ ^ uentriculi coturbatlo ^^^"^Himl ^T'"^ ^^^'^'^^ labiorum,& hypochonantem quis , cur labiorum
% ^'^^ntJr '''''^'}'"^o tunica.,quodpajfm & Gal. et O'-^^'^^^ nu^^^^^^^^^^l^f^f^ntriculoyquiauomitus
^'''^^ntitsJ''^'^^^''M^^qi^cimpulfi '
ccrm.quarc non hr iUicdolor, & illum,qui cil acorrolionc , figniiicat hgniim vlceris , quod prxccHit, 6c ihnguis cgrcditur abeo in primis paulatim,dcinde cmanat rcs plurima 6c iliius, qui cll a iana uirtutc,eh, vt nihil de cUc iuo im mntatfi icntiatpaties, (5c inucniat lcnitate poft a La!gritudincm,J(5c htianguis fanus,non d [ca a Bgrauirarem lidusjcorroiiuus, '^t [ ]aut b B.acutus. ^
^^rallianumlib. '^^^fdnguinis.
^^ih M^^^i^Qp^n^^^^^ pcr vomiti'i cgreaiit .i^ homacho.aut mcri,6c cau S\ !^ ^ncifi ^^'^^P^^^ ucn.c, (5c fcillura cius , V ^^^^fS^un. "^^^^<^tics ht propter vomi- ^hiif^^^tico "^^^"is folutionem fadam
^^^^tisn^^ ^^^^^^P^^'^^^"^^' auteruptio iiiaturi,aut propter - [langLu
iculi coturbatio vlccrolus. Etcius,quicftcxsaguifuga,cft,quod j^^^"*"^ P""*' hypochon- ^ fanguis,qui cll cx ca^cft iubtihs [lanioius.J Et uiruleatus. illc iam bibit de aqua, in qua funt lansuifuge . . Et cius,qui cftabhamiorrhoidibus, elwitfit iilud horapofthoram, 6c iuuatur perillud , (Sc colorcscorum funt citrini.Erdiilcrcnriaquidcm inrcr fa(5lum propter hepar , Sc cftuiione cius cx ipibad ftomachum , ct factum propterfplcncm , ct iadum proptcr ftomachum ipfum : eft quod cum ilhsnon cftdolor, 6c iUe,qui cftaftomacho noncuacuatur a dolorci &illequieftafplcnc, eft nigcr , turbidus, etquandoquccft acctoius : 1 1 multotics cuo^ mit homo fruftum carnis , & lam antcdiximus caufam cius.
^ NNOT A T I O N E S.
Defanmnis ernptione perfuperiora ,&de eius cau- AVIC. Aaa ^ fis
fis & fignis genmtm in fupenonhf*s a&m e^lyfacmten omnU ad hunc locum ,
De cura uomtus abfoluti ,
to 1 [pcrmido , ] & n. [cx] cis qufacmexpc^^^^ ^ crt:mcdicamcn,quod recipitgaliaja ; ^^^^^^^ crudi , & gariophylli partcs ^^^l^^^r^^engariO' jn potu cum aqua maiorum,6c^^"^';j^ciiis pliyllorum mclius ci\ g^^i'ioP^'y^\^V.ueponii^ pondus pondus iUorum,& q"^i^'\.,;,nsario- ■ • ' iniinonrcpcriturglut''"^^^^^^^
turiniplbquu . v,rciiui&-
pliyUorum,gariophylli, & P^^^^^^^^uyiU funf phvUis pulcgij quantum lunt g^^^J^fj/n^ftude ► .n.vltimi & llant loco cius,& tu q»^^.^^^ ^^0, inquantum potcs.vtcos ^o^^^^^^^J^nfcrunti^ niam illud cft radix.Ei cx cis^qna^ icntes, hoc, cft faccrcut ipfi in potu i""^^ '^^^j^i femi' autinuiti aquam carnis pUu-im-J^^' j^ao; nib.& fit inca coriandrumhccu^^^^;^,&ri quc funditur in ipfa vinum odoru ^^que cfL CLi hoc ponticum,cft "^^^^^^''f^^^nisdcrinii infunduntur in ipfatortcUx,autt a hoc.n.quandoquc facitcos ^^'^j^.turaji^
rmt,aidabunt,&quun n^^^^^^c ntficca,non ftringas vomitunia .^^^jque cxficcatcx ftypticis,nificummcm ^^^i.^^s nocumcnto, 6c adminifttaclyu^ '^.^^ub.^ vcntrcm , dcindc fis audax in danu ^^^^^^fus multotics quide allcuiatur naulca, .^^t p^r ^,u\,.wJ..,..r. ^ G cum vnmitU .
... .hlcbotomia,& ficumvoii^^^tu ^-.^,^^.,1. mcdicamcn fortitcr conftnngcm tcra iprum,c\^ ^!.^ ^"^^.^^^^^^^^L^ ins , autcol^>^!*
b B.flopcjaftio
bum fuum vcl humorcm ^""""]'^,|jm f^^f tibi fucrit,vt ibluas vcntrcmciu jj^iole^J
SErmo quidcm vniucrfalis in curationc uomituscll hic.Inuomitu,quigcncraturacor niptioncadminiftrationis cibi,rcdiliccturcibusAfiatbonus,& adiuuctur cx qujbufdam , quacdiximus.conforrantibus ftomachum,bo- jo }ii odoris',calidis,aut trigid is , fccundum quod conuenit.Ktin lUo cuius caufacft matcria mala,autplurima,cuacuctur illa matcriafccundu canones pra:di6tos, ct cum cbibitis,et clyftcrib, Ct niioorctur cibus,ct ilibtilictur.Et adhibcantur excrcitium fubtilc ,ct iciunium.Etclyftcria proportionalia fccundum xgritudincm, lunt iuuatiua proptcr illud^quoddccliiiardc matc-
jria adinfcriora,ct multotics quidcm abfcin- ii^v.n.v|u.^»w — ^ ^ uiim nai^^^" • j
dit uomitum clyftcrcacutum,ct uomitusctia zo que dormicrint, '^tidabuntjaq^ ^^^^^^^^^quoa multoticsabfcindituomitum, quumcUama- " " tcria.Sanatur cnimcx uomiru, quumcuomit illam matcriam proptcr cgrcftioncm cius cii liomitu,aut vcrbi graiia ,cum aqna foia,autcri Jyrupo acctoib,aut cum anciho, aut cum aqua raphani , &mcllc, &qiui:funr Ulis iimiliadc his,que fciuntur in loco luo . ht quum lucrit^
d B. cll tiomitu iilud, quodcuacuarc uohimus , ^ | uomcndo , i^.a 1^»^».».,^^ . . ,:lis ,a«->'-^^' (\o
3Uf cum re»hs aut fudando,]groftum, incipicmus,& llibtilia- tuncaltcra ci aliquid odoris c . j^ou^! ? npmltu, i^Ij^^^s ipCum, 6c incidcmus illud, dcindc cua- $0 jpruis.6c fcias,quandonaulca i?u^^'^^jyuesiP": cuabimus ipiiim.Et ii fucrir naufca,im6 uomi ciatur ci vomitus, tunc ^?.^\\^^^iitcno^f^-^ tus ctiam cx maUtia complcxionis , curabitur fum cum vomitiuis iubtilmus ^ ^ ncc^n^^... cum cis,quc iplam pcrmutant . Qu^od fi ncccffana fucrit'^ [rcnouatio,] Uat iUud,quod narrauimus nupcr.Et ultimum,quod iiitcndimus jn rcgiminc n.aufcx,cft cxpuUio huinoris facie tis ffyncopirniautci [fubtiliatiojcius& ipfius incifio , (i cft groOlis , uilcoUis: aut rcclificatio
cius, iicftputridus, faniofuscum bono odore i,.ai.v^ii|^v^»i w.- 7-- r f
mcdicinis . ] 4^ ctiam, &non cft pombile^ta^^^^^^^ Bonuscnim odor uchcmcntcr cftcouucnicns ftomacho , & f [ propric, quum cft in nutritiuis,6c rcmoucri ab ipfo ii icnfus cft diUgcns ipgens ca.Aluli- fum.] & atttadio matcriei cxcitantis ad cxtre- Teo TiTnfil! niitatcs eft iuuatiua ualdcin rctcntionc uomieii ucutus.^ Alu tus , & propric quum eft cx cxpuUionc humojitcraconfencii lum cx mcmbris ?, [contincntibusj llomachu , wertere fanrafia ipfum,&: illud fit fi ftringuutur cxtrcma, & & occlTa pi-opric infcriora,fiCUt cruia,(Sc pcdcs conftricirc.ui^^,^i fn- dionc dcfccndcutc a fupcrioribus,6v: quando- •fu* uel irai^gina quc adiuuatad illud corum calefaci:io,6c poUtio cum ipiouo |-jQco0minaquacalida,&quandoquccft ne ^ilpata icu ue- ccflarium,ut ponatur fupcr adiutoriu , 6c crus n-iu . nicdicamcn rubificatiuum,ulccratiuum-(Sc mi
g B. ciicunJan j-abilc quidcm cft , quod calcfadlio cxtrcmita- quoaque iccunuiuu ^c, 7uninP^^^.''',ucC t
Ji 5. amarae.
i H.fanoCu
Jc B a quibus if fuU qui
C F.Alialitera. fiau feam . 4 ii.flnmoratto
tc facdcinde confoi-taftomachinvi .j^,,jtt P'-^-'^-^P-P"«T:rofaccofi<;
■ro , aut pcrmiftocinn ^^^'^'"^i^oq^'^'^''^'''''
t — B.
dccalcfaaioncftomaclii.&q'"'' ^vacui',„. fca non poft cibum , imo i'''^f^,,o(a\t^>f ° cins.quodinpotuUimittir'- [cx mcdicinis.] **" ctiam, &non cft poiTibilcut ortct^' " Ptcrparuitatcmmatcric. quaK j'^j^,„quP
f B olea quum lenfus cft dili-
mcdat paticns ipfum, ^^^^''^flasP^t^ .cplctur,facnisiftpoftipn.mu^^^^^
Uturcum ipfo humor,ctpU> ■fatc> naufcc accidcntis a caliditatc c nc .j^h uctur a pofitionc cmpla|trorii
datiuis humcaatiuis 1«^^^^^^^ l^-gldai^^
.potuaquani" |^f i-,ficiiti ndoqucponitiif "^^^^^^ agrcftx,ct fob [acctofx>. Jln ,is,c,-
ct fumcndo inpotu aquani l . r Jatam,] et quandoqucponitur V^^^^
jriali,ncccflaria cft purgatio -
ucniunt: dcinde curctur <
tum cft iuuatiuain icdatione iiomitus,p; opte rca quod attrahit, & infrigidatio cft luuatiua in fcdatione vomitus uclociscalidi , proptcrca
in lcdatione vomitus uciuciscauai , proptcrca ipio,cuoporrcc vl uiiu-— - ^j^us t^^Tvfa cpinfiigidat, 6c fimiUtcrlfrigidatioitomachi, 5^ luscft uon\erepoftcibum,c^^^^ empj ^it^
6c cxiftimaueruntquidam,tp amygdal£e'' T [
]quumtcruntur,<5c digitis iVicandodif foUiuntur in aqua , 6c coianair^ & fumiiur cx cain potu,funtmaxima curauomitus dominantis ' [lupcrantis.jEtfab^' dccodce cum corticibus fuis in accto pcrmiUo confcrunt piu- - . nmumcis, 5clcntcs ''[efl-ulx,quumdixantur
ciixZur". -in ipfo , fcihccri quaiido dccoquuntur in acc-
colquod cft7p¥contrarium cx ^ rifcris,cum robub calidis aut r^^f' qu^ ^ jja, quodquefccimdumfcct ^^^^^^^^^^ li ipfum viscibarc,cibapaulatiniK|^j-3ui^^^-,,.
vtnon moucatur^itC ^ „rho,^^^^ rt3f^'^ ipfo,etoportct vt iUiusflomacUO, i ^^,^ lus cft uomerepoft cibum,ct ^ .^plaft
ftomacho ipUus , WO"^"; \,ont<nt^'' ptica pra^dida in canonc ,ctu ,ij ditas , permifccawtur niy^^^f >
cut py [•cthrum,ct Ipicaf; t^^^^;'^^^^ uantur valdc cx trochUcis aiu .f^^cif ^^(ii' laud^iuit.Gai.Et dcntur in potU'^ Uditas, ct litis. cum robub , >ar i^f^.tur :tis,ct proprie
iUud.inquop^^'' icq^'
Feii 13.
c?f^^.^^^^^^ vlnum pcrmidum , fi pcraiittit man? ^^^^ " ^^^^^^^^^ "^^^ fucrit caliditas> futroH ^^^^^ ^^^^^^ aqua,ct confcrunt cis valdc ciijjp^chylis , ^ confcrt cis, quado adcll: cis 1 ^ zim, ^'^^^^'^ rrochifcus liuiufrnodi. Rccipc r^' fti, , ^^^f^g^inophyLvfncx, cinnamomi,ma-
alocsQ ^^^^ kcratcm j. caflorci kcratcm j. lis «./'■^^"''^^ chac.6c cx cis, quc conucniunt i
tiirln^ cibum iuum^dl ut muitipiicc-
Cttjjjjj^^J'^^^^/^ iui.s coriandrum, & lambat mcl
hiitj,:^^'^^^^"^^ y ^ ct comcdant corticcs phifiict cetn l^^f^^ ficcos.Et mariiccnt thus dc madi HcnicV ^^''^^^'^^^^^•'^ citri,& mcnta,(Sc cdliq^i ^^?jl^^isutvomat,dcindccomcdat,ctan ^itiim , ^^?^ ' ^^'^^^^ mcdicina curatimpcbctis ^^^Y^*-'^^^'^^^^'^'^ adolc(ccns,forti5,lia- ^^Miibtirl^ r ^^i^^ ^^P^^^^^''" humiditatib.rcvcn-
Tra6t. f. 743
commendat.fi matem uomltHm fkciens calida fit propte rea quod refrlgerat.quum tamen frigida aqua (& fi cali" dos huynores refrigerat earum partiHyi qu£ ipfa ablumir) fm frigiditate repeUendi uim habeat,& tcnucsac caiidos hnmorcsad fuperiora potins condtace aptafit-,quam frigi ditate eadcm alterarc,^ cohibcre. Cvrteid plaLcre alijs nidemusyutjfi frigidamateria fita fttperiorihus rctrahcndajlotio*^e cxtrcmorum ex aqua caiidanona&u folum fed ctiam potcftatc,ex odoratis rebiis parata Htamur. .itin ca lidis hmorihus ,ficuti frigida {<r afiu & potcHate aqux omnium iudicio refiigcrat magis, ita eadem calida potius aUu ufurpaturyquam afhi frigida.Addit [ 6t cxiHimauerimt quidam , quod amygdaU &c.] qmbus uerhis ex aliquoYnm fententia tvrnygdalas in fcdando uo?mtu proponit, cui opiHiomyquum ipfe non aducrfctur,tacite annuit. <iAt contra Vaulus lib. i.amygdalas melliintin^ias conjerre aityUtqmfaiilc uomat.Fortafktamen, quum €£ uomtH cicnt,quod ait "Paulus, dum matcriam una qu^ antca momitu?n fnciehat,fui lenitate,& abstcrfwnc cducunt.eunde
^^^cnan ^^^^^^^^ laliux^ phlcbotomado ,
ilos fv,, ^ ^^!^^^ aiqualiratc , nc ibquatur tcrmi- feda?it,quod Juicennas.Fufius deimeps et hocct fcque?i-
alicjiiii^ J^^P^'^' ^ t^oierat natura:dcindccxpccf.it % n^^ J^^J^^I^^^is.poftca phlcbotomant ucnam Pefacj ^^'^ ^^^^ linguaidcindc dat m potu '[(iu
((ubtjii'''.^-'?^^^^'^ ficiu nt cum garij^arizarc cii Po^ii {ji^^^''-''^ jdcindc cxpcaant,polka danr in Eciii^j^^J^^^^faaamcum coloquintRlis,& in- ^^'nipQ^.^^ i'cmancat hicra in (lomachocius ^cind^.^ P;'^''^*^' ^^^'in<-l^* poll vij^dics cuomant, ^^^^ iiKili '^^^ faciuntucntri cius uctofam
tib.trib.capitibusHomitus curationcm docet,pro qua reui dt' & locaautea citata,& 'Kafim 5?. ad Almanforem ,
a [ De uomitn firio proptcr caliditate?u . Cap. i continuac
SVmat cappare no matnra]propric,& grana- ti.fic,uoniitu.n
ta^V lumach&^^^algobcrcuidclicctjgubc- p,"',^*;^" VSsc
ra,(5c cydonia,&" fyrupos,qui fiuntcx cis,<Sc pi- aisaptioalcasb.
lulas hmoi.Rcc lcminis hyulquiami partcmj. b B.
^^'^^^t^lo ' ^ cuaporant iocum cum olco ?° fcm.rof ru.& lumach, & [capparisj olum an. c li.alcasb. P^icx f(jl 'J^ ^"^"Jancponunt cmplallrum dcfu oartcs iiii.coniuna:antur cumdunioeorum dc
partcs iiij.coniungantur cumdupioeorum dc rob dc cydo nijs, <Sc dctur cx aggrcgato cofcclo a mcdio aurco vfqj ad aurcfi lccfm uirturc, facit n.dormirc,& ledat nauicam. Quimiqj non ci1: iiiicconflrictio naturc,tunctibi llipcrciltri biicrc robub pura fada cx agrcfta,(i [acctoia] & cx acctolitatc citri propric,<Sc caphor^ quidcm incft proprictas prohibcndi uomitu,& nauica caiidos,lu mpt.x in potu cu rob,<5c olfaclx, &c li fco (S^ jj'"'^ ' ^ tncdicamcn facium cum ca- 40 nit^* fupcr ilomachu.Iliius vcro.qui cogitat, q?
^<^)Scicm^^^'S^'^»^cocontrito confccro cu mci- J'iintiii.,,? contcdum cum oico, & tafifticit^i,^ ^^'^^"s dicbus. Siautun iiludnon ^^^^intici.^^^^ fnbuunt hicramcum pulpa co ^^^? 32:rcfV Q ^^^^^^i^^f Itomachum cx gumma 5^^^iiclcan r '^^^^^'cinis rubiticantibus, doin po/ I P^^* ^^"^^^ bothor, ik. udicas,& jJ^inabfLj •.^^'^^*'^>"^ipjcram,deindcdccodio-
d B.ribes .
%cirq^^^^^,' <^cindc itcrantrul^ificationcm ^Jfgaiiy.f^^^t^flcuiora^dcindc adminilhat cite,-o. '^^^^ 6c polica " [litirn ficicntia. l Hx-c
^^^c^icinaantiquauaria,non ic >Us dc Z^'^ ^oi^^piclicnlam.Iam qu idcm di
fV^^^^ioni?^^ ^iomitus iiiud,quod curntcur- %n^.3^ ^> ^ uos addcmus ci nunc diftin-
A T 1 O N ES.
^'^'^^tstu^ "^'^^^ curatione, qus his quatuorcapi hf^^M 8 d ^'^'^'^'^^^^^^' '^•tum exrrallianolib.j. hw^^it l 'yP-^^^^^-p^-rloca. Quod ad hunc locu %f l^^ndo ^ rnidtoties quod abfi indit ctC] \ kJ^^^-iJe .kT\^^^'^^^^ abfiindi, auod exifiimarit dc hac re alias ditium efl: . %u ^^^^^'^6 d ^^^^t^ fiuxu , & uomitum uo-
Part 279
1^^'''^'«^^^ •^•''''''^••^'^^•^- Eduaoquippcper —
li moucatur,poft: cibu cuomat,cura mclior cit; 6c cius,qui cuomit cibum fuum, non cu choie racitrina, imocft uomituscius pp mclancholiam,aut iiumorcm frigidu,cft qux cftcx curationc i^atlacum calcfacliuis cxficcantib. <5c ck cis cft iilud, quod rccipit fcminis apij,& aniii, &:ab(inthij partes cequalcs,iiant cx cis troch.fit quc dolls corum aurcus j.cum aqua hi2,k\7i, 8c ctiam ftat ci [ius tindumjcx cymino, & pipc ^ ^ ^ 50 rc,<Sc pauco ^ [vino,]miiccantur iiiacum accto f B.n Sc almuri,5cad iiiumquidcm, quicibumfuii aiomit cum dolorc ftomachi, fumatur [cap- g B.^icasb. paris ] <Sc contcratur , 5c diftiiictur dcliipcr aiiquid dc fy rupogranorum myrti,f quantitas, qua cohciatur: dcindc mifccatur [iliud iiipcr h B cfl llIoparQ vinu paucum 6c mci paucum jdc bibatur . & cc » ^
vitciius oui aftati , 6c milceatur cum mclic , ct xv.granis malticis contriti,ct comedarur,ct ad miniftrctur iilud tribus dicixis , ct confcrunt
B.fabag. i.rucje ;
is ccpat.ita & in dy trochifci prcdidi in cap.doloris ftomaciii , in
io - ait ^f^^^!^'^^ ^edicamcnta exhibentHr.Aliud %^^^*^t'KHt}:^'^ ^fik^datio sarum eH iuuatiua in fe ^^^'^''n loti^^'-^^^^^^ ^^^^^^ quis posfit.Quod fane \ ^^'^fcittr ^-^ '^.^^'-'^^ ^^^^''^ umriculo aucrtat,ct \^^^^^^Ht. 'J^'^^ <^(»if€ntaneum eH,ne?npe quod cali ^^'^'^<ieti^ J^'^^.^ ^'^ fi'^pda ablutio itidem uo?mtum ^^^^tu diffitUe.^uthor tamen noficr hac
quib.ponunturablinthiu,<5ci[mcntaj <Scopor i B.myrtha. tct ut dcnuu- iftis,ctqui eorum curiu mccdut , poft cibum quidem ftyptica , ctantc ipium quidcm iui^rihcatiua, ficutuolubftis , ccconfert cis,ut fumat fupcr cibum hoc i uffuf, quod Recipc thus, ct glandcs,ctiumach,ctmcdicamf>n iiHjnriuum ualdc ad naufcam cft iiiud ,
mcn luuatiuum AVIC
Aaa 4 quod
7 44 Libertertim
quod . Rccipc coriadri ficci , riit^ ficQX partes aqualcs, quod bibatur cuiii viuo quidem coiii. milio, fi ienrirurcu acctolitatc, aurcum aqua fngida/i fcntitur cum mordicatioucMcdicamcn confcrcns vomitui accidcnti proptcr fri giditatcm,'5c humorcs frigidos.Rcc. zurfibet, doronigijCaftorci partcs ^cjualcs^zuccari quaii tum omniaidolis cius vfqucad ij.drac.admini Arcntur aliquot dicb.Si aijt hoc rcgimcn non
} B dc2tnbulat.one.
pi B. partM po
Jiciiorcscapitii f\ U. Aha litcra. 4'rninufio.
£ui ftpletioni, ©t B.f-ifto.
q B. epithtmo.
cco 3c zuccaro rubco , & f nitro & ^^^^^^, ftrcturiyrupus dcpapaucrcpoft ^^f'^Mcd' Et contcrt iy rupus Alcxandri cum liac ^^^^^^ ptionc:cydonia,& fumach,& ^^^'''''^^'^[j^deiiigranarorum,&tamarindi dccoqUji'^ ^^^i^
dc ponantur thus,5c P^i*^^"^^^)'^?^ ,(j^,rt [ iicH»' quod quando natura c(l hcca cu cai- _» ^ ) 6c omncs,qui habcnt ^^^^l^^^xficca ^^'^^ ditatis,iuuanturcum' [fvr" "
futiicit^cum trochiicis prxdidis fumant in po lo to in furno,& fpodio in (ucciSj
tu oJcum dc kcrua cum aqua dc icminib. Acci dcns autcm poli naufcatiua fatictatcm curctur curationc latictatis naufcatiux,(!k: forira . Eius aut,quc acciditproptcr humorc faniofum, cu racRcuacuatio ilomachi cfi vomitu,& mundificatiociusexco, 6c xquatio cius cum quahtatib.boni odorisiSc ^ [cadunt] in cacx fcmini bus,ricutanifum,<5c fcmcn apii,6c riiclcos,& cy iiiinum,& daucum.Et oportct vt rcgatur ficut ortcndimus ita, v cibos lubrincatiuos lcnitiu()Sj5c poli ipfum cibosftypticos odorifcros,licutcydonia. & fimi lia,vt dcponant cibum ab orc ftomachi ad fun du cius,& inclincnt matcria ad infcriora,non ad fupcriora.Hrquandoq; cfl neccirariii in qui bufdam,vtin poiu lumantcyminu,6c fumach. Etquandoquc indigtiit ; ialiquoj leuipoli: cibum , 6cdiamufciiumc('l:iuuatiuum cis valdc, & troc.ftclix fiUit ultimi eis cum uino,in quo
adhi-ret illi humiditati, & ^'^^^^"'-''^'^^. ponantui^ cis. Etcftnccenarium multotics , u^p^^^^^j^^^
fuper vcntrem cius vcntoix,& ^"P ^ ^.^^0^intcrambas fpatulas, & cft ncccljarH
mitio cius,&ipfius commotio iit" fucrithumidirasliiniofa,tunca ^ ^^^^^, cotica odorifcra, rcrillctiacorrupnt'^
& f?tori,& llvpticacxluccatia , P?f.^|,it iiui"^' aromatica,im6 fi limt nutrituia jx ^ .fcrnt
t fumat antc cibumcx cibis , modi materiafubmcrfa, inibibi v , .
iint iUic etiam fubtiliantia.uici pusacctoius ^vficutalcfcninti p^' ^^xi^^^^
militcr fieft vifcofa,6c ^^■'^^'"''^'^"^^vrlipoa^'^^? fortioraparumpcr,& hicra ciun i> r.^^- polt fo ca coinmunis ad plurima,5c ^^\-- L^tcsV^^: iUud iiimant m potu mcdicinas i ^-^.^.^pii mitum cum calcfaaionc aliqtia >
dc mcnta fadu m cum gtanati.^, '^j^nn fu xyloal.crudu,aut lyi ^P"»^^; lluAx.^ '^)'^ r?"
diHoluifur i^ranum mufchi. Vomitus autcm 5° quo iam polirx fintalcfcniati cali'^*^ _ ,y
loes,6c foli,
<5cdiacydonitcn:&totumili}^f\^;;7^^aini^^^^^ neaiefcniati,6cctiamdiamulcliu» ^^iiiili^
Et fyrupus dcabfinthio ^^"^^^''^'^'.torumf,' /
proucnicnscx mc]anchoIia,non oportct vtco ftriiigatur quantum poflibilc c(\. Qupd li fuerit paticnsipfum rcplctus fanguine,phlcbotomctur bafilica,& vcntofcntur [tpaj ctiamvt allcuietur rcpictio lupcrior fanguinis 6c mclan tholix ,6c quandoquc fuificit " [dimilfioj rcplctionis. Quod fi fupcrfluat adco vtnon tolcrctur,traharur ad infcriora cu clyftcri , in quo
fit acuitas aliqua,6c aniimptio, o f [ ] . ^ . no
cxcartamo , 6c poiypodio,6c tribulis,6c cpithy ^ llnt contrita, 6c forbcantnoia } mo,6c halafcc,^6c ciiamxmillacumoico fifami ' ' '' '^" '"'^'"'^ ^
no,6c mcllc,6c fi^t fplcnicmplalliumcx mcliloto/jc myrro,6c ladano,6c vlhca,*i [6c fcmine crocihortcnfisjcum vino pontico, 6c in potu tribuatur ctiam fyrupus dc mcnra cum granaliscum alcfcniati, ct fifucrint illic rcliquic rc plctionis , tiat phlcbotomiacx vcnis pedum, 6c vcntofcntur crura . Quiimquc fedaturvomitiLS, cuacuctur mclancholiacum mcdicinis fa- £lisex myrobalanis nigris,epithymo, 6( agarico,6c lalc lndo,6: ficxigit res,vt in potu fumatur olcumdc kei ua cum hiera picra, 6c [ ab- {inthio,jtiat,6c liin Iplcne fucrita:gritudo,curctur fplcn.6c illi quidcm , cui accidit proptcr cffufionem matcriei fubtiiis, mordicatiuxc5 milccntiscibum , quarc fitnauiea confcrunt troch.ikllcE in horis paroxyfmi:6c cxpulfio cu
picraprxtcr horasparoxylmi:6c folutioucn- lui m uiuiiainj,^ jtris cum oxymcllc niixto cum aloc,6c oxy mcl- iplbrum,& infrigidctur , ] ^ ^^^^ ]e fado cum fcammonca ad iblutioncm vcn- fa mcdulla panis dc ^itnd^ ' tris,6c cu m aqua p r 1 1 n or u m ; 6< tamari ndo r u . ipfacnim ambo iuntdcciinantia materiam ad infcriora, 6c iedantia vomitum cum aceroftatefua,6c oportct ut in huiulmodi trahatur ma tcria ad infcriora cum clyftcri lcni ex uiolis,6c iuiubis 5c hordco cxcorticato,6: tribuiis 6c cha ma^milla 6c fcbeftcn, 6c turOiihcum olco uioJa
forum,6c mentx,fifimbri) oinm"" ^^^^ ^.fqut'
catij j.dccoquatur in duabus ^'^J ipla^^^,^
quo rcmancat mcdictas 6c P^^-^c c\^^^^^^^^& ichidanichj.xyloalocsquartacli3 -1^^.^^,^^ ^
:a,&forbcanthorapo(t^^^^,,,tus,^ cx mcdicmis icdantibushanc ip ^^^^ioph)'^;. cft rob [cydonijjcumxyloal.^ c.^^pfje q^-^^j fy rupus dc mcnta cu gtanatis, <x F ^ ^ ^o.ti do ponuntur in ipfo thus, o^ t^''' ^ j^^iua • phvllici,6c mufchus,6c ^yJ^*'^ ?f iiquan^'J..e vomitum phlcgmaticumvaldc^ ni«l^^^ iiii^ mctur cx frcqucntia uomittis , ^.^ic^q^^/^s, cius, ctquocunquc ^^'^^^^.,\\c^{us^^^^\^a fcbribus uchcmcntis caliditati^^ .^jj,iptai forbcat infirmus aquam carm^ .,aric ^
pullis, extrcmitatibus hoedori i c cum tortcllis contritis ficuit ai^. ^ ctoif^^^^i.
pulli in aqua, 6c eii-undatur ab turinaqua6c diflbluantur ^^^^^ ^ tur in moriario,6c cxprimatiUmafti^
pauco uino, ctponatur in .^iiloH rum,ct forbcant cx ca. ^^_\^^^^\',^iiitu '^^^^i
in dccoaionc , dcindc contcr ^
funt iUis.qui contcruntur , ^^^^' .lidf '/^jaU^IJ , tur.Abiftisenimrcloluittu-hun^^^^^^^^^
■ ■"iscontinc^^jjjiinn'.
lis,et cuaporatjCt in ^^^^\\""''\.r.onl quc.6fcruntnaulce,ctlubuauv^
S telj
Fen 13.
Sf^^-^ C"rnvomiMi,c{bi fadi cxciibngi,5c (irj, '^^^^^acci.oris ciim aqua agrcil.u,6c accto ^oriim '•'^. ^"^"^^^^^ ' ^ ^^1"''^ maloru m accto- ^^non 'wP^'^ ^^^^ omphacino cum ilhs . ^^lua r '^^^^^^.^ cibarc cos lauicb hordci cu iX'liq,,j^^^^.^^'0 pi'opric quumiunt vomitus (J({i^,, *-^^opo''tctvt itcrcruriUud fupcrcos, ^oiina inud,<5c abhorrcnt , pcrmuicrur i^rcs ^'cfugiiit ipfum.Mcdicin.x hngu-
miti,'; c^.^^^^^P^^ita^ confcrcntcs naulcx, uor... ■: 5'asqu6d nuflicnrio ma(h.(5c thuris,(5c
tcr cr,.* "^oq^ii^ confcrunt ad ilUid.-fimili tii lu,m? '^'^'■^'^' autrutaficca.dequa in po- -• ^^^^^'^«^'I^lcar.i.quoniacdmirabilis.; t
S^riopC"' '-^^'-■uicar.i. quonia cit mwaomi..' »■ ^-^ohol^JJ '^^i^ ^^^. ^^^'^^ 11 1- \'chc mcn tu r, fic u t al ftainex /"^^^'^'^tiii' fupcr forbitioncm fa hiccis,fcdain(Utim.! t iimi Wirili-^^., ' ^^"turinaqua iTi2,id:i autdcco- ^''^^SI^'»'^.^ in potu lumitur dccodio ^eriicf^;^^^?^'^'^ ad pucros.Er mclius cit vr pui- [rechtic, 'P^'^^*^^^! mallix.Htcx mcdiciniv •» «^itii,,. Y^'^^'isjvomitum,'5c naufcam,c(t rob f^crc ,?.; IJ^.Poruhimarilic , qui vomit pro- ^^■^'^io ^/'^^^■^.Si^^^^s^pcrmiftumcum xyloaloc ^'^'^tici ...f.^l^"''^^^'^- ^'^ 't^Tum dccodip corricii
^j^cHan^^^ P^"''^>aurcum alcfcniari.^c forrior ^^'^^''lUtiV'^^^^^^^^*'^'''^^ uirisfingularis,laurcu ^^^is,qM^7^^^c^i-ui,6c miua £t - 1 fulcn iunr] ^'^^^^'m cxn^^^^^^ t C ] Conv
cctnr olfa^l:usodorifcrorri,5c dormiat. Sc non
fcparcrur aromaricum fuauc apud cum. fi aut abhorrcar aromacicu, permuta ipfum ad aliud & rroch. " t C ] lccundum quod " t B. aou-icos
tcftaturGal.funt iuuatiui ad iUud.ipfi cnim ag grcgnt omncs rcs nccc/rarias in cura uomitus , <5c propricquum crt humor uirulcnrus. Trochilcuscnim iUccftcius rhcriaca, & cft lccundumquod diclumcil in anridorario . hiquit 10 Gal. nam in ipfo ponunrur anifum ,6c fcmcn apij odorifcra,»5c nurririua, & ablinrhiil ad abi le rgcn d u m ^ 6c d cp o nc n d u m h u m o rcm, 6c ad conforrandum os llomachi, (5cad^ [ facien- ^J^-^orrag* dum rigidum J 6c cinnamomum ad^^contra- ^*"* riandum fua aromariciratcuirulcnria:, & coiv ucrtcndum ipiam ad rcclificationcniahquam^ <Sc rcibUicndunicam,(Sc in ipfo c(l: cx aromaticitatc.quod coucnitomni mcmbro ncruofo , & opium ut dormircfaciar(5c ilupcfaciat,6c ca 20 florcumut fuccurrat corruptioni opii,(5c nocumcnto6c vcncno ip(ius. Scd 6c troch. IkUa; funt vchcmcntis iuuamcnti in huiufmodidiipohrionc.Er naulca quidcm quando c(t proptcr dcbihrarcm (lomaclii^quam non lcdat cxpuhio fa:la uomitu,tunc no laborcturin iUa , jmoh dimirrarur pcrfciplam, fbrtaflciuuabitur.Erquadoquc (cdarcam lauich hordci^ [al gcUilij. J Er iUc qui inucn it lubucrhoncm infe parabilcm in ucrc,6c tucrit ccMifuctusuomcrc,
^^nt (jf,f f^J^^^^"»^' cUcriamcx cis,qui^adiu proprii: iu huiufniodi tcmporccomcdatcum '^^jlicis cv^^'^^^^'-^^t'cipc(cminis lini,ircos, panc paruo! quantitatis ,.iij.c\'pa; narcifsi.dcin
Jl^itur ' ^^^^'ni ' <^>i^^nium an.partcm j.dcco- ^•%im?^^""^ aqiia mdlis,<5cadminiarcnpi'coti^3 '^^ ^^t-"h(:it curatio,nccciraria funt '^'i^aiourJ^'^';'.^^"^" narura noncll vtvomi ?'^'^*^i. '^^'^^c^tcft in ' [ dccoc^ioncj hyuf , ?^'cin.u ^^^^^"^^^"1 mcthcl nifi aHbcicntur cis
dc fumat av]uam calidam. f ,]' ] Et non q B. kVu VtKrv
multum fumant deccpc narcifci, quoniam fa * fy'"puin ace cit accidcre fpafmum. toLum.
JDe cnra uomitui fiWgumis.
SI fcnlcris ulcera , tunc curabis ca cu cis, qua: „ ^ Ir - ' J-/--.- j
cntocj i; ^^^^«i^lihcan rcs coru m vom itu ,(5c vJlcis. Er fi fcn fcris , [ fanguincm dcfccndcn ,vt /^'^ ^iiihlirudinc , ] imb dcbiliora 4^ cx capirc,tunc incipics,«5c J prohibebis caui^ is ^},^^^ papaueris, 5c fcmcn lachicx : 6c cius.Et li fcnlcris replctioncm,cxpcllcs cam. iripj-J^^^^^^ fcx cius, 6c propric nigri:6c fc quandoq; indigcbispotteuacuationcm dua
ca'^'"'^-'^^?^^^^^^'^ i-adicis mandragorccam cu ^^'^f^uii ^*jsc{lopium,<5c parum cxco c> cx .^^ ^".'^^ ^^^^"'^*-* ■ ^ pi'opri(: quum cft
mcdicinis habcntibu > uim ihcria-
1 ^Cl rcnui>n.-ir
lcis.Et fi fcnfcris , [ fani; uincm dcfccndcnte (ruinis nariu cTe
caufani lcdndenccdiinl tcrius.
lib.fanguinisphlcbotomiaaliaminuta.Quinnquc augmcntatur,liga cxtrcmauchcmcntcr,(Sc propric in co,cuius caufacil^ [potus mcdici- b B.AHalicera. nxcalida:. ] Etquadoquc fumitur in potu, in fluxmacutui. facloproptcr medicinam , uinum miilum cfi Jadic iupcrantc ufquc ad quatuorcotylas,dado
ti, '^nobj^^f^Pugnat ucncno ipfius.Eto
ji'f^phi|Vj ^^'^'sjn hocclt,- vtfumatur .... s^^^^^^iun 5c '^ [zuccarij(Sc rof^Sc ibmi aliquid polt aliquid,deindc dctur in potu fy-
tir^^^^OiUu'*^-^^'^^^'^^"^?*'^'"^ bczaharpars rupus acctofusinfrigidaruscumniue. Verum C^^^^P^rsiT ^'^^'^"^' ponarurin ipfo zufif opi) dux rcrri? partis,6c xyloa
^'^^^•^•hanrexeistroch.&: dofis cius
^^^^^^^'^^cft^!^^^^^^^^^ mcdicinisbonisad il-
^^'•is i ^
■• ^'^P^piTu^jl^ J amborum ana parrcs ij.Sc fc-
^Mu '^ ^^^^^''''^ntur cydonioru,(5c ' [ cap
^stcrtic partis, 6c corticum radi
\ kJM^^^^ ^>loalocs crudi , & aqu.x- mcnr^,^ ciiriv'^ iliDrr ^^^^"^^ i^ubmcrgarur, aqu.u roi: . .^^^«lincatdigito uno,& aqua ^ [cu
, »-»-1 Kr efi/^r^f
1)1 amborum aquarum,(5
Un,-i r^'^^^^ ^^"l^o dccoquantur.
(5c opor
^^^-iiuu^^'/^^^^^ ^dco dcco*quantur, doncc ^'^^rr>l^^lu>.n ^,^PP^^'isj(5c cydonia^dcindc co
^^tuj. ^*!:'^ in potu.Etcumin potu. P^'^acicntia,opor£ct ut multipli-
f upus acctofus infrigidarus < cx mcdicinis cxpcrrisin prohibitionc fanguinis cfi: compofitum in prohibcndo c [ ianguincm uchcmcns . ] Rccipcacaciam, fcmcn rof lurum (igillatum,balaulli. opinm,rcmcniiyulquiami albi gummi arabicum, fuccumarncglofsa;,aut fuccum uirgx palloris, 6c liiniarur in poru cumacetouini muIr£E commiiiionis, aut cum aqiia arnogloilJ^ , h fucrir pcrucnicns ad (lomacluim pJurimum . Et dolis ciiis iircx mcdioaurco ufquc addrach. ). Erconfcrtad illud fumcre in poru arobubfiyprica , 6c cx cis cftrobdc nuce, 6c funt compofira dida in aiui dotario. Erex curationc facili c(t,ut lumarur gallarum,<Sc balaulliarum , ambarum anapars j.6c fumatur cx cis in poru podus ij.aurcorum, cum kci-arc opij cum aqua piantaginis.
c B.oomitu dn giiinit «reheml tem.
Early European Books, Copyrighr © 20 1 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trust, Londo
Vc (onturhdtme & anxietate Homchi .
QVandoq,- acciduntcx ftomacho contiir batio,6c anxictas,cx quib.inucnit inlirmus triftitiam: & fitncccdariu ur pcrmutctur dc figura ad figuram: Et quadoquc comitatur iplamtrcmorcordis,autaccidit cum ca^& no clt pollibilc liabcnti cam ut cog.norcat-caufam in eo,& quandoquc cum lcquitur icotomia,& Vcrtigo.Etquandoqucaltcraturcxcacolor,& cfl: fecLidum vcritatcm principium naulca;. f:t quandoquecftcumca naulca,& quandoq, per jnutatur ad naufcam.Et caufa in illo cftmatcria naurcc,& proprie imbibitalpia.n.dum pcr manct imbibita,facit accidcrcconturbationc. Quimiq; aggrcgatur in orc ftomachi,facit acci dcrc naufcam Uipcr ftomachum, pcrcxpullloncm humoris poft cxcitationcm naturx cu co. Etquandoqucconturbantrchquix'^ [ iicntoli tatisjhumorumcx mcdicinis uomitiuis, & folutiuis,quarc dctur robdc cydonijs , & rob dc agrcfta,& fmiiiia . Etomuccp fcrucrin ftomachocx frucnbus,&: cx malis dulcibus, conturbat . Et aqua frigida, qu;r bibitur non in hora, conturbat.f t multotics fit in tcbribus caufaad ditionis fcbris,non crgo oportct ut bibarur in fcbrc,nili aquacahda.
Liber tertius.
Cap, I j. cahda.Si autcm congcIetur,rumnt '^^T^l^lf^ aquam alhafcc,& fimilitcr coaguiumlcp^
De congcktione fanguinis infiom,i.cho. ^^^'
CVra cius eft fumcrc in potu ^^^^^'^^i ris ij.aut aquc mcntx quaw ^^^^^ vncinqua iam pofitum fit ponciusi;.^contriti.
A N N OT A r J O N
^olnendico^&d^^ Inl
Coa<iuUfm fortafje dcredinc difii gimis mm habent.qnod & thymus & '^)''^'^' cius gcncrisy
dcaturyquomodo coa^^ulumlac quidcm '^^^^^'[ ^''Mii^ ■ ' tam lontrcii! . r ^
[hcus caufts uidctur.nempcquum ipfum^^^ ^!' ^^^^^eji dinum enjacfit igneoferuorepr{ditunv.cc^_^,^^^^^>^r^^^^
ucro coa^um difecet,foluatq\ cx eadem caufi proucniant
qudi ehijdrm funt gcneris,congrcgarc,(iil:> .t ,0^ '^^' forum.fortafjc calori utriq; hi afi rihendijn>n ejj -
grcgantij6- difgreganti. ^Defnigultu.
jOr cura.
ClniAultus cft motus diucrfus,comp-- ^^^^ 3cutipafmusM.conftriaiuusjc ..
Cap. i6. nc dilatatiua,'-. [ cxiftcns in «^'^' ^'^^^^^
to corporc cius,aut mcri , cx q^^^-^.^aoccn^ ad (bipfum cmn ipaiiiio, Hig»^;^^^ „10^^^^ fi fuci it noccns.c [autC pi'^'P.^Vnm fic"^ ^ fortis cxpulfionis fcquentisipn^»^>
quud refliHcjc.
fortis cxpu ditci,qui"t [
bB. a\focl-acu granis grunsjo tu liac feminib
ILlud,9paruum cft cx ca,rcmouct vinum mi llum cum aqua fccundum mcdium,& aqua commida cx cis, qua: confortant & intrigidat aut cum L ^iqua mchis,aut cum cis,quc tcmpc rantjhumorcm mahim.Et ilhid^q? cx ea cft phi rimu, indigct mcdicinis iKUilc<p, & (i fucrit cx cahditatc,& humorccahdo(&cft iUa>quc fit fc cundum phiritiium)quandoq; (cdabuntca in frigidatiahumida,& cpithcmata faa:acxcis,& fcmitam iup^ fandahs,& campliora,& rofis.Etcxcis,quxcx- ^ fimih'" perca fuiit in hoc,cft cmplaftrum cxcorticib.cu j^^^.^ moucat curbita:,& portulaca:& lauich hordci cu aceto, &aqua,& hat cx ciscmpJaftrum ftomacho& hcpati,& quando augmcntatur,tiat emplaftru ex fandahsA rof rub.& limihbus.Et cx cis,qu^ in potu tribuuntur ad conturbatiojicm ftoma chicam,eft iauicde hordco,contritum propric cum granis granatorum,& oportct ut non fit abhuum . Et ^ [ frigidioragranorum granatorum fine fcmmc , '] & rob dc cydoniis . Qiumi crgo non cft naufca,ahcna uinum omnino, & fu commiftio <• [ eius aqua tamarindorum,] Et fyrupus dc pomis antiquus ,cuius fupcrftuitas rcfoluta eft, [ Et ad cos quidcm narrata ] eft aqua^ [ citrulorumjcxcorticatorum cum iulcb tabarzct parum,& ^.j.fpodij.
milatur ahcui modorum ^^^^"^;^^^^^^ iu piftmonc, & i,Vio fitle^^l
_ adcxp'
morcin. Aiit iion fitnoccns.imo
1 iipcrtiiHtaii» .'vy- nni^i-,|.[ tndinemaliqnam,(.c"t'P '^nobci ! .... ...„acat .id dilat-uioncai > .j,„,a
cidit ori ftomachi prop tci ^[''^yof^^ cut accidit ori llomachi tt^m^^P ach"S fi' . quod nocct.propric h t"" u." n'<i.' - & non tolcrct oscius t^ocun^^", '<oiJ tionisA qtiandoqivcaccidit P ultu* y
m-tatcm,&quandoqtieacc.d 'opt^fjpli nomitum e [ ori ] ftomachi, au r p
fioncmhumorispauciinipi«^^^,.n tur uomitu, ficut quandoqi^^c^,,^^^^on^^^^^^^^^^ ptcr rctcntionc uomitus,&ap^ u oU» '^^',5 fii per ipfum^quarcqi
a B. naftonii al
Part 280
bi dictj btb£ii> aui pon^lu» 5«
ANNOrATIO 7^E S.
ty^ffetlu^n uentrituli intelligit, qui pr<€iedit ft^penume ro naujca?nyUomitkmq; ,quandoq; etiamfcquitur.quare, qida is ab cadem emanat caufi, a qua & naufca ^ uomi tus,repete qux m fupcrioribus dc hisk vipftrat .
'De fanguine retento in Homaiho, & in inteHinis . Cap. 17-
SVmatur pondus ^ ii. « [ clkbori albi,fabaru pondus j.iij.] &lumatur inpoiucumaqua
nifimotu oriscius,pioptci ci^^^LsnfuseiusA' fortitudincm if ,0^ [ fcrucntc. i& dixcrut q^^^^^^^ ,i,qU^;?' j.g^l gultus fortior cft ^^«^^^"^''^^ucntr^'^^': ,oin:tt.scxpcllitrcmcftuam^^
tus cxpcllit rcm ficca,^ [ i^^J . ^,cq^ .^of tus & fubucrlio fit a caufa f ^l^bih^»^ expcUitahquid.oportcni hta
non expelht,& co,quod ^^^^ '.i^otif ' ✓ non poteft , imo f^^^'^^^^^^^^^^ motuuomitus, &cftqu^|^^y jp
dcl^iHiETfimiHtcr miiliotics "'^^^^^^ dcIdclituo.mtus,quafi.'nOt»^'
Fen 13.
fa^iu^^^^'^ fingultus cil paruus,quonia caii-
Trad. y.
qoardL ] cfl parua:& quafi
... -'^^'^ingmcntatur rcs,vchcmcntior fit mo ^mitus. Diflinguamus autcmilhid,
^^cntu^^'^-'^^^^^^^'^^ iinguUum proptcrnocu ^^"Qu H^^^^'^"^'^^^ os itomachi.Dicamiis ita- ' Ic'[(j,^ ^l^^^'^<^oq'JcfitiIhKi,auta rcnoccn- ^'^itarcr^ '^-^'^*^"^ rclcdcntc os ftomachi] fri ^^l^rin .jJ?!'^^^"^ accidit cxlingulru in rigorc
)confirmato in
^ Wm^^"^ ^^oniachi condringcntc ipUmi , piicris ^^•^'^ r ^^^^^ • EtQuandoquc accidit hoc ciderc? , "^'^"s.Et frii2;us quidcm facitac-. cx partc -'^^'^ ^^"^ ^'"'^^^^'^ ^''Ao^W^ . Vnus eoru cll cftcxpaJ^^P^^^^^^^liJ^atis matcrici.Etfccundus ciuiu|u,|; "^'Sonscius , contrarictaic fua ^^^'fiuscil'^^^^^"^'^^'^'''^^'^^'^^^^ ajquahratcm . Kt \ ^«ionis P^^'^cconflriaio!HScius,6c mfpif
cius, &:fimihtcrfiuomuerit, & expulcrit humorcm.Quod il cuomat &: cius finguitus non rcfoUiitur fignificataut apollemal ftomacho , aut in radicc ncrui ucnicntis ad ipfum cx cerc bro,aut in ccrcbro , & fcquitur iUico ambo fimul,rubedo oculi , & diUinguitur intcr utraque peraccidcntia apoftcmatum ccrcbri,(5c ac cidcntiaapoftcmatum ftomachi,6c finguUus, qui ingrcditur in fignis crifis , qmandoquceft
moribus in- '° fignumbonum 6c quandoqueclhnalumjfecu
H 111
;.;4Uamfacitinporis,q ^^.^^^.^ipiaatisiUuddcuirt
dum quod cxponcmus in fuo capitulo, & in li broquidem aphorifmorum dicitur quodqua do uomitus no fcdat fingultum, & cft cumeo rubcdo in oculo^cft malum fignuni fignificans apoflcma ftomachi,autccrcbri, & inlibrofignorum mortis uclocis dicifur,qu6d quando accidithabcnti fingultu apoftcmain latercdex tro cgrcdicns a natura abfquc caufa cognita,6c cfi fingultus vchcmens,cgreditur an ima ciuscx
%6d . ^'^^^'^^i^ illiid uirtutc fua,cuiusj ^^lorc ^'cioUiitur. Aut a rc nocctc fuo
Wnio ij "^^^^^^^Jff in febribus adm-cntibus cx ^'^iition. l^"^^ i^«nuchi, Aut a rc noccntc mor
uarc rctincrur finguUuantc ortumfolis,& exilloeft^t [
^cdicijj^ '^^*^ i^nmoribus uirukntis , & potu
^^^^■luino ^'^^ niordicatiuarum,(Sc diapipcrco
I lUcqui habctcum fingultupun- (fl:ione,iSc uomitum,6c cuzcz,(5c dcftru^ioncroi rationis, niorirur.
^ N T ^ T I O N E S.
1 1 B. libro habecur,^ iUe.
anitatcm icn
^iachi^"'^ dcbilitatcm fubUantia; oris "^^^dchoc-c;
gcncrccft cibus corr uptus, ^dqualitarcmmordicatiuam , 5c accid>'''^^^'^^^'^^'^i'n'-i^l pUirimum.Et fimi ?^^^i.<Sc li '■^^^"^'^^ionc cholcrarum in os fto .cutht,quum cft cholcrarum mo-
orc n,^'''^^^ uomitu. Aut a ucntofitatc rcte
^"^^^UU^a ^^'^^^^^^ ^ L naporofa, J qu^ non po ^rehi....^^^ nocentc lliagrauitatc, licut go lunt ipccics cius,qui
niachi,(5c in tunicis cius,(5c in mcri ite^Luaporoi ^ rc nocentc llia .iz;rauitatc, licut
, ;^'^renu7'^''^i*c'noci
.^'^^naoql/^^^^ntc.lUc ucro,qui ftt a ficcitatc, li^Jfic^t3^^ '^.^i'-'citatc-"[pura cum fpafiiii5^^^^^V& ^^,^,'"^^^ ^^"^ poftrcmo fcbrium inccn
do ^'^^'IujI^?^^ cxficcantium,<Sc tn-
rif f" cft figniftcatio timoris , 6c qua-
^^'t humcchnrc>(5c rcmouctur.Fa-
^ciratc non conftrmara, 6c iuua-
L -^ci,t>^- ^ --numitatcmeft Ucut lUc , qui r\ n P^tcf^^ . '^•ictum cft apoftcma ma^nuin in r^^^citi Jj^ P^*^pJ-"i^ iu latcre concauo,aut in
\ ^flh ^nnisi^ ^H'-^^ ni iatcreconcauo,autin Jviic^ PtCf o| ni vclaminib.ccrcbri fui, aut ^^^crrH. ^^nas in uclaminibuscercbri fui
feL^^aiii J <Sc pcrcuiuoncm dolorofam, ' " ^^.^f^i^imr caput,& ficutacciditi^^ ^'nacioncfLia,6c in ligniscriiis.il-
'fo^^ [ cxir '^^^'^ communitatem corporis , '% -^^^am ^^'^^^^i^iJcft ininucnicndo caufam ^C^^ dix^^"^"^^^^ ImguUus in apoftcmate
^cIiM,, ^'^^^i^^i'a ad duodcnuni,dcindc
. ^^^>Poftcaadoseius/ 1[ ''^ipfo n ](3cdiciturqu6d ^^cruQr^^communitash cpaus,^!^ ftoma
in., . ^
^^e^^^b^^^^^^ contuuiamc mtcr ca
in fciTT/^V^^^SuUum cx macc ia, 6c a. ci L fitis, j rcfoiuetur fint^uUus
QHid fin^iiltm fit. Cjalenus j . defywpt. caufexplicat . cap. 1. Hiiun L anfis doc ct jHip.6.aph.c/fe replctioneyn, uel ficci- a phor.3 patemj(jux& conuulf/onis cauf^ funt, cui fingultus maxi mefimiiis cfi Tu repcte qu^e de couulfionc hic author;quH ctiam de Jfjafino non proportionato ad matcriam ucrba ff cit: nempCyC^ fingultus non ob aerem folum uel mordicarttem in ucntriculo Jkh^iantiam jitfed exprauis quoquead tpjum uentriculum dclatis uaporibus,feu a corde,feu a ieci norCjfcH a quacunque alia particulayqui ajfe&us in peHiJg risfebribus cft frequcns.iyidde &,fi qu^ cxtrlnfecus um triculumpremant.deprehenderunt enim fummi nofira tepeftate medid cx contorta coHa ventriculum comprimcn 40 tefingultum concitatum:qua ere^a,quum defmeret , 4eprejiarurfuminfeMahat.Q^iod adhunciocum fhcir,quia hic affe^us uentriculi efi fymptoma , nempe expultricis rnotus,qualis & uomitus: qnxHio eJlyVter motusvaUdtor fit/mgultufne,an yomitus.Certe Cjal.6.aph. fmgulth eiuf cora. jf. de?n ejk cum uomitu generisyfed fortiorem Hlo et yeheme tiorem teflatur.quodhac ratione confirmatyquoniam in uo mituea folum uentriculus expeliere nititur ,quAinfpatio eius latiori cominentur : in fmgultih.yero^ & ea quf funt in ipfius ore penitiora.quod et }.de fymp.caufaffirmat.Ca "P**» terum aduerfus GaLhoc in loco ^uic.quum aitjl Et dixe runtqnidam ^ &c.] ex propoftto pugnat.quia npn omnts -vomitusfit a cau ft effufa, a matcria.fin yentris cauitate contenta.tum, qubd fi quis fmgultum propterea fortiorcm cenfeat,quia in ea nitatur,qu£ cxpelii non poffimtper vof»itumyerrat,quoniam necejfarium id non efl . jingultus enim nanfeam frequcnter prAcedit , & cB yeluti yomitus initium, quafinatwa yelit , id quodper fmgultum ncquit fropeilerc,per uomitum conari ut extrudat . Quamojrem bac in re ^uicenna^s Galem fententiam deferit.^t ccrte, ftquisdiligenterperpcnderit , confcntire ^luicenna ratiQ yideturyuon Galcno . neque enim alloqui efficax ratio cji, qna fortiorern ejle fm%ultum probatnr , quia ea mtatut ycmriculus per fmgultu pcliere,qua in ip/iusfum corpere infixa,quando &• naufeam idem Galenusfatetur,fme yornitu excitari, quum m yentris tnnicas impa^i praui Im^ mrcs funt.
Liber tertius.
20. ficianturcu ruccoprvllii^&bibatufcxc^s mc*
dictas aLu-ci.PrylUum.n.& opium j^^^
fpici confortat,& rcroluit , allaru i-
OMnis lingultus,qui voniitu fcdatur, caufa eft rcs nociua fuagrauitatciaut qualita tcfua mordicatiua fccundum vnummodoru pra:di(fi:orum, Et omnis lingultus fucccdcs cua cuationibus,& fcbribus adurcntibus, (Sc qucm no fcdat ipilim vomitusjmo addit m ipfo, cft a liccitatc.Fadus autcm proptcr complcxiones
cuni matcria,&c finc mvitcria fcitur cx fignitica 10 nicus fiat,affcrt ci olcum alkckcngj tionibusprcediclis iii capitulis communibus. Fadumautc ab apollematib. ftomachicis, aut ccrcbri,authcpatis,fignificant accidctia uniuf cuiuftjac corum dida in fuo capitulo.
miditatcsad partcvia; vrinx% *'""^'-^t-i-ahi'^ cam,alocs inclinat cas ad viam fccisA cas cx ca,coflus,(5c crocus maturant,oc ^ ^^^^ tantcalcfacicntcs; proptcrhoccrgon ch. ifti confcrcntcs valdcfingultuivcna ^^^^
& fubucrfioni animc. £t fi aiitiq^^^^f^j^amcn-
tum maximumcxpcrtum, <x , j^, [ mci' tur,fit cochlcarium vnii cu aq»a p.-^^ zin- J lis,]Etcx cis quxcofcrunt ci,cft ^^f^V^^^ > gibcris in aqua ^ [ tcpida. ] Qi]}'-^^^' ',5^^^^ ^ tior fit,(Sc antiquatur,nccclsarie l^" .j^^yiiilncs magnx valdc, & clccluaria , ^'^jjj '^j^. indinum cum aqua tcpida , imo ^l"^'^'tlicriaca
^ N N O T J T J O l^E S.
Singultm ex repletione eita.cumone curatur . propte- gct confcdionibus. t [
reaq; /Jip.^.aph.a fingnltu corrcptu flcrnutcitionc fuper- philonium habct iuuamcntum ^^|?Y/(tLip£fii' uementediit libcrari.de fingultu cx replctioncintclligens , 20 Iiqc proptcr iUud , quod in ipl^) c _
uttejiaturihidem Gale. Qjiare a iuuantij.& noccntib.fi cui citatQuomitu fmgultui fedcturya replctionc fa^u eum conHat.rcpletwnem uerb etiam appcllamusy tamctfuum modica hu.noris copia prAua foii qualitiis ojfendat . Ccn^ tra uerdjuhi neq; fa':la euacuatione ucl per Homitum,vel Cilitcr,fedatur,ccnfiat exficcitate cfe^qui affectus infina bilisput.indus cH^utl conuulfiQ qu^ ffccitati fnccedit.
2)f cura .
'^yOftiitus cft cura magisconfcrcns finguU V tuijcuiuscaufacftrcplctio plurima,& rcs noccns fua qualitatc.Et fimilitcr omnc moucs laboriosc,6r. moucnstcrrehicicndo,(5c vocifclandoA ira,(k timor,&: gaudium iiibito acci- <icns,5c triftitiafupcrfluaA afpcrfio aquxfri- » e.ica utfaciat gidc fupcr facicm-^ [ paricntis J fubito,(5c motigirem. tus,(5c cxcrcitium & cquitationcs,(5c cxpc(:l:atio fupcr rctcntionem tuftis commoucntis, (Sc cx-
1(1 ,quoainiK^-V- j^l^ji^c.^ dioVic cum confortationc , & ^^^} . iHis, q"? cxpulfioncA iuuatur cx pi^"^^^? L^ijchici^ funtdcopopanaco , &cxpiliil'S'^ ^j^gi,ltrh 6ctroch.ftcllc valcnt vchcmcntcr Jjtust» 6c mcdicm.i; Valcntcs in curationc o -^^i ai a matcria frigida [ & ^^^^'^ ' linoA K ^ ci,iuntruta,& nitrumpotata ^^'"^*'^^ " militcraquaapii,&acctum _jdcn;<5i? [bafilicum]aqux,& afsarumA 'i^^^^^^.tiatli'^ 50 iorana,<5calaniudcn;itaqu6d ^t^^' gultum;(5c ariftol.(5c ani(Lmi,-& ^^iorii' gibcr,(5c cnula cxficcata,(5c ^'^^^^"^'^iaritcr^^ ,,.5 \. folium (5c acorus,(5c abrotanuni . j (a.ncompofitc;6c fiant cx cis ^ F c c^^^^^^^^^ ]
funt p [ conucnicntiora on .m.,<5^ ^ .1 .1 gis adlKrcntiaci.quaca,qu?bibun ,^^.eiin
dut ad fundum flomachi ft»^^^^'' ^ fo/'t [ . habct proprictatcm mirabilcm !■ inni al ^ ^ ]&cxcis,qu'^niaxmami^^^^ [uu c
t B.craJicado.
pcdlatioUipcr {\x.\w\ . Et ftcrnutationi quidcm runt iuuametum ci , q^uii '"''^^^J^Jj^rhi '^^^^^[^^^^^^^^^ '^'
in :■) [ fupcrandoj matcriam facicntcm fingultLMnjocftimprclTio maxima, (5ccx cis,qu^ rcmouent cumctiamcft longitudo rctcntionis anhclitus: quoniam illnd cftrcsfacicns accrc fccrccaliditatcm, 6c mouctcam ad cxcundum vcrfusporos qu.trcns attradioncm acris:quarc moucthumorcs,ct [ ] <5c rcfoluitcos. EUbmnus longus vchcmcntcr iuuat ipfum,(5c conftri(ftio cxrremitatum,(5c pofitio vcntofarii fupcr ftomachum finc incifionc,& fupcr vcntrcm,&: fupcr L J vtrafq; fpatulas,(5c po d t B. illud fitio mcdicinarum rubificantium , (5c cx curis eft intcr. _ confcixntib.fingultui c [ vifcolo] 6c rcplctiona { B.LmtiT ' vt paticnsipium incipiat f [<5c cuomat]
dcindc bibat hicram picram,aut fuccum abfin thij,fumedo cx co aiircu,& cx falc Indo, ij.danich.- Dcindcpoft illud vtatur mirobalanis c6 • gB.fit iihxtH ditis.Si aut cauias [cft vifcofitasjoportct vt in eius cura trcs res intcndantur,f rclolutio matc riei,& incifioeius ; ficutcu oxymcllcfquillitico , & fccunda pcrmutatio complcxionis cius ita vt arquctur, fi non fucrit noccns,nifi qualita tc fua,6c tcrtia ftiipctadio lcnlus oris ftomachi pariipcr,itavt minorctur,'' [ matcrici mordica tio.Et iam laudati funt trochi.hmoi.Rec.cofti, croci,rof rccctiu,mafticis, Ipicx , ouim an.iii;. aur.aflari aur.iij.alocs^opii ainboru an.aur.j.co
cft dcco(f?cio abrotani
<5c mafticis,aftumptis cquis ^'"^^oa^^ >j in aqua,ct bibatur cum vino L . jjj.in 5 ;< fticis ct cinnamomi,ct fquillc- 11'-LM^^\^ accti.ct dctur in potu cx eO pa"^^^ ] nif^^^
dicbus.Et itcrum t [ nfcdi^^^^^r in-"
cum aquamcliis,&itcrumconi ^anC^'Lii ^acum mcllcctlumaturin po ^^^^^1^^^^ fi)i, rpcrcquantitasnucisEtitcruja^^^^
lus compofitionis, ^^^^^''^ •aiis n^^'^^' oP''' fifimbrij ficci,calamcnthi ^^^^^^l^^aO-^fJii^ fcminisapij,thuris,afiari.oninui ^l^ijd^^^^i; rof ficcarum amboru an.^s- ^^^QCy^^t^^^^^^^p' capparcs conditi cum i^ccto m .q^-^tioff {/ ' adiuuat has mcdicinas ouo^^^^ ^U^^ narum ftcrnutarc facicntiuni. ^^^^^.aici»^ . cii t [ ] cx frigorc P^^^^f " eis gni^'
diax confcrunt ci, ^'^^]^^^'^^'^^'^^^^^^ accto,ct ' ' '--^'^
\i B. noramfn tum mordica iionis.
aqua,ctlinicndocxcis ccq^^.qO^ /
oftib.pccloris,aut liniatur \-au'^'' [^li^^' H cft fupcr furculam cum olcp an ^^^^^ol<^^0h ^fy
cucum.afinini,ct fimilitcr han^? ,,ni w 9i fo!aiuuatiua,etpropricolcuniC ^^^^^^^^^^^
aut oicum in quo dccoquuntu \ cvminum,ct aniudcn,et l"«r/inU; ^ '^^^ cbfti amboru an.^s.\C.pctrQl^^
\ ?
Fen 13. Tracft,
'^nu^^^ ^^^^^^ exrcrior rubcus phifVici «cbibatQ?^. ^"^"^"^^^^^^ dccoquatLirin aqua runtnn,- } dccoctionc amborum . Et dixedo cxV. ^^^^ ' ^''^ corticcs / [ alcala ] quaa -
mfio»?> rf? Ycliquum^ex Gal. S.de cdmp.ined.per loca. ex "P • Trdliano lib.'j.& Paulo lih. 2 .
Dc dijjiofitionihm ac cidentalibus mirach & hypochotidriorum . Cap. 22.
Uatiu^ vaiw '^^^^'^'^^ icminis rut^c llint iufcra^t 7- r p ' "'^^^ cxiftimo. quod coniititi(juJ^'.^^"acho.] Quod fi fiatvchemcns,(5c _
^^^toOe fj^'^^?/^ ^'^^^^^^^^^^'^ 4"^*^ ponantur 10 Et quandoquc funt malx^A' pcrucnit nocumc
OVandoqucacciditin iftis partibus ^ [trcmor] propter matci ias cxulcntcs incis.
a B. ie&igacio.
^^tntu"^^^ ^^ornachum linc incirionc,6c c6 fCrn,qnj^^^^^^"^<^dicin2E: rubihcantcs. IlUau-
omachi vcntofitatc rctcnta fupcr os^ Jiillratio b ipro.aut in mcri.cofcrt admi- . ^^nci. 6c rcccptioaliquantulithuris
(lip ! dcindc fiat,vt currat aqua ca- ^ftvltin^^^ ^Y^^iiipaulatim. Etcnula cxficcata ^^^^^iuus T ' humor fucrit mor-
Pficipi^fl^^"^''-'^^"^ ^l^'c,aut cifufus ad i pfum,
ut cuomat , Ci po- ao chondriorum ad fupcriora, tuncquandoquc '^^tfoit ^^'^"'^^itumcducunt huiufmo ~ ' ■ - -
^'^^^«ilfyrln!^'^^'^^^^*^^ cis,qua;funt ficutiiie
tumcarumad ccrcbrum ,6;. faciunt accidcrc in ipfo mclanclioiianvficut diximus, 5c cpilcp fiam mirachialcm ^ Et quandoquc cft dc hoc trcmorc,qui fit propc os ftomachiiautin ipfo nict [ proptcr trcmorcm ] cordis,tt quando b b & ffmilatur cuc ^ [ facit acciderc inflationcm infcparabiie „ &grauitatcm.&fit ]proxim:i,figniacatio illi, i„repara b:i.s & & quandoqucfignificantapoficmataintrinfe grauita* t^uare ca.quod fi lcntiturattraclio miracli &hypo-
^^fiiuhio p *^'ctofo,5c ficut cum fyrupo dc H^itn ^7^T*^^^^<^4iicfuificitpotarcacctu ; *inyg^|'jjj. ^^'"^crc butyrumtaut forbcrc olcum f/^^^iao llv^'^""^^*^"'* ca]ida;<5c '0 [ occupa- ^ cft pl^^ P^olongari ipfum quantum pof ^^^'^iciuu7t. '^^^^^^'^^ aqua hordci aftcrtci iu-
^ ima?/^^'^'^'^^'^^^*^^ vclicmcs, dc propric ^„ ^
' f ^^inantii ^'^^^^^'^^"^ dulcium,(5c muzorum 3° riora,cft cxcis,quc multip A-^ ^ftcxci*^^ dulccdincm.Et aqua'' [accto ftilcntialibus,6c quandoq * '<« Ji^^^tionr. ;{ 9"? confcrunt ctiam cum mun- J \\ ^Ud| ^ ^^>oc confortationc fimul.Et (i caufa
d B fliixuin faa guinfs oarium •
i'-^cfttr Jaccidcntali$,tunccura ia
l^^^^^cctite/^^^^^^o ]ad fumcnduminpotu H ^'^o.q iin j^!- ^"^^'^ tcpidam cum
r^^'^'^it$ ^^'^cuide aquam hordci, & aquam
fignificat vomitum.& in fcbribus acutis figni ficat ibdam,qua;commouctur; aut J [ fanguincm capitc fluentcm. ] aut vomitum lccundLi quod dirtinguemus cum in fuo loco : aut pcrmutationcm matcrici 5c apoitcmatis.c t [ ] e f ». adfupcr & quandocficorum attractioad infcriora,& "o"partcs fuminisfigniricat pcrmutationcmad in fcriora,v5c folutioncm vcntris, quam cofirmat punclio Ettcnfio liypochondriorum ad fupc licatur in fcbribuspc uccfl proptcrficcitatem Icqucntcm caiorcni aut frigu.s.&: quandoquccfictiamproptcr apoilcmata t T [
]quamuisfit in infcrioribus ctiam.In illis autcm,qui funt in fupcrioribus,crt tcnfio corumadfupcrioracum g [anlichtu 6c ml rach] fimul.& hxc infiaiio in cgritudinib.acu & coaraacjone. tiscfl:mala,cui aflbciatur itteicia hcpatica. & quandoqucaccidunt iflis mcmbris,lciliccthy
f f B.intrinfcca
J^^^^ trigij^*^ ^^'i^jam citrulorum, (5c muciilagi
i!^^'^finiii " *'^'^^^ditcr inuncliocx cis extc- 4^ pochondrijs,& mirach dolorcs mordicatiui, ^^tUm c. i"^ ^^^^"iilibus.In f:ir>o aiirom nnfl vo
^ '(fl
r ^^^^)fu>^ '.^i^^^uibus.In fado autcm poft vo i^^^^i><Scfif,^^'^^ge'^i'cliquiashumoris mordi k f^^^ioniN,,^V^^ Parum naulcir, ftcrnutct ilcr
ym r. ^'^'^l^^c ii,. ^'^4^cntibus:poft quam dantur ,f^vt7/0b,i^^';'^'»'^:^mi fiiciunt illum humorcm,fi tj ^^^is pL^^^^^^''^ tamarindi,(Scpropric quii r ^^o,s.£j^ .^^'^'PJcns ci ^ [ rccipcre ]ctiam tama ^^'^^m,fae ^^^'^ ^cntit ilhid,Hn6 fcntit cxtcn
6c do\oTcs cxtcnfiui proptcr a?gritudincs hcpa tisA xgritudincs lplcnis,(5c apoftcmatalaccrti & in fcbribus,<5c in crifibus.i^ [Inquit Bucatis] oganefibur in capitulo dolorumhcpatis, fidc ftruitur uirtus appctitiua.Draco cnim quando dcbilitatur in vcnando hcedosA aricrcs,&: fimilia. 6cnon ualctdcfcrrccos adgruntani fuam,vcnatur aucs,(5c propricaucm,qua: dicitur taptilus,(5c comcdithcparcarum, <5c cxcita
Alm litera.
h B.
^.'^'^^'stcm^^^P^^^^^'^»"" ori ftomachi cum cm tur tuncappctitus cius, & rcdit virtus : cius
Part 281
l.>.,.^"P^*rativ. ^ 0.rW.ri^ ^
\ j." ^cucg -^^'^^tis^^c taccum forbcre forbitio ^^qii.hV^^^^^^^-^ ^^c»n cft h [mundificatio ] • '.'^^^i^i^A^^^scft.-tconfortatio ] Cicutmcdul
^ '^Odo
iqua,ficut olcum amygda
' J P^illi i t ^^^^^'^^tum ahquod fi^cut^^ti: Vt/^iWiuK ]Infaaoaute Ccir^^'^fUr ar, a ^ hcpatis,5c aliorum , oportct ^hu cft oi^ I ^ phlcbotomia fi nc- ^iii^^ ipfo c- ^'^^^^^ia,^^^ tcmpcrctur ftoma ^^^lUa h^^.^^^^^l^? ^""t ficut aqua eranato . '^^^•Jci.Scaquacndiiu^^6c4l^ftra.
{^^^ r^^g^ltmyproi urata euacHat "-^fe dp (^^mprcfjioneyycl maligna qua
-^''^^ /L T'' ''"^^'^ ^^^' ^^'■'^ tcmunda el^^^ caufas oppugnantia.Vide quod cn
^ o r ^ T J O ?i E
Deuarijs hypOL hodrlorum affeEiihm,tenfione,tremore & dolorihus,obitcr meminit.agctauteparticulaimaUbi.
FEN QJV ART ADECIMA.
Dc hcpatc, & difpofitionibuscius .
TRACTATVS PRIMVS.
De uniucrfalibus difpolltionibus hcpatis.
Deanatomahepatis. Cap. 1.
HEpar cft mcmbrum,quod - [ gcncrat fan- i';<^-;-nt euincm ] quamuis mcfar^ic? conucrtat fangaiais, <|uaiidO'
a B:compIet gc nerationc fanguinij.
h B.Alialitera
ipCam fiigir. c I^.Miu liccra. nominatis «claraicts . 4 l/ifliim.
ej B.rt!pr4 por tatn Sc inittit fu perfiuitat* uel rclidcntia nicii chulica aci fpl^
f 1. concaunm
eio% eft illud.
JB.giUhofim. B. diaphragmati iocai aotni eitis .
qqandoquc chylum ad fanguincm conucrfionc aliqua,proptcr illud,quod cft in cis dc virtu re hcparis.tt fanguist^uidcm fccundumucri tatcm eft cibusconucrlus ad fimilitudincm hc patis^qc? cft caro rubca quafi ipfa fit fanguis uc rus cdgclatus.Etcrt uacuum a uillis ncruoru, in quo nafcuntuc ucnaj,qux funt radiccscarum,qnx' proccdunt , cx co difpartit^ in ipfo ficut vilU.Kt licut tu lciuiftiin anatomiavcna-
communicantianifiproptcr rcm "^^^^^0cx apoftcmatibus hcpatis.& P^^"^"" llunaeft ritur cx hcpatc. funt duc ucn2;,quai' . inlatcrc concauo.Sc plurimumiii" ^^j^^jj^a ius cft in attradionc cibi ad hcpai ^ .^^^^^ tur porta,& altcra cft in latcrcgilw ' mcntumcius cft applicatio n^^^'^%a,&
mcmbra cx hcpatc,& nominatur co^^ iAvuL vuii.i.c li^ui. lu ivmiimu vcna- oft cudimus iam anatomiam ipl^^ ^-5prc-
rum quictaruni,^C funt fugcntcs] a ftomacho j. «5c hcpar quidcm habct ^dditam ^.^ ^^^^^t
&intcftinis mcdiantibus ramisport^ c [ nominatc mcfaraic?] cx concauitatc . Et dccoquit^ [illicfanguincm,(5c mittitilluni corporimcdiantevcnaconcaua ortacxgibbofitatc Cius\& mad.u aquofitatcm ad rcncs cx viagibbolitatis.Et mirtit tpumam cholcricamad fclcxviaconcauitatis *t C
ctiam,($c ^ [ concauatum cft illud dc co,] quod cft a partc ftomachi,vt cins coapatio fupcr gib bofitatcm ftomachi i:%ona fit.& ^ [ attradtui cft: illud.quod dc co cft aparrcdiaphragmatis,vt non coardctur [diaphragma fuo cum labo riofo motu:im6 fit quafitangcns ipfum , pro pc pundunv,Et cft coniun(ftum propc ucnam magnavii ortam cxco,(5c uti bcnccomprchcii dant fupcr ipfum cofta; curuc . Et ipfum quidcm tcgit pannicuins ncruofus gcncratuscx
cntia ftomachum,(5c adhxrcn 1 .jj^f mpr?hcnfio cius,quod compic^^
ipft compi^iiciiuu ciu3,v|n^-'»- - >ius digitis,& maius additamcntoruni ^^^^^^c ditamcntumappropriatumnomm r^jjcft- a^l»''' ti,& pofttum cft fupcr ipfuin rcU .^r^^-^^i , ^ [ cxtcnfio 1 cius additamcnti ad ini ^ fcr omniaadditamcntacius funt uU. . ^jnibus asquod non cftcorpus hcpati m '^^^^^^^{o^ omnibus [ compriincns coftas J .j^jj co" titcr innixum cis,quamuis fit m p pra rumficA cftciuscommunitas ^^.^^ftastioj ptcrillud.fcommunitashcpatis au . jc
fi,<5c diaphragmatisA caro (cc\\i\^^[ fum non habcr,lbdillud,quod ^^^^^^ucnit^^ panniculum,fcntit:proptcrca 4" ScfO' parumpcr dc partc panniculi ^^[^^[t^sA^^ ptcrhocdiucrfificatur hasccommi ^^.^-^^, dicium ciusin hominibus.** ^^[Z^rr.^ii^^^
aicium triuj» in nomiiiii.'"-"': 1 ^p^tc»^ ncruo paruo ucnicntcad ipfum , ut faciat ip- cjuod gcncratio fanguinis "^^'^^choli?''^^^ fuin acquircrc lcn(um aliqucm qucmadmo- ^ lo fit (i^paratio cholcr? , & ^JjJ^ ,iturrcs dumdiximus in capitulo pulmonis , 6c hu- quofitatis.(5cquando^.iuc dcltn .^^ring
— - ' lAqnandoqucdci ij^fcp»
,uinis,&non dcft
quaquccarum,e. , .n-uitncrationc fanguinis,& non ^^^^f.^.^^itio^^' rationc,(Sc quando dcftruitur m cp ^ ^^andcftruiturctiam in ^anguiucbonc^-^^^ no^^ doqucaccidit dcftruCtio in, iep^^jj^^ ^^ttih^^
iufmodi fcnfus manifcftus eftin laterc concauo, & ut ligct ipfum cumalijsuilccribus ct ucnitad ipfumucnapulfatilisparua^difpartita inipfo,&aftcrtci fpiritum,(5c fcruatcalidi tatcm cius innatam,(5c t<rmpcrat ipfum cfi puifu.Et fadum cft,ut pcnctrct ha:c vcna ad con-
cauitatcm,quoniamgibbofitas ipfa cucntatur ^
motu diaphragmati.«i.&: fanguini quidcm non quidcm forti funt.iiii.uirtutcs^ cft crcatum in hcpatc fpatium amplum , imo ramofum difpartituni , ut fi comprchcnfio cius totius fupcr chylum uchcmcntior , & paffiodirparriti chylicx co,magis complcta , 6c uclocior fit.(?c illud , quod tic ucnis cft a partc hcpatis,fiibtiliorc«habctrunicas, ut uclocius pcrucniatpcr cas impreflio carnis ad chylum . Et panniculus quidcmcius,qui coniprchcr.dit hcpar , ligat ipfum cum i r ui
proptcr hcpar,im6 proptcr " f,""^ in bcp^;. fia cx co illud , quod rcP^'^^^"'^ alcs:^ quidcm forti funt.iiii.uirtufcs naf^.^j^cp]^ plurimum
discftiuxcftin ^^^''ZA\[sci^^'Z mum aliarum uirtutcm cft f^""^ " Vfar^''^: non cft longinquum quin hnt n ftrcn ^ omncs iftx virtutcs , licet q^Jl^^^^t.irrauit;;^ rum aducr fcntur primis, [fifut qui pofuitin mciaraicisattract ^^^jfran»^^^
tiuam.ipta: cnim funt uia:,pc j ^(^iO)'^ uj- & non cft pofilbilc ut fit in ^^^^^' ionibu^Srunt ad hoc rationcs i'miiics//|.^it. ^\%t
B. panniculo ^-^^.^.jb^g tci^cntibus ] intcftina , 6c ftoma- 50 libus,qucfunrci inomnirc
<jC iem qoi c6 prcii^nJit heparlig^vtar cum
lC .ritf^lrirja , &
di.ximus :k l'ga tur <Fr Ctiai Wiaphr..gmate b ja tjone roaxinaa forti & iigaf.\r ipfif eum cciv^ dorfi etii j.&iiiifncisaliis ti boUb paruis» ficcontiouat. Jj s.adaeniffrt» . i t B.inaenircr nir.gis jn tote- Ja&
chum , qu^ diximus , 3c ligat ipfiim cum diapluagmatc Ugationc m.a.ximc forti, 6c ligat ip fum cum coibs dorfi, 6: iigant ipliim alia fubtilia parua. Et continuat intcr ipfum,<5c intcr corucna^ [ continuas] intercaanibo ,quam fciuifti,dcfccndcns dccordc ad ipfum,aut dcfccndens cx ipfo cor fccundum ambas intc tioncSfSc h.iscquidcm ucna Ihpicntcr ligata cft etiamcuv-n iicpatccum paniculo durojfpilfo , & eft penctrans fupcr ip^" *"
raicc habcrcnt uirtutcm -rtutci^^ ' 6c digc(Muam, fcd non habcnt ''^^tci^-^ y ftiuam qnoniodo cnimhabcm^.^ cib^f ^ciit ftiuam,quum non morctur in ^^d ^^^^ porc quo patiatur^Et dicitctiai ^^-^^^^ uirtutcmattra(^iuam,quunui^ij^j,tia^pi^^^;j)i« habeatjcommunicarcnt in " •
coniicnicntiam uirtutL^<5c ^^^^ iiii'^':',^,,^ confidcrationis non fciuit, ^"^^ttral^'(Lc^^ _ [pfum,& fubtiliuslatus 60 diuaquumcft in mcatu,cxq ^^^^^^^pUi ^^jrt
cius cft iUud,quod'cft a partc intrinfcca,^ t C illud magis adiuuans, ficut q j,^^^^ in. ^..^d
] quoniamtangit mcm ' ' «..u,Mir,
bra fubrilia. t [ ] (Scihcpar quidcm
homims maias cfthcpatcomnisanimalis ap
propinquantisci in quatit4tc,(5cdicitur quod ocaulpluscom-d2s,<Scdcbilioriscordis,eha bcns maius hcpar tc corinuat inrci ipsu,ct Itcr ftoiDachum,acruus,lwd cil fubtilis, & no funt
in mcat^cx quo cxpcUitur ' ''''^[jtiis c[i^j, (ct nis,cfr,illud magis adiuuas,6c ^^^^,,. n attraaiuacftin mcri,<5cclr ^ ut<J%l; uir,qu6d non cfr multum maU^n ^ , atibus quibufdam uirtusart!.^^ ^ m digcftio,dc quafit ciirandum^^^^^^ia ncccifariain ci$ digcitio,!»^^*'
^ Fcn 14.
^'^mcfa?^^ *^^^^^^^ qiiandoquc coiiuci-titur ftegaui/^^^^^' conuerlionc aliqua. Quarc crgo ^^^mera^a— ^ ^^^^^^ hoc,virtus digcftiua fetincas "'"^ ^^^^ ^^^^^ ^^^"^"^ rctcntiua ^^''gcrnr?^^^^^^^^*^ aliqua,quaniui*non proopcijtj •**^'^htuscft,qu6d ^pecics uillorum
?^^ir,qiir\^?."^^?5""^ ^""^ diucrli.<5c clon 10 fcftinatpcnetrano cftclongandu .
^alio ^ — quoa in orc ipib eftdi ^^^irtusrvt ncgantquminP [orbo]
qiiod ucio ^ ^'■^*'^ (iigcftio,(5c cft mcmbru ^^nditcf!.kf^^^^^cuaturabco, quod copre- '^^ffificctur r L^n^ * '1''^'^ pofTibilc cft, uc di. '^'^itin atr "^^^ membrorum, ct conuc ^^i^sitiui. '^^^<^'^^^umus rci:quamui5 fitua ^^^Wd in^i^"^ «icmbra omnia . ct oblitus ^iis fitcunl^S^^ hcpar,ct plurimum c-
^^^WnL^ ^„^Parctillum,] quicft contcntus '^^^^^^tlillui rir '^^''^'^^^' fmc hcpatc.Etfignifi Jji^^^^^^^^ihac — quumdicit. qui
1'^^'^^ moll.-fi .^^^' "'^ ^aciat cmplaftrum pc- -.q tia,(5c cx [ caufis ] <5c confuetudinibus, £c qux « B.a:uiibu«. l%nM.L ^^^tis r-"— - ■• • ^
H, . ^^gfitudinc ad curandas mcfa- IjjJ^^^j^Jcurationcm hcpatis,cft ficut
Tra6i:. i.
i.defan.dmmaU&Auer.i,Coll& Amc. i^.de anlma Cap.^.& dein^
libus.Pro folutione qu£llionis,multis flacetjfangim^^^ , "P^- & fi m ieicmore primum ortum ducit^m corde tamsn ip- ceps^.' ^ ' foperfici & eUborari.Efl & quafiio de uenarum princi- Cap. ^. pio.cjuum Arifi.cor uenarum Jontem exiHimet,Gal iecur. ^^^'^* "i*- ^ de qua re alibi diximus.
Demodis exquibus fi^ificantur di^ofitiones hepatis » Cap» 2. o
Vandoquc fignificantur difpofitioncs hcpatispcr obuiationem tadus,ficut fi gnificanturapoftcmataipfius quandoquc: Ec quandoque ctiam fignificantur pcr doiorcs , qui funt ci propri;. Et fignificantur pcr opcrationcs fadas cx co. &: fignificantur pcrcom* munitatcs membrorum proximoru ipfi,ficut, ftomaclii, & diaphragmatis,5c intcftinorum , & rcnum, 5c fcUis.Etfignificanturpcr commu ao nitatcs mcmbrorum,qugfuntIonginquiorail lisab co,ficutpartiumcapitis.<Sc ficutlpienis. Etquandoque fignificantur pcr difpontiones * [ communitatis totius corporis ] ficutcalo* aB.coramua« rcm,<5cformam,(Sctadl:um. Etquandoque fi- w«corpori. gnificantur pcrea, quscoriuntur in partibus cius,cx pilis, 5c qux oriuntur ^ [ in ] ipfo.ficut pcr uenas,& cx forma mcmbrorum aliorum . Et excis,qu^ gcneranturin ipfo, <5c proccdut abco.Etproptcr coucnicntia, & diucrfifican-
b i.ez.
proptcr iiocumcntum acci continuantur cum cis.
>ti) pfi,;1^'^ in dorfo, & dimittit c r^SofcrnrPV'^ tadicis,qua: cft nucha.hi. . ^^quid "^^^^-^oniuni^us huic fcrraoni.
(I^^^tibiK^r ^^^^ ^"*^d pcdcs nonfunt vacui
Di *^yciia k ^*^^^r*h, <5c motiua,(5c fcnfibili , 5utci)icor non cft diftcrcntia intcr
^^Usic^^^"ni,<5c virtutcm nuchx,nihquia ^n* motiua, uniuscorum , cft
'DiHinElio modorum harum fignlficaimum . Cap. 5.
Slmilitudo quidcm acceptacx tadu, cft caliditas taiflus partium cius , quoniam ipfa fignificatcomplcxioncmcalidam,& frigiditas .g cius fignificat complcxioncm frigidamr^ [<5c lc ^
^ac^^^^^'c>i^p7^^^^^^ fccunda,6c fimilitcr cft 40 nitascius fignificathumidamco^rnplcxioncm C^^^irtiir ^^^^^^^"^-^P^^'"^"^"^"^^""^ hcpatis:] <Sc duritics fignificatduriticm cius , h/^^^^.Scor,-^ '^^^niuis fitcarumprincipiu " - . ^ - . ^ . ^ .
^^'-\[ ^^^^^^0 quum ipfx fintinftrume jw^^^itcxu . 3 <Sc inftrumentum naturalc C^^^QcaH r non fccundumfcmita
f^^^^plufj ^^^^^tit in laccrto,quoniam fccun
$h ^^i, 6r • ^^ii^antc in ipfo, & obuiante ?:^ctc,^ "^^ta qii^^ tcrrum patiaturama-
C '^^^imilif attrahiturcumcofcrru ybilliccrit oppilatio,autapoftcmarEt fi fucritfi ^^'^^'^^^\^^l^A ' [ J icnamA nc grauitate,tunc iWxc cxit ucntofitas. Et fi fue
^tUnt, ^^^PiUrimoseorum,quivcrifi- ritgrauitasfincpunaura, tuncmatcriacritin
corporc iicpat is,fiuc fucrit apoftcma , fiuc oppilatio.Et fi fucrintcumpun(5lura,tunccritapud panniculum uclantcm ipfum. Vcriim fignificationcs alfumpta; cx opcrationibus fadis ab co,funt proprcr digcftioncm, 6c attracl:ionem,(5c cxpulfioncm im^mnis ad corpu s,
)--ni.,.u-'n€v • ' &aquofitatisadrcncs,&cholcrxadfcl,6cmc
\H,Snayn,^'*ffi^^ 60 lancholixad lplcncm,cS: ficurdifpofitiob [tuf
\l \'^i:iuli.^ fis.] Quumqucdcftruitur aiiquid horum , <Sc
nonfitproptcr mcmbrum communicanshc pati,tunccft cx hcpatc. Significationcs autcm acccpt^ cx communitatibus,funt ficut fitis: na cCficft] cxftomacho, mLikodcs fisnificAt di^ fpofitioncs hcpat is,ct ficut fingultus ctia, ct ficut appctitus ctiam,ct digcftio^ctficut malitia
aut apoftcma durum in ipfo, & ipfius inflatio fignificat cius tumorcm, aut apoftcma in ipfo fic lunatio,quac fcntitur cx inflationc cius.figni ficat quod cft in ipfo hcpatc,& ipfius clongatio cxiftcns fccundum aliam formam , quod cft in alio abhcpatc,(5c quod cft in laccrto vcntris. Similitudo autcmaccepta cx doJoribus cft,ficut fi fucritcxtcnfiuuscum grauitatc, tuc
T A T I O N E S.
Kf^' l^od Mes ex Galeno plura ^.de ufu
%l^*^^oucrfl ?^^^omen pertinet y de iecinoris partihiy-^^Phne ^ Gal. 6.deadmininr.
SJii ^""^e /^"'.'^*'^"" '^'^ ^ruiis difiijjum fit.De eiuf Scii^^^^^iolii, f^^'^''e(irixa. Hic Auth^r aitiecur
''''it/e z^'*'^^'''^'''^''^'' ^ GalContra^rif.ficut
^t^l^ ^OYf^JJ^^^^'^ Mrium omnum in corde Hatiut. ^'^'Pp>&7' ^"^"^^'"^fi exifiimat. Vcte Gal.6. plat.& i ,eiufdcm Vide & phiofophH
b B. Cids.
* B /Tgnilicatur fuper ipfas f B.contra operantia.
g B complexio- , Alii lir.:ra dicemns in capi tulo coplexio' nura hepatii.
fi) Bradicalem.
n t B. illoda quo fp?rgitur fanguis bonus cuti) niiimilatio jje eorpoii$ bo nacft fanum,& iliad.
f) B. moUiftcaci
anhclitus:quamuis cnim fit proptcr pulmone & diaphragma,tamcn quandoqucfitproptcr hcpar,& ficut rpccics cgcflionis ,& fpccics urina; ilgailicaiu difponcs hcpatis,quas rcics,& fi, cut diipoiitioncs Ibdx, <5c xgritudinum capitis. Etdifpofitioncs aegritudinum fplcnis fignificant ipfas ,&hcutcx difponibus linguc in [tadu ] cius , & afpcritate iprius,<5c colorc clus,i5t coIorcJabiorum'^ [ fignificantur ipf?. ] l:t ia quidc currunt intcr cor 6c hcpar diuerfitas>&*[ conuenicntia,]& uidoria rn qua htaribus fuisjquas diximus in capitulo S{. an^-tomie] cordis.Vcrum rignificationcsproptcr diipofitiones'1 [ communitatis ] fimt ficut fi. gnincfttio coloris fi.ipcr hcpar ,ita ut fi fitrubeus albus, tunc fignificat ranitaicm cius , aut fircitrinusjfignificat caiiditatcm cius, aut plu-r binus frigiditatemcius, autbrunus iignifiqat frigiditatem,5c ficciratcm cius,vSc ficutcfl figni ficatio icLcritiicfupcr ipfum.Etctiam ficut (ignificatio pingucdinis carnofiCjfignificans hu niidiratem6c caiiditaLcm ipfius,autpiugucdi- H.iscum adipc fignificans humiditatcm & frigiaitatcm cius,6c ficuc macics, fignificat ficci^ tatcai ciiis.Et ficutcommunitas caUditatis in corporCjfignincat, fi non fucritavchcmcntia caliditatiscordis, caliditatcm eius.Etcognofcuntur cum ca fignificationcs caliditatis cius
ErxdicliK.Significationcsautcm cx formis me roru m aliquorumifunt, ficutfignificationcs cxmngniiudine vcnarum,5c amplitudinc ca~ rum,figiiificantcsmagnitudincm licpatis, 6c amph' tudincm viarum cius,<5c cx brcuitatc di gitorum,<Sc longitudinccorum ctiam,fignificaturparuitas,6c magnitudocius.Scd figniiica tioncs cx pih.sortisfupcr ipfum funt, ficut fignificatiunc><--orumjn mcbrisahjs, quasiam diximus.Signincationcs vcro cx cis,qua; oriutur* [ in] ipib,(Sc funt vcnc , funtquoniam fi ipfa: funt gronc,niagnaj,nianifcfic,tuncco mplcxio !■ [ principalis ] cd caiida, 6c fi funt fubtilcs,occulta;,tunccomplexio^ [ principalis] ert frigida-.Vcrumcius caliditas , (5c frigiditas, lcnitaii <$c dunticsquandoquc luntproptcr c6 pkxioncm [ principalcm , ] 6c quandoquc funt proptcr complcxioncin accidcntalcm. Si gnificationcs autcx eis,c]ue in ipfo gcncratur, funt ^KnX. fi in ipfo gcncratur cholcra , fignificat caHditatcm cius 6c mcianchoha caliditate cius vehcmcntcm.aut ficcitarcm cius, 6c frigi- £litatcm,fccundu quod fcitur in loco fuo , 6c gcncratio fanguinis boni cfi figniiicatio fanita tis cius.-^t [
fanguis cft cholericus,aut mclanchoUcus, aut ^ { moUisj dcclaratur jn co.quod ipargitur cx: co ad corpus:aut aquofusinonrecipiens conti nuationcm cum corporcficut cft in hydropi fi carnofa,eft tnfirmum,lccundum qubd figni ficatipfumdifpofitio eius.quod fpargitur ab ipfo.Conucnicntia ver6,5c diuerfificantia fciuntur cx hoc,quod conucnientia funt fimiUa complcxioni naturaU,contraria complcxioni &ccidcntali. fcx aitatc vcro 6c confuetudine, 6c qua: currunt in eis, fignificationcs cognofcun turin^[qualitatibus,
Ex ijfdem jonuhm petcndd dc iecinoris ^''^^^tjf^iij.
art.med.Gal.y/uthor nokerplura hic capita, l refert.quf & fmgiiladiligentiffimc expHc^M'^ nia ad Gal.regulam parno ncgoiio retuleris .
De contraoperantia cordis adhcpar inf<^^^^^ lo Cap. ^j.
• r\t rcali'11^'^ •
SCias,qu6d caliditas cordis "J"^' .Jifas eiu^ tcm ] hcpatis magnifice, 6c ,^^J,"^^jjjs ' non vincitficcitatemipfius, .|-jspartiiJ^ quadoquc vincit humiditatcm li^^P .^^^^^^ cor pcr:5c caliditas hepatis uincit tngi ^jccitatc . { dis dcbilitcr,6c humiditas cius "^",^ ^^^^111 ] !'|> ipfius: > t [ ] 6c cius ftiS'^7^'' rj,^itas icn^' ' vincitcali.iitatcm cius,6c jpfii^y. 5 co^dii 20 pcrviiicithumiditatcmcius. ^-^x^i uinc^^ vincit caliditatcm hcpatis plus » 9 ^^ius ficcitas ilUushumiditatcm Mq^^^ cordis.uincit humiditatcm l^cpatis^^^jj ^^^^ uincat ficcitas ipfius humiditatcn cit trigiditas cius ctiam caliditatcni quo modo viclorias.
^ N N O r ^ T i ^ ^ .
jo Pulchrimutuam cordis & 'i''''''''' !Zi,iJio eM' docet.de qua re & GaUih.art.mcd.Sed a ^^^.^^^ ^r,
modo a iecmoris caliditate '^«^^^^/'"'•li^f ./^^1«^ • n^^^] cat,quum quoduis (oriecinore multo ■^Jefecr^,^!^ quodfomcaloris tsi.a Mt^.Satisfacit^^^l^^^.^^ iecinonscalorecordisfpiritus.quippe<^^^^ uero/^ r^fanguincm , & ^frritm cordi inip^^,^'^^^^ ^ccide^^{ '\ cordis corpus rnagis calfaciunt.atque itA? ^^^^^^ icc cur calfaccrc corpoteH,quod tamcnp^^J nore frigidim .
H citfi
Dc ftgnis complexmum hepatis natu\ ^
COmplcxionis caUdx ^^^^^^^ ampIitudovcnarumA ipj*^ cocp^'^^'^ irttio.Etcalcfadio a [puimonis J ^ ^ot^^^.^Jo non refifiit ci cor .taliditas emm ^^^.^^o^ citfrigiditatcm hcpatis ^^'^'l%,^xcii^^%^ J ^ gcncrttionis cholcr;.ini^tatc 1 i.^^^^P^^^^^^ \s 50 melancholix in fine cius,<^ i^" apF*^ in ^ [ ofilbuspecloris: ] Et i^^^^ cibi,6c potus.
A N N o r A r
Hahcs h£c omnia qu£ ab hoc capi ^.^^ ^ 'fyfqueycx Gallib.art.rned.qHA tn libri^
Vefignis complexionis fr'&^^
Cap. ^0.
• fisi^^^ fiS^^
Slgna eius funt contraria ill" „ hcpj|jjraditas cordis vincit calidi» frip^oHi nus quam vincat caliditas «"^^ntis tcm.Et quoniamlanguis plocioncmcft fubtilis,^^^'-^"-'
1 s
Part 282
Fen. 14. Tra6t. i.
fofebfcj^^^^^^ * f"nc multotics acciduntin ip-
'^^hniscomplexionls ftcc^ naturalis .
: 0 ^'^^^iiis funt paucitas fanguinis/ 1 [
Ufn. J groilitudo b [ cius,] Sc va
t $ 1 i
JDe /zgntudinihus acctdentihus hepatil Cap. 13,
HEpati accidunt ggritudines complexionis in proprictate iux fubftantix , & segritudincs complcxjonis,(5c apo(kmata,& veficx,&: propric apud panniculum,& rumpuntur apud fpatium, (Scrcliquaquarumlingularum diccudo ■'\^^' <5cficcitastotiuscorporis,3c muscapitula.Etquandoquctoleratrupturam corfi^j. P\^<^rum,(5ccrirpitudoipforum. Et 10 plurimum quamrcliquamembra,5cnontimc
^^tn hepaT ^^^^^ ' [ conrcqilitur ficcita- ^'ficitea ' '^^^^uod ^liquid ualcat ] imonon ?^^midit-^^^^"^"^- ^^ccitas hepatis uin ^^^%ci^ u ualdc.Etcaliditas cor-
'ditatem hepatis in ultimo.
'''^Gccif ' illis/ignis . Etcor- »o nit nocumcntum corum ad hcpar,& quando
^'^^^«cmht^ quandoquc . f confequitur]hu ^'^«sjpu^^^^^Patisparum valdc. Vcrum humi ^ vmcit fxccitatcm cordis fortitcr .
f^to cr ficcanaturalis.
tu/^Pilorn ^^'^^"Suis groffus . Et multitu-
r <^ mnu- ^''^ ^'"""^ rcpletioncm & d u- ^oNMi^ ^"/""S^"^^ choleraj ^^^^sj fi n " ""^^"^'cntutis . Et c [ ficcitas ^ou <liucrfificaucrit ipfam cor.
•^xmiscdiddi,^ humld^naturalis.
tur ex ca mors fcftina.nifi aflTocictur ci cruptio fanguinis ex uena magna. Et quandoquc accidunt hcpati» [ apoftemata] pcr communitate, & propric in ftomacho,& fplene,& felle, & re nibus,& diaphragmatcA pulmonc,& mcfarai cis,& intcrtinis,& propric fuperiorib. Scd fto- b b. fpUoL macho,& b [diaphiagmati,]felli,& mefaraicis, & intcftinis comunicant in primis vcnxj qux lunt a partc concauitatis hepatis,deindc peruc
as cf^^^^.^?'^ * [caliditas] fanguinis,& bo
queconfirmatur. diaphragmavcro,& pulmo, & rencs communicant in primis vcnisgibbofi tatis,dcindc pcrucnit ad hepar , & quandoque confirmatur. Etplurimacommunicatio^qu^ cft, non cft nifi ppopter ftomachum , proptcr caufam,cum qua corrumpitur digeftio , & cxpcllirur cibus indigcftus , nifi fit caufa alia . Eta;gritudinum quidem gibbofitatis,matcricrum cxpulfio (ecundum plurimum fit cum prouocationcvrina;, & fluxu fanguinis cxnaribus,& fudore, fed in egritudinibus concauitatis eft illud cum folutionc vcntris,& vomitu cholerico,& fanguineo,ludorcetiam inpluribus horis.
tA N N O r AT 1 O IS^E S, ^ccidereiecineri omnernorbi genus potefl-, & intem-
vii^ .^Um U • * cius.Et amplitudo venarum peries,&mala compofitio,& folutio continuiyftueid per
^bd^^^^^jnitat ^^^t * quod color cft r ubcus effentuim, fute per confenfum,prmario uel fecundario,qui£
^ t^' ^Pi^^ plurimi in s [pcdoris of in fcquentilus patehunt. ^>£^^Ucfu ^^^^^ cis,qui funt in calida & fic
' ' ^f^c.&. ^ ^^*^^ fpifijtudinc eorum & cri- Defignis malitice complexionis calidx . ^.'^fcncrir
^cft 5^ ^UmiH '^^^ corporis,proptcr calidi- CNomi, r^^^^fcm ipfius.Et quumcalidifJ^^itasef>^^>^cmaRetcorpus fanum , & ii *gritud-/^^gis dominans, feftinant ad ip i'lDr P^trcfadionis.
Cat huniiddtnaturalis .
1 C^^^^^Us ^^^^ ^^^^gnis aquofus, & phlcg- ^ \N.^^>ftriA^^^^^^^^^ pilorum apud ofla pe- ^\ln,,7ties,i>.M^^.^ ^'cnarum , vcniK non reple- N\Holi;P^^^^^ cholcra;, &
fi ' ^ ^^^e iuuentutis , & humiditas . ucontraopcreturcor.
Cap, ^ frigida,& ficcA naturalis .
^ f B, Alialice
^CiJ^^^Um ^ corporis,& co
^^sta >^ Pan?* ^ occultatio carum , & caru QtiUs^^citas piiorui^ in mirach,& fic-
MAliti^ complexionis calida: fignafunt,fitis vehemens, & non abfcinditur cum aqucpotu,& paucitas appetitus cibi,& inflam- 50 mario,&citrinitasvrina;,& tinduraeius,& vc locitas pulfus,&frcquetia cius.& febrcs, & adu ftio languinis: t [ ] & lcdi a cakfacicntibus. & fcquitur ipfam liquctadio incipicns ab ra-&«»^n»s. humoribus,dcindc a carnc hepatis,& fcquirur <^ rafura inteftinorum.et quandoq,- deficcatur ^ g ^^^j^ ^ cu ca natura abfq-, dolorc ^ [ latcribus; Jaut gra uitate,ct multiplicatur cQ ca vomitus citrinus , ct rubeus,et viridis ut fuccus porri . ct cft cu ea cgcftiochoIericapIurimum,ct propriefi fucrit 60 illic cum complcxione matcria, etfino fucrit minoraturfanguis,ctcxa(pcraturlingua,ctcx tcnuatur eorpus.ct quandoq,- fignificatur iUud cx jctatcct confuctudincetartc, ct rcgimmcet illa,que mcdia eft, gcncrar cholcram,ct 1 upflua generat melancholia.cticgritudincscius c [sut ^,. g^^^^^ ex ] mania,ctmclanchoha,etd [fimilib.ctquan d b fimilia. & do perucnit folutio ventris ad fy ncopim]cum Huu ii--pit fia cafuappctitus,tuncplurimum ciuscftprof.tcr ^'isiowuusi. AVIC Sbb dc^
Libcr teitius.
c B.n'grutn.
debilitatcm hcpatis, fadam a complcxionc calida. Et in piurimo iplius cft cgcttio ficca, adufta nifi ad hoc pcrucniat,ut adurat languincm , & humorcs, & carnolitatcmhcpatis, & foUitio nc ucntriscam educat. Et quando incipit adu rat fan^; '.iincm,cfl: cgcftio ucut fa:x.Et quando eftin hcpate aduftio,aut apoftcma,aut dubellatijdcindccgrcditur cu cgcftionc aUquid^ [no ccns] grolfamjtunc illud cft carnofitashcpatis
/sr illud ciito
fimilislauaturaj carnis , ^^fiacci
appctitu in principio,figni(icat trig • ^^ ^^^ dat poft iUud ca(hs appctitus , ^""^[l^yani corruptioncm humorum,aut P^'.^? /jgnilialiam fcbris,& fimilium.& V^^''''^^^^^^^^^ cationis cius,cft,fupcr dcbilitatciiiar J^^jC^, ^ infinc eius rcditappctitus,& litiup ^^^^^^^.o = cundum plurimum, & C ^P^^^'^^ ,4iitas,
iirach.& quandoquc ^^^'^'^^^^^Jl^cnt^,
f R maia &on ^^»^ putrcfacla.Et non cft omnis res nigra cgre lo & confuctudo,& cibus,6c cauU* pi? j^^jj^^^,
"■M j; t r i-^ j 1.1..- . j _ ;^ ;,>;,intn. 1111 P^" /•„
<)ue egeritur lo
fiuuin, & viru'
Jecutn aquosu.
g B. Alia licera. iLclanchoiM.
dicns* [ fajx.Et quandoquc rcdilicatur abkitu, & virulentum matcrialc:] dcindc ingrollatur , & fitnigrum^groffum focridum, {icutlit in fcbribuspcftilcntiaUbus. Et quandoquc cgrcditur poft virulcntum fanguis,dcindc § [ nigru ] fubtilc.
' • -edi
^ O T ^ r I O E S.
*I>c intempcrkrnm lecmork notls pulcbre & TralL U. ao **P S.^jr Paul.liij.}. yniim author hicnotatj quion de cali(U
intemperiei fignis a^ityjuotl paulo uuicturdiUitilius.nLW' pe qumdo iii lecinore aduflio ucl tuherculum uel aposleraa ejlydei/idc peraluum quidpiam exceynitur joiLidwm et cta.jium , idud indicium e(]c jui^jlanti^i ei/^r coiruptA , ^«<e excernititr, Quomodo antemfim pctefi,ut a leclnore ad in p ri m is tesiina irajsa icimori<s fubUantu per an^uWfjima^ ren.i4t(iudcs exipfo lecinoread imtjiiniterittityciefsranturl C£terum,etfi angu.^iijjimx c.f nenefunt ,^]ko piftotamtn fAxfan^iiimyXtra.f.tpfa hilisad mteHina ex. ieiinoreege' nturyUa (Cir torruptam iius fuoflanpiam , €X corrofione m, fubfiantiam atrm odi crajjitudinc & colqre non difjimilvm . conucrjam cduci ratfoni conjentaneum nsl- C^era quoife') quemiJHS capiti jus fanit , pctccx Tralliano P aalo i yide & Gai ).dc loc.aff.& >i.dc comp.r,ud.pt:r loc.
potus aquxfrigida: in i^-^i^-^^^^^^Jif Lafumi""' aut coitum,quoniam hcpar i"! ^^'^ & fi eit git cx aqua tunc uclo citcr Pji^^''"^"' * iUic matcria.fcntituraccrolitasin ^^^igr(
ditas incgclHonc. &q"^"^^,^"^^ ' adcitn^^^ ncm,& uiriditatcm tcndcns,& non
tcm,6c rubcdincm.
De fignis maU complcxionis ficcA
Slgna eius funt ficcitas oris > ^ . ■ ^ urif^^; Q fitis,cidufiticspuiais,ct ubtim ^,^-,^^^^ I
ctquandoquc dcnigratur color . ^.^^ ^ , . )
illir mrlnnrholia .aut cholcra , />iuilll^'
illic mclancholia ,aut cholcra , _ ^^^^^^ cationcs carumfaciic pcrca, ^
Dc fignismanti^ complcxionis
Q Ignificant ipfam, inflatio 'Xi^^^^^^^Jhili »3 etmolUtics carnis hyP^^-^f^/^^fu^V paruitas iitis,nifi fitcahditas-» [^^^^^ibcd^^^ miditatcm,ct humiditas Ihig"*; ■ jtasp^^
c4j>.7. cap 6.
« B- tUthitis cius &.
*De ftgnis maMx. complexionis frigidA . Cap. 1 5 .
Slgna cius funt,albcdolabiorum ,& lingnx . 6i:paucitas fanguinis, «^c difucultascurfus 4^ eius,& multitudo |.nilcgmatis,6cpaucitas (itis, 6c corruptio coloris, 6c ^ [ liqucfadio matcrici,] quandoque dcnigraturdcclinans ad viridi tatcm , &qu.indoquc iit citrunis ad colorcm phiihcidcclinans. > tctiam aibcdo^ [coloris, & phlcgmarii proprictas,5c groftitudo proptcr
ioris,ct quadoquc cft cum ca ^'^^'^^160^^'^^ Quiimautcm vchemcns ^*^/j.*jfijitat^'^^i
b B. vtinK , & phlegfnaciciws ciu$,& groflit*
eius propter co'ngclationcm,]<Sc tcpiditaspuUus.&: uchcme
cautatn congeia c a. rcrc
A Q.fc-paratio &
longccur .
e R sigaJnipu-
{ B. /Vlia litera. fanguiai litjuc-
lia l:amis.Famcs enini non iit f [aiifij cx Uomacho tantum Et paruitas digcftionis bona: , & quajodo frigus confcquitur iincm,priuai:ur pctitus.Et cgciiio quandoquc cft licca,finc odo rc,& quandoquccft huinida,proptcr dcbilitatcm aitra:tiu^,&: cft dcciiuis ad albcdincm,par uifcrtorib . <5<: quandoquc fubtiliatur cum ca c2,Q'^Lio,5c humcclatiir , vcrura non pcrfcucrat ita continuc,<Sc non mulupiicatur cum eo (luxus ucntris,quamuis [ lit cius inccptio & cuc tus clongatus. ; 6r in finc cius cgrcditur quod-
tur humiditas.cft dccliuisad vu doque debilitatur corpus pr^P humidit.itis.
Sermo unmerfalis-dc curis ^gritnf^'^^^
C^P' '
1N hcpatcncccflariacft ^^^'^'l^^J^^^^^^^^^ cum fimilibus, ct expuUio ?^^^^jtuni'^^ contrario. ct in rcgimineapo ^^^^^^5 ^ cO rum,ct nocumcntorum ^l"^'J^iiorni^'^,Jeli''f pilationum apcrtionc,et \^[){iS'^^^^\C^^
funtneccllariain rcliqui^
zp^"" quidcm horarumad ^^"'^^^'^"pro?^^^.^ 1,1?
hrnatis,ctF-^hor2' Vm^
cinas xgritudinum hcpatis. oppilationc hcpatis.ct ^'^^'^^^j pcncf''^?
cxiftimatur,quod iUud 11^^^^^' cho ad hcpar,ctcomprchcntii (cf^^^^iC^^l cft digcftum,ct feparatumq^^ ftion^' jjiii; tuit,ct intcr ipfum,ct inftr coJ^^^,iju^^^^j^,if. pusintcrucnitconucnicns- ^ (^^l^tc^^l . hominum cft hora,qu2 cft '^l,,,cto?^„,sit\t
dam fimiic ^ [ fcjcci fanguinis putrcfacli , ] non , a fomno , et intcr halncation ,^iedi^^.^iiiftifj ./ ficutf [fanguinisiiqucfadi.J '& quandoquefe- ' ti^n-. in nrtii no ena^ . ...rou .rtP' •
quuntur complexioncm frigidam poft fpatiii quoddam,fcbrcs,proptcrca,quia fanguis fubti lis,qui cft in ipfa, rccipit putrcfaclioncm, qua: accidit cft,6cluntfcbrcs praua:,quas dicamin capituio fcbnum , <5c quandoq uc cft in initio carum,virulcntus, fubtiiis,dcindc mgroilatur, Sc dcni^ratur. dc quandoque cft liuxus ucntris
' tiam in hcparc,ui tu no cu^^^-ffL ^^^^ ^ ^ ritmas.ct rkolutiaas,ct ,[ 1'! Jri*"^ >5 ?J
vcrfus cgr itudines hcpatis nv tiuas,ct apoftemofas , ex fty Pr^jpcr"^ " bus,nifi exiftimcs iiccitateni ^^^^[.^tur i oportet vt ad fummum V^^^^^^^^iu datione hcpatis,quantuin P^^^eisCf ducatadh)dropifim:nc5"*^ '
fi- &
^ ren. 14.
PoKf r ^^^^^<^^ioncm.Et proptcr hoc oturalishp^^^^^ ^"aiititatcm complcxionis na- '^^^Pftim H^^^'^"^^ curas,ita,ut quum rcduxc ^^in hcB fcias,quod cum tu cr-
indcad ^^"^'P^^^^cnit crror tuus ad vcnas:dc- ^occs vrin ^"^•'^ crrore quidcm cft, ut pro ^^'^frcm 5^*^* ncccffarium cfttcfoiucrc ^olmsvcnf '^^^^^ matcria in concauitatc.Et
cx hocquod cft*^[potus, ) quarcnon mqratur in ipfo quantitatcqua fcparctur focx abea, fc> cundum moram aliarum rerumgroflaru, imo fupcrucnirhcpati ingroflitudinc fua>& rnucnit uias adipfum paratas , quoniam nicc qu i: funt intcr ftomachumA hcpar iuntam^ ia:(ccundum comparationcm ad illud.quod uc nic ad ipfum cx vcnis iparfis in hcpatc . Amplius
Vrina^ &■ ' 4^um tc oportcat prouocarc quum comprchcnditur in hepatc>non ni^ra- Portetmr^ "'^ ^*- "^^tcria in eibbolitatc. & o- to tur quantitatc,qua fc
^^^^^t quid matcria in gibbokit^t^. ^ v.- ^^'■^ntur i;-^^^'"^"^cdicin? licpatica; optimc SHatetiu, /.^P^^^fct ut fint fubtilis fubfVantix , ^•^cfintfr ^^^"'^'^^^^■"cniant.lHicfintcalid? ^uidcn^ >^^"^ %pticie. Et fubtiliantium fctlii^t P[^^P!"ictascft,ut acuant fanguinem,li ^^'•^c acijf ^^^^* ' ^"^'■^ oportct ut attcndas il-
huni ^"j^^f^l^an tia cius gcncrant qua
quantitatc,qua fcparcturA digcrarur: imo cxpcUitur fubtilcin ucnas rtridas illic iiclocita tc fua; pcnctrationis,5c dimittit fedimcii proptcr conftridioncm uia;. In pulmonc vcro rcs cft c contrario, quoniam fupcrucnitci vinuiii dulcc,quum iam colatum cft, aut cx uia mca tuum mcri,lccundum fcmitam rcfudationis , cx mcatibus ftridis ad amplos,aut cx uia concaua,quum iam dimittit lopccm , (Scvaditadhuc quum lam fit colatum , & tra.ifit in mca-
■as cius
'""^cnienf "P^^^^mjduobusauttribus dicb. ^^^vtinv ^^^^^aliquoicniasnaturam. Vc ^ ^('^^sopcrir^i^^^^^oncm aqua ipfa dc radi- ^!'^"Scornn ^'^^ ^^^^"^^ quidcmcndiui^ fpc- St/onf ^^^^^^^^'^^»«adc[rubcdincm]dc 1 ^cunwj^"^^ la:fionib hcpatis^calcfadisq. f'Hthcpa,^^^Po acctofo,& infrigidatis cumcl ^^''^ccarn ! »^^^^^^i""mcftcura fuapropric •^'^ncshmaciarumfimiliter.
^'^^^cantJ/'^"'^^"^" ^^Znendimunus cordi afcribat.
quarc oportct ut quum tibus ftrid s ad amplos, quare colatur uice altcra . (Scfimilitcr rcliqux dilpofitiones non inucniuntur ci cumcomparationcadpuhno ncm .
A N N Or AT I 0 T^ES.
Noningeflio fok cibi^ante prioris alimenti defcci'fum , non frigidd folum potioy uel craporum aut dhlcium ciborii ajfurnptio iecur offendit.quorum hic author meminityfed et 50 acria omHia,& quiccunque dcmum intemperati ra funt . prxfertirn tamcn in ui5lus ratione fuperiora illa offctidunt , ac potifjimum fi-igidx aqu<£ in ieiunio potus iecinori aduer faturyquod h^cfui frigiditateinnatum hepatis calorem ex tinguit ( unde hydrops fcquituryquod notat ) & fui humi ditate relaxat. admonitu autem a medicis efl omniousyqi & fequenti capite fufius , iecinori apta efle aflri?igcntia , quiaid uifus laxum efl.Vcrum pr^tcrquam quod frigidat potio refrigerat hume6latj^yeadc7n quoque dum diuturniorem moram trahit^incrajiat & ohjiruit,ex qua poHmodu
T A T I O N E S,
Ifima efljut gal. putatyquamuis
^^^ilume Mmerfum corpus alitur.propte reiiean perpcram ie quando totius corporis fa-
'^^^ajj,^^'^'l^'frt,curentur nere ^ ''^^'■«itieA, '^'^ ^onHaty quando ^,^. j^h'^ ^'^^^ol ^^^pf^ndet. Quamobrempon commu l^J^^^^t.piJ^^.P^^^^^ndicationesyqu^con^
' ^^^^f^rcij^l^^^^^^^'^'^ proponit,memori£ commendan obHru6iione contlufoy& minimedifflante calorc,fcruidi& cat}'t^ ^^^' ^ comp.med. perloca. Vide ri intemperie iecur afficitur,ut in bilcm conuertat omnia ,
SJ^^^^unfl ^?'^^^-^^^ tu.ualet. & II. meth. ^ ^iasq;;;';f'«^^^eM.. cap. 19.
^^eriorr,^^^^^'^^ii^tcrc cibum fupcr cibu ,
tQ^^^^isi^cp^^^^^^scius, funt cx rebus magis 'UiK^^ciunin ^x*^ Potare aquam frigidam fubi V \'S-\ J;^; ^ poft baincum & coitu, & cxer jC^^^Wmh^^^^P^o^^^^citad frigidationcm V^e ^^^^ain rEtquandoqucaccidit ^ C ^^\lHt 0,^^^'^^ ipla.fudio vclox,& mul 5» 'DerehHsconumentibus hepatl peJ ^topol., ^^^qucpcrducit ad liydropiiieif ^rcc^^^^f ^^^iiufmodi difpofitione vt
fiuntque prstcrca etiam putredines,ad quas alia fequi uitia necefie eH.fta uero.vifcida,dulcia & crafja,quA funt , quia obflruunt,Udunt,quare, quamuis vina dulcia naturd maxime fkmiliaria fintyquiatamen ab iecinore extra uentricuhm attrahuntur celerius quam in nentre ipfo concO" 61 a fint,fui crajfitudine obHruufityquod & Gal.^. derat, ui^i.in acaflerit ,
1 • ^^tcr & nonmfrigidcsca
• ^^^oitr^^^^fJ^aijcias cam impetu ioicdc
* ^^iJgcndo paularim . Et vifcofa
iV «aclVf^Q^dVr!? ^^^^^^^^ ^^^p^f^ p^"^^^^ ' 'i^*^
^iiUinv/ PP^^-^tioncm . & frumcntum
^^^^iXi, in quib. cftuifcofitas i»t J cumcomparationead
\^ ^txi^t P^*^ mcmbris,quum di \i ^glutin r omnc frumcntum ^Patc -^^^^^^'^ vinum dulce facit acci
qU3j ^^PP^iationcn\ , & ipfum ^Ulr^ Pcclorc.& caufa in i
^crc^^f ^^^'^^itur ad hcpar non grad . ^^^^Uicc A-^^ i^cpardihgitipfunux hoc >A proptcr fuam pciictiationc
Part 283
EX medicinis quidem,confcruntci omnia, in quibus eft amaritudo.qua apcriatur,aut uirtus aHa, quaapcriatur cum ftypricitaie, qua confortctur.6c odoramcnto conucnicntc liib ftantia; fpiritus,($c prohibcntc putrefactionem, ficut cinnamomum,& fummitates fquinSthi, & myrrha,<Sc fimiha.&: ea,in quibus lliiit aDkitioA abftcrfio.& mundjficatio uirusmah, luil . non a [ confcquuntur in mollificationc luai- ; mam conlccutionis mcliis ] <5c ca.in quib.lant maturatio,& lcnificatio,ct propric cii fty pticitatcctconfortationcficutcrocus. ctqai; funt cu liocfuauia,ficur paftx.ct vclocis pcnctiaa j nis,ficut vinumodorifcrum pluriDus acpaabus,in quib.no cftcaliilitas ucncmcn.s,vt jju.ido mcdicina aiigrci^ai ad propnctaics prxai<^a^^
«eniencius elt vr iic amica he paei dilefta ab
Alia litera.
c B.
fuauitatcm,tunc b^fbrtaflfe cftamica hepatis , diligcns ipium,]ficutpafl9,&ficus;(5c aucUane, & elt vltimi iuuaiincnti . lit fi cft non recipicns putrcfadioncmA corruprioncm, tunc crt ma gis ultimx confccutionisin iuuando.Kt altara xacon quidem,& cndiuia hortulafia,!5c campe ftris conucniunt ci valde, Et contcrt ^ [frigida] xgritudini calida: in hepatccu proprietatcfua, & qualitatccontrar ia fmiuljquauis qda dicant, quod illa,quaecft uchemcntcr amara.cft calida & confcrtapcricndooppilatione proptcr fua amaritudinem , 6c contortando propter fuam ftypticitatem.Et confcrt a;gi itudini frigid^^cfi fnaproprictatc,6c cum co , quod cft in ipfa de apcrtionc,&confortationc. Etqunndo fupcrfluit frigus in hcpatc, pcrmilce quamlibct illarum duarum cum mcllc,autcum aqua mcHis , quoniam rcfiftit mel infrigidationicius , fi timetur cx ca,<3c adiuuat ipfam ad reliquas opc
4 1 .icBperaosi
domesiicimtybi tempcramentum '^^'^^^"^^'^^^u^., & Inejfi illis caliditMem, non qnidem qn^ / ' fttyjed qua aperiendojfi t effieix-
De cura malitu complexionis cnli< Cap.
OPortctutfitfubtiliatiom ius,6c non .pucniat ad iil^^".';" huni'^: lo ucatur m ca mollificaiio "^-^i'^^'^^^'-;^ ^j^tusoppi datiuis,aquofis.ct caucatur in ca <-., lationis cum infiigidantibii
4 n
tct ut caucatur in ca ftupciactio u ^^^^^^^^^^ ^id ii^
portet ut infr igidantia ipl^»i^\'^S^ .^'ioncni''^ frigidationem,abftcrfioncm,i!>c ap^ ^^^forraii
pcnctracioncm cibi,ct tcm non pluriuiam,<5c ni •^^'^''^.'^..iacm^^'^' nesiftc proprictatcs, ctcnduiia ' iptenno' pcftris,6chortuiana ultimadt in^ ^^^^nnis^l
rationcsfuas.Etquandocxficcanturambx,& i^-» nc.Complcxio "^^^^1"^"'"'^,'*-], ^.j^/ ,3c eft ^"^^^^ fumuntur in potu cum mcllc 6c aqua fua,6c dc ad trigus non "^^^elupcrliu .^-^.^j^^ coquuntur cum mcllc,confcrunt unldc,5c apc [calidica.sj apcritiua,6c non "-^^^, pcrucnif%
rmnt,6c cducunt humorcm frigidum cum uri lia.(5c cx cibisquidcm conucnicntibus hcpati funtilii.quorumchymusbonuscft . Erdulcia conuctiiunthcpati.quare impinguatur cis , 6c magniiicatur,6cconfortatur. Vcrum vclocia funt ad hoc ut faciantcucnirc oppilationcm , proptcrca,qUodhcpar attrahitca ^ [laboriofc ] aftbciaris caiiumoribusaliis. Et proprcr hoc oportvT,ut dcuitct dulcia ille, qui habct apofc ma m hcpatc fuo,quoniam ipfaconucrtuntuc vclocitcr ad cholcram,5c laciuntaccidcrc oppi lationcs. Et nocibiliora dulcia funt , quc funt cx cisgrofta^proptcrcaquiafaciut accidcicop pilationcm,6c qu^ ex cis funt calida,proptcr co uerfioncmfuam ad cholcram. Etphiftici quidcm iuuatiui liuitproptcr fuam aromaticira-
pticitas cqualis coiifortans,im<^> P^^^^^t |,cpa» ^ iuuamento ambarum , tit nou Ji^-ijjs frigido, 6c poni:muramb.iJii| ^^^^^^ '
] iicut di .dmus m ^^^^^^ "p,a<i
bus,6c in arcolis mcdicinarum W'^'^
cum coriandro humido,6c hcco
6c quandoquc comcduntur ciiAjj^^j.,o
; tur cum aceto . 6c amu-bctbcri^s^.^j-^^^rgjjan^^^^^^
tatcai^iiaximam ciiam,6c cot^\, latio in iicp^-'
quum (cntituroppik.- inm>*^i^ oa^
ut adiungatur illis ambobus, ^^^j,. jLiarii^ tft apcrit oppilationcs cx qi'^^';;'''^^^^, pcncf f,>% tium fint,6c cft cx cis,^^ [q^^ ' 'f/^ cis,^'.^.,t, iiclox,ct fimilitcr calcfaaio.j fj^^^-^ cndi^^^, fcrunt ad illud,cft,ut fumantur . ^^^^^iun.- 6c fucci alkckcngi 6c lucci loiat^ ^^.^i^
tcm,6c ftypticitatcm,6c cofortationcm,6c mii- unc.i).6c fucci coriandri humj^^^^^^^jtui^^^iii. dificationemviarum cibi , ucrum lunr uche- culi omnium an.unc j.6c ^■'■^ nuan^?^,ni^^^
mcntis calcfadionis . Et aucllanx funt conucnicntcsomnibushcpatibus, quoniam ipfa^ no fnnt uehcmcntis caliditatis,6c funt apcririua^ , &..chy mus caru cft bon.us.Et hcpar adib,6c carncs limaciaiuni conucnicntcs iunt hcpati cum proprietate,qu9 cft in cis.
J^que plane amara yel aTtringentia iecinori confermt « fed fiibamara& fnbaflringentiayUt Gal 8. deccmp. mcd, per loca.amara nempe mediomter, crajjitudinem humoru extenuMtyincidunt & alftergnnt,&rcpurgdnt.aflrinvm tia uero mediocrit<r uijl us ipfmn corrobora^it . alioqiii & qu£ 4WJ^ir/jf/i?wa,/a-Vitwi/«/>H^i«ti4wi niwis dijsoluunty proiter quam.fp mtur^inimicafuntjficutl dulciaamicayunde & abborrct ea iecur & iorpus totum . fta & qu£ mmiu
s.croci, 6c fumatur in poi"- ^ ^^"^^^ ^^^^^^f
mirur in potu olcum ^■^^•^^'^''iincrat^^^^^^^hcp^' pomiscumaqnafrigida,6ct^^^P^^^^^^^^^^^^^
xioncnfj hcpatis.6ccx cis^qu^:^ .^^nis cai ti,qucd habct malitiam co^^r^^rJj. cii^'.^pO cft,ut fu matur cx f [ alcfrigi|^^ ^^.^ ^1 uf caro tabarzcr,6c aqua fi'S'^^7naf ?A % , ^ tu fumatur fuccus cucurbirisa ,^^^|^^t) [ji]
■o natorum,5c°[lac] uacciiva*^ h [am^f ,,[1^ aqua pomorum,6c pi^-o^^^^^^^^an^lo n^^.cef^ ' 6c fuccus rof rcccntium c^^„^,f iaaucc] cif^.^
bris,confcrtaqya - [ fo,omni dicbibatur cump ^^^^, robal.citrinorum,ctpondci5 jrrqu- u,;,.. • abluta.ct s.drach.ilni\inisap''-^jT^ia^iiS' ^iiiii; • ' ' bushc^<A^^^,,ao^^.i.-,ii^
paratiofitcx co] du lac camclarum fcctaLumi
adrinzunt.eaaem incraffant & oMrubTioncs pariunt.Com bra vlquc aa duas,ct l t.^^.- ^icnt'''^.. ^o^'- , w, • •■- — ^---'•wiMr^cnw^t, 6o dicincdiurcticc.apcritiuC'^' .^^ , ^{^u^ >4 C
ficut aliquid cx fucco cupatv ^ ^ '
mendatergo rnerito ferim,qu£et modice incii iiefgit%y & mediocriteritcmaftringit. lauilatur eadem
^aCaUh.decomp.med.per ioiay&aPauloHb.^.&ab alvis dcmum ommb.conuenitqi hi^c tam in caMo^quamin frigido ajfeclu proprietate fua,ut hkauthor aitynonmanifeftis quditatihus , caliditate ant frigiditateyalioqui enim neque frigidiori h.u intemperici confertyquum excelUnter calida non fityneqne calidiori , neque infigniter frigi' da,Qiiart& in fcquenti ca/ueuiriufiiue &Jyliie^iris &
m potu ltupefacicnna,ti-— ^^p) ct rccipicntcshyufqmamLii' ' cgoabhorrcoiUud''^ [' '^'!"nac itcr.cc viaum fortc quaiid^ i
fcrim- ^^«a fngidal valdc in iciunioA c6ris /.^^^ f^"och.clcrpodio,(Sc troch. hcmbcfbc- ^ciscn^ f ti*och.dc camphora>(5c cx trochidi D '^^^^"cofibuscis,ca trochifcus huiufmonup\^^P^^'^liorum" [falicis]6c foliorum nc- \) quer, •^•t^^'^^^^'"^^^ ana.5.x.rof rubcarumabf- M l^^f ^ibus (uis j.xij.camphoi-? pondus ;.i;. i niati r"bci]& lacc? ablutie cum alfc
''fea',.; i^^^^^^^^io a^ocs amborum ana.^vij - I^gi lophyliorum. ] ^ viij.croci ^ iij. [ ari- ^^^i3;.]..v.luti.'^ [alkabrufim]ma(lic.capilli
boni nutrimcnti oportctergo ut mifccantur cu m ci s , i n q ui b us cH: i n fr igid ati o ali q u a , d [ ct d — B. llf pticitas,ctcx carnibus pifcium paruoru dccoclorum [ isfidcbcgi:aur cum accto, ct almo e «.asfidbagi, fos, ctcongelata facta ex carnibus fubtilibus, f carnibus hoedi,ctauiumlcuisdigcliionis,ficut clt caro f [ pcrdicum,ct tiuTurum] non lupcr- &'i;"^"["orc-* fiuc pinguium ^ [ cum pomis prcparata . ] ct bomm ' confcrant cis uentrcs auium aque,et '» [ algua- g ai/achc. ^ viij.croci iij. [ ari- 10 lafccn cum aquarof ct gallinas cum accto con ^ ^^y^^^^'^^'^
ditcj-ctfimilitcrparueaucscum' [accto]prx- f/J^u^^ca^ parati?,ct noccnr cis hcpar,et fplcn,ct cor,ct car . ncs grolscjficutcarncs hircorum, ctarictum, » ii.acetoiis. cranimalium ncruoforum,ctdura carnis , fcd caro uaccarum iuucncularum prcparata ^ [ ut ^-vrx^^rMz ca,qu;i2Congclantur , ] contcrt habcnti tortcm {lomachum,et illum,qui digcrit. Et oporrct ur uircnt oua co£la,doncc fucrint dura , ct anhta,ct uitcnt pinguia fupcrfluc, ct nocct ci ui JJi^i iandaloru ana.j.3. ^ [gariophyl.] 20 num uaklcnifi ipfum fit ncccflarium proptcr
confuctudincm,aut proptcr dcbilitatcm digcnionisjtuncoportctut fumanr in potu parum
fubtilc, ^ t [ ] ^l^iod fit dccliuc 1 f B.AIialite.
^fitvii r cndiuix,& fiant indc trochilci : ^'^^^toch Y '^^' lumatur ex cis ' ( om
^^nfcrii j ^ cum aqua folatn><5c quandoquc VmoH '^^"^ cmpiaftra fa6tafccundum PonatM, / "^^^'^^ii^^^A^^t portulaca &tcratur,6c 8idct[..^ f^^' ^P^^umolcum roiaccum,^: infri
^^ramu^ n^itcum ca cmplaftrum . Aut fuma^ Violi^^^^iandalorua kSccro^. ,^^^'i^>amboruan.t "^'^'^ roi: vnc.
lofac}o7,?,i'lV;pondus.5.i;.ad lunganturccra-
ScTaKo^'^^ ^'^0 dc "[ falicibus j & liniatur folia!!l. : C^c propric folia ciicurbi
^^'STnor;:'''^^^'^ ^ [ganophyl. ] ^ccampho- . * ^^iidcxfH ^'■^^" ponatur in iplo ali aquistVudiuim odorife fi«ddcT;1«andoo--- -
SUftp,?^^!;^^?'^ folia ficlc , & liatcum co
ra. aquofum .
[^'^cishc^bal.,*^ '^^,*^^"^.^^^' ci^^vpiallrum titcum
A N N o r r I 0 N E S.
"''^<Scci "^'^''^^ fi'igidarum,Iicut fuccocucur HxlmfYxfidhrim calidic/n^idtjjumld^y&ficc^iie \^^P'Corn ^^^'^^^■^^'«Sc rcliquis , qux diximus in dm^mimempencifylHai-xgal.^-.de com0.7ned.per locay Ca.g. «1 & Cho- ^'^^""^"^ • Ponuni
tur : (5c ponuntur i n ip- & rral.lih. .& "Paido lib.^.Ex ijs uerb etiam cornpofi' aut fau ich lcn ti u m,& cif u n di tanm 'intcmpcrkrum curationem coUigrK.de qna rc hic et
in feqnentibus capitibus particulatim agitur.
Plaar^^n^^^^ olcum rof'& fit cuni
•Jinnr*^?^'^^^^^]'-^^ ponitur in ipfoahquid "^^^andaUAy[gariophvl.]£camph^
nuic ^^/^^^^^doqucroraturaliquid fupcr ip t^t fi^.,,,'- ^^^^"Uifus. 1 Cibi vcr6,quib.cibaiAtur,
De rcgimine malitia coTnplexionis frigids* Cap. 22.
;X cis,quc confcrunt iftis , c(\ potarcfyrupu ' dc aMinfhio,cum lyrupo acctofodc niclle.
Oru^^\ ^-^^^^^^^^'^'"^ dccodio olcru pr^di £tquandoquc confcrr habcnti frigidum hc- *^?<^aci,mi^^^.^^^ctolcradccocl:a,(5c cndimadc par,utdormiat in noctc fupcr troch. dcabfui
^^i)(Sc '■ ^ 7 acctoic , j cc aqua laciis ^^ctcy^j^^^.^^^ hmaciarum,ctcx fruclib.alza '■■cxiljj^ ^^^^' ^ pira, &i non multum fuma-
'^^^cicco^^^^^^^^dro tiumido,6c laCtuca. C5C fi- Jj^H(Sc r^..' [P^^?acctclc ,j &aqua laa-is
I^^^'^^§cn ^.^ ^on fupcrfiue addant in llyptici \ ^^^^^^^ im^^^^^ oppilatio etiam , 8c poma , cn ^^^Ur(^y J^^.^jCtcxprcllio vua» acctola:, ct fran ^ ch^^^^io cr ^^^^^ corum cum cis, in quib.efl: lc- ! 0. ^fuii^ ^niora alfcmi,ct ribcs cum zuccaro.
thio,ct lcmina calctacicntia nota funt uchemS tis iuua.mcnti , ct fmiilitcr iuuatur cum adminiltrationc ladis camclarum arabicarum, non aliarum^cum pondcrc j.v.ufqucad x.zuccari . a t [ ] Hoc.n.tcmpcrat complcxionem,ct » | B.alhafer. cducithumorcs frigidos foiuendo ucntrcm ct prouocando urinam, ctapericndo oppilationcs,e'c fortius illo cft,ut dormiat fupcr diacurcuma:aut dialacca , ctathanafiam , ct admini.
jj ^"^^Ha J^l P^'9paratum cum aqua granatoru,ct 5° ftrentur in b [ fyncopi ] diacoftum,ct zingibcr 0?-^'''^^ ^nfc cibum , ct poft cibum — ^ — ^^-^^^ ^^^^-
b B. veC^erii udl ia reio*
funt fuperflux dulcedi quic [nominanturraKi,ct
' 011 ^^cdici ctnon oportctquidem vtdc \' Df^^ cii n/^^^i^n^antur iWx frcqueter,m qui- * ic ^'Jiui ^.^'^^idationc ftypticitas , ] prolo^PpilatL^ in ipfiseftdcui faciedi accide c(^7 dur ^^^^"i>ctnon cft malum fumcreme \ lis^fitics dulccdinis,ct vuas,in quib.
? t ^ti^Jj^^^tf^j^^^i^^is^ctparuitasdulccdinis^ctili' 4 ^ hcV^A^^ ^'^^^^ propricet confcrfit
-c n \. k riS)et U •, "^cs,ct de cucurbitis,ct dc fpi C ^iiici^,^"7-cum accto condita,ct finc ace ''^' ^tai ^Porf ^^^'^^"^•s i^unt, qui coccdnnt paf ()L;"^na^^^f'Utfintdccliucs ad acctofitate: ^^^.ctfi^^^^^^''^^^'^ ^on cft ineis calcfaclio ' ^^tapcritiu.'eoppilationu,ctfunt
conditum cum aqua apij,ct trocdccofto,ctde laccadiaiinantidotario,et bibanturin iciu^^ niocupatorij,& alTari ^ii.ctbibaturdclnpcrvi num,ctcx dccoctionib.dccodio cofti,ct abllnthij didi in antidotario bibaturcu olco amyg dalino dulci , pondcre ij. ctolei dcphifticis pondcrc j.ij.Etfortius illo cft , ut bibaturcum olco dc ncridcn,ctoico amvgdalino amaro,ct oleo dc kcruaxt et cum dccodionc huiulmodi. Rccipe fcminis fa:niculi,apu,aniij.mafticis pondus ^ij.ctcorticumiadicisapu, ctcorticu radicum a-niculi amborum an.?.x.ctnerbceii patorij,ct abfuithi; romani an.aar.v'.ctlacce,et calami aromatici,ct cofti dulcis , et amari ,cc c c B.rcubatbari [ari(^oi.]omniuman.?.ii;.ctlupenorum iqui nathi, j .iii).dccoquatur in iiii.li.aqux ulq,- qiio rcdcatad mcdictate,etbibantur ex ca omm die AVIC. Bbb i vnc.
/ IJ.ccraJ .
p I Ti. ulihanac in ihj:.
vnc. iiij. cum olco phifticino quantiratc & olciamygdalini dulcis,t]uantitatecirachm. ij. Et quandoque confert cis fi adhibcantur cpi thcmara calida,i3c cmplailra ficut itomachicon a i«.fiUrws, cmplaltrum ^ [ calcadis , j & cmplaftrum dc mclilotOjCum cmpladro faclo cxcis,qua; funt ficut coftus,&: miirha «Sc fpica,& ncridcnromaua 6c acorus &: l\^nugra:cum,(Sc fmiilia.Em plalhum bonnm ad illud . Rccipc vlhca; berbc j.-is,maH:ic.mcliloti,fpice,radicis lilij coclcftis , rofarum, partcs cqualcs , dinbluanrur in olco rnallicino.dccoqucndo fiatcx cis cmplaflrum jnanc & lero & iit tcpidum , & itcrum cmpla- \\ ru m bon u m.Rcc ipct hi m m i t atu m Iqu i n anthiigranoruni albcn, & maiHc.&cordumcni, «Sc amomi omnium ana darchimct iij.alocs.^Sc hcrba;eupatorij,<Sc abf]nthij,& iupcrioriicius, omiiium an. darkimct vj. fpicxaromatica;, iSc cai]lxamboruman.dari<;.imcrij.ircos ^ [ ucna rum] fampliici ] amboruman.darkimctij.am moniaci durkimctxxiiij.gummi albotim,6c thuris amborum darkinicr xij. f f gummi,] lib, j.6c s.olei de alcannaquantum oportct ad con ficicnd u m.J Et itcrimi cmpladrfi. Rccipcamo mi vnc. j. carpobalfami,& bdeUij,cordumcni s •j- [ ] rhuris& croci,omnium an.vnc.j.
& s 6c fpica:. '\[ femic,] vnc.ij.gummi albotim vnc.\ j- foluantur thus & bdcilium in uino : 6c dinbluatur crocus in ipfo, 6c liquefiatgumini albotim in neridcn, & tcrantur mcdicinc iiccas,& mifccantur cum o)co dc ncridcn, 6cviiio,& projjciatur lupcrca parum dcccra,<5c ad minhira-cmplaOrum.Et fumantur ctiam cydo nia 6c farina iiordci,& ccra,& mcdulla virulo rum,& olcum rofatum,& abhnthiri,& * [ amomum,&galia,& crocus,& aflarum , & madix, & t ghitcn alimbat,& ncridcn . & fumatur cx cis j lccundumquantitatcm ncceiTitatis,& fiat cx cis cmpiadrum . J3e cibrs autcm fumant me dullampanis calidi ^ [ contritamjin uino , & contricam in ^ [ andacocaj& carnes lcucs, qu^ funt cxcarnibus auiumparuaru,& alcanabir , & alduragi,& pcrdicum & vcnrres anferum,& proprie omnia illa afsata,& frixa,& cum feminibus condita, & caulcs dccodos in aqua trib. dccodionibusjconditoscum fcminibuscalcfa cicntibus,& cinnajnomo,& pipcrc,& cymino & fimilibus;& incidarur fupcr ipfo ruta.Et for bitioncs faclas cx cis,que funt licut fo^nugrccum & medullecalidcj&quandoqucponitur in cibiscndiuia,& propric illa.qucen: uehcme tisamarirudinis.Er lunrquidam,quidicuntq? milium vchemcntcr codum confertcis , & illud apud mc cli prauum . Fruclus autem, & fimilia,quibus in iccundis utuntur mcnfis , funt jicutcailanc.T,& palsai pingucs,& pljiOicipro prie,& qmdain funtqui dicunt,qu6d oportct vt abilincant a philiicis, & amygdalis , proptcr grauitarcm amborum lupcr ilomaclium , fcd non oportet utattendantur verba eoru in phi
^ B. fticinis '-^ [& amvgdal.] I r cx cis,qua: confcrut
cis.cftcaro limaciarum propric prcparata cfi fcminibu.s,& opoitct ut dcuitcnr gencra ladis, & piiccs, & frutlus humidos icccntcs, & car-
Dc regimme maU complexioms jicc^ *
REgimcn cius cft, cum humcaatiu^^^^^^^^^ dis ex cibis,& oIcrib.& ^^f^^T^^^oc^^ emplaftris,ct potionibus,etfiac ^^^^J^rigiduni cis adaiqualitatcm.aut calidum, ^phoc lccund um qualitatcm neceilitatis \ ^ \
non oportet, vt fuperfiuitas fit m ^\.^^^^^{oi' J nc ita, ut non pcrucniatur ad ^ [ ^ofai'^* ' I o m^,ct molliticm,] ct hydropilnii ca
7)eregimine mditi^ compkxionishurniiH'
■ nratio^''^^'
REgaturcum cxcrcitio, ^^^^^^.i,btiliati^ bi,ct acccptionc cius,in qtio ^^^j^^exuc ct cxficcatio,et propric cuis. in ^ ..^tion^ cationc cft cxficcatio;ct minoi^ciy .^^ ^^^^^^^. qucct dcuitct lacct no pct'"^'"^^ Ltioncn^ tionc ad vltimu,ct pcrducat ad aui
Z)c regimine malitie complexionis cAhd^
^ Tatur Jiabcns cam cibis ,ct P^f, J
dis,et hcrbis frigidis, ct l^^.^^/fHgus/^' " :;cndiuia,ct dcuitct ca,in q"*^;^ „fcrur
[ ficcitas] vchcmcns,ct cx cis,q"|^ ^^0s^^' iialdceh lac afminum, dc quo bio^ ^^cd^^' quc ad vij. fextaria,quum ^-^1^^"^" ^is u(¥^'b
i B.alihana,&
^pici,& zafara, tii i'i]'AUi,i<< yre D!.,&.gariopJ7! jus &ammonia ciim. & maHjn, & ^luren aJ'm-
Hidni»Ms coicm hu
^ itrebiiiihina . Jf li.fiifuum. )b, alchand'c6.
?o i-itabarzct,ctnonplurimo,et ^J^^^pithem^^^^ x.fcxtaria.ct utatur emp)aftris,ct ^^^^oto^^ frigidis,ethumcdantibus,ct^^^^^^^^^ oportctutpcrucniatur ad ^^^" „,ruui^^ ,ni m" toioncct perucniatad i^^^^^^cj^^^ ^ lihcatio,ct oportct ut ^^^''l'' ct ' [ condimenta , ] ct pl^yticos pHi^^^ctPj^^j narum cx p hifticis quandoq;u- carn^^^nf ptcr proportionalitates,ct ^'-^^^^^^ ^.,^1^^'"^ las,ct membragrofsabonaruin 40 hcpar,ct iplcn. . .
Dc regimine mditi e complexioms c '''' ^
Ajjmmiirrcruriiiui3*"7- .^vcit'^^' „ra pticitas ct cxuccatio ^'^^X^.^^^^K^^' dicinis,ct fi fucrint m^t^^'^.^''^':' in(it^^^ ,cf' ca,quxfubtilicnt,quamuisno» -taba^^^^^^^^ ^ catii,ricuteft aquacalb,ctzucd^ ^^^^^^^^ \^
tauu,iituLtu aquacalci,cf ^^j^cn^*^^^^^ < 50 Autfumaturcx fucco lolatri.c r adl^ titas quinquaginta*^ itmi^^^^.dn^' duob.aurcis alocs ad fortcm, a cf ^ ^jati dcbilem.Aut medictas am;.^^ in ^f^., bus fextariis de ^^^^^'^^^^j^''^^^^^ aqux folatri,aut aqua: cndiUiV • ^^i^un^ iblain aquacndiuix^autaqu^*
quafolatri. -nnts&f^^^ Deregminemditiecomplexion^ ^^^iiiH>
60 ^^^^-
lacca,et diacu rcu ma.ct cpi'^'"^' j<;o*> ^i^- j, cthomorulia,etathanaiia,ct L j^fitaj jijii ^
confedione^^ [Kcndcruconjq inqj^y i" aut fabe cum aqua dc ^^^^^^ j^^ini^^^^iH^^ d [olera] humcdatiua , ct a
Fcn 1 4.
«'"nfubtile fortcEt quum fucrit illic conftri
1° «"'^s.admiiuftrapiliilas - ■
jtqy , -r «imn^o^iurtei, opopanacispartcs
. dict?/!!l i^^"^^ ^P^^'"^ ^^^'^^^ ambomm ati.mc
ei ,11/
autfi fl; ^H^^ftam partis,fiantcx eispilulg; comm ^crapinum ^ t [ ] cum vino
ciiisvn' nccen:itatcm,&ntpondus <3mim r '^^^ ^iiorimi ^ [ aur. aut ] omnium , 4fj"^!^*^^omncs mcdicina:adminiaratx\ 6c ^PonT^ "^i^ ^ebilij. aur.&fortiij.aur.Et : niu* {\ • obfcr Ucs , vt non aducniat ulti- ''^^iHsin moUificationc.
'W complexionis frigidx & hu- Cap. 28.
j\b'^^^^^fti^acxGibis,& mcdicinisca, in qui liatio ^^i^^caliditas,<5c ftypticitas, & lubti- ^^^^^^'«Sc ficft illicmarcria cuacua
Trad. r. 7/9
iocis pcnctrationis, ut afsumatur fcparatim in uicibus,& adminiftrcntur mcdicine (bluti- ,<Sc diurcticx,mundificatiue hcparis,'& fubti liatiua:,(Sc apcritiuse.
^ANNOTATIONE S.
Qmbusiecurminus efi, quam oporteat :fia natura id ftertt certemdlo curationis genere maius reddipofcuide tur,fortaffe aut fi ex morho,ueluti atrophiafnifi confirma tus afe^us fit ) quamuis difjicile admodHm,refHtui in nx turalem amplitudinem poffet.Hic author de naturalipar uitate uerba fiicit,(JaLxmulatus Ub.art.mcd. qua curatio ^*P'7S« nem certe ?ion babet,auxilium tamen admlttit, ut in nctu. rali hoc corporis uitio fanitas etiam conferuetur . nempe , quum talciecur ob angufliam aptiffmum fit , ut obslruttiones experiatur:ea huicconferent,quA tenuia funt,qua ye obflrurtionib.aduerfantur,pauca.f.alimenta,& tcnuia, & ab§tcr<T^entia,ob muU'itudinem,craffitudmem,&uifci-
"^^ibus ^ '^n ^^^^^ '^^"''^ '^'^ radicibus 20 ^^^^^^,,,,^^ qinb.obnruaionesfiunt.lnter huius affe^us fi~
t^''^^C^n^^^ alkckcngi,6c ficut liicra Arclu breuitatcm digitorum ponit,de qua re & li. i .a nullo, «Ccaicf' ^^J^^oncfubtili,<Sc VcM^^^JP^^^^^&^itcibus
f iibtiliarcgimcn , 5 cius cxcainib.lcui r^rm^ inibus,6c vinum fit fortc, lubtilc, ^^^sjeci ^!?^^^'^ adminiara confcdiones ma ^difnr^c!^ ^^""^ ^ faciunt cas ncccflarias hora.
^acxtrh!^^' <5c adminiftra cmplatlra rcloluti-
Part 284
gtm byeuitatcm aiguorumpomt,ae qua t uno jorte excepto Rafi,anmaduerfum indicium . contra quod tamen Auerrhoem pugnare dicehamus.
TRACTATVS II.
Dc dcbilitatc hcpatis,et oppilatione cius, & doloribus, & inflationc cius.
f^^^itate hcpatis.
^sf^^n^^"- ^^P^i'in quibufdamhominib. 5^ifurci ^^^^"^oquc ficut rcn paruus, <Sc fc i^tiMt,na P^^^itatem, quod quum homo af- ^Nh^ ^^ccfsariumcftei dccibo,non capit ^^^^Uina- ^^^^f^it ipfi ftomachus iliud,a quo H^aut^/^';^^'^^ facit illud accidcrc oppilatio- ^iitl3.(|.r^^orcmgrauatiuum,ac cxtcnhuum : p^ptcr hcpatis in operationib.fuis,
^^^tutc ^ .^^^^^^"^ uirturis cius opcratis , V ^^Ur A -f ^^^^"tis lupcrucnictis ci,quare dc- ^^acrctgf -^^f^^^^ncs attra<51:ionis, & digclf io t •^^^*ndo ^^^^^'^ %^t^tionis,<Sc cxpulfionis. j!^^ ^§cftio?i5^*^^^^tur * [ fanguinoicnta vcn ^^attrak- ^"^«JS vetris,quoiiiam dc chylo "^^^^iiradhcpar iilud^q? colatumcft.
yA tus^!!^3^cfignificaiitipfam,utfitcucn- Jfofit^s!^, ^P^a in hepate oppilationis , a [ vt
qtia -^^^^^» 3 ^ §1'^"^^ ip^^^"^ cib.tcm- ^^crp. .^ntitatis , 6c dcbilitatur corpus,proget ciboplurimo,& ailiduatur
Dc debilitare hcpatis.
% :r:8^»-»-iL)opiurimo,cxaiiiuuaiur ^ b;^'^*tioni . ^^^^^ ' ^ multiplicatur cuentus S Mt:.. ^ '^^'^ apoaematum,<5c certificatillud
'^^' ^^^ius crcaTionc^^iam fuit ho
>o ? ^^^-pus
[Ixdcbatur acibo in
?Nip4^^^5andum,qua; Cr^^^^^ co^^n t ^^^iditus propter J paruitate ^P^Um ^^^"^<^ioncm uiarum cius . Rcxit ^'^^Simincfimilisfuis.
^'Stu"^^ prcparario cum cib.par *^atis,^ plurimi nutnmcnti, ue-
INquit Gal. hcpaticus cfl: ille in operationib. iicpatjs, cuius efldcbilitas abfquc re manifc ila cx apoflcmatcaut dubcllati. Vcrum dcbilitas hcpatis in ucritatc fcquitur cgritudincs hcpatis,(Sc illud aut cft,proptcrmalitiamcompic xionis fingularis,finc matcria,3t [
] cuius principium cftcx hcpatc ir^ ipfo,aut ex mcmbris alijs, qux liint intcr ipfum,<5c intcr ipla tucina,ficut cfl fcl,quado fit , ut non trahat cholcram, aut fplcn quando fit , ut non trahat mclancholiam,aut rcnes, aut uc fica,Hr ] aut matrix c j- [
] proptcr Hentes a^uotfca
vchcmcntiam rctctionis mcnflruorum,5c cor- ^''^g ^ rumpitur proptcr ipfam fanguis hcpatis.aut uehcmenriifla flomachus quum non mandat ad iplum chylu xui fanguinis eo honx digeflionis, d f [ ^ ]autillum,quidecocorru.
ptus cfl^aut proptcr intcdina quum Iseduntur, a t B.immo eft <Scquando multiplicatur incishtunor uifco- maaaanschyiu fus,<Sc accidit intcr ea & itcr fcl oppilatio,^ [ &.] ^f^']'' non fcparatur cholcra^ [ abhcpatc,]<5c rcmanet ^ ^.qujre . plena,quarc non rccipiunt illud,quod ^ [ vadit { b. a f.-Hc ad ca ] cx languinc,<Sc hoc multotics accidit in g R.p^^^fui^ choUca,aut proptcrcommunitatcmmembro ''^'^* • rum pcd:oris,autcx corporc toto, ficutfitin fc
a t B-auteum
b t B.cum fue- ] nnc non atcra-
adipium aliquid, dc 5^ bribus,& quandoquccft, non proptcr malitia uarc cxiftimauit Galcn. complcxionis lblam,im6 proptcr apoilcmasa guineum,aut cry fipilam,aut duriticm,aut can cru m,aut h [ undimiam , aut proptcr ulcus , ct fcilsuram,autproptcrputrcfaclioncmaccidcn tcm hcpati,<5c dcbilitas hcpatis totalis,aggrcgat dcbilitatcmomninmuirtutumcius , etquandoquc non cft dcbilita^.' uniucrfaiis , imo cll fccundum aliquam quatuor uirtutum , 6c pluri AVIC. Bbb 4 mum
h B.trehcBml,
i f 8. & humi-
mum quiclcm debilitatur attracbiiia,& digcftiua ex fri^ore: i t C ] & dcbiliraciir rctcnr-
tiuacx humiditatc,& cxpiiUiua cx ficcitatc.
J N NO r A T lON ES.
^.^Bionesyfi rem diligenterperpendens, etfi ex Calent fentemid a fimplicihus partihusfiunt,ratio'nctemperamen zi:re^e tamcn nonfiunt ahfqnc cornpofitarumpartiim fartitatejreBa.f.compofitioneinformationcjmagnitHdine^nu mcroyfitu: itemqHC non ahfque communi fnnpUcib.& com fofitis partibusn.itura,ipfa partium continuitate. Ouare, quum dcbilitas iecinoris nihil fit.quam cius impotcntia ad a6liones quas ohire confueuit,attra6iionemircterulone,cofIioncm,cxpHlfionem:fequctur imhecitHtns bicc omnc mor borum gcnm.rccicq^ propterca ah hoc authore non infola intemp€riem,fcd & in tumorcs^ohilru^iones & ulccra re fcrtur,quamHis Galenus $ .de locaff. inintcmperies , uel cum matciia , ucl fmc matcria , cjr m tumorcs dumtaxat Xcm dctuUrit .
vincitnigrcdo,Sto.mach]cavetofig[^^^^^^ fignificatioiics nocurncatorum ^^J?^_.j^tcfti mahtiani digcOionisA iJi''^'^'^'^' .Lofitatcs,
naiignihcatur pcr ^^^"-^^■^^■''^"Ij^.^^aintrimi: & rugitusA pcr,cholcricaai>& quiKH ^^^^^^ liainis,& iila,quxcllpcr rcncs^^^."ei ^^,.^.^^,^ catur pcr altccationcm difpolition co,quod oportct fecundumnatuia» > jjj ^ nationcm forme ad [ malifi^^^^^i^/.r iriebra
cthydropifim,ctillam,qu.x pP^^Ltuilis^^c pcdoris,fignitkat malitia ^^f^^^^^^" ' jn fuip^' ca,ct quandoquc inucnit habcns ca ^^^^^
COlor cfl cx rcbus, quje fignificant fccund u plurinium difpoiitioncm licpatis.Hcpati cuscnim fccundum plurimum cil dccliuis ad citrinitatcm,6calbcdincm & quandoqucdcclinat ad viriditatcm,& fufcitatcm , ficut diximusin fignificationibus complcxionum,& il
— •/ 1 J. p -
forijs grauitatcm,aut tcnlioncni ; ^ ^^.^j^l^ra;, apoftcmatum,ctduritici,ctulccris, ^^^^^ua.
ct rcliquorum dicam omnia in.i"?^ ^^^j.^ dcbi rc oportct rcdirc ad iha.Signinc^^^j^^spcnclitatis uirtutis digeftiux ^it.q"^" 31-^0:^1; trans ad mcmbra cft indigcftns , au r ^^^.^^^s i^cdionis ; aut corruptc digcn^on^^^.^.^injiatiif ?o adqualitatcm raala. q^i^^'^^^^" ^^^.(tfang^'^' proptcr iphim facics , ct ' ,.,.iinan$^i^.^' qui curritpcr
phlcbotomiam, ^fitcx^^'^quofitatcra,ct phlcgmaticitatcm, ^^porc,
bilitatcrctcntiux, ctnon rcn"^^ ^.ft^ut»^ quo digcratur,ct dctcrior Ip^''^^^:...,^.
digcratur, dcindc utdigcratiu pau ^.^sp ut digcratur malc.Dixcrunt q ^^^^^^ p ' raaslcquitur tluxus ucntris diucri tium , cttcrtiam fluxus ucntns
iius qui'd?m"hcpar,cuius coloixm uidcs fccun 5° groffus, ct ha:c ^crba luntablqn^^— ^^^^ dum f ncm fanitatis,xgritudincm non habct . lionc,ct ablutiims qnidcm n dig^l^j , . ^
- ■ • ficat dcbilitatcm digcftionis dattr=^^ / N|
p B.fituili huic. b li. hui( coloii
Et mcdicus quidcm cxpcrtus cognofcit hcpati cum,& ilomachici"! omncm, pcr colorcm fuu, non cgens cu co fignificationc alia: ^ [ aut pauca. ] & non cft b [ ad illud ] nomcn figniticans illumproportionale, proprium,&cgcftio ,& vrina fimilcs aqua; carnis^fignihcant fccudum plurimum quod hcpar non cfl; fortitcr laborans in gcncrando fanguincm , quare non fcparat matcria cius a chylo , ncquc colatipfum 40 cationum
pauca,et albus purus fignilic-^^^o 4 , cft dcbilis valdc, ct digcftiua T ^.,^^1,, ]pcnitus,pr?cipucquum[^^,.fr^^^^^^^ .«nf Jnf-ranitrr il cffrcdiuntur rc^ .
cutintrauit.ctficgrediunturr ^^ji,,
ficat quod corrupta cft d'S«^" "'adia^^^Sf- f intcntiouccft magis '"'utert'''-" ^:'
cscfiioattradiux.-LH"""f^3Wft';i : cationum debilitatis attM-aiu* rfc ^
lcuitas cius,ct albcdo ¥''''f°^lo^ S ^ hoc in urina tintlura,llgnifi«; J. ptice,
non cft in ftomacho no^^f f ^S^^^^ debilitatcm attractiuxk [ "^^^- ' .ctciit^^^fcr^i'^ Vcru fign incationcs ticbiUt^J^'. • ^ ^^.prop-^ ^^^^ fignificationcs dcbilitatis ^^^^^ .jt J '
fcctum retcntiux, ita -''eftioni^- f^ar nutrimcntumillaudabilis^'!- - "--^
ab aquofitatc, & hxc fccundumplurimum cft
fii^nificatio debilitatis hcpatis, & ifte fluius ve nv^^ n. t.. ...xv^.^.-.-c. pior* Vritit''' J tns iaiiatiuus in finc fuo pcrmutatur ad fpcciS timi cft in attractiua "^^^,^1^^^^^ / aliam,6c fit in habcntc complcxionem calida, ^ ^ '^^'''^
virulentus,deindc fitficut fa:x,6c ficut fanguis aduftus, & multipHcaturantc ipfum folutio ventriscumcholerapura, 6c in habentc frigidam complcxioncm fit ficut fanguis ' [ conge-
latus,] & pcrucniuntambo d ] fimul] ad cducc .
-dasrcsdiuerfarumquahtatum,& fubftantia- $0 dum illami [Ipccicm.j rum,& propric in habcntc frigidam complc- ftiua plus,cta rctcntiua xioncm,&cft,ficutaccidit proptcr dcbilitate ' ^-...-..niv
digcftionis ftomachi,& plurimoscorum,qui dcbilitatcm habcnt in fuo hcpatc,comitatur,& . propric quum pcnctrat cibus,dolor lcuis cxte- 1 1 3.iacao&s, ufquc ad coftas. ^ t [
j Complcxiones autcm fignificantex radicibus pra:did:isin cognitioncma-
liti:T:complc:<ionishcpatis,&.calidaponithu- w«x ... -^ibcdin^'
morcs ^ C cxpanfos.j& iTigida ponit humores grcdincpcrmiitis cum .^^indo^ groflbs,tardi motus. & ficcapcmtcospaucos pcrducitadhydropilim , S ^^^^^ crro(fos.& humida ponitcos aquofosA illam quxfitproptcr fcl,quandoquc fignificat coioria:ericus,& quandoquccftcumca cgoftio 5lba,ciuandocftoppiiatiointcricl&intcftina, faclaucro communitate fplcnis , iignificatur pcr xgtitudincs fplcnis,& pcr colorcm,m quo
f cftin at rcmotio expulfiuc.jta ^^^jnof^^int';^ ^ paratio fuperfluitatum ^^^^^^'Hnctnr^^-^^creii^''^' . ftj na,ct minorctur cu ^occins^^0,si^,t^^fl^ \ J
racgcltionis,ctniinorcturn . ijncP ^ non cxpellatur im-lanchoh^ ^d F ^j^f * ,,1 norctur appctitus cibi tur in colorc « [ molliticsJC"'f;„«t ■«ttd"
cit ad cholicam phlcgm^ A N 7^0 T ^
lecur officina cfi fanguinis,proP^^^^^^^^ tti nmitur corpHSjfi rnbii udH^ f^^^^'
^*'*?^^'^'^^"^'-'^^^^^^**^"^^ iecmonsyimbedlll uel tmpe-
Pmes ]' ''^^^^y^'^^ ^'^^^ Ubcrauerlt, nd m^fcirmrn , «f / % /^^^'^"^^^^^^''^^^^^'^'^«^^^•«/«Oi/,^////^?» quandociuc eitc-
kc r^"' ^^^^^ ^^' '^^ ^^^^^ , & fttbkdum
.J^H^^f^^^-itMirctrocejkritSiiiQdCj.^^^^ u^ph^et Nequ^^'^''!^^^^:'^^ ^^^^orib. Hipp. ? . & alihi tcHdtur . mm^^^'^ colorjcd & corim , cjtu^per
feffun^'!^!^^^*'^^^^^^ ^ P^r vrinas. colorcs de icclnoris af iphiiiicant, ^^f^tcfhcit
\nequeid folus coloryfed etiam confistcn hM uero omnia.d^dizenter aHthor noficr
^^^^^"i debilitatis hepatis .
S ^j^SaoLicris caulamin dcbilitatchcpatis , Niiie^'^^ proptcr cooiplcxioncm aiit egriad o^^cialcm, aut aUa,pcr figna prcdicla inipji p ^^^^["^bistotuni cnm curaprcdicla tiscj^ P^^^^*ii™m quidcm dcbilitaris hcpa- «ut fi^, -^P^^^' Irigus aliquod>aut iiumiditatc , tasii^ j^p^^^'^^^^ut proptcr matcrias malas rctccius P^^^ ' ^ ptoptcr i\oc cll plurimum cun-c niatu JJ^^^^^^^^^ioJl^c ^iibtili,cum apcrtionc,6c pticitaf ^^^^^'^ lcnificationc pcrmilla cum i\y neni *:^^\fottatc, 6c prohibcntc putrcfadio Vici ^atic^ P^^^'imum illius iitcum mcdicinisaro
'^'^ quibusiuntapertio , & maturatio'* ] licutcrocuscfl:,&quanrcs muzc, in quib.ctl: atc
MOqiip , j ncuu
Pai:u^^n^/"^^.ci;untctiamrcs J ^oatorr ^P^^* ^*"^"^ ^^^^ acctofirar
^ §Uat,b ^ incidunt , 6c dulccdinc abflcr
V I. Y conlidcra partcm calldita-
Plexio ■ '•^^'^^^'^^cundum quod cxquirir c6- ^^^jtjaur ' caj iiIud,quod calc-
^^^Um f • '^'^^^^^^t > & tic hoc gcncrc lunt paf- ^atiot^i^ ^/i! i"tcrioribus,pofi: bonitatcmaiiafli ^Uni ^ ' ^'-lum aliquid tc uocat ad rclblucn ^efit'ij^'^^ "'^u cuacucs iplum a ih'pticir.\tc,ii- ^Utaijj^^P^^ftcmatibus, fuic in oppilarionilras , %a(j^' ^^^'^^f iUiccomplcxio (icca ualdc,.6c ^atci-ip^'^^ /ndigcmus proptcr rcrenrioncm ^cntiijj ^P^opiilcbotomia , & Ibkitionc ^ft frio-i'j ^^^^^ ^ lcGun du m matcria m !^^di'MK?;^i^^cora, fitficut tdr ^'^tiiitatcm dccliuis -
i licutgranagranatorum
l t)f'^f,^Ui^'''\|^cutrLicciiscupatorii ,& co coiter luuans habentcsdcbilitatem hcpatis lc-
agaricum , <5c 5c caUditatcm , aut] clt iUicoppi-
fc.atripiicis,oium an.drac.v.abfinthij rom.dra.
vj.fem endiuiaj [fcminis ancthi amborii an.J h B.
drac.x.'f[ ]fcminis apij drac.iiij.fiant it B-fem.eufcu
cxcistroch.autfufFiiif. & cx mcdicinis laudabi t2>'i«c.vK;. lib.prclatis aUjs cft lioc mcdicamcn.Re paifarum cnuclcatarum aur.xxv.croci.aurc;.6c in a- Jia fcriptiua mcdietatem aurci caiami aromati aur.ij. bdcUij ludaiciaur. ij. <Sc s. cinnamojiii aur. i. caUir mcdictatcm aurci, fpicc aromat.aurc iii. iquinathi aur.ii. <Sc s. myrrhe aur. iiij.gummi albotin aur. iiii. darfifahan aurcii. mcUisaur.xvj.uinumquantum (ufticit,& quan doq; ponutur in iplb opiu 5c fcmcn hyufquia . mi albi,& cxiilimat Gal. q^ hoc mcdicamcn c6 poUtum cU cx medicinis conucnicntib.cfi fuis proprictatib.hcpati.Ex eis.n. funt,quce Uypticir t4ten) aif:runt tempcratamcim maturationc, 6cex cis lunt,quccxUccant,'5: mundihcant virus maUim.Etcx cisliint,quc recliUcantcoplcxioncm malam.Etcx cis funt^quo: funtcontrariie putrcradioni, 6c plurcs carum llmt ipccics aromaticcjicutcinnamomum,6c caliaupia.n. ambo funVcotraria piitrefodioni, (5c redincat complcxionc,(5c cxpcUunt causacorrupcntc:(5c mundidcantvirus malum,& cxpcUunt ipiu^n, & rcfiihiiu mcdicinis mortifcris,ct vcncno,hcct lit cinnamomu fortius ca(ia:ct ifta: duc me dicinc (unr fortiorcs omnib.mcdicinis aroma ticis aliis,licutlpica,ct aliis in lioccapitulo: fcd aldarliiahan, et crocus aggrcgat ad (fypriciratc niaturarioncm,^ t C 3 ct rcdi(icationcm pu k f B &Ienifica trcfaclionis. Vcrum paUaru pondus quadoquc tionem . ponitur minus muJtum proptei.* dulcedincm . fuam,ct ut lit magis conucnicns,ct cHcx mcdi cinisamicis hcpatii |coir.unib.jci;cthccamicitiacd mclior proprictatum mcdicinxiuuati . u.L*:ct in ipfacU ct maturado ct .xquatio humo rum,ct non eU vcloxad corruptioncm,ct vinu cilcx mcdicinis conucn icnrib. duin non cfrali quid,quod prohibcatex cis, quorum remcmo ratio pretcrijtjCt in ipfocU contrarictasputrc faclioni.Etin mcIlequidccU illud,quod fcis . .Et bdclUum cU lcnitiuum,maturatiuiim, rcfo- Uitiuu.Et Umilitcrtglutcalbotin,ct in ipibeft apcrtio.oc ablkrfio .^Et ilUuf in quo ponuntur opiumxt femcn hvufquiami al.cU ct vchcmcn tis iuuamcnti:quu debilitas hcpatis cfl affociata caliditati alicui . Etproptcr hoc tit philonium
tterebinthin* .
— ^..;v^.i.^ adiuuant,6c qua tctinctur folutio uentris, & ^ [egc-
'i^ ''^itic(iic?^^^^^'^^^''^ii^cipit] mcdicusadhibc- ''^! ^'/«(^'^muM. ^^^%Pticas,& prouenitcxcisnocu
. Uta^^i^^^^^^^^^^imumtimboportetin huiulmo- J^>tici3^^^^'^^*cs aperitiuaxonfortatiua, cuin
1 ^^'^Qpri^^^^'^^^^^^^ ' ^ ^^^"^ apertionc C [pura,] ^.^0(iQ^.| .^^^"oniatica, <?c proprie dccoda in ui-
cundum dcfcriprioncm (ua.Etcx mcdicinis in uatiuiSjia quib.noneft calcfaclio vchcm^s cU, vtilimanturoi [ncriden] partcs iij. ct abfnthij romani partcs ij.ct tcrantur,etcoiungantur cii mcllcjct lumantur cx co in potu. Et cx vaporationib.cU , vt mcdiciuiE aroniaticc nota* coi un gantur, ct dccoquatur in vino odorircro Uypti co:ct iinr ia miUa; cum cis tortcIUt , ct ponatur in coolcu dencridcn, ctUmiUn,ct (umaiur cu
tn t.nitdin.
3is com^^'^^^^"^ cft hypticitas, 6c cx mcdi ^]'^ ^v^o.'^^^^^^^ Ipccicbus dcbilitatis hepa- 60 ,
^^^exii^^^^^^t^.cum proprietatclua,cfl hcpar antidotario^ct in ipioiuntagrclla, ctprcputi*
^^^^^^'^viu^^^'-^^'*^ contritum,dcquo fumatur curis ^'^^'^^^ uino,& quu m curas hcpar d^^.^^^tilac^^^^^^'^^^'^' ^P^^*^^^^''^'^ perucnias r ^•'^'^isbon^^''^'^^^'^^^^'^"^ arabicarum . Etdc mc- ^ Ok^'^^c 1 ^^'^ihratc hcpatis cli hoc me-
' ^^-^fac iij.fuccicupatorij fcm fcnic.
lana,ctfiat vaporatio.EtempIadrnm didum m • • • '----ragrclla,ctprcputi;i vitium.ct roic,ctoIa,quxdrctafunf in capitu lo de dcbilitatc /romachi cx cmplalrns^ct •■^[mc ^
miUbus.Er cmplalrrum quod fcquitur iplum: ^ ii^^,,^^r^^ ,
er tertius.
f t. Alia Utera.
& <jux na 4o-
q B.aliichbcgi.
r B.aloaonifat. f B.fpecicJ pr»
c Tt. Alia litera . ponitur & focniculus & nux iiiufcliata , & tfaus.Alialitfra ti\ic\s , & nux njofchata , & thas ■
X B- minor ua <ie iinu cu cis .
& cmplaftrum , quod cft cx aIoc,& mafticc , 6c quando cft hcpatis dcbilitas proptcr caliditatc (SiC eft ex eis.qua: fiuntparum.P [infra il!ud,q3 in ipfa dominatur)]oportct ut prxcipiatur cis comcdcre cydonia,& malaSccn{,& pira Sccni, 6c granata muza,(Sc acctol"a,li non fucrit oppilatio piurima , & aqua cndiuice,6c aqua folatri Etpraccipiaturrccipcrcius q [alcslidabcgijcola-
fiiicE:autvchcmcnti.^artfadiua:.Etqua^^^^^^^^ tum apiiigucdine fua fa^aum cum coriandro. 10 accidunt in ucnis,qux funt l^^^JP^^Jcation^ ii!^
Etfi non fucrit caliditas uchcmcns, aromatizc tur cum cinnamomo, 6c fpica,5c mafticc,5c c5 ucniunt cis f [almofium ] plcna coriandro humido cum pauca mcnta,<5c fi non fucrit caliditas uehemcns,ponantur in eis 1 ffcminaprxdicla . ] Et quumuides imprcifionem dcbilitatis in hcpatc pcruenicntcm ad digcftiuam.confor ta cum cis,in quibus gft ftvpticiras cum mcnfura,(5c aromatic]t«s,(5c fit in cis maturatio, ficuc
petc & gal.S.decomp.med.perlcea.& VciulumliM^ cap.v j-rallianumlib,}^.
*De oppilationibus hcpatis. ■ luiitic]
OPpilationes hcpatis accidnntmn jj^^^^^ hcpatis proptcr grofiitudincmsa^^ , qui nutrit ip Ami,& proptcr ^<'^l^^l'^j'^,,^oqi
■ : ^ '^^^^^:;^
ptcr conftridionem carum propttr ^^^^^q. earum,aut proptcr accidcns ex l ^^. ^^giniio ne,] & fimilibus,autproptcr carunii ^^^^d nem in crcationc fua,aut proptci n ^^^^^^ ^ curritincis.(5c plurimum , ^l"^ ^^^jtcriaop neris,cft in ramisporta:, ^»^/^'^'17 ^.^111^^ • ^ pilationis pcrucnit ad eos pruis ^,.1111^ quod]colaturab ipibadorihcia "'.^j^aimi n-iifirntrirMm i^Y iirnn afcendcntc,*^^^^^^ ^p-
mificatarumcx ucna afcend
funt medicing in quibus ponuntur fpica,(Sc ao fir fccccm illic.& proptcr hoc plti ^ [fohum,ctnuxmufchata, 6c coriandrum,] pilationum non Htnifiin ^^^^^^r^:^r^cci^^'
ct maftix , ct calamus aromaricus, 6c cypcri, <Sc fimiiia, &fi fuerit pcrucnicns iicrfus rctcntiuam , addc in confortacionc,6c ftypticitatc, ct minuedccalcfadionc. Aut" [conforta] huiufmodi medicinas cum mcdicinis oppofitis cicum infrigidationc, ficut funtbalauftie, 6c rofx, 6c hypoquiftidos . Et li fucrit dcbilitas in attradiua, conforta cum cis, in quibus cft fty
piiationum non nrniimi ""-^'^r (.iaracc^" • quandoque pcrucnitad hoc ut i^mdti' rc oppilationcs in gibbofo ; & q^ ^^^ztc^ plicatur, 6c prologatur tcnipus ci"s ^^^jacrc pcrucnitadputrefaaioncs ^^'^**:"^ j^yarol'! fcbres,6c apoftemata pcrducentia a ^j^.^^^i^s fim,6c ad gcncrationcm "cntoli at ' ^^^111accidcrc dolorcs prauos;6c OPP^^ . cpafisA dcm funtcx marribus a:gritudinum^j^(^]ia
pticitas^^^i^c minoraualdeca,]inquibuscft dc 30 matcria,qucBgcncrat ^^pP^^^^^^^^Jiitudin^-^Ili
yB fit.
Itypticitatc. mcniura,qux confcructuirtutcm hcpatis,fcd y [eftin]cisaromaticitas, 6ccalcfaaio. Et ftudc in hoc ut curcs cum cmplaftris , & cpithcmatibus , ct unclionibus, quoniam ip la uchcmentius funt conucnicntia in hocloco.Et ftudcctiam in oppilationum apcrrionc. Etfi fucritdcbilitas in expulfiua,conforta ipfam,6c calcfac rcncs , 6c calcfac uifccracum cis, qua: fcis in capitulo fuo,6c aperi poros.Et fcias
Part 285
mor oppilans propter luam S^- pter , J proptcr uilcofitatcm fuam.aut pr^K^ ^.xcotudincm fuam.autrcplctioncm ^^iitas^ aut cft apoftcma:aut uentofitas : a f o^^^ [conftriaiua.] Qupd autem carnis,aut pororum,aut pcrman _
rei abfquc humorcgrofto,cft ^f'%nuoi^'^l parum,(Sc rarum valde.6c ill^^.^^^^cr orificiaucnarum funt ncvuoi^^^^^^^^^iion
quod quandoquc fitomnisdcbilitascxomni 4° fimilianihil oritur,6c funtpHUY^^^j^auii^
tur,non communicat omnibus .j^tiont-
parationcm unam. ^^'^^^^■.^^ll^iioni^'^^\C'
cft dcbilitas digeftionis.6c i^P^^^l^oi co< . | bilitas expulfionis proptcr ^^^^^ ^^ct^ti^^^ ^f»' xiouiscalida!,6c frigide;aut aUab /^^
ai.albagtat ti tB.pinguci.
nialitiacomplcxionis.' [Etjquandocft nccclTi tas ut infrigidctur ita , ut digcrat,5c ita,ut attra hat: crgo confidcra malitiam complexionis dominantis , antcquam coniidcres dcbilitate . Vcrum plurimum cuiuscaufa cadit dcfedus in digcftione,eft cx frigorc , 6c fimilitcr in attractiua.Et coucnicntiores cibi funtilli,in quibus n5 cft grofiitudo,6c vifcofitas, ficut carnes
lcucs,6c frumentumnon glutinofum,<Scaqua , -
hordci,calcfacT:is fcciidum difpofitionem fua , 5° bus corruptis, ficut carbonib- ^^yicii' &infrigidatiscummcllc. Et uitclli ouorum lufneti]6c fungis,6c quibuidamp^.^^jjiiii '^^^
fo,aut ucnientia ad iplum
ex carnibus;
forbiUum,6c quce funt fimiliaillis,5c cx"^ [ albe rct] iuuantibuscoscft,romaniaticumpaftls , quum aromatizatur cum cinnamomo 6c pipe rc,6c pafla i> t [ ] confcrunt cis,ita
quod prohibcnt folutioncm uentris fimilem aqu? carnis .
,facit^'l^.^..,2roJ ,
rorum,6c ficut zatur,6c qu? radix incis cft grofiitics.Qii^"- ^,,,. „ frigida,fubtiha tcnuia,6c ^^^r.^tcs^^^ .iP ^7 oppilationcm, ct quandoguc fun j gro'^^^^ r»
dincm fuam faciunt inci]
iam diximus:ineis,qu? P^?^^^-.oarati^^.
nnonr^/^r.n^ rnnf Prnflc PCr ^^^1^/
quandoquc funt grofl? P^^f.JtiOi^- ..„v,, . . hcpar , non grofl^c pcr comp^J^ ,rur^^^ jc^ ;>
^ 00 onr- fiinr nn{f infuni.auum ^^^^'mO^^.,cO^
Curandi fcopus in iccinoris imbecilitate eSl iuxta inte periei contrarietatemyait Galenus i^.decomp.med.per loc. ^dde tu iuxta morli cuiusq^, ?icn intcrnpcricrum dumtaxattfcdmorborum in compofitioncy& folutione co?itmui contrarictatem.hoc enim frequenter repecimus, quoduide mus nonnullos in uerbis tantwn Gal. irnmoratos pcrpctuo mheciliitatemjuel huiusy ucl alterius particuU exiUimar€,in fola effe intemperie, Mtdtiplex ucro hic prafidiQrum
que luntpoft ipfum,quum dir j^^uU^^s^l'
tCjficut triticum glutinofum»^ j^,af^'^(rrcfortatnaturam ] ad cxpcllcn^^^^^ti^^^^^iilii^
pilationum,aut adiuuat ipfarp r^t\iOh,^\
diuntur ,autin cgeftione, : ^^ci inlatcreconcauo,autinuraia . jiiH
tio in laterc gibbofo , 6c apF^i^ ^O'
[permiftijgrolli. • ^
1, loj
Fen 14.
^ N o r itA r I o N E s.
fuuf^^^^^^^^^fi^f^^^ier iecur cornpitur, tumohimfo'
^ie'- ^^"^^^'^^ perfcruntur. Fit ucrh Ihu interdum m \- n^^^^nsjubnanti.iucl cauauel^hbayeius.fporisfa- . ^^^jjiori humore oppletisyquamuis qnidam id fif- "" uero & in uenis ad ipfum a ucnaporta :nib.
«^. Huius caufa eadcmj qu:cin cMcrisom)
dolor cft vchcmetior f rco^qui cft in oppilatio tipikmry & re iic pura, cuiii quanon eft caufaalia facicns do P^«excoquod lorcni plurimum.]quodficft,cftrcsparua,5c E^^X^op! noncftfcbris. Et apoftcma quidcm fignifica- piljnonem pJo tioncs apoftcmatis %nificant,& qua; cgrcdiii- li'l>cntem a pctur cx partc vrin9,6c cgeftionis,6c iaru m,qiix 17auatur"& V* funt dc illis,qu£e dicuntur in cap.apoftcmatis. nla^^^qmi non jEt oppilationemquidcmiiabcnseft pauci lan expeliitur , & guinis,& corrupti coloris.Etquum iilic cftve «il m
^wwto^^/o cH: futeinieci i o coliras,figniftcat ipfam cum grauitatccxtcnfio ^ta eft tic^j^^^p^^'^^ 'iuentriculo^^cercbrojlieneyaut .aliut^^^ murabilis.Illam autcm,quxeft lccundum (emi Ai grauita/in *^ ' ^i' ^^^i^i^ nonnunmj iui nip,nr.rr]tpv fp k^lipyttfi ma- tam con ftridionis fign ificat anteccftio cau ia- p«"fe apatistm,
xum ftypticitatem facicntium , ficutpotusa- ^"«neft vche quarum conftipantium ualdc, 5c iignificat ipfam ficcitas mani fefta in corpore . Et quando- egeftjone recon quc fequituroppilationcm difticultas in anhc ^o,&cun6exlituetiam, proptcr Cjommunitatcm mcmbro- ^^^'^^"'■«^jpIo r u m anhciiius cum hcpatc . ■ - - *
ttti^ qu '^.^1^^'^'^ nonnunquam mediocritcr fe hahente ma-^ H^Ma n vitiumin naturali umart*
^^hiuJjT^^^^'^'^ ita dixerimjcontenti-
^fis fit c Ji^'^^^'^^ (^aufty matcria eH:qus licet mcdio- *e/ Vifii^r ^^^^^ '^^'^'^^^oriyucl crujfioryuel copiofiorefiy hhn-l!^*'^-^ ^'^^'^ ^*»ateria <^l^;natur,plurcs caii i^kcis ^!^^^^^^'^ ^ extern^^JntcrnxJa icdnoris ucl fri- ^innt ud^'^- ^^^^^^ ^^^ff^ remanentj quji iniecurpcruepataleni^J^^"^^^'^'-^^'^'^^^^''^ (/«oa7;^«//.i 6^ dijfr ' 'i^^mamr ^'^^'^^^^^'^'^^'iy^^^^^P^^^^'^^ fuperfunt. quando- ■^^^f^ rcddit"''^^'^'^^^ "^^'^^^ ^*^^^' crj]po/-t7« materiam ijJ ^^^'^ifcidk ^^^^^^'^^^^^^ cauft,^ alimenta funt crajfo- %(iiorr*'^^'^^'^^'^''^'^^^"^''«S^'"^^^ nimis^ficcioray calidiora , ^'^^alirrt '^^^'^^^-^'^ uiuendi ratio , cuius caufa cruda inic- P^kUcx^^l^^^^^'^^^^^^ ^'^'^i *^^'^^^ ohsiruhioinieiinore ^^^^e Qi, ^^^^'^^''''^'''^^^««^'.(/f quapofica, ud ex adnata car-
^ O T ^ T J O N E S,
Njmc ucLalterius rei cuiufpiani to-
^^^ioric^ q 'y'^^"^^ ^ entiioresy non ohjiru ut : nifi hac forte ^^^^^mos^-U'^^^^^* ^^^^ «/'^rrtorc.*- hancpartcm extendunt , ^ meatus comprimimt , idr aMngunt ,
'^'k^is, cap. 5.
oppiiatioiiis funtj vt non artraliat he f^^^^aii/ ■ ^^^^^^ quoniam non inucnit mca- ^^ioniam virtuti attracliuit proculuu
fum multipJica tur , & repletur ex co iliuJ, In cjuo fic penrtra
^ . . , . , « • t«o «tautcJfi:ia
fecoris ohfinSionem feqmtur dextri latcris dismnio , oppilatum
& giiauitas,& mediocris dolor i.dc Ioc.af& 'j.aph.quji prohibens pene
cadcm fcrc 6-iri inflammationeciufdcmfuntuifcerisyjad ^['^[''^"jf^^^^
& dolor maior,&- fchrts^infianmiationcs comitatur. Frs- eft graui
tcrea uero obHruclioncm fequiiury& dcieflorum liquido- tai jn p jrre ap»
rum.& tcnuiitm copia: ncmpe qu^ exalmwntis fcrd a4 ie tm, ^
^ ■ , r ■ ■ • c-i- ^ cft pluri-
cur confmterant,mtercLufo itmre, pcrmteslina exctmt . ma,neque vdic
^dde &,quod urinx yUt tesiatur ^ciuarms i. de caujls mensvaMe. urinarumypaucinfpeSUntur.yJdde itcm fangumis in corpQ ^ '^-eajar in op rihus penuYiam,& prauumcorundcm (.oLort?yi. ac poflrcr- P''-"'*"^ Pj^rJ.
V ^ • ; • j-cr t r- cumquanoeft moyUt aitauthor jetiam difficultas rcjpirandioh conjensu caufa aha noo
thoracis cu3iiiecinore feqi4ifi)let,qiiodetCjal.y..deloc.af " ' ' x)h ipjlus yidelicet diaphragmatis compresjionem ,
*De curaoppilatiomm hcpatis .
Cap. 6.
MEdicinx, quo; ncccJlaiic funt incurarione oppihitionis accidcntis inhcpaTc ab
eft dolor plurimus. Cap.8. commen.f t. cap.4. cap.8.
ludd,,^^'^^^'* nocumcnrum Ht coniitanrur ii humoribus^fnnt mcdicinaj abfterfiux , & ilLt,
alt- ^ *^'^ carum cft cx co , quod cxpclli- ,.. ^j^cx^co ^'"^^'^ eo, quod rctinctur,&: iila , quc S ^is,c^yl^^'j)^^d.cxpciiitur,cft,vt litcgcftio iubti ^'^Uoiif 'P^^i'hiia,fubtilis <liii<^<^^'^> quoniam Par.i^v^ '^^^^iet-ica]uon inucnit viam ad iie • ^^^£uaU • -^^^ ' quoniam hcpatis operatio n5 \ ^ofitatf, T ^^^^ ^^»13"^ coucrtat ipfum a fua chy «0. li *-aci faiifr -- - -'
.cui,,,- '*"8uinem.multa ucroquoniam il
in quibus cft Ibiutio ucntrisrcmpcraraA' prouocatfo vrinai fccundum ncccilitatcm.Qimmquc oppilatio cft in iatcrc concauo,adnuiiiiha ca, qu;r ucntrem foluant . Et fi oppiiatio cft in laterc g i bbo i b,ad m ini iha ca,q u a: fu n t d i u rc t ica,6<: mciiusquidem cft, ut tu pra:m;ttaseis illa,qua: incidunt,& apcriunt,i5c abftcrgunt. Et quando antiquatur cppilatio, indigct plilcbotomia baiilica:,(Sc folutiuo. Hora autcm lumcn
\ ^^^f f;£v ^'^^'^Pnetas cft vt in egeftione cxpclla-
^^se(^ '^^maciditumcft illad, cuiuspropricv ^ di in potu , <5cqaod oportct conliderari poib K'l ^^^^Um^?^*^^f^'et ad hepar, & conuertatur plu- potum, ficut aquade radicibus,<5c fimilia , iam k. ?h,.. eiiic;^/' . , • didacft incanonc uniucria!i,6cifta; mcdici-
noiabftcrfiua;, quandoquc lumuntut inporii fn aqua radicum cndjuia:,'^ t
p^facli I ^^^^ aquoutas , 5c fcparctuL- pars ,,,, ['^•6c \J '^^^olcra,& pars cius facla mciancho- \ K ^ft>vt ^^^^ additur ad illud,cuuis propric- 'Nieatu^^^^^^^^ur fadum egcftio,quare mul- S^^^^lcq, • '^^^"^ nocumentum. ] lUud autem , ' .^^itas f\ ^r'^ t;o,quod rctineturl ipfo , cft ^'nfibilis in oarribus hcDatis , & illud
V H "^^Plctu? ^^^^^- ^^"^ ^P'^^"^^ muiriplicatur
V al^^^xSc 1 pcnetrat in ipfo a penctra- '^^ tr^emf A^^^^^^'^ qLianto mao is qufi cft illic
^^,6ciJ S^^^itas mparteapcftcmatis tan- ^cftpluraxiaoppilatio ualdajVerii
a f B.&aquti
eius,aur in to,fi
]&fccha,&chamxrnil-<-"j;-^^^ lx,(5c alhachoden,3c fqumanth!,& culcutx',oc outritatu , rtcuc fumitcrrx, autin uino : aut dcco<5i:ioiie lcmi- exfoenicuio. & num, autdecoclionc abfinthii . Etfi non vidc- cnd|uia,&!ceht
" ' oc cnawa:milja
turinvrina lcdimcn manifcftum , Sc iignum
- — .^w..,*,- _ & alhachuan.
dccodionis^non oportct vnn potu denturror Alialuera.inra tia Quu m i uc cauia cft apoftcma , aut ucutofi- dicib.endiuiae , tas3oportctvtcurcrurcaufacumciS,qux>dice. &44uaeiw. mus in fuo cap. Et confcrt inhuuUmodi iumcrem potu laccamelarum , 6c lucccocrcei cum Iblutionc ucntris f icia cum aquis oicru , ctcafia i\ii.Sc fimihbus, 6c diurcticis iubtihbus,
h B ftyptimatl 9l (icsiMtem.
Liber tertius.
rnc.i.man:ici.s,thunJ,amboriJ an. ^'^^'.^pL^^^^ fli,cuparorii,amboruni an.carmct i^l^-P^j-j ctlongi pipcris^amboru an.carmctv). ^ mctviij. Ipica; aromatici;, ^^,^.^''^^^ ^.^1111^^^ amborum an.carmct vij.conficiantu ^ j cii lc dclpumato,ct fit dofis ciiis cocWca .^^^^ vino,in quo infufx ruiitaliqiicE nic^' ^^jadi cientcs dcoppilationcm, aut cum aq •
in quibusnon fintcbullitio , 5ccaliditas cum cis,qux dicentur in fuo cap. & quum caufacft conliridio in creationc,aut -corruptio fitus in venis,adhibe rcgimen cius , qui habctparuum hcpar; & ii c{\ proptcr h [conftipationcmaccidentcm cx ficcitate]rcgatur cum lenitiuis , ma turatiuis ex ladc, ic ah"js dcillis , qua; diccntur
incapitulo ruodchume6larionchcparis,6c mc n iiacnj-
dicinarum quidem apcririuarum, aUx fijnt fri cibus.Et cx cis,qua; funt faciliora ' /-^^^jj^jipars gid.x,<S(: aUce funtproximz xqualitati, &alix maturlpicxromanxpartcsiij '-'^ ^.^j^ et ^l^!!
funrcahdc,quac funtncccflarixinchronicis. ' " . ---c-:-.,^.,t.^iim '
funtficutcndiuiahorrulana ,<5c
c B. bonjitn.Et r6 tlt vf hemffs fcu exuberas in calore, & Rcniliter.
d B.&oponct vt (ormiat fui? ipram aut fupra decodtfonl ei" . e t asua cuffiuie ic.
f B. ap-ig B. forti cum lemimbus. h X. maior .
Frigidx vcro campcilrisjiSc taraxacon,5: aqua plantaginiscu foli)s<5c radicibus fuis,<5c omnia,quxprouocat cum infrigidationc: <5c cufcutc cdapcritiuum [valdc,5c non ell: potandum in calidaA] rcu ba r. (5c fi m i i i tc r abfi n t h i u m cti am; n a m 1 i cct fi t in co caliditas quedam,non cft tamcn malum vti ipfo in oppilationc aflbciata cahditati , <3c frigiditati fimul , rficutoportct ut ipfumadminifUctur,autdcco(iUociu:,j<5c propri(*et [
j in aquacn-
diuix <5c radicis cius,& cupatorij, & amygdala rum amararum. Ipfa.n. omnia proxima (unt . f t proximi illis funt fuccus focniculi humidi, 6c luccus r [abfinthijj cu fyrupo acctoio ^ ( lor-
i.<5c tcrahtur,ct conficiantur cum arorit tur. Et itcrum ai;aricum cuni f"^^ . qui^c ^if iuuatiuumcft valdc. Etcx 111'*^^^^'":^^.^ Dcc^' turradix n [rubcxjcum fyi"^iP^f ^^,.is*ct ipl^* aio confcrcns ad oppilationcslicpa ' ^^j^fft nis.Rcc.fquill<?,ct capilli "cncris, a» ^^^^^^^ amararu,
foenugrxci,cxtrcmitatis ^^^^^0 tcs xqualcs,dccoquantur, ct (uma ^^oppicorumcummcllc. Confcclio "^^^"jj.Rccifi^ ^ lationem hcpatis propinqui tcmp ^ ^^^f^ct^h pipcris,vnc.i. cts.fpicc aromarica' aut. vi. 1'ccundum diucrfitatcm ^^^'\ -^clli^M^' foenugr9ci,coai,airari, i»"-^^^"^*' A/is ci^s ^^' i.cts.^conficiaturcum co, ctut j^ucni^'^ chlcarium i.cum ahquibus ^^^'"P/Lupus^f tibus ad hanc rcm,ctcx fyi'^iP;^^''V/forriorill^.
tium fcminum.]Etfi ncccflariacfi^ [plurima] tofusdczuccarocum ^cniinibus, . j^j,s,c
caliditas.cum mcllc,6c aqua cius,<5c fyrupo acc tofo melhno. iCquahtati autem vicinx luntfi
cft mcllinus cum fcm aqua mclhs,in qua forti
cuthipini. Ipfinanqucfunt mcdicina mciior, 5° aromaricx, in quibuscftftyp^^^^ Qjjjtut
quapctitur apcrtio hcpatis ablquc calcfa<^lio- " ' ' ..-i-.incm F .^.n
nc, tut in Irigidationc, <5c chamcpithyos clt cis proxima,fcd cllcalidior cis parumpcr,&: fipo tctur cx ca cum aqua cndiui9,rcmpcrar,(5c acctum fquilliticum,<5c oxvmclfquiUiticum,6c afparagi <Sc radix liiij ci\ huiufmodigcncris, <5c laccactiam,<5c ifla quidcm potantur lccundum ncccfi[itatcm,aut (icutcum aquacndiui» ,aut aqua cufcut<^,li fucrit,complcxio habcns cali-
ctiolupinorumamarorum,inq"^P i^turt* cus cupatorii. Et dccodio m L jccs f^^"
dicescapparis ct radiccs ^pi^ .,,3,ctff "1, culi,etrquinanthumx-tlacca,crri ijsdc-
grxcum,ct dcco<ttio cupatorn,ct ly aioi' finthio,ct infufio cius, ^'«^^"^''^J.^iutiuaa^, etanifo,ctamvi^dalis amaris.^o _,.,^ti)ti_.
capituiui non op< .
drtatcm:autcumuino,<5caqiiafcminri,<5c aqua 40 turcxcis fortia, nifi quum vchci ^
ucnicntia ad ho"c capituliuii.ul'^ j^l^jnifti^^^ lutio vcntris fiat, non oporrct |i^^^^jcft^^^';
k t B. & aceto cepe alzir.
^ B.fetrafaliun,
lupinorum'[calida,]<5c dccoctioncabfinthi),<5c fimilibus, & lyrupis acctofis fccundumordines fuos, »5c accto dc alliis,<5c accto dcaniudcn, 5c dc capparibus. k [
Ixautem que funtad caliditatcm dccliucs,funt diurctica fortia,ficut aflarum,<5c cafiia, 5c ^ [pctrofclinum,] <5c anitol.ro. 6c rubca,<5c ircos, 6c phyilicf <5c agaricum,<5c cpithymuA fquilla,<5c polium, <5c centaurca minor,(5c liiccuscius , <Sc
fitas;im6 oportct ut fint lcuia,q"'^^^^^^^^
ria cft in co,quod proximnm i^iun';;' quoniam membro,fi uirtuolum ^^yr\c^f' libctadiutoriumadcxpcllcndun^ ^^^om^^
bone ad hanc rem funt hic^i'^ P'^, ' dium,ct agaricum,ct abfinthii'»J> ^.s.^cb^^^]^
tu hiera picra forti vfquc ^'\'"T.(.tuiCOi'ZtC^ fqucad aur.Et cfi cumolco dc ^.r^ct^^l cii
polium, <5c centaurca minor,&: iiiccus cius , 6c tior,ct fortior , ct mclior.Et j^yatiii^^^^jjj (y ''^ gcntiana,& fyrupus acctofusdc mcllc, Sc fqiiil $0 polio diclus in antidotario , , ucn^^j^^tia? VJ^j liticus,qui fit cum rubca(5c fimilib.6c ficus infu valdc . Ipfc cnim apcrit , ct lo ^.^i^tin^ ^ pili^ ;^ ^ fc in oico amygdalino . / 1 cx mcdicinis com- mul . Et quum ncccflaria Iti"^ . aii^^^^\M> «'^ J
"Lj:-.- r«_..:i u;r^.- i n . • ^/.titiir CajH^.' ^u^^^V.A m
non cftcxcufatio,quin dcntur
m s.ii ganss.
Part 286
pofitis fortibus,funt trochifci plurcs , quorum dcfcriptioncs didx funtin antidotario, ficut troch.dclacca,<5c dc abfinthio,6c troch. dc fco- ]opcndria,6cdialacca.<5c diacurcuma,6c homo rufia,6c athanafia,6c thcriaca dc iiij 6c [focru gencj5c arafton 5c confc<^io dc gcntiana,5c co fc(5tio de reubarbaro cumfcamo. 6c finc fcam ^.^ monca,6c confcctio faracullcn ,6c cofcctio dc ^° nugrxco,etammoniaco,ct al aniudcn nigro,ct cotcdio diapipcieon, 6c dia calamcnthum propric,6c phiionium,6c diamu fchatumamarum,6c contcctio,quamdicam in antidotario faiftacx mufcho , cr iuffuf, ct pilulx,quas dicam in loco fuo,illic in duritic hcpa tisct fplcnis.Confcctio forcis i:i apcrtione oppiiationiim hcparis,et fplctiis. Rccaiumoaiad
le ftomachiccct pilulc dc icrapi .^i^co^ fLintncccftaria ca,que funt ^^^llr^tciW^ Ccifi^' _ cf logodion. lEmplaftra uei'^^!\^^^iiiti , % d J fadfum cx polio,ct farina ^^^P^ L^x^i^^ ] (<^' W nibus diurcticis,ctficutempi'i^'
nug^rxco^et ammoniaco,ct abfif' dryos,ct maftice, ct croco cui ^^iXi^^^-^^ dcn,ct ccra.:Eius aurcm ^^P^^\.,^c &^Aii^'^^ i% quoniam oportcr ut alicnct 01 ^^^o^^^^\ct, tji ibus,ctpanc azymoxtp^n ^^.jj^^ct .j,^^ ^ ^
uifcofa,glutinofa,ct uiniim ^^p,ta; ^^^^
ct rizi, ct milium , etpcdcs , Lficcata ct alsata ficcata,J
'Us pi^ • ^P^"^ Et oportet utHr maira panis ctiun fi,i^^^^^'/crmcnti,6c (alcmhabct - [ quan •canda.^^i^^°^P3fi'tn plus.) Ethorcicum,5c al ^'^fabe /^^^^><Sctriticumlcuispondcris , ' ^alun^lf ^.^oi^niabona i ^""^«-^i-Et noncft '^m Fr.^^ ^'^^^^'^""i">^antiquum,rubtilc, pu-
^«ciffr''^ 'iintconiicnictioraciA daayli,& ftas &■ °!?"'^ piopn4,in quibus funt vifco 'ati& ?f , '"''°'ficut= [alanalcati & albalii qu» d, ^ alcahif ].Et dcuitct omnia
•'onemT"^ '■■'^''''''''''S'q"=^S^'n"antoppila balnpyjj^ °Po''t<-'t "t non lucccdat cibo cius 'iusoi. j L f ■■'•''oliiit ] ipfum natura loco, ScftusFr i-cfoluitur.&ipfcnoncftdi f er ipfi,^*™ '"t'^'' oportct, \t non vta
i vtatur lu-
morofx proprictas cfl:, vt commoueat uentoft tatcm.5c quaadcqu^cdhxcuentofitas rctcnta fub hcpate,ficutrcti4ictur lubiplcnc,5c mo uct cam comprcilio '> [^fubhypochodiijs: ] & " illud quod pUu:imum fignificat fupra ucntod tatcm,cx tcnfio incipicns,dcindcadditur , &c in ipracftpcrmutatioqucdam & non lcquiturcam altcratio dilpofitionis in forma, Sc colorccgredicntis aconfiicta. Etquandoque
b B . & facira/rci dere rutfttufn.
itfQp J^^}<^^u>ncquccxcrcitio, & ncquebi 10 fcdat comprcllio inflati0ncm,& rcroluitcam con^ef}/ ^^^^^"^ plurimum. Et clongct intcr & ^ [ confumit j materiam cius. JiMnfH^^'^^^^^^ potum,(5c proprie potum ui
^cnun intromittit cibum non digc-
T)e ct4M uentofitatis &mflationisinhcpate . Cap. 8.
APproximat cura cius,curc oppilationum, & cft cum mcdicinis fiibtiHatiui$,rclblutiuis,prjedicl:is in ipfa 6c confeclionibuspraj clictis,<Sc conforunt ci bahicum in iciunio , &
cB. fpargitucl fcpArac.
'^^^fi)5c^^T^'"'"*^ admifccantur in cibis fius. uiuum purum in ieiunio,«Sc paucitas potusa ^*Pparcs.^^^ '^'^ ^^paragi iuuatiui funt ci, & quc frigid;\:,5c uaporarioncs cum panno calc
tado, & cum " [ alcfcniarij rcrohjtiuis. f t cmplaih-a fadla cum maflice , 6c Iquinantho , i5c fpica 6c grano dc bcn.Sc cmplallra fada cx cis qux func licut olcum dc ncrLidcn,v5c maihx cu lcminibus.& fi uaporatio »ioucrit,tunc opor tcbit vt confidcrcs latus communicationis nam fi cxtcnditur dolor ad partcs intcriinoru
. , - n o ^^^^ fbkicucntrcm prius ,6c dcindc rcfoluc
^'''^^OQwf^^^^"^^^'''^'^^^^'"^''^^^ ucntofitatcm,(5c fi cxtcndituraddiaphragma,
^^^'^tkniiar'^-^'^^^^^^'**^^^^^^^^^^^ ^ ollapcaoris,«$c ad dorfum^adminiiira diii-
''fe^io . -^J^^^ 'vifidos abnerfirisy eaucendi tf erunt, rctica ctiam,dcindc rcfohientia ucntofitatem.
'"^^«««tlr''"^/^'''^^^'^''^"^''^'^^^" o/;/2m(f7w dcpendeat, i^tlb^s. n^^^^^^nd^Jiex humorumyfiiclitatey aiftcr-
^'^^^coL j^^^^^^^^^^rf^ atqueinteHina dijpergun-
a »<.Alia litera.
^'^^^inten'^ <^owc^«o hepdtis efl,per alnum , cjubd ^^^^^Videi^^^^^^^^^^^^^^^^yfi^ conuexo.pcr vrinas: icim ^^^^ ^^^^^^^^^^ P^^ yenam cauam ad emulgen- T^^''^ fJe^fr ' ^^^^ Tff/?c4wi.^«^ire & Galcn. i s- P^ne all r. 1" ^^^^^^^ iiijiammatione concaua affc-
^^ftihducit', affeciagibba urinas ciet,quod ^.'"''^^ncnl <^-f^ri''at,& alibi affirmat. P'mm hic ^^^^it)YnJl^.'^^^^ ^^t^-^ig»um yidetur. nernpe , quum
^^u^ioT^]^^^^^^ ^^"i^^^^^^ ejfe opus.At
Eadem fiatuum eB caufa in iccinore , qu.t in cAteriSy matermfrigidita'S,yifciditasque,& imbaillus calor. qu^ re & tjfdem difcutientibus,calfacicntibusquepr£ftdijs ab fHmuntur,quibm in c<fiteris partibus difcuti folent .
'^^^iimiil^^'*^.'^^»'^^» non fecat fsane pnulatur hic ^^^'^f^ciif^n^^^^' ^ in yetuflatem abkrit, ttiam
'^^^^^l^^*^'^ pi^rgationem effe ah adhibendam. Ait J^^tiam f^^^^f*m f4nguinem,yel purgandnm^qubdfi '^%(ine noj^^,^ f^^gumem humor redundct , fanguhm ^-ynQri ^ ^^^^'^nr:ftn ctiam fanguis cxuberct ypurga- ^^^^'Hiearn^'^^^^^' Exinimarim tarnen ohHrHclionis
De dolore hepatis .
HEpati quadoqucaccidit dolor, aut ex ma . htiacomplcxionisdiucrfct in partc pannicuUfui,aur cx vctofiratccxtcnfiua autcxop pilationibus:autex apollcmatibus cahdis ,aut duris.&: trigida piilcgmatica raro faciuntac-
^.^^^^ _ cidcrcdolorcm.Sc quandoqucfitpioptcrmo
^^U^^T ^^' i^^:i^inis cQpia effe cognoueris , Hatim d cq tumhumorum crifibus. <5c cognofciturpars hc.t. )ii'.,.n- . . .. _ . . cius exfignificationibiis notisni pronodicis.
6c quandoqucfitcx dcbiUtatc, &: nontolcrat
^^ucii ^'^'^''^^^^•Q^(i ^eliquum efldeiecino- ^-«d °"f^P^fe Galii -meth. Trallianum lib. 6. & '^^^^^nf&GaUib.art.med.
^^^y^entofitateinhepate. Cap.
Va> pat!i^?.'l,^^^aggregantur in partibus K^^^^K'C\ ^^bpartibus panniculorum c
ilhKi,qd' ucn it ad ipfum cx cibo,& la-dirurco
•caquiaabhorrctJipium.6cquan- ^,^^,,,,..,,^^
h^^^^^-C)."^ ''•^'^partibus pann ^r^^^^UcJr ei'go rctincntur,&infpilVantur rit ^ ^niie '-^^^"^' ucntofitatcs inflatiuas , & t^ J^^incm nicatunr.aut proptcr lua mul- ,rScii| "^^^^Pi^optcr oppilationcm in hcpa ^Df ^ j ^'Um ^''^ ^nflatioin hepatc.& quandoqi.
^^rau^/^^^^^ cxtcniio plurima, & non cllia tcp^Utin P^^^^^""^^^> ricutcft in apoilcmatc . ^cft^^^cidif ncq^ fcbris licutcHi apbdcma ^j^iUt n Pi'optcr dcbiUtate uirturis di - HUoniarti niateri«cibaUs,aur hu-
a [ proptcr.«v^v.»«c.w.x.w..^.j.f^ X
y. doquc contingitin motibus matcrierum cre ycjueii». ticis,ut accidantgrauitas, 6c dolorin partibus hc- hcpatis. 6c dolor vchcmcns valde , non nt nih citis cxapo(lematecalido,bt[ Jautcxvcn b fB. Alialite.
tofitatc , quaproptcr quum non cft fcbns 6c " ucheme.uer. 6c 60 dolorvchemciis,tunccaulaeitisc/lvcntohtas 6c proptcr hoc quum fcbris Uipcruenit ci lci^ uit ipi:um:qucmadmodridixitHipp.6c Hipp. quid em dixit in libro,qui dicirur ci pertincrc, qucm dicuntquidaminucntum fuilleincius lcpulchro qubd quando accidir dolor hcpatis cum pruritu vchemcnti in c [ camaduati, ] ^ 6c poftcriorcpartccapitis,6cpoUicepedis, 6c apparet in colio bothor fimihs iabc , moritui:
ilB.AIil Htera. oekeniens rum dUftiiUdftnc nocamentBNi. • ft. aqottfitas mahgna euno expcUiciir in tn'n4,p«neLrat.
eom. j.
iB.chofu b B.dccetn rc'
c 14 . chuiachaf wcdico •
ajgcr in quinto antc ortum folis. Sc iiU, cui ac cidit hocaccidit difficultas [ proptcr oppilationem camdeftiilatione : quoniameft] in laccrto.Dico ego quod caufa cius cft , quoni^ e[cftaqui>fitas maligna , qux cxpcllitur in uri na, pcnetraris j aliquo modorumpcnetrationis in cxcrejnitatcs, & facit accidcrc f [ caliditas ] fic bauracitas ipfiuspruritumvxhcmentc.
cmplaftrumdemcliloto: & cmpl^^^'^ P^*^ portionalia.
lam fciuifti fignum cuiufqucrci,cxcis,qua5 didafunt incapitulo fuo.
De dolotum caufis aliblfuftHS di^um eH. e^dem caufd & intetnperiesjClJ^ folutio lontinui dolorem in iecinore pariunt ^qua in alijs partihus.Bsl autem iccorh doloryqui
TRACTATVS Hr
De apoftematibus h cpati s, & folution^^ continuitatis ciu«.
10 Sermo uniuerfalis de dpoHematibus hepattSf^t quuntur ipfum. ^^P'
APoftcmatum in partibushepajjs tium,quardam iiHU,qu.T acciuu ^^^^^^^ fo hcpatc&alia funt,qua:accidLJm ^^^^,^;,. pofitis fupcr ipriim , ^lia lunt^ l^^^yj,tiii dunt in mcfaraicis . Et coriuu, q ; jtibu^ ipfo hcpatc,aliafunt,qnx jbboliii^^'^ cius iupcrioribusA ad btus ^/"^i'^ ciiitcr'^
pariunt yquic m alm partitus.tst autem iccoris doioryqui cius iupcnonDus,4X ao i^u"^ i sci^^*' ineius fubHantia fentiturynonacutus.autvehtmens yfed jo alia funt,quc accidunt in P^^^ {jgfunt > ^^^^
ribus,& ad Jatusconcauum, aunic"'^'^' accidunt in vclaminibus t^^'^^^' ius,& in ucnisipfius , & bccdiini ^^^^^i^jtadum minus . Et quandoqucconT^ .-^isapO' poftcma fpccicbus partium cius^^J.^hicgHi'^' ftcma ipfum non cuacuatu r,quin h K ^|^^icri' ^^,^1 nidcs:dubcllati,aut non dubcUati . cum J t [
grauatiuHS potiNSjAut tenfmus pro materi^.f nel humoro ftHyVelflcituofxprjifcntia.i^yitfi adtunicam ipfum ambi^ temcohjiiterlty tun- y quod notat Gal.6.aph. &alibi,acutiorfiet dolor oh nerui portionemy qu^e. cx fextofcrc ncr uorum cercbri conlugiQ ad ehts tunica dijjhmnatur. Qua. mohrcm, quiay ut dicfumeHy huius uifceris dolorex tffde cauftsprojidfcitHr.a qmhiis cKtcrxpartes dolcntyrepeten daprocurationc ftngula junt, qt<£ dc imttperieb. ^ omni morhorum genere ha&enusfuere explicata .
De tura .
IAmctiamdiximusomncm rcm incapitulo fuo.Vcrum hominesiamdixcruntad do lorcs hcpatismcdicinas, diccntcs iplum iuua xi ex eis abiblute Et plurimum iuuamenti carii cft in fpccie ocbihtatis cius. Et nos quidcm rcfcrcmus quaidnm carum <Sc cas.in quibus cft fi ducia fccundum quod diximus eas.Dixcrunt
50 aut inflatiuum ventofum. Et<^''^" ^ yent^^^f; complcxio calida cum fcbribns ^i^apr^ , autfine fcbribus,autcomj?U'Xi^^^r^^^^ bcsdi]^ in ftomacho:
ine rcDriDuSjaurcuuip^^--- ^iiidci^" agcftioncm.& cxpullioncm :^^^^^huP'^' :)macho, aut oppiJatiocongr^^ .^^jjicpa ^j.
res,deindc facit cos penctrarc in F ^holei'^ j t tis pcnctrationcnon ""^''''f^^^ivisOl^^^^^^
etiam & fimilia,fijntcx cau nis,(Sc cumeft oppilatio ad ^^^JJ?^^ jnpi guincmfcrucntcm , &imbit>;f"^,
maeisiuuatiuxcx iUis lunctroch.de rcubarba 4" hcpatis imbibitionen5 nitur- -
titudincmcliolcrx,& ad ^^^P^^on-" cholerx multitudoeftcx caulis cui^^.fai lidi hcpatis.Et quandoquccftex^^^^^jpipit^^^ c u m co m m u n i ta tc fto ina chi A ^ ^^5, ic ^ i^cftioncm.Et cibi quidcmcalcta^ jiuiian fi , 6c illi,qui non digeruntur,vaio ^3/11 funt adfacicndum accidcrc ^K^chcn^^Lu quumhcparcftv ort;^^
pate, f.tfimiiitcr attradionis, <5c attr;
jro CLi dcibriptiomb.diucrfis,& cofcclio & rcu barbaro,& diacurcuma,& cofodiode rutafolutiua,& cofcdio cordumeni,& confcdio Ce fai-is,& Arhanafia minor,& maior,& tamirii, & *[cocaic,& confefiiio Arc]epiadis,& troch. de^ C cymino ] & confcclio.Gal. proportiona tac[ad iliud.j Dixcrunt,& cxcis, quasconferunteijfunt.ii.unc.fuccifoliorum pini rcccntiuculyrupo acctoio:Autdccodio corumcLl
rcubarbari pondere.drach..s.&croci terti^dra 5« &fequitur ipfamcx eo^cuius^^^^-j^-^jjiint.- -^^,, ch.j.cum aUquantulofcminisapi),&fainiculi gnas,& prxparatur ^^o(ic^^ ' ^^^io^v^ ^^\ci Etctiam fumantur rofarum drach.iiii . & fpi- accidit propter pcrcuftioncmj .^^^^31,11 > cx & mafticis,amboruman.drach.iii.rucci cu ^ or>^A..«^^ ;« hn^^itccr patorii,& fucci abfinthii,& ]acc9,& rcubarba ri,croci,fupcriorum lquinanthi,rubex tin^to xum,aflari,feminum trium & xyloaloes crudi omnium.an.drach.j xylobalf drach s.Et quum cft illic dolor cum folutionc uentris, narrauerunthoc mcdicamcn. Rccipc f^cumuinide-
■'(ti *1
& omnc apoftcma in hcpatc ^''^'j fat^of^ gibbolb, cft ciuscrifis cui.^ )cationcautfluxufanguii ^^^^^ tere concauo.facit crifim cum ^^^^iicrtJfJiii^
prouocationcaut fluxu ^^nguin^
latcre i
mitn,aut fokirione ucntris . ci r dcm, quod cft in in . eft apoftematc quod codi,laccx,fpicx,reubarbari,omniuman. au- tcm.ctomne apoftcma accidc^.j^j-i, re j.fcori? ferri pondus.drach. vij . bibatur fuper duas unc.aque coriandri. Etoportct vtin omnibus iliis deuitetcibos groflbs,& carncs , & fit contentus leuibiis,fubtilibus ex auibus , &:aliis ficutfciuifti. & proprie quumcft illic caliditas.& ex emplaftris : cmplaftrum decordumcni, & cmplaftrum de ciiphorbio, &
eft »pfi„ii<,tjy
L relinquitcorpori niii ^^"jpar^i^ la']^'^ jhocdcbilitaturhcpar m ' ^j.iniijf^^ji^^F' cm.ct^ [quuml rctinciiirp ^jb.'W ,t,r^'
hdum,ucl frigidum non ct cu
fitatcm.^. j
fitatisin mcfaraicis.ctillaJ iuu
fis carnof^^ct afclitis.ct q"^"^?/pleii^^^,iii' poftcmacalidumcxhcpatcao r P
Fen 14.
P*r!cft\^"r^^ Pcrmutatur cx fplcncad hc-
T 9 ^^''^^^^^ f^'^^^^^*"''^^^>^f*t tumcai.fiuecawiy ^^U p ^'^^^ fiicrk.vel venxYum mefarjchuel ue
Traa 3. y 6j
propriequandoanhelatcum fortitudinc,pro ptcr communitarcm diaphragmati$,(Sc puhno nisad ipfum in nocumcnto.Iit minoratur vri na Sc quandoque rctinctur omnino,quum apodcmacrt magnum,proptcriliud,quod acci dit dc oppilationc I latcrc gibboro,6c dcdcbili tatccxpuhluaj-Etgrauitasm ipfo maior cit ca, quc e(\ in tadto apudconcauitatem:quoniam ]atu> concauum luilcntarur ihpcr (lomachum.
r 0
ci' iH
na- }-
it f
li 1$ 0
'^'^l^ntn 5."^?^^^^^'''^« hiomnes cx omni huyno- 10 Ht cftgrauitas in ipfo • [plus, ] & attradio fur- gB A^UaUim, f^:^mimuer6mcrniex{angum^
etiam ex bile & flaua & ^^'^^'^funt ■'^^^^■f^^^ ^^^^^ exfituita. H )rum omniu ^'^^f^yqux cmrarumtluxionumM'fi exter-
^do ad '^^^^^^"^^^''^^'i^iet^qua hxc modo uU conuexu
^^^'^^flmm^'^T ^^"^^ Htradete-
cauum co
^^P^^nls^Qp!!'^ ^ff^morc^/i i'ffeaity<^;tx conuex£ „
V^^^ntqi}uj ° J^^^^'^'in b.^ulg.yifnrb.Ac comra af' macll in cocaaitatc & lat. rc mieriorc,cL\gra-
culx ad infcriora a dcxtro niinu» , Sc proprie ^*"**^' in illo cui iis hcpar crcarum Cil non vclicmen tcradhcics,^: obuians coihs. Vcrum attracfio furcuic ad intcriora, 6c commufiira-> furcula? in doioLcad liepar, funt in continuationc hc paris cum coilis maiiifcihorcs,6c maiorcs . <5c liaguitu>iuinoi-arur ingijjo Coj&c multiphca tur in concauo,proptcr clongationcm gibbohratis ab orc ilomachi . Quu,n autcm apoile-
•"''^^C^/- ^ ^^^^^ ^^f^^^fnationcm concauji ,qudm
f^^^/» r ^.^^.^^^fi'>'^<ipp(^tetiu}rhn:iufi'amM^^^
InterT^ ^^^^ntem,magis indui iyita et o?itrario ma ^''^'''^iifqu^^'*''^ "^^'^^^^^'^ tu[fmy& doloris ad-iti ^^^^^iaut ^^^f}^'^ :'^^^'>^ ex itari ex altera affirmat .
uiras minor proptcr iuam lubrtcntationcm fa pcr itomachum.i^ non funt tuilis 6c conilridio aniiciitus dc quibus fit cuiandum,(5c non caditfubtaclucafusjdc quoht curandum.Vc rum dolor cit vchcmcns proptcr compicilioncm fa*:!: am lilic, Sc propric quum attrahitur mirach. 1 quum apofl.cmata heparis funt m a gna,dcchnarnatuia ad rcfupinationcm''Ce- . J maiorem .Agnitatem & ea tiamA ad dormitioncm.j(^6d fi fupcrliuat, "'^"^ ; ^^ 'lUtdtemyitx & affl ^^lis, quxad nutritio- l^ditur a rcfupinationc ctiam . &c apoltcmata fJ^^ti.itUs^ mxxi.num deuita difcrimen itnpen- laicris concaui ' [ communicant mcfaraicis J
pkirimum . Etprorlusquum apoilcma citad lacus concauum,(tomachus chvclicmcnti ..ris cominunitaris,6c apparcnt hngultus . <5c nau fea,5c [ tuilis J fi apodcmaclt cahdum Ftcxi ftimaucrunt quida quod communitas intcr utraquc,cit proptcr ncruum fubtilcm continuantcmintcr licpar ^cinrcr os llomachi
'"'■cmm^r'*'^ '<^^7^f uitalem facultatem oppugnaty
V^^^^&!^C^^ ^'^^^^ j ^-f? prior,quapoflenor , ^^'^mon . ^.^^ 'pciorcefie i^onuexx partis in
^'^^'^nhiis ^''^•^" ^^^^'itutum.ruquodreUqunmenyde *fl^i ad iecur confiam. uete n^L k . di^ Inc.jft.
h B.& a <!ormi
i B. aflijciacur apoftemati aic lauicarum .
kB. litis.
^^^j^erfalib.apojlematum hcpatis communium .
communia funt , quod inue- , ^Qbi^''Si-ai ' - • • ^ ■ - •
quaa?^''^ mucnit illicdolorcm vchcmcn ^lim ^r^^^^^? y"^'^ ficut in oppilationibus .
■P^^abii ^^"^'^^^iii^^ii^^ubh}poch6drijs in
^^^Utci^^ \^^^ciduntadolorc forti . ] Et ahc- ^^ajiQ^ ^l^^ ^oraia,non ficutin inflationc,in I ^|,^^'^ai;ur;Et ell cu m co attradio fur-. <5c no^ -'^^^^ pluribus horis, non fcm- J.^^t tct^(:^^^^^^^^cquidcm attradio nih pro-
quaproptcr non accidithnguhus, niiiquum cR apoitcma magnum compnmcns os ftoma chi.& uidctur.Gal.cjuod cauia in illoclt iUud, qd cifunditur ad ftomachu in orc fuo cx apoltcmatccalido,<Sc cx humorcacuto.(5c ad fummum hnguirus apud o mncs non appaiet, nifi dum apoitcma cil: magnum , quoniam fpanii longinciuumen: intcr hcpar,& os (tomachi, & ficitillicncruus, in quo ipfaduocomunicat, & connuatintcr ca,cn: fubtihs valdc. <5c ad su-
t^^^ni 5?^^'^ [ concauitatis ] <5c fulpcnfo- mum cTum noneft apofkma magnum , no fit
*Dpi.k.- ^»>0C aliic - • j._
Part 287
^^1%. 1'^' ^hjs puiratio,quoniam artcrix di q ^itas i ^•^" P-mniculo cius.Ecd [ncquccft y'^ti(i^Qj^^^is,nifiquantitasinfeparabihs.] Ec
^^l^ccoinmunicant coit? dorfidoJori
' D i albf^ ^poftcmariDus eius , fu}>criori- ' r^^^iiim" "^^^"^-1 q^amuis non imtfcm p^^JataiJ^^^^^f^antcs.Et habcntcsquidcm apo ^iitdrf ^^^^ proprie cahda,(5c magna, non
^^^^^orm '^^^ ^^per lartis dcxtrum . Etgra- 60 fpecics apoftcmarum hcp;
rcr ftcmachum »5c hcpar communiras lccun dum plurimam.«3c lUud dc apoUcmatibus hc^ paris,quod facluniclt circapanniculos, & uenas,cft: uchcmctioris doloris, & paucioris fcb. li c(t cahdum . Si aurcm apoltcma cit in urrif. quelarcribus fiinuhapparcntiigna, qua? lunt vtrorumquciatcrumfimul Et .]uadoquccom nuinicatlatus Jatcri vfquc ad tcrminum non plurimum & quandoque pcrducunt omnes fDecicsaPoftcmarum hcpatiscalidorum,& tri
iK rtcrt ^^''cetiam fupcr latusfiniftrum , V^^^^U-in "^'"^ apoftcmatis ad infcriora : b^?^^^Vui,i /^^^^^'^^tio corumcftad dormie >j.,.^Pine. 5cfiapoftcmacft inlatcrcgib-
V. manll^?,^.*^^^cadktacl:us iUisfupcrapo ""^s ^iccaA conitriaio anhchtus , &c
^^^ur giauitas illic,& fcntitur tcniio is illisfupcrapo [ in dcbili. ] 6c
gidorumad hydropihm.Eticiasquod, quum apoftcmatihcpatis aflbciatur ucntrislolutio , cftmortalc.
a nnot^tjones.
Ciznt^ inflan.mationum iecinoris fufius Gal . 5 .de Cap rloc.aff.pulchrectTraUianuslib,^.etVaHUiS lib.^.feddQ £lijjir/ii M^-iretcus i.deacutis mork ^
7<58 Libertertius. ^^^^.
t>e clijfeYenX.lt inter apoHemata hepatis , & apoftemata tus i n corpor C,& ftomacho cfl; ^^^^^^ j pjgra
laceaorum pofitoritm fuper ipfm mirach . t ur.Inquir Hipp.cgcftio [ contur ^j^^
Cap. 7, in principio cgritudinis acut?,ligi^ * g ,g
^ • in iicpate c(t apoftcma calidum ma^^^ ^ Ibi^''
«t«. exparte >--.Ognofcitur difFcrcntiaintcr vtrunque " [ hocelt & ] pulfus tit undolus niag ^.^^^j^^,
mILx par. Partc figura.,b [ qucns uclox . Et ^^Poit;;"^f^^"'f ^^"adcntia e-
te accidentinm ] quouiani apoftcma la aut rcfoluitur , & dcitruuntui ^ ^^^^^^0
fwlex parte d- ccrti apparct fc mpcr,<5c apoftcma hcpatis qua- ius , aut collcdioncm facit , oc
doquenon apparct,& propricin concauitatc, figna dubcllati,<Sc dicam caraiitin ^^.^
& in pingui,nifi fit rcs magna,autgrauis. Et la pcrmutatur ctia ad figna apol.em _ ^piuri-
ccrti quidcmfitus autcft in latirudmc ,aut cft dcftruuntur figna apoftcmatis cau ^ ^^^.jfi^,
c I unum laccr io"gitudinc,aut [ tranfucrlc capicns in la mu quide caula: pmutationis eiu ^ ^^j^(tipa-
totom. ccrto.jEtiamquidcm fignificauimus iplum cft fupcrfluitasin infrigidationc, ^pofte^j^i
in anatomia.In figura vcr6,quoniam figurac- tionc,& adminiftrationegrollor |p|uiii,
ius,quod apparct dc apoftcmate hcpatis, eft lu inate.'' t f ] ^ t diftcrentja i^^^ ^.^^^jjtur
naris;iccundum fitum hcp.atis,qiic fcnritur cil & plcurcfim cft,quoniam tullin^ giau^^^"^^'
lepararione abfcillionis cius communis . La- fputu,(5c quod dolor cft in ^^^'^^''^•^^iterant^
ccrtofum autcm cft fimilc ftylo, cuius una cx- & color lingua; , & color corpo jj^^^^ capj
trcmuatum cft grolla &c altcra cft fubtilis , & cum eo.6c pulfus non fit ^^*''^'^"" r^j^ificatiF.^
dB. propteril- cft quafi cauda muris,6c [ fimilitcr ] non fcu tur manu,fi cft in gil^bofitatc,<^c i^^^^.^piuri'
Ittd. titurcum fcparationc abfcifiionisciuj com- labor anhclitus magni,& attraa .^^polt
munis,im6 vidcs iplum fubtiliari in longitu- ma,fi cfr in concauitatc,proptcrc^^l^^j jpfua^
dinefua paulatim,im6 non forfitan contin- macomprimitdiaphragma,<x cx ^^^^^^ (5(Cr
cfB.aliqaia. gjtvtcomprchcndaturcx co,nifi. t[ ] 6c quandoquccommouctur tun<- ^^^.j^riiy.
1 , m paruminprofundo^t [ Iquumcftin fis quidcmapoftcmatum hcpa jjjuca
f t ».i»ngum . j-^^^^^^ pi-ofundo tranliicrfo.Et cft fimiluis a- in gibbofitatc faaorum,& apoit^^ ^^^^hiy
poftcmatibus hcpatis Ex parte autem acci<Ien dorum factorum in ^^^^.^'5^^' j xtra ■■> ^"^^"in
tium propriorum,6c communium,auoniam guinis narium, <5c proprie cx cic ^^^^Qt0^ .
cxaccidcntibusproprijs<$:communibus,quic fudorcuut urinalaudabilibus.^^^^j^ucntr
accidunt apoftcmatibus,qu9 funt in hcpatc,n5 concauitatc,fit cum ludorc
cft aliquid in apoftcmatibus laccrtoru, dequo cholcrico,aut vomitu. fit curandum.Et quumuidcsalmirachdecli- r n N ^
g BLmacilenui n^j-c ad ^ [ tcncbrofitatcm,] & ficciratcm,tunc ^ N N O T ^ T- * . -
cxiftimaquodapoftcmacfthcpaticum, •...uturnor^^ ^ Docet qttibns notis calidos letmor^^ tur
A NNOr ATIONES. dis dislinguas.De qua re uide lo.fi hort*^J *
notata.Vnum notat in huius capit^f ^^'^J^ tri//^'^'''^
Eadem feri & Gal.$.de Loc,af& tAlex.l\b. 8. ^uum tuentu ptr crifmi.de quare ^^^'^'^^0 'f ..
&fipotiJlimuminflammatmes,qu^J2c De apofiemate calido . Cap. 4. oi cupant per urinaa quam pcr feccpHrn alff^ ^
tiam cum caua ucna faciliHS cxpur$anm,^^^^.^^tiii ^ Aufe ciu$ fimt.ex fumma caufar um apo^ tem.qux concauum apprehendcrant 00 ^^^^ occ^^f ]ti
ftcmatis, in quo cft caliditas. tius vcro fi- inteftinis.fxpenumero tamen,quti concau ^y^joli^.^,
« B.communii. gna. lunt figna p rJEdida apoftcmatum 4 con urimts & fudores,& qua feifi^^ ^L^
b tB.«oram. niuniu m, f <5c ^ t [ ] quai funt in purgaruquod a pcritijfimis eH medici ^^^0
quibufdam partibus,<5ccft illic fcb.acuta, quu uatum,quod ob materi£ uel grauitat^f'^
cft apoftemaincarnofitatc,<5cfitvchcmcnsfi- uenire crediderim, tis.6c minoratur appetitus.&acciduntfingul- ^4^;.
tus,&naufca,& cholcricus uomitus inprimis, jo Dealmefirein hepate . , .^qI
dcindcutftos cris,poftnigcr.Et acciditfrigus , hcpatc^^^%i' b
cxt rcmitatum.Etnigredo lingua:,& fyncopis, Rauitas in a [mcrifire]in 2ti^>^
cttotum illud proprie,quu apoftcma eft in co VJ & inflammatio,& , ht ^..q^o^
cauitatc.&eft malitiaanhclitus,& dolorextcn gratio lingua;,& tinduracoiu ^c^^ ^iC'
fus ad dorfum,& furculani,& mordicatio, & ] ftchcmcntiorcs ^^"^^"''"J^oxy^^ iiii^^
propric quum eft apoftcma in gibbofitatc . & dccliuis ad citrinitatcm,& ctt p ^uid^^^JjjuJ'
quando cft in concauitatc:tunc non •= [ addit hcmcnti^ fcbris tcrtianx-& ych^^^^liua^
e B.lndprimit. j^j^ , in rc anhelitus:^ [ quoniamquando ] at mcntuma frii^idis humidisclt / j.rin^^.^ffC'
trahituracr plurimusvaldcvt [ &pulfus cftdurior, & ^^^'^'^'L^^^
^ apolieaia. ] cxtcndit diaphragma,& coardat ip <5o undofo puro,& minor,& uenc*
fum,& conftringitattradioncm aeris,& quan qucntig , & uclocitatis.
aoqueaccidittuftis.& accidunr Hnguaequo. C^f-
cunqucmodo,fit,citrinitas,&rubcdovehcme "Dephlegmonein hepate . ijdi»^ -^^^^
tes:dcindcdcclinatadnigredinem: dcindcal- Crc^^^^^^^io^^^ y
tcratur color cutis totius, proprie quum apo- Clgnificant ipfum figna ^P^ pj.op<?^Ld^> ' '
ftema cft in gibbofitatc.& quandoquc cft uir- ^ diuerfificant ipfum ca,qu^ 5 ^C^'^
tus ibrtis,& propri<i uirtus ftomachi,& apoftc mus ad mcfirc in proprictatiDii ' p
ma elt lu concauitatcrctinctur natura.& fi vir cici, & cxuberatio vcnarum.
1 k
Fen. 14.
1 ell fiL'''"'^^'"?^ '''"s cft grauira': plus , ct no
Trad. 3.
^^^cntiM'^'""^"^^^^^'^^'"*^^"^ nigrcdo lin^ue. ^'•etfir?^'^"^ itomachoiimilitudo Ipafteio i?'^ .^^"^"^ ^P^^^ ctas,ct rcgimen,et com- ' ^ color kcuadum quod fciuifti.
^ ^NO T A T lONES. '^'hmexT ■'^ nouts tum cx Gal.^.de loc.
''^'^^^tlbuspbiegmxthis. S^gniacan
Cap. 8.
colof^^^^P^^ inflatio cutis . etplumbcitas ^^^ehemi!* ' ^^^^^^ ''^oa fcntitur cum duritie. ^^isaonrf ^^^^^ 1^'niratis puUus, cum rcliquis fi- lo . 'P^^tematisfrigidi.
^^^^^^iumo-i 1" P^^f^^- pi*lfi^'i*^ tboracis & Pan'!^^ ^^^^ mollem pulftm, propterea.
k n... ^'^'^^pnuitojum odcma non innafdtur. nem-
] afclites , quarc moriuntur fccundum plurimum,-- [ pi optcr rcfolutioncm ] natura^ , e R.c5 ralu proptcr oppilationcm uiarum ad hcpar , qua- • propter diObluunteorum uirtutcs . <Sc ifti quidemnoncuranturnifi in prmcipio,tuncenim quandoque confert cura,Icd quum prolc;ngatiir;rgritudo,non confert curario. ^Scfifucrit durum,canccrofum,<5c fuerit iUic f [ rctcnrio, f„ 10 tunc dolor crit uehcmcns & ] acciditnocunie ,<.r>s v i, tuni in colore,(?c in appctitu,6c rcliquis plus,6C: •.'^ ' quandoque accidunt iingultus, 6c naulea (ine fcbrc,6c nonlcntiturdolor,&: erit in uia^ [iccuritatisjmcmbri.(Sc fcias quod hcpar vclocitcr ti...uao...: oppilatur,(Sc coucrtiturin lapidciratem,5c pro pric quum adminidrantur fuperfiuc ingrolTaa tia (Sc confligantia in apoftcmatc caiido .
De lecinoris fcirrho hahes cx Gal.^.de loc. ajf. & ^etio lib. I o.Vide & Gal. i ^.mcth.
Cao 7. cap. Cap. 6.
De duhellati.
'Ut yj^^*'^^'^ ^o^npxiiior fity auam ut eam jluxion^
l^KU" — - —■ ' . . . -
non compactiHs modo, fed ctiam innata
PLurimum fir pofl: apoftcma calidum . Quii enimincipitticri coUcdio,fit dubcllari, 6c quum incipit collcdioncm {accrc, vchcmi^tio ra fiuntfcbrcstk: dolorcs,(Sc accidcntia imDri--
^^^h x-'^^^ ^'^^'^^^^ ni^ctur. Fortaficyetfi iecur ^^^^^ ^ptitrn^^i^^ f"f^'P^^^-> & ex m intumcfcere noH ^^'^''^H \lm !" pmcs aiiXj ob innavam tamcn al- ^^'^^^krAtp} ^''^"^^ ^i^i^ Zencrispcrmancnt yfcduel co "^"■'''^urefunt. ^
^^'^^mof^ll^'^^^'^^^^^'^^^ fi^P^tc^^^ ^"^"^^^ dcindcaccidunttremorc6^diucrri,6c Ixdi
f... . -onstu...^. ...j ...... ,^...../?.. tura rcfupinationc, nc^umadormitionefup
latus. Quum crgo fadM cll: colledio, knitur c6 prcliio,6c fcdantur accidcntia.Qiuimquc apcr-i tur accidunt a [ horripilatio J 6c iubricatio Uirus,6c ianici,6c rcrum,qux funt ficur fcx,6c uiucnit pcr illud leuiratcm , 6c rcfolutioiicm ex ' grauitate fcnfata.et ipfius eruptio aut fit ad par t^nii intclhnorum,6c egrcditurcum egcrtione,
-'Ujetn ' ' autad partemrcnum,6r cgrcditur cum uriua,
t '^^Oqii^^^^^^^^^^^cacciditincipicndo, et autad iparium,quod eft in concau i^^^^^fcia/?^^^.^^^^^ P^i'cusfioncet ^ [ incipit 6c inuenitallcuiationcm,6c dctumi
a B.rigor.
Cap. 9.
^^'^'tabapoftematc anteccdcntc ip-
c?rMui f p ^^'^^icm.ctfignilicat ipfum tadlus b ^^nin^ • taclum partiumhepatis eius ^f^iy^ j3P^'i"et hydropifis pcrucniread hal,j'^^cai^j^^^'f^ apparcrctad taclum, manifcftu 1 ^^^^«Sc ^ ^^'^■«'^cextcnuatur cumco,6c dcbi j7.Vcr.7^^<^atur apoftcma lunarc abfqucdo .Ationi '^^^'^«doquc Ixditurapud iuitium ■l^^Uaci l'^ ^^bi,5caUcuiaturapud famcm , 6c ^^^^ iiH^^^^P^^^im.l-tquandoquc
itatc verns, itioncm,5c no atreftarur euacuatio in cgcftionc aut urina. ctdubcUari quidcm quadoquccftprofundum in carne hcparis 6c quandoquc tcndcns ad ma nifcftumipluis6cnon profundum ,6c fanics diucrfificatur in ca.Ficcnim in ca*^ [ea,qux'fub b R.coqao.f mcrfa cftj nigra,6c in non c [ fubmcrfa J tcndit ptofundum , adalbcdincm. Ji.protjaJ
Vhi faBa iarn inflamrnatio efly nequeiinminui ulld pa- ' tcU ratione.in putridam fzniem abityCjuf poHea innati ca loris ui in pns ucrthur , atque hxc puris code&ioalfcefus
/Si uJ|y"^^'opium.£tquandoqucfignificat 5» iioi "^^^^^Uar ^^^'^ grauitati^ ualdc fine fcbre, J^^^fofif^^^^C) corporis.Et caftis appctitus.Ettc ti>aiiciQ^^^^i'is. Ktquod minoratur urina. ^ir^^^^^^qu ^«cccdit accidcntibus apoftema
k^^ ^"^^Uit^s^p ^ !;cmouentur,6c non rcmaricnt mncupatnr.<>^uLborno/icr dubeLti uotat. Ouurn ahfcef ^^/'^'^'^luuc r ^ additur proptcr illud difficui fu^fitycr putrida, ea fanies in pus conuertitHrydoloresfiuty Aplior.47. ^.;^^^.^'^tiH. '^ignificatquodapoftcmacalidLi ' ■ -
ic>tas a^/?^i^'ficultas quidcm anhclitus,6c \ ^iK^''*^ ^ n ^'^^'^■^'Communicant in apoftema jitlari,{^f^'5^jp"c.6c diffjrut per rcliqua.
qnod notat Hipp.z,apb.int€nduntHr fymptorndta &fe- Cap 4. bres.V':de fufius ^etiumlib. i o.
•■fequitur ipium hydropifis ,
% c^^^^UcmV^^^.^^^^^^i aquoYe cx saguincad re I ^s-?^^Uni> ^•'^^^^^^^^^'^^•^^ qiiarccurritaquofi \ Vi ^^uilir mcmbra,6c ^ [ accidunt fe ^^iYi^'^P^iiic,v *^ ipiftiim aquofitatisquan- ^Uoii^ "^ctiam fpatium ucntris,lccu
''^ccmusincapitulodt [
k C^^fioni/ f^^^''^^'c.E proprcr dcbilitarcm b
De apostemate mefiraica .
COmmunicant in Ci^nis fuis apoftemati hcpans.Verum tcons in illo,quod calidum cil,eft dcbihs, non exiftcns in uchemcria t^brh apoftcmaris hcpatici,cr cftgrauiia^ cum .-Mcn iionc profundior ad vcnt/cm, ct ftomachum , ct quandoqueeft tcnfio maior quam grauitas. Quii ergo non inucnis iigna oppiiarionis h.'i?»a
AVIC Ccc ti^;
a B egeftion^
b I B non • c non fuQc ligna.
d B.occuica cuc.
. quod.
Part 288
f t » & ift»ad funioiicacem .
fpofitionc mcdici ciiraiUis ^po^^^^^^ji^^^^jj^J.a ti.s ciim inollificatiuis.quibiis curant ^^^^^ apoflcmata,licutc(l cmplartnim ^^"^fj' '^arii'!:
& triticoA' aqua,& cibabat ili^^^^f,f^'"jeli
6c oportcbat ut cibarcturcis , in q"' ,.ii\[l{cC' ftcrfio finc uiicoiitatcA groilitic, <x
tis,ncc fignaapoflcmatumhcpatis,'et inucnis * [chy 1 u mj 1 bbtilcm f [ ] propter dcbili tarc m d igcfUonis in ftomacho, et ^ [ figniiicationem cius,] etfuntillic tcnfio,ct fcbris, d [ lc nisjj fciasq) in mefaraica.crt apoftema calidu . Scd intcr apoftcma durum et oppiiationes mc faraicx crtdifferentiadillicihs,nilicumexirtimationc longa: [nam J fi cgreditu r aliquid fa niofum poft dies aIiquot,tunc lcias q? eft aba-
poftcmatc. ct ha:c ianics difcernitur a fanie fa- thium,6c ut adminillrarctu cla a fuo fimlH in hcpatc in lioc , quod illa tcn dit ad rubedmcm,ctlanguincitatcm ^ t C
J faniolam et citrinitatcm .
rcntur cum refohitiuis, mcdicmiK)
tA N N O r A T I O ISI^E S,
CMcfammjficuti nonraro oh(lru5iiones €Xperitt4r,ita & tumorihui uariis corripitur. Meminit dc mcfard infia- Cap. j. matione Cml. > . de loc.ajf.
Ds cura aposl ematis calidif & fanguinei. Cap . i ? .
PRimum,quod tibi ncccflarium eftjefl utco fidcres dilpofitioncm rcpletionis,& difpo fitionem uirtutis,& cXtatisA horx,6c aHorum qua:tu fci.s,6c querasex cisHcentiam in phlcbo tomia . CYi\o phlcbotoma fi cfl: pollibile tibi,cx bafiHca,& li non,cx nigra,(5c li non,cx ccphaHca.Et li uu-tus ell: fortis.cxtrahe , quod ncceflarium e(l dc fanguine in vice vna,& li non,par- ,
funt ftypticitas,& c6fortatio,& arou-^^^j^jj,, ficut cypcri, & calamus aromaticns ' ^^j^jjtjj, thium,& utadminiararctur dc iMS ^^^^^. qua; confcruarct'' [ fanitatcnij ^ [ ^cQ^^i^ flucrct,&cflentin initio fui ^^^^\^q{x[\o fortitudinc,& in mcdio iphus ^^.^\;^jji,5 gcnc inhiiecius refohitiocum ^b'P^^'''^,^,,,,.eibU'f'2 ,\ ris,&ficflct nccdrevtconfoi^u-ptur ^ch^
&f C fcflinarct quiddam & in 'P^^.f^ u^diaf in ipfo.Illc ergo J non rcccpit cx ^^ '^^^^m^^ f,r uitei Galc. in cgroto.quando con ^.j-^iunO' cum,quod iltea:gcr moricturcim en^^ ne virtutis,& fudorc vilbofo^ ^.r miil'^^'^'^ lupcr iplh m,mortu us efl crgo inUin^^ ^^^^ ^
fccundum (V cxiflinuuit Gal. g I. ^ , ,.. _
cclsarmm,Jtcum hac rcloiutjp-^^^j^^pcrc^;.^
[incipiatur fionis,ct ^ [
niiora;[relponiH-- ^^^^
]oportctutcuac^ .[r-.y
pticitatc& ' [^PS*'^^^"^'.-^i"^^i''H[c'on^^^^
fponhonisj rcfohitionis ptM^aj:;
(imnium illorum edex ^'^^^'"^^j^^^^^^^ tirc.& /cgrcgain uiccsf hirimas.Et fcias qiiod ^° turin lapideitatem , fimiliter
quod ficut hoc mcmbrum '^'^''^'^^^^^^
refolutibnem.ct qnandoqnc ^^^|^^^J^,,do
apertiocauhrad cruptioncni.ctqn|J||^^e^^^^^^ niftras rcibiutioncm , non ^^^"''^./^.onii^^^ ^,15 gcnerccorum.qu.u '''^''^'''ifu^^^^^^^ apoflcma. ctaqua quidcm l "^^,.„cftcl^^'' r ,1 abftcrgat fme mordicationc tanKn ^ ^^..prcV
ctdulcefacit incurrcrc oppJian<J^^ f^^^^f^^io'
ruHi. Mu literj. oisedu.
illudcrgo inaqua'' t [ abundans,quoniam ^^'*^'^^'^'^f'JionC''^**' Vai^ ne,et non l^citaccidcrcoppflt^" effi^^^^^^ poflibile cfl,utconfortcntur ^^'''{(: (if .^
(icrfio cum cis,qua; admilccnt^'^ ^^oi''^ V rium cft ut addatur ipfuis uiit^^.^ ^-^^^-^tco'^ f'J quidcm,ctflypticiras pius ,;ipr3J.;;,e0f ' uitati/.^uam i^;ibbolh-ati,qnonian ^^cif nant ] cum uirtute fua , ct iacim^^ ..ibboi^^^^jii' piJationcs in initio ^^^'1'^!^, ancir^t,,s
funt fradcc uiriutis,ct bi:^^^^'^^[^^
h «. exigencii •
c B. feftincs ad
Kgidien .
d li. feitmatio.
quando non pblcboroma'>,& dimittis matcria in hcpatc, & adminiflras /iyptica,& apocruflica,procukiubio induratur apoflcma.Et fi tu ad miniftras rcfolutiua, noneft dubiumquinco moucatur dolor,& apolkma . Plilcbotoma crgo in primis, & non haihtcs in hocquum non cfl prohibitor fortis , & cxtrahefanguincmabundantcm.Etfciasquodtu indiges in initio cius eo,cuius iimile efl in canone de reperculne,& infrigidationc. Verum tibi incft tunc, ut artcndas latus duntici . O quam velocitcr * [ re lpondct]duritici,& proptcr iiocoportctquod fintpermiftacum hibtiHatiuis,& apcritiuis. Et cpithematum quidcm frigidorum adminiilra tio fupcrflua,quadoqucperducit ad duriiiem. Et quandoque fuflicit cis introitus bahici . Et quandoquc apcritur ad rencs. Et fcias qubd plurcs mcdicinarum, in quibus cftflypticitas aliqua,& frigus: & hmilitcr ciborum,qui (lint huiufmodijHcutgranata, & poma, & pira, no cent cx aha parte. Et ihud, quoniam ipfi confti pantmcatum,qui cftad fchquare nonattrahic choleram,& eft illud additio in apoflematc, & maHtiaplurima. Etexconflipatione cum hoc quod ipfa^rft neccflTaria in principio xgritudinis,& in fuic cius & apud '^ [ rcfponiioncm] re folutionisad confcruandam virtutcm timcntur dux maHtix,lapidcitas,& retcntiocholcrx in hcpatc.Quaproptcr indigesctiam ut [in dimittas naturam cipiasa rcgimincjrcfolutionis materiei in hac cnimcft nocnmcntum uia:, ^^^.^j.^^. a:gritudine,plufquam fit tua [inccptio] in reliquis apoftcmatibus,timcndo lapidcitatem,& duritiem,& cxpellendo illud.quod forfitan rcfudat cx viru malo, a cuius refudatione no eua cuanturapoflematacaHda.Vcrum rcfolutio & apertio quandoquc moUificant virtutem & ap proximaut mortcm^hcut aarraukGalcii.dcdi
grum,et cauc ne prcuc:
cxiftcntc in concauitatc,,i^^/ /jfjirC' .. p;
oces lu-ii'':
a^gritudinc cxiflentc in cias matcriam inutriulqnc [fimul inobcdicntcm,|^^'^^^fi5.cti^^'. cX , ciics cx propinquionbus '^^'..^•^iuit-^^^c-i^^! ex apoftcmatcquod d\ mc'on^^ ^,^.^^^^,,
tcrc folutionis ucntns, jatcrc-'; in^'*^^ gibbofitatc cx prouocr*""'^'^
■-[crroi- .Jct 11011 ctiara "''"re'1!V!S
natura: imo fupcr ciUibi . ' aamcuma:epaUtatc,ct«;;!;,,cO.;;;,<)>^,, jii
cum a;qualitatc.Mci.licii:';
apoftcmatibus hcpatis , et m r^^^m ^i^» do iilic cft cahditas fu^crflna.
iis s» n-
llTl &
■iie :io
Feii. 14. " Tra(5t. 3.
folatri cum fynipo acctofo zuccaaqua hordci,6c a^ua uir.^a: paftoris, 5c
'quaarn ' ^l^^-^^ci,6cajuauiri cirihu'7}^^^^^^^ alkckciigi, 6l aqua conan- ^^^''^aqu -^^^^ ^''ucuibuiCiSc aquacucumc '^^^aliai.i ^ f^^^^^^*^' Ecoportct vtadmiiccatur «CcalC, ^^^^^^^^^'9"? fiiiu ficut abfinthium , Hecipc', ^''^^^^'^fic^s , & troch. huiufmodi . ^'odiiam?^'^^''^^^^^'^"^^^"^^ drach.x.rofarum , ^^Ni'^; ^^^^ drach.v.mcdullc fcminis
«linisL^^ j "^^^ ^cminis cucurbita:,'(Sc fcmi- '^^drach • ^ fcminis cndiuia: omnium *''t[ ^^i^'-^^i^inisfacniculipondus.drach. 3iir. Ihimatur cx cis in potu pondus ij.
^=^ntia h(J ncccflarium cfl adderc confor- '^i/ K fucrirn?^^^^^^^^^^' l^cca , & rcubar. fi^" huiriti ' t"nis,ponantur in Ixfis fuccus ''^•Medic "^^^^^ dragacatho,& tcrcnia- -^^^iorcs"^-*^"*^ tunt tbrtiorcs, &conucn-
bcris dcfcripti ] & tro. dc cupato & rciiquadiuretica fortia prxdida in areolis cxpulfionis,& in capitulo prouocationis. Eni plartra vciooportctvt non adminiftrcntur fri gida,ficut llipcr apoflemata alia,imo tcpida. & illa quidcm, a quibus oportct incipcre , quum cxillimasquod apoflcma cfl habens initium , funt ficut fucci frigidi fiyptici,ficut fuceus por tulac^,& cucurbitc ct fcmpcruiu^.ct aqua r<3f. 10 ctfandalijCtcamphora. Emplallra fada cxpra; putijsvitium,ctrof ficcis,ctj [a triplicibus.Jct nonoportct vtc[ fintj huiufmodi [
] quum ucrificatur quod apoflcma iam cfl. Mcliora ^ [nanquc] cmplailra funt illa,quaj sut g B.tunc. fada cx cydonijs cum mcdicinis alijs. iJc illiscfl vt tcrantur cydonia cum farina hordei.ct aqua rof ct fiat cx cis cmplaftrum.Aut cydonia dcco da cum accto,ct aqua ,donccdifco£la fint, ct mifceantur cum fandalis , ct ponatur fupcr ca
d B fauich . e B.iterecar.
'^'^Pmic^-^*^ nonhabctcx caliditatc quan aiiquantulumolci rof ctadminiilrcntur.ctcx
^icul^^^r^^^^cnicntcm in vltimo, funtaquafoe ^^ltan.,..^,'^. ^^^'^ fquinanthum , & apium
rti jic
i\ \* ii3
ti' c lic
Y \^ )i i'
illis cftjUt dccoquantur cy donia cum vino odo rifcro,in quo fit ftypticitas,ctaddarur cis virga paitoris & confortentur cum cis, quse funt ficut parum fpica:,& abfinthium , & cipcri , & " [pritpareturjcum cis,qua; iunt ficut lauichhor dci,& adminiftrentur . & quandoquc ponitur cum cis oicum dccydoni/s, aiuolcum ma/lici num.aut olcuni dc alcanna . & de aquis , aqua
j|. -vis - " vxi»o,iaiLuo p^i^Lxix.v.. myrti,& aqua defolijsmalorum, & aquacydo
^''f ^Uo *«J^^^^P^*c>hibcntipfum accidcrcpoll ?° niorum,& fimilia. ct quandoquc fitcmplaflru liin-.*. Poff nhi^Nr^f^»,,: — ... ; ^*-., cydonijs dccodis cum dccoiSlioncabfinthi;.
f^Po acer r T^^^^^^^^' ^ ^^^^""^ ^^^"^ ^"'^^^ fy" " ^''^^Suod a ^^^"'^^^ ^ confimiliaconfcrut J^^in iiiaf. ' [tnnica prima] quum inci
^^tofis ctia^^^^^"^ pcrucnire parum.Et t roch. r^^^^uita, ^''^ propric in co, quod lcquitur r^^tiiati ■ ^^^l^^otics quidcm cfl caufa *^PXcis ' ^nitium cius,laltus & pcrcufi^io.
i^^tur' phlcbotomiam , cft ut in potu ^fiathor & Vcub.alfaniJ oldicdrach. cft^^^»^iacf> dicbus.Et portquamfcis ,9 cl 3clm '^i ^^^^^^ concauo, tunc primum
d"'*^^''Sol?^^^^^^"*^^ aquam alublcb pcrmiftam o7^»s dJ.? "^^'^^^'c cft illi admifccri cx infrigi
. niatij;.^"^''^*t"t aqua ficlai [ in omnibus j B ^conr icpcrcutiunt,& lcniuntnatu f^Panacun apparct maturatio, " [o-
ct quum uoluntas cfl,vt elcuctur ad gradum re folutionis,ponatur in ipfo maltix, ct chamxmilla,ct incIilotum,ct farina hordci, ct foenugrxcumcum rcbus,inquibusfit'[ flypticitas,] i B.ponticitas. ctfcmcn linijCtolcum.'^ [fcilicct cius jct olcum jj aiu Jitcfa. phyflicinum,ctolcum chamxmillinum, ct foe nugrarcum.ct cx cmplatlrislaudatis cft cmplaflru ^ [dc tcnulisj ct cmplaflru filagrius , ctcm- \ B. bilifeu?.
n"!^aoii?^\^ ^^^iHaquafocniculi, &aquafola- plaflru dc mcliloto,a cmplaflru [caritiujet m Jj.c4rithumi''^^^ S^^^^ ' ^ ut tu ponas m cibo ali^ " "
,.puu ^^^^'^^^i't3mi,& fimilcfuidevrtica, Ji/^^^^^icii/^l** ^ <luando dcclinat adminidra
SaH!!^^^^'^^ccs& agaricum,& turbirh, &q-
0 B.befler.
Vi '^fcoc '^^"^t: myrob.citrinos . Ego uero f>tc ^^^^ Pioptcr illud , quod in cis cft de ^^itatis, &timco quod cducatur t!^^'^%u7'?'"^^ in iapidcitatcm groflum . & {L^^^^qUief^^^^^^ini^lrantur in WmdwodWioiicJ-^P^ilvn i^^^^^^cmcncartami,& ficutvr- ^ ^•Jn??^^? &^ "'^^ in cibo , & cpithymum fi- .^^^andoquc addcmus ad ca,qua; .^^orus fccundum ncccflitatc.CIy-
foii^omi •i!^Pnncipio,& ubi ^ccidii \xtC\in:ii (iH ^>^^at cx cis, qux funt ficut fuccus ' zuet^^^^^ nicllc, &falc,&baurach, or ^*^'^^- ct apud dcclinationcm (jij^^^^irea,^ I ^^P^t^ur in ipfo polypodium, &
i ^^'^itur ^'^^P'Js,& origanum.& quando . kimet,ij.olci dc arborc mafiicis ct olci rol.amk^^^tcre ^','l*Plocoloquintida. QLium autc ' boruman.darkimet.ii.uini corylas.ii.cts.Iiquc
P« J.^Ui(ii^^^^'^ofitatis, oportct ut incipias in Kr'^ ^wl^^f''^ fngidis , dcinde cum tcmapparct maturatio,admini- ^ ^cdi^^^io nir ^^^l^ ^on cl\ nccca'aria hxc po
cmnla(lra,qua: diccmus in antidotarip . Defcri ptio cmplaiiri ad inflamationc . llccipc" [bufri ] ct fucci rubi amborum an.partc j.croci,ma fi:icis,amboru an.partcm s. olci rofpartcs iiij. ccra: quantum ncccflc.cft.Et in fineeius adminiflracmplaitra apcrit^ua,rcfoIutiua, pcrmifta cum ftypticis,proptcr confcruatione uirtutis, ficut fuiuemplaftra fadaex ircos & aflaro , & alufnc^%& polio,& origano,ctfccha, & fcminc ""[apij^J&bdcllio, ctfimilibus. ctquandoquc B.caalii^ adduntur in cis confortantia . ct cmplaftra faclacx myrto,ct rubca tind:orum,ctgranisIauri,ctcroco,ct myrrha. ctmaftice,ct ccra.ct olco fambacinOjCt oico dc\\\\o . \:ic(cnpi\o cmp\^ftri rciolucntis apolkmata hcpatis^ [ proportionatum ad cabos ] laudabiiccxpcrtum.Rcci pc ftoracis, ct ccrx amborum an.darkimct. x. ct mafticis,ctcroci,ct amomi oniniurn.an.dar'
p B.appropriitum Cabus .
^P^^^Ptcrtimorem lapidcitatis .
Um,i;2uiiiathunij& tro. ttamir
fiant ccra,ct olcum.ct mifceantur cum cis om nia.Aliud iuuatiuum valdc.Rccipc Iilii.amomi folii omnium an. pondus darkimct.i.ftoraci.s, cerx amborum ana darkimct. 1 1 [ q t B. x. thuris
j.i.olci dc arborc ma crociafiknum. fticisquatumncce£rccft.AIiudbonum.Rccipc «'« d,rdumi, alocsunc.iii.mafticis. unc.i. chamamiill? , ct AVIC. Ccc a mc-
Early European Books, Copyright © 20 1 I ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy o( The Wellcome Trust, Londc
mcliloti amborum iina vnc.iiij.croci rubcscct calami aro.aflari.omnium ana vnc,ii. ccrae , ct ammoniaci amborum ana vnc.vj. olci dc lilio quaarum rutficit.Aliud relbiuriuum, confortatiuum. Rccipccroci vnc.i;.bdciiii vnc. vi;. ct r B varora apiii fotdis [vrccoli] vnciiij. t ' " ~ ] ctamomi, ct fpica; roma-
n^c t carpobalfami onuHum ana vncvj.olci dc
nat & Galenus, atque h6C dulce quunt,
rr u
vnc II) Itoracu, ti. ()ici!>,cx ccrx'
De cura eryftpil^ . ^^^' > Vra cryfipilx proxima cfl: c^r^ F^l^f
> Vra cryfipilx proxima cii «-"^*; r-^iutio. ^ nis.Vcrumoportct,utfintucntri^ .^^
& urinxprouocatio fLiblimiorcsA c j^j^
. fnnfrlr^rlinir.rn fripiditatcm • ^^? „i,ie.
iirnucfana lili^ quaiitum fufricit pcrmifceanrur,et admi lo fLmtdccliuiora ad ^'igi.^^l^^^"^ * "'^ninii^^^
vnc. vii;. niflrcnrur. Quod ii cum apofl-cmatc fucrit foiutio vcnrris dcbilirans,c]uam folicitudocxigit rctmcri tunc oportct utin potu fumantur tro t B cftftriaiui- cliifci almirbcris, ct trocii. dc rcubar. ^ [ muu B.htamjaca fciiati. j CiLjus autcm mci lot cfl kifcli hordci . tj.iruiij, ikfon.''' infrigidat cnimctabitcririt.ctnon tacitacquiipfum.ifcer ^^^^ oppilationcs^ct fcflinat cius pcnctratio." <,iriu ingtolTar , [ lii cautiarufio autcm ct frumcnto fortiori co ti co.rttat ncccflario cfl ali ]uid dcgrollirudinc, cr com- Aiuhtcra. pretriouc apoitcmatis. ] ct fi non cft cxculatio »0 u rrumciiu t.,r ^ panc,iit pauis, qui nun clr cx limi]a,ncc]uc cx iiMs coiuciria. tritico groflb,ct iam litin ^ [ furno] panis fa- 1.0 ir^groHat, tk ^fj-u^^ j-f oportct ut ^ [ intcndatur cum cibo j ul itrm?'"" ""^** timo. ctcx olcribus laduca.ctatripiiccs , ct cx X li. tanur frudibus grauata dulcia, ci in cuius ftomaclio y li atrtriidaiur noii coiiuci tuntur liulcia ^ t [
cibuiu . V t K. m dbulc tam.
medicinse lupcr ipfam, intrigi< & non ccflantcr rcnouctur iiiud , ''T^j^eo^' inucniat fubmcrfioncm frigons- . ^^qua plaflra cx ncnupharc,& aqua alkcKc:, ^ ^^.^^ ^ cydoniorum,& landalorumA ^'^"'^iefacieO' fimihbus.Et non adminiftres in ca tia quantum poflibilccfl:.
A N NOr ATIO^^^^
EryfpeUs.ut ait GaU^i.mctk r^c^ion^J.^ gerio,quam euaaiatione , contra ^"fl^^^^^^^^^ffihlc cuationequam refrigeratione, propti
] ct oportct ut dcuitct dulcia, quantum
ANNOTATIONES. 3°
in ififiammatione frigidiora meduamentd V^ ^ ^-^ ,0^^ tarnen etiam niuc perfrigcrata admouet. . ' dumy nem.ueria mmis incrafictur, V^mod^^ '^^^^' eat. cjuare rcfrigcrationis tcrminHS clio, J ^^^00C^^' fger inucniat fubmcrfionem frigoris j f*^'J' frtgidita tem in ternis partibus fvntiat.
Cap.j. cap. t. cap 4^ csp.o. cap.8.
Hahcs ftrc omnia ex Gai 1 1 .meth. ex Aetio lih. 1 o. Itemcjf ex Tr.i.Tutno Hb.$.& 'Paulo li. Sunt tam(n hic quxdam aunotanda.aAuthor nofier animaduerfi multitu dine^uiritjus, ctatCy^J cxterisyfecandam ait uen.mi , quod & CjaL& Trall.& 'Faulm,& Aretcus quoque ^.de alUt.morh.&Ccif::^ lih.^. On^xritur.v^itcm, an ex pedepoiius mittendiic ftt fmguis.an cx bruchlo . Authorcs,quos iam adduximAs,ex cubito euacuant,quod & Auicen. .-it quumg^aimimyfacilior tra^lofit dcorfum quam furfum , animaciucrfi grau-tate , exifiimant r-uis fecandam potius fedis Henamyprndfertirn morbi initio.quo ad longtnqua retrahendx materia efl. Adde, quod ftcut m pleuritide uena ex conhtge pede fecat hic author,eadem rztione & in ieiinoris inflammatione agenium uidetur.^^Breuibus ad hcic. conueniunt omncs fert, utcubin fecetur uena , tum quod ut Gal.in Ub.de curandi rat.perfmgu.mifLfuperlorcs partcsuena in braihio feclu adiunari dehent,inferiores uero fe tiopcde.tu quod ccrtum eU ob ucn^ cauA exortum, a qua
De cura aldubellati.
Poiw ut adminiftrentiirjn PjpScni»^^^
o dubcllati, &
duin, de quo cxirt
pcrucniat^repcraifllua, qui (iint ^]'^ po^^^^^^ cum xqualitatcac cpithcmatib. t n
turaquahordeiA rvrupusacctofiJ| yeb<j^^ fitio ieccrrariam ftciatphleboto/fl^^^J^tt/''';-'^
" ma cx bafiHca,aut ucntofa '"^^^^^Sizcs quiturhcpar. ] Et quandoqiie i^^^^^fati^^y nc ucntris.Quum crgo,nonat |^^uta%a docoUcario tiat,tunc ncccfl^iriuu . ^<nc^^ ..,...;^.,r. rnnDuratioi' i^filiai^
nifl:res maturationc,<5c lupP^^' I^^^acH'^'' riucft,vt adiuucturcu in^^V^^^^oiTis^'^ abri^ nc cu ncccfsariu fit humorib. § n}X\^^}lAo, d r.A\ o«r.n-cmatibu.^' A^rtifi'^^..^ n
busin huiufmodi apoftemat^^" ^ai^^Scn'/)^ iam imbibitum cft. Et ncccflan^^ ^.^ioi /
...j.... ut faciat humorem pi-3^P^^'^\ioA^fpP^^^ ^
brachij uensfluunt. multofhcilius fcvlo hrachio euacuari ^ du. Qnu ergo apparct niatnra ^^^^.^ iJJn^jO) j
iccur,quam pede. At fi primo tamen infl ammationis initio fecarepedem quis udit,hahcbit id prsftdij genws fumrnA rcuulfionis rationemyprcfcrtimque fi totum ccrpus plctho ricumftt , tentariid poffc uidctur fu;nmo Agroti commodoynon omifa tamen dcinceps braih-^j fcciione ,quA deriuantisyfmulque reuellentis auxiltj mm efi hahitura . Sed aliud Auic.fcribit,quod animaduerfione dignum efl,ijsuer his.St aqua quidem hordei quamuis abHcrgat &c. Quia absierzentibus utendim dociiit abfque mordicatione^exd
puramr, altJrra mfum ab illis. "^^^l^^^l^f Ak iiuis ] fortibus, potandoc [aurip,^ ^ deindc adiuua uaturam ad cxpcU, ^ppa . ^ , ^ ^ riam-Et fi indigcs adiutorio '^oP^J 1.5. ^t nc ad partcm dcclinationi^s^J^^^^es/^^^^facj^,^
ncad partcmacciinaLic»!.- j ^ces/^i,. ucntrem foUjas,aut urina P.^^' ;,liday^^f oij non prouoccs cmn ^^'^^^^^^^^ "!
incurrere a:!?rum nocumcntu
Part 289
- - - fcruatioenimucficciniiaci^p'^^-^^tif- ef^^
fit tamen aquam hordei,quod hanc dulcem effeait, quam crupit pus ad ipfam P^^*j^7P ,^^.Qunijyjjbl|!^' uisabnegat.dukiaueroconsiatiecinoris parere obfiru- 0:..—^:^.. ..-°^/-rti>ria c
iTiones,d€ qua re fupra.AdmirAri qituf^iam poterit quid aquam ex hordeo excipiat quum eatamen neque dulcisftt, nequeob§iruat,quapoti!is inaperiendis obftru&ionib.paf fim utimur,(ui ahfiergendi uis invfi non imbecilla . Verum ficuti tieri aqua ex hordeo improbari in hoc affe5lu non po teflinx cutn aliis mcndum in codice efje fufpicamurylegendara!^ locd aqu^hordei aquA mtlliSynempe hydromddam
dicina diurcrica,ncccflaria ^'''jjn* pitpus, autcxpellitur ,& nec .ua^- ^ rcfidui puris,tuncfiatcumciS' ^ -..(ib ^f,
carnationc ulccris,tunc n "/^;;^nipl^ -
aqua raellis,(5c ' [rubea.] nc|n ^ carnationc ulceris,tunc h "^^.ianiE7a^t'!f , folutionem,eft in ipfa a^into f ril^];^^ t[ ]quumnoncft^^{^^^^%,ii tris quidem foiutio nccdiati-
\ ; ^
n 1 4.
tcria Cfuptionem.ut minorctur nia
poft '.^^ ^'^^^^iictur fupcr naruram , ct iccunda pjp ^^P^^<^"cm,aut propc cruptionem, ct co niarc^"^^^'^^ «^^aturarionis^quum lcitur quod ^CDd ' I Pai-tcm intcilinorum clt dccliuior, ; dcm ^^fi '^^^ in latcrc cocauo,ctcx iilis qui ci J^^:^^^'^^^^^i-toIuitur.antcciaiptionc i'c uiafiQ ^^^^^1^^'^am a^^iut-oninatura:,s [ctallcaftui^^^^ ^"iittcreniabin.ct xiracollct cailia h aQuisif ^^^^^**^^^^^^ rubcum , ctiuiiufmodi in Jo ctacum cqualitatc,cum qua pcrmixtum cdpa ,,|^^^ilublcb,ctcndiuie bibita,cttbrtius illis, ^ "
'].ci\ dccoctio lcmi
nationis , autcum folutione ucntris ,autcmn prouocarionc urinx, ii indigetcis : aiu admilccatur aliquid jllorum cii aqua mcllis.Et non oportct,utdcntur ci in potu diurctica ualdc, & htdant meatus urinx'. Qupd li accidat ut ulccrct, autlcdarpus mcatus vriuiE , aut vclicc, tunc rcdius cll ut nutriatur cibis,in quibus clt abflcriioabrquc mord/ficarioncimo ciuu co- ;lutinationc aliqua, llcutcfl: aqua mcUis dcco
^'^m et "'"^-^'^" dccoclum cit cupatocoil, ct ibluta tunt tcrcniabin , ctxira-
minL.^^^.^^^^^^ilact limilia,ctauandoqucpo in ipioaloc --'-'^ ■ ' ■ ' - — -'"'^nalcnia
f maturatu)ncm,ct uujaurad matilra-
^ntnr a ^^^''^ lcnianota. Solutiuaautcm.qua; ^JPotu
gatui-^^n^^ ^•^^^^•^^""^^iicini pondus*Mi.coniu- ^Uuto,. ^ ^'•''c.s.zuccari.ct vnc.s. cafic tiilulx.
'otiif^^f '■^'^^ cruptioncm, kiut ut fumatur dcJiiK,,,'!^ ^^^'^octione radicu ct cupatorii olci ^^.f fcminis cndiuix , ct lcminis apii, ct maaicis
rum amyii,6: ouum,&: olcum rol'ctiicut lunt malu£Ecumcaudarulio. Etad ulrimum oportct, vt rcgatur rcgiminc vlccrum incmbrorum intcriorum: ct iccundum quod oportct^t res. currat in vlccribus rciuim.Quimi crgo mundx ■ ticatiu vlrimc, oportct vtin potu Ibmatin ma tutinisaquam hordci,ct lyrupum acctoibm : Qn^umquc prctcricrint iiorx aliqtur, lumatur thiu'is,ctraivj!,uinis draconis amboru an.aur.;.
icD '^'^'^ tbcritucrfus gibbolitate, u6 ^iUi^ uia ^ ''^.'•^minillrcntur iolutiua niii lccu P^o,o^ ^^'^""/^^^intoni^ct alicuiationis iu princi
Seui i^^^^^ i^aturationcm. ' [ Poit "| matura- S pr.,,^^^5*«Portct, utadminiitrcntur diurc %cunq, , ^^^cundum ordincm iuumdiquo.
omnium an.aur.i. ct iumatea in potu in lyrupo acciolo aut [ gilcui' ] aut aqua mcllis . Et . 4 '"Icb . po(l iliud contbrtctur cum cibo, ct cutcrur ul cuscius cum cis , qux lunt ricut ca,qu9 diccnius in cura ulccrum rcniim.Et quum accidit, ut motcriaefFundatui ad Ipatium vcntris, tuc ncccliariumcltjVtincidatur cutis apud inguina,ct dilcoopcriatur laccrtus adco,donccappa rcat iiphac interius nominatum • [ birabato. J
^Oitia.Mcdicinc ucro cbibitc adiuua- Dcindc liat in iplb torauKu ,< tponarur in ip-
^^^aticr'^-^ rub.aut zuccaro aJlialir: ct/jcut ^ucn!'^-^^^^^^'^^^^'^^'^^^!;^ , et'ticubus,ctca. ^"^^^^^^^'^■^•'^'Cttcnugrxco cum olcxD amygda ^^tole() l''^^'^^miii'o,aut olco dedJcnugra^ao y • ■ ^^^'^ntur^ ^^■.'^';i^is , ct ii uolueris tbyrius -illo , r'^'iiod '^^^^ dadvii.Et lumant in potu in < r P^^X)nK^'^'^^^^"^ plyllii,ct lyrupum dffhyU. ^^tatum. £t cibcntur mdlc colaio a •
^'ationcm , iunt licut lac arininum '
mcU^^'^^^ dccoctionc 1 ua,ct licuDus , ct>. tiuc , ct hoed.' na; , ctauium tcncrarum , ct ca-
io-cannnlajpcr quam currat pus.dcinde* t [
. .) cum ciupJanris. /)c cibis ucvd , oportct vtadminiitrcrur in principio tubtilia tio eibijCt (itcontcntuskilch hordci,ct fyrupo acctofo.Ocindcpolt illud adminiitrcntur cibi apcririui,quos dixinuib,ct uitcUi ouorum lorbiiium,ct lorbitioncs lcniticantcs. Quum crgo crumpitur ct mundiiicatur^ncccHaria liun ca, quc cofbrtantjiicur aqua carnis;ct cariH-s aric-
r B. bariterun. f t B. curecur
^^'^^xacoy^l^' I in aqiiahordci.AutiumatuT cie ' ^^^i^Xa pondus ^i.ct.i t [ ' ^ ' '^ ' Ii K^^^arc) ] lactisaiinini vinpiii.cum
Nio p/r .'"^^'^'^^''^ mcdicinis,in qiubus iunt:a- .
S.jJ^^^^^^^' ■
'^i ^^^^^filiatio,actiam contorratio, (itut ■c,cr , .'^^*^^>ctcrocus,et fpica, ct radix al-
^^3na , ^'iibca.>,ct ma(tix,ct utraque ipica Nsc^>nr ^^^'ii J ctluccuscUpatofii,ct ra '^^n^i l^^^'^^'^ ex oleis olcum dc ncrcide , ^ ^^'^oremafticis,& olcum dc liiio'
^'"^'iHq^.,'^'^^"^ adiuuanna lunt ficut cmpla- ' ^*.^iai,t,,?^!^Pc>nunrur l-arina,(5c mclilotum.
h ^^h^ ^-^dix iitij,(Sc caiamcntum^ 6c
' A ticus,(Sc olcum,& frumetum.
\ ^l^j^n^ill^^l^^^^^ autc nc-
> '■^imov r ^'^^^^'^i^iis, adininiltreturcmp^^^Wo l'''''' ^^'^^ci,6c baurach , 6c fimo ^is,(S^ 0 _ calamcnto,(5c gl utinc albotin,&
m^. ""^^ ^ ^ fimiii.Etoportct quan- j,,ficam poteH.awendum tamenbh,quantumhvct,ft7no C.i^^Uui ^^^'"^^tioncm,ut dormiat fupcr hc- ^^r unnM ducenda fanies efi.ne uejica ukerctimquod ^4. ^iUduct balucai ioncm cum aqua acrlb & calidioribus abfiinueris . Tr.tfidiorum
1 um iuracumaccto condita' [ Imc ] fcmini- ^ ^ bus, ct uifcUi ouorum lorbilium,ct iimiiia, ct parumvini. Et utarur odoramcntis confortatiuis .
A N 1^0 T r J O N E S.
Vhi nullo ingenib imminni,cUrariqueiechtons irflam" rnatio potkitjed ahfiefsum ficri necefie efittunt. etiam ulcera curatu non fitcilia ob rctetam dintius faniem acrenty pTitrid.zmque fequi neccffe eH.Qi^yrCyquid agendumfif.do cet;CMonct autem ntper initia quidcm aueriatfir quantu fieri poteHfuppuratiojauertcntibus^mminuentibus 4i Ji uticntibus materiam.At i/.iando id cffui ncn potefijtum conoTidton faltem,ut materia,qunmputrefcere ^^^^^ff^* citijjimein pusucrtatur, &pusipfnm cclerrime cxpurge tur^quod & ^etius lih. i 'o.Expurgari cxiecinoremate- Op. 4. ria^ut Galeno i ^.meth.diBimieB,6-p€r intcfiinay etper c^p-if.
hr"' ^'t Qn ^^^^"^^^^^ balucai ioncm cum aqua 1.^^ ain!.^,?'^^5^^^ c(t ncccllarium utcxerci
^^^^^^'iql^'''^^^"" munditicant m calida,dcindc cofcquaii
^ '^^iidiftcantipfumexpartc: dccli-
,ne uefica ukerctur-.quod ^ ^ _ fjfiinueris . Trdf "
De cura apoHematum frigidorum . C.ip. 1 5.
Portet, ut adminiftrentur in cis fubtiiiati O ua ablterliua, et appropinquat cura corii AVIC. Ccc i cura;
intentiones alix. ]Et in plurib.harum i^^^^^^^^^ narimi b [ qux iuuant duas intcntione j ^ nantur amaritudo & flyptidtas P^^^^^'^j^ini-
ji B.fuUJiginM.
77 ^
curjE oppilationi^&curae adubcUct, quic prjeparat^ lunt ad maturationcm,6c tu quide iam Jciuifti mcdicinas maturatiuas,ct diurcticas,6c apcritiuas,&: rubtiliatiuas,& oportct , utfit in cisuirtus ftypticacotbrtansaromatica,<Sc mirtuntur in cis dc olcis,olcum dc Kcrua,& olcCi de icnfeminOjCt olcum iambacinum in cmpla ftris,qux ad caaflumuntur,6c mcliora cmpla-
ftraiprorumfuntcmplaftrum'' [fuludriatio] , iti ot
5c emplaftrum philargius,6c cmplaftru ftoma- lo hocquod ipraconfcrunt apoftenv ' ^tm
mcdicincadminiftrantur in P<^^^' ji^, ftratur in cmplaftns,& adminiftraiitur ^,^^^.^ brochis,&oportctut lcnias naturani,i ^^.-1,. c [ tcmpcrara ] cum rebus ^^^'^^^"^' ..Jiapi"^ propric , & illud quidcm cft^^'^""/^' : ,^ cum maioris,& fcmcn lini,& glutcn ^^^'^^^ non hocquod ipfaconfcrunt apoftem-^it^^^^^^^j^.eiTi
chicon,& cmplaftrum dc lcminibus, & cofcrt oportct ut lis audax ad ^o^^^^^^^^^^ljjntl?^^^
'hifticiq- cum rcb.vchcmcntiscaliditatis,(Xr^^^^^^ytfit
diacurcuma,ct dialacca,ctfimilia,ctphiftici qdcm maximi iuuamcnti funt in cis , & trochifci dc ipica.Efcx fyrupis fyrupusdc lcminibus cimi chamcdryos, & poUo iam dccocT^is in eo, & cx cis,qua: in ipfis iuuant, & propric in illo, quod indurationi proximumcft,& confcrunt ctiam doloribusrcnum,& fplcnis,cft mcdicamcn fadum cum fquilla lccundiun hunc mo-
ncm,& addat in nocumcntoA opor ^'^^ a cius fommis fupcr latusdextrum.ii^J^^^^^^ius, cis,quc ualdc confcrunt ad reiolutioi^^^ji^t Mcdicina; vcro fingularcs valctcs <^ranapini,& mcdulla:,& adipcs ^^'^"Lugr*ad caliditatcm dccliucs. fct in ^^^'^^^ tioiiC^
i eft lcniticatio qua;dam cum
t,- meu&phu dum.Rccipc Iquillc aftat?,lihj cciclcftis,aftari,^ coftuseft vchcmcntis ^"'^'^'^'^V^Jji/cum
; 1 B ligne?.
riiarl &r» lv!ucltri$
f B,
g t B opii.
fsflinacje ojnanac. V foliorfi ru- «jr (iccx,& cala :i.enti i-nocanj, ? calamentitfu origa-
jniii ana4atchi
^iiCt X.
1 .'». hazard id e i!bani & mir-
[ dauci,] femmis api),anin,lpicc aromaricc,cafiaect[ ] caftoici,calamcnti mon-
tani,cymini,calamcnti fluuiaiis,^ [ acorijpyrc thri logi,^ [ nucis muf]amomi,t"[ opij]cuphor bii,fcminisalthcc,ftcchados,polii,iilclcos,lcmi nis rutx,fcminis focniculi ,corticum radicum capparis,ariftol ro. cinnamomigrofli;/jngibc ris.baccarum lauri, S-j- [ J lij-
minishyufquiamialb. cofti,ammcos,fcininis carui f [ J omiuum an.par-
tcm vnam conficiantur cum mcUedifpumato & adminiftrentur.Mcdicamcn fadum cum al lij.s campcftribus,cfiicit opcrationem prcdicU candcm.Rccipe alliorum gcntianx albx',cupat o r i i,co ft i , ar i Ito .kc i fi m ,li i cl cos ,p i pc r is 1 o n gi , omnium an.darkimct.iii. fcminisapii,aftari , mcUjphu,' [ nucis mufcatx>]ammcos,aniudcn nigrx,omnium an.darkimct.xv. t [
co fumitur in potu ?.s.vk]ucad j^efl^.^^ Ix 1 mifto,aut cum vino,contcrt mai ^ ^^^^^^ quandoquc confcrt ci fumcrcinP oicufli dc ncrcidcn,aut olcum dc baliauio. .^jia,
coftinum cum aqua, in qua &ancthum:& dofis olci dc '^'''^^'^lX^^^^^i^- , m titas .^iii.adminiftrctur illud ^'^'^^Z^^^^ici^^^^^ &confcrtniaximc.Etcxcis,q'i'^*
ilhid,ct[ 50 ^ . ^jiijiildif
ilmt fcmina agni caftipondiis^^i-^^^ ^^^^13^?'^^' lyrupis.&cupatorii pondus
aut ftcniculi,autcndmia:.Autai-n^^^^^^^^^^^
pDdusaur.r.Etdecoaiolupin^^i^^;^.^ litum cft dc fpica aromatica y ^i^iafS^i^ dc pipcre minus hoc,& ^'i^^^y^'^^/ ' .0^^^%' no,& radixarboris languinis f !;,j,cft.<^lci frj uacftctiam.& cortcx arborisaiuc ui,.]£^ / cxMauri.Etradix^[amygdaliA^^^^^^^^^^^ - ■■im.&chama;di> .
] caftorci ^ [ aqu? roC] om ccr nigrum & po\ium,& ^'^]5'.^^^^iitcr ■ ■ ■ " ri , & cx mcdicinis compofitis <-
illud,funt trochifci de bdcliio,q_ jc^^i^. aio.Rccrperofarum tritariim S-^-J ^^ ,^.i>
nium anadarkimet.xii. foluanturifta cumv no , & rcliqua terantur , & mifccantur ita , vt fiant rcs vna, dcinde coniungantur cum mclle dcipumato.
ticc 5-ii.5^t [
] niy
A Ti^N O r A T J O N E S. Tumores , qui ex pituitofa matemfiuntjfhcilein fcir'
dicine,& fiantindc trochiici- ^^P.^^apO?'^^ rhurnaheuni^,qubdpltuitauifadacHyCtqi{fmcrafianpar fittrium ^cumaqua ^'^^^^^'^'^•jita:»^»'''''^^!!]^
mafticis ^i.amygdalarumamai jijioHy bdcllii 5. iii. tcrantur medicin3J> ,^^^^^1^0^ bdcllium cum uino, ct coftciam co •■ ■ - ^ ■ • :rochiici:c^>; apo^'^
110 negocio folet.Proptereafm tumore pituitofo iecorisC ' fi taii tumorc Cal. & tboracem & iccurafjici negat ) at^ tenuantibus & ahjicrgentibHS utitur:^ curationem eam propmit,(juam In obHru^'me expluauit.
J)e cura apoHematum durorum. Cap. i
On cuadit aliquis cx apoftcmate duro , quiefccntCjConfirmato. Ht illi,qui fanan-
tc dc fcminibus,ct fi fucrit ^an- ^^^^^, allublcb , ct cndiuia; . Et ex iftis jpfiini ! ^1
turcxco,lunt,quicuranturin inirio fui, & ca> 60 lcolopcndria:,radicumopop^''^jjiiiii>:,i53''
j2 8, cainfra il- •yd c]uod impc ^iitduas inteito iiciuliimis.
non quidcm curationis corum,cftpoft purgationcm corporis cx humidiraribus grolliscil mcdiciniscompofitiscx fpccicbus , inquibus funtlenificatio cquahs,& rclblutio, & fubtilia tio>& calcfacl:iotcmpcrata,& apcrtiooppilatio numdominantiorquam lcnificario,& cofortatio,& ftypticiias,&aromaticiias cumquantiutc,qua judi^cnt, • [ infra quod admuat dua?
AfclcpiadisfactumcumfcH^l^^^^^i,.. cxpCTtum cft cdfcrre pcr ih^'-^'^ finn^^^j^^cc dc fpccicbus mcdicinarum uai ^^^^ di>^^^ i^v^^^ jccundum conditioncs luaS; Q ^^.^^((i^? ^^^v dcfcriptio quidcm cius.Rccip^^^^jiani^ ' j^upi prafiii,fcminis apiimontanb^^^^^^^^^ , nisagn. caftUcUi^ vrfUynap^^^^^ ^ \
)pon3-^.j,i5|''"^^ rum lacucn ^fmto tindoru^^^^^^
i [ ariftol. ] pipcris,fpica;indi^>^^|^cf^^^^^^ , pii hortulani,fcminiserucaj, ] J^^
cx,polii,opii,cupatorii, g^'^^''', J f
,polii,opii,cupato.- _ ,,,,
ri ] partes cqualcs,conficiantiu ^ ^ iiin ,,f' dofisciuspondus aucUann: cu jiiiit ^(jU' cx cis , qux>confcrunr ^^^'■^^^^di^^ i(0' cuma , cr athanafia , ct thcri«*
I Jm
i i
fc; Fcn 1 4.
PQ^S^^j^^^^gfnclconferunt ad illud,«5c cxcom con!!- ^^^^"^ in hoccftmcdicamcn altaraxa- ^ ">aiaum in capitulo aldubcllati: 6c mcdici- . ^"as diximus in capitulo apoftcmatum fri- J.J-umabfolute.Er quu adminiftraucris om Vna ^'^^^^^i^cosalmirbcris pcr hcbdomadam • ^i^quibibantur inaqua, & incipiatura. ^ r^^s uiqucad & s,erit n [ ultimum . [ £t° i5a,,j ^jJ-^Sgrcgctur aUquidp]huiufmodi admi- /-,^7 cardosSc alfabrem gradatimt cx ?.ii;. • '^'^uc ad ^j.Et ftudc in hoc nc faciat illud
2)f fwr^ aposiematum almirach lacertl .
Cnp. 1 7.
ESt proxima curationi apoftcmatum licpaa i s c X p a r t c m c d i c i n a r u m : n i fi q u i a a u d a c i a ad rcpcrcuticndanl matcriam inprimis, 6c ad rciblucndumcam fccundo,cft fortior. J tnon timcturcxciscx ftypticitatc 6c rcfolutionc,(p timctur cx apoftcmatc hcpatis .
A N N O T A T J O 7^E S.
Sicutihic affeClus externusefl, ita interms multofiid lius cfiratur:Jblct tamcn & hic quandoq; diutius protrahi, qubd uIh hnrdpitta tumoris matcrla in his esf,ob folidiorcm horum mufculorum fuhHantiam non fiicile attenuan tium uis intro aciigitur,ac ft fortefortuna pus cuafcrltjo^ cum non hahet^pcr quem ccmmodc exeatj nifi ferro uiam inucncrisMnde & non raro intcrruis quoque partcs reten-
o^^c' ^ fa finies lorrumpit. Id tatncn in hiscommodius efl.quam
h ^^^^°hii / ^P^^zcnia lupinorum,&: cofti,& ab intcrnis tiimorihus,quodrepellcre &■ difcutere ualentio nic. /.h^^niolco dcK.-nin. Ft cxcmDlaftris bo ribus prafidtispotes.ubiopusfucrit: fitamcn & illudin
hisatquc illis aduertcris , neueffrigidioribus materiain fcirrhnm t onucrtatur:iicl diffolucntihus,tcnhioriponione edu6fa,crafjior rcmancat .
^'«ler tfonT ^ c^"^^ ^ crcaionc,] & apcri oppilabibuntur, cft apoze
ramorum cupatc'rij,& foenugrxci
aufo^-^!J*^^ ihj.vnc.cum vnc. olci amygdalini, •lii. j ^5 ^^^icibus rcccntibus . Aut apozcma, ^ Pafla/fi^^P^^Scntianam,abftnthium,mclilotu, '^^tut^ '^^"s.autapozcma > [ariftol. ] abfmthij: S« niip,' . ^^^^ rquinanthi,& paflularum,& foe
'' ^isad n^^!l^^^^^ dcKcrua. Et cxcmplaftris bo liuii^l 1^^^^ cft,utcmplaftrum fiat cum amomo r'^^^ ficccdccodo cum vino pontico. fio^ rVP^^^^ cum olco dc phifticis , cum praf- Waft P^aflio cum anctho dccodo. Aut f^^bum cx farina foenugrcci,& fi- Jtm "^^^'^ mcliloto,6c nitro.Autfuman Xii.fj,^^^^^^iaci ?.cctum bdcllij ?.xxv.croci^ fjiclQ /^^^^■<5mnia, 5c cdfiaantur cum ccrato Videt,,: ^ olco dc alcanna, fccundum q?
\ ^tiini^^^^^^^^iuiftra cpithcmata cum fynapi in ^Uui <^icbus , poftca fac uGmcrc^Egriim
V ^Ugrec^^Y^^^^^pliifti^wmfaaum cxfarinafa^- ' ^^^^mt ^ ^^crcorc caprino,& cordumcni, &:
illin^i Ccaulibus] & ufncx,& ruta. Et
Part 290
^ipit . ^'*^^'^"his caulacft pcrcuftioA lamin
V ex cai|,f & indurari , conucnicnfius cx ^ 7.^"'^ cft cmplaftrum " [roi.cu labrcn.j
iiiiin(| .^^^icinis6c rcgiminc bonis quum adiiantu/r^^^"is potioncs,6c cmplaftra., cft utpoi;ei^^.-i^Pcr mcmbrum ucntol^ calcfaclxfifug^x ^ imo fupcrponantur ioco fanguifortiQ ^^!^^cadminiftra mcdicinas, qua: funt ^^^^irc^^?'^ ^'whtiliarionc,(5c refolutionc,6c fac Phur cjl^.^^^^ ca,qua:funtficut nitrum,6c fuL ^eij^,H^^^^'^^^|m v.dicbus , aut hcbdomada vna :
De cura apoHematum mcfiralcx. Cap, i S .
Eft fimilis curationi apoftcmatum concauitatis hcpatis.
7)c percuffione , & ohuiatione , & cafu fuper hcpar. Cap.
QVoniam quandoq; accidit obuiatio, aut cafus,aut-rnocumcntum]fupcrhcpar, ^ g p-rcuflio. tunc ncccfsc cft,ut tu fuccurras.ut non accidat cx cis fiuxus fanguinis autapoftcma magnum. Qnod il accidat^apoftcma , curctur cu cis,que diximusdc cura apoftcmatis , quod lucccdit pcrcullioni,<Sc quandoqucacciditcxcis utadditamcntum maius dc additamcntis hcpatis rc moucatura loco fuo, <Sc propric fi fucritmagnum : & accidit dolor fub b [ hvpochondrijs b B.hypochon dcxtris] poftpcrcuft]oncm,autfaltum,autca- dnod^Kuo. fum ct/cclificatiftud commotio,<5c cxcuftio cumprarparationcpcctoris illius,qui habctillud,6c ercctioncillius,quarefcdatur dolor fubito cum reditione additamcti ad locum iuu .
Poft^ J^P^^^no . Quod fi ^ [ obcdicns ] fucrit a-
^Ofif ^-'^^^miniftracUcborumalbum.Etqua- ^ ^ ^^^^
A^-'^amr^^^'^^^^ canccr , minorarur fpes in fn alils aiitem oportet utincipiatur,& ftatphle
^fclcjji J^.confertaliquid, tunc mcdicamcn botomia,ac fifuerit caliditas uehemcns ,tunc
quod cft^n antidotario abfque Cibi autcm (uit ilii , quorum digc
^Ucuf .^.^^>ficut uiteUiouorumforbilium , hordei. Et cibuscius, quiha-
^^^ft r^V^^^cs in hcpate fuo,<5cparumuini, ^^btilccft bonum ualdc, Sc abftineat
potctur,ctliniatur cum infrigidatiuis apocru fticis.Si autcmlanguiscius cgrediatur.tuc ponantur cum eis ftyptica,(5c fi non fucrit cahditas uchcmcns,ncquc curfus fanguinis, aut iani fucrit fcdatum illud, quod indc crat , tunc tua intcntio non crit nifi , utrcfoluas fanguuicm mortuum , & fi non fucritpoftibile ut rcioluas fanguincm, aat pcrtranfiuit tcrmuuim .
^OTaTlO^K^^' 6otunc adminiftra rcfolucntia .
^''^^(]\lf^^^iiseniecorisfcinhus , tesiatur Galenus ■Kf^ J'^^?'^^ ^'t^raffcfe,neque curatum ah alio uidif- (4^6. ^dHpl'^^^'!^'!'''^'^?^^^ '^^^^'^ '"^^'^ curatione.cu,
'^"^fuL^ 5 -dc loc.aff. ncmpe ^> iWi ^qua inter ^''''^atioT''^^'!'^''^^ & Paulusllh.^. De huiusajje , ^^««f^ reliqimm cfi.peteex Trallia.lib.\i.& 'j 'itcmj^ex GaUMe comp.med.per loca.
Etnon eftali-
LLiilV' <»V.HllllHll l tl IVlv^i-»^ _ .
quidfimilecpithcniaticum muaiia , & olcoc , B.iilti.zachi. [ai-azaki. ] & confcrunt omnibus dlis mcd.cine prsdia? in capituloapoftcmatumcucmm t.um ab obuiationc. Mcdicaracn con tcrcns ad illudin principio.quumcft cahda.as , & m- Uammatio, aut timctur curlus languuiis . Kccipc cubatbari , balauftiarum , fansumis dra-
conis ,
aluminis iameni , partcs a:quaks: & AVIC. Ccc 4 dods
dofis eiqs fit mv. l cum aqua cydoniorum , Quod fi non fncrit iilic caliditas plurima.ct vo lueris ad miniftrare mcdicinasjin quibus fit re- 4 B conglutina pcrcuflio cum rclblutioncaliqua,et J [ confor licne. tationc, J tunc confert ad iliud iioc compofi-
tum.RccipcKarabas ..x.rof. ru. ?.v.meliloti x.acacic j.iiij.ipicx inda;,croci,amborumana. 3.vi.maiiicis,corticis ^ [capparis J lamborn an. B.iiii.lutiarmeni ?.vii.nucis cuprflli ?.viii.co
quod dictum cH: in capitulo fputi ^^"^^us
ct quandoq^ confertei dare in pot^ F q,
ii.de roiis cum aquafrigida, aut ^^^^ tu balauftias,aut facerc cmplaftruma
is B ihuris.
4 N 7^0 r ^ r J 0 nbS'
Veficad\fi\lfci,ciut cerebro aut corde. ^^^^ I^J^^^i^k' quo ex tenuloribH^ intefimiSjautuentrkmo/^^^ -^^^
ra.cx machilfi. ^ B . rauidfceni
ficianturcum aquaarnogloilx,ctfiat indetro jp thaleefk Hipp.^.dph.pronumimtMif^'^
■q-,rit uniusaur.Medi afHrmat.quod &Cclfuslib.'i.Qt{odtamen H .^^^.
chiifci^quorum unuiquiq: camcn bonum.Rccipc t [ aque ncilon ] j.x.lac cx aDlut.r ^.vii.ctS [rcu.fcni.j ^iiii.croci ^iii, cts.liafcc ?.iiii.ciccris nigri ^.vii. myrrli^ ?. v. lutiarmcni i.x.c51iciantur cumolco de lilio, in quo pofita iit mumia , ct tiant inde trochih B.reubayb^rii lci,ct fumautur in potUjCt dolis fit ufque ad ?.
jii. cth [ reu.allcni J ctlutum iigillatum,quum jiiifccntur cum aliquantulo de granis myrti, funt res magis iuuatiiUT ad hoc in cis,quaicgo fum cxpertus . Infine autcm ici,ctquum non cauctur ab inflammationc, ct apoltcmationc , oportctut in potu fumatur dc hoc trochifco . Rccipe reu.fcni,laccam,ct zingibcr,fiantcx cis trochifci, ctquandoqucponitur cum cis aliquid arlcnici citrini,quoniam iplum clt mira bilis uirtutis in rcpcrculTionc, ct rclblutionc fanguinis, fumatur in potu cx hoc, ct liniatur fupcr ipfum huiufmodi cpithcma. Rccipexy
lupcr ipium iiuiuimoai cpirncma. ;vccipcxy- cxpcuimi.ouuuaiiavci»-» ^^^-^^^-i ^^iaiiu loalocSjCt crocu m,ct baccas lauri,ct bdcUium, quandoquc cfi res ^ [ c^^y^^^^^^V^jua.c 1
i^. alraiaKi, ^ jtlmeirufan.
Prope finein,
ctcalamum aromaticum,ct m^fticcm,ct ccra, ct olcum ' [ arazaki, ctalmcifus] fiat cmpla-r itrum ponatur .
Merrmit fJipp,6,uulgarium morborum de quoda cui (tpex hepatis lomplicatus eratyiui ctiampoH concujpone dolorem fedaturntcHatur. Fortaffe eundern ajjeBumhic
foiecinoreetiam perfanati A^^''^"^''^^''^'^^!^^^.^/;^^ A'^^^'" xifiefeipfum (jalcnumteflatureo ^'^^"' ^■^^de^cj'^^^ noHer,ubi paruum fit imlnuSy(juandoq;f^^'* ^ fiffirmat.Quare & eius curationem aggrt^^^^
TRACTATVS I^^'*
Pchumiditatibus,quibus ^cciditcaura^^^^^ tis, ut cxpcUantur cgrcdicnclo,CL ,j ctcntur- [occultando.J
De^eciebus expulfmum reruminhepa^^' Cap,
QVandoque diucrfificantur .^^P"^ quaij in fubfiantiacius, q^^^P^-^^^^^pter q"^'^ doquc diucrficarur cauiii eius , pt ! pellifii'^' j cxpellitur.Subllatia vero ciusAl^^'^' [,^aoq^^ ^ quandoquc cfi res ^ [ chymoU,.!^ 1 ^ \ cft aquola A quandoque clt abiutiua. 1 ^^^jo; % r J.^niilenl^'itJ Vl
quc cft cholcrica, & quandoquc crt ^^^^ joq^ ^4
cft nigrafubtilis,&nigraficut;a.%^ ^quafl' lancholica,-<5c quandoqueclU^fJ 'j^ljng^i*
doquenon eftfoctida^ & 'l"^^'^''?nnilisei'^^ r purus.&quandoquecxpcllitLirlini . r,^^yf
ftomachi cu m uomitu. & ^ig^^^^^i, aro^j;'' ^
gB.intdligit p illyd folutione ffitinut magnj jpmmunem.
bus arfenicum litri/ium admijcet,qu^quidern res tum Ga, lcno aduerfari uidctur,qui -^.meth-ininternis ajfetHhus ui tari eaprjicipityqn^naturA fhmiliaria non funt, & abfli-^ nere arnatena minerali ornni ctiam arte parataiubet. ac prMerea arfcnicum kthale uenenum efje conHat. Verum fortaffe retunditur huius uis exaliorum mifLtla , ut alibi quoque dicebamus,prafertimuerd,^ modicam eiusportio nemponi innuit . Etfiautem ammcrali materia antiqui abHinuerc,cxpit tamen po^lea{qui noflra tempeflate in~ ftalnit ) ufus & hpc quoq; exhibendi . Vnde & hodie,& fr^cipitato & antirnoniomultos utinonimus.
fciffura,&mifioneinhepate' Cap. 20,
Xiftimauit Hipp. quod moritur ille,cuius . diirumpitur hcpar, ct^ [acciditfeparatio
quc cft apoftema,quod rumpitLif- .j.iisurj: .^, tio,qu? ' [ aperitur,& cxpcllitim.AUf ll AiitulcuUutcorrofio,Autdebilit3.^j-,c^^^^
ux^quare non rctinetillud,quo uafj ^ p^j;J
prchcnditur.Aut debilitas ^tf^'^.^^^^^^^^^ U
attrahit. Aut digcftiux & n^", /^uan^%i «'^^
, comprchcnditur in ipfo, ^ ^i fiprni^Vjc^^
n5 recipit ipiUm corpus,ac e^P^^Vitja cOi| L f/. \ [ fortitudinc] cxpiiifiux,autmaUt^^^
xioniscalidxliquefadiiiie;ii;^^;' ^ci^^^Ji:^ . tantis cx caufis infrigidantibus, f^rW it;, j.Autcltp'^ ^
cuacuationcs plurima: tioncm, 1 1 [
Squamncccfsccftnat^;^^^^ re, &: quandoquecft rcplcti^ i^epafCl^juf
^ r-,- . ^ pustotum,&quandoq,-eftin^P^jea 11^^35
ccmmuniscxco icorpori ipfiusctucniscius. 60 do bonaeft gcncratio langui^ ' ^'.fjf^fcH^
■ . il ,eU^^ A ^ ...r^ i\^n-7,\n Rr r.r»n ncnCtiai . UjH
In illo autcm,quodcl\ minushoc,quandoquc cft fpcs jCtquandoqucaccidit illic urina languinis,ct lolutio ucntris cCi co iccundum duo latcra hepatis.
Dc cura. Cf. 21.
CVra iliius cft cum mcdicinis ftypticis , ct ^lutinatiuis fccundumtp tcis, ct lccundii
in iplb fanguis , & non pcn^'"'^' dc^%iO' t coftriclioncm carum,aut P^^l^^^^ ofr^^o^l'
ttracliuv^ in ^ [ ipfo, ] aut P^^,f, &qi^^%^' jes,aut apoftcmata,qua: ^^^^"1 ^ Jr,^^ ai^bf^' cftcaufa rcplctionis,qua exp^^^ r^t^'' xcrcitii,aut additioin cibo.auy^^.^|j.^u^j^en fecundu diximus in ^^^•"/^^'^^arui^^'^^' tio curfus cofucti h^ morrhoi ^^^^oi
Fen 14. Tra(5t. 4.
Sri. fi
cft,i^Q^'^^^^^i*OfUm. litqiiandoqiie caufa ^^faii/ H '^^^^'"^ acuitas matcrici, cogens na fccerij^J ^^Pc^lcndum,licetvirtute$ nondum rentii ^pcrationem fuam, quam facc- • queafr ^^^^^^'^^^^''^ocumentum. & quadoci ji^'^.^^^;"^- illud,quod inuenit in uia, & fit fit hui.^r^^^^^^^'^^ t inobediens . ] quandoque fanon .r^^.^"^^ criribus,(5c quandoquecauqiia^^^y^^^^pfohepatcimo in mefaraica. ct
He. ^cs rrTod^^^-^-^^^^?^^^^^^^^ mefaraicaom- w mitus;&cholcricapa(lxo abj eo,quod no toic proporti
•ntcx D ^^^^ caufarum,eft tamen pollibile ut [nain^f^^^^Po^fci^arum.&oppilationum:
flepai-gj^T^^^^^^caprimum pollibile cft j ut fc accid> mefaraica no attrahat " [qua
\ attraa,- i'cs,de quacuraturo [ quauisj f ^ non p,f '^^^^^ t J hepati,no mcfaraica:, t ^cqm, ^^^^"^aaio me(araicxfolius,attra6lio
Mf'^ -^^'^titi:^^^^^^ quidcmcft iblu
,l!f|lj Pitnutnn!> P^^^^^-^-^^oniam corpus non rcci
; Ip
^^l^i^niturin vcritatc,autad dcbilita
foaiii^^^Yf [^^^^^^^^^^'^^^••^'^'^ crgo ca , qux fit cx JHalitM ' ' L ] ct ulccrola,ct pertincns ad S^kJ^ ^^^^Plcxionis, ct dcbilitatcm uirtu- ^ionint '^^''^^'^cbihtationis, ct apcrtiooppila- ^ Pcrflni^f ^"-'"P^^o aldubcllati ,ctcxpuHiofu- • riC^ ^^^^^ duiv,^^^^- '^^^' gcncrc fortitudinis. Virtus c- " y C' ^^^^ ^ldi)! ^ii^^^ ^*^^^ fortatur, non ' [ potci t apc
uirtutc attradiua,qux efl: in hepatc, quare reiiianct maior pars earum nonattrada . £t quandoque eft cau fa in hoc uehemcntia appc titusitomachi,&fupcrf]uitas cius. Etcaufa in folutioe vetris lauatiua,e(l dcbilitas uirtutis al tcrariua;, cr fcparariua; qcft in hcpare,aur augmetu paticntisfuper agcntcm ^[6cjdcbiliu ^'«•aat. tio rctcntiux.Etert tunc ^ [ hmilis folutioni vc LxusZuTex jtrislauatiux hepatis dcbilis,& caufa cius cft VO hepate debili «
fatftoniachus dcbilis,6c cxpcllitur antccom- & cholirica: plemcntum opcrarionis proptcr dcbihratcin rctcnriux.Quu crgo non cft proprcr dcbilirarp rcrcnriu9,runc cft proptcr dcbilirarem aircratiu^ Er urrxqucdcbilirarcs fcquunrur omne complcxioncm.Scd phirimum dcbilitaris rcrc tiue cft proptcr caliditatcm "^l tantum:aur pro d b. & humiJiprcr frigidirarcm tantum in utrifqucdiipofi- tatcm.Etpiuritionibu.s:namablutiuaconucrtitur ad illud , "^"f^ debiltu--
utatiuxell propter frigidi
cft turbidu ui.^-. cius quidcm. qu.c taCla cii a ca tacem,& non af liditatccft lignum aliud,(Jc m?z a frigidirarc, f 7/^,^^;^^''-^; cft fignum aliud,qux cgo dicam.«5c caufa in fo ■;,ifd,uce.n ic>. lutionc ucnrris cholerica.cft mulritudo chole lu, auc propter rx,5c foitirudocxpuinuc. cs: caufain uirukn- |r:giditatea» fo^ ta cftaduftio lauguiniscS^ humorum. & liquc J^.^-d^fpXg! faclio corum,6c quandoquc pcrducit ad adu-
nibus quidein
ftioncm corporis iplius hcpatis,cv" f [ quod ip lotmus comicr
\' pro^^^^^'^^"^'^'^ ^'^'^^^if proptcr oppilationc 20 quod cft plus languincum proptcr uchcmetia ' puKjQ P^^^*ahud.etomncs fpccics harumcxv confccutioniscorporisjdcindcad iliud,quod propi
^^'^cllati^ctfuperrtuitasfanguiniscorru 50 fumcducit j poft humorcs diucrfos, & quan-
illud •
P^Ucitaf r^V^^^^^^^^^iiicin aggrcgationis , et
J\b S. l>uinis'lV"!^^^onisex eo, et fupcrlUiiras ] ian-
. .... f^'
^^•^imi^ctali^j.ctquandb cgrcditurfan non oportet, ut cxiftimctur
^^"^Ptcr l" .^^^bhitas;qu^ldoqucenim foetct ^tcft q ?'^,&itudine morc,dcindccxpcilitur, Pellitj i^^. nigra:> [ quCiquc fupcr i:iuit,cx-
^ Ucnij . uatiua,(kut ' foUcdimusetia in ^uitnf ^^^/'^iniilu^qui cxpellitur auirtutc,fc- 1 ?^Uanj[^^^^5^1^ cum eo ianiras difpofitioau, . t^ala f ^^^'^'^^'^'^^*^^^ omni diipoliuonc fiK' 1 1 1 H r'^^^^ "^S^^ dignior ut non iir in ^ ItS ^Ociu^-^^iipohtionc^^Cmaia.j ct fiiHihrcr qua ieti- ^^P*Jlhonibus coiorum diucrio- ^^ifosi ^^^^'^*^ ^^■^■^tjq^h rctincthos colorcsdi ^troi cill ^^^"ini difpohtionc. ct uclicmcntior
e B. egresfiou^ eius.
f t B. eius.
doqucfituirulcntaproptcr rchidarioncm a- 'C.J.J"' poftcmaris,autdubcliari. & ixpc fit rciudatio ptcr uchemen. CK hepatc,6c htuetris folutioperiodica.& cau tiam retroceffain facla ,quc cftfimilis fa:ci,auteftcruptio ^0"«^ «^" corpo dubellaruAut oppilationis apertio.Autcorro iio,.5c vlccraputrida. Autaduftiofanguinis& alterario ' t C ] lu partibus iicpatis pro
ptcr paruitarcm pcnetrationis,cum caliduatc hcparis,6c corum,qua: lcquuntur ipfum . Aut 40 altcrarioeius in ucnis,quumeft uchcmcntis calidiraris , & corrumi^iripium . 6c non lugit cx co corpus,quare ingrollarur,*Sc fit ficut ia:x g B.fpumodtaf fcierida, uciiemcntis fGetori:.,ocin ipfocft^[ad ditio cbullitionis, 6c liqucfacl:ionis,(5c amariru ^"^".^ dinis propter dominium cholerc. J Sc quado lentiiatim per corrumpituriiac corruptionc, cxpcllii iplum dominiuin ci\i natarafortis,(5c fignificat corruptioncmcom f^""pj^^^^^^ plcxionis in mcmbris . h [Et cft proculdubio ^^^'^^]^^- ^ ^^^^.
,^..*.,.v.^c.^v.^^ contincnsdcbiles & cxtenuaros.] Et diftcrta faaio,&choteri
^^conf^P^^^3trepletioncni:dcindeaccidatei 5o niclancholicapercolorem,& ibbftantiam,^ 'J^^^p^^^p;;^;^^^^ •'^Uo^J^^^^^^turuirtus^autperucniatde prxpa foetorcm:nam ipfa cft minor illa innigrcdi- "^'^;^;
ti. m.if«.:_ , . ,-. nc '[ per colorcm (5cfubftantiam.]6cfoeror ip hB.Etfuntha
fius uchemcnscft,cniusfimilisnoncft mclan- bences ipfam chohx.Aut frigus infpiftans fanguincm, & co l^f^^^^^Jl gclans ipfum. Aut debihtas hcpatis , proptcr ^^^^- ; quamperducitexlauatiuaad iauguincam, oc i b.& fphUr adfcECulcntam,6cnoncftiubito nhiraro.ht " '"/"bft^;^ plurimum quum fit iubito.cft a complcxione «^^^^ calidaadurcntc.FrigidacnimfacuiplumM ic 1^,^ ^^^^.^^^ dijjrcttam ]& calidaadurcnsconuaoat ip ,n feetore.^apu lumhcutfTx lcdpromcrcgrcftlonem iphus mfaaio acd-
iuui>iiLUL ra.x. ic,u t .n.ic +r de^ propter cor
carnis licpatis, cft aduftus giofxus 1 [
] & caufa in fanguincpurocfr uirtusfortisnonfaciais nccdlanum,ut rcmo ucatur fupcrfluitasaianguinc,icporc,in quo al tci-ctur - A j cxpcliat ipU^n^a viuanJo-iuc uc
'^onfti ^ffj qui rctinct cos cum oppilariuis Sus^ i\^.^^>ctfcias qubd no clogarur, quiu ^^non-^ ^^^^^'^^ir, et no feparctfupcrfluirarcS:
'^' f.^^aco,?'.^^^ierum
] cr apcr-
^'siiatev^^,^^^^onum,^ t [ ] cum quo faci r^'^^uitat ^ inobedientis, 6c cxpcllantur lu !f*sclu.| Jf^tcaufa quideni in lolutionc ueni^^^uu '^^^^^^^^^ iicpatis, 6c corum , o'^^^ttaa^^^'^ ipfum,autcft propter dcbilita- ^J^Pilatio^^^?' qua; eft in hepatc , aut propter h^^^^^cih apoftemara.qux funt in conca
^^^t mefaraica,ita,vr non attrahar,6c non ( .""PPilaci, '^^ciun
•^'^Ww:?'^^^^^^^c>.Etci^o dicam iudicium
k ^^Wii^^^^^^^^^^^^^ in capituio inteftinorii - ^ciir;.. '^l^?cumdimittuntur, arcfaciunt.
&?^ia ilm ^.^^^^tcin.6c quando rctincntur,in
INnhcii'^ ^UciQ^JJ^-Matcricrum marbichyloiarum
cftiquod ipfae funrau§nici)taaorcs
propter cor rofionirm, & vl ceiacionjem :.uc pj^wpcer mulfi. cndine -.tte ionis, acultionte.
Part 291
m ji.Jcinde^
er tertius.
difFcrcntia intcr ^ { folntioncm & * eft ab iilccribus,&: corrofioncm,& '^^^^^^^^^^ intcr illam,qux cft a uirtute;Cft:quoniam illa,quxcft: a uirtutc,rcpcntur lcnitas, (X diuntur cumca colorcs diuerfi.cxtianci, llintcum cafignaapoftcmatum. E^^" " i^io lUnt antc iplam,oppiiationcsJ tquociin Kj^^ do Iit, non antcccdunt cam fcbrisA ^J^j^yjtijivico, «.lu^ju 4UUIU njiigvj. u.5iiiii^iiiii lu».- ncque anteccdit eam folutio ucntiis B. &ipreeft ^^^^^^ fluxus uentris<',' \ cfttimorofum. Et 10 iia, aut fanguinea , fubtilis , aut vuuie .
proptcr folutione contlniiitatis . Inquit Hipp. illccuiushepar rcplcturaqua,dcinderumpitur illud ad panniculum ucntris, tunc quum rcplc » \ B. aqaa. tur vcntcr cius " t [ ] moritur.Et fcias q»
plurimum potus vini pafti reccntis, flicit cadc rein folutioncm ucntris hcpaticam . Er quum reccntio folutionis conturbat, <5ceius folutio facit acquircrctranquillitarcm,cft. mortale. Et fcias, quod quum longc a'grirudini fcnis fuc-
quum ] eius fluxus retinctur curn nocumcnto, tunccius fliixus cfthcpaticus, <5c cius corpus iion recipit nutrimciitum proptcr cxficcationcm viarum .
AN N O T AT J Ol^ES.
Ve excretnrntornm alui differcntijs ob lcchioris & cir cunHuntium illi partium afdius.topiojc a^it Galenus 3.
' [illa, qux crt caufaapoftcmatum, ^^^^^, p„..^ guincm , & corrumpit ipfumj& oftc K
dubcllct.Signum vcro ciusjcft ut '^'^'^fit % ma , & non fit illic fignum <^ollc<^'^" ' jcin- ^ primo fubtilisA-irulcnta,reludatiua;f^^ ac ^ groftctur in finc rci. 1 1 illam,quiK "f ^cruc bilitatcm hcpatis incipicns cx ''^"''^^!^ .^fofitfn nitad fcculcntam,antcccdit ^l^"'-^' .),nccolO' , bito. Quod filitjubito, cum altcration ^^^^
dc loc.aff'. & ^ .de- fympt.cauf.& %.de comparatme me- 20 ris,& caili uirtutis * t [ r-^iifa'^^^^^ dic.pcrloca. ipfa ctiain cft a dcbilitate. Et quum ^^^^,icn-
plcxiojignilicant ipfam figti''! ^'^.1'^^ fang"'''^ 'De fignis . C.ip. 2. ra , cuiiis canfa cft caliditas,fimnatu ^^^^^^.
adufto, i& antcccdunt cnm liqi^^^T.lc viriil^^
Dlftcrcntia quidcm intcr foUitioncm ventris hcpaticam,&: cam, qua; fitab intcftinis cft quoniam humorcs mali cgrcdicnlcs, & languiscx intcftinis lunt cum ralura dolorofa,<5c pungitiua,& paulatim fccundum cotinua
rum & mcmbrorum, 6c fluxus
br7s'i5c cft cius cgcftio,iicutcgcftio f^'^^^^
tus,(5c fitis,(Sc paucitas ^PPf ^'^"^'^j^tcunH'^^'
rubcdinis aquce . Et quandoquc 1'
lcntix in uchcnicntia fo:toris,& gt<^^ ^ciu^
tioncm,v5c hcpaticafit fincdolore, & cft pluri- & tinduracoloris:dcintlccgrcflii .^. j,
ma,5c non cft lcmpcr cotinua in omni hora,5c quandoq-, diftmguit intcr vtrafq^, pcrmixrio cum cgcftionc,6c Ibparatio abca,& poftpofitio ab ca. In hcpaticacnimvenitpoltcgeftioncm parum permillionis.Diflcrcntia vcro intcr folutioncm ucntr is hcpaticam, <Sc ftomachicam, cft quoniam hcpaticacgrcditur chylofa cquahs , in quaiam ftomachus clficit, quod ci me-' rat,5creman(itimprcftiohcpatisinipfa, «5c fi
fanguis niL^^cr.Et illa, cuius caula ^ cftfimilisfanguini putrcfa^o in ^ 1 j^gvcli^:
{^rnrr-iir^ liniipf^Ao <V nCOUCCltUi -cll j
ficutcaro liqucfaaa, & ncqut^^-^^ ^^ji^or mcnria focroris, immo foctor ^.^"^ jjnisjf^ factorccalide,<5c cft mmoris '
calida,& minoriscoloris,<5c quiu\^^^9 r guis,fubtilis,nigcr,quafi lit (hnguis ^^yicr ^ ^ Jaliquon^odo [f^^^^^^^^^
tus ] congclatus , <5c cft inccilus ciu ^^^v^
B. iaerct fi- cflct ftoiiiachica, ^ [oftcndcrctur cx ea,quod cu 4° plus,(5c fitis in principio fui P^^^^^^j^,i
cibi eft plurimus : dcinde in
proptcr fui putrcdincm,ad ^^''■^^5^'?i{ini' tutcm ctiam,& pcrducitadhydfop jiip
vltimum cft longitudo cum
cut iluu ali^d . folutionc cgreditur, ] indigcftum , <Sc grauarct fupcr ftomachum , <3c cflct cum ca nocumcntu fl^omachi pluiimum . Et quandoquccgrcditur aliquid indigcftum non proptcr ftomachum folummodo, immoproptcr communiratcm hcpatis ctiam ad ftomachum ; ucrum pcrtinct ad ftomachum , quoniam nocumcntum cft in opcratione cius, 5c diftcretra intcr Iblutionem
^ vcntrischyloram^^Lfanguincam^JquxcftjCx hc
* patc,6c iliam,qua2 cft cx mcfaraica,:cft : quonia culcntus,<5c humorcs plurimi' n|^';.^ ^ cum illa qux cft cx mcfaraica, non lunt figna lationibus.Vcriim figna ^^^" r^nt ^^^^V'
dcbilitatis hcpatis t [ ] tinni<;rinQ. <^ .-mnfinni.S ipfi^'^ AnQ^^^
in vrinaA in alijs.Scd diftcrcntia intcr virus fa dum cx vlccrc aut rcfudationc apoftcmatis , & faclum cx partibusalijs,cft ciuoniam antcprimum cft fcbr is, 5c hoc aliud incipit fi nc fcbre> quod fi fcbricitat poft illud,tunc cft lUud prod B.cftvirulcn ptcr caufam aliam. Et ciim ^ [virus,o;iodjdixi
c t B'in colotc.
fitionis . Et fignlficatur illud,qiYjccif3f^ pi complcxionali cx humiditate, -j^ liiP' ' difpofitioncm cius, quod cgtcdi^ .^^idnl^L tia fui,5c pcr fitim,(5c in ill'1' ^"lfang^' ppiti,_quandoquecft pus gtoftunY^^^j^f lii^^Pj^j
tioniscius,6c cruptionis ^?^^^^^ '^ndo^^^JfiO fciuifti <5ccoi?nouiftiantc, ^^^''^finpf' fsrC ritin afdubcUati , & apoftcniol^^^^^pitUf' -^jr fui virus fubtile,dcindc quum cui^^^rr^
ditur lanics , ^ -"-"^^^"^ eun \ ..at^?
guis,<5c illa qnivimi., v^...
jionc , cft cum dolore in p^.f^^^^^^^n [ (^^^'^^cc^^
,&quandoquc^uri:^,,,aUt^^ai nidcm,qua:fitabvlOi5.^^^^^
paucitatc ciusquod cgred ^ & antcccfllonc
tus 4utm. mus cflc cx mciaraica , «Sc cx apoftcSatibus in
ipfacftfluxusvcntrischylofuspurusabfqucfi- oc anuccnionc, raciciuiuui ./iiU^'" <rr^' gnis dcbilitatis in ipfo- hcpatc cx apoftcmatc & corrofioncm , <5c iUa, in '^l^^^'^.4ni^^^'f?i^^' /V ^
e B.pcrmutate. aut dolore^[refoluente]colorem, <5c clt fcbris, -^— ^^:^-- - -- -^^ u-vitisA ^,0^ ^,. j^rt
qu^eipfum comitatur , dcbilis , <5c ad ultimuni virus hcpaticumeft dccliucadalbedincm , £z { B.refudarioa rubcdincm,ac fi ipfum fit [fordc.s,aut pus , <5c pure;4t langm- f^j^guis,]6c mcfaraicx dccliuius ad aibedincin, ' 5c citriaitatcm, quaU fit uirus vlccns . Verum
( ea ipfa caro hcpatiS. ^-^o ^
„, iatur ei clcbilitas C^^^^u^P^/^tiii
etquanctoc]uemoritur. ] Etili^^ 'urli^.^y''^ ptcr rcplctioncm, & a rctcntion^^^j.citil' .•jfa" ciiionc mcmbni,aut dimiftionc ^^^5, ^^^^0 milibus,fignilicat quod cft cauf
•en 14.
Parnxvf & abrdmonc udoci,&
^^fluxi '^^•^''^"^^'^^"i^ciiiusres protcnditiir ^'fiilcn/^"^^^'^ longo/iiie i\t fejecLilcntus, riiie \^ tliatm- '^'^^^^^^"sabhociitciimfliixucgrcconfrn ^'^*"'^"' ' pariim habctiir lpcs:&: fortanc
'^^^ ci medidna; fortcs^ fty pticc ^ t C Ua::ucru^, ] parumglurinati-
diicif ad r ^.^^^"^ ultima confccutio non pcrtioncni n'^^^^''"*^ • Huiasvcro capituli curalution:/^^P^'^^^nius vfquc adcapitulumfo-
^ N O T ^
r j o N E s.
^J^f^hAcreexGaL mnka 6.dc loc.af. &S.
\ Q Vando corrumpiturdifpofitiohcpatis^, ^ccicijf |^^^^^."^iinicat] fupcripfum dcbiUtas, Pi^im dUpofujo aurcccdcns hvdro
f^oniilj^^^^^^^inaiur caciicxia, & appropriarur ^^'^'^Pfionis complcxionis.In priinis 3lbetii,jY^'^^^^it-it" r color corporis , & facici ad ^■^Palpcb^'^ ^^^^■^^"^^'^^^cm ' ^ iipP^irct inflatio ^DcH,,.. '■^^' ^ ^^Kic, 6c cxtrcmitatc manuum ,
ca,in qua caufaeftimateriac f [ ] c t B.aq^joa,
phlcgmatica d [pcnctrans]cum fangui nein mc d jj. fparfa . bra. ht afcHtcs, in qua caufa cft materia aquofa cfFufa in fpatium ucntr is infcfioris ,& qu^ fcquuntur ipfum.Et tympanitcs,in qua caufa crt matcria vcntofa fparfa in illas partcs. Kt hydro piiisquidcm habctcaufa.s, 6c iudiciacommunia:& omnis hydropihs habctcaufam ik mdi^ cium e [communc.]Er non quidcm acciditiiy e b. propiium. lo dropifis abfquc a^grirudinc hcpatis propria':
autproptcrcommunitatcm. [ } ^ ^ P. cius.
iicct quandoquccgrorct iicpar & non accidat hydropilis. Etcaulx hydropifis omnino , aut funtpropric licpaticx, autfunt cumcommunitatCj&.caufarumpropriarum dignior,6c c6nauniorcit dcbilitas digcftionis iicpatica^; <5c ip{ a cft quafi caufa coniunda. Caulc ucro ante ccdcntcSvfunt omncsa^gritudincs hcpatis, com picxionalcs,& in(lrumcntalcs,ficutpaiuitas,& oppilationcs, & apofrcmatacalida , frigida, dc jnollia,6c dura oppilantia orificium vcna:S[afccndcntisj& duriricsfiphac CGrincntis. ' t[
JEtcomplcxionalcs iuntinflamman . Aliaif» ,tcs,(5c faciuntiiydropifmi plus illis ^ t [ mediantelfccit .
] te,aut infrigid i
cumgradationc rcfolutioisinnati caloris , aut tes,& omnes cxtindionis cius fubito.Intclligo autcm pcr re ^*"'" folutioncm huiulmodi illud quod fciunt medici , qd calori innato accid it rcfolutio paula-
g B. alhaleb. h t B. ipfum.
^^^■pus ^ ^^"^•■'doquc cxpargitur in totum rim aut cxrindio, liuc lircx calido,fiuc cx frigi ^^ni cor!*'^^'^ ^iat Ocut mafla,(Sc confcquitur ip do: iicut poi
)tu aqurv fngid?j in iciunio, & polt balncum!6c cxcrcitium,& coitum, 6c humcda tc fupcrriuo,5c cxliccantc poll liqucfaclioncm. Et euacuationcs iupcrfluxpcr fudorcm,& nrinam,(5c fohitioncmucntris,& rafuram,6c mc- Ih-ua, & hxmorrhoidcs . Et nocibilior cuacuationum cltcuacuatio fmguinis. JJcargritudi-
, — ^.^ , nibus ucrooflicialibus dicfumcfl: incapitulo
^Hi ^^^it ei ^?'^^^ inflantur tefliculi, <Sc quum ac- cuiuiquecarum,quaiiter pcrducit ad hydropi S ^^Pter rr ^!^'^ ' ^'^*-'^^^*^ ^-^^s confolidario iim. CaufjEautcr
\ Ssfirfo ^""^^ ^'•jgcflionis,(Scquandoqucappc J [refo/^^^'^ natura in fui rctcntionc , / ^frcftdif ^^"^^^^^"^'^^"^"^'^■i ordincs.Et iimiii- 'l ^^8iiia[!J!!!T'l fy^^copisciusquandoquc , ^^^^i-an,... '^^^^^elongationiseiusalius.;" "
'^'^turc '-'«-Jugauioniseius aiius. lEt mi .J^^U'uc^f^P^^^^^unna,«5c fudor.& mulriplica- ^SUanH ^^^^* ^ fortisiitinflatioin mirach;
Sucacr j ^^^^^^^^'^^^ complcxionis.Etquan ^^^^Hdif^, c ^^^^ t commillurisj & gingiuis
% ^^oiiic ^^^t-^ndcntcm , Sc fltcorpus'' [dcbilc,^ ^'3 ] pro ^^^^^ * qwandoquc accidit f [cachc- ''li l^' Htfit-f^^^^SS^^g^^^^*'^^^" aqucein pulmo- S, ^y^^oQif ^^^^P^ticntis eam, iimihs formce
piuritus proptcr vaporcm cor<
L^^^^^Mur ^^''^'P" ln'mimh& fymptoma/i quis recle icti^^Q^'^^^'^''^«M////>«5 a0lb.& athonib.pluri' ^nl ^^y^^ ai ^"'^^^^ ^^^^*"^^ irnbccilliUte proucmens .
^lia ^^^^^^ ^oncoqumur, ncque nutritur corpus: ^"^^^hoY Ly^^^^S.(''msfymptornatafeqinfolent , qu<» 'i^fis profequitur.Vide ^ettum lih, i o.
f grei.^^^uf^^^^ cfl cgritudo matcrialis ,cuius ' T^^^^^at^^na^ [exubcransjfrigida in-
O^^^^^ra ^ [conicquunturjper cam
^iiih^^^^>jn o.^^.^^^^f^^fta omnia , aur loca vacua ^^^s,Ht d ^ ^unt rcgimen mitrimenti,6c ^miaoncscius funttrcs. ^.hypofat
autcm hydropifis cum conimunira rc ad ipium, aut funt pcr communitatcm cum corporctoto,ita utcalchat i-' [languis] cius val- k B.AIialicen. dcaut infrigidctur valde proptcr ahquam cau <^^Tus. farum.Autcilproptcr frigusftomachi,(5c ma^ litiamcomplcxioniscius;& propricquumluc j ^.^^.^ cedir i [fluxui vcntris fanguinolento . ] Aut cll: proptcr mclaraicam.Autproptcr communi ra rcm fplcnis,proptcr niagnitudincm i uam pro- 50 ptcr apoikmata in iplo dura.aut lcnia , '^^ t [ ^ m fn. aut . ]calida,aut multitudincmcuacuationis rnclancholie.&: pcrducit 1 upcrfluitas cius, n [ .p n b perill«d c]illud,quodaccrddt dc uirtmc mdancholia- f^;'^;;^'^^^^^^^^^ mota; ad dcbiiitatcmhcpatis]6c infVjgidationc mot*ead h.cius, <Sc applicationcm nocumcnti ciusad ip- par. lunv.ficut pcruenitad ccrcbru,cV " ["anatur, ] o ». fitgaet Er magnitudo iplcnis pcrducir ad hyaropiiim, ^ * 6cad dcbaitatcmhcparis,propicr duascaulas:: unaearum dt multirudocius , quod cxtrahit 60 de hcpatc,& rcmoucruirrurcmcius , (Scalrcra cft cum dcbilirarc uirruris licparis lccundum fcmitam,qua d contranus cfl : & quod prohibcr ipfum gcncrarclanguincm bonum.ErquadoqiiccO pcr communitarcm rcnum ,& pro^ prcr fri<udirarcm rcnum.aur proptcr calidirarcmcorumpropricautproptcroppilationcm >n eis (Scduritiem, quarcnonattrahuntaquoiiraum ,quamuisi' [ rcncs ] a.-gntudincm non p jj. hepar .
er tertius.
q B. leiuni..
habcant.Et quandoquc fit propter intcftina, 6c cgritudincs eoruA proprie '' Lorbijproptcrca quia eft ei propinquum,5c proptcr ucficam, & iiiatriccm.aut pulnioncm, aut diaphragma, & non cft omnc,quod accidit proptcr communitatcm ronum, prpptcr complcxioncm coru, imo quandoquc q1\ proptcr oppilauoncscorum, 'k apoilcmata ipiorum ; quarc non attrahiint.Et fimilitcr cll difppliLio in cis, qux acci dunt proptcr communitarcm imcfUnorum. Non cnim onuiia luntproptcr altcrationcni dilpofitionis inicOirtorun,! inqualitatibus tan tum,im6 quandoquo iunt proptcr dolorcs in tcdinorum cx punrtura>6c rarura,& coiica uchcmcntis doloris.A alijs, quarc dcbilitatur hcpar proptcr ilia.Et,limiii;tCi-,iUud quod fitproptcr comnuinitaticm matricis, non c(l in quali tatcciustantum, inu> proptcr dolorcs cius. & retcntioncm mculh uorum in ca,6c quandoq^
flriaioncm anhrh-tti,S(5c " rfolutloncwnct' .;| & illud fignilicat ptopinqiuiatcmnio ■ tribusdicbus . Ltquandoqucaitc^itu^-a ^^^^^ tus"* [proptcrcomprclUoncm orticjalt-' ^.^^ ha:cca migis Ialua,& quandoquc accid;;"^ propc moitcmAlccra oris.d-c gingiua ^^^.^^,^ ^^^^ ptcr.mahtiam vaporum, & ^^'''^'"?^'\,oic,\io vlccra in c'orporc,proptcr malitiam ,^^0nis languinis, & dicitur quod ^l^'^"' i pro- m 10 ditcx iiydropico, quod cd iiciitn<^.^| vLfO nunciat moitcm cius,(S: ll alicui acciaii pilis habcnti melanchoiiam,rcloUiJtu _ ^^-^ cholja,proprcrca quiahydropiiiMi""l ^^^.^ita ,
Et icias cp liuxus ul niris in '^). '^^^^-001^1« hs cll- & oportct quidcm,ut ^*^^^^^.^ -j j.ui-,r.
lciat illud, quod dc iplo prinunn ^['resrc c lit ' [tcmurjaut pcdcs.aut dorlumA
num,»5c alcliatin,<S: cx uuciliuis,ctop<-
uarura in lcnitatc, 6c (iccitatccognir^- ,^j^,j^j5^^ fir proptcr coniimitatcm lphinc];cris proptcr 20 cnim hcca mchor cil , qua quu ni ip ^ ^^^^\\)nS)
rctcntioncm langumis iix-morrhoidarum : fi nuhtcr in mcmbrisalijspra:didis ,<Sc plurinnl quidcm communicant mcmbra fa:cis cum c6 cauiiatc: & mcmbra prouocationis, & anhclitus cum gibbolitatc.Vcrum plurim.i: conununicationcs pcrduccntcs ad hydropiiim lunt r BfnrffttntJic communicationcs cum rcnibus iSc ' [orbo,j& iuao . iplenc, 6c mcuraica.6c ilomacho. (imdam au-
tcmdixcrunt,quod quandoquc ai.cidithydro
& propric in incipicnrccx ^■^^''■^^'^['^''^ji^ niuHi' <^cum incipicnic quidcmcx i.fjont'i^ plicatur lcnitas naturx , proptci; rc j-^-^-itas humiditatum cibi cx co ad intcllina, .^^. J % ■ • • • - - ---^citpUi-^^^^^lficiii
i incipicnrc cxantcriori ut cognolcas dilpolitioncm . [umUiici,c>c ucntiis,& tcnionsct a^^^^^.j^^^t labcfada, auc carno^la. ^^^^arnoia cnin ^^'i^ ^,, fortiiudincm , <Sc tolcrantiam joiut
f B. infpiionb' Alia licera. fri-
t B Jiaribyam. Alia iiccta illo' rum, fcu alcln tin>i- liiborum .
, pillsproptcr apoikmara accidcntiain locis ua ?o tris , conlidcractiam an ' cui>,proprtc\inguincisjpi;optcr malitiamco • - .... plcxionis eoru.m ia:dcnt^"m hcpar, 6cnoccntc ei.aur fanguiacm .mclanehohcum,qui nuiltotics coarciaiur; in cis; <5c,g(;ncrat oppilationcs in eis.quc iU^Cikia tlmt,im^ypcrucnicndo ad ea , & ' [cgcfiioncmfanguinolc^c^m j <5c ch pruuii pcrducens ad hydropiiim poiltolcrantiam do ioris conhrmati in partib.iiloru , qui for iitan non rcfpluitur.per mcdicamcn,, <S: cuacuaiio-
ictiam an^ Li^»"' ja-t,^|ti'^ caut nonconii ^^^^^
nicct in inUation
ciuandocommunicatf t C ,^^1, fudatio <5c rcfudatio^'^ [quidcm pLirr qucfacit] <Sc fKitcadcrc in uiccrai« liciiiaadfanandum.
& hiC clt fcrmo \\\m bonu^ . £t dctcrioi: hi quo nonnunquam fpiritus copia.inrn ^'''J ^ tff J
n -11' h ■ ....... U - .0:... ..Jhokufi ^ .* n.ilP
quidcm hvdropifis cll: illa , qiur eft cum ajgritu dincacura,6c funthomincs quidanuquibus ui dctur ,tphypofarcaeh,dcterior alijs, quoniam corruptio in iplacommunicat hepati;<Sc omni bus ucnis corporis, (Sc carni, ira, ut dcllrUvatur plunmum digcftionistcrtia:,<5c cx eisfunt,quibus uidctur quod ipfa fit lcuior ahjs iia, ut fit kuior ty mpanitc V crum dignius ch,ut ht afcli tcs malignior illis omnib.dcinde" t [ ] hypofarchafit alicjua, qua^cU lcuior omnibus: & iit ex ca aha,qu^^cri ualde iuala,dc iilud fccCidum conliderationcm cauiarum lacicntiu cadcrcin ipiam.Etin manhlMUiqiiKlcm dilpofitionc,6c in plurimo, quod quidcm cxpcrimcn X t B.Alialire tum facitcflc ncccllari.Li oportct ut hnt ^ r [ xa. piuriaijB. jfpccics hypolhrcc lciuorcs, (Sc non o-
munuer'* POi"fc<^ ncccaar io,ut > idc cis lit dcterior j lccun y IJ . fit hepar dum q» clUn lihs rcliquis. ^ Et homo dc quo
intru pcritonxum & intcjTina colHg^^j*^ ^
o t B. ex.
nm.quam etiam hydropcm ficcam HipP/ '0'^'^^"^,^ Uliquando contrajmmoriim abundantia^ ^ ritu in ijfdern rcgionibus , intra /'^^^^^"'^''^jjf; '^/'f r rt/; colligitHi Jeruaturque.ueluti in utrc.& ^•'J.^^ Nonnunquum iii totci corpons mole fr^P^' ft^rt^^'^^ fanguis continetur.partim a iecore dcf ^J^'^^ ernAf^^^^^^jiiO totacarne corporls uelutiin aquam iWf 'ucl^''^''''^'^^^^ ^ hydrops lcucophlegrrumasjjypofan^^^^^^^^^^ tatur ita ut tres bydropis in uniuerp''^' r 2.^\ j-y J
cr ex Cjalcno lcgere est tum 5 M loc-'4^^.
mlib.fiipp.d^hiimQxibHSytum ^.derat- ^.^^ iX^^^^as ^ li. itcmque cx T raUiano lib. 9. & V^^^^^^ oS ''^''^^^'^ S
aduerfus horum fentcmiam h'ipP'4'^^ ''^.^^, if^^^i^ tantum hyaropis fpaies ejfe ait.bypoF , ,,^0^ tljh
ex fUtu.AretJius uero . .de (Uuturn- i tiadb ojiafarca difiinguU, quonlg fi ^'^'^.^JJ^//''^''/^,^? jrigida eHujjklMsJeucophUg^^^^^^^^^
dcbileineis . uchcmcntius timctur,quij aducnit ei hydropi- ^Q jdm jdngmneum,aquojumytenucm carnes ^ j^te^n j,^
Alia litcra. he- ^^^^j^ ^^j^^j. ^^omplcxio uaturahs c(t cahda hydropem anafarcam aitgenerari- ^^■J.jif^ffd^
6c hcca.Non.n. cgroiat pcr couLrarium lua: co plcxionis nifipropter rem maguam.Hydropi fisautem eucnicns pioptcr duri icm ipicnis , raagis falua cft, quam aducnicns propter durit^unhcpatis,immocil,in qua Ipcratur curatio. Er quandoquc dominatur matcria iiydropifis adcojdoiicc faciat accidcre diipiicam,<5c con
iuetii''^^70^^ rum fcntentiam alij duas tamurn , " ' ft P ' ^ ifi^" j^.)
dropp fpedes cjje aruitrentur .
lattophlegrnaTia dijlmguere antiqai conj qhIc^^^
jarca , quod Aretms jhcit , monct ta^'^^^ ^^^^K^^^
rai.ui:c.i acutis errareeos,qui ucUi^ah 0iif'^^^t
Part 292
pisjpiucsputanti:.8t uerc, quum totP'' i> ^
umant,ut ad tres jpccics gmne I "^'^'"^J
Pfte'"? "^^^ ^obh am ijs in eadem fcntentU C ^^Prlt ^'^^^^^^'^ '^^^ qumtur qHifimm affe-
nmelT '^'^^^'^'^^fi^ hydrops.Authornoner AgritHdi' WCr^^^'^^''''^'''"* ^f6W. //£;. dc diff'.fympt.inter
f^ofnae^Z^^'^^^^^^^ P^^p'^"^^ ^f^e^etthydrops fym ''^ l^k i ^!'^^^'^^^^^ 'iccoris , & concotlricis fkculta ■ ^^^itnor^^^^^^^^^ ^^^^^^^^'^^fi^I^ens.Poten t.tmen etiam
^^.^''^ ^^'^(ts,mo/icndifaliem promptitudinem Up/ ^^^^ T^^^'^'^^^ P-^rtiim disientionem con- "^^*^ ''<^c»2;7m>, ^ cuiuspartis mtio hic .iffei^enelT'^'''' ^ ''^ ^^^^^^ controuerfia:ConJlat ^ ^^enis,^ ^^'^ '!^<^^r'i5 folumyfed & aliarum partium , & & Gal^T "^^^^fil^i- quod fufius & "Paidus loco cita ^^Herfut^ ' -^^ ^duerfus Erafifiratum notat . fn
fnim quanf^ ^fi^gida intemperieprocreatur.Qi^jnquam ' ^'^HocaWjT^ ^^^'^^ ^^^^^^^ immoderatos fequituryUt ^fr^ ^^^^<^oniunt7a tamcn eius caufa innati eft f^rn tres r f refriger.ttio.Srd alia hic qusfiio efiy '^fc/i n V^^^^" /pcciw , quA nam earum curatu ^^'^nsyic^'^^^'^^ '^«'«/t*^ id afcripferunt.quod^f^Hi fHhypJ^^'^^'^^^^^^'^^ ' C £t quidam quibus uidetnr Jr Jarca eli dptpyl^v. , -| ^ qi^iaus ctiam dif »•
;/ author noHer. .^ltj tym in anafarca non iecoquoque totius corpoerea pofiit quis hanc P^t^re.quauel ty 'mp'cini.im,ud afcitem . Sed
^^kntumrf'^^^'-'^^^^' Pro/i7(^(7, in anafarca non iecocarnium
^'^kniorer^l.^y^^^^^f^' /^rop^Tf^t pofiit quis hanc
ciiis non cft,nifi inter zirbum 5c intcr fiphac in trinfccumjb [non proptcr refolutioncmzirbi, immo non niii corrofionc jzirbi.Et tu iam (ci uifti , quod cxpuliio n|turalis quandoq^ [pcnctrat apertioncmj in oflibus , ncdum ab alijs , autfccundum Ibmitam fcifluraj aliquoru mca tuum,qui prieparati luntciboad hcpar:quarc d [attrahiturjaquoflrasad cos ^ [antcqua] ad hcpar.Aut fccundum fcmitam, qua dixcrunt qui »0 damantiquorum fubhmium , & lequutifunr eam quidam antiquorum poftcriorum fciiicct, quod illa rcucrflo cft cx oriticijs uenaruni, quxpcrucnmnt ad ^ [fumcn in utrifquclatcri. bus.jEr lumitur cx cis c ibus ^ rcxjorihciis, qux in ernbdonr.' funt ucnicntia ad ipfum & cgrcd itur cx cis vri g B. & . na,quoniam infantcs dum luntin ucntrc min gunt^ [cxUiminc;] & orti antcquam ligcntur mmguntctiam cx» [fumnic.jQ^uniqueprohi bctur,cx ilio iarcrctcndirad ucficam Qiumi cr go ncccflirarcm faciuntoppilationcs,<5c rcfiftc tiauirtutamcxpulfiuarumcx partib aliis^^^^cx- k B.penetMc pcllitur] aquofitas in illis ucnis , donccpcrucniat ad orificia carum.Q^uumquc non inucnit mcatum ad - [(umcn jdilatantur ad ucntrcni,ct 1 B. vmbilicum apcriuntur , & fiunr ualdc latiorcs fccundum comparationcm ad crcationcm fuam prima, & coarj^lanrur mcarus,qui funt apudgibbofita fcm . Ipfi cnim 1 unt flricl:i.<Sc augmcntatur ftri- (fluraeorum, plufqua illorum, qui funt apud
b B. Sl not p<?r iranfit /.rrbum, nifi propccr cor rofionem . c B. facit pene crare pus in . c! H.Alia%era. refudar. e B.non.
f B umbilicnai
h B. ab vmhiiicf^ fiio . 1 B. envmbilico fuo .
P^ruerfa orert
'''^^^''^^^fehaleaty&piil^ji^n^irf^^ concauitatcm', <Sc nonclonguur quin fitcua;
^^^^^^^'^fent^ ^owwiwwifef, quam in a f ite-.minor tame ^^^^^^iorh ^"^^'^-^^" ^adem hypofana intemperies efty & '^^^«i^ze ^^i^ ^'^^PP^quod in ea uniuerfum corpus pituito ^^Hepit ^ ''^'^ ' f » ^^fi pcrfe&iffime concoBus non ^a^^ceLJ'^'^^^. ^^^'^onis initium contra quam in afcitey
Hkh^^] ^^^P'^^^'itofusyfed tenuifiimusy& aquofus eH ■ PfoLy " fincyquA incrafiatio eHy longe diHans .
'^^'^^'^^'iam'^ ^^[^^''^<*P'^n'^o nohisminime fatisfaciat y qui ^"^^'■'^ ^^^^^^^ frigiditateflm putanty quam afcite?n, ^^^nhoes^f^^J.^^^^^^'^^ ' ty^P^n'^^^^^^^' f"^^ ^!^^. ^^<ih^ vj?n/;/i5 curari eam afferat,putamus nosynon ''^^^Hs .^^'^rhoe abfolute prolatum y fed quoniamnon ^^'^^^prob^^^^^^^^'^"' f^^Z^^^ procrearihanc Auerrhoes ^^*"^^^"^ ^'^^^rare aitmedicos , ut caufaw eius ^^^co oh ^^^^^ fihurdeHcet afrigidajan a calida caufaM ^^Hau^^-^!^^ ^^gnitu difficilcm , curatu h^c difficilior
/c . '^t- '^ypofiircajuel afcites.FortafJe ueroyquum fla curentur , quia tympanitem e.x calore
^^citf^ n^^^!^^^ ^rbitraturj propterca ind'tcationum cura- j q
^^'^^r.m funt (flatus enim calido rerne ^^^CHr^^^ ^y^P^nitis eoin cafihfr'igidaex'igitjdiffici ^^*^ hanc ^uer.exiflimauit .
"^"^^l^^ froprijs afcUtis . Gap. J.
l^^^^s^i^^^^^^^*^^^ in ipfaeft,qu6d fupcrflui -^is... ^quofa non egrcditur ex partc fui cxi--
V .^Uit^ l ^"euertitur ncccflario , k fluit ad aliu
N hHv<?-^?^ illum,inquocomprchendi,«5c ipfacftquaiitas
;iT)j.p|/^^ct ncccflario.Autfccundumfe- 1...
M ih"'^> Qu^^ "^^^^'^^s, aut fcparatione ^ [ vento-
li. Wd;!,'^^'^^ol^iitcoardatio ,aut] proptcr Sefti^ii.. . .
^^xoi ,r"'' materiei.Aut proptcr uehemcn hcpar partcm cibi ^^^"^^^^;™
* . !• id* { ^^tm A I 1111'! ^lTlrflT^
cuatio aquofitatis cx ucntrc, aduenicns cx iftis partib. & mcdicina quide inucnit uia p ca^ ad hcpar:dcnidc ad intcflina.Et caufa quid3 huius caufx coniu(fi:c,autcftin uirtute fcparatiua,aut inmatcria feparata,aut in uijs.Caufa itaq;,qug cftin uirturcfcparatiuacft,qiioniam lcparatio eft cois mtcr virtutcm cxpuKiuam in hcpate,& virtutem attradiuam in rcnibus .- quumergo dcbilitatur ambx,aut vna caru:aut fuerit in vijs oppilatio, & propric quum cft in rcnib.apoftcma durum, & non fcpararur aquofitas, & non rccipit cam corpus , 6c nont olcrantcam vix , tunc ncccflario cft unus modorum cafuumhy dropifis alclitis & proptcr kocquandoqucaccidit hydropifis proptcr dcbilitarcm,&: ;rgritu dincm in m [hepatc] folum. Caufaautcm qus cft in fcparato, cft,ut fitaquofitas plurima vaj "„,^us. dc, ultra quam uirtus fcpararc polHt , aut fit no bcncdigcila . Et aquofitas quidcmfit plurima ualdcproptcr potumaqux frigidc plurimx, & n [fimiiiter] proptcr uchcmentiam fitis do- n B. hoc. minantis proprcr complcxionem inhepatc.fa cicntcm fitim: aut proptcr caufam aliamfacicntefitim: autpropter oppilarioncm , cum qua non attrahitur ad hcpar aliquid, de quo lit eurandum,quareaflidua fitfitjsfuper multitu dinempotus:autquoniamaqua non contert fiti,aut quia calida cft,non frigida aut quia m ipfacft quaiitas facics fitim ex faUcdmc,aut bau racitatcautaliis. ParsautcmaHa cft, quoniam r proptcrca quod ] non cquatur diipoiitio di ^ g. qu^^.
gcftiomscibihumidi, rccipiuntcorpus' [&] pB.»u.. hepai-partcm obihumidi.&redit pars cius,& impletuias,& quandoquc perducitad cauiam
' ^*'» furi,"^^"*'^''' • & ad concauitatcm uetris, "^ iutcftina. Et plurimum ftationis
ficiUud /adigcftione fccunda.Caufaamcm
7^1 "Libertertius.
qux cft in viis,cft ut flht iilic apoftcmata, & op re&efe habentis,fed cmntU natur^ ni^ > ^'^^^'S!f« ^ B.mccsflone. pilatigncs proliibcntia aquofiratcm ab [ incc hcec modoin hanc,modo m ilUm fedcm ^'^"''"L^^^ ptionejui^ ruc,5: pcnctiati5c jn partc luaiimo tu.propartis huius uel illiusmhecUlitate, f-^^''^^^^^^^^ prohibcC,5c con ncrtit cain ad partcm aliam , qualis in ommbus no efi.Omre neojie id quam ad vjam fuam. Ei cjuando cxpcllir n aru. i« dijfeaocadatwrey cuijhpprefatot '■^'^^^^^^^'^^^[j^nnon
racx liyckopico aquofitatem hydropiiis pcr uentHsftrcfusillehumoyinhac Jcdcnonfrf^^i-^r^^^
t B rforatm ^'^^^^^''^^'^/^•^'^^^^t cuafionc. ^ t in pluribus ho- uno, & eodcm modo, aut idcm in o-ifinibuinM
ns quum ' [ catarrhum patitur J hydropicus, 5. rcdit inflatio in Ipatio rriimi dicrum. Et (ccun De caufis proprijs hypofarcha. ^'^^' dumplurimum fit iUud cxvcntofitatc . Inquit 10 . -^^^lf
Hippoc.ab illo,qui Jiabct piilcgma plurimum: Aufa antcccdes in ca cfl: ^'^^'^,"P"^jn,(5c "^*
itcr diaphragma,6c tlomachu tacics ci dolorc: flionc tcrtia.dccliui ad crudJt^^ (anguif^
tunc quum ipium vadit in vcnis vfque ad uc- quontatcm,& phlcgmaticitatcm > ..jii^pio ,
ficam.rcfoluitur ajgricudo.Inquit Gal. mclius non adhx-i-ct corpori adhxrciuiai^a ' ^ ^ jj^
r B. pcainahi. cft vt prxcipitctur phlcgma ad »[ fcmurjno ad ptcr lui [ frigiditatcm 5c indigclho ^^,^^^^^-^ ^,^^
partcmvcfic;E.Quomodo enimrcfudabit ad quandoquc cir antcccdcns in hoc ^ jj^ciu^d^^is
cam,quum ht phlcgma, & no fit aquofitas fub fccunda.aut digcltio prima]autcoit^F ^.,^1
tilis:' & dico cgo non clongatur quin rcfolua quod ^ [ lumitur ] aut phlcgmaticita ^^^^j^titur,(5c fubtil iitur,Ht non clongatur quin litcx J Et quum dcbilitantur digclUuaj pulfiocius fccundum clcdioncm naturajad 20 uaj& fcparatiua in hcpatc ipfo- T !• partcm aliqua po ncccilitatcm fuam,aur ht in . feu' ^llimT P^^'^^^ ^^'^"^ proptcr caulani ^ [ agcntcm,j ficut , roi^^^^"^^
eupro locme. cxpcliitur pu'squod cft in pc(ftorc,ad concaua ] ^^^^ P^^' autopP'^"'^'
& ad vcijcam . Hxc autcm pcnctratio non cft tatcm.quamuis non fmt apoftcmat ^ 6: ' Jj^^
niirabilior pcnctratJonc puris in ollibu.spcdo lationcsprohibcntia pcnctfationcn^^^^^.^i-po j
ris 6c illud.quod quidam dixcrunt, quod tor- \ ficut multitudo frigiditatis ] ^*'"^!^!' ^ v
imn jnicllc.xit pcr phlcgma.aquofitarcm , ctia ris,& x-griiudincs ^ t [ ] Qiiid^oi^^ fJ
cft longinquum & non cli ncecflarium.^c qua pilationcs cxiiicntcs in [ co 3 cx ^^^^j^do^i^*^ J(f'-i
doquc accidjt vt intlcrur vcntcr (icutin hy- vifcoforum 6c luti,& fimilium.<5^ 4.^ j-^.jgidij j,,^^^^
.dropili,in co,qui habct vlccra intcftinorum '^o cft proptcr llationcm in frigorc j^S^^j^cni- y ^
dcindc pcrforcntur, 6c non moucatur vfquc- in quo iam foriom cfticit hiipi'^'*^^ . |m;iaci'^ f^,
n t B. iltad <ft quo moriarur,6c " t [ J cgcftiocftun quandoqucaccidit caula calidif^t'^ ^^^cci^if
^oniam. ^itur ad vcntrcm ciu.s,(5c magnificatur ifte: fcd tis corpus , & humorcs , ^}^^^^^^ f^^^^.^^ hui^^^^ ''^
, ^ lii i^Ui , Ul. IIUIIHJI n ..^
hocfccundum mc , quamuis dicatur,cft ficut oppilatio,n6 potcft cum co P^''^ q^'^!-^
uirulcntusjiquctadusinpartcsrci , j
lon£ inquum . Mors 'cnim magis anrcccdit , uirulcntusjiquctadus in partcs '^^^''jyuius^^ quai-n iilud,iSv proprie quum cft cruptio ex fu. difpartitur in corporc,(Sc P^^^^^^^^^\^^n^iM\o^]^ pcrioribus. fubito. fluxus quidcm ucntris ^ ^^tur^
cft valdciuuatiuus in hypoiarcna- -ptcni
^ T^N O T .4 T J O N E S. quand
40 aquofam
oqucflLKict ut c;(pdlat ^^V'jLi\i>^'.A .anJoquc , [ nt pigra ] ab jll^^,^'[„on<'» [«
tyifciti<f coniun^ixm caufim cfle nit,aquofihunioris re Scd quandoquc 1 [ ht pigra J ab n^ ^.^^ j,^^
tentionem:quod & (jal^i^ 'Paulu^s litatislock. Qi^ia ve Aut Ibrtailc k [uincit ] pcnctratio ^^gxp^l
rd.yt diximus,ferofi huim humoris fedes in hoc hyuropis tnralis in modis prxdii^tis dony^^V-^
generc locw eh intcr periton^nm & inteHina, docct au^^ nis naturalis fupcr cam.& ^^'^^^*^ j^ua fi-
thornofter quonam modo reApi is in eum locum pojft,que unt cam mcarus . Et fortaflc c^P^^^.^j a^l^^^j.
tu uide. Hxrmt tarnen ali^{ui ex rei entionuus , atauc id cam ad partc m hcpatisiquon j. ^cl l^'^?
rnaxime fieri pHtantyexefo,:ipfertq,ritpto. fifiove uafe aU- tas cft cx gcncre cius,quod cxpcHi ^^^^ ^^^^q^
quoy in quo hifinores tontinm folentjcmereque haliuinryi Quum crgo non rccipit cam |^^",j^^' ^ ^^^^-ot eos arjitranti4r,qui per angnslos c^icofque poros faofum qu u n tu r i p 1 u m ,proptcr debi l '^^^^"^jQjiiai'1^ '-j.^ hutnorcrntransjefriin capMitatsm a jdomi/iis putunt * 50 ptcr multitudincm matcrici^autq^^^^^^^jiU
quum aiioqui hac ratione afcites , omnes ^que iniutdcrcty pus , non rccipit proptcr oppi^j^ cU^^ ^^^ir^' /
^jr disiribuendis humorihus uideretur n^tnra innfiiitcr^ ha;iiiat intcr duas cxpuUloncS.hW ^.fiinip.^^^, ... . *
uiai4,du&ufque tam multos dcsjinalfC' ^idde , quod ifs , cuius licpar rcplctur ac] ua , t^cifl'- . ^,,1 J
quos ipfi ex vrina dies ui^inti fufiprefia cxtin^ios norum, qua ilia a J-pannicuium [ ^'■'^['^^-.^iit jjuf
aquA nihil depYchenjimi e^Upcr Cdccos illos du&us in abdo plctur \ cntcr cius,(Sc moritu r.lii4^^_v
minis Jputium refluxiffi,quoniam integra.nec pcrtufi his. tcUcxit pcr iljud uclkas plui;i'>'*^.^' |^
erantjiingiiinis ftrique comeptauda.Ct^terum, quod fero. fupcr manifcilam partcm hcpa"^^ p^''
Jushumor peranguHosiiios ahdomw?s meatus peneirare gantaquam.quum crumpuntur ^ ^^^.111 ^.j.,
non tuto ncipcio poffit,te(iari Hipppbt.qui y. aph.de repo coUigitur aqua in fpatio ^^^P'^^^^' fioi^^-^^lni'^
fita inter feptum tranfucrfurn & ventnculumpituita me netrat in zirbLi,nifi proptcr c^^^^.|j [iC^. ^^o^ <^J^/
minit. tellantur alij omnes.quibus conucnit.humores pleu bi cx illa partc,& dixit.hxc aqi-^^ ] (^^^-^c"^'
ritim concitantes, per durijjim£ illitis membran£ eo§las hy dropici.<" \[ .^^^^SC ^Ji fjfl^^ 0 y
fuccingentis poros adigi.quare rmrandum non eritj utid^ moritur.-imo egrcditur ^^"^^^^jiici^''' iif* ,^
in aftiteufu uenire & <iAiucenncts & c&teri ajfirment . tur " [ aut incidendo aut. mcdi ^ rir^^j-jili'
Non tamen cnr idcirco ajlite corripi omnesoporteat.uide htcr non clongatur in hocqiii'Y^^ij^' , jt'^' "
miis,neqi4e qi^Uinutiliter uias inuitas dislrihimdi^ hu- autclongatur quod rcuiuiicat J ^^j^a^^j^c
moribus mtura dcjTmarit . Scquitur mlm Inc affcclus non mq quod moritur,quoniani ht
fubftaatia fu,
^^iistiin^^'^^^ vaporcfuo: quoniahcpatis ^ica contincns ipfuiiriam corrupta cil
}m7 ^^*^^^^ "^^^^^ quandoque eB valde muitm
^'^i (Ihxhs^'^^^^^"^^^.^^^^''^^^^^^ ixxuii.-..iii^,cv piw^iiux.iaiciHjUL-jHucnypoiar
^ ^^^tcntiar ^l^^^^^'^ * ^ ^^^^^ liberatur. Limuat ta- it) ca,minoratur vrina , <Sc in pluribus dilpofitio-
fanguinis,& eius vaporcm,&: inflatioamborii oculorum, 6c inflatio cxtrcmitatum aliarum. Econmcsiila; noncuacuantur cx fiti clamola & con(l-ridioneanhcIjtus, 5c plurimum caru cfljcum paucitatc appcritus cibi proptcr vehemcntiam appctitus aqu^^nifi accidat quarcun-queillarum lit,a frigiditatchcparis, <Sc propric apotu aquccfrigidcinnonsuahora.tt inom nibus iihSySc proprie in afcitijdcindchypofar-
^^P'^tuk^'alt*"' ^^'^^'^ ^^ppocrates 2Mb.de morbiSyqmm ^^^^fhatu '^^!'^!^^^^^''^^''^^^^^ id euenire afierit/i ucn ^^^yijsue ^'-^^ ^^^^^^ initio.Mhid firibit adnotan- ^'^f^m fjT^'. ^'^^''^^ ^ippoc. cnius hepar,&c. Apbo^ ^^^^mun/' ^*^'^^ ^^^•7'Quibus hepar aqua flcnum ^"^'QHaniV^^*^^*^'^^'''^^ rcpleturt& moriun-
^^Hmbit^ /^^-««^^o/ tamennoner Hip^ocrm flanc
^'''^rtstympmtis. cap, 7,
-^Dt^L^^^-^^^^^^^J^Lim tympanitis cft corru
"^^Scmonis • ^
> primxproptcr uirtutcm,
nibus rubct,proptcr pauciratcm fuam,quare aggrcgaturin catinchira,que fparlacftin [he * B.plurima. parc] & ctiam pp paucitate fcparationis fangui nis& cholcrc rubcxaburina, Nocrgo opor^ tctjUtiudiccturpp tinduraaqux, & rubcdinc ctianijcaliditas hiydropilis, 6c acciduntcis piu rimum fcbrcstcpidxA multoticsaccidijt cis botiior,qUie erupticemittunr a fc aquam citrinam.ctmultiplicatur^ [ cgcftiofanguinolc ^ «^i»"^»»» ^ ta ) in hypofarca , Sc rympanite. Et quum cfl: initium hydropiiiicx apollcmatc in hcpato, aftringitur natura,& apolicmantur pcdcs, <Sc cft tuilis linc fputo,<5c accidunt apolk-mara in latcrc dcxtro,<5c fmi(lro,que occultantur,dcinde apparcnt, <5c plurimum illiu.s htinafcliti. Et fi • incipiat in ambobus iliis,6c alchatin,incipit apoflcmacx pcdibus.-dcindcaccidir r fhixus vc tris fanguinolcntus Iongus,qui] non rcfolui-
, tur,(5cncquecgrcdirurcum co aqua. ^chvdro
luandoque funt iflx matcri«c con- pifis,cuiuscaulacfl calida^cftcum i)gnis calidi «^iuuur.auccaa
'arti.>»nca u: c. u tatis,(5c cx iu flammationc & {iti , 6c cirrinit.ate '^^'^t"'»^"*
coloris,tk: amaritudincoris.(5c vchcmcntia Cic citatisin corporc,6c caruappctituscibi: uomi tu citrino, 6c viridi ,<5c tbrtishradufiio vrine in tinc eius proptcr \'chcmcnriam cholcra*, Sc fi c(lcxgcncrccius,in quo muitipiicaiur lique fadio,<5c cxpuHio ad duas vias naturalcs,{ignificanr ipiam multitudo citriniratis,6c li*gnaliquclaclionis,(5c antcccllio cgcftionis, <Sc vrinx
^^^^'cci-g'^^^^;^ cnim , quum noii
ticbii-^'^^^^*^'''^!^'^^^»^^ i^ui in eam cgcrit calid i ^bhor J^^^Pc^ationcm aliquam,non fortcm ^^^mad ^^^^^ corpus,(Sc [ fugitab ca,] 6c prj fffi ^oritas (V*^^^^^ conuertitur,c(t vapor , 6c vcn- S ^<^nt:ti'r^, funt iflx matcri<c con-
i^^'^^^ipicn^^^^^''^^^^^^^^^^^^^^*^ intcainorum ^ \ ^^'0 liti ^'^^^^"^^onem dcbiicm, qu? rcfo- "tJ ^iiclm [yy^^^^olitatcm ^ pi'opric quum llo S ^on dj! ^^'^SKius,6c humidus , ' [ qiioniam ;j ^eftt if^"^^^] digcftioncmlicpatis,'^^ [ dcin -ii gci-at aliQ Pf caliditas aliqua pracparata vt di ^ ^'S.^f^ion uondum prseparatum ad iuam
c B.diafrha^a ga qu». Ali;i litera diarrhara ga cum i.]aa re
^^^'^itatc ^ quandoquccft illud proptcr
■ /i K ^^^^A ii!^^ ^<^*hcmcnccmc.\rrancam in ftoma ^ ^ ,
[/ ^iuiixii JP^^^^'^^^cipicndo ^^^^^ humidos , 40 lauatiuc,6c uirulcntje,6: incipit cv partibus iliv-> fS ^iiDPh ^^fcscorporis,antcauam dominctur rum,6c alchatin.Et fimilitcr omnishydropilis
facla ab cgrituduubus acuris a j [
itatcscorporis,antcquam dominctur ;n-^.^ ^^'^'if ni cis opcrationcm non natu
\gciHo , qua: proucnit a calidirarc leitin cis opcrationcm non natu fcioluitcosin ucntodtatcm anrc di-
■N ^^stli,. ^.^}^ • -^l^ergo caula rympaniris dcbili S P^^in"^^ ' ^ dcbilitas caloris : aut
Part 293
'"Itdl HfM? 5 ^^^"^^'utiam caliditaris dominantis.
\ P^ctc^^^J^^iuiittit tcmporc digcfl:ionis,autpro !1 ^'^ilciu.tl quandoquc accidit in fcbribus
'^^'■^^■^^ inflatio ucntris,quafi ty mpani ^^^^^aini^/^^^^^i^^i'' fonitus tympani,{i pcrcutia
clHignummalumvaldc . ^ ^ N o T
^ T I O N E S,
/ ca,if'^ ^^f^''g^d.''t^tefohmyfed etiam ex '^^'^^^^ ©-^' ^'''^'^"^'^•^fyquod hic author tefiatnr, anima ^^^^^' S' Coll. de qua rc antca admonuimus .
, , , ]6chydropiflS p,(J, cmns caa-
cuius cauia cit apouema duru m , cognofcitur fa eft fng di , e pcre[ fignacius,6cfluxum ucnrrislanguinole contrarvi h)ic. tum,quifcquiturcam] 6c paucitatcm appcti- ^^^'^^''hr."^^^^^^ tus cibi;6c illa cuius caulii cftapo/lcma calidu, appetK'c i>! /ai incipit cxpartc hcpatis,6c conltringitnr cum deticucmfngi canatura,6cfuntrcliqua fi^na , cu^e iunrapo- dint? ttom»cKt
xio cadit .
dit cum ca appctirus.ct limilitcr quum ellcx rc ^,^^^^"^ '^*"""'' nibus,non cadirappctirus in hora r[co cafu, f n.& in\juiti. quo ] cadit in hcparica , 6c anrcccdunt cam c- tatc . gritudo rcnum,6c apollcmaracoru , ct ulccra ipibrum.
!< J^^aiacut in pluribusfinibusegritudi 50 ilcmatis calidi.Etfplcncticam quidcm lignifi- ^''r^^co"..
cant color ad viriditatcm dccliiiis ; 6c xgritudoantcccdcnsinlpIcnc,L^qnadoqucnon ca- cRphc^n
De figmsafilitis.
Cap. 8.
cli, ' Pfio rii^'^^^^ ^iydropifis fcquitur corru- C^^^v? color in fplcncticode
Qcc.H •^^^^^^^>'^niirrcdincm.Et in om '^^i^iitat ^"^'-^^^^P^^^Li^m proptcr dcbiiita. uiuatac,6c: proptcr hu iuidiratcm
CVm ^lCqMu crigrauitas knCibiiis in uentre. tt quum percuritur ucntcr, n5 c[l fonitus ei:fcd quaiido cammouctar,cx co auditur 10nitus aquxcommoc.^.Et nmilitcr quando pci: murarur haocns cam cxiaccrcad latus. Tadus ciusc(ira<n:us utrispIcni:noii urris,in quo cft inflatic.ct non fimit cii ea nicbra * [grauia,]
ct ncn
a B.p;ngu:«.
h B. (plendor .
e B.ipflatioteiliculoram .
ctnoncftmagnitudomembrorum corum>ficut in liypolarca , imoarctiunt .ct lcmpcr fupcr cutcmcorporis '>[ tcnlio ] cutis humidc extc^fx.ct quandoquccum ca cll aportcma vir gc ctacciditc [ ■pauciras urinc.] ctclr puUbs ha bcntiscain pa!*uus,frcquens,decliuis ad duriticuijcum aliquanta tcufionc , proptcr tenfioncm uclaminum.ctquandoqucdcclinatinfinc cius ad lcndtatcm,proprcr mulritudincm humi
Etfi fciucris q^humorcsconirui^t fi fohics cu hicra diacoloquinti-^-os quc '* ! ^ouuntur ] in ca alocs
^.„_._ ^^.^^^'tf^^
& polypodium , 6c agaricus cum ^^^^^|^^„ti[a- &pondcra in illiscrimt lecund tcm,quam cxiilimaucris dc lubtilit-i^^ ^^^^ & i^rolfitic copttm,& uirtutc co^P^^l'' :. . cii»
tatc ipfuis . ^ quandoqucindigcn| Cis^^..^,^ funt iiciitcllcborus nigcr , h non ^jico
fas.Ft cum hoc toto oportct :
d B pororti vri ttduai ,
ditatis.ctquando cfr hydropilis afclitcscuenics lo munditicando,&: cduccdo lupci fubito,pofrlapidcm e'cutcm,ablquccaufis ma " " ' nifcftis in hcpatc,tunc fcias.quod una duarum uiarum j [duorumtcUiculorum] iam diirupta cft.
fitin folucndo eos,& lcparcs in '1^^
De fignts hypefarcx ,
a B. fit compref lio piolunda . b R.vmbilici & tcnriopc in nio <]uni timpani , qiiar .
f B. diaria.
QVumipfacfljapparctcum cainflatio in corporctoto ficut accidit corpori mortui.Et impineuatur mcmbra in ipfa. ct proprie facies crt dccliuis ad pingucdincm,non ad arcfaclioncm.cr quum prcmut digiti in omni loco corporis cius,'' r comprimitur . ] ctnon clb inucnirc cius deinflationc, & commotionc, aut jnfiationc& cxitu ^ \ fuminis,& ucntris,il lud,quod j cft in ucntrcarcHris & tympaniris . ct fccuiidumplurimum fcouuntur camc [fluxus ucntris fanguinoicnriis,I& lcnitas nature tcndcns ad aibcdinem & quandoquc pulfus c-» ius cli undofus,iatu.sicnis & iam didum cil: , Cjuod quando cll in facichnminis, aut manu cius (iniftra mollitics, & accjdir ci in principio huius accidcntis,pruritus in nafo . moritur in fccundp dicpaut in tcrtio.
in potu fumunt, & quotics ^'^"'.^^^''"'^^.^iligb matcria aggrcgetur non pcrmitra Qi-rctvf fcditcra cuacuationcm,& cum gjntu^
tuconfidcrcs ftomachos cor"»''^"
a folutiuis,& ponas corum ^^^."^^ r: autcm
licutxvloalocscrudum,& ^^»*^^" ,,:fanon . tusfucritfortis,nonmultiphccsco^^^^^^^^0^'^^i
cricrorus.non uiuuiK»'^ — hncail^ "'^ c:fcdb[fac pcrucnicndo ^^^'^ipfcgi^^^j/ :m,& ad fummum oporfct, . c^illiid
20 in hoc
cicJitcm>oc iia iuuuiiuiii vk--*-- - j^^fis.oc*"' ^ proliibcns gcncraricncm hipci^^^^.^ji^^g^ quidcm cum cnacnafion
iibus: , & dcUitcnt.phlcbotomiam.q poflibi}ccll,& fifuedtncccllaria r }^^,^[\X^^^'^ tioncm(anguinis,audc fupcr cam ,^tru^f : fui-a,j & pariircin ^icbustribusaiw ^,ia &quum plu5cll ncccfiaria P^^^jf^^nis ^^^'^^? quando caufa cft cx rcicrione ^^"^ ^iius,q^'' . ]b rhoidarum,aurmcnrtruorumA" quaJi^lc c(l,vr cuacuatio fiat in pri mis cuni ^^^^mbus^J^ dificant fani^uincm, licut hicraA ^,„£111^^ iwiXcii nondum fiilhcitxxtrahciaiV ^^j^jjbenr; cum.Etin phirib.difpohtionibus, 1 ^j^yptlju
xflccll utcuacucscumcis, q"? .nopil^^l
*De fignis tym panhls .
i.vmbilicu». Tl^ Grcditur in ca < [ fumcn ] plurimo cxitu,& Xlncquc cft iUicdcgrauitarc illud , quo^l cft
ncccilcclt urcuacucscumci:», "^io^?' -^t morcs folutioncuentris,&apcri ^ apcrj .
nc$,dcindc cum cis,qu9 P^'^^^^^Zia &: ^^- li oppilati6ncs,& clyllcria iu^^^^l^; "eas-C^ ao tia humiditate,foiutione ccinceti .^j^jj^ a
X^ncquc cit iiiicaci^rauitarc Uiua , quoa cir iia iiumiuiLaLCjiwiULiv^^i- -^^iuv.. inafcliti:fcd quandoquc cll in ipla dctcnhonc, 4» iu cavaldc.Quii ergo cuacuatn .^^^^5 &n nundnoncfl-ina(Minrim(SnnandoaueclKaua mclius curantuiscft cxcrcitmtc^ jjdc *
quod non efl: in afchtuimo quandoque cl},qua fifitcorda tcnfa . Htnoncllin ipfa pingucdo mebrorum,ficur cfl: in hypofarcha. imo incipi untmcmbratcndcrc ad arcfadioncm. Et quu ucntcr pcrcutitur manu,audiiur cx co foniius utris,in quo cit inuatio;non urris plcni aqua . & eft appctcns cruduationcm fcmpcr,& mclio ratur ca. &cxitu ucntontatis. Etciuspulfus cft longior pulfualiorumhydropicorum, & non
mclius curantur,clicxcrcni>-i.^-r ^^jj w , ratio potus aqux.& balncatiocu a K ^^^clf JJ rach & fulphuris,& aluminolis:J^L ^^icia tuc hat cu aqua maris.]Balnca au^.^^^^^^ ui.j^. ^ centcis,nifi utanturcis iiccis,<^ ituai^^^^^I.rfif
corumcalido, & ututantur uo: cfrcnimbonum rcgimcn cis in prmci_ acctofo,&
b B. anegrauilace repleuonii' Alulitera. aut grauitate dcbili taate,tjug «ItiQ aicUci.
cap.io. Tcxt.2. fic 3.
cft dcbilis,quum no lajdatur uirtuscum quali- 5« mutcntur ad cxficcaiioncm,q ^^^, -^^ cH^F' tatc fua: b [& non nunorctuj- attractioncjafcli ^^^^^ ad apcrtioncm . & "'^^" ^^icini^. tis , &cftfccundumpiurimumuclox, & frc- '"''^ * '^'-"•''''-n ■■^^^^
qucns,dcc]iuis- ad duriricm,& tcnfloncm,& no cft inflatio pedum hcut cft in ali)s .
J^epetendapro hoc & fcqHentibu^,lQcct funt in fuperio-^ ribus annotaa.Flde prjefertim Actiumhb. 10. H'ipp.& gd.x.prognoH.Vlde & Aretaum i.dediu.morb.
.ipforum,& potibus corum,ni^"^^^^tici^ ^^[1^ tiuis,apcrifiuis.,fubtiliatiuis;ii^^^^^^^,jiciJ^^^,^ii'
fpica,& cana,& cinnamono,'^^ bricantibus ] licur abllnthio
patorio.ct icrainc urticx.^i '^^''^'|iisi"*£|'u* '
itol.ro.& (iicco cucu.aiinini.ct .^pi ct ■■ l gcnfit ] & aikckcn.m cu» P •■
in cmplaatis ip'0' ''"crC^is/' <j i ,.afinini,ctrad.x.n^^^^;^^^^^^^^
etponatur fuccus cucu
J)ecura cachexis»
C^On(ldera-,an fint in corporibuscorumhu j mores diucrft>cholcrici,& cducantur folq tione ucntriscum hicra picra, Ipfacnimcducit fupcrfluitatcs abfquc humiditatibus innatis
cius,ctnitrum,ct ci uis Luih ^^^^t ifta ct fimilia horum , ^onucn ^ ^ corum in balneo^ctconfcrLUif ^^.^;j,ip^i|j^t<^^ JjV alcandaricon,ct uinum odoii^^^^^^iit^^^^i^,,^ ^^f^
ctfyrupus de hlio. ] ctc ualde,lunt iyrupus dc
Fea 14. Trad. 4.
flmntin ^-^^^^perniaton.] Etquandoquc ia ii$earu P^^^^elaclibus.lac <^"a^^^^la^'iii^>& vri fortibiij^' ^P^^opric corporibus folidis, '^^^krl P^'opricquando antiquatur cachc- ^Nunh,^- liydropifis . Et quandoquc
r,... :'^^tin nnrn :; ,j ; 1., ^
d le 11
1« .'^
,a ") 1'
0 0
' potu> vnc.ij. dc vrinacaniclarum
^.Etii JKJ^^ , cuius phuimuni fit ufq,- ad aur. ^'lere^Tin n ^^'^"'5 capraruni, (5cquando. balaniT^^^ft> vtcommifcc ' '
commitccatur cumcis muo
l'f k c "^^^r' "'^'^'^cri^ fuerint fubtilcs cholc- ^^^^^ftom" i ^'^^ uaporationibus.uapo- ^'imilibi l*^ l^cpatis cum ^ [gaUa & caliaj ^^'iin'^irij/.^» ^ itcrumfac emplartrumcx cis, ^renicn p ^^i^ ^imilibusAaHidue fricare ven cntn olci, i^*^ ^^^'^^ ^^^^^ baurach, «5c fulphur Jnseitipi.^p^^^snotis, & confcrtcisex empla ^"J '^^nobcd^^, ^^^^^ tortclliscumcydoniis, & ^^fecapf. "^^^^^* ftei-corc uaccino,(5c ftci: autcni habcntium cache •'^'Onatii ^''-'^ quibus cll fuauitas, <5c confor '^racoru.J^'^^c^^^^^lduragi, 5c alcubugi,&: fint ^??^untii ^^'^^'^^5^ odorirtcata ualdccu eis, ^Siber ^^^Sariophylli,(Sc cinnamoniam,ac ^^'^cxf !?^^^i^«iani, & finiihtcr ahiijfu- ^Pirum ^^^^^^^^ granataduleia, «2k:decydo- ^^^am ^^'^ "^^^'^ ' ^ oportct ur. milccan- ^PorrmJ^" ^i.^is ca, qux funt ficut fy napis , ttii I ^ ^"'^ curriit curfu corum *^^itiphcationc plunma .
Hi«/J*'^*^^'^i^4t«r anfecanda fttuend. Trofeao ^NiiUUet'^^;^^'^^ ^alor mjecUlm ftt i ahfiincndum '"'^^^/^e^^r* "''^'^^■'^ ^'^^^^ '^- i '^'^xllium ejje ait , «i/i ^'^P^kicesJ^^'^[^^^^^^^^ ^^^ranione , ^«^ particulatim ^ertium quartumrediemproducdtur ,
^'"*'^mtis. Cap.
CAnon catio ^^^'^"'i^s incuriscorum cftcx fic ea^ alio f 1 ^^^'^^acaio fuperfluitatum,& fi no c r ^'^fofir cum ftationc in folc , ubi non fc ^niscvp^' ^ calefiendo ad igncm accensu ^^imif^^^^^catis.Er comcdcrecum mcnfura. ^^iofj.^ ^^'^aqnatii.Etaperirc poros.Et prouo n^Htarl ^^^- Et folutionc ventris cduccre Jntct ' rubtilcm] cum faciUtate,5c fre- |^s,^."^^^expea:atio fupcr fitim, & rcgimcn
tioavifione aqux, ncduma - - - eft
J^^fatio '^^^^"tum poifibile eft . ct fi non ef Virl^'' [alin^^^*^ ipia potetur , bibatur poft ci- Cii ^^tai?^^^^^^^^ fpatio , ] & permifta cuni i^yM^ '^^-^minoratioeibij^Sc fubtiiiatio tiQj^iisil^ J^^^^chor cura.5c cxercitium,quod
(lQ>tutis S^Pitulo hypofarchx.<Sc confcrua- ^ih ^^^^Us ^^^^"^ttatio ipfius cum bcnc rc- 5( ,^ , 5c ' ^^oniaticis, & olfadionibusfua- {("■^^fortat- ^^^^^ ciborum confortantium, '''ilv?^^^''^ n 'Pforum cum vinoaromatico. '^^^ . <Sc ex ^^^'^^ P^^"'^ c [ vini 3 in ca lau- >ron,. ^''^'^qti.tconfcrunteis, cftvomi-
^^l^^^^il^^^^^^ cibum,& ctiam poft cibum
e quarto m quartunr
^*»^quintum.Ipfc enim luuatcos
valdc . 6c fternutatio cum mcdicinis,5c infuffla tiones , (5c aUa confcruut cis [ cx illis , qUvE deponunt aquofitarcm,6c extrahunrj eam ad vias cuacuatiuas . PhlcDOtomiam uero oportet, ut dcuitct omnis hydropifimliabcns, quatum poteft,nifi ihi qui patiuntur hydropifim cx retcntione fanguinis phlcbotomia cnim prohibct membris eorum nutriuicntum , quum ipfa fintpauci nutriaunti , (5c cum hoc mCii^i-
10 dat hepar ipforum.Phlcbotomia igiturcft nociua in quampUuibus difpofitionibus, (5c fi fue rit illic apoftema, ^ [ pcrueniatur ad ipfam ] in principio rei . Qaumque liydropicus conqueritur de latcrc finiftro ^iulraruni artcriarum , tunc non cft eius querimonia propter tenfionem,qucfit in ipio,namamboiatcra comma nicdt in lioc,imo iUud cft proptcr fanguincni. Phlebotomctur ergo in primis,dcindccurctur cura iiydropifis. Et fi fueritapoftema durum ,
lo tuncnon fpcretur in fanationehydropifisafcli tis,qua; fcquitur ipium, nani (Sc fi aqua cuacue tur quaUbctcuacuatione,rcdittamcn & replet. & fcias quod cuacuatio cum mcdicinis, Jaud,a bilior cft,quam qux fit fccl:ionc,ct refudatione,ctfit f [ diftlcilc iuccurrciccis. J ct oportct vt fiatcuacuario hora,qua non cftfcbris,^ [qua uis cnimj rcgimcn cxliccct hydropifim,tamen apoftema iplam rcdircfacitcr oportct ut in ip fa min jrcntur trochifci ftyptici, quamuis finC
10 confortatiui,ficurcft trochifcu<< dcalmirberis, ct propric quuai conftri(^ta eft natuia.etopor tec utfiatexhccatioin hydropifi frigida cuin omnicaiido fubriliatiuo,aperitiuo. In hydropifiautcm caUaa fccundum modumaUum,dc quo fingularitcr iermonem faciam. cr lcias (p olcum de phyfticis, etamygdalinum iuuatiua funt in omnibus fpccicbus iiydropi fis. Mcdiei autcm lingularcs couuenienteshuicfpccici hydropifis,tt quumcllfrigida funt ficut deco
40 dio andachocx vchcmctis dccodion is de qua bibatur omni dic vnc ii.Aut decoquatur fquil Ix lib.i.in iiii.lcift vini in vafc mundo,doncc co fumatur tcrtiauini , ctbibatur omni dicex ep quantitascochlcarii magnirdcinde addatur fuper illud , donec pcrucniatur ad quinquccochlearia:dcinde m inuatur doncc redeat ad unum.Et itcrumdetur in potuomni dicdcfuc co calamcnti. unc i. et dixcrunt quidam,qu6d oportet ut fumantur catharidcs- ctauferantur capita ct alx earum,deinde rcfoluantur corpo ra in aqua melUs,et ingrcdiatur ajgcr balneum, et fumat illud in potu.autcomedat cumco pa ncm,ct hocapud mccft crror maximus.ctplus quod^L cxpcrtum cft debere lumi ] ex eis in po tu,eftkcraics.i.inpotu aquarum exprcfTarum notaruni.ctdicicur. qiiod quapdo mundificatur corpu> ' [ porando J omni diccxtheriaca*" [quantitaiem J ciceris cum decodioneca lamcnti. xxi.dic, cft contentus comcftione vna leui,qu6d confert. et cxiftimaucrunt quidam quod fumere in potuftercus capnnum cum mclle.iuuamentum eft eis. Auc vnnam ouium,aurvrinamafinorucu fpica,et mdlcAut ariftol.rot pondus.5. iii. in vino.ct lam laudauc runtcisquidaomni,die,automnii>us duobus dicbus fumere quantitatcm fab» cx aluminc AVIC. i^dd hunndo
d B.AIia litera. per hoc,g» anrai hi: a(]ttc>Ucac« & tnouenc .
e B.occapecot ineo .
f B.difficIHsc* lolidado earu. ^ t.MuUier». £c licet.
h B.audem^di re.
i B. & poracuc k U.4aancica$ .
1 f B diflToluto humido * t C
yMiaKiera. ane i^matinis fuut
] inaqua . "Ftex mcdicinis ' ralkckcngi,5c diacurcuma.p-
'^"'aikJkila" pric.Et fpcs cftad omncm hydropifimin dia- Pi,"»^ d'->i-cca curcuma,6cconfc61:ioncalburbatus propricct propnc m clcduarium afus j & medicinc dclquilla, &: ly tc & omui riipo fquillitico,6ctheriaca. rt lciasquodthc- ^^tnma&c6' tiaca,6cdiacurcuma ,&alkckcngi confcrunt f"^-o"rb utba- valdc in finc hydropifis frigidx . Et cx mcdicitus, & eicaud- nis mirabilis uiuamcnti,funt rrochifci dc fabra lium airufen i. &n[claruch.] AliudjRccipc fabram, myrobal. Ahaiucia. alki citrinorum partcs cqualcs,& dofis cius gradakiiengi &dia- tim fit cx danich.j.(Sc s.ad quautitatcm drach.j. lacci propric & bibatur iu omnibus.iiij.dicbus fcmcl.Etin co, in ra cii fpcsad quo^i cft iutcr eos,bibantur trochifci almirbcfSm,& dlcZ ris. Htquandoquccomponuntur mcdicamina cuma,' & confe- cx rcubarbaro &z cono,6c baccis lauri,(5c foenuttio aburbarus, -grxco^Sc lupinis,<5c cnula,& gcntiana , 3c gum t['nfdc'ms maamygdali,(5cgalbano,(5c funtmcdicamcncx ta iuuatiua. Rcgimcn autcm cuacuans aquofifsdicibus ipfo- tatcm cil.cum folutiuis cbibitis ° t C ] lum. & clyricribuspropric.Ipfa cnimpropinquiora
tm^ipfo^rm SLit aqu^, <3c lcuiora fuper natura,(5c rcmotiora o tB- & fuppo a-P [liqucfa<fiionc] & cum fpccicbus balncatio luoriis. num^ [cumthcrmis6c cum rcgimine calcfa- P B. princjpah- ^.ientc.] Et cum aquis , in quibus dccofta funt q ft. cu piouo- fubtiliatiua,ficut f(]cniculu.s,<5c chamormilla, <Sc rationc fodoris fquinanthum. Et fpccfcbus vn(n:ionum,(Sccmfiaacfi tanur , pia(lrorum,6c vnporationum. Et ingrcditur in ua furnis caii- illius, utfiunantur in potu lac capri-
num,5c hccamclaium foetaru.5c dc hocquidc gcncre,vrina, <5c lac camclarum foetarum conuenicntia funt afcliti,quum fumuntur hcbdomada.i. cu trochifcis dc aloc,in primisdraeh. s.cx cis.cum s.drac.fpodii,vfquequo pcrucniarB. h^bdoma- tur ad drach.i.Etpoil [ifUm euacuationcm , da,quumeua- euacua mczcrion cum drach.i.Kckcngi ] dcin TndaXch" itcra trochifcos dealoc hcbdomada.i, <5c no ^.°K/k^iangi.* ccflcs facctc hoc,(5c fortalfc fanabitur. ' [ Extef B. debilcs. nuati ] vcro non fumant in potu cx trochifcis
mcdH i
lutionccdu<iascholcram,quoniani P .^^(}.
aquofitati aliquo modo . ^^^^!^^ .^^^^^mc-vt aquofitas folutionc vcntris ^^.^^''f j^,tinocii plicaiur folutio vcntris,(Sc acciditvi^^.^^^^^^j^j mcn tu m,i mo neccflariuin cll: cholcra.6c foiuc aquofitatc grcdicns tcrminum in muU — . ^ contcntuseis,qniE funt ficut "'^>T.^,jrpo(itio'^'^' bonum folutiuum in huiuimodiai^l^^.^^ g^o &n [daruch.] Aliud,Recipefabram, myrobal. 10 ficutferapinumeltbonum folutiu yjiio ' fitionefrigida.(5comnisfuperiiiiitas ^eft,,,i
uititiiaincf^^il^^p, 'odidifl
nis in quantitatc,ctin tcmporcP •j^fliuSjiJj in « [calida] re(5tior.& b [loUitiuisP^l^^^prO'' alcanabir,& iusgallorum '•■^^^''^i^\:,^iilibii«' ^ pric cum polypodio,& ancfho,<5c 1 aic^' ciuumcuacuaucris vicibusx. Pf^^,;,/^^ ^ciio'
ildU^Li:> . (hhtiliin^^ cuni aliqno cuacuatiuorum ihl^^ ^^^^^5
laclc camelarum,<5c aqua ^-'^f^i/^^f^erit^P'
minutafacritaqua, & alleuiatum t ^^^jterij ma,tunt rcaiiis critAtfupcr ^'^? • |ud,&7 fiant,vt non recipiataquam .^jffioneoi^^'^
cautcriapoft abflincntiam,& iti^-^ l lutionis vtntris duobus diebus, au ^^icf fcxcaiKcria,ftria in longitiidinCr ^^^^^^^#,5^ a ' [caflh N'flnie ad fcmur,] ct tria ^^,^,^ ^ Vcntris,ct expcdct poft ipfa icdin^^' ^ ^,i0i3 ct fitim.ct rcdius quidcm cfl,ut 1» ^^cap^Jj intcr duas IbUitioncs vcntris,alKl^^ tibus oppilationes, ucut trochiict amaris.Lac autcm camelarum>c [inii. propric arabicarum.et pi'opi'i!r "^JI^, jbln^i^j guantuf'in''j petu dctur,cnm '^^^^'i^jjiiaiit'^^^ ventris,cducuntaqu()fitatc,ct
tibus oppilationes, ucut ri'ochi^^^^ pj.arini3' ^
— %s .
^ , ^
nocant,ficut fceba,et ^^'^^^^^""'fnVconi''-''^
moj ct rJia.ct dalefaclis cum ^'^'"^"aiiiia^^^hoC, cum hocJicpati,ficutcufcutc,ctu r^a'^
ctn5 refpiciasad illud, qcT d^ci^ J^c? f 9 dccipiunt fophiflici, qiiod ctu ^^^j,dt
ladiscfl cotraria liydropifi>iiV,°,i . ^
dcoloe in principio nifi quantitatem vnius da 40 dicamcn iuuatiuumpropter
t B.
Part 294
U E.
nich . ctddcriptio quidcm trochifcorum de aloe eft in antidotario. In folutiuis autem non bportctvt fit illud,quod noccthcpati. &:fi ali qua ncccflTitasfacithuiufmodi ncccflTarium cffcoportct ut rcftificctur. <5c oportct ut non fit fubito,im6 fccundumviccs . Nam iUud,quod iubito cfl,mortalccft,& '^rparuum ] nocumcn ciTdebilita tum"[dcbilitat] hepar.(5c alocsfolumcft mahim valde hcpati, quarcoportet vtclongctur
cft de abflcrfionc, f t
cftcoucnicnspp illud,q3in ^r^^^cdi^if tatc fuarQuandoque cnim cit ^^jj^,rde^^j^^,^ bricatiuaj contrariaci,qnod^q" jctaf'^^ • qualitatis, fcd cft coucniescup .J^jn.ef
ab hcpatc,nifi proptcr ncccilitatcm,aut cum iii 56 dinibus cholcricis , ini^jS.'f*''^-io3 . jli.-^ gcnio rcciificationis . 6c oportct vt folutiua ic- nicntis iuuamenti eft , na ^^-^^^jirctti^'^j'if,iif'^?'
aut pp rcBgritudincsl ficutcii^^^^.^nibiis^^ liajficut ponitui cndiuia m ^"^:aas.cf^^,rifii / tis,quod habct a^gritudines t^'J,^^„ca]i'J.^''cli2'
cuacuatio » [cttcnditurad fcSi^^^j^^cl/^
quatur iciumum , quare ncn comedat folutus poiTca die & noCtcfi poflfibilc cft, 6c vt fequan- X B.flypticant. ^^^^. poftca,qua; confortant & [ conftipant]pa rumpcr,ficut funt trochifci almirbcris,6c ficut aoux fruduuin,in quibus cft fuauitas,«5c ftypti citas,ita,vt'Confortent hcpar,<5c propricpoftca, quc funt ficut funt cuphorbium 6c mczerion , &: V [ aqua amnior.iaci] & fimilia . Dcindcad
vterctur loco aqucECtci
ct illud qiiidcmiacxpcrtum^^^^^'^ctP^^^^^^^^^^ qiiipcrucncrutad tcrras Afat'. r^,,r,ct^ „r(^
cVs ncccfiitas ad illud,ct ^^"•'^f^jjjlinifti'^!^^^^^^^ dcm camckn-um qnandoqiic^ ■(^uni^f^^i' lii, ctquandoq; adminiftt^^h^^^^intcH^Liiini^ mcd
y B.amnooaiacum.
e B.oporter.
cdicinis in q\nbufda,quai-u^j|^^[jjyf^^^^^^^ inis n5 calefacicntis valde,flc ^^^|-(.iif^'^j.cf ^
napTidco^a in"quibiilda'c f.ulicr^P^jJii; \
miniftrentur rc^ft^ficantiacomplcxiorcmJicut 60 cum fcmincendiuias^ctfcmiii^^^-jjfcii'
theriaca>& diacurcuma in irigida , & aqua cn- — ■ ^nru
diuic in calida.& illi quidem qua- cft vchcme tiscaliditatisjion conucnitlaccamclarum foc tarum.ctincipiatur in U6i:ccam6larum inprinjis a xl.drach.& addantur in omni dicdrach. X.ct ^ l dcuita] quum fucrit calidiras.vt non fo
minis calcfacicntis,fubtiliati^" ci^^%K li ^ [ granisjcius.ctin q^i^^^^.^^.isluci^^V^^^''.^'''' tcntio ! [ fupcrfluitatis ioh^^\^^ c a^i%f^ ^ m [coflo]ctfimilibus.ctquadoi,^^fci?i^^^^ urina; camelaru.ct quandoqu
i n
n «1 P« «e
Ltur traf Linc in. incj fpo itio
:ius.$p ,rO'i^' • ^f ies. un"
;ria ((y
](r iaf li* jc, iti
'en. 14.
«ccontMr 'r'"!^*^^^ cxperti fuimus multotics, ^^fUm ' j bibatur lac camelarum foe ^■^<?miam?^*^'^^^^^^'^c"itatcm vcntris,& abfti-
ic i'
potus.Ht quaiidov-iuc adclitur ci ci te7v1T'*^^H^ utnfquedifpofitiouibus , oporeofi.n_^7'^^'^^^^^ i^"ccius, ancorpusfugatcx pluspQ?,7^^^\^f'aut (bluatparum, autfoluat •^ilema r ^^'"^ ^ccundum mcnfuramrolcra autcajjl" ^'■'P^'>"i^uat,& foluatvltra tolcrantia, ^«adinr vijs, aut pcrdu-
cathiii^ ^^^''^'^^^^^ncmjaut fl«-''<ii vcntrisedumorcm S^^^^^^^i^^i piilci^maticum,aut luifieam ^ ^"^^^ Proptcr putrctaclion mcnHi -^P^^^^i^- ttfcias quod mclior i
, pofte
:m fua,
mcndi in?^''''^'*''^^^^^^ ^^^^^ mclior liorafu- «fcti. Jl Potu,cft vcr, vfqucad initium
fotupfr-n^ '■cgiminc bono in dado ipfum in «Ccor!!..^!^i^'^l.' • ■ ■
^atnri^i ^^^-^'^ "^^^^ ^"^^" ipfum.Et non [ fu eftaba n '^^^^ parum valdc . £t (i poiTibilis ^icccn-..- ^^^^^'^^^^'i-dici &noais,fiat. Et
gradatini periiv^niaturad purum; ^ mixtum cum co,quod foluit v^cntrcm, f\ neccf farium fucrit illud . Dc diurcricis ucro confcrcntibusnon oportct.utvnum folum adliibea tur,imo fiar permutatio de quibufdam ad quce damdicutfuntpctrofclinum,& ammcos,& ca Iamcntum,& atrarum.& foenicuium 6c fcmcn apij 6c lilcr,6c ^ [radix ] aniudcm , & chamepitcos , & acorus, 5c [ fpica ] & daucus , & piiu, (Sc mcu,6cai'paragus,6cfcmcneius,& radix paftinacaj campc(tris,& lcekcngi. & oporter utop timc fiat corumtritura,ita vtvclocitcr pcrucniant ad partes gibbofitatis . etquum admini- (Iras diuretica fortia, oportct ut adminillres poflca aiiquid dc iuribus pinguibus,(icutcil: iiis gallinxpingui? . In cmplaftris ucro rcgulaell , vt non muhipliccntur in cis ca , qua; cxficcantur & rcfoluuntcum (lypticitate fbrti, [ ftan tialocoeius, quodexficcatur& refoliiitur ] ni
z B. reliqu^ fpe cies.
a 8. du^ Ipfciis icae .
eftanll^^^^l^^^^^^-^i^^ciiabfti ncntianodis , quce li rcs modicacorum, fccundumquantitatcm, ^'^ineli • ^^^^ ticindc bibatur ex co,quod mul qua: conferuct ' [ fanitatcm ) fi iliancceiraria
ii).(Sc ftatim,quantitas vnc.ii. aut
«Octn^^J^^^^^5'^>'icmcft vt fumantur vnc.ij. cx ^qiiatv, p ^•'^vrin;ccamclarum . & abhorrcat <lies iiij ^^^^^bus dicbus^ & confidcret vfq^ ad Uocarif^^^^^^^^^ict, quodcgrcditur cumprojiidfoi^j^^^JPy^^'iiiHimci,quod bibit.Etpoft il-
Porra(] "^^^^^' ^^^^^ ^'^' ^^^^^ bibitur cx co, Parutv, ^ "^'^ foiucrur vcntcr cum co,nifi f?v
lunt,ficut funt fpica, ctthus,ct cypcri cum qua titatc pauca valdc, illud cnim confcruat virrutcm mirach,ct illud,quod in ipfo cft ctiam, ct facit ipfum fufccptibilc . Mcdicinas autcm lingularcs,quaj cmplaftrantur, et cmplallra compofira iuuariuaiil hac cgritudinc,iam plurima diximusinantidorario.Etca.qux diximus hic funt cxpcrta , ct iiuiatiua , ficrcus vaccinu m, ct
b B oppilante
\ o os illos, per c|(io$ fit cxpir4tlo.Sc eorurtl cg'e;ri ), 8c refi-
lllCIO .
c ii. vircucem .
^OrDiic- Ibluitur pcripfum,nifi quia ftcrcus caprinum,ct ftcrcus vaccarum paicen-
lJcntc7'^'^^^*^plctumcftcxco,quod fi Ibluatur ^ie,im rl v'^^^*"*'^ ^l^^ bibit,abftincar ab co vna ^ fi no r^^'^'^^^^^" cumco illud,quod coftipat. ^^'^scaf ''^^'^^^^P^'"'^^^ ut timcatcx po- ^f,r;,^^^joncm & dimittat iplum.&fimi- ^Hidcm^^^''^ " ^^''^^'^1 iliud,quod bibitur,& tuc ?5tiii^ ,^Portct ' utbibataliquid,quod dcpo- "^^^rinn ^^^^^^^ orc ftomachi cx co, & ut
^ liniiat dc pilulis dc ^ [ opopanaco,] ui quantirarc pauca , quo: cxtra-
tium hcrbamnon 3 [ minimam. ] i^cfcriptia ^ Alia licvra. cmplaiiri cx cis . Sumatur cx hoc ftcrcorc vac ^'^J^^^'" • cino aliquid , ct bulliar cum aquact lalc,dcindc pulucrizctur fupcr ipfum iulphur conrritum ct ponarur liipcr vcntrcm. ct itcrum ftcrcus caprinum cum vrina intantium . ct itcruni ftcrcus columbinum ct baccxlauri,ctireos. ct M ■ •'^v.Tipr -^ — vmii uiciiuuiaciu tA*.»^, l.l cxforribusiu hcc capitulo cft ftcrcus capricti'^ '^■l^ilibu/^^^^^^^i^^^^i-^tumcumopopanaco ,&fi- num, ct ftcrcus vaccinum,in quo poniturali- S dichlll^^ conucnicns cft ut in omnibus tri quid cx cUelx^ro , ct allccbran , ct congrcgan-
turcum vrinacamclarunijCtfit cxcis cmplalirum . ct cx compofitis bonis cft- ut mifccanture[alguadahi ] conrritce, ct dimirtantur fu- ^ pcrvcnrrcm hydropici cumdifpofitionclua , poftquam Contrita? funt cum oftracis fuis , & cxpcclctur fupcr cas vfqucquo cxficccnrur per fcipfas.Etcx cmplaftris boniscft, utfiatcmplaftrum ex gumma pini ct nitro et cnula ct minu ^'-it duobus, & vacetad vaporatio- to thure cum adipc vaccarum : EtcmplaftrunA - ■' ' " -^- o_ conucnicnshydropifi,dccoquantur fcHS car-
nofircumaqua ct mifccanrur cum cis mczcrion pars una,nitri part.ij.chamcpityos pars;. cts.Aliud forre valdc .Rccipcgummi pini , cC ccre,ct hyftbpi humida:,ct picis, ct gunii albo tiin,anadarkimctiij.fi mchact cftftoracisjct f B.&mehafcu mafticis,ct alocs,ctcroci,ctcimarum abfinrhii, mih.^,i< eit .lU etammoniacijOmniumana.darkimcr.i. cailo-
rci fulphurisetamomi, g b. bef.fi om.
m crucx rc-
lj^s,aiit ^^^^'^Jdtortalfc cafcaturcx rcliquijs e- St ^^^^^^' co , & propricquui ^inccv^^'^iiiucnir<;raucdincm. & ^'Uly(^J^^ctente in huiufmodi dilpofitione , Nditiir^^'^ hora. &Qportetctiamin huiuf- ^ ^'nn i?^^^^ionc, ut dimittat fumcrc in potu
j^^^iUnt^O^^^^^"^*^l^^'^"s cmplaftrcrur vcnter,& ^^lio.,;'lvl9d fi potus ladis non facit accidc
^« !^Per^"'^\.^^ hoc,'& carcditur omni dic res no
^^'imoperuenicnsad quantitatcm duo
V ^^^^iiseo p^"^^ Paruorum [ ficut aquajfit co-
^^.^'"is dc^ [opopanaco]& aliis.& fi \ Dr^ica, I ^^^^tio vcntris,^ [ ioluc ] abco lac
^'■''^>ciei'V^^ r , . -, o--"
h^C)co^r^^^ncloipfumpotare,&da ci in So nominariS f ana darkimcr. s. ftcrcoris colum- uiuai Uuiue-
''^" I aninulis lam nutnti] cx fty- bini,ct ^ [oftracorum babilonicormn] ctlpuyic^.^^nWiCrr^ , ' „1 ' .,...;o.^...,.i..m nnadarkimctui. iilucoelc. . ...
'1> ^^^'^^^^^ cum co hoia , qua cmulgc
(i3<Sc '7 albafcen contrit-c,& ablur.x: cii ^ra u ^^-«Sc ^'^^^^'^ fccuudum quantitatcm d^v.f^ L nypoqiiiftidos ] amborum ana. fer^^W^'^ ^Pil dracli.ii). y [baccarpon- ^^^^U3 H ^P^' & ruta;. j Etdimittc in ip- ^'^eindc coletur,& bibatur.Ddud^
mjemarisomniumanadarKimctni. ii.xi^^.... ftis darkimct liii.baurach rubci darkimct i.pcr- b.beli . mifccanturcuiTi olco dcchamemilla. ctquando cft in hcpareapoftcma, confcrrcmplailrum facl-um ex hcrba ipica: ctcroco ct granis aiocn, etmafticc.etmcliloto, ctprxputus uitis , cc chama;milla,ctolcisaroniaticis. etex cmpla- AVIC. Ddd » lUis
ftris confed:is cmplaftrum hiiiufmodi . Rccipe . B . marchafitx-jful pliuris citrini,nitri « [ baurach] ammcniaci omnium an.partcmj.cyminipartcs duas,6c duas tcrtias partis.coniungantur cu cera , & ghitino albotin,& vino, & ponatur lU per vcntrcm.Et cmpla(h umdccaftoreo,<Sceni piaftrum dcablinthio, &:cmpla(l:rumdc ireos noftrum,<Sc cmplalhum decuphorbio , &cmplaftrum dccoloquinthida, & cmplaftrum factum cx raUce,6c empiaftrum debaccis lauri,5c lo que fufhciuntaqua
quo non cft nocumcntimi aliud , & ^^^^, pungimus inflaturam tcfticulor»"^ ^ bus multis,vt aquahabcatrcrudation f^p. mas:& fortaftefucccduntincifionit^^^^ .,^^^f,o dura; qtiare oportet vt admuii trct ^^^^^^ olei anethini,& olei chama^inilUm) ^^^^jjj, lenitiuorum fuper pu"^^Luam.&i"P ^^.^^^ incifionis ponantur cmplaftra tatta '^o
grxco,& fcminealthec,& fii^^il;'^"'^' .{fnfa " " ^ - - calida,&olcunU^'
locum inci(ionis,quumquc ^^^^^ cot^^ dimittc ca. Dccuacuationibus aur .^^jj,
k t W olcfi csrli
1 B. partcj al chactm .
cmpiaftrum diarpermaton, &cmplaftrumco lophidis. Ht ex eis,qu9puluerizantur , funtnitrum,& fal anata,qua;pulucrizcnturfupcr ucn trcm ,& propric poft k t [ ] ulcuin cucumcns afinini,& olcum dcncrcide. Et quandoqucadminiftrantur fupcreos medi cina; rubiiicantes. Etquandoquepcrcutiuntur membra rxtrcmacum virgislubtilibus.Etillud
quidcm iJlaudabile cftapud mc.Ftquandoque ^^^.^j. ^ , lou^
lufpcnduntur fupcr ' [ anchas ] corum, & qua: 20 nia, aut in quo iUnt dimiri\iil^^"^,^j.^jpi,^f^'^
fcquuntuircas vcfica: , in quibus fufflatum cft , ' ' — ^ «nrciis
fcd cgo non cognofco in eis plurimum bonu. Dc incifionc vcio miraclifcias , quod parum prolicir nih in corporc valdeforti quumpom B. poft ipsC. tens cCt [ hoc modo ] tolerare cxcrcitium tc pcratiim,& lJtim,& minorationcm cibi . Et oportct ur non audcat ficri dumpoftibiliscft cu raalia.Etrcfciusquicicmcftvtnon liatin uicc vna luDifo,& cuacucntur fpiritus fubito,& cadat uirtus,imo paulatim,& ut ipfanon pcrui
iiiai. ad mulram dcbilitatcm . Modus autcm in morc maximo l k ccipc^a'-^- ^ct^tun^^^ cilionis ad cxtrahcndum aquam.cft iftc.Praici' et b ffconamj aeris, ct propric
■ " mcdullapanis,ctfiaumadnioduni}^^,ccii!V
particularibus cum medicinis ^^^'^.^" [joiitan^» & has quidem mcdicinas folutiuas a j^^ iam numeiauimus in tabulis. ^^f^ ^ ^01'"'^' funt,ficut lac ladiciniorum.& ari^^^.^^^^.^^^ ct mclius,quo malitia coruni trani, * ^forii' tum,& poma,& cydonia,& ^^'"^."Jr-jnt cy^^' & propricacctum, in ^l^\^^5^"-^^i,ibu^
autiupcr quodroratuscft hiccuscor^ i^^;
^ - • ' laicinia."'^'* fccbram & fimilia,ct funr rob.
t:is,quibus conficiuntur Ai fccbram & fimilia,ct funr rob. y ^^0^11^, , , ]&lyrupiisac^^^^>,^
mclius ino,f quum foluitur in vnc-^y raibor-^V* cxcis,qua; Ibnt iccbram,ctpropiic l. ^ ^c^^ qua fit ihcriaca,et cxtrcmitatcs alg jnp .'^ phorbium.^- 1 C 3 nicdicanien,|^^^jfor''' ca- tu funiiturpondus drach.j.in u„s,ciii^^ f) ue- .0 lis.quod multotics confertintpi t j^sv''' 1 in morc maximo- [ lUcipcgalbanuniJ ^^j^^cf J/
n B.incidasififeriora utnbilici .
6 B. vmbilici . p B. vmbilici. q B. imo .
r B.fiphacinfc n'' •oran.ine noi rach.
pitautcm AftVius, vtcrigat ie xgcr a^qualitcrfi poteft,aut lcdcat iequali litu, & comprimat fcr uientcs latcracius,& cxpcllantcaadinleriora lummisjdcinde adminiiirctur incifio, &h no eftpotcns ad iUucl,n6 incidasipfum.& fi uis ip fum incidcrc,oportct ut" [mefurcs Ifcriora fu minis] quatitatc triu digitoru c6iuclorLi>dcinincidch fucritinitiuhydropifisab intcftinis . Et fi iiicritcx latcrc Iicpatis,liat incifio a latcre finiftro" [luminis. ] kt fi caufa fucrit a fplcnc, ponc ipfamalaterc dcxtroP [fuminis,]& fublc Via ipiam,vt non fcindatur fiphac'1 [dcindcjcxcorictur mirach a fipliac parumper ad infcriora loci fciiiionismirach . Deindepcrforetur fi phac ita vt fit foramen [ mirach inferius fora mine fiphac,] quatcnus quQ cgrcditur canna , coopenatur iUud , & retincacur aqua proptcr
ctherba, quxnoniinatur incnaai*- ^^^i .^^ cucumcrisafinini.ct uinuni lAicini^'!!*/ pulpa coloquintidx.ct cx ^ n"^^^^^' . efci^^ % hoccapitin^* ,.uair/
mczcrioncftfortis inhoccapit -- ^qua^^'' .1^ , diticatio cft,ut infundatur jn i^^^;^^^^^^^ ^c^^ ij J^. ^ que fitcx huiufmodi fyrupusaccto ^^^^y ^o mbniaco quandoquc fumitut ^■^^q\}C^^^^[c ad drac.ij.cumaquaniellis.ctcx ctit^^^'or litati vicina: funt,lbnt fcrapnHinj.^^ ^^0^'^^^, men urticx cxcorticatuni ^'^. ^.^^..luii r^r^iiiC fcdum cum mcllc, & aqua ^^i^^j.uilior^
llla vero.quaj funt falnbrioraA j^^^fir, cr^^jnj
aqua; cardamomi.s.li.cuzu^^^^' ^i-^alkckengi,ct aquafolatfi, f dc mczereon . ct lac camelarun^^ vir^^^ h P"^' jj^^*' paratur,ct aqua ladis PP^rata ci j-jniili '^^15 '
f B.Alialitera. tardando cxcra- Aionecu menfura qaa •
diucrfitatcm duorum forarninum, deindcin- 50 ctc [fcoria] asris^ctalmczcr tromitte in iplam cannulam xrcam . Quuniq; acccpcris aquam cum mcnlura, fac iacerc ipsu rcitipinum.htoportct vt confidercs pulfum,& quum inccpcrir dcbiiitariparumpcr,rctineaquam.Quumv|uc aquam cxtraxeris * [in fine ex tracUonis.&j rciiianfcrit aUquid.tunc iamfuf ficict vt laborcnt in ipfam niedicinc folutiuaj . Etquaiidoquc nuntpoft incifioncm,cautcria, qux diximus.& quadoquc liunt in ftomacho.
fcriptioaqua; ladis.Ponatu drach.j. falis gcmmx,etdrac-V. ^ ^j^,.. liant cum [ fiibtilitate , ] (ain^^^\^,i3tit'^ cius,ct colctur. ct in inception^^^^^j,.pa^.^^i;j
tu cjt catertia pars lib.dcindca^';^^^ainj^^itiif ().;
t B. rmbilici.
t orcheum . t ofcheo .
u B ficit dcfce dcre .
. , . nicai^^^^^^^liy^'''
& hepatc,& fplcne,& iu intcrioribus ^ [ iumi- 60 prino,ctlade afinino , ct cx >»
vfque ad lib.j.lpfa cnim cxpcH ^ .^^. ^^i^^^] /
lcfaai6c.etaquacafci nieliorcn' iaud3^^.cj' cx latlccamclarum.ctftichorc^ ifcrdi'/
cxcalcfadiscftilla,qu? acccpi ...,,c
nis,]cautcria minuta.&quandoque fubtiliantUL- quidam,& faciritcurrcrc aquofitatcm adt faphan,& inciduntcx t faphan paulatim,& eft regimen iuuatiuum.& lUud cum ftcrnutatione,& cum omni,quod " [ trahit ] aquofitatcm ad inf:criora,& oportcr tunc vr caucarur, nc^pucniat cx co ruptuiaA utfiac iliud cumco,m
ftcntibus] adiUud, ct ..icai^^^.iri^r, ' pifi calidx,cft, ut iiifnndatar jcr^^^^fi;T nij in acctotribusdicbus, ^'l^jj acl^^'^Jfi)il'^.,i pondcrc fui de mczcrion Uc^^''^^ [ ]ita,utmilcca V^ln^i^''
tur fupcr ca medicras poi\'^,^;.jeac
] ita,ut mi cdicras pon cidccoquatur doiicctC'
aratacu 'l-^i „M J| iatui^f"?,bth<,.H \ S
:uripii fio
it& nii do
ilatis» iin
cc rii.
^c]Iis,5c ttitfceantur omnia.'Et quandoqucap J^^opmc^uant huic pilul^facl^-dcrcminc mcrconcutnzuccaro alhafir.Et funtexeis^in
Fen I/. Tra(5t. r.
kcV "^^^^^^ timor in caUdactiam,& cx con ^^^"onihiis cft i [alkekengi,] & cofcdio noftra ^coT^ ^ ahnczerion in antidotario , j.nisk p ^^^^quorundam.Rec.cndiuia:,6c (cmi PonH j'-' ^'"^^•x- <5c fucci altaraxacon ficci csaU '"^^^ almirbcris dracxv.lac
fi aqux therniarum non funt prxfentesjtunc ^ y B.pr*parefui- [refoluatur]aquedulcescu eis, qu^adminiftra turex eiscx medicinis , 6c dccoquantur ni cis ea.que funt licut baurach, & fulphur,(Sc alufne Sc (ynapis,6c calx , ct fpccics alia; nota: [ quas B-^ecundu ca vis.In omnib.enim no fit mahim . ] i^t oportct rmequiconfi™
\ run^ ^^^^ fcquuti funtcos quidam pollcrio- > . ^ufccuriusUtus quami [alKcKcngi,].
li' iit ii3
Part 295
quidcm, ut i(t;c aquc obuicnt ucntri habciui merurxgncud. afclitcm,6c tympanitcm,& hypolarca toti cor quof^ iu pori. Hydropifisautem calida,qucc(Hcx]ucns V4^^^^^j^'^cubar. dc Sccni amborum an. drac. lo apolkma calidum,aut icqucns complcxioncm anrecil'^'' *
P^^^inthij.drac.vij. fuccicucam.afinini , calidam fincapoficmatc t [ ] proptcr doper
Vij^Q^l^.^^oquintideana.drac.v.agarici.drac. cum ^^^"^"^^ cumuilcbj&lumaturinpotu bonu^^^^ olcribus. Ethoceft mcdicamcn ^'Xeri^ ' ^^^^"^ quidam priorum antiquorum
^^ftis Et^- '"^ confortatio , & iolutio
ua JEgtitu perueiuatad
dcbilitatcm uirtutis u [ftomachi,]ct non fignifi defpsrarioneai. cat hanc Ibccicm iiydropilis proculdubio rubc f '^J-^^do aqui* quandoquec [eft proptcr cor iuuni] u:e . imo innititur incalbcundum reliquas fignih- c b. eniai eft cationcs.-dcindc curatur.Etoportct,ut dcuitct /'"^tu'^ cius^p ifti duofimul mcdicinascalidasomnino.quo ^J^I^ pj^icuacg niani addunt in caufam,ct addunt in xgritudi ne.imo cft in cis timor mai^nus. ttno oportet,
fter de compofitis potibus cft lyrupus no-
iifti^^^'.^^s.Etfyrupus huiufmodi . Rcci. a:ris vtattcndatur illud,quoddicitur,quod hydromicoi^^^^^P^^^^^^^^^^^^^^^^^^-^&pulucrizctur^&H- ' " ' " .......
^*)&- aur.j.(5c tcrtiam ramorum rucui^^^^^^^^^antulum falis panis , bibatur illud \\ ^^nicl^^c ^ pihilis piluliE fulurinus & ca- '^laiczc^ [fcoria:] ^cris, & foliorii
tcrt^y^^^'^>^ fcminisanifi,omniumana parinpof.f fiantexcis pilul(;,6c lumant cxcis pilul^ .^^[^ilis <^rac.j. 6c fortis aurc. j. & ctiam ^^inqn . ^^^^'^ piluLt bibcrem,& pihihvdc
pifis non ianatur nifi cum mcdicinis calidis. Multotics cnim fignificatiUud,quod tcftificatur,ctexpcrti fumus vt curcmus nos,ct qui fue runt antc nos apoftcma curationc llia,ct complcxioncm calidam cum infrigidationc.Et cgo quidcmvidi mulicrcm, quam hydropifisattri , uit , ct magnificataeft fupcr cam , ct [ morata j b ipG malier cft (ccundum prolixitatcm tcmporis]tam ma comeditquanti ximam^quod ciusrclatiocft inqrcdibilis, ct fa ^^^^"^ nuloru • im fuii
Zerio^^^^^ pihila:dcfcrapino,(5c piluia; dc mc nata cft,ctpr^^parauit fcipfam,ctappctitur Jeubj^^/^^j^uit vltimx- in afcliti,ficut piluk^ dc hoc rcgiminc,et cum hoc ctiam oportct.
-uu /V '^.^^'^^^"'^'^ iu hypofarca, & piluLx de Jfittm^ i P^^^*^'^ fcebram,& pilula;, quas dicipdan^ ^'^tidotario.Et pilula: Juiiufmodi. Rc ^ Wit ^^^^.'^^■aiT^^><Sc fucci abfinthij,<5c fpi.cx, ^iiiii^j .^^"^"^uium an.danic.i. agarici , &c, rofi- ^^^"^uman. drac.j. informcntur piluLi; Vco^^^ ^Qiatri,<Sc bibantur.Pilulx bone. Rc-
tcndas latus aquofitatis aggrcgate. Nam fi tu confidcraueris tantumlatus fcbris. crittimorofum,et fi confidcraucris latus aquofitatis tan tum, crit crror . Oportetergo ut tn coniungas intcr duo rcgimina cum facilitate , ct intendc tantum incis , qi\x cquant ct rcfiftunt uinccnti. Et fcias quod quando tu ftudcs in fanandohydropilim , etapoftcma, ct fcbrcs ftantia
'^'V \ ^^alcs ^•^^^,'^^'i^>chamxpythcos,anifipartcsa,- dohydropilim , etapoftcma, ct fcbrcs ftantia U^^J/ ^ '^iscnj^^^^^^^^i^ucnturpilul^, &c rccipiantur al^ 40 llint, noncft tibi pofiibilc. Et rcgimcn in hu- ? % ^fOcl^jr^'^^'-i-<Sc " [fiat liiblcuatio.] Et itcrCi cx iufmodi cft, ut ^dminiftrcs aquam folarri , ct
^hif^.| ^ Cmcliorcsjcum lcminibus, & trok*"^c b ] ^^^^^^^ion dcfcriptionis altcrius no- ^^iTcn^ ^^^^ illa,qua; siit humida,cis sut 10. C3 cj ^ ma:(Sc illa,qux cis 1 unt mcliora,funt fic
poftquamtolcraucrit]infir 4 ' ^^Nai.|.'3*^J^^^^"^ ipfum,& proprichabcns
]ficut' [cli-
aquam alKcKcngi , ct aquam apij ,ctaquam' [ cordumcni ] ct aquam taraxacon , ct eft endiuia amara , i t oportet, vt mifccaturcum iftisaJiquid delacca, ctcroco,ctrcubar.cuiii myrob. citrinis . Et ut adminiftrcsctiam apud ncccsfitatcm illud , quod poluimus in ordincpra:tcrito de folutiuis de mczcrcon , ctalijs. Etoportct, utattcndas, quod dixit Gal.
e B.Alclwcali.
, . S QtT^^^'^>^ pulmonis,& infrigidct cor
i J
N^^^^ui.Qi^^i-j^^^^^. ingrcditur,dimittatca 50 incura hydropicicalidam hydropifim habcn Pait J ^'^^^"^ ^id acrem , iitperucniat frigus tis, ctdclcripfimusiUud fuisdidiionib. Inquit
''^ <^0to,^^^ uiagnificctur fitis cius rcfolu a
^^fi fu?^^^ ^uis in fudore exubcrante iuuatiuo.
iiitl V '^'^^^'^^ ^^^^^ ^^^^^^ ''^^ ^ ^^^'^^ i> • ^ati.,-^ .'^^ ihlphurcis , 6: aluminofis notis fJ^^tUciiiji \/^uabitur ^um cis valde in ftatu x~ %cio i',^ Pfoptic habcnshypofarcam , &
\ of -^" P^'^ longitudine dici, faciat.
^^^cfart-l x?^'^^§cncris eft aqua maris tcpida.
cil^^^^s^ctr^^*^^"'^^^^"^ in ca in die vicibus ali- ^ fct?^'^^^ftct^-^^^ cadit uirtus cius , 6c pofiibile non concclli ci,vt v
■^aft^ ,:-"*^^gcncris eft aqua maris tcpi^ h K ^'^"^^^^ fubmcrfio in frigida t [ Vt.Ster^n - ]infincrci,ue C ^^^^^niens, & dc bonitatib.aqua-
^^^gicii ^'■•^^^^ ' ftatio]rcgiminisanhch- ^^^uis finiiiis deficit i balncis. Quod
GaLillud,quo f [prieparauijfcncm amicii mcu f b. rexi, in hydropifi afcliticumcum caliditatc,ct uiriu tc dcbih,fuithoc Cibaui iiluin cai nchocdi afia
tLctcarncalcubugi^7etalKabinjCiattauigi,et g ^B, .
fimilibus ex auibus,ct panc [ Kilch ct intngi- h B & pa.ealdatis, ct almofus, ct haihulcnj ct lcntibus cum l^^l'^^]'^ f^^^accto, ^ I fado cx cis cibario citrino,ct conccl- (-„5 &halan . fiilludciipropterconicruationem uirtutis,ct i r. Alial-era. onccirici,vtvtercturiureomnino ^-H.f:.. r.f.*
ui. In illo cnim dicpcrmiii ut uteretur iplc zircbcgi ante medicinam , ct poft iplam,etnon multiplicata fuit fitisipfius . Et pn^ccpi ci, ut comcderctiftacum accto mcdia; fortitudinis, ct folui ipfum hac dccoclionc .Recipc myrob. citrinorum drac.vij. fumitcrr? drach.ui). h.cr- AVIC. Ddd
nifi &adef^a rafra& mulciplicaui ei
frudibus rcccndbiis non concedtifiturciso»
i B. «rne. m ribcf
nint^/niri granata dulcia. Vino . Ve-
propinquet calidamhabcns i^Y^^"^?^"' tetut rum habcnshydfopifim tVigidam.op non bibat cx co niii toilc,antiquuni, -^^. nonquumeaiciunus,nequclupcrw ft^,
nio poft horam &quum fit d^'^^'^';" fin^ macho.Clyacria ucro, ct i"PP^/'"'V,..i,entil'' Clyllcria cnim fmt facla cx aquis cxr ^,,^^5
f\ B.cum aceto & aqua .
t> B.aliquotics'
p B- etiiim .
qB, vfnbilicH. f Ji. alia yice .
bxabfinthij drac.ii.hcrbcccupatorij drac.ij.endiui? rceentis'' [baccatijfpic? aroniaticx,drac. ij.reminiscndiuicdrac.ij. rolarum drac.i).dccoquantur in trib.hb aqu^,donec rcdcatad ij. libr.& fpargatur in ipla pondus drac.x. zuccari,&bibatur etiterum cia iilis pUulis. Rcc. lac fcebramA zuccari quantu iplum.congelaui ip
fum,&dediiprasantecibumfiuim,&quando ^ r r ...nscxu*--
que coagulaui ipfum cum 1 [ladcjficuu , & de^ Ciyficria cnim fint tacla aq^i^^ h ^^^^^pu ^.^.^ di cx cc) duo cicera, aut tria , & dedi ci in potu 10 aquofitatcm cum cis,qujc ^^»;, ;^^^„cextrahen5 poftillud robdeagre(la,&'"Cacedula.] & feci acctolus] ct fimdia. ^""^^y'''' ^^^^^^^ ^""''V^r. ... u.._.f! :..r.... A.;<.iM;c .nn. aquam.Rcc.reminis urtic?' [vJ num ,ci
norum^ [ahncudunatijxxx. numcr Kirat.vij.corticum xris darkimct.xx ^^^^^.^^iiy tur cum mcdulla panis, ct adminu ^^^m, rium,et fiimant cx co vi.Kii-^f^^^^^ij^ia di^'^ rctieisautem fcicndumefi,quoao ^^^^oi^h tica cortferunt cis,ct cx cis,qux t"!!^' d cum accto.F.ti' ^.juumj hcpati cius facieba em- cil mcdicamcn prouocans urma ^^^j^ndeny plaftra, quc rccipiunt fandalos , & quandoquc pit urticx Kirat.vi).clicbori ^.^^arac.il-f ' ponebam cmpla(h-um dc ihndalis fupcr hepar, alkekcngi darkimct.i. ^P^'^^,, " s potiorit.i- ^^r..\. L (.,«^.,.4 Knmfni ^ iuMitrcm.& milbeantur,ct (umautur , cuiu> )■ ^^^^j^snt'.
cmplafirumhcpati ipfiuscum frigidis,& cum granis condcs,& niczercon infuio in aceto , et cx cpithcnVatib. luper ucntrcm, cft ilhid , quod rccipit huumarmenum," [& aquam!& farina hordei,& mihj,& (krcus uaccinum,& fimum caprinam,& cinercni qucrcus,& uitis, &" [in \ti-irq-, latcrib.]baurach,& fulfur,& omniafint cum aceto.F.ti' [quumj hcpati cius facieba em-
r-'z'- 'r.iai-uni'{^.!K
florumlquinathi amyg'-^
f B. aoftum cO aijua .
<ir,& azabnx, amomi,& ''•■'""'S, ,u r^^K '? lcuK-n apij mo,uani,caiam.
) omnium an drac cius fit aur.duo.
De cuta hydropfis hjpoftrcfi
^"7 >
. Adiccs vniucrfafes^t [ ifia:,lct cum hociam diximusin c^^Plj^adc^'^'^
liu<^^ >^^'droP^'
i F,diAoMn«r fhirchar. p f B . non, /V!ia litera. vt p6 genereturU fiDgo rupcr ip fumjieu Ut non imtreftat , & lit fxfrumcnio jt ■} B. viftoro. y Ij.cltacetura fu olcQ pctnrn" tum cum fpecie \i\Xi aromaticts, j. B.Al'aliicra p^ftmacis .
9 B.alroandans.
b B.airaf.»nin & slfuachat.&alcanaWir, & car- |ies a'carha , & carnes g^xdaru f li.ciilcminib. fubtiliantibu'. , & acutis incifi-
B.Alialitera, I viper» e c\i l>onum . ^ B.farmach,
f fB amarxsut bonf ■
g B.Aliahteta.
fis afclitis conditioncs ccnucni^^ ^^^^nd^j^.
' ,fifiO
tioncs hvpofarcx.Et in ca qui
. ,. ■ ' /-I- I- 1 -.«■/-» m I
' 40 arc"d7t"ncccfiTtas phlebotomi^.^ fa retentio fanguinis mefirm,^au^
nis.ln phlcbotomia cnim ^^^.^uotoi^i'^; k'*.., focationiscxtinguentis,ct Pf.\ypolat^;>^ , k uchemctiuscftproporiionalis'|>^^pucn^^^i.(^ ^5.,^
afcliti , ct lcnitas naturae m ..t»Hs-i^^i^lil^' & quando cft cum fiypo^^^*'^ ..atioC^^^LeU mcturj folutio uentris, ct cuacua^^^^ ^,^0^^ „ botomia, ncquc mcdicinc ^^l^^^tati^^ Y.nriS'
vchcmcntms lunt ^■•^^'*""'"7,nnifiS'^^^ftctl' quam rcliquis fpcciebus hvd^^^^^of crco oporret,vtrctcntiotiar,i ^^o,i^'cOl foluatur fempcr, ct fi non cui a^^^itus. ^^,0 nicdicina tcmperata,ct contcu^^^.^jjf uii^ .j)^^
&refolutiuumiupcr^ [fiimcnj & uentrem,& uui^.aw.».,^. .^...—^ -.- ^ nrouoca» quandoq; lolui eum ctia cum fyrupo rol poft cum iyrupoalefeniati.Aliuo f quam infudi in ipfo mczcrion & ' [myrrham, Rec.xvlobal.lpic?,cafic,cymini, ^ ^ ^^.^ aut]difiolui in ipfo lac airccbran,& conccfli ci dcfrudib.ficus liccas,& amygdalas,& zuccarii, & prxcepi ei tolerarc fitim,& quado fuperfiuit inipfo permifeui 1 [iulcbj & dedi ci in potu ,
ctquandoq^conti-iui folia almezerion,& per- alKeKcngi,uieicQS,cicu ***;'":_j^nia;' mifcui cum mellc ficuum,& dedi ex eis ipfi an 30 omnium an drac.iMiiilceaniu tc comcfiionem,& pofi eam> & ad ultimu non dimifi cum dic uno abfq; cxpulfione.Ha-c lunt iierbacius . Cibusautcmhabentiumhydropifim,oportct ut fit paucus, & femel in dic , & fi pofilbilc cft cis ,ut abfiineant a panc tritici,proj ptcr fuam uilcofitaten-i,& fiiam oppilationcm, faciant,& fintcontenti pane hordcicum femi nibus, & fi nccellarius fuerit,oportet ut fitpanis dc furno [ifcharicnjcoclus, & ficcatus, ut nonfit»zymus&"t [
,] fitcxfruSicnto.^^t C la retentio ianguiiii^»'^-\— -^iiesiY.^prc
] Etfuntquidam homincs, '^!^^",""^', ^^^"^*^"**!^.^^^^^ j[f,'Vim^ quiincoponuntfarinamciceris,& fiteorum • ^«,r.-. nii -..^i
uncluofitasextali,qualcefi olcum omphaci-
num,& cx cibis corum cft ^ [oleum dc lemini-
bus , '& almufeniari, ] quoniam cfi conuenicns
cis, & ius gallinniclt iuuatiuu cis .Ipfum cniin
aoerccrat ad prouocarionem ,& rcdificatione
licpatis.Etcib.qucmfaciuntChrifiianiexoU- botomia,ncqucmcaiciuv ^tat'^ r^li^i^' uis & x[nucib.]&ali)S. it oportetutfintiura 5° tur,ct trochiici dc ^^'^'^ram, r ^ ^apa ^^^^
corumaquaciccris,& ius alcanabir,&galli uc^ fccundum, quodnarrauin^ ^^^^^ ^'^^\\dc>,
tufti,& gallin?, & propric cum herba a [ahncu vchcmcntijus hint conucm _:a^,w^ ,,f\i c:uncti.j& fint caincs,quas fumut, carnes auiu leucs ficut alduragi & alcubugi,& b [afcct fez , & alfuidet & alcanabir,& carnes alcaea & carnes alkafelj& hcdorum & paruorum pilcium
c [rubtiliantiunV& acutorum & incifiuorum.] i^i 1 5.11 ^a^x. ^^^^1^* ^^x^
€t'^fcarouipcrccfteisbonaiualde,fed iplaqua fertfolutio uentris, et qu| ^fiiVJi^^J-tjui^j
doque fiipei fluit in fiti , et corum olera fint fi- qux cft cum pilulis ^^^/^""^^^ci^^^-t.^^^
cut apium,crficla,et herba iudaica.et endiuia, dem,et propiichyporlarc^ei ^^^.u^y^^^^^^
aut fumus terr<^,et parum dc ' [(umachjct por- incipiens primum rclupin^ n-^a a et^.^t
ri,ct rura,etfoliacarui,etcalamcntum,etallia , do fupcrdorfumanimal V ^^^^^^ j m
ctcapparis,ctfynapis, etgianaomnianoccnt paulatimlupcrterram lcn^ uti^^^^^^^^ \
cis proprie patientibus ty mpanitcm . MedulL-e cietur ci,qui abftergat ludoi ^^^,^11^^^^,^;;^, /
autcm phiftici,ctaucilanar,ct amygdalc. ' f C rcfudatio prima a ^^'^^^'^'^V^of^^^
] ct quandoque conceduntur cxercitium,ad calctactionc,^ .^j ^
cisinhoras [furtiua]dactyU,ct vuxpaftasctdc niaiplceftfortisd [Ityptici ]ic
Fen ir.
^^^"^^ntliis fitcalidiis rol,caiieatur capiitvtno thnT^^^ «gritudo cercbralis , 6z difcoopc- ^^"^^^^■«^liquamembra omnia,& fitledus eo tliai^rv^^'^^ iaucnitur,(Sc cuni pulueribus prx
i ^can ^^^^^^^^'^^^^^"P^f^i'^^^^^'^^ ^'■^^^^P^^^' doloribus hypochondriomm , Cap.
?!'• n,: r^^adicum. &- in fvnynn nrrrnfo CUm fc-
■^" ^^3Qu^\fV'^ ^'^^^^^^^ conucnicnsjin omnib.iftis, ^cuni ^^Pii^^-ini, (Sc coftus, & almczerion, ^'i^acff u ' ^ decoaio S [iunipcrijiuua- ^•^antir ' decoquantur folafccundum niatu. "^'^^*od cxearubcataqua:dcindcfu deiiu P^^^usdrac.iii.dciunipcro,& bibatur • h 3nia)3*!^^^^^^ipcr,& lumantur in potu ctiam n "^'^ ^'^teni altabarzet,&: cyminum . In illa
1^1 \!^otoil^^^^^acauiacalida,oportctut [phle /li»^^ ''S ^ioccn/^ [!^f>"tegrcdiatur virus malu, pro- '^•«•"^- - i>i autcm fudor procedat , rediiicat
3. '"^'Hjj^^.^^nemhepad quodrcducit tUralen ^^^^^^^^^^tionc ad complexioncm na ^^'•Sctol' ^ .^''^^^'^ hypofarcr cahda- & frigi- 0.1^^^^^ ^^^is cius,cfl: ficut in afcUti frigi- ^alida ipfa .
(l^j^^-QSii^qiicprouocaturab co fudor , ablcun vngatur cum cis , qu? funt ficut oflatu "'^^^- ^fi^ini > ^ fimilia. Kt caucatur bat/-^,^"^^^'^i"^ frigidorum, 5c oportctut bi- 5cad • diacurcuma,& ' [alkckcngi] et, tiua ^^'"^^''enrur diurctica prxdifta , & folu- lo cis cfl fubtiiiatio & cxhccatio,(5c ex
niinum,& baurach, <5c foh*a rut« , 8c fiatcx eis collyrium , 6c cx clyikribus , oleum ruraceum ipfum foIum,autcu^[baurach,eftrefolutiuum f^^^iJ^^Xe^ vcntofitatum.J wfiwtes .
^ N N O T ^ T I O £ S.
Pro horumornniumajfeCiuum curatioriCydc quihusau cap.j. thor copiofijfmcpete Gal^.dc tofnp.med.per loca. FanlU cap.48. cap.2. lih. i . Tralimnum lih.^.Fidc & Celfum lih. 5 . ^P' " '
^ icum. (5c in fyrupo acctofo cum fe~ 'quum fitcahditas mcdicinarum fin
h^ropifis tympanitis . Ctp.
Ctu^^ curationceiuscft, uteuacuetur '^^i Scnr^^'^ ^Hi midus, fi ipfa cftproptcr rcten-
IN hypochondriis cucniunt dolorcs mordicariui,6c cxtenfiui,ucntofi,& ah/. Etquando que fiunt propter caufam hcpatis, <5c multoties nuntcaula diaphragmatis,ctquandoque fiunt caufa fplcnis,ct quandoquc fiuntcaulaapoftcniatis in mebriscarnofis,qu3eaccidutin coftis, et non ci\ timor in eis,ct quandoque accidit il hid in fcbribus,ct multorics ^ [curritjin criiib. 11 autcm non fucritdoIor,aut fucrit doior par uus ad fupcriora tcndcns et humor dccHuis ad partes capiris,cadctcrifisiilic.etfi fucritcum dolorcet pundura dccUuis ad ^ [fumen ] ct ad inguina,antad dorlum ctalchatim,tuncfitcri fis cum fohitione uetris aut prouocatione vrii\c , ct quandoquctcnduntur liypochondria , ct mirach ucntris,proptcr ficcitatcm fequetem malitiam complcxionis,aut apoficmataintrin leca,ct tenfio quidem liypochondriorum mul tipiicatur in febribus peftilentiaUbus .
FEN QJ/INTADEC IMA.
Dc fcllc ,ct fplcncct difpofitionibus corum .
^lebiiit,?^!^^^u- ftomachus fi fueritcaufaipfms TRACTATVS PRIMVS.
3^^^l^*.^^^^cmpcrcturhc cpithemati
d1 .'^^^^^^'ic^n fupcrftuatciuscuapora- 'Occ^y^^X^fomia quidcm non ingrcditur in ^!^facu ^;aro:im6 meUus cft,ut foluatur na
^^^^em "'^^"^ cnim in cis perducit ad gcncra ^iftrei/.^^^P^fumphirimorum.Dcindeadmi- ^^^^'cnt^r ^^^icntiacruduationem,6cfoiucn- jq ^^Hijsw Y^^^cs , 5c fricctur ucnter cius cum p ^^^^^ics,& vaporetur cu miUo,& fur- •\ yp^Cn?^^^^'^ ci,& fimiUtcr pilula: ebibite,& ^.^rc ven ^^*^ quandoquc neceftarium eft po ^i^Siv,..K^^^as c [ euacuatiuas ] fupcr ventrcm
Dc anatomia feUis , ct fplenis , et i<flcritia .
De anatomia fdlis .
5c oportct vt aUcnent grana , Sc /^Pifis t ^ fi"uaus rcccntes . Et fi fuarit hypitljg vmpanites ex maUtiacomplcxionis K^^^i.r^'^^^^^^"^^" potu dentur,qux funt ,^a:ri,ifr f^nicuU,& meUloti, & apij, & cha- Iy^[^\t ^'^^^^l^rum,(5c fi fuerithydropifis rNtebif.^^^ ^.^ maUtia compicxionis frigida; , tv "SccMi^*'^ potudcntur cvminum,<5c anii^>iau,-^^!p^ciim, 6c ammcos,(5c mafticcntur i a^^^i^^s fcmpcr ,6c confcrteiconfe- ■ 3fic ii^^^^'^ cum nigeUa dida in antidota- '^^^ o r , ammcos , & d [iunipcrus,] & cy- ^ ^^^tabcrzet.Suppofitomim. Kcccy
Part 296
FEl eft cy ftis,pcndens ab hcpatc ad partcm fto machi,cx tunicavna ncruofa,ct habct orifi cium ad hepar, ct in ipio cft mcatusattrahcnj humorcm fubtilcm conuaiicntemei, ct choicram citrinam, ctcontinuatur mcatus iftc cil ipfo hcpatcct ucnis , in quibus gcncratur ^an- ^ ^ „oMi guis.EtsLit ei iUicramipUirimi'1 [ncruofijqua . . ' iiis fit introitus ^ [pcrpendicularis]ciuscx con ^J^^.^^^^'^"^' cauitate,cthabctorificium,et mcatum adpartem ftomac]ii,ctinteftinorum, in quibus nian datad partcs corum fupcrfiuitatcm cliolcr^, fccundumquod diximus in lib. j. Et huiulmodi quidcm meatus c [continuatur ranius] cum ^ ^ connnuanduodcno,et quandoquc continuatur rcs parua turpittrw rami. cxco cum fundo ftomachi, ct quandoqueacci dit rcs e contrario,ct pcruenit maior contmui tascum vafc sjroftb ad fundum ftomachi , et minor ad duodcnum , ct in pluribus hominibus cft mcatus unus continuus cum duodcno. Introitus uero cannulc fugentis cholcram d t [ jproximus eft introitui cannulaj ue-
fic.T in uefica, ct de confuctudinc quidcm medicorii antiquoru fuit nommarcldcyftmi mi- AVIC. Ddd 4 norcm.
d t B.ia fdle.
f R. coadunatio
norcm, ficut de conructudinc corum fuit nominarc vciicanijCyftim maiorcm.Dc iuuamcn tis vcro in crcando^ [choicram] cft mundiHca tio hcpntisa lLipcrfluitatib.lpumo(isj<5c itcrum calcfaclio cius^ficut acccnfio ignis fub uafc , &c fubtiliatio fanguinis,&: rcfoJutio llipcrfluitatu ctiam,cum motionc cgcftionis & mundihcationc intcilinorum.<!$c ' [coai(il:ationcJcius, qd moUificatur dclaccrto in circuitu cius, & non
quxdam, Sc uirtiis cius rcfiflendi c6t^^ ^^'^^^^ ^
tcrcj6c hcpati,&fcllicxlatcre.QiHi"^^*^|.ijaii turbiditatcm languinis, digeritiplaii^''^ do acclcit,aut ht pontica, &c fit commoucndum os ftomachi,&: P^^^^ji^an ipfum,& tcmpcrandum caliditatcnK ^^^^^^ datcamad ipliim in vcna magna, c \ dcbilitatur Iplcn a mundilicationenep^^^.j.j qux fcquuntur ipfum cx mclanchoH ^ ^^.^^^^ fuit crcata in pluribus fcUibus via ad ftoma- lo in corporcxgritudincs mclancholic^'
cx cancro,& varicibLis,<5c clcphaatia,oc
ginc, 6c lcntiginibus nigris, & «^^/7" & qua
g; B.malo-
chum,ut lauarcntur hu miditatcs cu m cholcra, iicut lauantur humiditatcs intciHnorum , nhl quia ftomachuslxditur pcr illas,6c patitur nau lcam , 6c corrumpitur digcftio in ipfo pcr illud,quod mifcctur cibo dc humorc ^ [illo,] l't aducniunt ei cx vcnapullatili, & ncruo,qui c5 tinuaturcum hcpatc,duorami \ aldcparui. Ec fcl quidcm,licut ucfica , vnam habct tunicam , compoiitam cx ipccicbus villorum trib.oc qua-
^ mclancholia, & lcpra,<5c ''^^'^' '^.ov
do dcbilitatur ab cduccndo ill"^^^^"J[.tut{iat tct cxirc dc mclancholia ab ip^<^'°P°Lr , & magnus,ac magnihcctur,& ^?^^?^^ uoll^,\o' Jion (itci,quodgcncratur ^^^; , " od coiii' cus in ipfo , 6c ut rctincatur illud , 4 ^^^\ mouct os ftomachi. Etqii^i^^^^ ^^'^ fi fucr^^
do nonattrahittclcnolcram,aut attrahit/lcd cum fupcrfluitatc, fortis fit fanics, ccjj^^'-^jcitt'y iion complcfc,cucniut ab ca nocumcnta. Cho acctofa , 6c ^ [non fucrit ^hpcrli"^ , J ^ ^^f^^ *
v o m i t u m . 6c faci t n a u ( ca m , & qiian ^^^.lan
h B. Mia litera. i\<in iuiiofi.
lcra cnim quum rctinctur fupra fcl, facitpolfidcrc apoftcmata hcpatis,6c icl:critiam>6c quacloqucputrclit , 6c facit acciderc fcbrcsuialas , Et quando currit.vi mcmbia' urinx cuni ihpcrfluitatc, ulccrat. Ktquandocurritad mcmbrumaliquod.accidunt cryOpilaoc formiCva,6c quando Ipargitur in corporc toto quicra [abf liUccbuUitionc j accidit iclci itia. it quando
cit accidcrc in intcftmis cxcoriation ^^^^^-^tur cholicam , mortifcram , 6c qn^^^^^^^pi^' iplcn ,arcicit corpus,6c archt ^^^^^^^^iit^i^^' eisncccns hcpati,6cquandoqueaa .^^^pi • • • -"sadaccr^^jpji,. ,.f%
lanchuliainlplcnc, dcclinans a^i^ c^pii. ^r,, tcmpcratam ,6c quandoquccftuna _ ^]fa-/^^ rimum abhominabilis ad ^^«^;^^f''".VEtq'^^'J'
turrit a fcllc ad intcftina cum hipcrfluitatc, l^a- 3^ cit accidcrc vomirum mc
citincurrcrc folutionem ucntris choiciicam , & rafuraiii .
A N N O T A T I O 7<[^E S.
H^hcs iufictn, fcllcA Jnnomm ex CJal. 4. deufu part. fj!iiits,canalkiili Ji^nt (j/{0,altcr ad ie( ur tendens,pcr qu^ bllem in fe uefiLula allklt ; altcr ad duodcnum intcjiinum fcrtuifaccelerandA excitandji excretionisper aluu gr.t tiaJJuiusquiadinteslimm fcrtur jquandoqiic du£ funt prqpagines : ahcraad inteftinaipfu : alteraad uentriculi fundim porrigiturydc qua Gailij.art.mcd.i^ alihi.Quam uis uerd hcgent anatomiu recentiores mcatum hunc poile riorcm a fe mftim,iiidere tamen alij.QitinqHam ite.m (jal. ^.fuc.nat.e.idem uia Likm trahi ad uejii;am,& eadempcl liad intcjiinaafjeiit : tierctamcn,non per eundem pLine meatum fuf ipitur biiis a iccinore er demittitur ad intefli na : idem tamen utriufque aHionis iHflrumentum eH trahcndji bilis,& diJlnhuendti.Vnumyhic de ufu bilis author
noflerfcribityquod qnibnfdam ncn placet:ncmpe bilis ufum 5 o hcpar , ct ftomachum cjjeciikfartionemhepatisjficuti futarenimcius uerbis ) ficcenfio eft fub uafc. T^tgant ij bikm ad roborand.im c6 cociricem uim facere . Verum non diferimns quidem nOs , m bilis co^ricem faiuftatcm adiuuet.uel non;nullus tame cx bile calcferc ieiur & fangmnenegarit. ita ut hunc cal fiiciendiufimi eaprocul crnmo dnhio pre^iet ,fiue ftt f:ue vonfitea caliditas obeunda cof/ioni m/is . .a liud friuit tie ueJicc&huius felkxJulJinntia,qHcd faifum uidetur.nem pe uvica eam tunica conslare afhit, Jicut & uefic.m uri-
doquccftcipcriodus, 6c ^^'-'^'^^.^ 'L-cuaci'''': lio ftomachi. Qmimquc multiph^^' . ^^jj^c^ tio mclancholT?r6c non cll ill'^ ^^^^^^^^^ proptcr dcbilitatcm rctcntuicA • ,^^^^ircii^ ncmcxpulliua:, 6c quando »^\!*^'LnqU^^^^^^ rctcntio, cft tunc c contrario ,^ iP ^^^^mx^^^ cft mcmbrum longum,linguoliJ|i j ^^^^0, ^ cumftomacho a fmiftro i\.\om\\,.,,,^c^^,
vbi eft dorfum , attrahens ^"^'^^"^^^cP^if^V'?, coUocontinuatocum concauifa^^^ njfi^^^^^ continuatur coUum fcUis , *^ ^j-cius '^^.p, cumcolloorto cx intcriorccuis, ,^^^jtasiF cauitas fcquitur ftomachum y ff^ ^-^iio '^^^ fius fcquitur coftas , 6c cius hj 1 .^^^ ioi^' coftis non cft cumlisanicntis p^^^^^.fisCi^.
coftis non cft cumliganicn
^isviliOi- ;,-j.efe«'^;,a,
nuatur cum vcnis quictis tuscius
bus: immo cum paucis vilio^j^ ^'1^^^^^^ ^^d^' pannicuhs coftarum , 6c ^^^^^J^ii^^^^^^^^
:um vcnis quictis , r . rvcni^ ^ ^ji-' concauuni lupcrficialc^ j y -tftomachum^uamuislif^L^.ap^/
nfcriori parti hepatis ' ^^cripV ftomachi , ctcontinuac i„ti ftomachumvcnaincan ^^^^^^^^^^
infcrius ftomachi ct intcr
quoquccor , ^ -^m^'" - ar-»''
ct fuftcntat ipiuma fiphac jnfo ^^r^^xi^, bus tuniciscum ramis, ^"^^.i,3;qua^^^^^i)i'
tur in co piuribi^s numcro, P^^"^, ^V^^^fcW
. , _ . .. , , . j.^ctal^^'^^
nariam:id quod & lib.i .doBr-^-Contra tamen & resip- rimx,in quib. languisdigerifu.^'^j.fiipc^^^^^^
intrantib. Iplcncm ct zirbuni. dcm funt ucna: pullatiics, et no^
fa, & idetn planc author in i ^.huius librifen, duas habe- Yc tunicas te^atur.Scd & hanc qut.flloncm libro i . dijjbl ftimus, ut Uc idem repetere opus non ft .
'T>e anatomiajpienis . Cap. 2.
SPlcn omnino cft cuacuatorium f?cis fangui j)i.s,6c adufticnisciu.s,6c iiint mclancholia naiutalis, <5caccideiuaUs,6c incftciptopdctas
liibftantiajipfuis,deindcexpcui^-^^^ilcr' ipfuis. ct corpuscuiscftraru,i uqIiC^:'
fupcrfluitatcs^ tC ^ '^'SnipfS'^^' ipfum ingrcdiuntur, cttegit.ip^^^j^plif^y^^ ortuscxhphac, ctcomniunK-^^^^msC»' f . caulaillius, quamuis fitpani ijmatis ctiafti cx (iphac.
Fen ir. Tracft. i. 7p3
^ '^N 0 T ^4 r 1 O N E S. tudoaccidit quahdoquc vtgenetetur fubito ,
• &quandoqucgcneraturpaularim,& indicbus
' Viie J^'^^''-^^''^^^^^^^^^ t7.ztow 4. f/c «yy^ /?/ir. 5- aliquibus,quando illud,quod gcncratur, no rc
h\tn^f/^^' ^-^^ p^-n.animd. Dc huius mfccnsufM du foluitur,aur proptcr rpillitudine cutis,aut pro
kkm ^''^^: ^ ^P-^'^^^ quod47itmodo non epc necef ptcr groiliticm matcrici . Et proptcr has duas
cre;^^ '^"^''^^'^xiftimat tami-n attrdhcndi a uentriculo cx caufas fit i£l:critia,quum com moucntur vcnti
"P-ij. &G^i^ ^ ^^ncoqucndl cmgratia efie procreatu, qnod lcptcntrionalcs>& in h [ aiflatc ] frigida & quu B.hicme.
nullii!^'^^-'^^'^!^ ^^'^ft^iratus^Ht ^,de uf:tpartUegcreeH, rctinetur fudor confuctus. Et multitudogcne
(/f^J^^IJ^^^^^^^^^-^^^nuf;/,^ lienem credidcrit.At non ui" rationis cholcrx quandoquc cit in hcpatc , 6c "^mre ^^p^^^^^^' qf^oddiclumed.quamuisenimlicna 10 quandoquc cft in corporctoto,fccundu quod
coqnenP' ^^'^'^ mre^^^wf/*?» trabatmon tamen co^ icmiiYu&c cil proptcr apofkmata calida vbicfi-
tui^l pi ^^^"^^^^'^^ corpus poH modum nutriatur, at^ q^ie fint.proptcr iilud,quod alteratur de com-
hxclT^^''^^^'^^^^^^ pro dliarum partym nntntione plcxionead calidirnte, quare multiplicatio lit
fex ^ ^icne attrahitnritrahitur tamen eius ip^ gcncration is cliolcra;. Accidit crgo iclcr itia a
(^nis nutriendi gratiai& concoquitur, vicinitatc apollcmatum calidorum.proptcrca
quia alrcrant complcxioncm,qi!amuis quan-
" ^"^ww citrinay& ni>yra. Caiy. 3. doque accidat illud ctiam lccii nd um fcmitani
JQj. . . ' oppilarionis,6(: prohibitionemcuacuationis .
ado'r^-^^.^^^^^^^^^iocoloris corporis ficda, Et frigida funtdigniora ad gcncrandum cho-
^iirnrn f'^^^^^^'» tcndcns, aut nii;vcdincm ,pp lerani nigrnm:hxcergocllilla,qua; taclacd;)^
5)1:6 '^"^'^^^-^ris citrin4,aut nign adcutcm,(5c -multitudincm. Faclx autcm proptcr priuatio-
ncia(p^^^'.-''^f^ii'iplam (incpurrefadione, quc ncm cuacuarionis, aut c(l priuado abhcparc,
citrii^jj^^^^^^-^^i^i-ir, ficcrct accidcrc tcrtianam iii aut a fciic,aut al> intcftinis,5c mcmbris aiijs. Et
icciiiti ^^'''^^'f^iiam in aigra.Et cauia citrin.v quando non cuacuatur ab iicpatc,aut c(l caula
'^^P^r^»^? PJ^irimum ci\ cx parrchcparis', t5c in agcnrc,autininih-umcnto,ct caufaquccll
%|\/ • ^^^-'^^ii-^^ nigrx-cll cx Ipicne Sc in agcntc, clf dcbiliras viriutis fcparatiuaj ,aut
5^*^'ac ^ T-^^ ^^'cidit vt llr cx hepatc.Et quando- dcbilitas v irrutis cxpulh'uc , 6c caufa,qua: cil in
ipfa^,Q ^^'^f caufi citrinar, (Sc nigvc iimul inilrumcnto,ca oppiiatio mcarus^nutcius^qd'
CrgQj l^^P^<-^-^io comunis corpori. Loquamur cll intcr hcpar,& mcatum, 6c luiius quidcm gc
ictr,{- ^^^^.^'^;icT:crirjacitrina; cS: dicamus , (p nens c(l jila, qua: gcncraturabapo/lcmaribus
giXt . ^"^^inaaut htproptcr muititudincni licpatiscalidis,&duris,cthui'jsgcncrisc(i ictc
^Mbiti^^ '^^^^s cholcrc .irrincaut proprcr pro^ riria , quxdl cum frigore ' [ proprctdcbilitatc ■ ^ ^
^'^>9Uo^ '^^^^^^'^^'^^joiii^^^ii^iS.Er multitudo c< hcpatis, ] quarcconjiipantur cius mcatus,ct il i,,^,^^]
^iiiii, ^ S^^ii^^rarur cx ca.auteltproptcr mcm la,qua: cx coarctationcctiam,& rcliquiscauns
^'^'^c^^a-'^-^^^'^^ ipfani,aut proptcr matcriani a oppilatiojiis, 6c fcias quod quado pcrucnitop
^Vo^^^j.^^*^^nu-,aut propter caufas extrancas. Ec pilatio rctincns cholcram in hcpate,in quocu
^'Ihep^j/^^ 3'''''^^*^^^ gcncrans ipiam in narura, quclocorum (it hcpatis, 6c fcilis,oportct vt cx
Ptcr ^ ' ^'^n^ quLim ipfum valdc calefit pro- ca hat hcpar calidius qua c(l,6c gcncrctur cho^
Pten-^p , ^^dcficicnrcs , | lciiicct aut J pro- lcra plus criam,quam ca, qux gcncratur in di-
,aut p.^^'^^^'^^ain hcpatc, 6c in mcatu cholc- '^^ ipoiitionc lanitatis.Factaautcmcaufalc]lis,aut
■^^ii 1 f -if oppiiarioncm rcrincntem cho- cH propter dcbilitatcjii cius ab attrahcndo cx ^^^^is ch i * '^^^ pi*optcr caiidiratcm complc- hcpatc,ac pra:cipuc quum c(l cum dcbilitate hc ^^- ^'^Me ■■'l^ ] caicrir complcxio hcpa- paris a fcparationc,6c cxpuliloncautproptcr vc ^^^iiii 1 ^^^^*^ cholcram fecundum quod fci hcmcntiam virtutis attracliionis, 6c implct ip«- ^^^tUf^ ^uo . Gencrans \ cro ipiaiu non iii lum valdc vicc vna 6c [ non c.ipit iplam proj!^^aue ^ , ^^f^m corpus.Nam quum ipfum fu ptcr iliud,quod ] ipfum rcplcuit,& cxtcndit ip f "i/^.i^d"!^ ^^S.uiiv^ ' conucrtitur quod in ipfo cIl cx fum,dcindc cadit virruscius,6c non rraliit.aut t|u« •l^Ui)^ fu '^^ ^Wcram. Et materia funt cibi,ac proprer caium oppilarionis in mcaru cius ad
I h "^^^olc^-^^'^ gcnerc eorum, a quibus gcncra- intcllina . Et quandoquc iit iila oppilatio pro- \ -^Ptcr ^^;^^'^proptcrcaliditatcmiproru,auc ^ ptcrca quod vchcmcnrcr ^ [ rctinctur J m hc- IBcoaraatur ?^'^itate ^^^^fcm conuerfionis corum ad pate iliud, quod ad ipfum concurrit dc cholcbf^^^'no^^ ' t [ j iii (lomacho ra fubito , proptcr multitudincm gcncratio-
1 V 1 r a gcnerationecholcre nis , aut vchcmcntiam c .pullionis hcparis , aut
V f ^^^scxt • autcm extrancx funt,licut ca- attractionis fcliis, quare coopcritur orihcium \ coV^'^^'^^^^ dominani; luocr ipsti, &c Ipar mcatus cx eo,quod rctiactur,cr cum hoc,quo-
V r.^tati ^'^^P^^J^ caufam , qux ca,ficut morfus nia uir tus [ alia]dcbilitatu r.Et quapcioquc fit ^ ^ ^^^^^^^
V Q J 3utD, . P^nris,aut pculHo vcipx fgroi prcptcr rcliquas cau/a oppiiarion/s.^c iiia,qijc cumcntmn. r ^^aciM,'^^^^^'^pcdiculi vuituris.Etqu cll in colica.tit,proptcrcaquod humor viico.
' Vrdi /^^^^ mcdidna; cbibitx ficut t'd' . fus glutinat facicm mcatus,quarcchoicranon
r^J imJa ^^Pero^.quum funt talitcr quod ^ ' clfunditur ad uitcftina . Sc hxc cil nia , cuius
(^^^^^Un. ^''^^^>^' vcncnumfccundumpiu caufa cllcolica. Ell cnim ictcritiaqua;dam,
f^toTrf^^^^^^^^^ifO- Et inicteritiaquidcm, qucc htcum colica, ScnoncR cms caiila co.
^^niirr:udincmcholcriquado. hca , imo funt amb.^ Innul communican-
Sy^,!^^^P^^'fiocx,n jiplaproptcr tcs in cauia vna, Sc cll oppilano ' | p^^^'f^^^-
&^^aJo^^^^^i^^oria:dusfaper (an^ ta , qux pcru.nit ] ad nKa.um chi<, antc-
Accft fccundumfcMiiitanrcxpulfio quam accidcrct colica, ^J^^;^!^^^^^^^^^
cil iclctitia crctica.Et iixc muiti- ram ctiancli ad mLcRma , dc ablucic ca , poll
" c^ua,v\\
quam ergo ha^ fuit prohibita, ad hoc vt effun dcretur adiincefl:ina,no fucrunt abluta,(5i: multiplicatsE fuerunt incis humiditatcs,& c5mouerunt colicam,6c accidit vt cholcra rcdiret ad corpus^quarccommouit ideritiam.Et in omiiiquide oppilatioiic in mcatu hcpatis ad fel , aut in mcatu fcllis ad intcdina ,quxQflex incarnationcautporo no fpcratur lianitas. Fa6ba autemabinte(linisefl:illud,quod quidamexiflimant,qu6dquandoqueaccidit ut aggregeturin intcflinis>& proprie colon,cholerxplu rimum,quiB iam cffufa iiiit ad caA non cgrc-
«.B.prohibcme ^^^r ab ' . r .,.r^i.,.„.;; i^.,-
fplenisA qu^ fimilantur els,qnnm ii^, L^^.
minifcitur^ l natura tcndcns ^^-P^^*^ '.^tplucufTionis proptcr caulam "O'-'^^^"^'^"^'-' jnaai, bi«=^ rimisquidcm habcntium pi-optcr accidit conflridio naruraruni ^'^^'"'"^J^.nitu i rctcntioncm cxcitaioris mordicariin» 1 ^^.^^j.
fcnVifti,&7n"ilTo7qu7habct i^^t^^»^^,^^''" 'Lui "3 dam]&noncuratur,ncquerclomitui ... .
teria, eft timor
10 morsfubita. ^[Rcliquxautelpceicsi ^^if.
ritic hcpatic^lquc c(t ab ^ipo^^^""^^ ^".'^arefti'^ y quam dixit Hippo.& dixit. Qinif^^.'}^J^j^ n^a- ipi»^ iacricodurum,tunc illud cft <i.^'^'"^;,,iiiHaiii' ^"'J'
f B petuenk.
q &.feU«aqa>
_ ^jcisproptcrcaufamo [ rclblucntc,]qua
rcnon inucnitcholcra,qu£E in fcllc,locumj in qucmcuacuctur : quamuis mcatus fit apcrtus , & hoc valdcparum fit, & quafilonginquum : quoniamcholcra quando multiplicatur, Sc^ [ colligiturjin intcftino,c.xtrahit lcipfam, & a-
lia,nifiaccidatfenfuivtdcftruatur,autexpulfi- l.— -.- u -
ua: ut cadat.Idcritia autcm nigra fplcnctica ip vl^uc ad xni;. dicm. fain modis fuxgenerationis cft fccundu idcritiam [cholcricam,] inquantumciusgcneratio cft proptcr oppilationcm vtrorunqi mca tuum,& inquantum ciusgcncratiocft proptcr debilitatcm quarundam virtutum, & fortitudincm quarundamcarum.Vcrum idcritia ni gra hcpatica quandoq-, cft proptcr vchcmcntia caliditatis hepatis,qua; adurit fanguinc,ducen do ipfum ad nigrcdincm:& facit muliiplicarc
la.Et Hippoc.quidcm iam dixit |J|S^' jti;^ ' qux ad ipfum rcfcruntm-,quod [ ^jpi- ^ ^ Ipccics mala in vrina pat: .jo in
litudo herbi, & cft cum ca pi-^^""f Auiiirasii^ y tre & fcbris & trcmor idcbilis,& ^*! ,'1 • .te'^''if locutione'^ [cx liqucfac1:ioac] &
Dc arquato affcau qiurat qnijpiam, [ef an morbus.an mor'oojam,Hcl ctuim .A/^i"'^ ^ jl^ ^^^0' tur.an iccinorisynd aliarum qnoquc f''^^^^^!^^^ j^ei0^ 'Brcuihus crip.ccrtum esi.quum tota cutn^ ^gff,0 ,yclpallido,ucUtrof o^jI^
quc oculi colorc, ucl lutco,yclpa
icrmt,altcratruis qushiliofumfanguinem
men hic morbusfolet.ut etiam alij 4f^^^l^.f,,s,fl
Part 297
uerfa caufa,a qua totfymptomatu?n^, color fitmorbus.Seqm ucrd hic 0O) rxuimP
tis morhijquandoque etic
am natur.t u
?f^'^ ^QYporis
do iplum aa nigrcaincm:oc racit iiuiiijpiicm c ram infe&a ftt:fymptoma hoc in ^^fi^l^^i^^^^ ^ mclancholiam in corporc.(iipd fi ipfa ' [ iuuc fcmhus.quod quidem fymptoma ut GaW • ■■^j^jcf \ ^aUroTdio rit ] cx fplcnc & mcatu =^ [ aliquid,complctur ] immcdiatcuel fe^regatridsM ^^^^''^^''"'1^^«'^ f\ iwio. res,& quadoquc cft proptcr vehcmcntiam fri^ tur.fcgrrgatricisyquA hiliofum humorm .^^^•^.p/f'
giditatiscius,quarcproptcr ipfamcoturbatur " •"«''w^
i"anguis,& nigrcfcit, & quandoqueeft illud fri gus cum ficcitate,& quandoquc cft cum humi ditatc . Et quandoquc cft proptcr apoftcmata frigidadura . Ictcritiavero nigra,quxeft caufa
corporis totius ,aut cft pr optcr uchcmcntia ca- qimur.quum cx oujirnuwfn;,i.^ — ' • -^^ ^rtif"-}
^iditatis corporis totius , & adurit languincm fnorhi generejit:natur£autem uirn, ^^J.^^^-^ f^^^^^^^r
^ciendo nigrum:autproprcr vchcmctiam fri 4^ morhofammateriam natura ualidior jia '■' ^^^pp ■
giditatis,(^ congclat ipfum,& dcnigrat cum,& habet tamen femper coniunBam ^^f^^^f^^^
omnis idcritia citrina autnigra>qu£e cftpro^ . • ^i.ru.ta
ptcr corpustotum,eft caula vcnarumproccde
tium intoto corpore,& cft corruptio conucr
fionis fanguinis ad ipfum fccundum compa-
rationcm corruptionis coucrfionis fanguinis
admatcriam hydropifis hypofarc^ facl£E,qua-
uis non fit illic corruptio apparens in hcpate , ctus notitia adi .
imo fit in vcnis tanaim,& tibi quidcm poflibi loc.aff.c^ CcLfu
le cft vtdiuidas , & fcias , quod idcritianigra 5»
c]uandoque fit propter multitudincm; Et qua-
doquc fit proptcr retcntionem ; & fccundum
quod di£lumcftin citrina,& quandoqjaggrc-
gantur vtrxquc icteitie fimul,aut quia cholc- , M. Alia lice. rx ' t [ . ^ .] ^ ip^i commi^
,a fpatfae. fcctur cx f^nguinc accidit aduftio , & fit " [ nio B.mtUcholia ^^.^j^^ componuntur ambo humorcs^aut quia
in vtrifq; latcribus fimul cft nocumentum , f
latcrchepatis & cholcra:,& latcrc fpienis, & ia luuumi cauL
cxiftimauerunt quidam,^ cholera accidit fubi °° albcfcit cum cacgcftio ca
to,& melancholia non accidit fubito j & fuit oppilatiua;im6 quan
corum mtentio ad hoc,qu6d caufa gcncratio-
nis choleraj eft fortior cauiagcnerationis me-
lancholic,& melancholia gcncratur paulatim,
& rcs non eft ita,quamuis iit plurimum fecun
dumquod ipfi dixerunt.Et quandoquc accidic
ctiam idcruianii5U,vtfucnfis agritudiaum
quitur,quum cx ohjlruaionccx 'i^f^^^^Pf - -,, ,#-f
iHs fuhic&um proximum cutis csiM^^ vr»^/^'/''''^?' / unus , quamuis aliqui iecinoris fcmpc^ dc^''^^'^[oii' cximmarint.Sed,utdoaijfme ^«^r/i^'/'!.^'!,/ curat.rieque uitioieciiwris tantumtnodop^^^^^li^ d
nulli medicorum existimant:fcd & «^'^^' hnfl^if t^j ^ ^ renes^&laxuminteltinum caujafii»y ^^0^^'^ l' Clus notitia adi ^retmm.& ^Auluin U - i fum lib.s.
' Dr fignis caufarum 'Mtii^ citrin^-
•triJi^^S^''^^ Cias quod in pluribus i^'^''!'!^^^^^^^^
SCiasqui gra,tinj
citrina,eft acutior,]& niaSi^^J^f'.^ 3Uf^%itl^^' tatis hepatis,& uirtutiseuis. ^^^^^^figiia (^g' riacomplcxioniscalid.x mhci- jj<rni^^Li(?i^ gna nota,fiuc iint ilgna ill^^'' rcut q^^^^ V''^ matum calidorum, aut 'i^,'/\V;nc,q^^^^ .s^n'''!
fcntiturgrauitas,qua:.w.- ^.[r^iic^'- y.ji niinoratur appctitus, & "^"ijV urin^ ' fiif^^' /J cxficcatur corpus. Et rubeic ..iiicn.^^tl^^J / fit fubito , & fi fueritcauia^n ^^^eA^^^jj^ti" liditatis cgriiudinis cholera J ^^^j^ta^*^jtri' matio ciui iu C3,tuc Ij^u^i ■
"1, foli., coloris corporis. & nigrcdo facici f '''' ^^^^^^^'^io lingue.& arefadio,& conil* ioi, hpmsP^^^^^^^Pi^^opfei^caquodcrcliolera] ve-
^ione^^"!^^'^'^ difpofitionibus jpropterrcte ^cind^ ^ u corporc abfqucexpulfionc.
grcji .^'^"^nicntiacitrinitatiscius^deindcniris oH ^'.^ groQltics cius.Sc uchcmcntia fa:to
Fen i/. Tra(5l. i.
tc,& cftgcncratiocius paulatim,& tlnCfcura in
cgeftionccll intcr albedincm & citrinitate,fed cfl: in vrina fortis valde [ ictcritia,] quum m B.ifterituIis. noneftillicdcbilitas virtutum hepatis cxpuUx AUaiKcu. uarum . Quidam autemcxiilimauerunt,qu6d in illa,quccn:"cx fcllc,cum rcctiiicatione hcpatis,urinacft fecundum colorcm fuum,ct dilpo fitioncs fuas naturalcs, ct hoc ert impollibile .
ri^Z >^ groQitics cius.& uchcmcntia fa:to Jitioncs luas naruraics, cr aoc eii unpuiiiuiie . com , ^'^s in fine.Veriimfaaa a malitia lo hepar naquc fanum cxpcllit cholcrainprimis j^^^plcxionis calide in toto corporcctl, ut fit ad tclrquod i\ non fcccrit, tuncad unnam , ct tus^?P^^Pus caliditaa:us,6c inipfofitpruri ' ' " ^
fi,^? ^^^.^PPctitus paruus cu acccptioncgrofdensa^ fitcgcftio proxima confucta:,tefcntip ^"^f^fcm,6c fimilitcr urina,(3c vt vcn? fitcuJl^^f calidGB valdc,altcrati coloris: & no Vtk ^ i ^^^^^Scftionis, & grauitatcpartiu ^i4im " ^^'^'^s>^icutca in dilpofitionc oppila- W "^^ltotics cil c^^cdio rinda A corpus rnn" »
^Heda,. r - - .
ptct apoftc^'^^^^ oppilatiua;.Qupd fi fueritj^ro-
cius^J^f^^^^a calidum,autdurum,lcics figna ^ cis.qu^^^^l^^ Ex oppilariuxaute
prohibct ipfam pcnctrare in fanguincm quantum potcd . Verum quando mulnplicatur rcmanentia vrinx alb? cum icteritia, autparum tincra Cil,c(ldeterius,ctmagis timcdum,qu6d cadat habcns cam in hydropifim,quoniam figniticat quod oppilatio cW ex frigoi c. Vcncno Ihm autcm fignificat morfus,fi cll ab animali . "micorics cit ci;cl tio rinCta,Oc corpus Sod fi e(t a uencno , fignificant ip fam pr^tcrK appropriatur hcpar aliquo figno^ »o ta ranitas,ct bonitas humorum,ct aduentiis jp fingulari ci. & non fit fiibito^ficut eft fius fubito,ablquc altcrationc cgeftioms ad al- ■ •• - ..^. . bcdincm.Eiusvero,quxcrcticacft>hgna lunt ,
quoniam ipfa fit in a;gritudinibus acutis,habc tibuscrifcspcrcam, ctfunt cumea figna alia crifis,ficut nau(ca,ct fubuerfio fiomachi, ct uo mitus cholcricus,ct vchcmentia uigiliarum,et fitis,ct paruitas appctitus cibi , et amaritudo oris ctparuitas anhclitus,ctficcitas natur^. Et crcticamquidcm figuitlcat crifis tantum , fcd 5" bonitas ,et mahtia ucrificantur cum fignificationibus " [ fignificantibus uicinantibus,]queadmodum deeis diccmus incapitulo fuo . Et puliusquidcmin icteritia citrinainpluribus difpofitionibus cft paruus,propterdcbilitatem virtutis,fcd non eft uchemcns,quoni,a [cho lcrajcftlcuisf' [calida.] Scd cft durusproptcr vehcmcntiam ficcitatis , ct no efi propter illud acuta vclox,quoniam uirtus non cft cum illa fortitu dine proptcr malitiam complcxionis . Et cum ictcntia quidem citrina multotics cgreditur
"gnis i > ^"^^^^^icta lunt. hx oppiiariux^auu nisii^^, ^P^i"^ibilibus, funtalbificatio cgcftioius, f^^^Js horis,aut paucitascitriniiatis efuo g.^^^^r^^entiacitrinitatisvrin^ in colore
, — v^uicni ^
dolo^^^i^^^^^^^o in mirach in latcrc dcxtro , & potc t ^^^^itio apud cibLi,& pruritus in coiv ' ftrijm V ^ ' ^ l^^nitas fomni fupcr latus finitur cu, '^'■^^'^"^ ^ [ cholera] cius noii^ albificationc.a{|^^^„^S^ftio fubito , vchcmcnti dcalba-
accici "^.^^Uf crgo cgefiio in primis,dcinde '^^fceoft & cum hcpaticanon albifica-
iilud \^"^>»ifi gr^datim: fcl enim tranfmittit
^<^d in ea cft dc cholera paulatim vfquc itio^^^^^^^^^^Pat] & fimilitcralbificaturS [cge tio ciu ^^^^^^"^ vlqucquo complcatur albifica
n F.qn§ cisaf fociantar.
o B. Alia litf ra. caliditas ^ leuis p B Alia iicera.
dit Q ?p ^^ni apparcat ideritia, & quando ca ^inasf^ ^^^^ inmcatu, quicftin fcllcad inteitici/ti opcrationibus hcpafis nocu
^t^y^^ P^^aitcritum^ncquc in horanifi pofi- «^non • ^^^'^^^^ rctentionccholcr^in ipfo, tU^c a ^^^^"^f viam li [ quum fcl fit J plcnu m-, fortisT^^^^iantudo oris vchementior , & fitis Dlo^ ' ' '^.^^olericalquidcm plurimum com i\x^ ^^licam,aut aflbciatur ci fccundu mo- / ^ f^ius ■ innuiraus , 6c illam cx oppilatiua , ' V [^iia^^^^^^^^^'^S"s,autconftipatio,fignific:it fPofiti^P^^^fcnta. JEtcx fummacarumcftcdi-
iudor citrinus.
fignis caufarum iBeritu mgrx.
Cap. 5.
^^mo ^^'^P^tis totius.Si autcm caufacius cft cedcj ^^^ft^»s,fignificatipfam rcgimcn praj^ ^lich . VHpdfi cius caufa fucrif nafccntia rci ^UatiQ^^^^incarnario,fignificabitipfam afti^ Vis afiiduatio fignorum oppila
^peritj, P^^^^itas iuuamcnti adminiftrationis ^UacaLir^'""^^^ clyfteribus,acalijs,& illa, in ^is.au;T.^^ftdcbilitas virrutiscxpulfiuxhepa-
FAdam quidem a fplenc folum,fignificat .cp noncftdtrina.dcindefit nigra. Citrina.n. nonfitafplenc omnino.licet nigrafiatquadoqucabhepatc.Vcrumnigrafplcncticavchc , mentioris cft nigrcdinis , ^ [ et ieparant cam ] * B-aflocutur« figna duritici fplenis,ct mngnitudocius, ctdo lores cius, qui funt in finiUro laterc, ctquod quandqquc funt cgcftio , ct urina in ca nigra: , Et quandoqucegrcditur in cgeftioncffxnigra ct hoc cft fignum fortc-Lt quandoquc laluatur urina,quum noncftin hcpate nocumcntum, fi non ucnit ad ipfum nocumcntum aduentu fupcrfluo.Eft cnim tunc ihiuscius,fignificano quod ictcritiacftfplcnctica.Etin hac ictcritia mirachquandoquecftextcniumcumdoioic, |. ^ j.,.,, ,-^iiii-imnm natura
^ ^^^^^^uis^opcratiombus hcpatis dcbili-
^ ^^^'i^tQ ^i^' -r-«"-x.. ^tr
f^inoW^/^^^qiieaflbciantur ci i [ cgcftio lanf ^^Ufa f V-^ figna debilitatis. Etilia, in qua ^^^*em^ ^^^^^^ uirtutum fcUis, cft cum nau ^^^ti,6c amaritudine,abfquc grauita-
mei opp lationcm in mcatibus,fisn,hcantgi-a uiSsvXmcns,ctd>fticultasdorni.cndiluper
Sidun ct dutum,runt fignactus,ctcum tacw
b B guefgues ,
i i.rufedo.
c B.color.
proptcrdcbilitafcni, non cftgrauitas . Quod Ci fncrit debilitas iicpatis ctiam, fignificat ip{am lignacius.Et fadamcx apoftcmatcfignificant, quod nocumcntaprimaapparcntin licpate,(Sc fplcn efi Ihluus non Iicrus,nifi cCi co nocumcn ta fucrint licpatis facicntia mclanclaoliam . Et noncftnigrcdo'- ! f ] pura.ficut in fplcnctica: 5c fignificat ipfam nocumcntum in vnna.Et ii fucritcorruptio cxla tere caliditatis, 5c ficcitatis^crit nigrcdo ad ci- lo trinitatem dccliuis. Et fi fucritcx latcrecaliditatis & humiditatis,crit illiccitrinitas,cum ru bcdinCjficut^ [ citrinitas ] quosdam.Et fi fuerit cxlaterefrigiditatis & ficcitatis , & frigus crit domiBans,crit ad uiriditatcm.-aut ficcitas dominans,eritad nigrcdincm.Et fi fucritcxlatcrc fi'igiditaris&: humiditatis,trigiditatc& humiditatc vinccntc,crit ad citrinitatcm quairda & phinicitatcm,& li fucrit frigiditas vinccns , eritad viriditatcm.Splcnctica: vcro [ colora- tor ] vuus cft.
mcnfuram, qux tolcratur trlbus
cis, quGB coniungunt niundificationc^^^^^^jj tia; cum cdudionc matcria; P^^". "ujnivnC' tris,cft vt finnantur aquiE folioru rap ^^. j.cafiLx fiftuhc i.ix.Sc feminisatriplici^^^^'.;;^^^, locs danic.j. <5c croci danic.i.hoc clt ra^^^^^^j^ quaj cft cum apcftcmatccalidoinner ^^y^ in mcatibus, & fcbricitatctiam.tf" j'|'j.iuiaquahordci,& olcra.& l>CLmdum q» ^^ijm fti in capitulo apoftematum l^^^P^^^^^^^tiiitas • non cft in prolongationc (ermoni .^^^^ j ^j, Qiuunquc apparct maturatio, [ ^^P^ ^j^iiia, {»■ in quibus cft fcammonca , & ^^^9'^^^^ti(\^^ poftquam frcgcris cumcis,qLfC Inn .jjjj^quc
curcutx,& cndiuic,& f^^li^"^^^" ...moiict? # fciuifti. Etad fiimmum,dumnon H- .^(iJi
tio,non habcas fpcm in ^'ii''^^'^">Jortis>'l?f!^ tix.Sed li fcbris nonCft,& virtusjitr^^.^^^ecft/
Dc curaiclerlti^ citrlnx.
illudcft fignificatio apoftcmatum j jjiio inftammatio,tunctibi incftadmim^ ., .,.^fci' fufat, & ^ [ cibos infr
inftammado^tunc tibi' i ncft ad i^^^" '/'.'^^5 etci' \y ^ [ cibos infrigidatosdcpiic j^^diii«,j;^ bos infri2;idatos dc carnc4iaccina,c
» t B. AHa litcra. quiuisnon cuacuecur aute ria*
SCias,qu6d intcntio in curationc iclcritiead duas r(*s tcndit^quarum vnacft vt rcmouca ^ur iclcritia ipfa, cumcoquod rcloluic iplam acutc,& aboculocum mcdicinis notis,lauatiuis,& cum collyrijsoculi,& cmn mcdicinisfo lutionceduccntibus materiam facicntcm irtc- jo ritiam.Et icciida vcrtitur ad caul'am,& abfcindit cam,- & cft aut rcdificatiocomplcxionis , aut confortatio virtutis, aiit rcgime apoftcma tis,autapcrtio oppilationis.Autcuacuatiopcr phlcbotomiam balilicc.aut faluatclLx,aut vcna rum,qua: iunt lub linguaex co, quod narraue runtquidam.& fi non fucrit illud,tunc cii vcn tolationc fupralocnm hcpatisliib fpatuladcx tia,aut Cub eo in fpatio,quod cft lubcoftis.Aut cuacuatio , quxeft cum folutionc vcntris cua- 4° cuantc matcnam t [ ] & cuacuatio cum vomitu.nam ipfiicft iuuati^ uus in omni iclcritia. Vcrum in curationcno cumcti vpncni,abrciflio caufccft mclius,quod oportctprajmittcrc,quareoportct vtcum ea occupatio fiatprimo.Et idcritijc quidem cuiuscaulaeftcomplcxiocalida in hcpatcautin corporc,aut in fcUc proptcr aliquam caufarii , pra:tcrcbibita& comcfta,& qua: iLintcx ambo bus,cura cft,fi cft illic rcpletio saguinca,& cho lcrica, cum cuacuationcamborum ly principio rei,fanguinis quidcm per phlcbotomiam, ficutcxbafilica, fcd cholcra; pcr folutioncm vcntriscum cis,qux funtficut myrob.& fumu {lcrrx,& ficut cum fcammo . in iaftcacctofob [ coagulato,] & ad ulrimumcuin iblucntibus cholcram,aut fpccicbus aquccalci facVis fortibus cum myrob.& fcammonca , & fimilibus . Dcfcriptioaqua: calbi bona.Rccipc laclis capri ^ ni lib.iij.& carthami quantum manu capi po- ^ tcft,teratur,& dinbluarur digitis inlactchora vna,dcindc colctur, & d iniittatu r,y t lac coagu lctur in nod:c,dcindc coictur acafcitatc fua,& accipiatur aquofitas cius , & proijciatur fupcr ipfamaliquid mellisautzuccari,aut falis indi pondus ?.ij.Et fi uis ipfam faccre fortcm.ponc in ca fcammoncai danic.i. bibatur cx ea lccudii
ctaquas frucf uum,ct luccos cornm'^^Jj-jj,i,dc aquamgranatorum in '^^^^'^^^'wfAiis , ^^^' carnc vaccina,ct acctotum ^^'.P^^''^^ j^qiiei^^^' cos olcrum frigidorum, plurnna n^^^^ ^.^^^0 rum quamuislinrc.v cibis,tamcn 1 ^.^^^^jpitii prictas fortiorum mcdicinariim i a^^^l^^t li in rcCUficado complcxioncm.cf ^^.^^-^^,(.11^
dilpofirioniscftillud,quodrcciK , u3lcs>
■ • t fuccimoriparf^^j^V|i' dus^xxx.namin^ liniili'
liorum raphani, ct liicci mori bibatur cx co pon " '^'
ditur ctiam intcutio ip'fius i^^^f^^^^J^^onfe'^^' ^ tcr fi fucrit inflammatio in ^cile.^^ ^^^^o^
lac afininumdccoaum '^^^'^ ^j^fl.uu cua^J. lumatur in potu. autluccus ^^^""'.bctiir'^ ,i frigida.Et quand oqiic contcrt^ut^^^^.^^^piLir^ muspancazy ' ' —•^^ ^
ma vj.dicbus._
trcfadioncmeius , ct ingrofiat in ca,ct iftis quidcm noii cou'
,s.Hoccuiimlaiwt>V quo'''
vinum,nifi plurimc comnulHiui'^^^j^car^'^ ucniant nifiad illud , quod ^^^[^iiiabet^'^^
ct ad ius carnis auis,ct omnis tiam cx caufa calida , opon lias,ct iram ct motum plurimuu ;
[ ct mfilcjidas hepaisiicficarii. « ;;;'b;V<
»■ j
Etquandoque caliditas cft in ^^^^
ncm cum aquis i> [ frigidis ^^^j/j^^^aii^^''^^^^ . dccodx i unt mcdicimr trigi^?^;|^fi,tes i^J^^pe ' /
idcritix , ct i '[ iam] adnfinii^^^^^jj^ipialj^f^
vcro frigidaaau,ct ilWn^^^^ ^^^^cio^^^^ narum conftipantium,prohi'^^^^^j.^r in idcritix, cti [iam] admii^i^^^^^jiiplai ^ tionehcparis,ct fcllis calidorum^^^^^^iiiici^^i. ca,ct quandoque dantur in p^^ . ^y. fc^^^ ^ quibus lunt trochifci comp^^^j la.^i^^^foi^ truli& l'cminc cndiuix,& 1^^^^ • oai^^f.ffU fcmine cucurbita:,& fandalisA ^.^ijciaf ■
ill' /
ru7aifunVpti7xq\7iTb7artil^^i'^^^^ ,5^^ ^?"^
expcrtus lum iuuametuni ^^!';l.^iru ftrii hcpati in eo,quod cft iu ^ du fuccis infrigidatis fuper ni^i^f^^ jgidi^^^^^^ liS;Ct caphora,itaut fcntiatur li^
Fen if.
Jaf^[P^"i^"^cnimrcmouct itoitiam.& albififuf>^,-?^]^?^ -^"^ dicbus aliquibus Si aurem caufa
maeorum:drach,i.& s.cum aqua foenicuii, & adminidrctur diebus aliquibus , fimilitcrcfl: enim ranatiuu,& nos iam cxpcrti fumus ipsii multotics.Ety [afimar ] eftcx mclioribus mc r dicinisicT:eritia:,(5c''Cdcbiiior ] ifla ellin qua ei\ oppilatio in meatibuscholcric, Scd clylleria & folutiua funt conucnicntiorain ds.et af fumuntur foiutiua ex eis, qua; funt ficur epit- ^^pitul r"'^'*^*""^** oppuationis pr^EaictJcin hymum & polypodiii,ponantur in cis ifte rae B.Alialirera. tionp n'*i^^^.^^^^^c^phicbotomia,&: prouoca- lo dicinx.Dcfcriptio bonaadiUud Recipc.:)'[gra Redpeex piiu-
norumpini.drach,iiii.agarici.drach:iij.]& fuc lis «'^''loequar cicuparorij. drach. iij. informcnturex cis pi- "t" <^"*<^ )^3g^-
ii^ai i^ I i'o- rici ccrcus diui
lula; , & bibatur ex eis . drach. i. & itcrctur drach% multoticsA quando chronica fit idcritia op- Alia luera. !iepilatiua, tuncneceflarium cft:fumere diacur- <^'P'^ granoru pi cuma,& thcriacam,aut fimilia ex eis, qux ape- ",^^^1'« itlcus riunturcumfortitudine,(Sc fimiliter dialacca. drad».j. ^ Et :}uando efl:cumoppilationcfcbris,tunc a- ^QUa ri ~* — "^^^^"'-«-^tii^-iuui u*. iJLuim«.iLi, tripliccs funtbonivaIde:quoniam funtaperi- ^^odu t^iigidum(5c humidu, quemad- tiui & extindiui.Etfimilitcr radix laduceb^de b «.Aiialitera.
^UUm"^ ^^^Po^itio facit ipfum neccflarium,<5c aqua ] dc qua fumatur pondus.drach.ii.Vum an"^;^
aoeiMc ..^ ^::.,.. • j_ . nicUe.EtfimiUteraquacufcutx ,& cndiuix c c B.araarje.
[ dc myrrha] cum rotuUs cafie fiftuliE,cum oleo amygdaUno amaro Sc duIci.Curationes au tem idcritia: in quibusattenditur mtcntio asgritiidinis ipfius, & rcfolurionis cius , Ucet in cis fint apertio oppilationuni, & reUqua iuuamcnta, alia: funtpotioncs,(Sc aii^ funtabkitio ncs,&: aUa; funt [ Aernutationcs , Sc piurimu "putpur-
i:e?im- ^ ^^^^^^ in hcpate,(Sc fcUc.curctur cum QnniT ^^^^'^^^ indebilitatchcpatis. Nam a^f^^ *^^^^*lhs>cft iUacura ctiam.Ad regimc plcuh ^P^^^^^^^^^s iani inuimus lioc, 6c coni- Pilatiu ^^'^^^■^<^«cm in capitulo liepatis.In op oppjj 3 ^^^;^ illud , quod communicatomni capit^, , ^'^ft cura oppilationis pr^Edidajin tioj^ P ^^^^P^tis,cx phiebotomia , & prouocafoim/^^^-^l^^foppilatio ingibbofitatc , &cx dufi^ Jj5^^^^»^i fucrit in concauitate fecuncona/^^^"^^^^^'^"i'ttaUcncnt a fc omnc,quod ^^iam ^^'a- ^^^iccat,quamuis fit caUdum,quo cit fof^^^ mcatuj , & oppilationcm ctfiinittac 1 cis,qu9 rcdiora funt,cft vtpr^
Part 298
^ciiide ^ ^ ^^^^^"^'"^ cius, 6c humciaatione , ^ificari '^"^^'^^ ^^"^ cum apcrtione. Et fitlcacQ,n.Ii^^^^^ ^^iindoquccaUdum 6c humidu,
«is Gii^^^^^^^ fine, aut incipicndo , tunc cx doZy ^^^^^^' fcquaris iUud foluen qu^^ ^^^^^ '^'^^"^ tolcrat ipfam, 5c fccundu qu5j q!^^"^?^^ fokitionc vcntris, <5c fcias , tris 3-^^'^^^ incipis cum folutionc ucn- ^tiforfT*^^'^^'^'^^ imprcfl[ionc,tunctibi incft forti ^ ' ^ ^^^i^ifi^us , J dcinde folutiuo
^uiii'^ ^P^i'tct vt des in potu vice vna fccun
fcpn., ^^[^'^idincm.Et fi fucrit oppilatio cx na iuuamcntum carumcft in oculo,<5c facic, <5c a- ^'1« . , -r
noncxiftimo quod fit ei nien ^"7 ^^^^^^^ autcm dixcrunr ci mcdica . cifni; ^"^^'^^"nt fumcfucci portulacx, (5c fuc-
exidi ' .^^^^'^"^^cctofiB. n [omnium fecundu «ccoi, ^"^^^^] ^ facbuUireomnia fimul , ^Qacer"?^*^ ponanturquantumiUuddc luc k d.v^ ^^^^^^ aUquantulo t hcrbi contriti .
^ cat
^.^'^f u nt,in potu dctur cx co aliquid , cum ^phani, " " • • • ■vArii*^^^^^^^^^^ cum quartaamborQ cofti, ct conr ^i^^ fi-icritoppilario cx ficcitate , Sc ^^fi^adione.] 5c iiUid eft cis.f' [ quod fignifi
lia; funt,quic funt rcgimcncommunc,ficutcfl: quens,Hmradix adnliniftratio^f [ cur.irianis e fa-
per& ipfani, & fuper id quoJ _ curriccurfu ei* J ex adniiniiira-
tinar cum aquis fortibus.& quado incipit min u«ne. gercmmgar in tina,quoniam cft cura cius. 5c quando cgrcditur cx baUico , coopcriatur, ut no adueniat ci frigus omnino,& dormiat coo
tis_^^ c ^^^^^^^^^' ^ lemine melonis cxcortica 4^ pcrtus . ea vcro, qua; funt pra:ter baineum cx
om,^,;a: u,....- ^^n.; iUis,quc admiuiftrantur vfu medicinx, fuut ,
qu;r extrahuntcx cutcideritiam.(Scmedicine,
qux cxtrahunt illud,quandoqucextraliunt ip fum aut cum folutionc ucntris, < f f aut cum fudore,<5c mclius eft vt fit fuper cxercitiumA laborem, ct fitim,ct propriequado cft facicns fudarc potus , ctfimilitcr poft balneum.ct iUi,qui fu<: icleritiiE curationcm uult,
.j, ^ , • cum rcfolutionc nocentfrigus,ct fcptcntrio,
^orc-f'^'^'.^^^^^^ anifum , <5c focniculum finc ri- 5 nifi vcUtpcr ea rcfiftorc mcdicinx calide , et S ,^^^^iUrcradcuaciiandam folutioncucn
fiil^^r^'"' ^^^^cadminiftrabislcnificantia ex ^cs^f ^^'^'■^^^s j cholcramficut mucillagi- ^alit. ^^^^^ (cbcften <5c fimUia cum olco amyg tccai-^j* ^^^^ ^ oppilatio fueritcx apoftemaerg^3 ^^^^^tuuc cura cius crit cura ipfiu s.Quum clim.^^'"|^^^atur,lis audaxad dandum inpotu
i:cs ii^ J^^^^^in,5c fi fuerit apoftcma duru,tunc fctuf P^^critdiificilis:oportebitcnim,vt cu- OpQ^.,, P^i^cma durum. tt vfqucquofiet illud, fius c^'^,^^' intcndatur intcntio i£tcritiaj ipdicemus . Et medicinx quide
PilatiQ P^^^^optaidi^Liajfuntin capituloop- ^ ^
I Ptij^. L ^.^^ hcpatis . Et cx apcritiuis bonis pro- ^ plures eorum,qui philofophantur ad eas . ct K^^if/t^nifu capituU funt fquilla.<5c aflaruin, & cx medicinis bibitis [cognitis J cft vt iii potu
[ aggrcgare ] cam.ficut fumit in potupipcr,dc inde poftiUud fedeat in aquafrigida. ct dicitur quod patientes ideritiam iuuanturpcr co fidcrationcm in rcbus cirrinis.IUudcnimmo uetnaturam adcxpcUendum materiam citri nam totam ad cutcm,quareadiuuatur adiuto rium curationis in ca.ego vcro non fum cx illis,qui ncgcm huiufm'jdi curationes,ficut sut
{ \f B. auc prouocatioae .
g E.remittere.
' ^^^^^ion^'^ ^garicus ] 6c ca,in quibus funt cfi >ano;.ij,^/^5^*i^tioncs,alix.'' [ Aut] fumantur
^S': SZ^^l^'^}^'^ maioris^ [:drach:xxx.]<5cpaf
*nULi,.^"!J^^^*^f^^"nm.drach.v.6c fulphuris ci i\i,6^^l*^'^^'pithymi , 6c fcminis apii mon- ^^^'^iUu''^.^ "^'^ thurisalbi,omniuman. ^•^^occdbcUcntur, 6c fumatur cx^asu
^ ^ ^ ^ . h B.Wu !ic£
fumatftansintina.unc. ii. fucci raphani cum fadcanbui drach.s.bauracctunc.i. [uini, ] Nam ipfano '^''^'^ moratur quin cxtrahant cx ca citrinit atem.et itcrum fumatur manipulus afparagi, ct pugil Uis ciceris,ct dccoquanrur in uafc vitreato cu. V. kift aquiE,dc qua in potu fumatur mixta cu uino/i non cft feb.(5c fi eft fcb.potetur fola.de-
Ic fi. citrinitas.
4 B.caulis.
m i B drac.vj. coin acjua mellis ,aut Hcrcus «ii»um cuin dc todione auc ta Janie.nci ex(ic-
n B.achfat.
inde fedcat in tinl aqd2c,m qua dc codus eft ca pillusvcncris,&cgrcdictur cx co k [cholcra.]& itcruni Horis iiitri poudus drach ii.cum vino antiquo,dimittarur in nodcfubcclo^ & fuma turin potUj& dcbahicationc fiat illud/quod diclum cfl. Aut Ihmantur in potu fquilia afla ta cum vi.parribus (alis adu(li,& dofis fit ii.aur in iciuuio.Aut fimiatur in poru [ lcporisjma rini pond.ii.drach puhicrizati rupcrouuforbilc,(5c forbcatur . Aut corticisgranatorum : drach iiij. arfenici pcndus. drach. i;. fumatur cx cis limul quantum tolcrat pollcx , & fumatur in potu cumtribus unc.ladis afinini . Aut pondLis.i.drach.& quodcft fupra,focnugra:ci. <?c fumatur in potu cum aqua 6c mcUc, 6c fcde atin tina aqu.ufrigidx : aut fumatur capillus vcncris tritiis,<S: accipiatur cx eo.drach.iiii.cii aqiia,in qiia dccodum cft: anifum. Aut fuccus acctofv cum aliquanrulo uini,aut ftcrcoris ca jiiscomcdcnti^^ oHaalba non nigra, pondus . lo drach iiii.cum aqua mcllis.Aut foliorum ficlc cxftccate'" t [
•] drach.iiij.cnmvinopcrmifto, fiat ilkid tribus diebus;aut ciccris nigri.Hb.i.capilli vcnc ris manipuhis.i.dccoqiiantur in aqua,doncc confun^atur tcrtia, & fumatur cx ca in potu , imc.j.Aut fi?cci raphani.unc.ii.uini unciAuc ciccrisnigri lib.j.caipobaifami,thuris,fcminis fojnicuh , omnium an. pugilhis j. dccoquatur in vi. [afccnit] aquxdoncc confumatur tcr 5° tia,6f fumantur in potu cx caunc.ij. I t fi noii fuci ic lcbris,potcntur cum vino . Aut cinnarnomi quaiuitas,quam tolcrant trcs digiti cu vino;6c mclic mcdictatis fccundum mcnfura unc.j uSc s.autcumaqua5cvino.Aut lcminaal mahalebe\corticaracx corticibus fuis,dc quibusin potufumatur pondus.ij.drach.Aut rubca: iinftorum drach.j .in ouo forbili. Aut fumanfur Hmatura; corni ccruini kirat. xviii. et
fiat, 5c fitiat:deindefumatdecoaione^c^P^^^. vcncris,5c rubcx tindtorum^Sc ^^^'^"/v'^,rcticis litcr 11 bibatur poft balncum . Et cx proprijsci cft,vtfumatur nucis cnpf' ^J-^\i, dus.drach.ij.cuin pondcrc. ^^'^^''^' a gnc:r,5c bibatur cu uino antiquoict'^ j^^., dcat in tina,in quadccoclus lit ^-^^P;' ,,ccale <^ ris,aut anifumpoftilluddioraunacion^^_ <^ fiar:] quoniam mingctidcritiam to lo quandoquciuuanturcum iundififortitudincm fure prouocationis, |.[ cationis 5c conucnictia; iux ^''•^'^'■'P ^ljobibi ]f taquacufcut.Tq" " ^cca
tur cx cafacraiati.i.cumfcminc ap''' .
roaltabarzct cft iuuatiua . priis cis cft,vt pcrforctur coloqui»^Yjr^tat ^^' pcllatur illud,quodcft in ca. 5c inip' ^bi' no , 5c bulliat fupcr prunas, 5: colc ^||.^ batur . Kt cx cis , qua: nos P^'^ ^^aionC'* utlinnaturalocs.drach.mcdia5clc c^iU'
danic.i,5c falis naphtici,drach.i.q"^^^_'^rach' bcx tinaorum,5cagarici a»"»^^^'^^"^',aqua s.fiantcx cis pilulx^ , 5c bibantur cu" ^.^j , fcminibus [ mcdicinarum] qu-^s ' ^^^^.j^, nosiam diximiis clyftcria in -^^'^/^ -js i fun^L .
- ' •■[ftcrniuatoi sj^,u-f/
hoc capitulum Et cx •
<» i.Cufaucum.
fucci,quibus / [ ftcrnutatur ] iicut ^^(^nrtii^ f cumcrisafinini, 5c fuccus foliorum ^^^^^^^^; cr fuccus praftii,5c fuccusciclamin -^^ \y autcontcritur
ciclamcn5cinfuncm' j_,nij m dc mulicris^n noclcidcindccxprim ^^^j^-is nc,5c tcpcfit,5c diftillatunAut lucu .^^baci [alfarfafa]cvprimitur5c ^"^^!^^^ ^niealii^' . , iio buUitionc lcui,5c in ipfo fit h^f^^radl^^^ fiatcumcoi' [ ftcrnutatio] autiuc^^^ ^^^^^sn raphani contriti cum foliis fuis • ^ . ^^^^c^is qui non funt caliditatis ft^agnic , i.uiiif' dx,5ccx luccis fri^idiscftiuccus f quaP^ aut fuccus ' [ alafiusjfluuialis, |X ^^^i^ot^^^^
otu cum fvrupo f bcgurfcrico. ] doquc fugitur naribus,ct ^'^^^^f^bo^^^Zt ■ " infirmusinpilabalnci,quoniamci^^jj^dic.
I» B.cluorfiJa. nich.
q B.condifi &•
tio,ct fimilitcr li ifundatur in co "^^.giuiti'.j nodc dci ndc colctu r,ct fiat ^^7"/^^^^^^ odorctcxca folactpcrmixta.Ht . .^•^gtif ^ pra-tcr fuccos.cft ut fumatur ftap ^uH^ iadrach. i.cttcratur, ctdiflolu^^^^^radK; quacoriandri,ctolci amygci^l^^^ .xi^^^^^i ctfiat cunu\acaputpurgiuniipi^^j^j(,<^|j,
quacoriandri,ctolci amygci^l^^J. .xil^cnt^nii ct fiat cum ca caputpurgium ^P gndo^l^' tinaautpila aqux in balneo.ct q ^^^^ict' ^ fccntur cumca aliquid ^i [ ^^^^^^fo a^^^^an
crudorum . i m?diJ Tculi ii* uiiii,reu m nudu libra .
Aut fuiviantLn- graiia pinca:;5c ammcos,5c flaphifagria,5c fumat in potua:gcr cx cis.Aut pi pcris,5c ftcrcoris canis albi comcdcntis ofta co chlcarium.j.cum vino . Aut implcatur coloquinthida cicclocxca quodintra cftj uino5c aqua,5c bibarur.Aut dctur in potudc fcllc vrfi in uino.Aut fumaturcornu ccru.drach i.5c tcr tia,5c fulphurispondus»' [.drach.ij. 5cbibatur illud,5c bibarur poft illud,vinu . Autfumatur 5c propric in oppilatiua rhcubar.hypcricon,ca pilir 'vcneris [ oHbani ]rubc(^ tindorum par tcs a'quales,5c ciofis.drach.j.Et mcdicinx quidcnifingularcsquc ingrcdiuntur in hoccapi tulo,5c lunt aperitiux ctiam.funt abfinthium, a n i 1 u m, a Ui r u m, aco r u s. r u bca t i n clo r u m .gc n tiana; xylobal.agariciis,c6difi,nux cuprefti,co ftus,vtraque ariftoI.Et cx eis^quaidicuntur , 5c funtlcuia.cftvt fumaturinpotu ccrcbrumal ^ . .
cubugiuinopuro.Aut fumantur uitelli duo- tofitas citri, quoniamcft rumouorum t [ ] 5c conquaftcn- r--
tur in ' [ medio aftacruati ] uini, 5cbibantur . Et cx eis.quaj laudantur vchcmenter.eft , vt fumanturin potudclumbricis tcrrcniscx ficca tis,quoniam ipfi mundificant ftatim.^cfimili ter fel vrfi.6: cx cis.quje cxpcrta funt ctiam,cft vtdcntur in potu radiccsacetofc,5c ftctin fole,5c ambulct poft illud hora vna. doncccaie-
quid accti uini.In oculo u^^'^^;,^ c ipfiusablutio cua(^ ct aqua niuis.Ablutioncs uc^*o
oncs uci ^jfitu^'. \ci ^ < ritiam fu nt aqux,in quibus dcco po^^^JJtri' ' Jus ucncris ct fceha, cr maioran ' -jc , . E chamxmilla,ct'^ [ alaniudcn J t^quai^'^ /cc bulixt ancthum cft radix m cis-J^ inci;|^.^.i.f
ponitur proptcr calidam iacri^^^^^.,^^^^^^^^^
rAUfnc rifri niir»ni.im Clt U*-- ^^^^| tll^^^^^pla'
iiuiu^Lmn iLia iiicuiuii»- -^k l'C^^^^;;f i^^^'^' f' quandoque aftlimanturex ^'^^..ibusi^.jnel' )y ftra,et aft u mu ntur cx eis olca, q ch^^JieiH^ ' aio,ficutolciialhacucn,ctoK»^.^^,j.L„ii .^^ri^ ^^^^ Hnum,et olcum anethinum>c .^^ in .j^jif y ^ [ congclati uux ] ct olcum n<^^^ . ^^P^ tia ucro critica oportct - ut cu • «'
mus, intendat cum ca inte:
^en. if.
^^'^^A for . r^^^'"'^'*^^ diurcticis mridificati* ^OftalTc i\ ?i '-'^'"^ ^^^"^'Sct folutione vctris, & . ^'^iniscon '^^-^^'^^'^"^. ^"^^^•Qili^'^ vidcris iii ' ^cias ^"ijCdionibiis paucitate tindu.
^^^^foitam i '^^^^^^"^^^'^ ci-'^ cilgi-olia,cjiurc tish|(- '■'^^^^^quonicdicascx iauatiuis no ^^^^cautpn ] 6c limilibus.Vcnc
i^^opfcrcr ^"^'^ tiicriaca,& mitliridatuin, ^«am„v,i ^"^^ i'<^'^iiHtvcncno dcindcbibata-
facientibus.Etfi iri ipfo funtoppiIationcs,tunc apcntiua fortia.prcdiclain capitulo hcpatis , iuuatiua funtctiam. Et cgo dicani in capitulo o pp ilation is fplcn is mc d i ci nas q u x ci prop r la; funt Et Ci cl\ caufa dcbilitas attracliionis fplcnis tunc dc iilis^que nccclfaria iinit c/l vt tu ponas fupcr iplLini ucntoCis fmc inciiionc . $c ut adminiltrcrur cxcrcitium.& cmpladra conforta tia iplcncmjicut iJiud.quod tlt cx abiinthii, &
^^^^nx^ Ib ^^^ctoiorum 6c aquam grana lo cordumcni,6c floru fquinanthi d: alhalcc.ccn f%ine nfu^r ^^'idiuia;,& portuiacx-,& mu taurcc ct radicii capparis oium an.par. i . & cx
^^^P'aquiV^' cumvirtutc thcriaccEt ^•^^im acci r ^'^"^ cxpcrtu m fuit in principio cbibitnn, t^l'^P^'^P^'^'^ quumvcncnum cil Jlalino n^^^i^^^^^^rlacalTiduc cfi olco amyg^ ^^^^ cloa/i p r^^*^"^^ ^^^^^^^ iplorum cumcibis i^^cicbiliM/ "'^^ complcxionc calida abf- %aatin;!l'^'^^^^^^^^'^^^'^> lincoppilatione
rofpartibus ii.ctcx bdcllii partci.ct s.ctcx am jnoniaci partibus vii.ct dccima partis . fiat cx co cmplailrum.ctquandoabluitur,tiat cum accto puro forti,in quo bulliant ancthum,ctba' urac dc fal,(5c ruta , & calamcnthum,ct li fucrit in cauia idcritixnigrx' caliditas hcpatis, curctur hcparcum t [ llibtiliatiuis.j &fifucritl:rigi ditas.curctur cum thcriajamaiorcpropric, <5c
T f B. extin^iais.
^^^^3, q^u^^J?- a^*^!? ^ dcbilitatiuam cognofccs 20 cum mcdicinis notis,ct h fucrit cauia in ca cor 5^iclcm 1,0.^, ^^^^^^ cap.hcpatis , dc cibus pus totum tac in primis illud , auod conucnit
fUlu.i- ^'"'■^tlCOrUm r-n Jlh» .1.1.- 1 r oIUm.-,*. ■ • ■ ^ ■ '
^^btil; confc
:crtcic ^^^^\^^cftapcrtio. Etiuspifcium ^^iibtiji^,'^^'^^^"'^^^^^^^ cis,quxprouocant, ^•^^orum ^ '^^''-'1"? <^i^'cmus in finc capi-
^'^cHrai^ ...
^''^'^''^'"^ • ^'^^ 7*
•^aiijl^lll^^^-^Mri^qua; fplcnctica cfi: , confidcra '^^bofr, ^^^^^'^^^t'^^ fanguinca plurima:quarc McamT^'^^^^^'''^'^^^'^^'^»"'^!^^- ^ l^lLiatclla. • ^tion^ '^^''^^'^'-■occupa te cum fpicncvSc redi
'Pfilj Onni!.^-;.-.,,.. o / n
o ^Ppilationum cius, 6c apoilcmatunji . ^'cbilitatccius.Et fi fuerit iiliccaufa,
, 'ici-^f • ^'"^"'chincholiiE proptcr illud, quod ^^^iai.J'. * [ nirtutibus J & cibis, fccfift,oportct ctiam cuacuarc :ipfamcu
ll^^arin?-^^''^^^i-cum cllcboro didain anti
hcpati,vt patiantur ab co vcnc.-dcindc corpori. Ipfamautcm idcritiam cura cumcis quibus curas ipfam idcritia citrinam,6c cum cis qua; dcillis fortia lunt. Etquadoai<grc<^atur anibse iftcritic fimufcSc cQ rcplctio.c^t indigcs phlcbo tomia, piilcbotoma tuncambasmanusS [ ct Lnnt«u' cuacua J intcrcas ambas dicbusaliquib. Et aggrcga intcr duo rrginicnta:cr da in potu intcr 5f> caambodccoc>ioncm abfinthii, ctcpithymi, ct aggrcga aquas folior urn raphaui cr tamari^ ici,ct lalicis.omnium an unc.i.ct s . aqua: folat r i . u n c . i i i . aq u c fo li o r u m capp a r i s. u n c. i i , agg r e gactracbuilircomniacum drach.x. caiixtict proiicc lupcr ca pondus '^[.diach x>x.] hicra:picrar,ct pondus.ii.danichcroci,ctpondusiii kirat lcammoni.T: aOata; in ^ [ ccpa,] ct cxpccta duobus dicbus, ctpod iilud bibatur aquacafcj,crfyrupu.sacctolus.Cibi autcin om
ci^^^^olo^^^"?*P^^^^^^"^^"^'^^-E^^^^^^*^^^^ nibusillis,funtcibi,lcucs, noti, ct nifccs alra-
^Ot^j.j^^^pCnn rir» /Mi 1-4-1 rtUAAk^..,^ .-iin^ .4..^^ifi r.t-L m:, • f . *
h B. duiru terturum unius drachins. t B. cuonio.
Pith ^*^'*^^!^^^^^^* ca multotics-. 6c dcco- ^"'^Hiyj-Q, ^l^"^! fccundumhunc modum.Rcci- ^'Hirp.. .'^igi'i <5c kcb.omnium an.drach.x.
'''^f(]n^^'^'^colopcndrie,polypodii, 6c florum ?^^i)&- riJ^^^^^^i 1 omnium an.drach . v. radicii
dradri.ct^rexpullis impinguatis. ] ctcxoTcri kB.ms nullorfi
bus cnduiia,ct.apium,ct codita propric.ct cap pingwium . pariscumaccto.
Uip^ '''^ticc rcmancat quarta , vSc proiicia- .^On^, /caepuhvmi.drach v,6c bulliatebulii-
. K' 'CJc^.: ;;^pioiymi.aracn v.ocouniac
?de „ ' '-•^1'ach . XXX. ] ct hmilitcr pilulc
|j?tinii>^.-'^'5^^^^>^'"^^b^^'"i^^ ana pugillum.i.cile. Tro regij morhi curatloneyfiuehUlofus , fme aterhw ■ H^?'^^'^- <^^t-ac.i;. dccoquatur in tribus mor cutem mfeceritypete Cj\ir& Faulum & ^ctium (0-
cw antcu Inaicatis . Fide & Celfum liL\^.& Rafrn ^.ad AlmanfQ^ruo hic en.anfecanda fn uena.Pamis.qmm ajfeSim ex wfdmmatione eHjtel ieiinoris ucllienis y-vtl ex mmoderato ionus icrporis talorc, (ommodi,m idpnift dium uidetur.:.-i-t in cperis^quumfoU bilis reaundety non uidetur tutuni au xilium. Qjuire neqne de ucn^cfecftone Ga Ca p. 7. k. neque dc l omp. med. ptr loca , neque ) .de loc.afjcc. mc/tiinit .
.ircu ea
j air„!-^'^^^alnigris,&: cpithymo,& ialc in / Notit '^'''^ corticibus radi^is cappaiis.& V f.'^^^ii^^^^^atio,dctur in potiilaccamda- ?ic^^ c, i^cpcritur d t [ \ ] aqua ca- V^^io ^ynipo acctofo de fcminious , &
. \ kS.Ht ^^^^"^^^^
'*k ^ ^'^'^i.&: dccoquuntur Mi2L ta- Dercliquis difpoiitionibus fplcnis.
TRACTATVS 11.
^i^^^^o^i-!^^^' ^ '^^"^ fofiorum capparis
djf^ifQr^ i-aphani,6c fvrupusam .^(Sc
lopH fy;|;^^_;^^^tn,6c aqua apii,fi fueritcali , nnc- ...... ■ ^^^^ dccoda iunt fco-
capparis,& fruclus tamari-
^^^'4'or?'i ^'"iicrit in Iplcnc apoftcma ca ^fcbit vt non fupcriiuitas iitiacaio
Scmo uniuerfalis de ^grititdmhus ^flenis. Cap, , i-. :■ .
SPicnraccidunt omncs fpccics a;^gritudinu prcd;clarum . fCilicet dc egrirudinibus compicf onis^ ct compofuioiuMicut oppua:
tiones,<5c roliitio continuitatis> & fimilia,& apoftcmata cum fpecicbus fuis . Et icias quod quando Iple impinguatur,cxtcnuatur corpus: a B.debiliutur. quoniam • [ in primis deftruiturj uirtus liepa tis vchcmcntcr cum contrarictatc, quarcmi- •noratLirgcncratio languinis, &cum lioc ipfe attraiiit dc languinc illius infirmi rcm plurimam proptcr magnitudinem iui. Et pcnitus cxtenuatio fplcnis fignificat bonitatem liumo
biliorcs , & ingcnictur corum V^^^^^^^^^^obeis, qua; pcnetrarc faciunt,& cum cis , q ^^-^ vi rtutcm luper eas , viq"c9"X/»ntia
leruant '
pereas,viq"-r-^i.^„tia ant opcrationcs fuas. £t fcias quod a^r. inter curationesfpiencticas,& iicpatiUS> ij^, a Jl;^, fortitudinc,& debiiitatc,& labore,<x L le _ uiatione] heparenim cft di gn uis ^^[1^^^ ^^^, ,D.fc^ tur ] cum eo. Et non tit fupcrfluitas p«j fortando J iUud.quo curatur. i^^^^^^^^^utacC'
rum,& pinffucdocius malitiamhumorum,& lo fuper iplum mcdicinx acutic mn ' j^na- ■ ...... tumfortc.nifiinncccliitate.Etlplui^^^^^^^^
rio illius cget ut adiuucntur n^cdiun ^ ^^^^^
co , quod confcruat virtutcmcarun » ^^^j co,quod penctrare facit. Et ¥^^'^^^^0^1^^$ mcdiciuiE, qux luntpiopriccr.ii| ; ^^^. radicis capparis,& ficnt ^"'-'«^^P';!^': '.naoq"*^ moniacum & allium (yiucfh-e,»x q ^^^.^ ^ ut ncccirariumfaciunt xgritudnics ^Q^xiC. phlcbotomctur balilicd maior.oc p^ j.^quc/
quandoquc conuertuntur a;gritudi ncs fpienis ad fcbrcs commi(ias,ncut ipfgquandoqucgeneranturab illiscegritudinibus. Ipfeenimgcnciantur multotics cxtertiana non pura, & cx fcbribus peftilcntialibus,& fcbribus commi flis,& plurimaB quidcm a;gritudincs fplcnis liiut autumnalcs.Etcolor habcntis cas, efldecliuisad citriaitatcm,& nigrcdincm.Ht quan-
doque pcrucniunt 9gritudincs Iplcnis ad ito- |-
machum,et fortaiTcaddunt mappctitucius,ct 20 tur faphena : uno phlcbotomcn quandoq/dcflruunt appctitu ipfius . & quado guidcgi . quc cogunt iplLim,quum propinquacft digcftio,ad eaomcdum rcm acctolam. cx qua cbul & m ''"lu eft vl terra,'' [ ablqne nocumcnto,& abfque dolo ico(im'f.ngJ- rc. j Et urina fanguinca bonacft in finc a:gritu ^ ' dinumfplcnis,& fimilitcrgrolTa.inquaeftf^X f ( & uil'cofitas,qu(^* cd in ipfa, cft fimilis uifco fitati fanguinisjj &quandoquc rcfoluitur pcr h.irens rei cou cam fcLiris cx .i [ fcbribus ^gritudiuum , ] fplcriu.uta. nis,quare fefoluitur pcr cam iplcn .
b B.poflnocunt n-um & poft doioretn .
, furwlu U\i
(\\u luera . vcl iiynoltafis co-
d ii. a?grtcudi
In morborum prxfiuu admitti jc
uc.EH fdnepars Juc \<iyiQhilior,mmu,^^^ - -^^^,^^^ aensy&adquamferius fcrferuntur ^y-^poili^'': propterca libcruliu^s 'I'^^'^**''^'-^!.^^^^^^ ^ti QHj''^ ficutin ie inoriiaf
Part 299
lieniscurationefortiorAf^]''^^^ fatetur & ^'^^■^"^^^^'^^^^^^^^^^
tamentk funt,quie juiftantiAm 'i^'^^^^^ ctn I ^,.meth.ita&in lieneeadcm adtuu0^
Splen omne fer^ morbigenus experitur,quod teflatur & Tralluinus rnorhk maxime obnoxium ficu
ti & caputyHippocratisteUimonio lib. .demorhi^ , cjuu a^rotet & a\j us^fjua a natura infuntyquando plura quam opportunum ejl acccjierint,quum xgrotet item ab alvs hu moriiHiSyqnod fancob eius cauitatern euenit. Dchocy ait /iuicquum Impinguis fitycorpu: extenuari.boc ipfum & Hipp.fcribit lm.de loc.m horn. Ex ijfdein.ait & jplcnjiorcfcit,& corpus contabcf it.quod cr Cjal. :.nat. facult. Cap.vltim. ^^^^^ id ob iecoris cum liene confenfum acciciit.uthic au thor fcribit.Notandum quum ait. [Et quandoq: proucnmt &c.} quod cx atr£ bilii ad uentru ulum ajfiuxu immoderata appctentiafiat,& quod cadcm appetentium deijuat, di^lmn alihi esi . Quod ucro duo hxc contraria ex eodcm froueniantyfortafc uafe habct. exacida mebncholia naturaihappetctia augetur,ex eadern corrupta corrumpitur,
trent,^ fuum robur feruent . habet eti^'^yi q^I
iccur^propria medicamtta ^f'"^^^"^^/*'"^]-^.^,; cd^ff th.nempeyqualc abfmthium eB iccon.t^''; ^^knf^' cortcx.quale iecmori eupatoriumjtAle li^
De apofiematibus ?plen:s caUdis,& , iquorumduritiesejlinferiapo
SCiasquodminoranturml?*^ c.fC tiajapofccmatum calidorun^-^^^^f ipl^^ ipforum fimuliimo quando \ [^icii^'^ apoftcmatacalida,fbftinantad "^^i^^lf niamlaniiuis,qui pcrucnit ad poi^' tur ipfo
in apoftcmatcquarc ftemata
fignis complexionum tj>le?iis.
ianguis,qui pcrLicnit aa ^,nit A ^
lo.cftlanguis^[ipill^^>^^^'pl^rae?^^ ^ )ftcmatc,quarcinauratL :i 1^^^.^ iLin^ ,
ta fplcnis funt dura^molh^ d^cc ^
ic apoftcmatccalidaett^ f ,uif^' ter
a B Alialitera. turbuleatia con iundio oculi . b ii macies .
C^Alidam fignificat fitis, & inflammatio in y finiftro,& corruptio uirtLitis eius,quaj attrahit mclanchoiiani . Frigidam vero lignificantdcbilitas attraclionis cius,& cafus appctitus,&'' [ itcrario taftidiorx fatictati.sj& multi tudorugitus & cruauatiouis . Etfignificant
in ipfo de apoftcmatccalido, . ^ cholericum acciditin ipfo pter g"^^ ^o^^ / eft in iiifcriorc partc fplcnis [^^ai^^Ul^ tem matcriei.ct ligur?cius l""' qUi da,& lafa,& 16gagrofla,& ^^"A-pjen^^^f a^'^ maticum uero accidit raro.e j- 1^110 i ^^(fi'
dcm eft,qui habct duritieni
ficcam duritics,&i5 ( dcbilitas] corporis,& 60 uis noperueniat adfinenT groftitudo fanguinis & vehcmentia nigredinis coloris.Et humidam 11^ niocant lenitas la teris finiftri,& moilitiescorporis , &nigredo trahcns ad albcdiiiemplumbcam.
ftcma,aLit propter apoftcma ^^.^^ipp^p^a- . primum quidcmefV lcuuis. JioreJ^Jrfp^^^j neticus inuenit dolorcm . jplb Uif^ gis faluum ctillud,quoniaai ^ ^^jo (ciJ; tur ] adhuc fenfus . ct dixit qn^^^ 1^^'^%^^^ fluxus uentriscumfanguinc^^,-^jiitio aa
7)ecura. Cap. 3-
jStproxima curarionibus hcpatis,& indij get vt hnt mcdicinx fo;tioi:cs-& pcnetra-
cet, qu la Iperatur cu m ip^^^ i^uci'^^'^^ ci fpkms cius. autcm per
■ J; ca5^^.^'^^^bridtashydropica](Sc morictur. Ft '2' Dlov dominiiim frigid itatis fupcr c6
' non ^^^''^ ciixit,illi, qui catarrhum halict , . forr ^a-^^^^^ fpicn^(5c in hoc cft confiacratio,& ni;j^"^"iultitudo catarrhi cft hgnificatio hu- '°' J^C' Prov'^^^^^ complcxionis cius [ utlitillud in ^ '^'lifi bctd f^ituro,]Etinlibro Hipp. illcqui ha 8uis7 1 ^i^^^'^^ ^^"^ ' ^ curritcx co ian-
K raali/ apparent in corporc ipfius ulce
\oni l3:dcntia,moriturindieii.&'[li jc ^anii ^PPctitus cius.Et quandoquc termi riii,^ .P^ftcmata ^pl^*'iis liuxu languinis nafter^Jf.^-^^^^i^^Scpropriccxlatcrc finillro,& apo ^ape .apiid aurcs diiiicilis fuppuration is, . lauLvi -^^^^' pi'optcr grofliticm materici . Ec Eturi . ^^^^^ corum,ca grofla,fanguinca. '^^'liijin aiiii ni\ i-^^ \r r ,.;r,T:w\ i -"andoq;
'%mSr^'^^^^^^^^4vifcofa,]qun cius r^^V^nitatcm Iplcnis, & dcftrucl
Hafj^, ^'^^''^iJntquidam^quum fueritin uribucJf^^^cnfio fanguinis,<5c fcbricitansha- ■ cius pj.'^^'^^*^^> cxtcnuatur ucldcltruitur fple Hottii.,:.^^^^^'"^^o<l<-ic contin.i2;itin quibufdam
jt^^l ..«^^^'■i^ioque contin^ ^crein ^^'^^^^^^'^S^itudo ^?^^^'^^^ gcncrctur. , . k{\^^ i^"'^*'^''»^ fecundum illud temporc longo.
^^ccunduni falutem dilpofitionum lua- Pparcntium l [fpatio prolixo,] quam-
^Qcun '^l^'^' accidantex magnitudinc cius rian^^JS^.^a plurima ctiam , fecundum matcnis . p .^^^^'^^''^1, > & fecund um u i rtutcm fple- * ^ ^P^^" quandoque apoflematur iniit;jfl ^^'^^^''^ l^cpatis ^ccu ndum femitam pcr lctuf ^^^'^^'^ ihud cft mclius,quamutpermu ^Poftcmafplenis.adhcpar.
^entoy^J^^^^^^fiat Jkbnantia.proptereaj^ omm excref-v/^^ ^l^neri excipkndo optiffimus.Qtiare tumorcs et ^irfoji?'^^'^"^-^ ^l^s hurnorijusytam caliilos,quamfri ^hjiQ ^ ^^P^mypr^ifertim tamen frigidos, & eos qui a ^oaiitg^^^^^l^^^.^fi^^nt.uel^^^^ * ^«^«iifj/ J^^^f^ tumores in hocfiunt , qubd delegatur an- ^^adii^ ^ ^^^'^^^felle^rn exiecinore.ac prctereajl fbr- Kiii^ ^l^r^!^^^'-^e<n perfcratur, tcnuiores partes ob laxam \ 'i^^atl /^^^fi^ntiam cffiuunt,craflAuer6 rem.xnent , ' ^'^^tim^^'^^^^'^"^^^ fi^a^ ^'^^^^ naturam retinent . Fre- ^lmet^^ '^'*^^'^f-irrhis corripitur lie?t,quod & Galcn.
ita ajfe&ifuntyfplenetici uocari folent, 5 o ^%s,tjf^^.. ^'^^f^ris fcirrhisy quamdiu doloris in his eH ^'^fciu/^ ^^^^Mitefpes erit,utMthorcx Hippocra- ^^1"^ P^oJert, quoniam fenfus adhuc fuperfiitis in- \^^^unq, ' '^*^ amplius dolcnt-.tum uel dijficulter, ^^Ki,^'^'^rtecurabtitur,ut z.ad Glauc.legere efl.De >/i>j' "^^^'/-^«ic.cA: Hipp. notat,^,quiuus alui fiuxio ^^^illinf ^^^fi^-f^nitatis fignumcfl , & refolutionis mate
''^^^({uu^^.^^^^^^^rn fnerat', quod faiie firibi uidetur6. ^y^^ensT^^^^^^'"^ > Lienofis dijficultas intefiinorum fue^^- ' ^l!!*^n.Sed nequc id ahfolute pronunciandim. ^^lo/oj 7!^^^ ^^f^ Aduerfaretur Hipp. q^ in codem lib. l ^ ^Wi r ^^^^^^ '^nteninorum dqua mter cutem exci 7hex-f '^^'^^'-^^^^^^t crgo poHeriorem fcntcntiam i- ^«io-T,"' ^^^K^ cLlui fluxione : tunc enim hydropsfcparua.ru uide etiamGal.co 6. aph.
T)efignis. Cap. J.
COmmunicant apoftemata fplcnis omnia ingraucdine, &: in magnitudine,<5c do\o rcextcnio vfquc ad diaphragmaex latcre fini ftro,& quandoque afccndit vfque ad furcula, & ad humerum finiftrum per communitarcni furcular.Et quadoquc facit anhclitum duphim cxillcntcm fccudum formam anhclitus rictus infantis,quoniam apoftcmaimpcdit diaphra- 0 gma ad hoc,ut uadat in motu anhclitus: quarc Itat fubito proptcr Ixfioncm , dcindc rcdit : & dum non eft apoficma magnum,non compri mit diaphragma . Nam communicario fplenis addiaphragma-^t [ ] minor cll communi catione ^ [ cius ad ftomachum etiam . Scnfus .n. fentit fplcnis inflationcm,& corpus*-' [ allcuiatur. ] Et quandoq; ac ciditcxapolkmatibusfplcnis,& propric qiiado funt in inferiore partc cius, ut fubtiiictur > fanguis, quoniam fplcn uchcmcntcr mundificat d [ lam;uinca fcccfiia.] Etaccidit ut"-* [ rubeanr]pcdes,&gcnua ipfius, &illud,quonia (lomachi os communicat inferiori parti fplcnis, quoniamcx ipfo alccndit ucnacxpcllcns humorcm mdancholicum;quum crgocalidi tas naturaJis ' uincii,] pcrucnitad cxtrcmitatcs ^ [ proximas.j 1 1^' t [ ] acciditcxtrcmita
ti nafi cius 6c aurium ipfius,ut ' [ rclplcndcat, ] propter illud,quod accldit cx^ [apollemate fanguini,6c malitiam palTioniscius,<5c paucitatcm J ctiam . Et ifta mcmbra uchemcntis ibnt pallionis,abinfrigidatiuis .Etapodcma quide difkrtab inflationc pcr priuationemgrauiratis^& quodapoftcmadolorcmfacit^ [inccirus] & intiationcm quandoquefedat [ 6c rcmouct eam,6c diffcrtpcr cucntum rugitus ] 6c cru duationcm.Et communicant apotkmata cuis calidacum accidentibus pra;didis,(Sc cum inflarione,ac fiti, 6c fcbrc. Vcrum eius, quod cll: cholericum.cft inllammatio uchcmcntior , 6c litis fortior, 6c graucdo cius minor , 6c cll: dolor ad inflammationcm dccliuior,quam ad tc fioncm,6c color clt ad rubcdincmtcndcns.Cu apoftcmatibus ucroduris, malignafitanima, 6c. commouctur rriftitia, 6c " [ uarictas ] in qui bufdamhoris.Commaxtio ucro fcnfustoitis non accidit,nifiapud " [ piurimum uidorix] quoniam materia mclancholica mota cfl non ad partcm capitis,quamuis iam accidatcx parte alia,6: cfl per communitarcm fplcnis ad dia phragma,dcindediaphragmatis ad ccrcbrum. Et quandoc^uc dcnigratur lingua cx duritie fplenis, 6c fcntitur duritieseius abfq^rugiiu, quum prcmitur,nifiaggregctur ci intlatio . oc non cft cum ca fcbrisinfcparabilis, imo quandoquccrt^^tC ] fccundumordincm,
quandoque mnltiplicantur cu ca ulccracruriLiA corroduntur dcntcs,6c gingiu a^, p.p grol fKudine fanguinis,qui dckcndit 1" " rium.ac cor?uptione uaporis, qui delcedi in omncs partcs gingiuarum,& d^^.^^""^' f;^"^; doquc ctt m ulccrib.crurium crifis fHiLi^-l nb.nanque corum. quilplcncm i^^^^^^^^^j ^^»^ accidut cxcrcitia laboriola,attrahitur indc ma ?oriTad crura,6c cuadit,6c cgrediutur cu ca bo thor que nominantur s [ anitham.] Et multo- IM urina lpknctici,ficut iani,led cum cxcr AVIC. ' tec citat
a t B-eft minor ualtie comjnicatione hepa tis ad diapliragma&. b B-ttomachi. c B.extenuatur. d B.gros/itieni fjnguinis & fjc ceni eius. c B .caiefianc.
g B.fones h r B.qoandoq. i B.infrigidetur K 15. fubiilicate fan-.',i!'nis & ns locitate paflu nis in eis & ^iuu citatee.u^. I B.ia<fta>. m B.copreflio » & reniouec do loreeius,&catt Ui tugiium.
n B.guelgaes
o B mulcicudinem daiUiaii ipHus.
p t B.noa.
q B.granaa^bo thm Alii» licerA bochor.
8o2 • Libertertius
ci tat feip fu m , rcfoluitur mclancholia ciusad r B. qur no e- vnnam, 6c tacit iplum liaberc nigrcdine'' [ n5 v' ^ulVvnTue' cxifkntcm:& (i c/Icnt caufa in ca icncs, pcr/c-
ula vniuer ... . , . , ,
peiicuera. ucrarct laitcm ni horacxituscms. J ht phlcbo- ; cnj.o inho tomiaplurima apodcmat iplcncm • Etautumqujcns. nuscft cius mimicus , & quando tucritduri-.
tiespofl apofkmacahdum. anticcdcntaccide tiacahdi:dcjndcacqun'cntur accidcntia duritici.Etmultotics quidcm confortatur Iplcn ("u
cp neccilitas Cit, [ illarum Si ^^'^^[^^^fj^^^^^ i tus fty pticitatis, fcd cum caiitcla [ caier- ti . _^ | nis J uchcmcntis , ur non fc/h'nct ^^^ ^- uqc vf\ ^k^ groliiticm,&duriticmAconuiiunicat" Aij^
hcpar ctiam,ambo cnim P»'^P^^'^|,^^^"/^^|mitie. !«, [ajf^
mutcnturcx apoflcmaribuscahtiisatK- ^^^^.^|__ Vcriimoportct ut miiccanturcnmcis cinaj in f •■"'-'^'^ -^''"'Ti-^ nnTi cai'*" ^
tc equaU
:,m quibus fit incifio aliqua cum ca , ^jj, [uaU,& ftypticitas,& uirtnstrigidif^
bito pcr fc ipfu m>aut pcr jlIud,quod confortat | o cut [ alumcn . [ Et Icias , quod acetum
i-i,.hntO- .xf-K
{ B euafio.
ipfum, & pr^ualct (upcr totum illud , qiiod cft in ipfo de matcria mala, & foUitionccducit ca farculentam , ficut txx oliuarum , & fignificat quod crt cx lplcnc,(Sc non cx hcpatc, [ cuacua tio J hcpatis ab egritudinc. ct quod fplcu tolcrat iplam, & dctumitio ciusproptcr jllud,qd accidit ei cx hoc.Cum apofkmatibus autc frigidis phlcgmaticis,funt ligna apoflcmatum cfi icnitatctacru.s6c ciun albcdinc co|oris, in quo
jtum ingrcdiiur in curis ^ t [
liorum ' J fa!icis,J<Sc aqua foliornm ^^P^^
I^t oportct utincipiatur in prunis «r-iiiiabafilicx,dcindcdantur in potu luc^ , &f qux prx-didc in argritudinchcpatis.t ■
a'pprbpriantur fplcni plurimuni, ^l/ Jw
..tr r„ .r_ f " '•-rnmalgai'". 1 ac^
aqua portulaca: , & aquacap:
— ....,v-w.. v^^w di • Etcx cis,quifCOnfcrunt ju ip ur^ecu»"
ca parum nigrcdinis,&: fplenctici quiddem uc jo in potu pondus 5, i. dc jcminc P^''^" ^,,ejido
hcmenriorcmcibi appetJtum iiaboit,quaalii , Scd uomitus duUcilisfitincis ualdc, & funt naturccorum fh id:x fccunduni plurimum,6c indigcntin vomitLi,6: infolutionc vcntrismc
t T B. lortibus j • • t j, I
Jde. tlicmis^tl
^ N Hi O T ^ T J O 7^ E S. ^
Quum ^len multa accldentia cum hepate communia habcatyik Gal.6 Jocaf.dijferre inter fe nullareuidctur, pr^cterrjuamcjuud quadam magis.qu^dam minus alterutri euemrcfolcnt.proptcrea extjs,qux dciecinore di&a funt , mam ilcnis ajjeduum notiC ftrc hahebuntu^ . 'Particulatim tamen *dc inftammati lienis mditvjs, uide Paulum lib. ^.Trallianum lih. 0. fnmn ay^uicennas fcribityijs uerhis . Et quandoque acadit cx apoflcmatibHs t^^c.quod ex Hip pocrate dcjiimptum efl.^^it fcnex. r . de uulg. morb.fc6i. ^.Quibus licn c§l dediuisypcdes & manusy cir genua ca lidajnafus & aurcs frigidx fcmpcr: num propter hoc ^ te
accto. Incll cn apoilcmata,6c
,i,,ciproprictasmrd^^^^^^ duriticmcuis,6cutac
ia cxficcata pulucris omni ^hc luniatur ^^'J.^j tas cochlcarii unius,& cibusiit j incft
mus in capitulo hcpatis. Et t [zcrlic proprictas iuuatiua ,6cpropric ^^^^^^td^' gitur cum zuccaro iiccitas cius , «x jiiiabin .
C9PA9 Ca.'0.
N N
oT 10 NtS'
Si affe^us iednoris, & lienis ijdcm t^^^L ,'^^ i p"^ ait o.dcloc.afjc.limiliscrgo curatio ('^'^^'V^'^ ,^l0ef^ C/f'^' th. teHatur , Paulus lih.§. fortiori^''^^^'^ 0\yiii^' qubd crafjofucco nutriatur.ln huius "'^P^'!^^ ^alefiif^ 9' thor noHer acctum maxime prohat , f^-^jn^^'^: ^ de comp.7ned.perlocay& alibi.ob dijfcciind^ uodhti^^^^^n tamcn 'J.C0II.& obidacetum commcndcit,^^^^^.^^^iiejl'^ ^ fceris alimentum temperamento aceti ^^'^^^^.^i^^y&f^
nuis fanguisrmm & natura talcm ifli habent< pro qua re exiHimat enim is atctim fccundo ordinefrk "'"''*'' " •-• moficcum,^.Coli
nideGak.in eius loci CommentUnjs.nyiiiud fcrihityquum ait i[Et quandoquc denigratur lingua ex duritie fplcnis &c.] pro qua re facit Hippocratis fcntentia in lib.de affcilionihus.Quu unqueyait fplcnem habent magnuj qui quidcm fucrint hi!iofi,himalicoloris fiunty & malisulcerib. fcatent i& ex ore grauc olentJttm zj^ z.progncfi.Gingiuf aitjuitiatd: & ora graueolentia ijs funtf quihus fflcnes ma C*^.^9- g^i-Cuiafiipulatur&^PauhisHb.^. Videtur ergoexprio ri Hippocratis locojiwitanda <iAuiienn^ fcntentia , ut no
De curationibus i-f l Ifp^^^^^' ^^in
QVum fcis,qu6d caufa in ^^^""f.u^^^^ tiojcxianWpl"^:^^^^^^^^^ co,oportct ut phlcbotomcs Danu h
femper quidem fpicnicis crurum uhera eueniantjcd quan 50 tutis, &quadoquencccflariuni ^^j^,.^ doquc:ijSjuidciicet,qui natura hiiiofi. quamuis intcrcara- ^^f/^rnz-c + m,;^,.rr; <7f-.i(>runi-fc'- ^ ^.yytlO . tioni non repugnctyllenofis omnih.id atc
rum Immorum copiam.y quos fcatere in Jm oh male expurgatum fangninem nccefje cH.tAiiud fcribity[Et phlehoto mi.ipiurimaapQHemat sflenem ] quod ambiguiim aiicui uidciitur.ntmpc qua ratiove ex vndta fangulnis detraclio ne iicnis inflamm.ttio.ics feri pofjunt:quum fanguinis rnif fio inflammationum matcriam imminuat^Exi^timant aii-
quhaccidcre id cx uberiori fanguinis exitUy q, tenuiorifan AA^^vjrtLu ukjh iijui^«.»^i ^ - - f f^''''' /
^4lnis pane exeunte craffjn & meianchoiicx remancant . rium ut adminiflrcs mcdicinas cal^'' l^Jici ^ putarim tamen id ob hnmodicam quoque corporis re/rure^ cifiuas,in quibus n5 cft niulti i ^ • • ' ■■' EtfoftafllMnucnicshas intcnri^"..niP^'Lf
tcllam ; & dimittas faluarcllani jinH i^'. ^ feipfam, quum conftringitur anj^ ^.^^- ^tf tutis, & quadoqucncccflariuni ci ^j^do^; ^ botomes f guidcgi finiflrum.tc i ^ijati^^.^^^^jj digcs ut confcquariscam '^•'^^?-.j^i,de ^^\o^ .) pcr ca,qua: cducunt mclanchoH ' (^J J diaumea,in capitulo iacriti.'^ ^i^i yj tct ut non obliuifcaris canon^^P ^^cf ulti • rationc duriticrum,dc lcnifi<;^^ ^,tur in^ ij ^ imorcfolutioncj ut n^n reu^ ^irii?;;
ticm lapidis humor
ab hocaut non indigucris co,cr'f u^tiiua^'^,. ^
rationcm fieyi,& Ijydrops pierunque fuccedit.
J)e curatione apofi)ema^um fflenis calidorum ualde. Cap. 6,
APproximant curationcs corum, curationjbiis liioium fimilium in hcpatc,praitcr
nis fingularib.& fortaflc in^f '^•njif il^Hin^ii^'
& mcdicinx fingularcs,que i-itu- j
^usinucnis^^^^^^^^ & i\ypticitatc,'autcaliditateni ^^.jjnca^^^
mcdicinx, in quibus inucnis a & i\ypticitatc , aut caliditat< ftypticitatcm,6c quadoquc i^i^
Fen if.
'"gularcsfadcntesillud ciim proprictaiibus , qu^r cis.Qupd li inucnis meciicinam,ia ^^.^^aritudo tantum, tunc pcrmilcccam cni r^^^^^^^^'-'^^^ ^ C aluminis & accti-Alume cau^ '^^'^ Tua uirtutc fubtilitatcm cius . J Et vcna^'^"^^^ ^'li^um in cgritudinc fplcnis, fupcr, fiat 'y'?^'^^^"^ ^'"itcriore partcbrachij fmidri tUnc fucrit nianifcftse diipofition is ,
fujl^ ^^^^"^<;o>quod innuimus . Htquandoquc nis p^^^^^Siiiierubtiliatiuum in ranationcfple if> rei>*j^^^.^"^^oqucaccidit vtconfcrat in ipfo acci i^*^^ ^^^Pifiguans corpus , quum non tacit . fo ra„A^^'^^PRilationcm , &c non fuerit ingrof- ; liii^j^j^^^g^iinem.ac fi fuerit ita,^' [ fed non pof ed piiic.^, ^P^^^^^ rcaificarc. ] Rcgimcn nanq^ im- <« neni cis,qu;-c hiimcdantfangui-
* cui|^'^^^^.^^'^c^nt ipfum,6c tcmpcrantipfum Uei^jj^^^^^.^^^i^iiclancholice.Et quandoq pcr- 'ncur '^^^^^'^ iplcnisad lioc, vtnon fulliciat ^^nti/^^r^^^^ ciusadiutoriumcum cis, quxbi to ^ton/ , ^^^'^^' Wimquibus iit ci cmplafh u. fple^j '^^^ac,pi.ctcr laccamelarum,cf\ malum ^'nifl ^^^^'^^icinarum lingularium,qua; adi, tcx J^"^^^^" '"^^"c caulam , mclior c(t cor-
capparis cum iyrupo acctofo aut dc*" fncrcidcn cum accto ] fquillitico. Etex cis,qux curruntcurfu corum, in quibus c(l proprictas, cll pondus ^.ii.fcminis portulace cum accto. Aut coralli " [ dccodijualdcpondus aur.i.cum aliquo fyruporum fplcncticorum. Aut " [ cmpla Itrumjde cucurbitatcnera. Aut ipla.cucurbita tcratur poftcxficcationc m, & bibatur cx ca ii.pondus cum fyrupo acctofo. Ei itcru femcn cannx%& fcme cufcuta;, &iblia lalicisproptcr fuam amaritudincm &c flypticitatcm,& fcmen acctofx',«5c lcmcn atriplicis, & frudus tamarifci,& folia cius,(5c pulmonis uulpis^authepatis iphus pondus t [
m B . nardjn i. fpica Romara cum fyrupoace tofo .
n B. contr'r« . o B.ufura.
cit^f.: ^^^^^W^^i ic: iplccnim multoties cdulai^.T "^^? ^ cgcftioncm fanguincam ^ C manipQ ^^^'\^fptopxie quando bibiturcumfy tatct^^ F^'^^'^ ^^^* lcminibus,trahcntc ad acctoii rca,A.p ^^'^ cft iplefolus, imo ficutccntau- ' j^^ n eius & proprie minor.& radix li 3^ : .. (alis, iSc acorus confcda cu mcllc om
tiipo tatc rca,
tli(jj„ —•"jy\.ay^yjiLis\^\.ni
. 5cii.^^^'^lcariumvnum.<& grana^" C alcafid J (Sc {^,3^^ ^^^''^] ^ chama:pityos,(5c chamxdryos fui^^ '^^^^^jcadra cum lyrupo acctolb, 6c pr^-fcai^ r^5'P^'c cum aquaferrariorum, c]ua di Oxvn, ^ ^^l^''lUcabona,& vltima:& meUuscft
Oxy^. , ^M^'iUacftbona,& vltin rifci ^ ^^^^^' ^ fcolopcndria ci j^nalluniu -
m fucco tama ;''^'iiu-tium,6c nigclla ^agaricus (blus i, ini],[) ^^^P^ acetofoautccntaurca.Etdofis cu Htcpj^.K;^'^!''ini fitab vno aur.vfqucad^. [i.] fi,U(' ''*''^^i pondus ^v.in vnc.i. fyrupi accto i ^ • •i^-^^'^^^"' cnim quum itcratur iblu- ^ dct ^'^^^"^^^c<-^ucit illud , quod cltin Iplcnc'; Piiii . ^^/^^^.^'^ cum facit.I t ammoniacum, & lu ' cctof- ^^^P^J^ dcco(flio eorum cum fvrupo a- %i^,,^^"*^'coaioktf ] H, ^o^aiit *^^^'>^ bibatur cum fyrupo aceto- ' ^nutr^^^^ aqua decodionis polii , & acetofa Vcusf^-^^^^^^c^^o] cumlyrupoacctofo, 6c fUi^^^^P^narum rcccntium, & ancthum ficcfi %tur ^"■""'i ^'"^ pondus ii. (5c confe-
^'ii-cui ^^^^^^^'^^'ai^icli^^Sc lucci cupatoriipondus cii ^"^^^^^^^^^^"^*^ abfmthii.Et iuuame '^cu^^- ^^ liiclccamclino,6c uriniscorfi cft ue- ^Uinis^^^^^^^ScaOumatinde fortis & dcbilis, ^"^^^"ni fc.Et mcliuseft illud cuius ca foctij^^^^^^^Pafcuit algarab,(5c fccha,(Sc apium, (5c ^iusciij^ ^i^^^ • Etquandoapparctcx potationc %tio j: !^3poftcmatis,6c apparct in fa^cccua Natio ^^^''^'^^^i^oii^jpcrucni P^^ ^^^^^^ ^^Vii (i/Y"^"^ ^"""le albothin infufum in ace •>niHr".^;demd caccipictcx illo albothin J^^tupcj.^^^7acochlcaria,(5c forbcatcx illo acc- P^aui 'P^.^"^ • Et lumat in potu fcmmis ra- ^^;^ ? .i.6c s.cum accto forti, aut dev^^tU^, **^tiorum nucum rcccntium dccoi aceto f^uiiia;.Aut aqua foiiurum
3.ii.cxficcati. Autaccipc ucfpcrtilioncm,5c decollaiplum,6c cxficca ipfumA contcre cum, 6c accipccx co,quod tolcrattrcs digiti.Autaccipc vii.ucfpcrtilioncs pingucs,(5c dceoUa eos , 6c '^[infundcj cos,(5c cxiiccacos,(5c poneiplos in ualc uitrcato iubmcrfos cum aceto torti ,ct lutato (5c dimittc in [furno claulo.]Quiim er godccodi funt,dcponcuascxtra<5tum cxco, ufqucquo infrigidctur,dcindc cxtrahc cos , Sc dillbluc digitis in accto, Sc fumatur cxcoin potu omni diepondus ii. 5c hxccH curatio cx pc r t a E f con u c n i c ji s q u i d cm cl t , u t ii u i u ( mo di mcdicina: lingularcs di(5tx prius ,<5c pofterius,bibanturcum lyrupo ct accto ct utfiatcx cis cmp lalt ra con t o r ta n t i a cu m accto.Mcd i cinc ucrb compofita;,quc bibutur,funt,ficut fco lopcndria,ct fpodium,cx quibus bibaturpondus 5.ii.cu fyrupo acct ifo. tt trochilci decapparibus, cttrochi. [ alfclcmcnufchjcum fyru. acctolb , ettroch. dc rcu. fa<i^i cum corticibus radicis capparis , <5c bibiii in accto uclicmcntis acctofitatis,(5c illud.quum non fucrit inliatio. Et trochilci dc rubca . Etthcriaca diatcfiaron cit optima ualdc,quum non fucrit fcb Aut fumcnalturtii partcm i.& nigcUepartcm.s.conii cianturcum mcllcdcfpumato , ctfit doi.^.iii. cumaccto commifi:o;aut fufFufcx arifiol.ctmi robal.ICcbu.dequo fumatur cochlcarium i.cii urinacamcli et cum urina caprarum. l.rcorti cum capparis ^iiii.Etariltol. longa: pondus 3, ii. lcminis alfclcmcnufch ] 5c pipcris.amboruman.?.vi.fiant cxeistroch.Etcx cis.quai c6fcruntcfi:illud,quod Rccipitcapilli ucncris,(5c corticum radiciscapparis,&: fcminis portul.et fcminis rutc , ct fcminis " [ alfckmcnufcii J ct liyllbpi om ai um an.partcs a:q ualcs , ct dofis Ut ^.iii.in fyrupo acctolb. Autfumantur radiccs capparis,ct afl£E,ct fcmcn napictiiyfibpi. tcran tur omnia , ct infundantur in accto dic et nodc.ctdccoquantur in aquaplurima, donccad paucam rccicat,etmifccatur cumca fyrupus acctofusfortis dc fcminibus,ctbibatur . Aut m potu fumant dc accto, in quo dccocta iucrunt ^ [ fauina J ct nux cuprclTi dccoctionc uchcmc ti,donccrcmancatparum , ctbib.iturcx coilliid , quod potcft , etfiatcmplafirumcum fece iplius. Autlaccamclarumlccundum condilioncsfuasin potu fumatur cum aqua foliorumalgarab.Etitcrum fumantur rubcx ^xii. ct corticcs radicum capparis,ct ariftol. longas , ctiieos^cmniuman.j. ii contcrantur ualde, AVIC. Ecc i ctcon-
fyrupo a ero b aucex fpleneafi ni rylueftris, auc fpltn s et^u/, aut pulli eciui ex t]uocunque 1 rumfuerit.
q B.mundifica.
r B. Alralite a.' tanur calido.
f B. alfengiech eil.
t B. alfeng"ech eft.
u p, alfengiech eft.
X B. abel.
Part 300
B . rubi recea-
z B.partes arqua Jts.
? P. Kalcf,
b P. Ajialitcra. (i fueiic fo\a- > ventris eius
f f- P chronica». 4 I li.ainpfioniM
f p. fachrjgie. p.^Uachrapiat
Ji n. bayard, p t B ("enviin ar (>f>ris >njrie, yel (emini« bachurfnanera darchriiet.i. aJt.
K— B,
6c conficiantiu* cum oxymclle acctofo.Sc fiant indc trochi.fitq^ dof.aLir.j.cum aqua abfinthii , 6c corticum radicis capparorum dccodtorum fimul. Aurtumaatur toliorum ^ [ rani rcccntiumj &.corticum racticis capparis, 6c frudus tamarilciA fcolopcndrix*,(5c k]uill.r afiat.x, 6c pipcris albi,paitcsa.'qualcs. informentur cx cis rrochifci,& fitdof.pondus ij. aur. cum fyrupo acctofo.Aut jumatur fplcn afini fylucfiris, (5c fplen puUicquini,ambo cxficcati, 6c contriti, & bibatur cx cis aur.j.pcrucnicndo vique ad ?. ij.cum vuiopcxmifiO . Ht dicitur ^(^quum ille nicdicinx in potu dantur porccllis aliquibus diebus, nonrcpcritur m cis Iplen. Sumantur cpithymum, & corticesradicum capparis ^ [ mcdiatim.] conficiantur cum mcllc,&: biba tur cx eo ciiciter aur.v.Aut fumantur corticcs radicum capparis, & fcolopcndria , & frudus iamarifci,<S: cortex ^ [ lalicis J & rubca,5c ircos 6c anarum,&. acorus.decoquantur cum accto forti:dcindccolctur,6c fiatcxco (yrupusaccto fus mcilinus, &: bibatur in cuius dofi fii pondus ^.|.ammoniaci,citcnim mirabile,(5c fi /ple neticus conqueritur dc folutione vcntris , in qua non cfi languis,& cum qua non cli puftura,fumat fulfufdcgranis granatorum trib.dicbus,aut iiii.omni die ^.lij.aur iii).& faciatvt ci buscius fitniedietascius, quo confueuit uri j [ nam folutio cius efl fplcnetica;& ] caufa in coefi,quoniamcorpusnon recipit fanguinc. i t fcias, quod res calidai valdc non lunt multii conucnicntes fpleni,propterca quod indurat, &:cxficcanr, & piohibent a rcfoiuiionc. Et quando fueritin vrinali caliditas, tunc mclius critctiam, ut in potu fumantur trochifci almitberis, & fimilia Mcdicamcn conferens du riticictT Jaccidcnti in
fpienc.Recipc radicis opopanacis,(Sc ^^t [
] radicis capparis <Sc (pccici volubilis no minata; albroconium, & meduUc fquillx aflatx 6c granorum alben,& ailiorum fylueltrium omnium an.partem j. mifccantur omnia,<5c fu manturcx eo darl^imet.i.in manc cum iVrupo acetofo,autacctopermixto.Aliud. llecipe me dullxalben darkimct iij.alliorum fyiueftrium darlcimct vj.corticis radicum capparis darkimet iij.cofii darkimct ij.^' [ ftoracis ] darkimct vj.poiij darkimetiij. radicisplant.x nominatx cotoli,6c cft fpecies illa,qua:nominatur ^ [ afa (flaiat] darkimet j).<5c cxifiimo quod hoccfi fpe cies [ afadaiet , ] 6c cfi pianta habcns folia fimilia myrto,<Sc in mcdio fiii habet annulu fimi lem oculo,6c fimilatur fcmperuiua* maiori , 6c granorum uolubiiis maioris numero xxv.am- XiionUci darkimct iii). " [ bczahard J darkimcc
] radicisciuSjdarkimet iii.cordumcni darkimct i.6c s. " [ feminisarbo rismaiicm darkimct j.6c s.j granorum fquiilc 6z cir alhonfol,aflbrum,darkimetxvj. miiccan tur fimui 6c adminiflrentur in iyrupo acet . 6c fitdofisdarkimct j.<Sc s.6cfccundum plurimu darkimct ii.Trochifci ali) facientcs illaopcrationem Rccipcfeminisiiiii darkimct iiii.pipc ris albi,<Sc Ipicaj fyra;,6c ammoniaci omniu an. ^ ii.informcntur trochifci, 6c adminifircntur ficut iUi?qui lUnt ante cos. Trochifci aiii cofe
retcs Iplcncticis.RecIpc ammoniaci ^ ^I^^^Jj alhaufigi omnium an.darkimet vuj-c diciscappa.6c fruclus tamarifci,ocP^P 6c fcordcon,6c fquillx mudatx,atlJf^' ^u^nt an.darkimct ii.conficiantur cum aq ^^^.j^|^et indctroch.quorum unufquiiquc |y^iiud vnius,ct dofis fit.i.eorum cu fy rupo » . ^0 RecipcnKdul.fquillajafrata:iib.ii-':a'J^^^l[,.& re,6c cft radix uitis albx iii^ vnj. piP^ .^^ins petrofelini , 6c paftinaca; fylucftns » ^^^^pc. ^ t herbi,6cgranorum pi"ca; oinniLi" . ^j,. viij.iiiij c^icflis^ctradicisopopan-ani .^^jmvnc.iii.conficiantur . Etquum adm ^^^.^^^^j, aiiquid corum , tunc mciius clt "^^^ ^.aicin^ quam,aut minoretpotum eius,vt " ^j^^agf' ^ J [ laluata inconcauo. ] ct non ^^^.^^.uep'^' bofitatcm licpatis propter ^^^^"^^J^J,"^ ni f cibo- "J^,
rimum r
In adminiflrationcm ^"^^"Jeeosb^l-
. um]mciius cfl , utadminiftteturan 20 ncatio longa fecundum iciunuim>^<^^^j-yiiiat / in tina. Et quando cgreditur ^p^^ . {jcutp.'' incifiua " [ iut^tiliatiua]facicnnamu^
lccs fiilito.s;6: carncm lalitam & ^"^Z^^^^^^ phane , ct fimiat in potu ^^'""^^^^U^fLium,^^^ ^^'
aqua marina . fct fubtiiieti-cgiin-'- -^^i-ijr, ciatilliidtrib.dicb.ctinquartocxci
jKx fu dct,et fiTquens^fiat anliciit^^^^^^^^^
plaflrctur,ct hoc fiat,fi rcs fucrit ior
itdebiliorhac,cotentusfitco,qti So hoc.Hmplaflrorum vcroformaci
qivandoq; fiuntcxiiiis fimpl'*^^^^'^„'iacoipf
lit quum cmplaflrum fitcx ^'^^f^'^,^p)a(lif f ct flcrcore ouium cum accto,clt ^'J^o^^if' te.Etflcrctis ouiumadufluinctc onn^J rumleft cmpiaflrum bonum, q"^!. ^o,ctiit«^* J tur cum accto,ct Mt cmpiaftiLim ^ ' t ] if^
t(ii^' [cx radicc] uitis alba? cum
Ft quarido accipitur ftcrcus
4^ tium ctcxficcatur in primis
tu r cu m aceto,eft cx co c W[ quandoq; puluerizatur fiipcr i
Et emplaftratio cum florc '^^^^]lf^^^^^^^
cx iiiis cft ' t [ ] y>'-"- femii^^^^r.tc'^
aceto. i t iterum aiharmct i,jatLir.^^ .ii^ coquatur in aceto donec difloi ^ ^^^111 J
co emplaftrum , ctcx eis, ^"^^ "to,ct^^^^^^ cquaiitati eft ficia dccoda cum ^''^^^.poi^^l'^ aithea: decocta; in aceto . Et cx - •
50 maran bafiiicon,ctmara.Gai^c^^^^p|aitriiJ.^j,i
cus,et cmpiaftrum aurcuin aiocGal.etmaran faclum '
fufain acetohoristot,doncci ^^^x de deficcetur,cttcratur bcn^^'^^-^jni3t%i,e^ cum ccra ctolco de alcana. •^a ^^^^jiiJii^ douafisdecre,ct fiat cx ca,et j^i,qu^^^^^^^^^
accto ct fy rupo acerofo cmpj"-^ ^^^. cft uitimumiuuamcntum-^" d^o^^'^' d^'^' . cmplaftrumdefinapiquoniam ^^^iaCJ'
refolucns duritiem . Rccipe ^"\,.|ciiii%ji rae.2ummaj pini,omnium an- , ..a]^%iii'| tinfs albotin,et bdcllij ct [ bczahj^^ fyci an.darkimctvj.thuris,myrrhj!^j j^ni^^^^^^^ omnium an.darKimct iii-^^'^ 'Tgj-eeiS' ^^f^"^ in accro , et pcrmiice ca ,ct ^.bi^^J^^^jji"'' Rccipe foenugrxci,et ^a^^^^^ ^jiiai^j^|jrHf'^ an.vi)c. ij.gummialbotin;^^ ^
..,(rll fJ
Fen ir. Trad. 2.
fiiman.vnc.v.radiccs cappa. & granonim ^^^.^^gdi] 6c radicis allij rilucn-ris,6c rubcaj,om .^"'^an.darkimctij.ccrxlib. ij. infundantur 3ccto, 6^ niilccantur inoleo antiquo &>ad'- , 'iiitrcntiir.Auttaribafa^nugrcci, (5c finapis pp^^^^'^^^^^-Aut ficuscoa.)?in acctcquibusfug^m {../^"^furfcxtapars ammoniaci. Autfuma-
^HSrrm.,../ ' ' -i^ ] ipOim fynapis.
plaftra fortia,v3porctLir fplcn eius cum vapora tioncaceti cx iapidc 'Tcrudo.Aut fumatin po ^ B.molendini. tu] in ieiunio & ponatur fupcr Iplcncm ipfius ^"P' fruftu filtriinfuium maccto caIcficto,& pro- "^* pric^inquodccociac/lrura.Et meiiusillo c([, vt ingrediatur egcr ieiunus balneum.quum tb Jcraueritillud,et rclbpinctur in co,ctii6cplict poncre fuper fplencm frullum filtri infufiuii in accto,uicevnapoftaliam,dum tolcrat,ct ite
%l J:5"^Pia(l'retur ex co fplcD>6c dimitratur dum 10 retur fuper ipfum dicbus aliquibus,quoniam .^|erat.Aat fumantur cx ficubus.x.pingues,& eft curatio fortis . Et ex cis, quas approximant ^^ndantur in accto horis,tribi,i^,deipdc co- ' ^ *" -^-^' • "'^ '
?^iantm.^g^ difibluantur, 6c colcntur,&'fum.a- Pondus carum dc finapi»<5c radicc capparis
Pq J^"^is,& mifceantur omnia.Et quandoq; fJ^^^^^iT^eis ammoniacum,6c mezcrcon. cx 01,"^^ quantitatem ncccHitatis, & faciunt j)^^^^^?nib.cpithcma,<Sc cmplaftrum, Et {xacpfn^if" ' ^ cordumcni,<5c calx,& baurach ci
huic,<5c conucniant calido,elt vt iumatur cx fe minc cndiuic,ct fcmine portulaca:,ct cucurbi ta ficcaet Icmine ^ [agnicafti, ] at in potu lu- [, g aifd^^^niantur cx illis aur.ij. c t [ mefch. "^'^'
c t B.uehcmett tis aceto/itarjsj ] deinde curetur
cum fyrupoacctofo,ctitcratiofiatfuperillud. pottiliud cum Cibivero fint illi,qui luntleucs,ct pingucs cx
curatione fiJcri in aceto .
^cthu, '^"ioniacum,ac nzarur] ^ "'^"''^^ iuribusfaaiscxeis,qux funtleuia, crfubtilia, Etpu^lTp^ pcr V ^^'^^^^^^^'^ ^iiii"^ accto forti, liniantur lu- ^j. calefacicntia cum aiqualitare, ct capparis cu tiencib.fplenem
cntrem, 6c ponantur fupcr iplum <5c d <XDP.!^r^^^^^^q'' c^^at periplam.Etex cis q,u? ftii[j^^^^"nt,c,teligitipfum Alkindus,ca,vt(u ^nth '^'^^^^^''^ corticcs radicis capparis, 6c ab^ r^g^^"^»ctcalamcntum,ct origanum,ctdcco fur al^^ ^i^n^ accto ct cxprimantur, ct ponan-^
^fren^^^ ufia filtri.ct fiat cum cis cmplaftru, Vicoi ^^^^^^^' quoticfcunqucinfrigidatnrxx). Vtfu *^^^^^ii^io;Etcx cmplartrisbomj>ualdc,clt
liiKu "^^^■^^''"^''^.-^^"'^^"'^^^^^•'^- ^ ^'^^^^^^"^ Calcis P}:unas, Sc-proijeias.fupcr ipfas lib.j. Autr'^^ ^^^^^tJcantur tt fiat^cxeis cippladruiti . ^inai)- ^*-^^ baurach,ct calx,ct pyf cthrum, ct niatr.^' ''^^'§i'^'gcntur o.muia.cum Is»it;ira« , ^3nrn ^^on conuemirmt cum fcbic . Ame lii- His eiij!.^ Py'i"^tlu.vnc.vi. jst %,apm.;.x\'.jct.dn:gra- Jiiici ^^^•'■^on.viac iim'CorciMei,»LvncAij.vfit ^^Wi^'''^'^^^^^ v"^-^ ^^.^.-^
accto,ctgrana alcadracum accto condita,etrc "lidiface liquaque iciuilli in locis alijs.Et oportct utad l^ZcahT fniniftrentur cum illis fubtiliatiua, ficiit finapis,ctqux luntillisfimilia. Etpotuscorum fit aqua fcrrariorum,ct omnc,in quo cxtinguitur fcrrum ignitum muitotics .
U OT^TJO?{ES.
Si 1'iems ohflru^io explimmo meLincholko fit fangul- 7ie,fc{andamait bafilicam & faluatelUm.Quandoque ue ro ethtmiiiguUrem finiflram in obftru^ione lienisex fri gida mcitcYLi. Duhitmt crgo quifpiam,qua ratione iuguiarcmfccet in lienis aj]c&ibus3& qua ratione in afe£Iu fri gido.Sanc uen(&fc6iionem & Paulu-s lib.^.in ajfeBib.lie- Cap^j; nis e'X fifiiflro cuhit0j& manu cxtrcma fiiciendam ajfir "P'**** mat.& TraUianus quoque lib. 8. copiofdm ex finiliro.br a. nc.isCt,p^ipCtiis.vnQli^i).aggre ^^^••^ fmguinismijfmem inlienis duriticprobat: deiufquillitico^ .ttt ilai ftX;Crs.axV ^ ^^^^yi 'nihiLU\lerninit tamen AetvisLib. i o. de uenx il- cap^ri.
M\xi^^) .^'picni tribus hons pofiquam' lo^iis ^uiti^. \i^^i'it cum accto et nitaip , ct c^conico ^^^'lim ^P^^^^^^f'^!'^ cx arajcapi>iaei ctatnygda JUt;^^^^^^'arum an.partibus x. ct cx foUorum
P^rtibus v.fiat cx eis cpifher »^ta cuj^^^^'^ ^^^?^^ ^ ti m . ct fi n ap is
Aut (r^^^i^us v.fiat cx eis cpifhemacuiii accto. ^ach ^^^^'^ caprarum. ct finapis rcccns confcaccto ? '^^it>ufdam fu^cis iuuatiuis, et pauct) funti, .^'Cmbrochis cft aqua,in qua deco^a hcft J^^i.ct ruta,ci pipcr.Et cx cmplaftris vc- In vjT^^^ tiirtiitis cft , vt fumantur cilebon ni Viic.iij^'^^^-^^^ cUcbori al. vn. iiij. ct ammoniaci Peris^^^^itrivnc.iij.ctfcammoncx vncjj.pi- ^Vin ^^'^^- ^^^' prxparetur ruta cumglutino Ais^f/* ^^litcr ut tolcrct permiftioncm cum 1- ^f^^^^aran^ctliniaturfupcr locu^m poft ^oluf : ^^^ncmeius,cum f ricationc,ct hoc cftct '^^.op^ ^^^'^f quando non eonfcrunt mcdicirup/.^^^ ponantur ucntofe, et fcarificafl
^^inr^^J''^^-^^ quandoque bportct,quum ^.^^ PhUu ^'^^^^or melancholicus,ctfangui3.
/i//5 fc5li(mc,qui£retrofinislramaHricuLtmfita'ejiyex'^-JrchigcnisrcLitu.& ex proflucntc ijide fanguine fplcnem il liniriait,& rnagnum commodurn'perfenfiri. C£tcrli\quidquid de hac rc aUjfcripfcrintyfortafjeiuguUrium fitlio eo cafu conuenitiubi poii aluts fc^iiones cerebro ater humor communicet.Probat autcm hanc eyfuicen.in fiigida mate ria,ucritus fortc ne in caluiio/hob upetitam fanguinis mif fwnem,tenuidri ea reddita caloris uiyai. cmbrum concite ~ '^o''tWi& furorem faciat.
t Et oportetut non obUuifcdris &c. ] Jde docct GaL ?. ^^^^ ad (jLiuc.nein durisgcneratimtumoribusjtjs qua admodu difcutiant vtamuryUtfj^ cumjjs emoUicntia cdmifceantur. quoniam.f.difiufiorijs fortioribus afjecl'10 incurabilis reddi folct.particuUtimuerbidinliene agendum effeiubetGaL cap.z. i^.de comp. med. perlocaycx quoloco multa in huncfunt defcripta. Quodfupereslprohoc & jequentibus capitibus pete Galemim g.de comp.-med. per locay loco lam ci- cap. x. tato . Paulum lib. 3. Tralljanum libro 8. & ay^etium Cap.49.
%cria r ^^^ct^ur alguidcgiiiniftra, etfiant
e, licut
^^^inift ^^^^^* fanari.Quod fi non tolcratign ^^^'^ cautcria ex medicinis , hci d "^"^ fic^^^s et- finapi , ct licut cm- *^atUr ^p^^^^a rutc fylucftris,ct alia.Et li do ^^iUditafi, etrion toicrat iiitirmus env
De cura apoHematum phle gmaticorum fplcnis . Cap.
Vra eius cft ilia, qux temperata cft cx cura duri,cum cuacuationephlegmatis,ctme lancholic.Phlc^maenimcius mclancholicii , AVIC. Ece 3 eft:
cap. lo.cap. 11.
er tertius.
5 ft:& emplaftra accepta cx tijdilot o,& gnctho , calamo atoniatico,& ruta ficca,& alijs.
De oppilationc fpUnis»
Cap. y.
norumalmaruan.j.x.i . , ^
nis portulacac amborum ana.^.v. inr .j^jy, trochifci; & fit dofis s.iij.cum iy^"P? ^atur ex & quandoqucoportct ut in potu i^^^^sci? .agnocafto,& ammcos,& corticibusr paris,& rura ficca,&acoro aur.j. „fercn'
QVandoque fitex vcntofitatc, & quandoquc fit cx apoftematc, 6c fit ab humorit)us , fecundum quod fciuilli , & cum ventofa
quidemellcxtcnfio vchcmcnscum lcuitatc>& , KtcAi-
Apoftemofaefl:cum%nisapoftcmatis,&oppi lo olco dc ncrcidcn, &olcocouino, ^^^^^ii^c,
Jationcs aliic 'lUnt cum graucdinc, & non aflQ ran crt,maran fadlum cx fulphurc, g^^pijftra
panturcisfignaapoftcniatis. m>rn niV<-i-M? r iimmoniaco.J .
tiquo^aut dccodionc incdicuiarunj ^^^^^^^, tiumci lnunclioncs ^i^^tcm & cmm ^^^^ fluidem cft cxtcnfio vchcmcns cu m lcuitatc>& leis funt,ficut,qua; fiunt cx olco dc a
~ - ■ n . ..^r.^..: •- - --• - ^i^^ ,J„ ii. ^I^^ rnftinO, CA i
Ve cumtionibus.
SVnt iljx exdcm,qua: (untfortcs c\ curatior nibus .pppilationumlicpatis , & iam innuifn us ad eas illic ctiam .
Pe uentoftpate^& inflatione in fplcnc. C.ip .
INflatioin fplcnccftjVtfcntiatur in ipfc/ tcn^ fio,& durities, & cmincntia, & comprimi-r Iturtcndcns ad rugitum &cructuaiio^icm, jibf qucgrauitatc apoftcmatum,
De cuu f
i^Cias,qu6d mcdicine conuenicntesduritjci
& nitro, ct picc et g [ ammoniaco • ^ rjjyjispra! vcro funt ficutcmplaftradiaa ["^-^yi^accto. tcritis,ficut cmplaftrum dc ficubus ^^^^j ctmc ct cum ruta ct nitro,ct fcmincagiii-' fani liloto, etchamxmilla. EmbrocliJea ^^^^jci. ficutacctum. in quodccod? Y-^"^!,[jsexacli"' nc, proprie fccundumquo^^ ^/^/ ctprop'^*^ niftrationc cius cum fruftisphi^^^^j^ecen^' %o acctum , in quo dccoda funt ^''''^PH: iQpgdri»' ct fulphur,ct frudus tamarifci;Ct ic et eth [ fcmcn]a^nicafti,ctnuxcuprci _>^^p^j,iii fi uolucrit,vt fitcum fortitudinc ,^ ^^j,acl' fcbris,ponanturin co amnioniac ' jjuta, Jium,ct fimilia. Et itcrum ^^^^"^^^''^^^^^^ ct« [ alufncmj ct bauracdecodani^^^^^^jjiilU aliquartuloaluminis,ctcibusin
ei,qui didus eft in alijs.
De dolorc fplenls,
ncm,aut proptcr a^V^'^:' autpr^i^,; ipropter folutioncm *^<>!^^^^^!!^^idc^^^^^
> fplcnis, proxima;funtin virtutc turationi inflationis, nam ipfactiam nidigctapcritiuis , ^brtcrfiuif?,rcfolutiuis cum virtutc ftyptica for ti, plufquam fit virtusrcfolutionis,quoni.im matcria ci> ventofa leuis . Et hoc cft diucrfunci ab co,quod eft i n apoftcmatibus . Et cum hoc , funt ei medicinx,qux ipfi funt magis fimiles , &in ipfam magis opcrantcs, &magisconucnienies ci,ficutagnus ca(tus,& cyminuni,& ru
ta,& femcn ruta:,& ammcos,& quc funt illis fi ^ ^
niilia, & confert iUi iuuamcntum maximii po 4^ ^Qra fuerit ficca , rcfoluatur , 3| fitio ventofaru ignitaru fupcr fplcne, & oportct ut famcm tolcrcr,& non fumat cibum ** [ fu bito,]im6 diftinguat quantitatc parua ualde .
AVt fit propter «cntofitatem , nem,a\itp%terapoftema^^^^^^^^^^ Ipropter folutionem continuiia^j^^^ jajiu malitiam complcxionis,et tu^J? fpcciej uifti figna corum,ct curam cumiq^^^^^^
forum,ct quumdolori non ^"^^^ccfti^? , nifiinpartefplenis,apudlams,^^^^^^ fitas rctcnra inter D5niculum,cni^^^.^^|tfCi.^
litcra . jputum paiutn
fitas rctcnta inter pSnicu tura fuerit ficca , rcfoluatt*. , - ^^iw- , jbalncum,et non fiat phlebotom a.J^^-|i3pi dicet eam communitas nicdicoi nccefiitatem paucani'
Dcdifpofitionibiist fi<^cri'Ct intJ ^ Eteftquinquetradatuuni
F £N SIXTAI^^
d B. cx cis tro-
fhikas ponde. ire j. XXX. ficuc panis & teratur
Etnon bibataquaminquantumpoteftjimo bi bat UH^i am antiquu m,fubtilc,amarurvi , [ parum.jEt non dormiat fupcr ipfum,donec alleuietur uentcr eius.Lt quando repletio vcntris tius commouct fuper eum dolorcm node ucl die,comprimat iplum facicndo comprefiionc poft comprefiioncni, & ingcniu faciatad cgefiioncm, & dormiat . Quod fi illud non confcrt,fomcntct ipfum . Et quum fciueris , quod materia eft mclancholica , plurima , & inflat jnultitudine fua , euacuabis , & cx bibitis nanquc funttrochifci modi huius. Rccipe^ [ cllcbori] albi ^.xxx.cui tcratur,& cribcllctur,&c6
ficiaturcumacctouiniforti,acuto,&fiantex ^ . -^^,,..^
corrochi . fubtilcs,parni,& ponantur ut panis antecefiionem fuac fcicnti*^*]^ inftf^^.jijii''' infurno,autpatcllaufqucquocxficccntur, &^Q creauitinteftinacius,qu?i"^ ^'"^ -^*
teftquinque T RACT A T VS Dc anatomiaeorum,ctiol^^^
anatoma. ^*^' .-^jifi'^
C Reatorfublimis, T^^P^^^fL liO^^tc^^ fux benignJE ordinatiom^^^^j^o^i^^^V'
nonadurantur,&fumanturd [ trochi ^xxx, in initio antcquam ut panis in furno ponantur , & terantur , ] & commifccantur cum eis granorum* [alfangdij& frudus tamarifci an. 5.V.& fcolopendriaj j.vij.& informcntur cx cis troch.& fit dofiscorum ^iij.cum fyrupoacctofo de zuccaro. Et confcrunt etiam troch. dc agUQCafto.Aut fumantur ^[carmifck] ^ra-
^ pulfionis' fuperfl^^^^^ '^^^frcu^^l^^jfra ^^' nierorum,ct inuolutionum,ct ^o.^^
ut fit cibo dcfccndcnti ex ^ eti'^^!;^ ueniensin illis inuolutionii^iij' ^i-uJ^ jiir'^' bus,nam ficreaflct loco mtcn r num unu,aut brcuis quanti^"^^^^^^^ bns uelociter a ucntrc, ct eflct kQ .n-
mini hora omni fumcrc ci
ren i6.
cqucrcturillud continua
V ^§ercndi,6c furgcndi ad ncccllaria , & cflcc • uiio corum in prseoccupationc [ laborio- M jincgocio fucin ncccfTitaribus uit^ iux, & cont dfi ^^^^^^^^ nocumcnto » [ plurinio, & cfllt tnrT^^ ^^"i^ntia, [ Sc fimilis bcllijs.Crcator igi Jf^?^^^ius intCiHnornm numerum multipii ho , ^i^*^^^^^^ plurima prolongauitproptcr ^i'uiamcntum,(5c multiplicauit corumrc
ri, non attribuitur cx uirtutibus naturalib.nili uirtus vna,quamuis voluntas adiuuct ipfam cx partc vna,&: cil attractiua. Adiuuat crgo apcric do uiamA dilatando ipfam, pcnctrans autcm in intcQino primo patitur a duabus uirtutibquarum unacfl cxpuiruia,quccfl in rron-iaclio, &c alrcraattradiua,qua; cft in intc(lino,6: adm uat cam f?x,qu£e " [ proucnit.proptcr fumma] cibi,(5c iit facilis proptcr illud cxpulfio cius , in
7^moncsproptcr iilud, & proptcr iuuamen 10 uia tcmpcrata: amphtudinis,& n [proptcr hac ^^maii^,^^^ cft quod uenx c5tinuatx intcr hc rcm,diucrllficatur a mcri,ac illud cft quoniam
pa,. • . — -tquod
Lp^^ter inftrumcntumdigcftioniscibi n5 Aunt,nia quod llibtilc cft cx cibo cu fuis or i tuni P^"^'^^"^'^«^ib.in tunicas ftomachi , imo in tana ^^,^.cftinorum , 6c non trahunt nifi q<J
clonga aut
f^L^^^^-Eius ucro quodab cis occultatur, ti^[^\^^'Situr in proi^undo ^ [ intcftinij clon, en-.v ^i^ificiorum uenarum, attradio
Part 301
mcri, ] cft ficutpars ftomachi,funihs ci in formacomporitionisfua; cx tunicis , ha:c auicm o I ] eft licut rcs cxtra-
nca adhxrcnsci,diucrfa infubftantiatunicaru fuarum a duab.tunicis ftomachi,qiuim ^ t [
m B. peneaic cutn rutnraa.
n B. idacanna diuerfificatur a meri in hoc $ meri.
o t B.canna.
J^«ipofllbihs,autdifiicil's , quarc fubtiUatus ' K: iIi,v!^^'^^^^*i^^""iidtiphcando inuo'
ftini'"^'?'^ contincturoccultum in partc intc pQn^^^^^^^^^td [contingonsjin pai tcaitcra,(5c lit Pri ^^^^^ ordini ahj ucnarum fugcrc purum cr^s'^^.^^cuafitv LacicAiprimim. j Htnumcrum /1. ^^^^ intcftinorum cft fcx , primum coq^!v^^^"iominatum duodcnum.dcindc illud, gUm ^^^^^^^^"^tu^ ii-^i^^num, poft intcftinumlo dcin^^^-^^ nominatur fubtilc , & inuolutum
l^J^^^^^i^^J^^^ilinum^quod nominatur monocu
] indigcat attradionc fortijcuius finiiU non indigct mtcftinu,
^^^^^^ proptcr ilUidcrgo uinccns fupcr duas tunicas
utioncsTut intcftini,cft uiihis uades in latitudinc Vcrum in intcUiuo rcclo iam apparcnt uiUi mukum longi,quoniam cftcx intcUinis maioris opcra tionjs,indigcns ad attrahedum iUud,quodcft fupra iplum,vtadiuucturcis fupcr bonitatcm cxprcaionis,& cxpuUlonis,<Sc cgrcffionis,nam paucos habcnsclt iuobcdicns ad cxpcUcndu , Cy: cxprimcndum , dc proptcr iUud/crcaai tuit ampUim,magna; concauitatis,& crcatc funt m intcftino dUcC tunica;, proptcr conlcruatione
'^;c'ndointcfviniun,quod noniinatur co- S° in hoc.iitnon ^ [ imbibantipihm ] corruptio qBadhjrntJ
Untcftinum,quodnominatur rc ni,(Sccftt [qjj^^.,. I L^tiftaomniaUgarafunt
l!l^.^^\Pcnora cx cis fubtilis fnbftanti.i:, quonia
cumiigamcntis ftringcntibus ca , cium ncccftitatcm fituum ipforum,6c crca
qua;in ciscft digcftionis,cc pcnctra-
^ml^ ^.ii^fnris iicpatis ad ipfa,pUis cft: quam nc iWuA inteftinis inferioribus . Et quoniam
it^.., ^^^^dipfacontincnt,(ubtiIccft, 6cnonti . , .
pt'.^!,^'^it £ [ pungat j fubftantiam intcftiui pro '^'^ rum iuuatiua intcntioncaUa, dc cft , quoniam
6c putrcfadio, ad qua:duo intcftinum prxparatum cft, apud quodUbctnocumcntum conicqucns ipUim uclocitcr,& proptcr diucrfitatcm duarumopcrationum,in duabus tumcis, 6c crcauithanccannamrcclx crcationis,cxtcn fam cx ftomacho ad infcriora,ut Ut initium cx puUionis prajparatum. Pcnctratio cnim f<^cis in cxtcib rcdojuclocior cft ca,qu9 cft in [ vn-. dofo & fopito.jEt fuit hxc crcatio in ipib, itc-
Ccffj^^^^^^^ f ^^i^Lrdiiuncui 111 ipiu , CL iliuiw ni-
inp!^'^^ ^P^^"^- ^ ^^^" ^ ^ ^^^^
• fa^fpi^^^^^'^ incipictia a monoculo iuntgrof X fiaL ' ^^^''S^i^'^ [ inrrinfccus.ut Cint rcUftcn^ ^Wi pi^j^l^^^^^enon induratur , & rcfoluitur,nin trctlr ^^^^^itudincm iilic»&^ii^^i^'^'''^"^P^^' Pcr (i,1^5^1^Ui^incipitputrcficri j incis.Et fu
quum ipfum [ icdct , ] rcdum dimittit ad cxtra 6c finiftra iiia locum rcliquis mcinbris circundantibus ftomachum,6c duobus latcrib.ucut portioni hcpatis a dcxtra , &c ficut iplcni a liniftra,6c rciiquis inteftinis,-(5c didum cft duo dcnum,ciuoniam logitudocius eft huius cuatitatisxij.digitorum habcntis ipfum,& ciusgdcm amplitudo,eft amplitudo orificij cius,qdf
■ ■ 'ubti-
r B.tortuofoaujc adhafrence ucl apodiaco fuper lacus.
f B. incedit utl (icugcur .
K ^amo?^^*^^^'^ ^M^^ non eft pinguedo.Verun. ^ , . n ■ r
gi non uacua fuerunt in crcatione fuaa nominaturportanarius,5c parsintcllmi luDti-
' tviid-^^^^^^c fuperficici fue intriniecccum hu lis,quod fcquitur duodcnum, nominatur icm
. .^^itatcui(>p.r, ,-,.,„^^r. n.ircftincisioco num.htin hacquidcmpartccft initiu inuoUi
r^ifcofa, mucola qu? cftineisioco tu^Q7nis,6c intcftinum duodcnu continua qUcp.V^^^o ftomachi:& habct orificium ic
num.ht in hacquidcmpart tionis,(5c circuitionis,&: ' [ rcplctionis,] 6c qna li fint ci uia: plurima:,& nominatur hocintc^fti num iciunu,quonia ipium inucnitur iccundu plurimum inanitum,6c uacurij<5c cauia in tioc cft conncxio duarum rcr um. quarum una clt , quoniaiUud,quod attrahiturad ipsu dc multitudinc chyU,uclocitcr fcparaturab co;portio
&nontlutncccirariumin(5o nanq; citisattraliiturad iicpar , qu^^^^^^^^
ucnarum mciaraicarum cotinuatx mnt iimc intcftino,quoniam hoc intcftinum cft propin quius hcpati,qLiaaUa inteftina. Et no clt in ali quo intcltinorum dc ramis mciaraicc,quanta cit in co 6c Doft ipfum in duodcno,i3c hocinte
Stho ^^^^clium,(Sc nominatur portanarius; niej.- ^Qninino eftoppoUtumt meri:naiicut ^ t r ^^ncft nifi adattrahcndum ad ftomachu ^Udev , ]luperius-,fimUiteriiludnoneftni ^^iUsT^^^^iicndum a ftomacho fubtus,& cft ft:ri ^f^ati^''^^^^^^ei'i
«ft nicr ^^^^^^^^' vt dilataretur ficut dilatatum '^i^m /;^^^'^Pfcr duas rcs,quarum vna cft,quo Sio,-^M^^^'Pcnctratin mcri eftgroftior , & ^etr^it i i^^^ioris quantitatis,(5c iliud,quod pc ^^btii;L^.^^ocintcftinocfticuius,6c piauius, &c
^ilior^s J^macl-
^^^'^ fccuda cft^quod peaetranti lu mc.
»^n(^On?"i ^"antitatispropter digcftioncUia ^*fccn!?r}^^^ commiftionei [ ipumx] aquo
cft inco,&poitipUi ftinu coftringitur,& dctumdcit,6c minoratur in xsritudincualdc&portio alia aoluuur ab coadiUud,cpcltihb co dc inteftims.c|uoniam
U t B.quarp.
X B.
y ri. &pro|>te rea,^ c6mouet Mcl excicAt ex
tuHtu .
b B. in f}UO e') pkrur conter-
C H.tn co fit p
fuctiontm furii li accideincm .
BiOuetur,& pcr mutaturj^^c^epa iati>r . Alia Ifa. ^jm n6 f tt in il lo (*frioiIIidu jpre cr»ir>moue tur. Alia litera. cjiiu non tnfjr ei pi^p.-?rjtio :l lann fuft oncm, «Jii ipft,- como nrru'- , & per mutarur, & fe parainr . c B. Alia litera. fckipir. f B. vc veniant ei ex eo cu vicu tihr.e J geUio. g t.& cltaggrc gatns v.6p;phen lu^ in reuoajin qu.i remanei ce porc longo , Si cft.
cholcra cirrina iicnitcx fclle adhoc intcrcinu, & cO piira.non |>mifta:quarc cft fortitudoablu tionis vchcmcnrcr comnioucns uirtutcm cxpulliuam cum mordicationc," t [ ] proptcrcaquod lauat,x[(Sc] adiuuar adcxpcUcndam ad infcriora,y [ pcr hoc,quod commouct cxpuUuiam.Adniuatergo J ad cxpcllcndumad duas partcsfimul.f ad hcpar, 6c ad infcriora . Accidircrgo proptcrhas difpolitiones, vt remancat hcc pars intcAini uacua,6c nominatur lo |>p illud iciunum.l.tcontinuatur CLiiciuno cx intcftinisJntcftinum»logum inuolutum,rcuo lutum,habens rcuolutionem vnam pod aliam & iuuamcntum in inuolutionc fua:Et caufa rc liolutionum in ipfo, cfl: illud,quod innuimus in ^ [ capitulis j prceccdcntibus,& cll ut fit cibi in ipfo mora, drcum moracontinuatio orificiorum ucnarum ("ugcntium poll cotinuationcm.Et hocintcllinum eftportrcmum intcfti norum fupcriorum, qua: nominantur graci- lia: & digcflio in cis cfl: plufquam in intcflinis infcrioribus qux nominanrur grolVa.Summa cnim opcrationum intcdinorum iufcrioru , cft preparatio fxcis ad cxcundum : quamuis ctiam non euacuctur adigciUonc,ficutnoncua cuantur a uenis hcpatis ucnicntib.ad ca , proptcr fudioncm^&artradioncm, & continua- Tur cum infcriori gracili, intcftinum nomina tum monoculum & nominatur ita,quoniam cft intcfiinum, quod non habct nifi unum ori ficium,6c cft ficutcyAis,cx quo rccipit illud,q; ad ipfinn ucnit dcrupcr.<5c cx ipfo iterum cducir& cxpcllii; illud,quod cxpcUir , & fituscius cft ad poftcriora parum ] Sc cius dcclinatio ci\ ad dcxtram . Et crcatii quidem fuit propicr iuiiamenta,de quib.eft,vt fxci fit locus,in quo co pichcnd.\tur,&: non cogat furgerc omni hora, 6c in omni hora, quapcrucnitad intcftina inferior^ parum (krcoris^ t [ ]fitcon cauitas , in qua aggrcgctur cum fuatotalitafe: 4° dcinde cxpellatur abca cum facilitate, quum complctur facx,6c dcciscl>,quoniam hoc intc- Hinum eft initium ^ [rcliquarum conuerHonumjcibi ad txculentiam , & c [ pr^parationis fuctionrs futurai accidcntisjci cx mcfaraica,licct no fit m illo illa indio J [ quum cft motus defccndcns,&: depofitus j] imonon completur nifi qunm [ cuadit ] ab hepate appropinquatur ci ^ [ cu m uicinitatc digcftionisjpoft di geftioncmrtomachi,quxfuitcumquictc,& vi cinitatcS [in ipfo aggrcgato, 6c comprehenfo in rc una.in qua rcmanlit tcmpcrc longo,quu eflcr ] quicrus & aggrcgatus . Fit ergo proportio cius ad intcftina grofla', proportio ftomachi ad gracilia,& proptcr hoccft ncccflarium, w approximcthcpati, utcoplcaturex hcpate , (Scfiat complcmcntum digclUonis,5c conucrtatur rcfiduunicius,quod non ' [ digcritur ,] & non cttconucnicns Ibdioni hcpatis,ad mc lius,ad quod pofiibile cft ipfum conucrti^quu iam fucrit inobcdicns in ftomacho, (5c non ad ucncrit ci complcmentum digcftionis.p|) niul tituclincmmatcric,& pra:ccftioncm'[ lcparationiSiaducnicnteci,quodeftmagis]obcdicns, proprcrcaquod illud,quodcft magis obcdies , fubmcrfit iilud,qd eft mobcdies, 6c modo iam dcnudatu cft iiltid,qd cft inobcdicns. Qiium er
go aduenitci uirtus a^i"a,inu^nitig^^^^^^^^^ ^ paratum,& denudatum,nifialupc<^i^^^^^^^(^^^ cuius uirtutccft ut coucrtatur in . 1 fed cot^r rcpcrtum in utrifq,- difpofitionibus ^-^^r^f fuit in ftomacho cum iubmcrlorc a^io |^ .^^^^^ ^^^jM rcolon,cftlubmcrlum hoc ^ol""'r,.:epatia' poft^|3 quod ci pcrmifcctur d ignius,ut P^^P^ ^^ionc tur,& non uacuatus cft ^lomachus . a Pf quadam , & digcftionc .Sc P^'?P^',^l\^^^^ ,.to,M^ prcrj compiemcntum ^^^^^^"'^^"■^.^'^acTentis- «'"1 quum m [ cuacuatur ad in4^^-^^^^;;"^^'ft=;ntcftl ^J^k Et intcftinum quidcm monoculum c^^^^ ; , oj
: r.il. ...... .-!Mrf;^OClLlS»4" n r /li .jJf|jj
6c fcparat intcr i>funi (Sc intcr uiriu-— tcmmo [chymo:humido,& ^^^^^'^ ' cnitur « rum uirtutis rcaificct iprum^q^^^^^/^^J^^qua M jtans,& morans iu ipfo tanta qnan^^^^.^^yrab [difccrnaturj ' "
co ad intcftinum,cx quo i}^P^:\['^^:^c di>^?' i&
s rcaiticct ipi"^"'M" ' :.are,qi^2 Id^ M rans m ipib tantaqnannt^^^^^^^^^^ :jenisdigeftio,dcindc^^^^^^^^^^^^^ co aa intcitinum,cx quo 1 ugit L - ^^i^c lud,quodprcpararumcIt.]QiiiJ^'^^^^^^^^^ runt,qu6d iiucfrinum crcatum ^\^^'0cii^ ,5:9
iitmorctur in ipfo^' [ ^^^y"^^''/'^^ nlbdcl"'^ '"'^^^ %r dumhcparj cx co,quod ixmaiitin r . ^^^^^1^,
ftanriacibi intcgrc, 6c pii^^^^^^^^^^^^Ln^&it^^ b/^l»* raicx non ucniunr nifi ad nionocui quidcm cxpcrimentatorcs crrauc ^^^. a <,^f^ 6c ncK]; i\mt iuuamcnta cius,nili 11 a i.^- ^j-ifi. rauimus,6c huic quide intcitmo, inn ^^^,^1« > ciu unum,quum non fit fuus cius t ^ ,n chi fccadum longUudincm cW;P^;^;^ocul5w litatibus ' [ ciiis iLcundu q^'^^^/ -\ ' .-fluita^^^ ' cftquod ipfumeltaggrcgatiiiu ^'^f^ -^,,tcinnO ,y
quxiiuenircnt omncsad ^^'^^^^""^uan^l^f S-# rum,timercturaducntuscolicc,c. ^ ,oif¥']^'^ S grcgantur in co,a uia diuertuntur. r ^^^.^^ m
5<V . 'rr.t-.r^ r>:ncllatur ^^^""uMt h//
?lt ut carum aggrcgatio «pdjf^t^i^^rtpdf^ ffr fumma una.Aggrcgarum quam difpcrtitum. Etcx ^•^"^^^''^^".'jnintc
Ul.iai.ll V.lllL.»V,l. LlLCllLl.1. -UUal ^ jfltC^^^^ f
ipfceft locus cius,quod gcncratui n^^^^^^j^iur .fucrmium,6cferpcntum,nami''^^.^^.yj^idt^ cx cis corpus,(Sc ingcnerationc ^^^^^^^^^ctO) ^ uamcntum ctiam,quum fintpai^i^^ dt^^^^^^ioi paucc quatitatis,6c'hoc intcfti^^"' ..jin ing alijs inteftinis,utdcfccndatiu ^T.nci^^^^^K nis,quoniam non cft ligatum, ^^^-^^jca.I^^^^; ' cum co quod aducnit ei dc ^''•ff'' m^^^' L c t'/ aducnitcx mcfaraica res,qua;hai^'' ^^^^nu dinem. ^ t [ ] & continuatur c culo ab inferiori partc eius lutcu ^ ^-^jHu^j tum C0I6, & eft intcftinum gron ^^^nni^ quumquc clongatur a n"ionoCLU '^^^^j.^tcL^ partcm dcxtram,dcclinationc cu ^i-tci^' propinquitatcm hcpatis ,.:cniuc ^^^.j^iri niftramdefccndens.Quumquc^F^^. olt^' refiniftro,dcclinat ad <^cxtrainA ^ rcCt ra dcfcedcns etiam. & ilUc conti
& quu pcrtranfit iplcne.coarctat j^c^
^..;k:x r...,X.r^l^nis.Drohll?Ci .nTl,
ledum poit " [ fubtilc pcrfcruation .^^.,11^^^ cibo fi fuerint in eo,& in hoc qti ^ ^^d .^ ^c^ "---'it colica fecudu plurimu ciu^^.^^ii f ur n oinc cius,6c iutcicinti rc^ ;jjUi
accid riuatur
Fen Trad. I.
J^uintcftinom, & cotinuatur cu infcriori par ^colon.-dcindc dcfccndit cxco fccundum rc- "fiidincm,6c continuatur cum ficlcii,fubftcn ^,^fiim fuper dorfum alchati,ampliatum,fortaf llomacho,6c propriacius infcrius, 6c J^^mcntum huius intcftini , c(l cxpuliio fccis r i^^^^fiora, Sccrcator quidcm , cuius dlcntJa oiiaiis cft, crcauit ci quattuor laccrtos , ficut . ^iifti.Sc hocintcftinum non fuiccrcatum rc
^'.^ifi vt fit cxpulfio f aicis ab co taciiior, & ^^crti quidemadiuuantcsipfum adcypcllcnl^?^'^onfuntin ipfojmmo funt iHi,qui funt (lua^'^ •^^^'^^^^^ Sititaquchcc Ti ^nntas fufiicicnsdc anatomiaintcrtinoiu,
elationc luuamcntorum corum,t5i,no mo- Via^v^^"^^^^ horum mcmbrorum , qua; funt
cibi pcr lacertos,n ifi d uo cxtrcma.f caput & 4du^^!^*'*^ .S""ur.& infcrius,& cft iidcris , 6c o ^nmnt iutelUnis omnibus vcu.c,6c artcric,
menta ad mefixrdum uel iecur nutnendum feruarent , fed feorfum critda luherentur , ut in mtcfiinorum Uuitate accidit .
De folutione uentris omnium wodorumy& caufis ufque ad lulricitdtem omnium intcflinorumyCt choicrica vdjjlo^ nctct •» [fanguinolenta v.gvfiioney]ct fluxus favguinis ex uentre,et expulf/onih.rerum ex hepatCyCt fplene,et cc~ * »-Jiar!hata. rebr0i& tx corpore,& tenafmone . Cap. 2.
SCias,qu6domnisfluxusvcntris,autcft cx cibari)s, & cibis,(Sc aerc coniincnte,aut cx mc bris . 6c nos quidcm loquemur primum de fa- Cto cx mcmbris.Er fadus cx membris,aut cftcx {lomacho,autcx mciaraica,autcx hcpatc/autcx fplcnc,aut cx capitc,aut ex intcftinis,aut cx totocorporc,6comncs ilii communicant'in cau fis.Nam aut ibquitur illud malitiam coplexiopropterdcbilitatcmrctentiucautdigc- ,
- v.......^»., , ms " ^propteraconirarcmrccenuLic^auiuigc- ^ B.a-bilirantf
. y.^^^^i^plurcsncruishepatis propterca quia aiue,autcxpuliiuie, iautcofortaturexpuifiua , rctentiaam, auc ^^'gcntfenfu plurimo. "'^ "-"•^♦•'^" — 1'>'-^'^'' ,^^,,^.^1^- -4,0^1^1.1 .m .a„r
^'^'k^y/^.^^^^^-^^ni^rHcroitern^Jeanat.adjmnisi^^ R^p^^
^ N N O r A T I O S.
l^^meHinorum confiruBione,atque ujuM^^^^^^ ^^^'
. ^'«^ ai
'^^^^^ ' S'denatura animal. At duhitatio dc pitk^^^'^^^ «fr/>i5 , ITenetr^insautem in imcHino prlwo '^intn- ^'^"'^^.^ mtutihus.^ ^y^lmcnta ait a ucntri ulo ^ke /H^^^^^^^^^ duarurn facultdtum ui, ucntriculi cxpul- ^^^^^i^orutn attratirice. Ex qno patet Auiccn- ' '^eani^^^^^" attraUoriam uim aflrihere, quod & m i ?. ^^tiy^^^'*^-^'*^^^ contrarium ex Gakno colligi' '^urn ^ '^^^^ P^^^^t.uhi unumtantumtranfucrfarurn fihra- ^ei^y. '^^^^i^^iinis efle additum affcrity quod tjs una ex- ■ kasl n-^^^^^^' quamuis idcmintcltinoretlo retiasfi- ^^'^^lcic .'^ ^//^f/j/w affirmct.ty^tnon ^.facnat. parti' jjj^, HtiS^^'^^^ o^««i quatuor naturales facuitates incffc fta- ^netir^^^ ^ ^.4/)/?or.eir alihiy l.i>uitatem i?iteftinorum '^nteH^^'^'^ ^^^^*^ ^^'"^^^ i//ifiifcrrf fequi teHatur^Vcrum q,^ ^ il^l^^^ f^^rahendi,& retinendi,& coquendi, & expelie ^''^Hih .^^'^^^^^tum eH. idenim commune partih.elk ^^He^ ^^^^'^'^-'^(^'G^l-P^ohamts particuiatimq;, quod trah^^^. ^^^^^inoyquod cum uentriculo coniunBum cft ut \nui^l^^y^'^fi^^(lt*^ «^trwr^ efl omnibus particidisinft ^i^^tt'/"'
nemij y^^^ricem , quamcum cmris partihus commw %Cp^f' aiiam mmrem pellendi mm ohtlnuere ,
6, rom ii!ud autcrtproptermalitiamcomplc- digciHu an , auc xionislingularis,aurproptermalitiamc5plc- «fH^'"^'"xioiuscum materiacotirmataiu' [intclhnis, ^B.uff! imbibita aut propcerconturbationcm fubilantix^ciusj] inmembris ud aut .eerirudincmotlicialem^autuicus, autru- adha;rece fuperpruram.^c dc fado ab licpate iarn uos cxpcdi- ficici fubftant.c uimus A: dixmiusdceo , qui ht proptcr com- (iojniciu,acl ali picxioms cius,(5c apollemata ipfuis , 5c oppila- quoram eorum tioncseius,6c alia 6c fuviilitcr di.ximus iliii, qui Alialitera. cum 5« cft ex melaraica.Fadu.s aiirem a ccrebro cft illc, ""H^»' qui ntproptcrcatarrhum deiccndentcm abco aUh.eren e ad ftomaciuim , 6c ad intclnna, <5c corrumpit faciduel fjoerfi ci ?um,6c facit ipfum dclccndcrc, 6c dcfccndit cieiipibrum. aipfemct cumco,proptcr fuam lubricitatcm,&: l^'^'/''^^,'^^
tynuin j , . . ... anbium cfl.quando hxc ali oportct , &■ nutrmom ^"^^ P^ioresilUfncultates fhmui.intuY. At ficuti h.u
cxpulfionem cxpulfiuc. Fadus autcm a Itoma- ^M.mx ipd* cho^non clt totus ind igcUusia t C ruoi
l&caufaillius dfRimoeftdi
cftdcbihtas virtutis retentiuaiiquarcnou lu- ^.3^,,^. itinct "^^[dclatiouem cibi niii ufquead tempus, Aiiai icca. imo ^ iu quo iamdigeritur,<Sc |non digeritur,dcindc aliqumdo eit non poteftcradarc millioncmeius,(Sc cgrcflio '['g^-i^^s <J'g^
. -11 i ^ , , .,• r - u.onea!iquj,&
cius , & illud clt proptcr debilitatcm exiltcntc ahquando cit proptcr maUtiamcomplexionis frigidorfccun noa dig^ftus. aumplurimum.Etcftproptcr malitiamcom- b ouusabi, plexionis cahd? & humide,5c ficce. Ht crrauit, quicxiftimauit, quodfitillud propter phlcg- <juandoque dima nonaliud, & propter complcxioncm frigi geritur.& quai dam,& humidam,quamuishochtfupcrans,(5c hoceft duccs fua longitudinc ad hydropifmi . '^* <^ cft in fumma dilliciliscurationis>quumcofirmatur . & multotics cit caufa in iplb rcmanentia uirtutis medicmarum foluiiuarum ad-
h.«rcntis fupcrficici intcftinorum , & itomachi,5c orificijs vcnarum ftomachi,<5c inteftiuo
ittf^f^ ^^^nfuerfos milos expient,ita amjigitur, an etia ^^Ynparticularem hahc^nty & inftgnem. Cer ^^iin ^^^turam ficuti mhiifrusira aut temere agtt : ^^^plj^i^^^^fingulisfuntamonihiis opportun.h nihil om-
k£J''^'f{f]c.Q^^^ V- -Vr" ' ;^^n<; ct
'^^coZ''^^'''^^^^^^^ ^'^^^' ^'^^- ^^tiiicquandoqucoblcruat ^*-;^^^^
eefj|;.f;"^^^^^^ multoticsadducitadabraiioucmmalam^ul
^^fetn y ^'^^''^'^'^^ potentiam infi^nem uideiicet,& particu ^'''^attr^^T^ ^^^fcnfiffeputamHs: 'incjje t.wien commu- S ob ,1 ^ ^'^^^^^^ ^^^^^ ' ^""^ M# e-
^^c^toi^^^'^^^ «Jc iecinoris attr.t^iori.im idm paido quam "^HicJ ^^^^'^'ior fitytion eH rationi diffentancumM quod ^^ead ^^P^*^^(^e credendum efi . ita ucro & rctcntri' %nHiil\P^^(^ntiam ohtmere , qu^anatura communts HJI. "''^'^^- idiuuatur tamen 6^ h^cdrcumuo' ^^"^^cotiti ^^^^^''^^wuitifornuumuhutmagis & diu- ^•^^''l!Mi*i*mtamen ohliquisfibris careant. neque ^^'^^^^macontinerent, aierentur 'ipfa > OMtalh
cera , <Sc quandoque fit iftcitomachicus propter debiiitatcm digeftionis,quare corrumpitur,& appetitcxpelli, & quandoquc ht propter Uibricitatem in Itomacho faaam proptcr humidiratcs , quarenon dimittit ip um figiea quautitatcqua digcratur,ct non clt iioc in uentatccgrcdicnscx co,quod dixinuis . Scd nos appropriauimus ipfum cum< [allationejm f ..voiunrare. diltinsueudo , ad cxcitandum . ct hoc pluri- aIu li.era . rdinumquSniamilludpcrducitadhydropiUm teutione. £t Hippoc. quidcm laudauit in iplo cruclua-
g B. ufaificatitf- tioncm acctofam, quoniam fignificatS [pauca nem c^lidjutis caliditatcm tacietcm] vapoicm qucndam, licct faaentis «aapo j^qj^ h [compietus,pollquam fuit mundifica h B.*c6plctavel tus. ] Et quonia acctofitas quandoquc incidit » non pfcAa poft [yt corium a corticious , ] 6c prcparat fiomaquam fuit mor- ^1^^-^, ^ facit acquirctc rctcntionem,tunc lauiBSVncoriat . tiauit pcr illum inquantum cft fignificatio , <Sc
inquantum cll caula . Et quandoquc fit huiufk B.Aomacho. modi lubricitas cx ulceribus in ^ [ipfo , ] aut in 1 1 6. cx ifticfli co,quod ipfi vicinatur:' t [ 3 quan
'^^^ communicat ei ftomachusin dolorc, aut pro
m B. fluida vlcc [inccptioncm vlcerum,] & illud in fio-
ra.Alta litcra. i- macho parum cft.Et quandoque [tiuxus vcnprf fuoncm ulcc tris ftomachicus cfi: catharrus in ftomacho ] '""il eftcaufa ptoptcr iUud, quod ipfc comprchcnditcx hu- Huxus ttomacht moribus malis cffufus ad ipfim-i cx corporc ci. &lubricatiui quarc corrumpunt cibum, quamuis fitbonce ftomachus. iubftantix,& fit ncceflarium ci cxpcllcrc ipfum
vomitu,& dcponcre ipfum,& fi fuerit pars fu
ccribus in ftomacho & meri,omnia (nm^^^ pter illud,a quo proccdit m^tcrja ad n Scd noftcr fcrmo non cft nunc .^^^^'^^^'i^aut in ilio , quod cft ab ipfis intcftinis . ^ ""'t cft propter apoftcma in intcltinis , F ^ jt ^ mordicationcm cholcricam: aut langii nen ^ ^ fullim cx hepate uchcmentis "^^^ff.Jink- [proccftioncm] vcne in ^'iipc^^^^^^^Siuavulrioribus,aut propter nicdicmamioiu ^^^;,^
j aut in rioriDus,aut proptci. uicuiv-ni""- . ^jj^tid*' 3quarc nerantcm intcftina,ficutpulpa coio 1 ^^^-q oMt- ... ^ [choleraj& vlceribuscum P"' .^^io- )Wofionc, aut vlccrib. fmc pu
aut cx nc,& cor
nc,dc corroiionc, aut vit^ii-^^—i^ jjutvlne,& corrofionc.aut vlccribus »1""'^ ' nini^ ccribusfordidis, & ipfaautiunt . -^g,^ grofi:is,& sut magis lalua,aut in ^^^; Vpti cilibus,& funt prauiora,& P^'^P^^ ^lurvlcu^ iciuno. Vidctur cnim quod noniant- ^^^j^-
ncdum quod a rupturaiua P.^^^P -^^^^1 ^^' K-tYt vrnarnmcius ,& niagnit
ludincm vcnarumcius ,& magn
pcrior fortior,non cxpcUctipfum,& non cdu xum, & fubtilitatcmcorporiscu»»» .^^j^jo' 'L ^ r..i...; r.M.,c r:«- ^.,.^,-1^ cholcrx pu rx' ad ip.su cx fcllcptiKfcr ^^^^^^^,
cct vomitu,im6cu folutionc vctris.Et quando 'quc non fit folutio illorum humorum,proptc rcaq? ipfi corrumpant cibum,& cogant ftoma clTum ad cxpcUcndum ipfum,immo cft in ipfo uirtus,quam abhorrct ftomachus.^quarc cxpcl lit ipfum,& quod cft cum ipfo.Aur cft in ipfo mctvirtus folutiua,aut liibricatiua, aut incifi- B melanch©. ua,abrafiua; ficutfacitmultitudoeftulionis <> L!* * * [cholcrica; matcricijad os ftomachi,& fit illud
ncm,&quoniam maximacft malin ^^-^'^^^bro
tici rc
n,c>cquoniam maxiniacn ^^^q0Vi^ cius,proptcrca quod pi^o^^^^^i^^^ intcftin'^ :irali,quod cft hcparinam non ^'.'^ ^"J,,^^, &
aliquod propinquius ci qu^ni iciu»J^^^^^,br
dicmactiam non ftatiupcr iplum , .^^^tc^' cando rcccdirabco.Etvlccraquic^ci
cxcoriationc fccis, & cx acuitatc ^'^^"^^ionis b b naiv;iieijauuMiouiiicui,cx HLiuuu jalfcdinc humoris: autvchcmcn ^,^j|^craf/ caufafluxusvcntris ftomachici , & quandoq-, 5o [vifcofitatisOquc quumcradicatur^.^^^^gii^ ^ fit proptcr vcntofitatcm , & inflationcm , qux aut proptcr cruptioneni apoitem (uu ^j/j'"^
r J... c ;,.,..^;„.a;.. ...■.a:. a ,^tias ciucuationcs diucrias "occntcs uj^^i^oH
cxitum.]& qu^cunqucexcoriatio n .^^^^^^i\0' ca cft , cucnicns fccundum icmitat^ ^^^^^^11 nis, cft mortalis: quoniam ^'^'''^^^^^^ .A putrefaaum,& illa,qux eft in hnc rc , , ^ mortalis
oriuntur,& corrumpiturdigcftio,& acciditil lud, quod diximus , & quandoq^ fitlubricitas p 1. rem aliam y^^^ proptcr P [aliud,nifiproptcr illud , quodj abcaquarcomc ^.Q^^^jitur cx dcbilitatc rctetiu:E.aut pcrmifto «Trem cotne- corrumpcntc,im6 '1 [in commcfto prius,lnon i*am &. proptcr qualitatcm luam,rt [ ]im6 pro
Part 302
r t B. Alialitera ^^^^ quantitatcm.Ipfum.n.quando multiplica
iortalis:quoniam .A t
:um,& illa,qux eft in ^nc tcu ^ ^ ^ y valdcquamuis non ^^\^f^^,^Sc pf % \ ^ ]folutio melanciiolic^^ ^^o ../^s Aij, |
tur,vTncit virtutcni rctcntiuam,(5c cgrcditur fi- prie illa,qux cbullit fupcr *^^^^*^'^J'^ij.tus ^ t^^^ cut intrauit. Et quandoquc fit proptcrca qu6d rcm acctofum, e [&]quamuis u ^.j «..^ ...... ,1«-; «-11^;«-^ ---- »« ff- 1 ,.^;c fifin lanit** .
adhuc,&] quamiusfitin ranit^^^^^^^^ B. ^
imen] habcns hanc fpecicm ^'^^f-^\-,xcf°[ /
tis . . .
[tamen] habcns hanc fpecicm non fanatur. Quiim autcm non ci ^ prictas,& non cbullit,neque ^'^^\^^^^^^^Q\ia^
prietas,<x non cDuiiir,neqii«^ nauc UQi^q'*^ o
tofum,tunc cft fupcrfluitas "^^^^" nitas^^^J
cxpcUit natura,& fpcratur cum ca ^^cc
doq^ & vlcus quidc quadoq; S^;^,4dientc^fj ,i ''a ^ fionc apoftcmatisA fitarch [ino^bca.^
^ abrafioncj aut cibo duro excoria
ppfuamparuitatcm , ficutfciuifti,autproptcr f B partescibife nuUtiam fui ordinis : dcinde ^ [proptcr artifieoofcqaumur. cium.] Et quandoq; eftfolutio vcntris ftoma-
chicapp dolorcs cxiftcntcs in rtomacho,autin
co,quod ei vicinatur,quare accidit dcbilitas vir
tutis retentiux in ipfo , & dolores iUi in ipfo
fiunt a ventofitate, & ab apoftcmatib.& a mali- lionc apoltcmacis,<5c nt a rc " L*^'" j.^ lu^ ^*' nc ^'^YA \
tia complcxionis diucrf^, & totum illud eft in abrafioncj aut cibo duro cxcoria . ^(,iuti<^j^ f^^^
ipfo, aut vcnit ad ipfum ex eo,quGd ipfi vicina ^ fu , & quandoq^ fit ab humorib. q ^ ^^^^a J/')^ |
tur.In fado autem ab intcftinis,dicamus in pri cdudi fucrunt , dcinde vlccrauer vlc^f^ |
inisiUum,quifitcx intcftinisv.fupcrioribus.& ... — /...ic rr^n^-rati . c al?
dicamiis qu6d flu\us fadtus cx cis , aut eft cum
cxcoriationc,aut eft finc excoriatione, & cxco-
riatio cft dolor abrafionis cx fupcrficie intefti-
norum intrinfcca,& Uliid abradcns,autcft ma-
tcria cholerica, autlhnguinca acuta,autvirulc
ta,aut faniofa,aut fceculenta,& proceditab ip-
fis inteftinis,autab cis,quxfupraipfa,& pcrue-
nit ad iiitcftina. & hcpaticus cft huiusgeneris:
& iampr.xterijt fermo noftcr in ipfo iubtilitcr t+BhepaticD$ pcrfcrutatus.rt t-j-[ ] apo
u_.B . ftemofus fanior eft quam hepaticus " [& iUc , xB.& quicft^exdcbUitatc^^^cft] fuiccptibUior cura-
tion is , & cxcor iatio,& folutio vcntris fpleney t B. & oppila t»<^a,& fcUina & iicpatica, > t [ ' , , W . 3 <Sc iUa,qux cft ab vl-
nus'quidcm tcmporis gencrationis .^^^ ™ fluxu cholerico,cft dux hcbdom^j^^^.qua | .J^ rachio,cft menfis.& a mclacholic<^^.^js,^c gcfimus dies vfque. ad plurim^um . ^^,^t^ y
totics quidem perforantur ^"^^^^un^-^ Tali' ulccra,&moriturfccundijplupn fantJ^^. doque funtquidam fortes: & L ucnt'^^ ^jr.
inis,autabcis,qu2efupraipfa,& pcrue- quotemporc,& aggrcgatur ^^ ^^^o^i^^ itcftina. & hcpaticus cft huiusgeneris: ru,& funt quafi hydropici,dein jliO
::. r. ^cv^t- ir. i^r^ (.,u«-; Sccundu plurimu vcro,quum vJ ^^jgftiJj^^^tr'^.
uenit,utcgrcdiatur defubftantia '^^^^^^' aliquid quantitatem habcns,pct" coi^^^^jn^ faaioncm,& ad cafum virtutisc^^j^^o^i'' /-tiii» ftomachi,& ad mortem.Ciii |(.iiit f^^- 1 ? quura pcrforentur , & Pf^3,quC>^{^f^
tate non
quura pcrtorentur , oc y-i qaO^y*
fupcriora. Et lam dixcrunt q^n^ '
Fen ]6. Tra<5i;. i.
^rf qu^daminteftinainfcriorardcinde g^^orara fmitalmiracli, 6c venterproptcr apo com'^ v,\ eis , in dircdo fo'-aminis , 6c
^if^ vj'^^^^"^^^^^^ illi putrcfacl:ioni,6c nocumcn- <lipK '^^'^^^''^^^'is cil uentcr ctiam illic , 6c cgre- _ coatiir ftcrcLis cx co , 6c ^ixit iiomo , Sc hoc li^^^ys^itin fummapoflibilium,cllxamede [,j "^^^Jt>.longinquis,6c longi nquius co clt, ut Xeri ^ ^feind^Ltur ad fpatium uentris. Di \ k(\i^^^^^^^^' quandoaccidit ut pcrforetur in ' HnA^ ^ uciucr irx divcao iciuni, non fcda- \ «ho '^^^*^^^ iigirur aliquid inrtoma-
k «ius'^^^^^^ habcns illud,6c ' [apcritur J uentcr M [.'^ morjtur , & fpccics cxcoriationis fur/c , Piv 'SUmea M ]uiriiicnta,6c lanioia,, t [ Ik ix J <Sc cur^tiiiia,i6c mufcofa,ot [
«Urrir ^^"^^^^^^^^-Et ^ [lanioaj cit falua 5c fuc V /^5 multotics litex a:gritadinib.acutic^^,I^^.^'^^"5-^durcntibus,6c iciti'anis,6c muito ' Ueaur li ^'"^^"^•^^^ ^^niofiquuincipitprimiti: fte'jj^^^*^^;^i'faeiusc<uptio dubcUati , 6c apolir int ?v ^ "il^cribus , quam cxpcliit natura '■ ^^^iifloj^ ^^"^j^^cftmagisincolumis. Etiftapars ^^Qh^ t^^^^^^^F^iJ^ca^^c jnultotics nocct tlo \ itl fij,^ ' ^^cit accidcrc in ipio corruptionc Hen(/^'9^> 'Sc multoticsrcquituripfain flLixus illiy ^^'^i^f"us,non rctinctur , 6ccn: plurimu lat^ P^^^aiiiofum,6c quaiuioq-, admiicctur ci
'*U9'll ' '^'■^•■l*»,W. V|Vltil4VlV»vp — -
cftiT. ^^'Q^.^^^-liHUuduon cfl:caufacjus,6cnon
fac^l .^'^.^^^"^l^atur, tunc fitcx partccancri putrc -S{ tituci/^ *^^^^ftinis,6c no eft lanitas proptcr mul S ^atetv»'^^^^ ^iu5,quod ' [coniungitur,j6c pai uidii^^, ^^^^^ ' quod inueniturdcquictcproptcr ^uten? ■'^^"^ ^gritudinis in feipfa. Virulcnta fjf^JL apo(i^^^^^^Uliqucfaaionc,auta rcfudationc plufi, ^^*^^^ cxiftentis in uia iniaturationis , 6c ^3n?r ^^"^ ^P^^^s ^ft * [^^'^^ rtomacliic?.] ^ iia^^^^^^^^itcmaliacltcueniens fubiro,6ca- ^eft ^^^^^i^ns pauiatiin,6c primx quidcm caii ^ fiQ^ ji^^^tio jicnarum,6c ^ riecunda:] rcfolutio quig ^^'^S6c quuq.! non allbciatur ci doior ali cxfgL^^^^non [fit cx apoficmatibus , imnio illo r ^^l^^ijs ) 6c propric quum aflbciantur cu
io intcrioribus apoflcma maturfi fitcx partccancri putr( eft lanitas proptcr mul
fu7e alia,6c quandoquc fit cx intcflinis ct iioi^|:^^^.i'C'quum cflifecundum femitamapcr ^lia l^'"^^ciQrumucnarHm eorum fmccaufa ^^cca r ^^"^'^^^^"^^o^ . Etquumfuerithycms plu J;^'Pt<^tttrionalis , deindc fucccflcrit ct ucr tipii ^^'^i>meridionalc,6c ^^^^ pluuiofa,mul litcf Q ^^^it fluxus fanguiniscx ucntrcctfimip^U^l^^^^^^^o hyems clt aulh'ina,6c uer borcalc, ^is P^^^uic, et proprie in corporibus hunuaift^j /^^^"Poribns mulicrumA quando ucnit %ilti^p^i^^rborealc,6c hicmcmauilrinam , «ft cjjPp^^i^^tur foluriouentris,6c cxcoriatio,6c %^t\i ^^^^'Lim mulritudo catarrhorum, 6c Ucnti.^^^-.^<^muitiplicatur fluxus fanguinisper ^Uffia? i'cgionibus mcridionalibus , 6c cu Ti^luiii ^^rubiisauflrinorum, 6c multirudine jificanf^^^^Pf-tcaquia mouet materias,6: mol ^jcus P'^^^^,^ propricpolicatarrhos fallos.
fanguinis per uctrcm,qui cft polt ^^«"icani ^^*^^^o^'^^*^cam,ctcxcDriationem S ^^^H^ ^^^^^ dolorccft iiialus,6c propric ^^isp^ P^^ccdit alcurarhi , dcindc ucnit lan- ^"^^^SjiUuct enim risnilicat,quod " [ cft lu
pcr] corpus intcftinorum. Alcurathi ucro eft ab aliquaabrafionc ^ [tunicac J intcftinorum . y B-AIfaltVa. Scd mucofa eft propter humiditatcn? groiTam, ^"P"^^'^* • et quandoque acciditfiuxiis uentris mucofus „. . in tcbribus compoiitis ct [ipecies] fcbruim , quam dicam in fao capitulo Sc j n febribus pcftilcntialib.ct plurimuni ^ [quidem fit] in pefti aB.cius q<l eft.
lcntialibus, ^ [<5cJ eft fpumoius,, Cor.ticalis.au- ]y B.
tcm quandoquc fit ab ulccribus ftomachi,6c c^grcditur cum fokitione ucntris, fed non cft il-^ Ticcxcoriatio^ct quandocft ciim cxcoriationc, cit abipfis tiinicis inrcftinorum ,6c fignilicatur,quod fit de groftis femper , propter groilitudincm,6c in pluribusper c [maiorcm, ] 6:q? ^ R-magaitudilit de 1 Libtilibus.pcr contrarium,6c corriccs i/ti "^^^ * cgrcdiunturapud clcuationemad afccllam, 6c cft pluri mum cxitus eoru m , quii m fit cly ftcrc lotiuum.lnquitHippoc.folutio ucntris d[^grof ^ b !»n"q«a. fa I mclancholica non fanatur . Dixit Hippoc. quum cft cuacuatiofimilisaqu.^jdcindc htfimilis vngucnto ,cft mala, ct quum accidit poit hydropifimfolutioucntris^^cproprje^^ f eiie- e b liydropifi-n nicnsjabapoftcmatclicpatis,eftmala6c f[eft -^^^^1^?^'^ cgeftio fanguinolcnta , J tunc folutioBCcduci-
tur^ C ] aquo(itas,6c nonabfcinditur . ciJencem.
lnquit,omnis fluxus ucntrispoft a:gritudincm Alia litera. fubito , cft malus fignificans mortcm propin- euacuatur quam.Inquit,6c quandoqucfitcum hydropifi non a<^oiius ^ [ cgcftio fanguinolcnta , ] quc non abfcindi- Aiia liter». tur,6c ncquc i^inatur, quoniani non folutionc ^oJu^jl» "'^'i^'"" cducitur aquofitas, immo folutioneeducitur ^'^"/f Von. illud,quoddcbilitigt corpus,A:quandoquc per ii b durrhjea. ducunt cxcoriatio , 6c uAceratio intcftinorum ad hydropifim, 6c fi aliquis habct cum • [ pun- i b doloreuen auraj fpafmum,6cuomitum,6cfingultum6c f^»P«»"i5">'^'^conturbationem rationis, fignificat moiteni , 6c in lib. Hipp. qui habet dyfenteriam,6c appa^ rct poft aurcni eius liniftram rcs nigra, fimilis hcrbo,6c accidit cum hoc fitis uehemcnS; mori. tur in xx.6c nontardatur ,ct iiion cuadit. j- 1 ^ t R & Tcias,
fcbris ditHcihs ert /ignificA- 1 lUa tiofupaugiU- . .J . tuainemapacH:
autem , qu? tit ab inteftmis abfque excoriatio- cafus uirtafic, 1 1 [ abfque caufa co tis appe;itjus
rum,que funt fupcr ca,communicat lubricitati .^7'; ftomachic2Eincaufis.Sed,quxfaaaeft"' [acor /Js'qu«e{iia porib.ylcerumincis,plusquam ca,qua;cftin orcftomachi,8c ftomacho,im6 quafi non cft nifi in eis. Si aute fluxus meiacho
^ • • r • X hcus 111 ulctre
fucrinteradipabiles,]^ matcriafacicnscasno -^^,^^100^5 ro-i ccflauerit currere,perdncitillu m ad cxcoriatio jHud eit 01»ncm (anguincm proculdubio, 6c ad fluxu (an- lum . ^ guinis pcr vcntrem fortcm , 6: communicabir H «.& ciincaufan [communicantia ] virtutis mc- n,;,„fluidis, dicinaj folutiuaj ad orificia vcn^irum, qux sut uiceribus inen in cis,6c fupcrficieieorum,6cfacitfolutione; eft plufqai ea, Etilla,qua^ fitadebihrate intcfti noru m 6c fto ^-.^l^.^^ machi,nominatur imtcxiz uentrisA pluumu ^-^ cauf$inhoc,eft dcbilitas ,6c vlccra,o [ 6c cor- fuent alchoiaia poraeorum.] Etquandoqucaccidit vtconge ^-^^ lccur aliquidhuiii. fanguinis c.fufi in vetrcm , *;.^^t.Sa. 6cfi^nificantillud,friguscxtrcmitatumiubito „ BHoida. 6c fet^inc 6c inflatio vcntris, 5c cafuspulfus , 6c Alia litera.npci pcruentioad fyncopim Dc caautem, quajcft uauel doloro i ab intcftino rcd:o,6c cft inteftinum lcxtum,a^ Jiacft, qua?eftcumdolore ct nominatur zahir.ct cftdolorc.xtcafiuus,^tabrafiuus in mtc
8iz Libertertim.
fli no rcdioA alia cfl,qusc cn: finc clolorc,& cau cft motus materierum c^^^*"P^^.^'"*^^^^2 ^^'
la alzahir.autcft apolkma caliduinjcx quo cur gcftarum,ad fcparationcm, cx uia j^^^^.acui
p f B.aut ven- j-i^ aliquid.Mut apo/kma d urum, i' t [ dcuntium ad ip<um acorporc lccu» ^^^^^^
1°^»»* • ]aut mollificatio laccrti,quarc cgrcdi- tatem,& laborcm cxpuUiuc,cibi naiU^^^ .^^ ^^^^
. . tur cuco auus; aut tcQiio,4 [cx qua acciditjfpaf non digeruntur ^ [valdcj conucrtiii ^^^^^.^^f
tW"lcl"'' mus , quarc prc^iibctur laccrtus rctcntiuus iii morcs non conucnicntcs coip^^^'^^^^, ^ ^min' ^ i.f^^^^^l
partc ani,ab opcfatione fua.aut fupcrfluitas lal natura ad expcllcndum cos a corp ^pecie- co>°^l IVi
la,aur baurachiaiaut ciiymus groHus aut cholc [graucnt fupcr ipium.jex P^^'^'^|i^ ^ .^ainoG I ^
ra ingrcdicns : aut fngus aducnicns mcmbro , bus uomitus cholcrici, & aquoli , ^ ^^acho P"'^ autlongitUj.ioiclTionis lUpcr diuum.autgrof lo quandoq;,&: Ipccicb.fluxus "^"^'^^^^•^^1^1»^"'
fitudo cius,quoti cgr^ditur dc fccc , «Sc duritics krica pallio^cuius caufa crt corrup .^.^ptio
r t B. am hu cins,^ t [ ' . : '■ " ] coKimior cft ca,cuius cit ti;cqji<^ij".^^,^^
moracutus authcmorrhois,autn{l;ula>a«tragadia,aut^[ru nis polt corruptioncm , & choKi ' .^^^^^^j^
Io':nT.uU^x gitus,autcorrofio aut gcauiiasfcniata.]Et pki- palEo mala indpit in primis.^am^^^ ,^1
mcnta. rimumquidcmlitcx huniidomucolo, <Sc poft indcacciduntdolor,dc punaur ^.^ j^Qma- ,
quam fucrit mucorus, fit curathius,dcindc pii in intcllinis , & dilataturct aLccnc ^^^^^ ^^^^j
da languinis. 1 1 quandoquc cgrcditur cum za chum proptcr miiltitudincm jpikni ' ^
t B, lapi^ j^,^- aliquid,quod cll licut ' Lcaro,]lccuudum cp ci cx humoribus acutis, ucnicntiiH '^^^^^^-^^^Sc
dixerunt quKiam,kd Gal.clongauit illud.Ht za ct fccundum piurimum lunt "^^'^^K.,^tui-,i^^^ ^'J/ hir quidcm piurimum accidit habcntib.plilc- 20 vomitus fimul.^J [Qiium crgo ^^^^ iiliid »
gma puiridum nam putrcFadlio cius rcHnquit dihcantur J humorcs corporis pi F |:j^,xuven '
veftigia m intcdino rc£to apud inccsiionem quod kis cxcaufis. Incipitergoc ^^jjjo^de-
fuam omni hora. Amphus clt vifcofum^adhx tris cholcrico,dcindc ^'^^^^^^f}^^^^]^^ ucnt^^^ '
rcns,nociuum,& quandoqs cogitat a;gcr,quod indc quandoquc pcrducit ad tlax ^_^^^^j^tc^\
in ano fuo fit lal pulucrizatus proptcr baura- qui elt ficut lotura carnis ^'^'^^' ! -[^^-i^ dcin'^.^
citatcmcius,& zahir facihusclt illud,quod no odorcmpingucdinis,ctadcurati ^-^.^i-
uodnr> fucceditdykntcria;.aut" t [ J gencra- pcrducit ad molliticatiQncm pu^ ^^^^.^^.j^^,ct
A u Litaa . & tur a dyicutcria. & quandoque accid it ut fpaf- mum, ct fudorcm frigidum, ct ac y^qhc^^
nou. mctui- anus,(Sc rcclum,aut tcndaiur,quarc acci in habcntibus quidcm cholcrica ^^.^^n^tih^^
ditlacerto, ut nonrctincat illud , quod ucnit 30 muitiplicatur fitis,ctquoticsbiLHi ^^^^^^^^^^ e
ad eum, licut accidit ci, v t ipafmctur,6c no po- kht in Itomacho eor um , ct ^'^'^^^ j. accidi^^^^-
tcft faccrcdLfccndcrcquod llipra ipium cltad tolcrarcfitimc6fcrtcis,ctmulto ^^^^^^^^^prc
eum. llla autcm,qu^-fitab ano,(inedolore,'cll dclkuc1:io puUus,kcundum iem ^^^.jacnt|^'
fanguis,non ahud, & plurimum cius elt lccim- lionis & l<^fionis propter ^^-ao 1"'^'
dum fcmitam, qua natura cxpcUit luperliuita- fcqucntium malignorum . ^'■^"^mc ^ qui ^^^V
, B. AHa litera . tcs cx corporc. l.t " [coadiuuaut iphim jin cor- lcunt accidcntia,rcdit pullUs , c nion^^}'^'^^
aflociaatur cj . porc caufc lupctfluitatum ciborum,6c rctetio fuctus clt incurrerc cholcricam fj ^^^^ afl^'^^ j
curlus:aut incilio mcmbri, aut di milho cxcrci habctex catimorem,ficut illCjq^^^j^^|^^.ice^,^^
tij,autrciiqua,qua'dicunturinlocisfuis,6cilte ell ca: et cit in intantibusplu.s,e ^^^|junf nonoportct ut rcrmcatur,nili timcatur cafus 40 dcm pallioncs plurimum ^^^^^ dcbiii^^^^^,
puUus,& uirtutis . Iila; crgo funt fpccics curlus in citate , ct autumno , pi"^P oratur ^'^y^^Vs
intcltinalis,intcitinorum (cx.Faausautcm ato digcltionis in vtrilquc , ct 'J^^.^.j^aiurc"^. j^.
to corporc; aut eit fccundum icmitam crihs, ct uerc , et quandoquc multip frigi^^^ J%
aut fortitudincm uirtutiscxpulfiuai,aut kcun- cholcricie palfionis cx potu nrajcjP^M^, '^cff^
dum lemitam caius uirtutis rctcntiuc,ficut ac- iunio,fequcnte [cibum grolUi '|j^^.yibni^j^, ^.^^jijjj
• cidit timeti,^ [quod Itatim fupcrucniat,j 6c ha comcLtionegranorum pineajJ ^^ucnt^??ii- 1^'^^ frore f ' "ft" bcnti phthUim in tine uitie ruai.Aut fccundum ct mcloncs luntcx cis.quxcomn .^^^.^^^ ^.^(tr . ij^,^. lii^fuperucnien femitam liqucfactionis,6: incipit iiibtijis,dcin ricam pallioncm, et multotics q ^^j^^teri^. ^^, ti. de titturbida,6c fitfortis famcs,(5c cadit uirtus , gitur cholerica pa(Iio,et ^^^^'^kj. ^rdor nri /j, p/jj J ztR.Aiiaiicra [ ]& accidunt tcbrcs, 50 bito ad mcmbra vrinx,ctaccici ^^^^^^.rp^' . & appetitus . etquandoquc accidunt naulea,et difhcuitas v- jrluxus autem uentris cuenicn^ F ^^^^ J^^fJ-
rinc'e,ct vcntofitas ct rugitus,et tcnebrofitas co bitionem pcnctrationis cibi ) ^^^.^^[{i^^f f rjii
loris.et frigus extrcmitatum.ctcxliccatio hn- cLt oppilatiuus [ctj ill''> ^"^i^ jUiid'''^^ r'
gux. Aut fccundum fcmitam conucrhonis hu xus uetris fadus cum pcriodis- - ^cniP^^u^H' ji
morum ad corruptioncm proptcr fcbrcs ma- niam ucnxoppilatai J^^T^^^^^^^^V^jndce^l^L^di
las,ct ucncna noccntia. Aut fccundum Lbmita to,viqucquo [euacucntur,] uc^^^ ^^^^.^tq ^'^,{1;
cxpulfionis rcpletionis uciiemcntis,proptcr il- tur rcdcundo,ct in co,qui cit 111 ^ ^%n\i^
lud, quod icis cx dimiiiionc cuacuationis , aut fpolitio eft ficut lana , ct piijru quai^^ ,0^^-
retentione curLusconfucii aut abicilTioue me inter paroxyimos , clt xx. ^^^^' ^[\iid f i^jii
bri,autdimitTionecxcrcitij:aurpaucitaterelb- antecedit, auttardatur P^^^^ ^^o^i^^^ ^0^'^" i^'
lutjoiscx corpore,6c rcliquis,quc lciuiiH. Aut fcitur de caufis . Fadum aut P^j^^ j ^ .jja
proptcr compofuioncm naulcatiux iatictatis iam fcmcl dixiinus in ' '^^^^^^^sillu^'^''^- j fa-
a B aut piurima^ in uicibus pluribus, [6c\ rcdit lccu- tamcn non cit malum fi '^^"^^'^^^^^..nc , ^^[^^jiP: ^ J,V ^
* dum lcmitam aigritudinis acut^^c clt dc ium mus ^ [velocitcr. ] ^^ic*^"'^"^.^ ^Jrni^^ ^ if^' [3''^ S H ma cholcric^ paiiionis, auticcundum fcmi- cluscx cibis, aut cit propter ^-^^^id^^l^^^ii • ^ tam prohibitionis nutrimcnti proptcr oppila tcm, quarc corrumpuntur ui -^qo^^^hi I
tioncs in ucnis^ec alijs.Choierica autcm padio to , hcut fcimlti, ' [ctj noii rci-i y
Part 303
Fen i6. Trad. i.
y ^^^if proptergrauitarcmeorum cfinm, I ^^^'^ccndunt-.aut proptcr coriim mordica Iuq/^Y^^^^^^^P^^^'^'-!^ prapter uirtutcm vcnc- ""^^1'"«^ conn^^ r in fungisrautproptcr uclocitatcm <1V p|.ODi.^''"^^is ad corruptionem, ficutlac ; aut ref^f^^^'^^^nientiam fubtilitatis corCim,qua- ^ium > <5c non rctincntur apud portanar^jjl^-^J^fproptcriprorumhumiditatcm^&co jodulcntas. ] jyter I ^^^^^^'^^"^'quare lubricantur, autpro- P^er m T^^"^'"^^^^ motus (uper cos : aut pro-
trcm moritur paulatim cum cafu piilfus eius , & fit vermiculofus , aut-formicans , Sc cftcum Jioc viuus.&intclligit; dcindc deftruiturpulfus ciusipfoviuo , dcindc moritur , & fcias quod ille , qui cgcrit fpecics diuerfas , fcilicet cholcrici , & fpumofi & [ ^'fpecics pingucs ] & fB.mrpisfcu ex non dcbilitatur, nonoportct, vtipfumcon- «'■^»."". ftringas , 8c perducas ipfum pcr 111 ud aJ ajgritudincs dilficilcs , & t [segrtudines malas frau- t'B.rpXmara
niala pniciofa.
S re n r?^^^^^"<^incm potusaquxpoft iplbs. qua \ aut p ^^^^cponiteos|6c lubricarccos tacit, tUf rPP^^f niultitudincm cius, quod repcritc, , i^^^iit>ns lubricanribusXicutphlcgmci
A N N O r A T I O IS^ E S.
' cibus ^^''Scntibus,ricur cholcr a , aut qma cft q,i5j^j'H^^"fntbatus,]6c efl ille,c]ui eft plurimx
Sicutinon una cfi eorim 3 que excermmtur pcr aluum , fpecics ; ita neqHeuna caufa, ?ieque unus prmiario affe&us locus,neque una nuncupatio.AuthornoHer Ita copiofc, & appofite huius uitij fptcicsycaufas, ajjeBa loca fub oculos ponityUt nihilforte fit, quod defideret quifpiam. Hahes m de hac re multa s .de ajf.loc.& 6.& ^ .dc fympt.canf. &
lm^j;.^^^Pi;optcr ordinem neccflario facicntcm cx Hippocrateplurainaphonfmis.& exTralltanolw.>i. Cap.f.d.&de-
lcnis,taci mitas cibi
lisclip.n^^^"c»ii licutprn;miiliocibi ftypfl^- "'•^'^nbricitantis,& poftrci eftL^.^^ipreliiui.nutpoIh-cmitas cius , qui ^Ofru^^^^ ^^nucrfionis,quarccorrumpitur,&: ad extl^^n ^^^"^ i\^bdo crt, & vocat naturam \ circiif^ ^'^^"ni • ^^^^^ autem proptcr acrcm «iiisJ' cfl.quoniam acrcontincns cali
LJatoii ^^'^' quare ^ [cxficcat.jEt frigus aggrc- Ipaf^'^^^^ auflcr,5c multitudoplu
■ ^cmSr ^'^Sioncs mcridionalcs,fokiuntucn I. tris D vcntolltascaufa fluxus ve
dc cik'^\^^'^^corrripitdcdigcllionc,& mouct plu^.|°^'^"quit Hipp.talthcca acciditdiarrhca
inceps .
Dc fignis .
Dlcitur quod quando fueritvrina in fcbribus cholcricis alba cum incolumitatc fignorum in hxioncratjonis, 6c dcfcdu Ibda, & limilium, tunc cauccxcoriationcm intcflinorum.Amplius dilfcrcntia intcr ccrcbralcm , & ftomachi'cumcfl:,quoniam flomachicus ordinem non habct , ncqiic horas pcr fcipfum, in quibus crcl'cat>imc) cfl fecundum rcgimeu , na fi digcfliuacll- debilis , cgrctiitur finedigcftio-
ne. - t r ■ a f B. Alfalr.1,
fiint"^^'P^i' altlicca intelligit ilios, qui no pof the, & caufa in hoc eft,qu6d hu-
^ Etfiaintrctentiua&expulfiuafimuldc l^^^:^^ biHSjCgrcditur vclocitcr, (Scnon egreditur plu- velociter. rimum lubito:immo frequetatur b [eleuatio] b b. airellado, pau]atim,& pku-imum eius eft cx frigorc, & fi cft dcbilitas in non digcfliua, cgrcditur, quod
^^^^^^ _ cgrcditur non priuatum digcflione tota , imo
nquitHipp.' qui cli inpucritia lcnis 40 cgrcditur,habens digeftioncm quandam (ccii- ■' ^ . ^ dum tcmpus mota: in ftomacho,6c cum illo ,
qui cfta lubricitate humorali,cgrcdiuntur hu^ ,iniditatcs,& cum illo quidcm qui fit a kibricitatc vlcerofa,aut I")orhoriaJunt llgna ulccrum Itomachi ex vomitu corticali, <5c bothor in orc,& dolorc.Et Hipp. quide iam dixit illis qui intcftinorum lubricitatem habcnt , vomitus clt malus. 6c hoc iudicium occultam habct caii fam.Cercbralis autem plurimum cft poft lom- ^cnclitaflomacho,nonmoratur"inin numlongum .(Sceftconfcruans paroxyfmos,
caufa <Sc cumeo funt fignacatarrhorum, & corrur
ptionis^ t [ ]ccrcbri.Et in lib.algarab. c ^ B.compIe-
Quum apparet in lubricitatc inteftinofum lu- >ionis.
^ . rr. _ . . ^ . . o r^r^^ A B.bothoral-
liofjj ^^^^^n^inatur fupcr mcmbra ipibru ncr nit,->y^ ,^^n^cr flomachoseorum, cumcommu ^ aiin?*^^^?'"^^^'" corum; aut propter cerebrfi , faciiif ^^'^ etiam oportct,vt fokiantur cu m tiatQ^. ^!^' ^^^^uit Hipp. qui cft in pucritia lcnis ^Oif^5'^J'^^^^n-e,ck apud lcncdutcm ccontra- %a,nQ '^l^^ ^^nis natur^ Ibmper in adolefcc fic 0 ^^^ucnitci in fcncctuteafiiduatio cius . Vel^^, '^^sfluxns vcntris,qui fiipon: a-gritudine nio J^^^^^ui , accidcns fubito , cfl: fignificatio tauip.^^.-^A^^^niam fii^mificatcorruptioncm fubi cati^^/^^^f^ntia inrer lUum, qui cx illo lubrifi- ^^jfici!-!i- interftomachi iubriciratcm ,fi- % d f ^^^^^ pauca,qua:eft in cibo : quum ^cili^- ^.^^<^nclita ftomacho,,non moratur J'Use(> '^f^^ procedit ad exitum . Si vcrb c , on!. .^^^%nificant ipfum cxcoriatio,
jQUrvrl ^ f
f^^^cgrcditurdcfignificationibusvlcc- / \\ ^fiam Ju.^^P^^^l^gniavifcofum^fignificatipsu
^s^^^ .
\ l^ficit J ^oco ftomachi quod fi fuerit lum N Drr?'^^ ab vlceribus,nequc a phlei^mate ..f bit i|{;:?Pter malitiam comnlc
' rtas^^^S^^^ajquodcgrcditurcumcoA ucn ^Urlm^^^.i^ugitus ^ [in ventre , cum quo fcnti- ,^oloi,_^^l^^^=rcigrauantis 5c in vlceribus] per
pcrcottasa [aliquid] fimilcciccri,ac prouoca- ^^b. tur vrina,&: muitiplicatur, moritur cgcr in ip l"a hora. Hcpatici vcro figna iam diximns in cap.xgritudinum iicpatis.'<5c fimiktcr cius, qiii fit cx mcfaraica.l^lurimum autcm fplcnctjci cit mclanchoUcum , & lam diximus in cap. kio .
PHle.^fPnuatiocxit ^^st/^Etfinguii
/V [aciej^^guihcatio mala^fignificansficcitatcm i N Vcn!^ ^'■^1-aaioncm . Et quum cibatur ha- %cius ^^^^ ' [dcbilem,&non additurl puU » ^iinc non cures cum , & habcns ucn-
eft ficut foecuiccum. £c.
f.;:^^ ^^^>nihV..:/^,^' . ^'''P^.l;^. . /:..;^.^.... ipfuis cLn-edicntes a natura in cap. xgiitudinii
IplcnisA in hoc iplo, & quum diclx lunt cxl.\f.r^t^cfi hcDatice.Intcftinalcm autcm,_qui
mus cft .
^ ipfuna
Dulfioncs hcpatice.lntcltinalcm autcm, qui fanguiaeuselt,& qui non cftianguincus, hgm
cft dccliue ad albedinem , & eftS[*\Vt^dsp'l« & quando cgreditui- poft alcurathi im^ f
g fi A!ia lirera*
mapis ftrtid'* & •emi nocometu m corpo-^ib.grof ■lis, aut pinguib. A!ia lirera. & {• ius nocumentii jn ciasf.s corpo ribus .
t dolor abrafiuus .
h B. mcdlcus . Ht (cic apud m. utnrionem eius. i B.j^ropiij.
ficatdolor intcftinoriim,&pun6bura,& diucr ficatur abhcparico pcr iilud,quod fciscx lioc, quod illc cfl: plus , 6c iiabctparoxylmos , & viccs,& omnis paroxy{museftdctcrior illo ,qui eftaute ipiiim,& ^ [manifcftior, &cius nocumcntum in fupcrioribuscorporisjcil vciicmctius:& figna corruptionis licpatis cum co ibnt magis apparcnria , & fcias quod dilpoiirio do
loris,(5c pundure, &talcurathic(lmaius,ad iLiii«.».n. n^in^, i«.».uiiiv.»x.. ^ — ^ . ,i-erapquod rcdit. 'i [Sciascrgo, quum inucnitur , ] lo ftcmata.i multoticsquidcnifiiiii^ ^'^^^^,,/.^5
^ ■ ' . . .. ,. r . -i: u:,, ^,,.«.liYimUS.^"
imus , fignificat quod vlcus proj^^^^^aefti""- :gritudo tit fortis,& finitur lUud, pcr facicm intclUnorum , & pc/"^_^^(Vaoo-
k B alcvlai
1 B.&.
«n B. pnnapiu egrefliuni!» Uu-
n I.- vmbilicQ . <• 8. vchtaitntia doioru.
p t E.leii ^r.
a;gritudofitfortis,& finitur ilJ pcr facicm intclUnorum,&F^^^'^-- A^potcm intc(lmorum,& mLiltotics nunt p ^.^^^^^ ftcmata,qucx pra:tcrierunt,vlccra,«x ^^^^0^ tur pcr dolorcs corum , & rcliqua » ^Jj^^^^jpo-
quod cft cx inteftinis proculdubio , licct cum cius priuationcquandoquc fit ctiam cx intcftinis,& cxcoriationcm & Huxum ianguinis '[pu rijab intcftinis fignificat ctiam dolor ,<Sc pun- (flura,(5c quandoq,- cfi tluxus ianguinis abapertionc vcnarum,6c cfi cum co cxcoriatio,quum cxulccratiofit , quandoquccfc cxulccratio in primis: & dcindclbquitur ipfum fluxus fangui nis.<Sc hgnilicat, quod ipfc c(i intcfiinahs alcuraihi,6c abrafio,6c quandoquc c(l vlcus [cradicabilc] adhuc , quarc non apparct alcurathi nifi poflhoram, fcd c(l iubriciras doloro(a in loco noto:6ccrt quatitascius,quod cgrcditur , pauca,<Sc continuata,6c longi tcmporis,(Sccxitu.s corticumin fluxu finccxcoriationc,ljgnifi cat q^ cfi: in ftomacho, i [(cihcctjin co, quod fc quiiur ipfum,<Sc figniiicat ipfum dolor (romachi.6c iilud.quod lcitur in luo cap. <Sc fcias , q? alcurathi, 6c cxcoriatio finit duit fignihcatio-
ptcr caufas ahas cx his , quai ' parum
cxcoriatio cft proptcr apcrtioncm^^^^. ^^yie(i:
prxccditcameuacuatio fanguini^P'- ^^jj^^ea pcrmiftio quadam, & quandoquc c ^^^^^^^ dolor,ct quandoquc non cft cuni ca ^^^ja - ^ - ^ odi^ficnf"^ tcftini.s,&^
aoior,ct quanaoque iiuxi cti^u' quandoquc funt cumca pcriodi:nci ^ ^^^^^^, in ca , qux non accidit cx intcftin;^ ,^
diintcam fi2,nA rcplcrioius, & n ili
morrhoidibus, ct rcbus canccr
l ibus intcftinis, putridacrit,ct ^^^'^^r^^ddai^] ^uis nigcr,ctfict paulatim,continiia ^.^^^ (i rcplctione corporis, ctciuscuacuau ^^^^^,1 fucrit ab humorib. falfis,ctbauracniP.
lis, uifcofis ,tignificabit <-^^"^^^*"f;*;;"^t7uSi^^'^
fcntitur dc rccradicata cx i^co ,^^^^-||^^^^hO;
pra,'ccdcns,ct cucntus ucntofitatis , cu|^j^^uoi ctpriuatio tindurx incgcftionc,c .^ior» ' ' " ,cxloco,ctc t ,1^0^
quail infcparabihs,qui Uv^.* r— iq ci iam,ct (cniitur cumcaquali B[!^^^[,-^^cho\f^
ncs vitimx ad fignificandaulccra,'^: quando 5" lcctur alcurathiphlcgma,ctfilucrit ^^^j.|^ip y
funt cum hoc foctidi odoris , fignificat corro fioncm,5cfifuntcum illo foctorcmclancholicae,timctur q? (itcanccr,(5c fciturlocus vlccrist, autia^fionis"^ [pcrexitum (anguinis cx eis , ct] cxloco doloris,utrum fit lupra " [fumcn.j aut fubco & cx'^ [co,quod cft iiipra dolorcm:]na dolor gracilium cft vchcmcns , communicans mcmbris (upcrioribu-s.Iitcx corticibus,an fint fubtilcs,aurgroftr,quoniam grofti icmpcr (unt a grofus,(5c fubtilcslcciidumplurimum allibtilibus, <Sc inagni funt lccundum plurimum cx groftis,<Sc parui funt cx gracihbus.Et cx pcrmiftionc.quoniam uchcmcns pcrmiftio cumco, quod cgrcd itur, figniflcat quod vlcus cft in lupcrioribus,6c lcparatuiii abco, fignificat quod ipfiim cft in infcrioribus.Et multotics fit in illo,qui cft in infcrioribus,&: in ano,ut fanguis ciuscgrediatur antccgcftioncm, 6c cx rcmpo-
txcoriatio cuis,lignificabuntcamc '^£^^^-1^ 'y fius pr9ccdcns,ctpcrmiftio alt:^'^'^^'' ^jseiuSJ [ aut cgeftioncm tind^uraj corriipt ^^^^^njant
figniflcant pra:ccftio illius «^'^J.^^^^^^in
li.c,ctpcrnuftioad illud, qt^^'"^''-^ aut^'^^-. tofa in odorcct bullics fupcr t^'^"^^'' 'Liebulli^^ lcnta nigra.non acctofa in ofiorc^n i ^^^iic^
lupcr tcrram,et cft cumcacoiu^^^-^-^^pini.^ lucns, ct quandoquc pcrducit au ) a<^^^^f ' fcias quod li caula dylcntcria; ^ 'jtiach^
ctcgrcditurcum alcurathi^verbigt" .^^^^ ^i\t
ra , aut inclancholia , aut langi
phlcgma putridum,aut vitt^^^^^^jfionis^P^^ji. cum,tunca:gritudo cftinyiaao ^ |]abrci'J.'' f ,1»^ ptcr infcparabilitatcm caufv-Q^^ ^t abt^" '
tur illud , ct rcmancant alcurathj/ a^.
aut th;iilcaqua: carnis,tunccft in gracilibus,(Sc cx foetorc, quoniam illud , quod dcfccnditcx gracilibus,cft magis fctidum,6c cx dolorc quo niamdolor corum cft uchcmcntior, <Sc cx fan guinc,qui quandoquccgrcdiLur;(quoniam cft
in graciiibus lauatiuus, non pcrmiftus cum ip-
fo ftcrcorc, <Sc fcias quod quando a^gritudo cft 60 cit (aluus.Ltficfia vlcus , 6c cft chronica , <Sc illi, quod cgrcditur eft quantitas , ^ [amplius] non cft dolor fcnft- ' tus,tuncvlcuscft plurimc fordis,(S: diftcrcntia quidcm intcr vlcuslbrdidum , iSc corrofiuum cft,quoniam corrofiuumcft uchcmcntisdolo ris, 6c quod cgrcditur cx co cft uchcmcntioris fo-torii , <5c eft dcciiuc ad nigrcdinem , <Sc minus,&: tx lortUdo eft uirukntum.aquofum, 3c
ct fubucrtitur anima,ct pcr^^^^^^^^^f^s . h^^^^iO'
qui]cxcoriationcm dolorolam? qucntcm:dcindc dcftruitur cum j ^j^j-aii^
ct alcurathi , et interficit mu^^^^^^^^t licfi^
tcm iubito,finc'dororc pl^l^^^^^^etTf^^^^^^iit^' cumcntofcqucntc ipium '"^Pl^ - ^-^ -
ipinminapP>^^^i,,fen ^
oroflltudinc^;^ ,nt/^^^^^^^ |y
bit iplum difpofitio fa:cis, ^^^^f^^^tio'^^^^^^^^^ incifionc fiecis fiipcr ipl u m, If^^^^^^J. (fif^' ^ quum lcnitas adcft natura: . ^ ' \\% ^^{\C A ditur luccus fcparatus a fiecc , \ q^^^,,^tc
tur,6c allcuiatur'^ [proptcr ^"^^;. i^iuJ'^^^' 'jllii^ cat ipfam,<Sccxiftimaturqu6dft ^gnt^^^/t n^: rctinciur,<Sc in ipfocft mors. ^ eft,vt non fit aliqmd eius.quum
ren lo,
l!?''5c'^^'^^^^''^^^^ ^^^'^^ ^ vtantcccdat fxx : dcini Uifif n ^^PO^^ iliut^ ' [ fiEcisparnm.J Scd di ipfiu^ 7^^^? ^'^i^tc ipfum y [,& ] plLirimum Dif . ^^^''.^'^^it^i' ^ [antcj fiEccni,qu.i;cxcoriat. •^nQt^^^^^'^ iiutcm , qiiar cll inrcr illfi, qui luik^i^jo^^^^^l^^^^^intcrlubricitatcm ftomachi , ,^^^^^'g^^^^ioparuacxi(lesin cibo, & qua tiis ■^^^.'^''^ ^ ftomacho,non moratur in intc «ciiis r^^ ' ] exitum.Si aut cau-
cijfi^ ^'^ccra , fignificat ipfum cxcoriatio Vlce,., °'^^^^"^<^g^"cditur fignincationibus ficai '^^;,^ c(h'llicphlcgma uifcofam^figni cut^^ /Phimctiam phlcgma,quod cgrcditur ■ "^- rico (l^ ' ^^^'^^fofitas,& rugitus.cSc in plilcgma Ulecmr^ r'^^ ^ ^ lubdcitas rci grauantis. ] Ht in ficaq^i .'^''^timr dolor lub loco Itomachi . Ft '^ncitas non ab ulccribus , ncquc a phlc-
iB^atc ■ "'^" ujccriDUS , ncquc a piiii:-
fcij^ 'I^^j^^^P^^optcr maliriam complcxionis,Iiipui ^''^"-^priuatiocxitus lignorum ulccru, r. K>ppilariuumjautcm>& liquc
r niiclj^ti'^^^^i^^^i^icanrd [curlusj mrcipfis & dcfii, fliix^ '^f f%nifk\uionunincccilariothcictiu '^^lidit ^^*^^^'^'^» «Scinilammatiocorporis, 6c ^'^ei-fr^ ^^^''^ connrantia fcbris minutx , Sc Ouio, ^^^^^is ^clTcntix^ acfoctorodoris,
«^viriii^ '^^^ '•^''^ liqucfaaionc , f t [ ] '^^us^aquofus.i i qui cft cx liqucfaclio S.CI1 ^'^.^^ uinilcntus grodus, ficut in ulccri-
ci P"^gucdinc,.^ colorc diucrfo^dcinde ^anr,. f^^^^,^^^ adipis abiquc diucrlitatc in fub ciKij; ^^^^f aicquc in cflcntia lua jEt fimilircr quijj ^^-^^ Hqucfadlioniscarnis rubcic, nifi
pingucdinc , 6c cit poilrcnium
tare 3^ .^^^^^^^J coloris.Facfum ucro a inpcriiuif>fii porc ^^^i-^^^'J^»onc , quam naturacxpclUtcx cor fetJA^^^^^^ iilud,quod dicl-um cii dc c\uifi> %nj|i !^^^^^^us fupcrf Uiitatcs, & rcplctioncm,] ^Xqi^*^! caui;;:, ^ quandoquc iJgnihcant ipfe.Gu ^ ^'uacuatum c(t,fanguis purus, munit L^^^ ^"'^ultitudinclincdolorc, 6c non fabctp^p ^^\olUticationcm,iSc dcbilitatcm,6c ha ^'^'^^carV^'^^^* Alzahir autcm diuifioncs , fitiir^^j^ . ^*^yd,quod cgrcditur cx co, quod uidc lcm^^^^^,^^T^'ttc cx Ix-igorcaducnicntc, aut lA- ^^^^A^^^^ fuper durum,aut ex hxmonhoidi- ^U,5^ ^^Sadijs,6c alijs,(5c quod prxccirit,cx tluf ' ^i^ta^f ^^'^^'^'ationcaut non pnx^ccliit.Et \ [ ficut \ E^i^(5^^^^^^^^^ in ipfo fi fucritjillic f.ux rctcn- [c)cia- ^'Jlorcm facics, & mittcns fuccum , %^/^^^^^^tcs] quod cft curfus zahir.fimiUtcr <^Utp|-^j"^^mquandoquccgrediturcurarhi,fi-
runciani natura incipit fuccOrrerc : quarc fit viridis, dcindccitrina , poftftat. Etfcias quod quandoquc egeruntur res " [piurcs numcro, & cxiftimant quidam,quod fit curathi proptcr apoftcma,(5c ulccra intcftinorum,6c illudjnon cft,nifi cum pundura,- illud crgo non cft - [curathi,] immo fupcrfluitatcs humoris . Et fcias , quod fi quishabctfluxum ucntris, & ftringitur , 6c ipfc rcmanct fccundum difpofitioncm 10 ruam,& non aducnit ci fortitudo fua,tunc cau id. in hoccft , quod corpus cius non rccipitcibum . Et fcias quod in illo , qui afccllat in die plutquam in node , immo accidit ci, ut afccllct,quotics fumpfcrit appctitus cius in dic,cau la cft dcbiUtas ftomachi cius.Et quum in nodc cft plus,tunccaufaeftdcbilitashcpatis,5c quod rcmittitcibum.Et fcias.quod multotics fucccd i t afccl l ar i o n i, pc r h o c, q u o d i p 1 a cx tr a h i 1 1 u b»tilc,6c dimittitfpifllim,colica uchcmcns ,
N N 0 r J r 10 N E s.
QHomodoin ahti fluxwnib. (ijfc^lum loitm di^mfcas , paYtkuLitimyprofeqiuturyquod antc ipjnm nullusfoYte ab~ folult . Q^icrkur autcnijijimdc wtcsrinorum ukeratione agitur , vam ad foLim huynorum acrcdinern referre ur dutur,an ex mnltitudlne foLt , puta ex i opiofiori finguine gigni dyfcntcri.i,& intc/iina exuUerari poffmt.Certe-,quod ?o fangms foLt rndtitudine ulcerarc pojfit, confirmari ex (ja- , leno uidetur ^.dc ufupart.ubimtcfiims fcnfuminditumef fe alt.nc Lxdantur, uel maLtia.ucl multitudine humorurn , proptcrcaqueyaiunt quida, quo pa6to fiuentis fluuij impetu arhoresruuntyita &intesiina fola pofje multitudine ahffjue acrimonia ahradi . CMerum , quod ulcerat , non quia multum fii,;dccrat,fed quiaacre, & nimium ahHergcns , & multitudo ruptionis quidcrn , fed non abrafionis cauft efie uidetnr.Quamobrem, fatemur nos ex multitudine U-^ di inteftina , jed non abradi a fanguine fola multitudine peccante . ulcerari tamcn poffimt ai) codemputrcjccnte ai ri faflo , uelin bilis naturam conuerfo. Nequc ucrbpar exemphm cft de fluuij ripis & inteftmis.quumfoLdafub Hantia consicnt inteflina , non friahUi , nequc in intefiinis humorum fluxio ium tanto efseimpetu poffit , up ahradat .
n R. mnciiljgitioff vel res gla <f')fr,qnareexi- IHmatur, <^Gt abtafio humidi racis mucofx ftagnancis in(e> aina,& illa . o 3 • abratio .
7)e cura fluxus uentris ahfolute .
^^8ma,6c cxiftimant quod fitzahir phic- ^^^'iiV^^^ ' ^^^" oportct crgo , ut dccipiaris in l^^irc ^^portct , ut attcndas caufam cx omni iilc^.J^^^^>^um quod iciuifti,6c diftcrcntia in '^Pcr [3 ^^^s><Sc ulccra intcftinorum,quc funt Mo quoniam in illo, quod tluit cx
j^^'^"^'''-'^ toor,autnoncftin co fctor. ^^^'Sch , ^^'cidit habentibusulccraintcftino JUt r;i.^^^^'"fihus fiuxtmi fanguinis, utcoagu ;'^in\us • ^^"^^^"^^ corum,fcias figna, qux ^itlis ^ ^^- ^^P^f ' t [ ] htiius ivgri
IH ?^^tLw\^^^^^^^^"^^entris,6c frigorccxtrccM-i '^"^ ' ^ ^'afu uirtutis , 6c pulUis . go accidit iUud, tunc lcias i [ ^^^<^aak Jquodquuincgcftioni- ^^aduftione,tcndit ad uiaditatcm,
50 TXTco in primis,qu6d cportct, vt iuucntfe JLy mcdicicum co,quod dicitur in capiiulo lupcrfluitatis fluxus ventris , cx mcdicinis cbibitis , 6c lcgant illud capitulum cum hoccapitulo.AmpUus dicoquod fluxus vcntrisproinbctu r,inquantum cft fiuxus,cum ftypticitatcm facicntibus,6c ingrolTantibus matcrias,ctfacietibusglutinationem.Etquandoquc ncccftaria lunt narcotica, 6c itcrum quandoquccuratur fluxusvcntriscum diurcticis, 6c iuciorcmta-
60 cicntibus,6c dilatantibus poros,6c voiiDtum ta cicntibus : omniananque ha:c moucntmateriam ad contrariampartc tluxus vcntris.Quod li mifccarur fluxui vcntris caliditas, ponantur cum cis infrigidantia, aut cligamur cx cis mfri Cidanda,' fin quibus fit ftypticitas.JEt admini llrcntur dilatantia poros,6c fudorem tacicntia corpori cxtcrius. Si aute ci admifccatur trigus, ponantur cum cis calefacicntia,6c cligantur cx ^ cis
a B. AlialifM.
b — B
e t B.fortf.
e B fimiliter oiu^^e illud, cu i<is (ublUtia cit «tora.
f fs.fljxus
Xi \S ■
p B cH cradica- Vacaatus .
fc B.taraihith.
HB alhaulckh J.rubi.
k t.pfylU) a/Iatum.
Part 304
J t B.propiie .
. cis calefaciaiitia,^ C in quibii,s fit flypticitas.j Et tuncluiit plirimumncccflaria calctacicntia , quum digcdiua cfl dcbilis,& q.uum cft oppila tioo '.um.vilc& iuuant fc cum co,qiioddici tur in capit.dcbilitatisdigclhonis.Ht tunc plu rimum funt neccnaria intVigidancia, quum rc ftcdcbitu tcnailis.Htcaliditas qiiandoqucadiuuant ad rctincndam naturam,per iioc quod facit pcnctrare cibu vclociter,&: pcr hoc,quod prouocationcm facit,& facit Uidarc.Etquan- lo doquc facic vinum purum . t [ J an-
tiquumhoc.Qnandoquecnim illc, qui habct fluxum vcntris bibif' [ vafa tcrrcaplcna j hu julmodi vino, fcihcct vnum pofi aUud , ita vt fit fcmpcr quah cbrius,6c rctinctur.naturacius Et fcias quod dormirc cft ex rcbus magis iuua tiuisci,qui habct tiuxuni vcntris . Er quando fucritcura fluxu ucntristuflis,dimittatillud , inquo cfl acetofitasuchcmcns, 6c flypticitas , & fit contcntus cis , in quibus non cfl illud cx cibari)s& cibis.-crgocligat frigida, &c lacicntia glutinationcm 6c'[iUud in co,quod cflduru.j & in cocft confortatiocorponscius,qui ciba tur co,hcut funt alfauich : & nocct cis omnc , quodliquiducflcx forbitionibus, 6c iuribus . Et fcias quod alrobub dulcia mulrorics nocci, commoucndofitim.Er cx rctincntibus fiuxum iicntri.s,funtbalncu , & fricatio pcr hocquod dilarantporos.Et multoties attrahitur matcria ad cxtcrioracorporis,cx unftionibus,^^ fricationibus,& cx cis funt olca calida ,ficutolcum ancthmum ,& flmilia.ct cxrctincntibus fluxu ucntris.cflpofitio ucntolarum fupcr uetrcm; iam cnimcxpcrtum cfl,qu6d ucntoix pohtoj lupcr uentrcm corum, qui habent fluxum vca tris,& cxcoriarioncm quum dimittuntur qua tuor horis,rcflringunt ct nos iamcxpcrti fumus illud . Et cx rctincntibus fluxum ucntris funtcmplaflra fupcrpofira ftomacho,& in tcftiniSjfaclacx calcfacicntibus ftypticis Jk. cx^o infrigidantibu.^ (\ypticis fcciadum ncccflitate . 1-t cx retincntibus fluxum ucntris,quum caufa ciuscft humorcffulusad ftomachum & intcfti i-ia,&: facicnsdclccndcrccibum, &folucnsipfum& cuacuanseum & cuiuscuacuationi adhasrctjUt fequantur cum humorcs,cft 1 1 [ ♦
] quoniam quum ^ [ finituriliud, & cuacua tur] allcuiarus cft modus rcgiminis.Qiaimque adminiflras mcdicinas, tunc incipc cum lingu laribusjfi ucronon ualcnt,tunc tcndcad com- pofita.Et rcftrid:iuatquidcm,aut iuntcxficcati ua:,dcficcatiua:,aut conflipatiua?, aut infrigida tiux,infpifl'atiua; ,aut glutinatuix oppilantes poros,cx quibus emanant.Et mcdicmx (ingula res frigidic abfolutc, aut fccund u m uirtutcm rctcntiuam,funt ficutbalauftia;,^ gallx, 6c aca cia,(S: rol"a;,&: giimi arabicum,oc luium hgillatum,& lutumarmcnumA 'j. hypoquiflidos] ct fpodium,& proprie afl'atum,& proprie con ditum cum camphota , &frucl:us tamariici i ■f [ J&granagrana torum,& fumach,& almirbcris , & reubar. & fcmcn acctofa-, & (cmcn " [ portul. & coriandrum,& femen arnoglofia;,& fuvcusbarbae hir cin?,& femcn rola;bonum,& fructus mori im maturi ' t [ ] cxcoriationcm , &
tcrtius. -
flicci ftypticiexriccati,& ip^o^""\^^^unc.i-^'
ci m t [ " ] portulacxbibiriir
confcrt.Et lacacctofumdccoctuni,!" i.^^^^ tyrum pcnitus non eft.Et nKdK-"»"^ ^^^.j^m^i lingularcs.calidx & ficca;iunt,liciit ) . aflatum,& ammcos,& ani^um ^lr'^^\dit' ticcsthuris,& myrrha,& ^^^^'^^ .^uoinp^' filahan,& ficutladanum ipfum. iecoaio > al^i' tu detur pondus.drach." [ i^coteft- & cafcus uctusaflatus,qui ^^^^'iP'^ j Acit liti' cdccoouatur in fuccoilypti^'^-/^^^,,,^
Et mcliusrcgimen ipfiuscft , "^'^^^^^^u^tar^f aqua o [ & ] ialc aliquot ics, aut ^^^^^^^^^^,.1^^ iic,utcgrcdiaturfalcius,dciiHiccxi ^.^^^j^^.
cnim drach.).eius rcftringit, & clt ^cx-
iii rc. Etad pucros quidcm "^^^^^^^^^lctd^itnt
corricatur ] nux,cxcorticara,& ^^^^iuantit^^ ^
cum zuccaro frixo,& aqua ^ iiS^'^^'|jiacon^^f'
ucllanx unius.Etatramcnta,& ^^,^Ljqiian(i^
diua funt.Et dc coagulo quidcm dra-
quc datur in potu infanti pondus iil-
ch.j.in aauafrigida ,& magno i"F' ilol^''
qucad pondusdrach.j.Etetiamcxc ^.^^^^^0-
poris.nam ipfum rctinct vcntrcm ^^^^^o^^^
portct.vt incipiat,qui ad ?onninin ^^^,^cO
Ja.adanich.i.fl ucro noncontcrt, ^^^,1-
ufquc ad illud,quod non pcrt'"'^"^^ ^^niisi^'
dcrc drach.i.& cafcus quidcm "^^'^^^^^^r inp.^
gimcn pr.ttcrirum cft,quuni cx co ^-^^{loni
lu.drach.i.cft minoris nocumcnn '^^j^^jinau^' ^
opcration is quam coagula.Kt iam q^^l
nmt quidam , quod quando fru^;^ ^edat^ rob]aduritur,donccdcnigrctur.cic tu
inpotu cxeo pondus drach.s.tunc tre.Et quidam amicus mcus cx in^ j.f /lcr mihi iUud ucrum cflccxpcrimcnt ^^^^jn po cuscanis comcdcntis ofla ^^^^^%\^cnir^(^^^^< ,| tucx eodaturpondusdrach.i.^ -^^^^^cccp i aio rctinct fortitcr,& propnc cc .^^^^, ^ r in '[aqua.] ctcxcis, qu^t: n 011 pci^^^^ ^.ufi^' iiam duarum extrcmitatum .^etiU' > , cxhccatus , & dofis fit clrach.ni C^^^^,o limcturcumlima,&dcturuipo .^^^^ljni ^
titas hxc illi,qui habct cliarrh^'^" clin^^^"!!^ 5^,^^ ^ ti,aut robdccvdoniis lccunaum^ jcco^t
doncc in2;roflctur,autdcco<ttui jpiiiu'r bus fluuialibus ignitisbis&t^-'! .'^paruij icdis,& quandoqucponitur V ■ ^^^C^ 21 frixi.Et iccrum uitcllusoiuchxa^. ...s fe Ktcx compolitis dcclinantibus ^^.ocn
trochifci dc fpodio r L i^^^'^';" , ' ^ f^^.^ J ^tC ^nominaticahdico^j^^^ii^^^^^^^^
dcopio,&trochilcidcpapaucrc^ ctpilulc de opio,& pihiUx dc m ^ .^^^j.^ c
fufluf de jrranis granatorumA K ^au^. ^^^^ daracha, & ad tluxum ^'"P^"^J,l,itiai'i^^rJilUl^
ij.oftracorum aduftorum . tt^ ^^^^^ %t^^^l/j S. ^ diatim,ct lipccics aflatorum cun pottf ^ct^' i( , k
lllpernuitas in aflationccoruni ' ..Liafii.^ ^ • nortct VI
atj corum virtus.imo oportc .^^nit/' j ctelcuctur fuper igncni & ifi^^
pon?;'^f^<>ucaturdoncc alTcntur. Etcxcofitaur '^^^"^"^^'■^"saci calorcm , fiucparuus fti J^^Siius,tunt trochilci alcfcniati , & clc- ^titidor ^ ^^^'^^^' & clcaiiaria , qux dicam in cis&./^'^\^'^clccluarium dclcminibus ilypti be.Isc'it Ctrocudcs] 5c trocii. dc Kara-
, runi uif H -^^ ^ui^iiatur galiarum non pcrforatai '^acii "^^^:^ cortlcumgranatorum, 6c fu BBi ' ^Cconfi ^^^^'^^^ oninuim anadrach.s.tcrantur tUf ^^^^tur cnm albuminc oui, & concauc 1 ^^rciusf^^"*^''^ pi-oiiciatur in ipfo,& oppilc- , J Pmnac r^^^^^cn cum pulpa , 6c ponatur fupcr 6cm'f''^^^^ilHscil,vtfumaturt^^ , friic^^^^^^cumaliqnantuiodcammcos , & olcoon T'^^^^^^''^ naihirtio, 6c dilfoluatur cu nftccct^^ '^^'""'^»^^ conticiatur,& fiat panis,ct trito DnH^ f^nio,dcindc fumatur cx co con huco ui ^ ^•^^f"^*"! ^4^^^ frigida,&
oiiscu J'^^"^^ ^^tiius quidcm gcncris cx cis , q- ^%em ^^^^^ P^^^i'i>quum accKiitcis iiuxus veilluti qu^ M^i^ ii^tiuitatis dcntium ipibrum , cft ^^^tis n r P<ipaucrisA granorum myrti, tur bci. ^T^^I^^cypcri, omnium ana drac.s.tcra fug3f /'p^^^iloluantur inlaclccius, cuiuslac tiscft ^ ['.^^^'^ in potu . Et huius quidcm gcnc- ^nixi paif 1 ^^^"^" cxpcrtu.qd Rcc.grano
%ccV r^^"' ^'xficcatorum,6c bcnc tritorum, ^ mcd II ^^^^^ ^^^^^^^^ ' ^ ^^^^' ^^^^^^ aduftoru, «ITati^!,' ^'^^^^''^ii^^ii-mi,6ccoaguh, 6ccoriandri pii,^^.^ ^*^.^^^^t>xylocarac1:c Ipmx, 6c lcminisaci,5^j| infufi in accto,d' panisazymi fic Valdc (Sr ^^'^•f^ ^^^^^^"^eos partcsa:qualcs,tcrantur lo itii^^^^'^^^^^etur illud,(Sc ponaturdccoagu- ^^inclef ^"^'^^^ ahis,aut fit mcdictaspartis , . fitq^ "^.'^^'^^' omni hora nabac una,ita 'fuerit^^^^^^^^^tasjq fumitur in diccx co ,'.xx.Et fi JiUat^j-^^5^.^t>^^io minusquapars.i.^ [tunc mi- ■^^^fiiie-^ ^^i^jj^c h fucrit coaguhmi plus,tunc ip.M. ^^^^^'^^^^ta iii dic uno. Et huius quidcm
}6. Tra6t. i.
baluc .
n B.
gencf^- P
iii^j^ '■^^ iumantur cypcri,& fpica,6c balau ^^^ant^^^*^^^^^^ ihus,6: alujuantuiumgallarum ^^itide ^-^\ parris,dccoouaiur in aqua,
Can) cic^r 1 '■^^' ^^^'^ aqua, (5cpulucrizcrur fuper ^^i^l,fe ^^i^hcata,6c xy loal.crudo bonoali tUr.g^l^^^^^^uni quod exigit dil'pofitio,6c biba ttat^P gcncris cft lUud Rcc zingibcris.af^^^atu Lalalckcrarijlumach partcs cqualcs, ii.auf pj' ^'^>^o luitlif pondus ^ ii. ufqucad ^itatcco ^^^^^^ gcncris 6c propinquius ad xqua ^ ^oa^^fl ^^^'^i^-iiuaturcapillus vcncris,ctfpicaa- ^ ^^^arbf '^•'^ icme ' r aucllan*^ bcdcoard | 6c ra-
Pini,oc fiani cx cis trochifci.Etlcias
^gij: J^^^^itas ipodij. ctlad conftringcndum ^^t^i^en?^' E'- ncccfiitas fcmmumeilad con ' ^^^^Pfvir ^"^^^^^^^' [ftomachicu.] Etncccf- : p^^^^^^u arnoglols.^ alsaLC,cft ad puncl:u Pi)i ^ ^ ^^^'V> Lipfum fluxum rcmoucnt fy ru- , .^sfif ^'^Ptic,quorum afsatio itcratacfr. Etci JJ^atiui^^^^^^^^^^^ius.Ec ouum quidcmclixatum y ii^ lluxu ucntris fado ab i^ [attra
y^tiitT^^^ ^fci o e/t timorJiccrquandoq;ac ^^iu^t i,!'^^ ^^^"^cfsaria-.nam ipia quandoq.-co- ^'*aiitu,,,^.^'^'^t^im ingroisant matcriam,&: in '^^<ruat^//^^^cuuKdormirc,.5^ > [prolongafj nc ^ ^"rgendi ad fccilam proptcr ^ [ lcn-
I Ulteft;
inorum , <5c non cll conuenicns
machicojimo quadoqucnocct.
fum] mordicationis. Et quocuquc mo fit, noil oportcf ut adminirtrcntur,quandiu abcis cxcu fatio cfsc potcft.Quod fi ncccfsaria fucriteorCi adminirtratio.non cxhibcanturci ,cuius infri gidatur corpus,et dcbilitatur uirtns, ct apparct illud in pullu.Si ucro ncccfsariu fucrit, mil^:ca tur cu cis,quc(untficut ca(torcum,ct crocus,ct fimilia.Etiatcftati lumus nos vidilsc, qui iuppofuithbi cohy rium cx opio, ct mprtuus fuit . 10 ct quumpoHibilccn: vt adminiftrctur-m collyrio,n6 adminiitretur in potu.ct qundo poni bilecihutadminiflrcturin cmplaftris, no admi niftrctur iuppohtu,ct fadfu collyriu, ct cx cmplaflris Aupcfacicntib.ciljUttumat opi;,ct tcmi nishyufquiami ' [albijamboru anapartc i.et'" [cuppuiaru giadiuj ct balautlii,ctacaciaj ct thu r is,ct my rrha: ol u m an. partcs v. aggrcgctu r cu fucco hyufquiami, aut lucco corticii papaueris,aur ciccoclionc coru,ct liniatur cu co, c{\.n. »0 bonii.Narcoticu potadu fortis hypticitatis.Rc cipccoagulilcporispondus danich. ij.ctopij tantundc ctgallaru [ ^vij.J ct thuris ^s. fiat cx cistrochifcijCt fitpotiocoru mcdicrasaur.i.ct itcru gallarumimmaturaru pars i.rhuris,opii, amboru an.pars s.ct dofis lit ufquc ad 2 .i. ct ite ru fcm.hyulquiamijCt opii,ctpapaucris.ctipo dii,ctbalauiliaru,ct thuris,partcs a:qualcs,ct do fis fit uiq,- ad ^ .i.ctitcrii opiu,landaraca,ct minutu tlius, myrrha.crocus, dctur in potucx co ^° duxpilulc ficut ciccr.ct coucnicrius illo, cilil lud,quod Rcc caflorci,opii,(loTacis iiquidc, fe minis hyulqami,myrrha;;,croci, afsari, thuris, amaicos.partcs a:qualcs, conliciatur cu mclle dcfpumato,ct fit dofisiicutnabac.ct itcru mcr daicngi quarta ^i.coaguli ^s.offisaduili, galla luman.^i.opii danich unum.ctitcrum acacic ctgallaru,ctopii,gLimiouuTi an. pars i.hantcx cis trochifci.cr itcru narcoticu ad bibedu,conflringens in duob.dicb.Rccammcos ctleminis apii,ctcorticfi granati accto(i,ctgallaruct [fa uinxjpartcs cqualcs oIum,opii partc s. tcratur ola iicutalcohol,ctfitdolisciuscx ^.i.ulqucad aur.i.in manccttantumdc in icro . ctpucro cx uno danich ulqucad duos danich. ct cx mcdicinis fluxus ucntris,quxconucniuntci,qui cu fluxu het tullim lunt licut mVrtus,ct maltix,ct gumi arabicu, ct thuSjCtpfyllium afsatum, ct fpodium,ct ca[lancx,ct nux,ctaucllanx afsate. ct olno oportct ut dctur iliud , in quo non cit ' " acctofitas,et ponticitas uchcmcns, imo oppila tiOjCt^ [confortatio.] Quod fi non fucrir cxcu fario,dcntur pontica, dcinde conlcquentercxhibcantur clccUiaria lcniticantia pccUis.ct muh ta quidcmcxclcduariis fadliscx papaucrc, ct dragacatho,ct gumi, ctxylocaractis, ctfrudu myrti,ct amyh afsati,ct mucillagine rcru,q pri' afsatur,dcinuc ingcnictur iucxtrahcdo carum mucillagine,qucconiungit intcr urratquc rcs. . In cibis ucro coru oportct ut non lit rnordica tioincq^ lalfcdo plurima,ncquc acctoiitas noci ua,ctmoucaruiirurc j;xpulfma.cthoc cft licut iUud,quod dclactcdccodo cuin lapidib.ignitis diximus,ctpropriclllud,inquo cxtinguitur fcrrum aliquocics.ct m [mclius]illo c(t bcaccto ^ B.fiigidius fum ablato butyro cum rizi,aut milio afsatis , ct cxpcriatur fumma cius,quod digcritur. Quii crLn) non di^critur aliad,fumatur acccptio mi ^ ^WIC. Fff nor
o B. abel.
p B . cooglucinatio.
fBabf». t B. cibarii.
X B. aflcturaffa cioiiebona.
ye. fac{£.
2, «. a!catlia &
ilfifauia & altixichii Sc caio
;i 13 pluamoru.
fo f{. aromatizi
c ii. Alialicera.
a. JarjgL
J aichiarda*
Alialitera. alchiardana Alia htera.
tribus&rimilibus.et h [accrolOj 'y r^^yj^^ nis parribus uacc£e,comcdantacctoium . cum micisA lumantcumco fiappcti" cx cis bonis,fccundum quantitarcni viu j gclUonis.& non lunt ucntrcs conucni ^^,^^ tmie omnibus Ipccicbus «auer, bitionibus laudatis cis c(l ut ^"'^^^^"''Pj^cx ri' & aCsctur plurimum,dcindctiat exe . -
zi,& miiio lbcbitio,6c fi "0^""^'^^r!:iiib. Aut iumach,& granis granatorum , & Hi" ^jjpc tiat Ibrbitio ex tortcllis ficcis, & ^^^f- ' ch ii^ rcnum caprarum.
Autintiuidaturiui- ^ aquapluuialidic & nodc^&bulliat ^"J^.^^.Hr indccolctur vchcmctcr, poi^c-aponat .^^^^j^. [coriandrum,] 6c dimittatur,vlqueq .^^j^tio datur,dcinde coquatur, P^'^'^^ iatnrfiJEX: in ca manib. dcinde coicturA pi'0!) . .^j^cni dcindc iine cclsatione moucatur lup o
818 Libertertius. ^,^^
nor eo . Et dcladibus dccodis fortius confor- quidam cum? [ cibo [^^^'^'^S^^^^^^^J cx botans eit iac vaceinum. Et quod ex cisconucnie ' " ^ ' ' ^ ^ r ^^^^^ir^ tiusclt calcfaclisjcft laceaprinum,cum hoc, q? ipfumclt \\\.v2,is Itypticum . Etlacacctofumelt mclius calcfactis, quam non accrolum.Etlicut medulla iimilaginca a(rata,infrigidata, exficcata. Htticutpanis,cuiusfarinaconfcda eri cum accto.fafta panis ^ [ valdc:] <5c cll calcfadis vlti mus. Ht licut lesdecodta in duabus aquis,effufis i [ fupcr eam,J deinde dccoquatur in tcrtia , donec infpiiretur,&: accfcar,autnon accfcat, licut"^ [ illud.quod fit] acetofa Acetofa autcm funt ficut iiiud, quod iit ex liimach , 6c granis granarorum,<5c tortcilis," [in] coriandro,6c quaudoque ponitur iiico rizi . \X fabx dccocurn acctojunt bonx cis.Ht cx cibis corum, quxcomcduntur, 6c funt in lcipfis curatio bo na,c{l ut fumatur ex fauich hordci pugilli.ij. & feminis papauerispugilIus.i.(Sc corticum papa ueris pugillus.i.dccoquaurur valdc,(5c coletur , ^ fumantur. tt fi acctofa fiant cum lauich ma iorumacetoforum,aut granisgranatorum,aut fumach.erit conuenicns-. tt fit corum ial falgc ma,6c tcratur,deindc ^ (perfricctur bcnc, ; dcin dc admifccantur ci graun granarorum , 6c coriandrum,6c lumacn. iit fi non cit calidiras uchemcns.pennifccatur cumco cafcus uctus,aira rus trirus. Et oporret \ tnon Ibmant in poru , nifi frigidum,qualccunquc lir. Frigidum cnim
apauerispugillus.i.6c corricum papa dcindc hne celsatione . jy^iincmci' llus.i.dccoquanrur valdc,6c coletur , 20 cum ligno , doncc rcdcatad nniiu .j^, - k: .k..., . a: un lalc pauco A ^ ^6
bi,dcindc condiatur cu
gucdo eius adeps hoedi^aLi. , ■ „,,tur iut
tritx,6c parum olci,ct non m"^"P^'^tcaIiil"^' la fai,cr pingucdo.ct ira fir,(iuc ^^^" j -5^^ , fiujfi igKlus. crexeorum P'"^"^'^ jf aqnacf" olcum omphacinum.cr oporrer u , .jcitasrum,a:]ua pliiuialis: in ip^acMiJni^^Yillius, ,y cr cxiiiinK),q7 mulrirudo i"tianu^if> ^j^e- ^ crvclc:cirarcmfua.^[arrraaioniS '
conltrmgir 6c fufficir,6c' rcpidum reloluit, 6c y 50 par cr velocitatcm rcfolutionis ^'"^^^-^^^^^^ic^'
rciinquir in chylo humidirarcni; |ano,ct tur cis uinum.ii aurcm non tucrif f i^iicaf,
■ nr n->lort"' ^ ^,,,
[hrj neccfiariumplus nili in cholcrica pallio ne, fccundumquod condirionarumcrf ,6c in oppilariuo 6c in apollcmolb. Er carius,in quibus datur cis liccnria,funr carnes ahaciugi , 6c alcubugi,6i: aldaragi,6c aucs parua:,6c alcanabir ctcaro Jeporis,6c ^ [alcata, 6c alfclem , 6c alfuahct,6c caro alcorix j proprie . Et rcclius cft ut fintaflatx%cum fcminibus conditc,aut acctofa:, 6c ctiam uitellus oui clixari in aceto,6c almufu
fucrir virrus rcquires ipfum,ur ipi ^ rc runcfit nii^ium,flyptici laporis.p-if .^n- /->-;., c- .^,,;.ir..-„ ,if .-i^n rnmcdatci';' .^noOf
l J
dius quidcm cft, ut non co\r^<^'^ marum fpecicrum,ncquc multo (.jfau^j- . tct ut iint contcnti cibo paucc ^l^^^" , illuo;
uice vna,etutprcmittantlupc ^^^j^j-^^nicT cv ciirtiii uitv:iu3 ijuiLiiAdiiiii uv«.iv.,wv uiiuuiu quod cilmagis ilypticum.Autlug /jg^ctii^ fat facta cx eis,cum cis^qu^ funt f cut grana gra 40 aliquid dc cydoniis,5c granatis ^^^^aucf^'^^^" natorum,6c palio;-* [magnorumj intcriorum , ' ' " " '"''^' 6c coriandrum, 6c cum cis , cua: luni iicut fumach,6c qux-cis lunt limiliacx fruclu ruLi,6c caprcolis vitis,6c folijs acetofx , 6c foliis arnoglofljc 6c caulis ircrata: dccociiois 6c pifccs par iii dccoc^i cum aceto.ct ex eis.cjux currunt cur fub [ fcminum,] elt flos phyllici,6c flos zarur , 6c coriandrum,6c grana myrti. 6c quado non digerunr carnem, rianreis coiuririoncs ex car-
uiKi- ilium aquam . cr ficxp^^^ ^ etpf^; J )ibanr omnino,crir cura pcj^ ^ op^; '/
bil)ant vr nonb
pric quum non moucnrut tct ut prcniantur eorum cxi artrahaiur nutrimcntum ad ea tur flomachi corum,cum
tct utprcmantureorumcxtrcnia "P^^plaft''^
rctentiuis,frigidi.s,ctcalidis,ccpci ^j-ijtp^^ dum quod cxigit difpofitio . cr op et lO^ nanrur in cis lpica,cr maitix,ct ^"^"^j^^^^fiti ^l^^^|j
ne^ [pullorumj 6c alcubugi 6c fimilium,6c de- 50 tcUx'. ctalnicifusclt plurimi ^^^"?Qf,uni'^l'^?i',
ponirur in mcdicinis.Epirhem^ , ^rh<^? .
coquanrur tortiter , 6c miiccatur cum eis rizi 6c milij parum,dcinde coicnrur,6c reducanrur fuper ignem,donec appropinquentcoagulatio ni,deindefiatacetofxcum fumach autgranis granatorum,6c fimilibus.6c d [ alcordumccli] iuuatiuum clt cis, quum aon corrumpitur digefl:io ualde.6c oportet ut non ialiatur nifi parum,6c ut [ currat ex eo in mane] humiditas plurima et pedcs uchemcntis iuuamenti funt
quando communicat in tiuxu. ^ poH^'' ofa' /j» \^ j x.ablinrliii cum uino,et ^^^^^ffJ-iznt^^^ll , iS ]
fccantur cum aqua myrti,ct ^^^^^[ ^ cU^^^^^iii 'V) thium pr.cdidum,etemplaftrcni L v^^^^itlW
ccnt eis;<3c iimilitcr * [alcusbi liscorrumparur in ftomachis corum,cibentur cibiSjin quibus lit groilirudo , licur funrpedes cum robub ftypticTs, 6c ficut forbitioncs fortes fad? cx rizi 6c miiio . ct quandoque iuaantur
dandumcil illi qui non " [?^[ co fuo,] et iam rctcnra eflcius^^j^-.^ ^U; habuir,fcd corpus cius non ^^'^^"^ aU^'^ tum , cll ut comcdat " [ paruar^
Fen. \6. Tra6t. 2.
JimT^-^^^'^'^^'*^ abfquc cxtrcmitatibiis eo-
i adc» ""^•]<Sc,riaiilitcrilli,cuiiisappctituscrc
«lcntu T ^^'^^^^^'^^ digcltio, Piilurr ''^s . &: caro rubca , frixa cum olco datu.. ^^^^'Jp^^f cinnamomo, & [mfun ^ilud ctiam in fyrupo de cydoniis "
lo fuo . Nam quum tu fcccris illud, tiuic iam curafri , &:illud quod cadit in hoc capitulo dc crrorc cftjUt dcntur illi,qui habct fluxum he paticum oppilatiuum.racdiciuiK conftipatiu^ir addcntcs in oppilationc,confortanLcs cam, ut conrtringant naturam,<Sc pcrducir Ulud ad crrorcm maximun;i.5c muitotics quidcinhnit in fiprcns hcpar hi hacafccUatiorvccum inlpiflan tibus fanguincm>(3c cxtingucnt;ib. hcpar^» [pcr 10 hocquodjiunt frigida, 6cin hoc cH: mors , 6c c [fuccciTiojputrcfactionis.lmo oportct, quum fqiucris.quod caufa in ipfo cll oppiiatio in hci;^--^n^ntibuse'i^ct&iua^^^ ut patc, ^ mclaraica, utintcndascum apcrtione
\ hnu'T^''''H^^^rn tamcn cauC^ ratme hahita , etim 6c i am laudat^ hicrunt palTc pmgucs rn hoc ca • ^^j^^^mi magisfyhduLunt,m,a^ifokt.dequ^^^^ pitulo,ita ut qurdam cxillimaucrint, quod jp-
^«J-^^"-'^' <^Mm.6.uulmotkSea..4Hxum flu^ fx fauant tUixum iotiuum diiiicilcm . Et nos mT'"^ ^''^^^omtu cu^ri^Cmmm^llcuppmr cu quidem iamcxpcrti iumus iIlud,quod fuit rcs ^tte Ti"^''^' '^^'^^ poslcw.pcraccUcns/m quoge^ non longmqua ab co,quod dixcrrMnt , 6c m m- ^iufZ^^f^^^^^^slnrouocatlo.&u^^ ccptionc afccllationis hcpaticae^l [ primum,]..
' ' ' '^'^'^^-
'Oh' i '
1me !,n fl'^^^^^ ex 4e5iu indica-
^eslprouocatio.&uinipotio.qu^fincei; ccptionc alccllationis ncpaticae^ [ prim im, j. it.nonjnorbumdirc^eoppugnant.Et fani »0 cll,ut non appioximcnt paiii quoniam licpar 'H^r rcfluxioncs infi^mer.adiuuet^perac^ non rccipit ipU)m,immo rcctrus clt ut lit con iummatcriamamoucnuat.&fudoresuel tcntus aqua fauich in die bis auttcr. Quod U
A R.meUus.
. 1 matena magis ci,:icnuat.,& fudores
(intJj - ''^;^it^KQ inte/iinorum ulnum ofjcrt calidiu^y^, H^,n,^f^^ ^/Vi^w non certc in Uuitate, omniy fed in pitui trini^^^^^^^l^mhorenofirointclligi hoc inloco arbi'
qua ;
tolcrat in tinc fua pcrmiftioncnv-mih) cum c.q, dccoqucndo,dcindc colando,ipfum tacict, & fi.tolcrat ut comcdat dccodum non colatum , faciat, <Sc in dccodlioncfit lacraiati.i. dc fauich cum xx.facraiati aquc. 6c dccoqiiatur ulq,- quo ing.L'pflctur.Qmin-iquc in ualcj, non fucrit ua
^^^^ , ricta,s,non cnt malum uti adipc gallina;,cr qua
,> Mi^refomnumindmito, necmoucto. Q^efe do eflaiccUatio saguinca hcpatica,iicut^[phthi ^'^thor xmuLitur. Dubkarit tamcn aliqnis quo^ fis , ] tunc non oportct ut rctmcatur dc lubtus
' quid,urnon rctincatur ahquidnocaiuum ,(X: accidat pcr lUud, >iocumcntLim,imo ^'^ [dcniidc tuff rcgimciii;<Sc .<;ij raj 4ci'"pef •
i.. ■ ■■■ ■■■
- ' ANI^OrAriONES.
Utr(ttf,^^^^'^^^^od dormlre,&c. Qj^fm uolesyait HippomLi. M. aphor,
cllcborum magis ducerc,moHe corpus
mTc^ & caloris & ffmtuum & hu-^
"Woc "^''^''^^'^^^^^^ interna fiaty fedari posftt alHh W f V^'H'-"'mfuopteimpetumateria ad intesimafe iiHm il^ '^'^!^ exteriora effetynempe ftcuti per sotoff. '^^^^^(^lefcuntyitaperuigiliMextermt.calorern ue QnCl^^^'^^ (plrituum & humorum concurfus . Sdn^ nuL P^^^^itis fententiam explicans , iddrco pcr fom- ^tHaiily f^^x-iones ait
Part 305
htf rrnlT^l^'^'^- ' H'*^ P^'^ fi^f^^ » ^^^^^ ^'^'^ ; ^ y^^^ ^ > 'in motibus voimtarijs . Oiiamobrcrn , ^f.^J^^'^ fomnum interna uifcera calcfiHnt magis , htciry^ ^^h^^^tiam fpiritus& humores intro redeunt , ktinfi^^ '^^ ^^'^'^'Hs fcnfim,& ^'^^^ omncm corporistur- & rJ^.^^^tra ucroyper uigiliasyexiitatis a fcnfibus ohie
e B.urm.i.
f B aliquocl flii eus uchemecer Alialuerj .
gB reftinca uel bonificaieg'«if & curatn .
^''"^etf'^^'^'^^^ ^^troforasq^ concurfant
^ /0% * ^^'^^f^^ ^HyUt propterea uigiUiH fluxione adiuuety ^ «/«r^^ ^"^^dcm rcmorctur.Suhdit plura alia ad fluxlo ^^loc ^^^'^^^^^^''''hpro quihus pete GdU/- de comp. med.
j ■ j . ^..r ,/,..^c ' QiPim in fuperiorihus de iecinorh' aije5lihi4s ageret , e-
quodperid ternpusuires ani- aq -«^L/ ^ / , . " , •
^ ^ ' . ^ . ^ " git & de fluxioncyquam hepaticam uocantyde eius caufis
"er de curatione, ai qucm louim eundum cft. Particulaiim tarneny& hic quxdarh notat fumme obfcru.inda y pr^fer" iim uero quum ait. [Etln inceptione afccllationis Cirf.j In hepatic^ flnxionis inifio p.tncm intcrdiiit. P.vdus tame lib. ^.panem exaqua exhibct. Qjixrat crgo diquis ci^a ra tione a pane uelit abflinsndum. Puucis optimus quiuis,uel exquifitiffime p.tfat,us panis , non uidctur obflru&ione aliqua uacarc y ut Galenus primo , dcalimcn. fac.no- 50 tatum reliquityproptercaj^yquum fluxionis principiofipfatn Hatim fiflerc tutum non fit, id quod & lyallianus ajfirmatlib.h.idco & ea,qiu obshuunty non prohantur.intciH git autemnoilra fententia de pancynon qHidem diiHto,qua lem Paulu^ exhibet, fed de p.ine omnis artificij experte . Ait praterea.Q^imj^ [ in uafi non fuerit u.irietxs &c. ] 'His uerhisadnin cruua egcHionisuariet.tjnon fueru,non^^ effe ait maiKidipeuti g.dim.iceo:Tion fatis patetyM m a bisgallinaceu ueiit adipeponi, anfortafle pcrtlyUeres in fundi.Videtur tamc de ohiatione c u cvjis mte'JigendH,quu 60 mhilde clyflcribusmcmincrit.Curergofie.xcrcniuitor^^^^^ uarietas non decfi,hunc adipem confdit ^ Sane yficujia-. dcps omms fuaptc naturafluxmes iemt,ita,fi fortcfortw na in corrupcorum Ivmorum cumJum In.Mt^ . corrHmpi apfijfimum cfl,pr^rtim uero acre euadtty& m uiiem fucillime uert\tur.bac crgofortaf^e ratmcqimn adcpsm u niformibus excrementis mitigct,m u.tr^s obcn. De hac re aiij mdicent.nequecmm novis j)oc planefatisfam.
cap 46.
C T A T V S II.
^^i' iris^^^^^^^nibus fp^cicrum folutionumucn-
^^^^tfarum,pred'icT:a,rum poft ^ [cel-
ioncm a cura uniucrfaU . ]
^^l^iAi ckiifas f luxus hcpatici,'et fciuifti
'^^m cuiufquc caulc , oportctcrgo
Siis^; iilud,ctciircs nuUriaai comple- >poii et apoftema ipfi.is , ct dcbiUtatcm , ^^mar, rcplctionemcius , fccui>>ja
^^^%c cum co,quo J dicitur in capitu
820 Libertertius.
De cura fluxmfiomachid , & inteHlnalis abfq\ cxcoria- ind igcs fortiori i llo, n t C . j^jaro
tioney& pritno de luhrlcahuo. Cap. 2. tiinc uterc aut albo ad ftomachum, a o^^j^pcrjj
Ani fciuifti , gitalitcr curatur lubricitas fto- uacuant linita.]
^ maciiicum (pccicbus fuis. Et cura lubricita rpc
tis intcftinorumproximacft illi,&proportio- ^ 7{^ N O T ^ T J O 'K ^
nalisci, Etcum iioc nosaftcrcmuspotioncs,& . •.tio.m'
& cmplaftra,& canoncs,d igniora i ft is locis . V.t ^gtt de lienteria alteray^Jt^f '^^^^^l^f^^^^^f^^^^^^^^^
canoncsad cos, inquibus non funtvlccrofi ' ' .. r.i.^.nn
cmruque hxc cum cxliaco afjeau , fola '"■'^^'^'fl^gr^' funtjUtpermifccas ftyptica fortis ftypticitatis 10 dijjacns^ncTnpequurninc^liacomorbononjUti.^^^^
cum mcdicinis calcfadliuis,dando cas in potu, r«r////^c ajjumpta funt ncqueprorfus incoaa. ^'^^.^^^e- J
& poncndo in cmplaftris.Et ut utantur mcdici cedere cdiaca afjetTio licnteriam folct . Pro ".^^ ,..^^j^j^t C»F'^''
nis,qu<E adiuuant naturam,(5f confortant fpi- tiumUb.().& Taulum lib.^.Sane intejlmalis '
ritum^llcut thcriaca magn3,6c homorulia, & cicm unam folam enumcrare Paulm uidctuh i'J ^^^'^^j^^
a B. diuretica ^^^^''^^^^^^^- ^t oportct ut adminiftrcs [ narco- fimorum exulcerationem.Exaciius .Auic & ^^.^j^pr^»
tica, ] quoniamipralunt fovtisiuuamcnti in ■ &deeaq!fitfineulcerecB,meminit.atquehiec .^^^^
hac x*gritudinc. Et (i fignificant iigniHcationcs fcnim int&Hinorum humcBationi ob pituitarn re ^^^^.^^
multitud i nu m phlcgmatis,Libora in cu acuan- 'uim oftcndcntem,fucccdit.fere enim, jicuti reten ^ ^^.
do ipfum . Etfi non ualcnt mcdicine propin- tatcrobor.Uur,ita & humiditate uitiatuYyq^f^J^^^^^^.^^^^^ b Bforicudin;. qu^ Lfortcs,6c fortcs, foriitudinctcmpcrata,] to alijs intcmperiebusyueluti frigtditatc uel ^'^^ ' jr^«f/;i^
fiivirtus cil fuf tuncfortadl* indigcscis, qu.i; funtficut cUcbo- idemuitiumfequinon negemus.^yfgtt ergode u n^^^^^^
ta^qualiter . ^^.^ Vcrum cuacuatio mat.-rici huius cegritu- affetiibus hic author.qu^ tamcn tra^atioyqt^^.^^^^^^^^^
diniscumvomitu,cftdifticilis,& mala.Erraro capitibus abfolui uideatur.efi uno '^^^/''^'^-•^^"f ^ fot/i^r
cuacuat uomitus phlcgma dcfccndens ad inte continuata fcrietradita , utpropterca
Ihna . Et^ion oportct ut bibant aqinm inquan fn.Q^um enim in huius capitis initio ems cun ^^^^^^^fl
tum poiriojlccft.Ampliusfibibuntcam, non grcdiatur,qu£ jhie ulccrc c(i,& prope calcci^\ ^^^^^^,
conceditur ut bibuiU cam calid am omnino. Et \crba faciat .jnftribitur tamen fHticnscapHt(i -^^i,
vinu m qu i dcm vetiis ( 11 btilc,}.Hirum,pai u m,co - atque tJpcrpcram quidemyquum primis dhi^' ^[L^i.
forteis.ct ilUnj, quod diuerfiricatur a,:» illo,no- .. hu medicamcntadlfribatadhbricitatctnhtt^^,^^^^^^^
€ B. permuten- ^^t cis • ct li diiigunt ut c [ in fccundis mcnfis terp'ofitumer'/o intcrhoc & alterumcaput pro._^^.^ ^^^,
lurcibaria fiuita comedant,.comcdant in cis ea , ] quc fuiit ftcut tdmus,m{irq!'ui dc ulccrofafribituryqunm ^"'^. ncf
hs muuc.o cum iauic algobere,aut lau ich alcalb & iauich d [ dc> tm proptcr Hlceraintemnorum dr^^-J ^'PJ^i JotiusA^
Tt .Mu litera. ^^f^Q^nsJ 6c iauich de granis granatorum,<Sc fa- ha uidcntur udad cakcmfcquentis ^^"^Pf^f La xylocaraa«,vcl "»ch dc nabac.Coriandru m vcr6 cft- fortis im- crcdimwsM huiu^ inititimyut priwo de tH
carnab. prcifionis in rctincntio cibum in ftomacho. Et magat ypoHea dc ea qmt fine ulccrecflyqu^r r-^^ ut
cx co mpofitis bonis ad cos cft illijd, quod Re- uifpauci momcnti fityaduertenda tarnen a noi^ J ^^^^
cipitlcmmis arnogloiTx,& aniii,amboruman. „oyi„f ^hdiofinon defuifieydefcriptorumin^'^^^
drach.;.& corticisgranatoru, (5c fanguinis dra bro errorcs. Ali' conis,amborum ana drach s.^Sccft potio una . . ' i"] ^^J
ct oportct vt bibatur in vino pontico,ct fi fue ^ cura ulcerofi. ^^f' ^ f
rit iUic fc.">ris, tr.nc cum aqua pUuiia.et ex com , ^ fiuOii; h^^'
pofitis confercnriDus ci5,eft clcctuarium dc gal / Edicamcn bonum ad hibricitatc ] jyr
hs, & clccluariuin de thiirc, i5c eleduarium dc iVl dam.ct cft ficutcibus.Rccipc intc ^iij**'
filiquis, &c dccmplallris confcrunt cis, ftcut gras,qua:coqiiantur,ettcrantur cum ^.311.1
cmpUarumde ieminc lini cum dadylis,6c co- rior ibusxt milceantur cum eis oO^'
fortatur cum cis,quit funt licut Uicci cydonio torum alborum,ct pipcralbum, ct 01 jctj
e B. Alialitera. rum,6c e [aiuminis humidi J & * [ hypoquifti- pliacinum,ct comcdaturcum P^^^ jpfo ^^'^^
ane.hi. dos]6c acacic,ct balauftiarum,6c mafticis,&ro utcommifccantur cum co,quod thus,^j
Aiu luera.ai. farum,6c ^ [ rubi,5c myrthi J partcsajqualcs. 6c niftratur dc Irypticis frigidi5,niainx» nov'^
f B altharathtt. quauioquc huntcx iftis mcdicmis maran cu 5° fitolcrat,pipcr.ctquumchronicant ^j^acl^t'
^ /i.aih.j/.gt. cera& oieoh [ j hcutcmplaftrum tris, lubricatiua , ctcontingit"^^'^;,:oias cU'^
^^";h''.o'i"; Abrucahs,etcmplaftrumrubus,<S:cmplaftrum tunc necefsarium clt in hoc utinciF^.ys. e
^odec^dC, faufel,quu tiicrit caliditas. I adi autem pro- x-quationc c5plcxionis,ctcalcfa^)i^" et.A^ ,
m oico routu , ptcr vlccra intcftinorum.cura cft,cura vlccrum facias .ci^rii vti exercitio,quod iplc ^ ^^^^ ^un ^
ctmultitudo admmiftrationis cxficcantium faciasipfumingrcdi balncum.ctpr ^jrpof .
I ii.ciba . ftypticorum ex r [medicinis J frigidis , ficut cft preftionc c [ fubtili, ] ct frica,quod « ^^^^^1- ^
illLid quod htdeagrcfta,5clumachia, accure^ ciusapparct,dcindeda ei paulatit^^^^ j [fup^'
tur cura dylcnteria;, quam diccmus . ctquum du iaccnti,non fcdcnti,imo '/\
caaiacholcricailiic cft ilia, qu^cftunditur . & riorc,cttoto,J quodfupraipiau^^ ^tis, c\^^ |
vlcerat tunc mcliuscft vt ipla cuacuetur in gfta parationcaliquid J dc aquacarniY.^jjbrileJ^^
tccum vomttu,ctnoncuacue> camcxuiaulce qua mixtafmt vinum ftvpticuui L ^ico^'^ '
rum. ct quaiido caulacius eft phlegma,ncccfla torrellc Ciccc . ct fi tolcraucrit vir^".|^j|5eas^^^t
tB.pMegtna rium cft tibi, iit cuacucs phlcgma pcr clyftcre k plcxio eius ut confequcnter , ^ -^re^^i^
..s . t L ] didum in capitulo Uio,ct i quid penetrarc faciens , ficut ^•'^^^j/faci^^ L
1 B. alleuies. [cxftcccsj cibum,ct calcfacia? ipfum, ct ponas diacalamcnthum , fac illudifa>.%i,j,
m 15. uxm . -pj^^^^ aUAtis.et " ^ alcalage ] factis cx carni- fum penetrarc, nam quum fe^f/rrf^ibit^'^
busleuibus,etminorapotumaquiE. Dcinde ii hethcpar aiiquid illiuscibi,etcOi^ P'
Fen. i^. Tra(5l. 2.
Ti^'" ^chic?"^^"^^^"^^"^ rpccierum Alixus
raC^^^^ l f i^f»^^ lubricitatcm plurimamjcu catiij- Wi*opinquat curationi iubri
"^-^iullacrgojcuius caulacftchokrarub.
)r^l?^^ ^^^i^aad llomaclium, & intcflina , o-
^^rch "^l^^ ^^"^P^^^^^s membrum,in quo gcneraiiy ^^^'^^><5c a quo proccdit,!: iicpar,5c fcl per
%erfl^^^^ ^ciuilli iiicapituio fuo^.Eteuacucs ..n .^^^^^tcm cholcricam , fi fuerit plurima . lcuca ^^^^ c(l,cum vomitu,ripoillbilecft,6c r turp'j^^^^^^^^ft»J'^iiucntris,finonfucritinuir ra a,!^''^^^^^'^^,^ non timctur ut accidant ulcepiW ^^^^''^^^■^^^'^^^'^^i-Et pollillud ' [incipe in ciej^ M^J*^^i^^infi-igidantibus&(lypticitatcmfa iiatk Pi^^^didam. Et multotics quidcm fa- -*'^ancla;rioncm • ^ ^'--'^'^^
, fumcrc in potu myrobal
^^^ccdci cnim cducunt cliolcram,& faciut
V i r tutc m i n fr ig i d at i u a m 1 ac icn tc m i ir^ij^i^/^^i^i^^^i^&cxcis^qua! confcruntcis,ell ad ' ^iioP r ^'^^ ^^^^^ acctoli , & propric cum fpoijf^,'^^ "^'^"^iiitcr [cumj aqua fauich hordci, 6c ^dur '^^^ ^^^^^ cius phicgma curctur cu cis,qurc fuerir^l P^^lcgma cx cbibitis , Sc clyacribus , fi eoc,. ^^'*'mum valdc : dcindc curctur cum Perat p ^^^^'P^^^f A calcflicit calcfadionc tcm- ^cCtuv- cis,qu^ conucniunt ad iUud, cll: c- ^yniin^^^^^ ^cgranis granatorum, quod c(l cu
et apij amborum ana draciii;.et cafio; et calami aromaticijCt cypcri,et xyloalocs crudi, omniii ana drach.ii/.et s.galig drach. v. et croci drach. iiij.ct gariophyl. « t [ ] ct blattx
bizantiCjCt nucis mufchatc omniuni anadrac. iii. ct fc\tam,granorum myrti dracii.xx. infor mcntur cx co trochifci ,et fitdohseorum iecundummcnfuram tcllihcati . Etiuuant in ca trochiici almarmacur propricii fucrit virtus '0 expuifiua dcbilis ctiam . ct iuuantin ca empla- Ara praidiclacalcfadiua. ctli fucritcum dcbili tatccxpulfiua:,pcrmifcc ca cu abfinthio.Qnod 11 fucritcorruptio digcftionis proptcr caiorc, adminifttabis mcdicuias infrigidatiuas, ct fic incis ftypticitas aliqua,ctingroIla cibum,cr fac cum cx gcnerc frigidorum groiforum^de c]uibusdiximusin capitulo malitixdigcftionis.ct oportetcpadiuueris cum cis , quac diximus in eodcm capitulo. Quc)d fi fucrit dcbilitas in rctcntiua proprer frigus autcaIorem,adminiifra bis (lypticaprcdidai initiocapituli calida aut frigida. ct fi fucrit cxpulfiua ctiam dcbilis,adminillrabis fuffuf dc fcoria fcrri cum nucc mu fcata in iyrupo dc mcnta,ctadminiltrabis cmplaitra fccundum ncccllitatem .
fpeci^.l^^^^^clcaiuarium Alcanzi(Sc trochifcidc fatio^^^'f-Et fi phlcgma cft vitrcum,non cxcu-
Dc curafluxus cholmci.
iu\i,quxfunt,ficut trochifcL askila
cyi^^ ^^.^uf^facli ex aniudcn , &ammcos,& ni ton^J^V^^'^^ pofito, & aflato,&: fcminc li-
i{ ■
%rrh ; galia,& balauAijs. & carui 6c libilj^^^^^^^thurc cum fpodio fccundum quod lHOhM^^^^^'^*^'^ fucric dc mcniiirationc tclli-
^^lr&r' ' fncrit illic phlcgma & cholcra fi- ^iti/r V ^^^^"^^^^^^^^^ ^^^^ cxitus cius,quod cgrc- L rintn ^^'^'^l"a%na) iuuabunrur fifumpfc- /J paiW ^^^^^•titnnorumpartcm ).& na(lurti) gratio ^*^^^'^"^ quibus mifceantur ' [zuccari]& ^ium ^^^^ i^iyrtijCk lumach,6c carmcfich,omfati^^^l^^^^^cxtampartis illius. Erfi fucritcauci ^.^^'^^^'^(^haGfFufa ad ipium , nos facicmus cui^^^^^l^^m fingularc , quod appropriatur ci tionapP^^^^iis fluxus mclancholici, 6c proporhuZ^^'^^^^ ipfiim ad Iplcncm . Scd ei, qui cit
I Am diximus ipfam in capifuIollomachi,ct 1 ctl pcndcns in finc rcicum curationibus di fpofirionum hcpatis, ct fcllis,ct ftomachi , gencrantium choleram , ctoportct ut quajratur illic .
Dc cumjluxusmeLmcholicl, ejl fplcnctlcus jluxus,in quo non efl excomtio. Cap. 5.
^i»^^ cibaria6c cibo5,fingularc ctiam iafi non fucrit nifi dcbilitas litia j '^^^^litiacomplevionis.cofidcr.Vois ma ^Uici,. ^^^^Picxionis pcrfigna fua. i tplurimu cft ^^^'^^^"^^aliria^complcxionis intelfinorum , inacl^:^^)}inicans malitise.complcxionis fio- ^^^itas f "^^'^^cius sut figna illius.Qupd fidciuii^ /^critm du;cfiiua lbla,6c fucrit iTigus. ^Utn^i i;^^^mclccl:uario Alcanzi,& iuuantur .^iin^ j^^ ^^^'io no/lro,quod caiccundum mo
^ceto ^iyV^^P^ xy loalocs crudi , 6c cy mini
^infufi,^^ aii:iti,ammcos,carui, t C ^.^^nini ^.^"Si^eris aifati 6c cardamomi,inte W p P.^^^-ilarum tritorum,partcs ccqualcs,6c ^tnai/'^ ^^^iffuf,et dof fit viquead drach. uj. lci^., ^ ^^^^c vcntofitas plur mia,ponamus in [^J^ccsbram,] ct fcmcu riit.u . f t itc ^^isin I P^^^t^itn quorundam pluri^noj vtih- Hl^ O"^^ c^^pitulo . Rccipc zingibcris fcmi- '^Oftn J^^i^ctaaifi,etpipcris longi,et carda- ^ivi ana drach.iij.et feminis ammcos
OPortctut intcndas in ipfo curamfplcnis, etcauiamciuscognolcas, ct apponasper 40 illud,quod ncccilvirium cd in co. Etfi fuerit illic multitudo mclancholix, cc txubcrantia [uirrutisjj euacuabis cum dccodione cpithymi,ct fimilibus. et fi fueritgrofia ficut focx , ct non fucritabapoftcmate, imoproptcr grolTitudinc melancholie ipfius, tuncadminiilrabis in ipfa hoc folutiuiim, fi fucrit uirtus fortis . Rccipc falisgcmma; partem i.fpinx xgyptiacce partcs iii.ct cllcbori nigri partcs ii.decoquatur itaquc fpina et clleborus in aquafortitcr,ct dif 50 ibluatur in ipfa fal ctcolctur. ^ t [ ] ct
hcc c(l via ^ [ fluxus cius ctpurgationis eius ab co.quod iluitcx co.] ct fi nccclfariafueritphle botomia,phlcbotoma,ct confortahcpar,et c6 fo rta os (fo niachi . et ii caufa f uerit in fluxu llo machico mcldcholia propccrillud,quod cfFundirurad iloaiachumcxhumoribus mclancholicis,ponc fupcr iplcncm ventofas d [rctetiuas , rctento incis illo,quod abeis compreheditur] ad flomachri. crintcftina.ctpoltea rege cu eo, ciuodcfi fubtilc , confortatiuum, ficut efi:hoc compofi£um,quodcftnoi'rrum.Rccipcgrano rum granatorum drach.x becn rubci torrefadi dLWch.i.' [ cr fcminis alfccbrani drach.i.zedoar drac.i.ct Kirabc drach.i.ct fjm.rurae ^i.] nzi ^i.fiare^cofufFuf erfit dofiscius s- iii-ct iteruniluminrurgranagranatorum, etpaQlc nii^rx,tcr:uur cumaccto ct aqua.et [exprimi AViC. Eff 3 tur
a R.Mia Uceia. eius .
c B . folationii ventris cius aj mudificacioaein eius cu eo ^udi roluu .
d R retinente?il lud quod flaic ex eo ♦
e B zarumbed tonefactt drac.
muu-. aluhcfef" am drach.;. f li. hate.Kpreflio ab eo.
tur dcfaper] & colctur , & proijciatur dcfupcr falis parum.& origani, & intingatur cuin eo . Siautem ncccfTaria fuerint tortiora hocfuma tur thuris,cypcri,& nucis cupreiTi,& galia^om nium ana drach.s.(5c tortcliarum drach.;. bibaturcum vino antiquopuro .
is,que coquuntur in eis ,& ponantnr 'P >&diccmus«nn
De cura flnxm fanguinis ahfquc cxcoriatione . Cap.
IAm rciui(li,quodhicfitcx corporCfS: fitcx a t [ 1 ftoniacho,& intcflinis fu-
**• perioribus,& inferioribus,6c fitcx fidcri <5c no
uifti fignacorum.Etquicxco cil virulcntus,& & fcculcntus,& lotiuus,cura ipfumcx partc he patis,& redificationc complcxionis eius,& aj? tioncoppilarionis ipfius.E: rcgimcn antccedcs in curarione illius > cft confidcratio difpofitioh \ B. corporis. nis ^ t [ ] ii"^ rcplctionc, 6c
Part 306
fis pingLicdmcs cx adipe rcnumcaptaru ex oleo rof bono vltimo, & dicctnus cai tidotario,& dicemuscactiam ^rata, riationis , & cligcmus ex eis laUia tcniF inquibus non funtmcdicinxacut?,;T l .
] & afFcremus qua:danUiiC; W^^^i
re bonu
cum jo rum nium
num ex eis qux expofuimusJlca^^^^ igranatorum & arnogloflx <x i l jfpmx',& fauichalnabac,& ^^"'^^Sm' nanadrach.vii).& fumantur <i^§f. ' an.
m7turIs!i).etLlauftiarum.et rof. ^^^^" jjlnifna lirach.iiij.efiundatur fupcrca ^q"*
[ cum parua aqux.jEt fi ^"^^^^^^in^edc aqua virgx paftoris,erit valdebona,^^_^^^^f^re
coquatur cum facilitate, doncc ^'^^^^^. ^i.drac. tcriiacuis,ctcoletur.Etfumaturaluin ^^^^^.^jjj
s.ct fani^uinis draconis,ct acacix.ct ^.^^^j [uel fcminiscannabis] ctbalauftiaruiy^^jj^et 2" barbe hircincetgummi [et ^^^^jf^^^J,., etlH' cerufc plumbi,et ofiracoruniadultor| ^^^j^^
ti rubci,ct armeni omnium ana ^^'^^^.^^['udraC' rof drach.vij.ct intcriorisadipis cap j^^^^^ ^^, vj. Et qui uult, ponat in iplo opu ? ^^\\\ nich vfqucad danich ets. ctclyltcu^^^^^^-^sa eo.Et quum c(l: intcntio in clyftcn i
confidcratio caufaruni facicntium '-t [
j n cccfiario . Qu^um crgo no cfl: proptcr ipfumdolor ,& cxiflnnasq? eflcx cor pore,aut hcpate, & non cadit propter iplum virtus,non rctincas ipfuni. Et fi timctur,quod curfuscius,q'.<andoquc facitaccidcrc cxcoiiat i o nc m , a u t fac i t acc i d c r c d cb i 1 i tatc m, fi at p) I le botomiaAcxtrahatur cx contrario motus par tiscius, dcindeadmiMiilrcntur niedicinx flypticiE rcflringcntcsfanguincm. Et inillo , qui nnlii accidit ev ruptura in ucnis intcflinorum, quan n-ifi doqueperducitad cxcoriationcmfcflmc. Oportctcrgo , vt conucrtas fludium ad rctinendumeum,& inclinanduni aJ tcntrarinm par tis/i fueritillic rcplctio vclicmcns,& plurima. Etfcias quodporata conflriaiua conucnicntiorafuntci,qui cfl cx intcftinis fuperioribus , & que fcquun tur ca,& quc llint fuper ca.Et cly ftcria funtconucnientioraci, quicfl cxintcllinis inferiorib.Et in eo,qui efl inter illa, rcclius cft ut aggregcnttu- vtraiquc curationes . Et oni nes mcuicin.i; i1yptica:,fi igidx,& facicnrcv l,Iu tinarionem,pro:didx in cls-,quxpreter]ta Umt, ftrmgunt fanguincm , prajcipuc quando in cis ponuntur aiamcn,& hxmatites , ^ i ucl fcmcn cannajis. tritum,licut puluis,& fanguinisdra conis,& Karabc & corailus, & ma;garit.v,qu u bibuntur, & rianr cx cis clyflcria . Et qnandoque indigcs narcoticis,& quandoquccft tibi ne ceflarium.vtconfortcsca cum illis, inquibus
guinis; noncftncccfl'c,ut ''''^^'^^f^l^^^^^ cicntibus ^lu inati(»ncni cx rizi, ct ^^(-o niilibu.s.Et qunm cll" i m iplo ^'"'^'/^^^ riationis aut rct;inKn amL>oruni,i -^^^duf ccflariumcfl ilUid.Eto [fludcbiimJS" ||fare. nonfaciannnLM-cdi in clyflcribas^^^^^jjtiu' ctcx fnffufj io7iibus in i^^^^ccapifLii^.^^.^ i^yiilniatnr acacic,ct gumi arabici^ct lu ^ ^^\\y ouianii albi ct lud arnicni, ct Rara. rumimmaairarum,oniniunipai'^ j^^ioe'^^ con:crcca,ctaggregaipfacuniiiK^^^^
coclocalido , et facex cis i^'^^^^'.''^ Lit^f dinm. In co ucr6,qui cfl: cx fiat'i*^'j."^^erda^^?' curaViones. Etom 4^' miniflrcs has mcdicinas . ^"J^f ^"ofltaca
gi,ct i:)alauflie,ct ccrula plunibij et ta ctadniinirh-cntur fupcr locum P fccC-i^
ncm,ct mundificationcni. QiU^'!l.f^^^ etnof^
hoc,ct'' [ rcmanetfupcr J q^^' V-
rctinctur non inucnis cxculation^^^^^^^ ycn ges anibas nianus abafcclla , ^"^'"fyj vch^'^^'^.^ mcntcr,cr frica cxtremitatcsconu^^^^^ctJ;l^j5 ter,etfcdcac a:gcr iiiaquafngi^i' Craduni^tac re frigido in hycnic, cr da ei ad H;^^.biti^^^^^'^(tri
'^>-- ^eri^'^^'^^^^ 6liuos,Ticut robdeagrella,ct ro-^ milia infrigidata cum niuc.
xcorirorresca cuiu ua^ , iin.iuiL/uc •--•o fotb^^''
e B. Aluluer3. cum llypticitatc cfl [fortitudo. ] Ettroch.de 5« frigidam,ct ctiunde luper eiu_> ^^^^^^, virtusabite-fiua baUuflijs iu fummi eorum , qux bibuntur,eft cos trigidos,ct intrigidaros,a^)^^^ J^^^^I^^JI^^"'^''^'* virtusfortis,&troch.dc fcm.acetofis,&ti^^ ^ "
AhlTueri. £on- ^ [ dc lcm cauabis, pcr illud , ] quod fcirc fccif jrtirjo . mus,& iuccus amogloflc , & fuccus pfyllij , & Aiuiitera.in<i fu^cus barba^ hircin.u in hiscapitulis iuuamcn m-a^L tum confcrunt,& propriequum ponuntur in 1 B . hfai«iti5 cis medicin.E fingulares prxdidx, & troch. di- «umeo. <fti in pri mis. Et iteruin lumantur malonmi ,
&cydoniorum,& rofaium ficcarum , omniu analib.s.dccoquantur in quinquc lib.aqux,do g t B . dcinde nec rcmancat lib.j.& s.S t [ . . 1 „^ proij cokuir.
A N N O r A
r 1
Sangu'molent£ per aluum ^xctetio^l^ ^^^.^^^^, ^
niuerfum,cjuatuor fcribit Galenus S
tuor dmerfis fuccedentcs a fcBihpi^ . "'^ t^^ ft
nosicr untca tnaB.primo coposc - ^^^^ m is cxcretionem , qu£ ex intcsti
ciatur fupcr eam raiitundcni olci rof.& coqua turin vafc duplici,doncc confurnatur aqua,& rcmaneatolcum , & olcumillud adminiflretur in eis.qiia; bibutur. Clyflcria vcro reflridi ua funt ex cis fuccis & ex aquis , in quibus decoquuntuc flyptica nota.Et puluerizeturiupcr
thor fanguin nonnunquam .
De cma cxcoriationis mtcHinoYUW)
OPortet,ut non fit crror in '^\^c'^\. teftinorum.f onafle ciiii^^ *
ia aF^^?^^»^'^ '^^ ^'ii^tus vchcmwis, <5c cft jQ j -?^.^^i'^,i'ationc cius in ip fa pcrnitics. Eteft
fuffi • ^^'^^^^'^^^^ ' & porailacam^[ cftj fteria^^^^ cura.Q^iiiique adminiftras clyzjfj ^^'^J^iibiisponiuitur mcdicinx cautcrifauiiV P^^^^^ioi^iim.Et oportct ut curcs ficut "^l^.^iquod cft in intcftinis fupcriorib.
Fen i6. Trac^:. 2.
clvfi ^r.^^^itis: (5c ciuod ru in infcrionbus cum , , ,
f.,.; . .^-'^^^quod cft in mcdio,cum utrtlquc lo datur poil miidnicationemcorro(ionis,& for
cumpaucovinoantiquo. Et glandcs aftatx ,
p [ liliqua: ] virrutcm habent fortem coniun* P R camub.
d:x,6c fcparatc.Et lcmcn rof.ecil mirabileval
dc&no^ iamcxpcrti fumus iiiud, quod dixc- ^ . . .
lUnt qUKmm,qU0d quando^ t [ j;,o clyfenrencE.
] danturcx^ [co j in potu drach.iiii. tb.aIu h:^-^ cumaqua frigida rcmoucturabco. Lutum au gumimaub d tcm figillatu ctl iuuatiuum valde omni excoriationi:itaqu6d corrofioni , de quo in potu
Jcfj^'^'^^^^^ tc conli-
h»... difpofitio caui; facicntis cxcoriatio
fcfio ^^^^^raintcftinonim,an cftadhuc in ef- ^k^'^ ^^^^^^ ^^"^ aiiicccdcns fit cx ruptu - tc-ai J ^JP^^^^oncaut apoflcmate b [ remancn- \ 3c ji'^^_yctcntuni,aut ablcilfum &dcftru(auj 4 re Er ^'^^'^g^^i cius cx cxcor iatione & ulce-
^5:' ^ "^squidcm iam dcdimusiigna in hoc* caufa adhuc cffunditur . c 1 pratjpara in fwfj^mdcndolpfam&con * "
^ccclTaria cuacuatio proptcr maUtiam hu ^fis,faceam cum timorc,& cautria.Et flude
S^.^ ^'oiutiuum non vchcmcntcr nociuum ue Qj|'^^;^ylccri,im6 fir iicut myrobal.d [ Etj re
kT- Qii 'P^'^'^^ co, quod mifcctur ci cx eis , ^V.7^"ntficut'' t [ ] dragagan.&qu?
timilia iUi.Quod fitibi poiHbilccft.utpro pUs^-^ ^P^^iui acioo duobus dicbus,vt h
diticijcumclyfteri aliquo e>: clyftcribus,qux diximus. cr (imihtcr quum clyftcre fit cum luro figillato in fucco arnoglofl'«,& ' [ftcila femi AJiill",,^'"''' * nis j ctiam 5c lucco portulacc. & exeis,qu? adu famus. tiamconferunt ad illud^cft fuccus mori,quod non maturetur . 6c fimilitcr ^ [ fuccus ] herbx «B.bibat herba caudxcquinx,&fuccusiicrba; tinaorumci- «Ifuccum.
trinajn[ ^ . ] 1^^^^^»^ ^ o fB. &fuccu«
^,^^ clyftcrizatur.&dixcruntquidammmcdicinis foiu,rum arbo-
it rVngcndo^^yipfam huius capituli,pedcm [ alhacoham J & cxifti m roi* . n loco fuo.Et 11 fuc- mo quod fit pcs corui,(3c dicitur quod Hippo. ^^^B-j^P" ^^»* quumdjxitpcs> [ alchacoham] inteUcxcrit ^ p„ ^u,^, folia dcus.ctiioc noncft cx eis.quxconucnult chach . in hoc capirulo.ct potarc coagulum lcporis. & caleum aDla to falc cius ab co,fecundum quod diximus incapituloprimo;cftvchcmentcriuuans cos,^[&qu6dcftultimumjincorrofio- ^ B.Iicetultim? nc. &: quiim a ccidit cxcoriario propter raedicinamcbibitam runc cx rcbus iuuatiuis cft. ut
: hat cor-
compofitis valetibus ad cos, funt trochifci dc fui^uf frigidi prcdicli. ctcx cis , quc iilis bona funt, eft-i [ panis quumpulucrizaturfupcr vi- ^t.cd quu pul num.Jct dctur in potu ex co,ct bibatur poft ip ueriiancur fup fumaquafrigida.ct exeiSjquxconfcrunt,cft P-*"^"*' ut fumantur cincris ^ [ oftracorum fluuialiu ] ^ ^ ^^^^^^ , Lciucuu5auv.tuiii,jc^v.««,^^«. partcsiiii.ctgaliarumpartcsii.pipcrispars i.
;^^|^dunt a forbilib. & dciccndunt ab aftatis ^ tcrantur,ct cribeUcntur, et pulucrizctur ex eo
ium^r c^pitwlo luo, & ifte cibus eft lccun tiec i^^^^tani mcdicinx,Cibus ucro ipfcapud j cciiuaf^.^^ apparitioncm dcbiHtatis,cft il- Jfi.^is quantitas minoratur,&: confortatio /^^tipiieatiu. ipfms, ficut hcpar gallinjBpinis,6c paiu panis dc fimila,& decliuis ad azyfen^^!!^ ' ^ '7 tclHculi gallorum,] & oua,qux
^^Ss^^^'!^ quandoquc iuuatur valdc cx pifcib.
\ p .^^li<iis,(5c s [ pcdib. dccodis in laaedulfi/fl^^' lu? ^*^^ ^orrcfadum cft bonum ci valdc, quu • i \^ ;,,^^^^P^i^^.Etoportet vt conferucs virtutcm ein r ^""1 '•«'^ fruauum,& ^ [ cibis didis j ^ ?Pitulo primo . ] Et fit fal cius fal gcmma . S l^^.}P^^cf^a\is,Scnon oportct vtbibat vinu K> .^^^^iquado non^ [ multiplicatur 1 caliditas;
pondus drach.i.fupercibum,ctbibaturcum a-^ qua frigida.ct philoniumcft cisiuaatiuum ctiam, quum bibunt ipfum cum aqua frigida . Suppofttoria vcr6,ct cly fteria conucnicnria ad hoc. funt ficut clyftcriaet fuppofitoria conue nietiaad fluxu fanguinis abfolute,additis in eis in principio facietib. glutinatione,ftypticis. tn -i-uvMion 1"— P---^"^ ctinfineeius,fipcrducitad corrofioncm,rau
jf^^cnimbibat cx co parum,quod fit nigrum 50 dificatiuis,ctcauterizatiuis.ct uiqucquo c [ dil c«.rmoucari: '^^Pficum , ^ aauaeiLis fit aqua frigida . & foluatur ] illud, quod cft fuper inteftina , & ..^^cft connoni^nc nr .n nrimis inciuiat k [a] rcmancat manifcfta, no oportctut pcrtrafcat
glutinationcm facicntia,ct Iryptica.ct dixcrut cjuidamjquodoportct, ne acatia mirtarur in clyfter i,quum non eft in ajgritudinefanguis, etnon cfthoc aliquidrdcindcquum mundifi catur ulcus incipiaturcumcxficcatiuisjtypticis,glutinatiuis,ctpinguibus,dcindc intinceuis,fi pcrducit ad corrofionem,cum mundihcatiuis,ctcautcrizatiuis.ctIuntquidamhorai; ncs qui permifccnt rcm modicam dc [calidi d B.AHa lueca. con] in quibufdam fuccis.e [ctclyftcriafalua] l^^^^^^ . confcruntciiuuamcntum maximum.Vcrum ^J^f ^^f^*"'^' quum non ducit ncccflltas ad iliud,quod eft a cutum,et ad illud,quod cft acctoium,tunc me li us eft iitnon adminiftretur.ct oportct ut pcr matatio fiatprimii ad acetofa,dcindcad ' [ca- f ^ lida ictouandocxigit ncccfiitasetcorrolio , AVIC. Eff 4 tunc
ita- ]
\ nie^r ^ conucnicns ut inprimis incipiat ^ l<. tiKn ^>^^'5>Puris ![fingularibus] cumqual W Ht m ''^' ftypticis,& afperis."^ t [
facr "^*^ ^^^^^ fortior,indigcs ncccflai ^an 1 i^^^^^ glutinationem, vt fiat ficut n [ ma W- . ^^^iatur fupcr facie infirmi . & omnes Pmia ^'^ frigidatiuaj,facientcs ftypticitate ,
«latP ^^S^^^ti^^tii^isfuntiuuatiuccnifiacci .^.^^-r r'-- r w„.,,-^,,idimhomi-
(leV^^-i*oao:forta(fccnimtuncindigcbis ab- catiuis^ctcautcrizatiuis.ctluntquidamhora^^^^
r , ^^\^^">5c caiitcrizatiuis pcrmiftis cu cis , qua; 4tu^'^ ^^nu ] fine mordicationc.ct oportct vt
potM^^ ^^^^^ ^^"^^"^^ ^^^^^^'^'^^'^'^^ 6c fcminibus,ac alijs.in aqua frigida ,
inc(i ^^^^ aquacalida.Etrcubarbaro quidem iioJ P/^Pncras mirabilis in vlccribus intcfti- ^rin^ iafluxualgaras,& propriequado da ^ Potu in co , qd cft ficut aqua arnoglofl^
g 8. «lam cum tunc non cutc?,& g C ficum calidicon adminimln.ftrT^''^' ^^^^ ^ ncccfiitatcmtuam ih co Etquandoquc '^^' Jcrtum cdiVt incipiascum aliquot narcotico^
^ rum:dcindcadmiajf>ra clyflcria aciita nffij
quum non tolerat ipla infirmus .Et de iftis acu rys,& i 1 1 is ,qua: u n r qx a r fcn i co, ti mctu r ucfi datio curis pofl: ciitcm^doncc pcrFof-cntur ini B. feftinatio . fc(hna . Ht proptcr si-ioc oportct , vt (it ' [ inceptioj m adminilb aiido ca , quum fcis, quod
fus forti.s eft,&: notolcrantacutaclyl^cria.h^^ i-cgiiiicii.Incipianr,& clydcrizcntur ^ rncHis: dcindepotVquattuor horas falis.-dcindedctur cis in potu lutu culTi ^ ,
niifto cum aquaifanat cnlm cos • nein cafpifulo clv^^ncriorum efl", "^9^^'
paulatmrper uiccs cc quum '"'^' 'r.-^acum runc liiccurrc cum olco rof. & ^^^' rct6 co.eivilcria ucro.qux ad minifir.tnt^i ' .
vlcus lam corrup. um ci'V, 6c non tardatur tionc fanguinisAprohibirionc fluxusci
vfqucad iioram m -]ua ti mctur, quod accidat foramcn proptcr dilaiationcm vlccrum,6c pro f^nditarem corum.($c lciasquod adcpscapra- .iutat) J"um bonum ci} iupcr totum i]lud,quod aggre gatur adclyficriacx glutinatiuis,c(lcnim'Vuc- ,.! ' • currcn}i,6(; icdans mordicationcm, tSc ^ (' porkBa»iig«latQN taDj fupcr locum xi.ritudinis vclocitcr,&: hoc «cfjjoi « Hiit cfam non cil ncccilarium njli in principio ce- ©du .-au' .ri/: gntudinis Etquum pcrucnitad iamcm , indi- - ! gcs mudiiicatiui^idcindeillis^qujE ilmt fortio- I B. ut alifoes 1*^-^^^ indiges/ [ fi in duriticm lapidisconucrtaf j»inguia& ijiuti tur,pingu.ihus,& glutinariuis,& fcparahfibus] ratiuaSifqMii intcr mcdicin-am & argrirudincm.nt qiium fci ucris qnod vlccra fimt ibrdida tunc mundi ficaca cd cis,quo'sut ficut aqua mcllis,& fortior i 1 1 a c (t aq u a lal i s c^' aq u a ,i n qu a c o n d i u n 1 11 r oliua: i"aluc,(&:d(^GOdiopi(ciumiaIitorum.Etne ccnariu cil: nbi-in lanic,vt admihi(^rcs ca,qu:^ lunrficut trodlifci dearfcnico proculdubio. quumpertranlicritcgrif-do nouitarcm,6c no prohibucrit Sfb cis prohibitor . Ec fcias clyfteria prnguia,glutihatiua,fcdantdolorcm cius , qui habct ulcu-s in intedjuis (uis corrofiuum , w TJ.fed upre fa. ^^*^^ uo l'anant.'^'[ct non curcs in corrofioncni naiti!la<jiiif.re ^^^' 1 UTjdicmis confcrcutibus corrofioni , & funt mundiiicatiua,ab!ki fiuacum cxficcatioi\C)6z itypticitatc, & ca,cx quibusfiunt trochi fci.ft non oportct vt multipliccntur iupcr ca glLitinatiua,(Sc pinguia>6c icparcnt intcr ca , & jutcr corrofionem. i.t \ alcntia corroficni qua doque lxdunt,(Sc dolorcm faciunf,fcd non refpiciarur ad iilud.nt fcias quod quando tu mij diticas cum clyncribus acutis.oportct vt facias fcqui ca incarnatiua alTampta cx ilypticis , 6c glutinatiuis,ci: iilud,quum fciucris,qubd caro tana apparct.Etquando aggrcgantur fcbris, & debilua.s,& cori-ofio,6c fucritcaliditas. & non potcll: .xgcr vti eis ,qua; lunt ficuttrochil-ci de aricnicaiblis,oportct vt dilfoluantur in aquis frucluum itypticorum frigidorum,ficut agrc j\a 6c fumach,6c: ribes,6c granata, 6c rofa,6c quc funtillisfimilia:dcindecxficccntur, 6c v [mul tipliccrur [ fupcrGosillud,6c adminiftrctur.6c quandoquc non cftcxcufatio, quin milccantur hyuiquianium album , 6c opitmi cum cis : aut prcmitrantur narcotica iupcr ca,aut dctur mfirmo cibus g f [ ] laudabilis. 6c ma
iorfumma horum troch.cft a mcdia.drach, queaddrach.ii.l tquandoquccft rcdius vt po ^
alia,6c- iiintproximaclyitcribuspru^-— 'fluxusilcritris. ctquandoque ^^^^^LsoXii'^ q u i ad mi n i ft r n ntu r i n ' [ co pcr fcJ ^ . ...i
quiaaminutrnnturin' [ copti '^i' ,^itO' dciiidicamusnuncclyftcria,6ccollyn'^' ^^^^^^ ch.qui ingrcdiuntur in ciyflcribus. JiX y i?us itaquc lcuibu s in hoc , 6c in cal ido cft, vt fiat cly ficrc cu m aqu^i ^^}^ '^^^^ii foIa:aut cum aliqiiibus troch.qiiosdic^'^^^.^^ dyftcrc cum panc fimilaginco , ^'^J^^rL^^^- ' in (I1CC0.6C cx clyftcribuslcuibusc(t,un _ I ^...^..,.^ u^,.aJ .M.vadalinii''-^^ A
tur aqua hordci,6c okum a"iy.^'l^^^""'\imc^ ^^'^ lusoiu,6c aqua rizi dccofti '^^'^■^^^^'''•^^i^^turlii ■^,/
praru annualiu 6c colctur" 6c ato
£c;QC(n cum.
lu (X coiciui - L r- . • j(ian> luto figillato.]6c fimilitcrdccoc^iori^ ^j^^n dccoaicu adipc capraru,6c ^^'''^"r^Vlllc- ^ tur cu co T jpfo cdrticcs gi"''^"'^^^^'". |'fiihiti-e'^ fimilitcr cly(l-cr'e aqua; (auii:h,ct I^^V .-i^j ucb«^' ifcru clydcrc iuuatiuu . qiul cH: ^''^^' j^^jj ct^f m€%fnccHis rafurc cucurbitc,ct porti ^^^^^^^yr nog-lofll-,ct- fuccus uirg? pa(loris,cf S ^^^.fcga ti,ct letcs^a quibus aquabis cicc^^^iclt. hos fuccos,ct cbmittecu crs olciU^o •. jjguc ct lutfi armcnum,ct acacia,cttutiajCt^^^^^^j^^ ^ ris opio.poncincis iccimdnm J?'''^^ ^.oniicn' ct dKpoiitioncm.Dcfcriptio clyi^^''^. amy^' cns cxcoiricationi ctiam.J^ccip.coi'ti ^^^,.^,^cf dalaiLi ct c-ortice.s-mhvilici ct ] ^"^^^ ..jirrm' " '
dalaiLi ct corticcs-TphyUici gallas,ct fumach,ctfolia fcnticiS; [alichtum j clixcnrur itaquccun . ^ infpiilcntur,dcindc colcntur,ct d''?' k
trochiicicly(^eriorum,ctp6nantiir j^^tt^o^'^^ ' Ico myrti ho.Goi ly rroru autc ad ^'^^/||^^is,ct ti'^' 1^^; medicinarhm iiiatrcs sut
mvrrha,ct^-;,fca- " ' cus, ct fand.iraca, ctalumen,etlto^Jfa<^f' ftorci"], q uu adc ft opiu , ct Iycion>et ^ ^ j^ffii ; bufia , ct fanguis drac. corini ccni'^^'^^ c^S^^"^^" ctchimolea,ctluta,quccurruntcrinT .j,j5.et y
mia.ct mcrdafcngi.ctque luntlnT^^l xfarr^^^^i' . quadcq; ncccflaria funt atramcnta,c ^^^,j^,ic> 5 ' ca.lCollyriumad excoriationc.cttcn^^,.^i5riif Mvrrha,ct crocus,ct thus, ct opnnn ,n)f
cu albumine oui.AIiud.fandaraca,n''^'|^ arn^ a^-^i rha.crocus.opifi.conficiantur c^^^V^niic^'^. /.1 gloflVtC . ^ctquanat^^^rol-^^/J/; huiufmodi incdicinist mara curiioi^^^ruP cerula,ctadminiftrantu """^ cottijCt ponitur in ano
Q B. teiceretur .
b t B.paucas,
vf inipiotcnta,.tr ^"^^^^^^"^ illud,ct ^ [ mundificctur.] Troch.au ^ j^.dc^^ .n^/
? B. gicfr.
iias in aquis cius infrigidantia fiyptica , 6c de ^ riorum cxcorticationis funt ct<^i^-^/ i^/
cis luntlcntes, 6c [ciipulc ] glandium . 6c il- fcnicis ad corrofioncm.ct troch.l5;;,;^riif,!.',i «'^'
f HraQiei'
lud adiuuat inhoc,vtaccidatcortcx.6ccx cis, quajfortcm hciimt do\ovcir\cms,6i iuuamcii tumfimul',c{i: vt ciyllcrizcntur cumtroch. dc arfcnico in aqua falia,quum vehcmcnsefigrof firudo '1 [matcrici. j 6c quandoquc futiicit fcbricitantibus,<5c dcbiUbus,6c iUis;quorum lcn-
tct vt fcrueiur in vinatia uux,vt co( ^-j^.pc^ cis uirtus.ct frochiici dc charta 'i,iic'^^^' ,i ptio troch.charra! combuftc 5. ^•^'•^js i^^^^^^.ri aduftoru ct corticum a^risxt alm^^i, , on^^^.,-
aii.ttrac.xii.iiaiu cx cis ttocliiici '^"
i 5c ^^'^^^^^'^ ^"i^ adminiHretiir p6ndus drac.
baianfv '^^^^^^^S''^'^^^^^^' "'^^ rrciccutum] <5c <Sc coi ""^*'*^' S^^ana agre(l;c, & calcanfhum , «ium^^'^?^'^ f-T^nsjaduni, 6c antimonij om^ trodi ^•P^'*^^^"^'^ l.floris ^ris partcrii s.fiatcxci^ ti.J'^ ^'^^'^' ^'*5i'Hs.Rcc.calcc,& alkali,& aca-
Fen. i6l - Tra(5l. 2.
gaIlas,(Sc arrenicurh,6c tcrantur cu ace-
^brtiru^V^'^''^'^^"^' ^ informcntiir.troch Etcx lo titur [ ;
a^mLniftretur^iiruci olcum clyfterizado.Et itc- ; rum confertcis clyftcre cum dccodionc rizi . & quandoqucponuntur in ca pilccs laliti. Ccratum didum i hac fpccic a;gritudinis. Rccipc ^earnis daclyJorum pondus hb. i;. &s.ma(licis vnc.i. o [6cs.] 6c [ ancthi ] humidi vnc.*^^ [vj. ] o^^-Alialitera.
&" alocs vnc.j,.5c cerc vnc.x.(5c [o lci rutacci]&
blci rof. quantum ruffidt,& quandoqucponi- ^ ^ ^*!^"!^"^'^'^turiniproji:mennafturti),proprie ?b.&V
Zcfup "^^^^^^^squandoquc fmlicir/vt clyfteri 6(^0- arnogloftV. Emplafti-aautcm , ^prJi -1 "'''^^^^'^'^^ariua i:i hocfun:^ cmplaftra abioii^ ? '■'^■^'^^'pitulociuatioriis fluxus ventris teb r ^-"^pcrtum cft cpithcmadc trbch. ' ^^"l^^.^^i^")'^^^'^^ contulit ci valdc . Et
ifirmLis ftyptica no althcx'.
] phlcf^ma uitrcuLii.Ex- f*f B.ktgas &.
K tin ■ ^^^«'^^^^^if dorohnmcR^Hcat i f^acnn.-^ ^^^•■^.^^aquadccodarunt ftyc Btrif^ ^.'^^^^^•^^tulo\anethi^V.4(rnu. &
coriationi aLitcrii fiiclancholicx poft rcgmien liiclaricholia:,<Sc fplcnis , fccundnm quod dixikiUs in ioco ante hunc,(?c poft rcdificationcni rCgiminis,conf(;rt fuftuf dc luto , <5c conferunt ei clyfteria dcrizi,6c flnt in cis fpccicsaromaticx,& femina calida,lcnia,& ^ [ fcmina] ftypti \ ca. Et ponantlir 'irf cis orcum rof. & vitcHus oiii,<5c corum cibi fiht, aquibus .bonus gcneratur fanguis. Etquum fuerit ulcus malignLim ,
B. infrigitUn
«ccho] ^nguft'i'a incxcoriatio- 20 noncritcxcufatjo quin fiat clyftcrc cum aqua
nu 1 ^''^^' ^d-mi n ift lm lac acctofum dccoail falis gcmma;,dci'ii'dc'fcquaris ipfuni, fi indiges Sidatir^^^^/^'^^^^'^^ icb,cum illoquod taiii uaklc munc^ificatdoncc
ini-Qll ^'^P^riquct fvncopis,non erit cxcufatio Sf. ^evacK^^^'"^^^-^^ ''^"^^ ^"^^^'^ clyftcrizacumadi [exDiiir > curii iquai faitich hordci abfqu;* e fci^^l ]'Et fortaftc fcdabitiir dolor,6c ab ^it dc '^^^'^ *^?^'^^^^do proptcr illud , quod acci- ^^^^^''^'^ione luTnioriim;& fi non tcdatur ,
Part 307
VitcK^j ^^^^^ gummi arabicum,-& ccrufa',6c iio,(Vf"^^^'^^ conquaftcntur omnia in Ibcorv-; fia,P .^/[''^ pone in co opium,<5C'adminlftra.8c'
apparcatcaro munda, dcindccuracuiii clyftcrib. incarnatiuis-.c^ clyftcria lcnia ad hocfunt fi 5 rit.clyftcrc.I quo ponilrur fpinc icgyptiacc par tcs iiij.elldbori ni^ri partcs ij. dccoquantiir cl1 Qqua,6c falcgcmma: Qupd fi illud no confcrt, tuncadminiftrcnturtroch.dcarfcnico.Excoriafio iutcm.qun; fit cx hrcc , curatur cum co
ficut ius galir dccrcpiti , 6c ficut iura dc " [alcf- " «.alfijbeg?. fidabegij lada cxpullis^^facilib.] impinguatis . 6c adminiftrentur cly fterialcnitiua cx fuccisglutinatiuis,lubricatiuis finiLil cfi olco rof*.
uitcllo oui,<Sc fimilibus. & quandoqucconfcrt,quum prolongaturha^c cv.coriatio, ut lu-
quocj j' ".^'^^^ucipias in curati6nc.cius ctimeo, i-e ab co^xL-^^^p^ cdacitipfum, .(5c facit qUicfce-
cibi ciu ' ..^^^^crur cum huiu{modi,doncc fint mantur icmen lini, 6c pfyllij fcmcn, 5c fcmcn
^ almi^^'^o^^ P-^^^^^^ laliti,5c'fynapis cum ficla ^ althcaj,accipfiatur mucilla^o corum,(Sc dcturin
^^^s cx'c'' '^^^ ■11 cauguamich • Et fint tindurx e ' toleo ^ '^^^'^'fiint licut giMna granatornm cu j diii|f:'>5^^'''^'^i^niinihus(5c fynapi, ocqLi.x incila^^j'J;^^l:andoque multipUcatur cibatio cx S ■ ^iedip'/^.!!^^^0'^uum iam (Limpfcritaliquid cx
fic^^ap !^ *!?^"'^' ad caliditatcmdccliucs luntv , Co. i;^^ .^^'^^ijSc fcardamomumjiuuatur cum
\, "^^ccra '^^'"^^"^ qiiidam quod quidam habens ^...^^. ...^
k i^iojqy A^^^^^iorum^iuuaruseft cum' [clc>aua confertei ualdc,utfiatclyftcrccum butyro uac
\K ! i ^^ni die fumebatin potu cum ^ [ui ^'"^ mr^r^^^i-, n^.,^ ^ 1 ^„ .-j.... :„ :^
l^dali .^^'^^ ^^ihabatur^ [albufirj aftato,fccit it
potu antc cibum. Ipfacnim aggrcgatad lubricitatemlcdarioncmdoIoris,<ScglutinatiGncm. ctfumcrc p^^runa ante cibuni,quandoquc rcmo iict hoc accidcns. Fxcoriationi uero fafhi! fuccefiioncpotus mcdicincconfcrunt mcdicin^ ^ [ fingulares glutinatiua^J prxdito.ctcofcrunt ei dragagathum aftatum,dc-quo bibantur in la clc acctofo drach.iii. cts. ct quodeft fupra. ct
y B. fngiii.e.
^^dctu? ^^'^^^diebiis"' t [ ^Htit qL^j^^ '^^"^ luiius gencris . Et iam dixc- ^^^aiaii? ^^^idam homb fuitcurans dyfcntc ^iiitc i. ^f.^'^^^f<^uixura mortificante, autfa-
cino rcccnti bono,cr quandoquc ponitur in ip fo aliquid dc fanguine dracon. et quandoquc confcrt ius uentdum> t [ • ' J in
aliqua cxcoriatione choicrica,ctnGn eft nicdi z f B.uaccarmn. cina-i [omnium.i
a B.coroplera.
^C in . . ^'^'^'^'J^i^^ill milUlLillLaiiLc; , auLia-
H-^^aciir ' '-^^^•^•Cibabathominempanecuni e^NNOT^T/ONES. j!ic,,S^^I ^> ^ minorabatpotumeius in illo
ni^.^'?'^i'^deconfequcbatur illud cuni cly- 5.o lutnllb/^.Trjiilianiirn lib.SXj^dewtmc^.decomp.meiLpcr Cap.^i.Cap,^
cn m i n ma n c c u m a q u a fa- . , j)c dyfenteria proprie nuncup^tta agitypro qua mde Pau
, -uci^ . r fortiscx clyftcribus incarnati- 1 'i^fan ! cius,cum quocura-
I ?^'Wria ''^^^*^*'^^iuon,moriebatui-.£terant^ H,- ^^'iipru^p^"^iiicxhuiufmodic]vftcri . ilccipe ' ^'^^Uiu, '"^^l^^^^^i carmcni,ralis,'foUorum adc-
*^0ico^'^^'^*^nc.i.& olcikift.ii.dccoquantur
rum,.t [
mcliioti ,
c confuin.uur tcrtiaA C3iccii:,(5c
toca. Hic primum animaduertendim eH: Anthor ncfier , ^^l'- 7aufcrend£ canfd ideH materi£gratia,qu.€ dyfenteriam pa m^pHYgationcm fuadei.eam ucro ijs fhucndam aity qux ui' ccri non oufmt.commendatqHe huius rci gratia myrouolanos. P:ibitarit ergo qui^>iam, prinum anin dyjcntcria op portuna alui folutio jit. itemqus an myrohoUini in eo cafii conueniantfCcrteyquod nuHo pa5io purgationc utcndum . fit 3 commrini Auicenn^ prxcepto JiatHendnm ulietur '
ijui lib. i.Fen.^.uentm folutmem fuper eiufdem folution^ timorofxm effe docuit. Quod ueroetiam fi purgandum fit , myrohaUni euitandi eftent,eo prohari uldetur.quod exaij>e rant. Sed brenihusy &purgatio educcndt&^aujkgratia c6 uenitj^ proprie mirobaLini in eum ufum commodijfme ue mmt.Et fi enimCquod & fupra dixmus) fluxus alui^ ut fluxus eH,non fohitionemjjed aSlritTionem poHulat,habita tamcn caufA rationc,fl modo ea acrium eft humorum re dundantiaipurgare licet.cum timore tamen,ut hic ait , &
fumprater innatam acrimoniamymaiorem ^^J^^^.^^^JJ^^ ex ignefufipiat.euadit tamen ficcius , ^" '^^^^^^^^ aptiusyipfaueroacrimonia eiufdem torretaaima in aqua uel plantaginis uel oxalidis aperitis ohtundnu, iuuctyticquc obftt.Cfterum amhiget rurfum ^"^r\'L^ fihcur author nofier.dum de ajjatis pifcibus agit, tius frigidos.qum calidos non proponat,Ht ^^"'^^^^^gd lore acrimonia,quantacunque illafit,iintea ^^^^^ "^ci quanquam cum calore maior ejfe acrimoma folehj
pr£medit.itione.Q^reyetfl timore non uacatytentari tami frigorcy proptereaq^ dyfentencis fngida potij^ ^jHudfe " ■ ■ - " ■ - - • nia,quamcalida conueniuntjinc^ttamcnpip'^!^^^
culiareycuius gratia, non dyfentericis fi^^^^^^J^j-^pgfolent,
,y).tle coriiH ip de ouis •
poteH in hoc cafu aufercndjt moi^iflnx, cauf^^ratia. prafertim cum myrohalanis,qH'iyetft feorfum mordicant,zdmi fii tamen dragacantho non mordicant , fcd pntterquam 3? frauam & morhofam materiam educunt, etiam fui ftccita te & aHritiione ulceratiom maxime funt opportuni . Hoc pafio & Gal.quum corna •j.dvftmpl med.fac. dkmnct, ut nimis acerha^quA mollem carnem nimis aflringantyeadcm tamen Ub. \ i ,ad dyfentericos & corna & rhu ouis pcrmi fla concedit.Seu aliud fcrilnt author nofleryijS uerhis.[QS fi tibi poffi He cHyiit pmhiheas &c. ] de quo rurfum licet ° du Jtare.nc^npeieiunium probat per hiduH, fi modo queat abSlinere . AtGd. i.de rat.uiCl.in ac.ex inedia rcpleri ua rijs & acriijus ex^ rmcntis uentrem tefiamr,nempe ob c6 ceptam in lalore vinato acrimoniam . Sane, etft & oh inediam naturalis taliditusai rior redditur, acriores cor-; foris h>mores euadunt ,Ciidem tamen etiam corpus ficcat Cjr aluum fiflit.quod corifrmat Hipp. i.dc di{ta.femel,ait, in die ctUum ca<me,attenuat,& facat, &aluum fiHit , » propterca quod per anim& i aliditatern humiditfu ex ucn- ^ ^ »' tre & carne c onfumitur.QHamohremJhtcmur acriorcs in ** uentre humores rcddi, it ij tumcn in ipfo uentriculo oh alimcntorum penuriam fortafk retinenturyneque permittmi' turyUt excantyproptaenq^ inediaM hoc cafu ulceratis inte flinis confcrt, dum aircs tmmores ah tjs ad alia^ partes auertit..Aliud proponit Auic.quod difficile eH, quum ait , Et quandoque iuuantur uake cx pifcioHS affalisy &c. C6 ^ mendat afluta ud dyfententos.At tontra Galen. m .de rat. tiia.in acut.amhufta bilem parercy&fui ammonia uentrH morderc tcfuV.nryUt propterea ftuximU a toto corpore cau
affati frigidiprMentur,Hrangulare - ^^„^0 ^,1» unde & ah ^uicenna lib .^.Fen 6 . tratt. > • recenfentur..^-.^^^^
prohibcaturdcfccnfio ciusdumn^^^^^ y
dit cholcrica, fortis, rupcrflua. i^^^ i^iaremultitudincdbi, [hatillud ] &
Ititudinccioi, LUiiLaiuv*, J ;^ jerit,!" famcs poa lUiid.ct quando ^.r^^^acrit t ahquod cx, robub ^Y^^^^J^ granatis •
multitud tur
dcbiUtas,rumat alcanzi,aut hiftut '^*^ b Et fi fcntitur dcbilita.s in ^^omad^^^^^' .^^,d accidit dc nuiltipUcationc ( Sc ^^^^^^^^ Tti ^„i-i id,quodacciditdcrugitu.6c i"'"'" pa^^^ n.;t balauftiarum 6c thuris , & ^^^^,^^^^^^^ xqualc*s,& conficiantur cum ' ! P^"'^^„i ina c^^ I
ne mcn
:rrnTcrTprrbusT& comcdat ^^^^^X^dic^ J^^f^ quantitatcm nucis.Et iterum ^r"^ ,n ...7. dcacoro6c^ lalcamcrzcch J^^^^^^^^^ tidotario.In facloautcmcx co^n P'^^^^ f , urninfcipfis^autuiUco.iautqul^^t^^^^^^
is, aut uclocitatc ^ Cadminiltr^ ^^^^^^^ ^,5, as,oportetutfumatpottcot.
iusj in ni chymi
ifcofitas coi:um,& lubricitas 'P«'f" j.jn cumlcnitatccftllypticitas. Ftigusat &calid,tas ipforumfunt ^«""'^ZluW"'"
f£ fi.m.TrofeBo eft hil LKmpaulo diffialwryneque ab ul 4^ cum co,quod icis cx ^1^,^"^^^!^^^ fuerit C^f kf lo antea fqnod uiderimjanim.iduerfua, qunm a trancifco ] fngidis aut caUcliS.^ ..,o,rU0» ^ 'i
Modegnano Laudenft, infigni nostri temporismedico & fhilofopho.ex quo uulgatus meuuorumrfu^ damnari t^idetur, qui promifcui non affiita folum orrmia dyfcntericis offerunt,fedrhabarharum quoquc torrefa£lum,& idgenns aiu,qu£ omniu ignis ui euadere longe acriora certum cH.^ Z^erum p.tucis,prQ .Auicennayqui afLitos pifces exhibet,di
cendumuidetur.Etfi pif.es exafktionc paulo acriorcm , ftrcmitas cius uciocitcr nt aij^'--*^ ^|jquia ,
aut totius ftcciortm naturam concipiunt , adeo tamen ab men tuncj lumat Ipodium ^ l . ifl^^prc
^ ■ ■ ■■ — • oWi^°robub,utrcaificcturftomachus a ^^^iiiic .
men tuncj fumatfpodium ^ utrcclificcturftomach ,cuiusaltcratio nocuitipl^i^^i^.4 L m Dlurimum accidit caiC\*^^^j.o if^^^^^
]& fi faciatatw.- . ij^qu- . ditatemproptcr acetofitatcm ci^i^ tun^^^fras diipofitionib.huiufmodi rcgn^^^^;';^itpau^^ diumcumalcanzi
eorurn humiditate & frigiditaLC ignis acrimoma tur,ut nihil de inteftinorum morjn uerendumfit.Quin,(jUH fuaptc natura mollienda alui non paruam uim habceint,ob pnguem quendam ijs in natum humoremy effluit ex dftatione,quod pingHisinera^yUtipfificciorifu'jHantia comparatAyfui mollitk ukerationi conferantymn ohfint . M de c£teris torrefaclis & caliiis natura carnibus , alia esl rxtioyeaenim qnum foMori fubfiantia conHent , ubiigms
Acrimoniamadmifcrmtycxmpcrtinaciusferuantyexercet^ ;r— ; ,^^,ritisA
prxfertimyfi eXyquum folidiores firHyCtiampinguiorcs fue- aypticis,5c cum accto prxpata ^ ^ (1^11-^.^^, rintyqualesfuUUdequihusfermo e^ Hippocrati & gale litis j [ Hmp-itur dcb»lf,.cur
nolo o antex citato. Atob^cict rurfumaUquis Auicen- P t [ ] Q^od fi timcatur a^^^^j.jit
nam siatim & ory^am torrefaBam confulercyquamy quia folidiori fubfiantia c onn.UyCertum eft,pertinacius ignis 4crimoniam effefcruat^uram.Scd etfi torrcfi.tt oryxayipfa ta men podmodum m aqua elix itur,!it aqiiJi ui xcrem omn^ fkcultatem deponat.Ita uero & de torrefacio rhabarharo, quomedici utunturjentiendum uidetur. Quamitis enimif
cibi,aut fubtiUtas fubllantiac cius, i^dit ^ ipfumcarnibusgrosds molufatA ifcibu^^^, ^^rr fVvnriri..& cum accto pr«patatis,f Jr^til j
ftionis cumhoQCum feminibusc
^ N N 0 r tA T J
T)e dimhfa cx cruditatibus agit ^f^ "ft(l fympt.cauflegere eH,ftt,quum uentrici*^
Fen i6. Tra6t 2.
^^^^'^elm dtititdlmgrauuur. Q^mobremy quum dw '^"'^pninys uLr jis le&:o hxje.i d, yintiqua,f4.€ legit y t^^T^'^ i^^iosyen ut prohl )e.iur defcen fto eim J d p Jv/ ^*^^^^'" ^5-1?/«^. i Cur.i nota ad ifioSy efl ut non ^^'^' Itnl'*^^'^ 1 pro'janda pofler or uidetur,non prior. i^^^^tnr enirn Gal ^.meth.uhi m di irrhwa ex cru iitate, e/Te*'^' ^^^'^f^^^^^y^^nts ait ejfe noxiumyfm aftringitur /7ro/?ii»6"V/.i non efl defcenfiH, neq-y hert ^^"^^' ^ ^'^'^ accidit cholerica p ijfio fortis . X "^^^ ^^midelicet fluxio immoderatior euaferitcum ^^^(ipfu,aut in cholcrammorburn defecerit.
fluxus cerebraUs . Cap. 9-
Ql^ortet,vtliabcnscumomiiino non dorfo^^^^^^^^upcr collum. tquando excitatura titnq.a.'^^'Cftci ncccirdruim vt vtarur vomitu , ^ fus, ^^sc^^i-ediarur iiumor ^tgfonus] ctfu^ Vtaj ^*^!^^clium cx cajjitcfacicns fluxum A ^'^iiniitrcturillud, quoddiximus in capi- ^^^arrhi, dc rafione capitis, <Sc fricatione Piti ^^^^'^ arpcrls,6ccxvaporacionibuscaicj-^''^ ^dmuiiilrationc rubilicantium, 5c cau ci '^^^^i^im fupcr iplLim & cx confortatioac dQ ■^'^'^^^^^iuc.itionc coplcxionis cius Etquan teth^^ •.^^'•^^'irarium cil cautcrium, &c no opor ciim ^'^'^•'^ifti^ctur retcntio cius a ftomaclio i,jjT^^^icinisftypticis,& magnificctur timor: ag(>;^P^'tct vtcxtraharur illud , quod deeo dcfc^^^^-^^^* rupcrius,pcr vomitu,&: illud,quod aiiQp^.^^^cxvia intelUnorum , & fi noncum lalteui cum clyftcribus, & rcdrini^atur il-
Be cura fluxus oppilatlul .
a B.pemareinc. b B.adoppilaciones.
y 4
tulo cius,
d B. & comedat quaUbec vice .
c B. illisom \\ bus .
k illo'o^^^ ^^^^ defccndit ad vcnr rcm, ' in^/^r.^^.^^^i^^ftipat: quare'^^ [ fcdcat] :
non cii matcria
r J^'^^^e:im6 cum co.quod cft fimile illi,quo caDif^T'^^^ pcdore^ex eis,qu? diximus in luo tulo cumeo,quod docuimuste incapi ^^^^•as catarrlii,ex abfciflionc caufarum ta-
■^"m catarrhum , & rectiiicationc carum ,
Inc^^^^ ^^^^nhoaluifluxio cepit , curatio acatarrho kfnr^^'^^^^' ^^-c^ propterea ne dormientes fupra colpl^^^l^^^myhoc eHyne vcl fupino torpore.uel deprefto ca tncii^'''^'^''^^'^^.: uiiis rei ratio esi , nonqnbd facilius ex w "^^^ujitu humms in uentrem fluant.contra enini ^'"i^^^^reclo capite <cr reBo corporc ftamus , faci- ^lt'^^^^-^ 'ic/ uentriculum fui gr.iHitatc illabi uidentur, intaputmaioruaporum & humoru txci/^f^'^^^y& catarrhus rnaior excitetur . Addit uerb netJ^^'^'^ 4 fomno efse uomitum.qua in re cubitatio eH. tcpl^l "°'"^^'«''» l'b.de ficLuenjc aducrfns Srafiflr. caput Ueatnl '^^^^^^ ^'^^' ^'^^ J^^'"^ uomitionc diarrh(£A caufa fo frca,.^ ^.^'^^^ ^?'^^^^ auferatur.Feru
:fio quoduomitus
^^f & uiolentior caput reple.it,iicm tamcn dupli
<ilteJy ^^^ "^'^^^rrhcea ex cruditate opportunus uidetur : n . r a- '
^aJ ' ^'^m pituitam e uentriudo educit , fluxus De curafluxus hquefa^iui
^^ fi!^J^l'^^ '^^ernit-.dtera qubd reucUendi, & cotben
FLuxusoppilatiuiplurimumfit cum perio dis,fiue fit a corpore toto:aut fiat ab oppilationc in hepatc:aut intcrhcpar,6c intcftina . Dc erroreigitureil,vtcadatadditio in oppilacipncpcr (typtica, imo oportct ut iuuctur , qu >d cxpcllitur aboppilatione , cumcuacuationc.Quumquccuacuantur viajabco.'^^ mi 10 fccautur j mcdicinx apcritiux b [oppilationum,] vtapcriant cas. Etquandoquc neccfiariumcfl: in apcricndo oppiiationes,folutiuum fortiter attrahcns materiasgrofias gcncrantcs oppilationcm,& clyllcria fortis apcrtionis,& attradionis.Et vomituscfl: cx rcbus magis iuuatiuis adillud.quaadocadit [ cx obuiatio- c B.fpontefua, nc ipfius,] quemadmodum tcflatur Hipp.& re aius quidcm cil ha^^enti haac ;vgritudi ncm vt co mcd at c i bu m fu u m i ii p l u r i b ti s u i c t bu s n o n in vicc vna,'* [imo ui omni hora ] quanritatc, qu.ij pcrtinct ei dc cibo fuo^dcindc oportct vt parciatur^dcinde oportct vt con lcqui facias ci bum luum illud, quod adiuuar ad pcnctrandumcumvclocitarc,'&apcr;ai oppilacioncm ciDo Sc m jlius [ illo tof o j apud Galcnum clt diacalamcntum,&: detur dc co antecuum vfquead aurcum vnum.Et quu digcritur cibus , dcrur eriam de co quanritas. drach.s. Et vinum vetusifo^^tCjfubtilcpaucum ,cfl. bonum valde, ?^ quii adminifl:rarur pofl cibim) . Sc rhcriaca res eil magis iuuatiuaad illud,^ quando rcdifica tur digcflio cibi , balncctur- Fricatio autem oportct vtnon abipfo fcparctur anrc cibum ipfum & pol\ ipfum . Et quando debilitatur , 1 1- ] indigct fricationc vchcmcn
ti cum panno afpcro dorfi.& vcntris.& quandoquc ncccflarium cft, vt liniatur corpuscius pice,6c medicinis vubificantibus. Oppilationii vcroapertioncm lam fciai(ti,(5c oportct vtno 40 g [foluatur^gcr iltcafricanoiiC.] namquum tu curaucris cum 5c aperieris oppiiarioncs , 5c ^ [ refolucris]humorcsoppilatiuos, peneLrabit cfous ad corpus cius , & non accidct diarrhoeapoft iUud,& confortabitur corpuscius.
A NNOT A T lON ES.
Si exobnruclioneueliecorkuel mefirMy aluus fluat, de qua re fupra cgit, primus curationis fcopws obflruBio ni^ed ablatio.FithAcmateriA obslru^ione facientis atte nuationeyabflerfi6e,& euacuatione.At undena inchoada curatio enUttenuandum eft,& al flergendum,an euacua-^ dumeftprius^Satis facit GaU.meth. & i uqnibusfim Cap.^.Gap. i«. loiisdocet ,flantemultitudinis imminutionem apcrtioni Hude.ts,fore,ut non foltim nihil profld.^,fed maiorem af^ feaum redd.ts.Q^rei.mauthor nofter admuandumait ab oppilatione cum euacuatione.
f t B.corpus .
g B proliibeit te macreclo i.ific mi ab hoc. h h,euaciieris'
^ienZ''^'*^^'^ ^^'^^^' "^tob^desyubi pituitaex cercjro hiiit ''''"^-^ ^^^4^ eH, 'mnltum non iuuare , quurn d,^^''/'^mionereip.i non nift ditflculter pojfit. Scd a5lu iici'' ''i' Qr^d autem ad hunc locum pertmet , [^^.^'''''^'^tam^quxmuentreeshno^i ejie uomitione , ''''^^^^rnento rcddendm. lAt fnn Hcnm-
mme cducmr.
l N eis,que sut ficut hca.ca,& phth.ris,& que 1 hac ulaincc-aunt,non(peraturutcu.ctu , nifi f.cut fperaturi.i curat.one "uf?eu.s In eoautciTi quicftinf.ailiud,curetur coipus cu intV s da iuis humcdatib.is,& acribus.& cmb ochis fecundum .Uud . Ht cxtmsuatur cum cis qux fant,ficut uochifci de lpodio,& tio-
S28 LibertertiW
chifci dc camphora,(5{: cum cpithcmatibus , <Sc tur cafus virtutis.tuc cnim rege
cmplaftris infrigidatis liipcr cor,& pcdus , & diccmus.Primum igitur. quod oport^.^" '
a B. pr^paratts hcpar . EtHiit cibi cius cxcarnibusleuibus, ^ cft vt,cxpuiriofiat pcr vomitum,riHicntc
h.rZZiX\t [hulumcr,& infrigidatis,& mufufat,& caropi- adhucproxiniusfupcrioribus,& ^"^" ^^jp,
& P, ..amin c,' fcuim & Uicabcgi j cfi accto,& panis fimilagi- ita,confcqucntcr adhibcatur ahquid^q"» b(>^^
bario d!do ino ncus bcnc con fcdus , 5c fcrmcntatus . tt panis iu m dcponar cx cis.qiiir lcniuntnaruraa ^i -^
Jc.umVrl-pau ' ^'^^^'^ ^'^^'^'"''^ ^ ^ quandoquc fit cx co iorbi [ fit ilhid.quod facit vomitum,lcnihcatiuuM ^
Mmcibanodi- tiopcrmixtacumgummi^t [ ] Et cum mcnfura.quccxrrahar illam ^ ^lfl^jfatej 'f^^ N
&o (echbagi- fimiiitcr cibus, [ qui fit dc acctofa] 5c fimiii- tcm prxtcr quod extrahat iilam lupei" jii>^^ x
b B . bus . i:t non rctincatur cxpuifio vicc vna , imo i o fupcr iliud , aut rcm cxtrancam abca.oc F ^,;^, ,
M fi, ,«,.,Jo -j-^:.-. - j: ..i.^, ,, . t-,nn lUnL Lfcjfl'
c t a'"»^^'' rctincatur gradatim cum huiufmodi curatio- tct ut cxpcilantcum co , in quo non uu .^quffit at'lccto- "i^"^' ^ ^"^^ trochilcisdc fpodio rciiricliuis malitix,moiii(icatio ftomachi.& ^^'^^^^Lde 2,, proprie,6:cumtroch.fccundumhuncmodu. tutumcius, ficutin olco lilamino,<x o^^^^^j g
Rcci. lutum armenum,& fpodiu,6c caftancas, oiiuis,<5c aqua caiida,ncquc cum illOj^" 9 ^^^j^j J^^, & fcmcn accto(x cxcorticatum , & ahnirbc- d [ glutinatio,] quum ipfi ^"'^'S^^"^ l^ivrupus ris,6crolis,&gummia(latum,&cancrosadu- [ glutinarionis ] ilcutaquamcilis.t^^*" .J.o,,«i»j3 ftos.tcrantur omnia , 6c coficiantur cum ac^ua acctofus dulcis cum aqua calida , * "^J? Luc^ 'V* cydoniorum, ptcr nccciTitatcm:im6 cum co, quod cu ^J^f^
quacalida fola,autcum paucobauracJi. ^^^j/ A T^N O r A r 1 O N E S. ^^falcnaphtico.aiitaquacaUdacumcymiu r^_.^
co,& limilitcr fi uomucrint <^'^P^^%j.jsper
Colliquatm flnxus intcmpcricm caMiorem fcquun- dcrit cis lubucrfio noobcdicns,6c noct ^.^^^ j
Cap.vlr. tur.ut 1 o.mahJcgcre eiiyvclntl m phthifiM^iica feurey illud ctiam,tunc illic oportct uf '^"^'^^^^^p.-olii' . . .
&pcHiferis febriius, qu£ noflra ternpeHate fspe uagan cnim dixit,qu6d uomitus quandoquc Pj^^.j^,r ^
turyuidere luetJn his cxfucantiaufu ueniunty non humc bctur uomitu,(Sc lluxus quandoqucpi ^^^^^ j ^
eiahtliyfumpta & exputrcdine,& cxfluore inauamne fluxu,(S: uomitus ^hibctur fluxu , \
tyiuic. tamcn hoc loco gencritim fri^idis & humiuis lu hibctur uomitu . 6c corum lluxus , ^^^^^^0,
randum iorpHs admonetyUt caiidit item oppn^netyiui fud cfi fuppofitorio kni cx tcrcniabin oC ^^^^^tatc
tas pcrpctuofuccedit , 6c ialciaut clyltcri lcui cx aqua lich^* ^^[Jjintit^t^
ix.drach.6c baurachpauci fupcrca, ^l^^^\ciiO
De curafluxus fa6lia fpifjitudme cutis , aur. i.6c zuccari rubci.quantitatc v.x. ^-^ii,
Cap. 12. fati,ct fifamini qualifitatc.drach.vu- ^^^^^^j^im
quo, quod bibatur, iicut cvminu,ip' ^^^(qhxC
Part 308
A %mkm: T Aminnuimusad'rfigna]cius,vbidocuimus clliuuatiuum in hoc ualdc QL^"'"^^,^!'.^^-^ UU^^
'1 rcgimcn attradionis marcriarum rcpictio ris,quod matcric in corporc ^"^^^^ Lquc-^^"^
nalium ad cxtcriora corporis.Iit mciius quidc commoucntcs cam ( nam ipla.* ^l^'**" Jjcri^^^
cll,vtcxtrahantur humorcs pcr phlcbotomiam dcadiuuantibus ad hoc , uf accidat ci^^^^ jj^,
6c fluxum vcnrris pcrtincnfcm,a quo lam cxpe palTio,) 6c non cft timor totus cx ^^'^^^p^acli^
diti fumus , 6c adminiltrcntur balnca cum a- ucnis cxcufationem quin infrigt'^*'^^^ ^
quis aperitiuis , 6c funtilla, in quibus dccoda tunc cxtcrius cumco.quod mfri^^^.^^J^jmn^'
funt apcritiua , 6c cum lauatiuis-.apcritiuis , 6c cum aiia,ialtcm cum niucpoH *'^^*}^Lni ^^'^^
mundificatiuis.Er multotics utantur tinis iclc ius ad uomituni.fi dcclinatad ilhi<^l ^^\\ic^^
h B Mia iitcra. riti^.'> [ Et ] tucrit fpiiiitudo vchcmcns, - 1 [ fura tolcrabili, 6c in illa infrigi<^^^'*^"^jicjat
**7b & ladminilirctur fricatiocum pannisiincis tio fitis^li fiierit, Qu^iim crgo fupct'^'^' rj.,gitla'
' ' afpcris,6ccumvillis,donccrubcarcutis:dcin- mitus,cxcis,qua;rctincntip^'tnn,><^''^^ ^.^u^'''
dcctfundatur fupcr cam aqua calida 6c aqua:, tio rtomachi cum huiufmodi, & ^ fifu^
in quibuscftuirtusapcritiua, corum, qua; di- tofas fupcr ucntrcm abfqucincinon ^^^j^/;
ximus , ritfrigidum,infrigidans cx ^^^^^
rit ctiam magis iuuatiuum.6c h ,,niati^''^I.
A NNOrAriO T^ES. 5%o (andali,6c^campliora,6c ^oi^^^m^^^l K
. . , , cisalmirachcritiuuatiuum.6c xrfiii^. \^
Cap.io.Cap.4. ScnpfitdehacrcGaU.meth, nec non s-de tuenda ceOarium cft ftringcrecxtrcmit^^^^' cdi'-'^^ / V
«^^^^- fucrir caliditas fortis, curctur^c^n.J^'' auti^^^J ^
, , . ^ . ncdcluto^ [anefiburni] ^''^^^^^;\\iM^t
Vecuracholencapaflioms . Cap. rio.Ampiiusoporrct vtconfidcresi^^^^jj^ao^^^J
cgreditur,dum cnimpcrfeucraf^^ ^^^,5,11^^'
C^Holcricapaflio habetregimen in princi- lus,6caliquid homogencumci, «5c ,jquo^^g J
j pio,quum mouctur,6c rcgimcn in medio conccdirurcius retcntio ovnni^'^^ ^ (^up^^S ^fif^
fuimotus , 6c rcgimcn apud commotioncm dorum.In ipfo .n.cft timor ui^^S^^ii^foe^^^j >
fuam malam 6c inobcdicntiam fuam malitio- alterarur ab iIIo,aItcrarione -ijfeH^^if 'fl^'
fam, 6c motioncm accidcntium luorum timo ncccflaria c(t cius rctcntio.6c ' [ Miico^^'^^^ ' '
roforum.Qv^iim apparcnt ligna choleric^ paf- iiiud qd cgrcditur , cfl: rcs curathi^ ^otp,^ i
fioiiis.6c incipitcrucluatio alfcrari a difpoutio cholcrica,aut alia ex eis,quc ^^*^ ^1 fr^^^^' tyf%
nc kia,6c fcntitur in flomacho grauitas , 6c in 6c imprimunt inpulfu,6c facinnt^^^|jfatc^^^ 1,/ l
« B. Mh litera ^j^^^^^^^^^ punclura,6c '[quando cfl cum ca nau tcm kf[ ] fecundum a:']^ j,i OT^f \
qnq.eftcam sn ^^^'^ tuuc oportct,vt uon fumatfupcr illud ali 1 [dcfcedcntcm.] 5c faciunt app^'^^. ficu^^^"
tuuisi 'juarc. quid omniaQ,ncquc poIliilud,niii Qum timc^ rc iicutcxtcnuationcmA iiim^^^^ ' fi^^'^^
Fen \6. Tn6h 2.
eij ^'^[^^'^^ ea.rcitcrenn: fupcr cos..6c Jcnciir
^^^^^^^'^^i-tancaccidiint ficiit fitis, & fcbris, fa^'^^''^,^^^ qiiod fol 11 tio iicnLTis peraiiitatiu* fioii->^^'"^^' ^^^P^^f^'^ vtadiu -ieciu*ia rctca con f ''''^^'*'^^'"" robal) iV/pticis . htq;ia;iJ Jiue fi ';*^^'^^^n-cuaico , quod cft ficu m nua . &
5"' buba^^^'^^ m_di:iaas''"' [ rcdrictiiui. ) 6c roopor/^*^^'^'^ [ rccLula n uirtutoni ] eorri.iaio liod ^^^^^*^^"^^^^' ru;3crco.;,5c liat pcr.n ica. «o [(^^.^^^^'j m.Mici.iaa i aliam fmt omncs > ej5c a ]ua rof.calcfada coiubrtac cx I «1.^. '^^ ^^"^" i5c " \ calcfacit ,6c pr jiu jcc j^^J^.§'iradimbuscoruiii . & ifta robub oporfto^, j!f ^^'^' "^"'^^ 3.ira-is talis , qu ^ niordicct ri^Jjj. "'^^ ^}'-tiim,5c luK a irauantia ad niarctu- ^^^^ ^'t cu ai cis aU .]uid ck hoc, fran^;! roiai/ ^^^^' ^^^'^ ^ ^ dcg-njrcciui , qu jd iLi Ueaie*^'^^^'^^^^"^^'^^'-i'^'-^-^'-^^*^l^ ' 11 ca,q^?^'^^^^n '^'^c n-a:ioiicin Htfiaiilitcr butjf ^^^^^^-'iv! n3ris f:igi iitatiscxeis.qur oi ^^Ktis ^^-^» <5c qaandoquc non conacniunt BPf Htpl P^^^^^^^ quod pcrcuriuni il im iciram il ^JSch^''^''''' ' cona.niu u
I "
rauc illi ,
Jicrici:quitco;)oi:tet iitcxpi:riafur quarccipiuut cJ.Et lyrupus fa;bij
Cu-.^ y^^^^cum aqua granatoru n cxprcHjrum nus fua, cum aliqaatulo m^n-cc.l botec^ ^'^'"^'^i ^cns vom ra n corum 6c liai li- <luc 0 ^ ^ ' n accto f: ) r n n. I::,r q u a n do - ^ ^ 2atQ^^'^^^ur ui ipfoaliq.iid d: luro aronuri- W?^^^^^ com:dirur, <5cquum plurimi eoru tiis^l \^1^^^^ n oahdam fjrtitcr, cxpadirur viraci ^^^*' ^{ucna',,5c rcdcunt mircria; expanfo; , lioj^^l^.^^^J^-^f c>portct ut uac2S ctiam ad uaporafori^ . ^''Ktioncsc)colcis,in qnibus funtcohyrj.^ l^'^ iiy|.uicitas,5c calcfaltio fuotiiis fuj ^iowv olco dc ^vcrcukn, Sc dc li
in' '^''^'^'^'"lo, (Sc oicuni rof.ctiam &c olcnm , kfi^o.^^^^-^ihra c;r maih)c,cIhnundiobonacis ^ ^^.lu cnolcrica paliio ell a cibis grof-
^u* i ''''^^^ ^ laccrri ijumgdtur cum cis, Qijt^/*/^^ 'icutoLcam rof aromarizatum <Sc ti cu^^ K^'^ ''^'^^- CLi*^"i ccra pauca . Et in hycmc Pla , ^ ncrcidcn cum ccra uauca. ctcm-
V^cis I
f itoaiichi coram cum cmplaftris lis,3^'^'^*nfrigija(-iuis Vcacm.-nris (iypticita- ^tqn «iiijaromaticitaicxcis, qd« fciuifti, cliii^.^^^-ccfsariam facit rimor,ut prohiDcas \ ^i^MiT^"^^^^^ padioncm , .5c non cuacuita funt ^Npto ,^ ; ''^'^*^ opjrtuif cuacuari de cibo corru- Jr \ tUnQ'?'^^'"^^ >/cm iIo:'' [ dcmdc commouer, J ' ftanc.. .'^^^^^^'Lcf^cs] eum adhuc cumcibis ^^^'^'^^^'^usipfuni: deindccuacues cumpofl: I , ctgor^^^^^^^ ^^^^^ co quod foluit ipfum Qim X. fcci cfrV»^'^^'^'^"'^'^ caufarota non c(l ex cibo , ^ «i<:ivi J^^^^c ^^ihcutfortitudo fngoris ] ftoma
pOjK JP'^^'^^'^ in rctincndo vomitumeorum Opo t "^^^^""i^^i cxpulcritquantiratcm,qua cxpclli, cumfvrupo dcmcntapcrlocs 5f^f '^"'^"^ pauca,autcum uirtutcxyloa ^^cjj 5^cut fintcmplaitracorum dccliuiora '^Ujnr f^"^'^"»"^^*Sc tac ut ilh iupcr quod dor
. i V\ua.M^.?:^'^^»P^'^'^^^^^^^^ ^'^^ ^'^^^"^ pullorum co
^^ui.Etiintcamcisfpccics^t [ ^ ^^■cundum quaatitatcm,quamcxifti * ^ Paaiv intufus in > pallb j etiam.Qu.um
que fcccris habentibns hoc accidcn.'? cx potatio ne 6c emplaftrationc ilhid,qaod diximus. tuc ncccflariumerit vt ingcnium inucnias in facidoeosdormirefupcrlcdlositjatos ' fpannis , cu canticis fomnifcrisct cantilcnis, & cunis , & preilioiie ] lcui, (ccun Jum quam dormiant fuper cam,5c cum eis.qu^ diximus in facicndo dormirc iilos,fupcr qaosdominantur uigih & opjrtct ut htlocusconim locus,in quo no hthuncn plurimum,ncquc frigus. Frigus nan quecxpclht humorcseoruin ad intcriora, & n jceftira-: ad trahcndum cos ad cxtcriora cft nc cdlaria Quod fi pulfus incipit minorari. Sc iii dcris aliquid de imprertionc fpafmi,& fingultus,incipics, 6c dabis cis in potu ahqnid dc uino iuici odonfcrojn qno tft iivpticiras, eutn av^aacydoniorfi . <Sc tortcllis,aut mcdullam pa nis limilaginci cahdi,quantum poflibilceft. ct fi ncccftanam cft quod fit tortius illo,accipiarurcaro piurima cx carnc mollij&tcncra.qu^ lir cx carn:ajium,3c a •ictum dc incidatur, <5c ponatur hcui cft in va'ie,<Sc dccoquarurquoufqaecmiftat aquoutarem liiam , <5c forfitan zd le redi rc cam ta :j ct.dci nac cxprima tur for titcr,po i decoqua:ur illud , quod cxprcfsu cft cx ea.pa ilar/inA' liaracctoium cuin aliquo fru <i;t lu infr!gida!itium , Sc niLhorcs cis lunt gi a^ naca,i5c cydonia Er liintcx hominibus,qui ponuntcum co aliquid occulrum cx uino,ct for bcnr iSc li digjtis Ibluaiur in co panis paucus, njii crit ineo m.ihim dcindedormiantfupcr illud . et non cft malumcis vti vuapcnlili , dc qua tcmpus acccpit,quain appctunt cam ct fu mcrc cx ca parum mafticando grana cius bcnc. Qaod fi non rctincatur in ftomachiscoruin aliquid dchocctahjs.ct dcclinantad uoincndfi tunc ponc fupcr infcriora vcntrium corfi vcn toias magnas apud vmbiiicum hne incifionc. QaodU non ftctcrint fupcr ipfnm, tuncfupcr iliad ..quodcftinrcr vtrafquc fpatulasdccliucs ad infcriora.5c U poilibilc fucrit,vt fic dormiat crit rcctum,^ fi fucrif^^magis decliuc ipfumj adinfcriora,liga quod cft liib afccllis, & adiutoria cius,ct faccum dormirc,fi pofiibile cft , ctquumcxcitatipfum dolor vcntofarum, aut inltita,tanc rcitcra caambo iiipcr ipfum,ct no altcrcs cOiambo.vfqucquo fis il-curus,vt incipi at cibus di lccdcre a vomitu.aut fcdatur motu, dcfccnfionis in fluxu ucntris, tunc cnim foiuc quodcunquc fucrit amborum paulatim. Si autcm non rccipiat aliquid , immofluxu uentriseducat ipium tuncaggrcgain cibmo ne eius inter ftvptica^ct inter ca, in quibus cft: ftupcfaclio aliqua , ficut amyluni a/Tatum , quodponaturin decodioncbt[ , } papaucris ctponatur fupcr ipfum galia,ct [
] ct non ponas in ipia duiccdincm Dulccdo cnim quandoque fit caufa ad ab horrcndum cf icnitatis,et fluxus, et/olutionjs naturiE.Qiiiun eigo dcdcrisci humfmodi. tac ipiumdoimircdcfupcr.Q^od hfucrif ilhcvo mitus, confequcntcr adhiDcas ei cochlcarium i.dc fvrupo incnta;,aut rob cius. et fi fuerit fluxus ucntris.prcmitte fuper ipfum lliaionema g-iccydoniorumiiypticorumalzarur. etpiro rum ahccni,et maloruni alfceni muzorum , et algobeira.Sitis autemcpruca fragitur cumci* ,
7: B cC ingf nij»; facientib^donnt re,&cam cinticis, vei cjotilenis Scalaragih »,
a H. ipGi4ecU natio .
b «.cortkaixv c t B oiufchata
i B.expcriitur
eB fnoll»fi<:«'jr locus c6tunftib
periori^ cO itife riori , & lacerci mouenres . f li.uchtuieci''
gB.approxima cis arOiuacic;t. h B. facqaicQre rc .
i B aquar.
jk n. aac come"
cap.ii.cap^:?. cap.4.
quae funt ficut fauich hordci,,autfauicli malp rum cum aq.ua granatorum.Etoportcr, vt no feparcntur aa cis"odorcsconfortatiui,& '^[re flaurcntur ] fupcr cos , 6c omnc quod mouct in cis fubucrlioncm animce , pcrmutcrur ad a-j 1 i u d . H t q u a n d o q u c a b h o r r c n t q u i d a m e o r u m odorcmpanis, 6c quandoquc dclcdanturco quidam corum. Etquandoquc abhorrcnt qui damcorum odorcm iuris,>5c quandoquc dclc dantur coquidam corum.Et fimilitcr vinum & limilitcr fuffumigationcs . Frudluu autcm odorcm pku-cscorum recipiut.Ei: oportct, vt non cibcntur aliquo,dum non vcrificatur corum faincs,Qu6d fi lamcm patiantur antc mu' dificationcm,non cibcntur.imo mittanturin balncu m,&:fundatur fupcr capiracorum aqua tcpida,6vcxcant,6c non morcntur Si autc apparcat fparmus,admini(lra fupcr iunduras cc-' rata lcMia,caUda,profundantia, litquc inhycmc cum olco dc ncrcidcn 6c dclilio,& in x(\a. tc cum olco rof 6c viol. Ep nmiliicr proijccfu. pcr cum pannum infufum in oleis humcclantibus lcnitiuis,& in olcodcoliuis, Et oportct vt intcntio fit in ?n:idibulis,& inccllaiitcr ^Ccu mcnto,& lacerto moucntcgcnas]infcriorcs ad fupcriora cum ccratis.Etitcrum quu quicfcit f [inflamatio^cholcrica^ pairionis,& dormiunr,.- & excitautur, da cis in potu aliquid dc robub , & fac cos ingrcdi bahicumcum faeilitatc, & non muUipliccnt moram in coumo quanrira tc,quahimant dc humiditatc balnci : dcinde cxtraliccos,& S [ coopcri ipibs, ] & cibacos ci bo pauco Icui,bon( chymi,& [calcfac J cos,&: non dimittas eos plurimum bibcrc ' [ valdc, ] & fcparcntintcraquam& uinum fi fumpfcrint] ftyptica fupcr cibum.Et prxpara poll il lud in conibrtaudo fiomaclios corum cum eis qua;,funt licut troch.dc rof parui & magni & ficutg9lcniabin,& fpodium,& cumcis qua; funt ficut A,icanzi.Ec multotics quidcm ilt bal ncum caula fparfionis humorum, & matcrici cholcricajpanionis,& eucntus confradlionis in mcmbris.
^ N N O T A T I O 7^ E S,
■ T>e cholcYfi. morhi curatione plura fcrihitXriiUlmus Ub. 7 .plura & Celfns llb. j . & T-anlm lib. ? . & do^ilfimiisAretxus i.de curat.arut.morb.SicutiuerbjUt T r.illiatim aitjjic morhws acutc intcrnof i,& celerrime curan poslulat ob immodicam qua ipfum fequitury z irium diffolutionemyita m h.tc eorumyqux eijciuntuYyfupprcjfionem , malxm ef]eteflaturiy4retam.proptereaq; & Atiic.&ci teriJmio,cuacu.indisprauis humorib. infiilunt,vcntriculi os tum fuperiuAjtum inferim,tum €ti&intefiina moleflantibws.putat enim Celfm affiL i in hoc morhoy non yentriculum dumtaxatyfed etiam intefiina,qu!i7nuis (Jal. ;.de fym pjtL.cauf.ipfum inter rmtrii uli viiia rtponat.non oh id ta • tnen negans fimul .tffe^ta inteHinx effe,vt, quA pyioro a?H ne£lantur.Iure ergo & /vomitum , & alui folutioncm hic farat,eu.7Luandif: rnaterix, gr.itia,qux afje^um f.uit,Hcet ^e^us ipfe afln^lonem poflulet.iyit yero,quum non u?ia caufa choier£ fUyJbd plvtrcs, qucts hic &fupra , qnum de fiuxionibus generutim a'jeret,& hii;innuit,& Mex.pla-^. tti docet.quumq-ue mter has caufas & inan^tio & uentri^ €uliim'jeciliitas-ah Mcxanirorefcratur, dubitare meri-^ to quis po/iet,an in cholera ex inamtione & uentrkidiim
becillitate, uel uomitoria uelpurgmtla cmuenuW quamuis procatarfiicx. Imius morbi cauf£ & ^a-^^^ yentriculi imbecillit.ts fuerit.proxima ^^^^"^^'^^^^^uelitt
lominus fequi^iatim dehcnt roborantia.it^i' vt "^"^^^L ram ab authore noflro atque altjs in choiera gcn ^ uacuatio propohatur.
Dcr^giminefluxHS tnedicinaiis. ^^^'
ADhociam fmgularc fecimus capitulu^^ vbi diximus mcdicinas ^«^^^^'"^Vedcuni mitiuas,& carum adminiftr^itioncm. ^^^.^i^ hoc nos diccmus brcuitcr , quod in P ^^^.^^^ fui oport(Ct>vt curctur cum lactibjis ^^^^^^^(^ propric quum ingcniatur in )^'^.^^^"^'|^qc.Ho^ / ptica,& in oicis ut fit in cis aliquid cx ^^^^ ^ t. 20 cnim tcmpcrar caufam a [ languini^J ^^^^0:,<^ doque fufHciunt inprincipio ^^^' j.:q in d--^ & aqua ca]ida,&quandoqucea ana ,^a3^,,A tando ifta vnaviccpoll aliamXtbiDj ^^^^^^tja^,^;;^ ca]ida,& propric quum adhajrct cx lu ^^13 ly mcdicinaj aliquid ltomacho,& ^"^^^" Jcintlc ' enim^[tranlmittit] ciusaudaaani. [.confcquarisilludcum clydcri.^o"^ / pcrate,& cibo limilitcr.] ' -
A N N O T A T I O
Egit & ie l?ac re & li. i.Fen ^.Egit &
Be cura fluxus cretiti.
rOnopo-tet vtictincaturfliixiisc I quum nonperducit ad timo^^^Vii^qUO fi fupcrfluat.curctur cum pi'0P'"^" j^on of^ curatur cholcrica pallio.-vcruntanit .^^jjo^' 40 tct vt cibctur aqua carnis,. li ^^^^^'^^f^ii^tW^] cuta valdc.imocibcturco in quoci^ ^^.xi^"
tio,& ingrolfatio, licut cil: Ibrbitio t ^^jci', ^ uich hordci, & iauich malorum. /j- ^jtpi^^'' carncm cibctur cum ci s , qu.x ^^um . rcccntcSjdccodicumgranisgtap^ .^|j,us H[ cum aqua corum conditi cuni ^^^"^^^gfo p<?^^' pticis,&. quiE iuut cx coriandroiH to,& cdiccato,&fimilibusci .
A K^N O T A T
1 0 ^
QuA iudicantMr,&iudicata '''^'^^'''n^^ re,ncque ?iounrc aliquid,fme medicanic?it\^'^ y^fic^ tando.fcd fmere oportet. i .aph.tum rero ms^^^ j-^,j^t,^^^ pr£ter cmra,qus adexa&am (^^'^fi^f^^^i^ ne^^^^L^f quibm Cjd.in com.aphorifmi iam ^'^^'^^^.fl^^ fi ftff fjit ^ veque minu^ educitur quam oporteat . 0^-^ (jM^^ ^,0» ex(retio,neque eam^^er toleret,flue,i^^ j^fiia''^ ■ ^ morib.Co?n.i.crudafmt,velfatidaytohibcJ^^^tfit^^'' crit:crittarnen tempcranda : habitafi^P^ maduerfionc.
He tenaftnone.
PRi ncipium, quod tcoportctl^ .^oH fuionf tcnafmon cft.an cft t'""
Fen i6. Tra(5t. 2.
«JUi^^^^^^^^^armon mcndofum. Et tcnafmon ictcm ^*^^^^^^^"^ cft, vt at in ano t^x ficca W f^' ^ quandoquc cvprimitur cxeaaliiabor abradit intellinum propter
nap/^>^^iiproucnitcx motu cius: quandotcnaf cft iilud, <5c exidimatur quod illic fit Ws^T'^^ ergo cft aliquid ex illo,oportct vt collv ^^^^4^^^ clyfteribus lcnibus, 6c cum
t'j cibas, melius quociba? cftlac rccenter mul ■ ctLim,dccoci:um, quoniam rctinct fluxum defuper,(Sc lcnitlocum . ht cx mcdicinisbonis, quum uis marurationem 6c reiblutioncm , 5c lcdationem doloris, cil emplaftrum dc foenugraico & miluis,& cmplaftrum dc meliloro , &cmplailrLi decaulibus dccoclis. Qiiod li nc-^ ccflarium fucrirfortius,ponatur cum co paru ccpa; airat;Tc,6c parum bdcllii . etcx t maran cx-
ftc^^^ ^^^^'^'^^^'itiuis . quod finonagi K fijj j.^^i^ia.acuecacum lcnitatc&humiditatc pcrtis,quum apoftcmacihnflammatum dolo- ' cis d^^^^^^^^^^^^vtcxtraliatur-^Cgrauc] cx " - - , j .n: , •
^tW^^ indigcsin rciiquahumiditatc , itatc pura . fis contentus cis.Et quandor
rofum,cft vt fumanrur plumbi adufli & lauati, & cerufa; plumbi ^ [pra-paratccum opopanaco,]6c mcrdafcngi conditi,partes «qualcs, & conticiatur cum vucllo oui, &c olco rof.ctnos probauimus ipfum , <Sc inucnimus in finc vltimum.ctii viSjdiftilla lliper ipfum aquam fola tri,aut aquain coriandri.ct n vis, addc in ipfo climiam ct quandoquc confert cis ^ [ climia ]
fola cu m vitcllo oui ,<Sc olco rof Qnpd fi cau fa
l^j^^^^^ purum^tuncVi tucritcaufa cius fri tcnafmon fucrit apoftcma durum, curabisip- , ^^cnicns ano.curabis ipfum vaporationi
?^^Scbis,ut in potu dcs pilulas de bdcllio, icri^ P^^.^lbotimXi ^^^^'^^ ^^^^^ grolTitudo malicu '^llifucritcaliditas^indigcbiseiSjquesut Piluli^f fi^lula,& fyrupus V10I.& fimilia,& coiig . mcdulla calfic fiftulo! cum fuctcnaf ^^-^ ^ ^ d r agaca n t h o . S i a u tc m tuc r i t
fiire, ^^^^ clyftcribus J calidis , 6c cum turpc^'^^^quovaporabunturanus,<5ccoxa; . 6c ^fal^'*^ cmunaoria. Et fcdeat fupcr milium p^>S^Icfaaa ambo in panno. Aut vaporc gia(jJ^^^P^i^gia,& aquacalcfa6ta,6ccum fpo- ^uib. n ^^^^^ii^^a.Et inungatur cum ccraro, cx Wus ^'^^ olcis calidis,(Sc ftypticis , 5c calefiat fa^Q ^^s.Et c [ pcrmi fcc eum 1 cum vino cale
fumcumco,quod lcis dccuratione apollcma tum duroiUjCtcx cis,qux- cxpcrta funt in hoc cft vt fumantur bdcllium , 6c crociisct alcanna,>i [ 6c finapis] (5c alkciri citrina ficca , 5c ccrufa plumbiidcindc aggrcgetur illa omnia cu i [ co,quod tcgitadipcm 1 gaUin<: , 6c anatis ,ct mcdulla cruns vaccarum,ct proprid* vituli vac carum,pcrmiftiscum vitcllooui,ct olco rol.et olcoaIkciri,ct^iat cx cis mara. Siautcm fucrit
t cerxth.
f B.fja.H cD pu trefudioue .
g B* dumolea.
h B.
Etcd- ^^^'oomphacino.autpra;cipcei,ut in cacius humor putrcfaclus, imbibitus illic , cx teria ^^^^^ balncum calidum , 6c fcdcat fupcr phlcgmatc aut cholcra, aut fucrit phlcgma ui-
Haf^^^^aliJ^m.Et fciasquod frigusnoccttc- " - " '^^
calefa^^ pluribus horis, 6c proptcr illud eft fpoQ^^^ofubtilis confercnsciin pluribus di^ ition ^^^^^•^^tfimiliter funtplures ^pcstcnaf- S infri'^?^^^is confert vaporatio ficut nocct eis
' tairu^^',';',t^^^'^tpluribus fpccicbuscius nocct i
^^t^iilli^^'^ ccrato cx olco ancthino aut cha
fcosu,curabis ipsu cu ablurionc.ct iHa, quxmc lior cftjCft quc fit cum eis,qux funt ficui aqua oliuarum lalftarum,cum quafiat clyitcrcmefura mcdi^ lib.fumpta cx ea, donec cgrcdiatur illud,qnod cft illic^aut tiat clyftcrc cx fucco fo liorum licla» cum virtute uiolarum,ct turbith:
dcindccuraipfum cumfcdantibus dolorcsex Siofllitj^^g^ vifcolum.Htft tiicrit cauiae- coUyriis tcnafmon, ct quandoquc facit ncccf-
^Um^^^^ mcdicinarum, qug ]gcncrant chy-
ius^, SiWum,6c vifcolum.Htfi fucritcauiae- , ,
Ijc ^"^itics rci,fuper quam fcdit homo,moI- 40 farium phlcgma porarc pilulas foctidas . ct li . ^^tur ciim ^«..^^^ ..i..^.,.,,.^ui«^inf r-hi fucritcaufa rcfiduumeius,quoddcfccnditin
hora,tuncti illiciucritfluxus,retinebis ipfum, QuLimque retinucris,con fiderabismam fi ?gcr rolcraucrit.et non fucritfpes, quod fluxus rcdcat clyftcrizabis quam leuiter potcris:aut fup poncs collyrium cx violis cumpaucofalc, li matcria fucrit cholerica,ctcx mcduUa callia; fi ftulx,coagulata cum pauco baurach,6c turbith fi fucrit matcria phlcgmatica.ct fi non audcs il
calijj '*^^^^cumbdcIlio,6c ^^^^* ^^^^ cumoleo ^Ucs?'^'^^"^ ponas fpongiam, 6c appropindijj^^^Q-Et fi fuerit caula eius apoftcma caliapoa ^^^c in rctinendo illud, quod currit ad tcge ^^in via venarum autcx viafluxus , 6c £t Q^Poftema,6c tempera humorcm calidum. boto ^^^^>vt <^^ictur in initio fui cum phlelioj^ i^!J>fi ncccflarium fuerit,6c cum minora
fibi?^^^^imulra im6 taceum ieiunarcfi pof- 5® lud,^ [ rcdiad ilUid,] quodmoUificar, 6c i [at- - . • trahit,] 6cctfcdat dolorcm cx embrochis, ct
lil — *
Wf ^ ci iilud, duobus dicbus. Et vt ad minicii^^ ^Pcr eumin principio aquas 6c embroliacaT? ^cclinant ad frigus aliquod cum mol mt;j^ne6cprohibit ionc cius, quod cffundi ^ftfilr ^P^^^^-Et cx cis, qua; confcrunt ad ipsu ^lcana '^^ mfufum in aqua mvrti,6c rofe cum sr ^^^-Et tiar dvftcrc et in primis cu eis, ^^ftrii^ ^^^^^ aqua hordci,aqua folatri,6c aqua ^^fup.-^V'^ olei rof 6c albumcn oui. Etfi cau-
K B.expclle cu co .
1 li. Uupciicic.
collyriis. et quado dillicile tit tenal mon,ct no cft ilUc matcria cgrcdicns,ct non eft nifi clcuatio adtccllam frequens , cuiusquandoquecft caufa apoftcma durum, ct quadoquccft frigus inteparabilc, tuncairidua vaporarioncm cius cum lana infufa olco calcfaaoficutolco roU ct oleo my rtino.et uiol.etcUa^milUno,ctpaucouino,ctinfundc cumillo olcoanum,ctpc
ainem,ettefticulos.Qdfi noniaIetur,tunccl^
\ ^^^iisey^L^^^^^^s,6c cmolaftrabiscummoUifica ^is,n^j^^^^3ma;miUa,6c anctUo commiftiscum Vu,-t '''^exftypticis : dcindc adminiftrabis
' ^^ritis p^^^^muis fint] omnia illa in locis pr^- «iuici ^'^^^iandoquccotcrr clyftcrc cum olco "^^coao cum aliquo cx ftypticis. etquu
ftcriza ipfumcum olco Ulammo tcpido,a rcti ncatiplum pcr horas aliquas, quoniam lanat eum ct Uoc quidcm rcgimen antiqui dixcrut, ct tccerunt iptuni quidam pbftcnorum,cr nos iam cxperti fumus ipfum,et eft vcUcmcnns muamcnti.Si autcm tucnt ab ulccnbus, ctcorro lioncconfidcra ettuncfi cft naturaUcca>non * ' ilimittas
Eotly Europetin Boolcs, CopyrigKl (D 201 1 ProQuesl LIC,
S^i Libertertius. ,
4irnittas ficcitatcmcius:im6 ftude in Icnicndo authornojler fufius profequim . Tumde& ^^^^'^^'
ipfam ciim scqiiali lubriciratc , vt prxcipitctur ^\mlum llb.^.ct Cclfum iih,j\. cgcftio.ficcitas cnim cgcltionis in huiurmodi.
Part 309
«gritudiiiccd mala valdc,5c oportctvt non ci TRAC TACVS A^^-
bcutur amaris ncquc lalfisvaldc , ncqucacu- ^ lori-
tis , ncquc acctoiis valdc : omnia cnlm ilja fa- Dc inccptionc fcrmonisdc doi
ciunt cgcdionem mordicatiuam,6c dolorosa, bus intcilinorum . autexcoriatiuam . Etad vltimum oportctut
cures ipium curarionccorrofionis intcrtino- Depun&ione. ^''^P'
m B aichoie. [ cholc ] ipforum, confidcns incol- lo ' (]tas co- .
lyriis.Et fi non indigucris mundificationc, ia Aufa: pundionis aut funt "^"^^^^^.^icati
n t B fl. cipics , <Sc clyficrizaDis ipfum cx aqua mcllis,& V-/ ardata,aut fupcrfUiitas acura , ^ ^ ^
pauco falccommiOoei.Et [ ] fit clylkrc ua,aur baurachia lallamordicatiua, ^^^^^^^ b ^
o B. ficut. cius " [cum J hoc clyftcrc,P[iravr nonfitfcx] mor uifcolus,quijnoncxpcll'tur. ^S^^j.ctc)^^'* w ,
p B . non facit in intclUuis.aut fac collyrium cx mcllc, Sc bau [ apoficmatis, | aut fcrpcntcs,& alcai .^{^. 9^' :■ i».
mTt^Al.aifr i^ach.&admini(lraipfum:dcindclaboraincu pundionc c(t,qujEcft fccundum lcnii^ ^^^^^^
non morator.'*' r^fio"^* vlccru.Et li fucrit ab hcmorrhoidibus, fis,ct cfi: ex fignis cius.ct omnis punc ^^^^^q.
cx niruiiSjOC ragaaij s,curaois cauiamcumeo , mcns eu iimiiis coucc,ti cm-v n^^yraA'^ quod diccmus in capitulo fuo. licc,nifi cholcricc:na fi ipfii curatur i ^ ^^^^^
2oincatimor magnus,im6pundio:qu^^^^^ njj. ' Dc cQllyrijs y quA fupponuntur ad tcnafmon . cum fluxu , quu fortior fit , cO: coU ^^^^.[110
Ctp. 17. ca.ctquandopcrucnitpundio adcLi '^^^.jj.
mitum,cr fingultum ^ctdcfiruaioncu
r-^OIlyriorumautcm.quxad tcnafmon fup nis-,fignificatmortcm. ...^ ponuntur,mcliiiscft,quod cx cis cil: ma- rnr f S
gis ftypcicum. Et ex cis cfi coHyriuni Alcx. no ^NNOT^TlOK. tum.bc cx cis cficollyrium dc landaraea^iSc col
lyria plurimacx cis in quibus cfi narcoticitas, Tun&crhm doloremmcmhr.inofc pa.ri^i i)^^^ \nti^'i^^\ ^ quaj iam diximus m curarionc vlccrii. Dclcri- fctcllaturGaLi.deloc.af.memhranajX autef' ^^^^^i
J.: r. r-. . /. tr^ /:..... ...... ' r.. .UL.v ^rOHttUr i^^^ \,
*u..aplumbi,rhus,fanguisdraconis.opiviiii.x.ii» «i^», ,^.,j,^„...^ ^ ^
plallra vcro funtemplallra fatla cx vitcllo oui, </«x: 'mordlcam^ercdunt.quodAmmodo,& ■
6c mcduUa fimilaginci panis &: chamamiilla , ucllunt, dequa re Gal.i.dcfympt.cau}. autaqua ciuscxprclfa cx ca,qux humida cll, «5c 3. anctho ficco,6c althca,6c mucillaginc fcminis ' "J^^eftgnis. ^^P'
lini,<5c fimilibus.ctcx bonis , quibus fitcmpla- - ■^- . ^tin^^^^^^g j
• B. frcmi. ftrum ano cius,funt porri [ dc fccnij dccocli T TEntofa quidcm fit cum tug^t^"^^^ qui"-'^^
clixati cum butyro vaccino,5c oleo rof & pau V nc,ctcxtcnfionc,finc ?^*^"^^^A^bi^^^^^uc J/
ca ccra colata SufFumigationcs autcm (unt fuf cum cxitu ucntofitatis.Faclam "^^n cuin^'' ^ /
fumigationcsnotcad cos,quibus vtantar quu rc cholcrico,fignificant '^^ gi'^^'^^ liii^'
dolor fit foriior, ita ut fcdear fupcr lcdcm pcr- mcntia mordicationis intlamtiTat li^^-oli^^^j
foratam,fuper quam cquctur anus : aut pona- cxitus cius in cgcfiionc , ct cll: "J^j^iinuS;
tur fubtus traicdorium, pcr quod fiat fufFumi et fi curcrur curacius,erit timor 1 ^ lu'
gatio.ExiUisitaquccil,vtnat fuffumigatio cx^ gna autcm fadc ab humorc bauia^ ct^-^U
Ill"T;;:ro ^ ^"JP^^^»i-^J nndds oUuarum, & (krcorc c^ mordicatio cum grauiratc,addcn ,n
rum. mcli.ctfifiatfufrumigatio cum plurimo fuU fio phicgmatis ingcllionc.ct »£,1« ^.^|^grcn.^
phurcfubito iuuatur co.Aquc ucro , in qui- ^ morc grofib,uifcofo,luntgrauitfi ' gc^^^-^^
bus fedct quidam,vt fcdctur doJor, funt ficut a doloris in uno loco.ct cxitus ^"^^^.1" jjfunt ^^^L
qu:E,in quib. dccoquuntur maluaj, <5c ancthu , cgefiionc,ct figna faclc ab ^^^^^ u^l^o^'^''^..,
e B. & mclilo- & chamcmiUa,et alrhca.^ [ ct quidcm j \ t rcti- cxcoriationis nora.ct figna fa<^? ^ cX^-^^^-^k
cum. Scd. ncatur illud,quod currit,funt aquic, in quibus te funt figna apofiematis dicta y^^fini^ dccoquuntiir fiyptica.ct oportct vt aggrcgctur ^igna faclc a ucrmibus funt
inter aquas fccundum ncccffitarcm. Quod fi a ^'^^^^ ui capitulo ucrmium. nuscgrediatur.lauorur,& mundcrur,6c rcduca a<f B
tur,(Scfcdcatillc,cuiuscfi, in aquis fiypticis val ANNOTATJO^ dcautfiatemplafirumpoft rcdudioncmA rc 4t.(«mbin. ucrfionem cum fiypticis ^ [confoitatiuis] c5 tritis 45c aggr^cgatis cum quibuldam fuccis fty ptictfi.'
. : L . i ' ajfercns, ^ntuitatcm adeffe ait cum ^'^^^^''^ZiuS f^Z(0
A NNOT AT 10 N ES. «'s.Atpropncgntuitusnm
fequitur,iid ftngHmem,ucl mflamrtJ-tti"" ^.^^^r , i u qubd gramtdtem ftciatyimpropric di^t^^^^^ Ucrl^^liinf
Tenefmus ficuti cx uarm canfts re 5ium inteHinum af fuaptc natura lcuis fit humor non ^^*^''!^^']/^;/'^^! -J^
fligtmibus prouenkiiu & uartis modts curatwr. Hanc rB author gramtatem dolori adiungit
Fen iS. Traft. 3.
^^^^^eHqntshumonhtisconferaSy gr.tuU non fu , neejue
qn^ipiam fcnti.itnr, colht.itamcnfMiijJc quib. f^^^^locodixit.irrMnt.ztem qHancl.iyn coniun&am hahet, nrnnon hahent flatus. ^dde quod granitas inultitjddi- ^ '^Utim indicat^qiiamadclk fcrte HCccJjc eft,ut in in [^"^^^'^fiordicatioyct punflioilla fcntiatnr, quum alioqui ■ ^fj^-^^^^^^^^^^^ii^^^^^^^iittuto fcraturbilisfiimuli&ex- ^j^^^darnmfx. um^ratiayncq; tamcnyquia non immodi" \m^^ ^^^^'^" '^^^'P^^^^o^'^'^^ ^iolor fnfum ajfuiat. quamuis ^ca non ncgarim ahfjue multa bilis copia yfola ucbe- ' ^ ^i^oncicrimonia conatari dolores pojje.
^aj Q;^^^f^t>in omni pnn6tioncmatcriali > [no '^i (j^. lua marcria,] iit vomat habcns cam: ^^^"Uicloluatui-.vjed pundicqua: cfl cx vciuo t« jt^^^^^^^^^^i' Ptius cLimrcs^imincconucnicn
''--'nauonccius, cxqiiogcncrarur vcnto
minorationc comcilionis,6c paucita '
te, 0
, l^''^!^^F«i*tebir,utcu rcnrur inicllinacum clyi;ieiKKuaarc humorcm,' [cx quo iplacuapo . ^^|5cad - ....
.,Pptus aquc fup cibu,5c pauciiatc motus fup "^- Dcindcfi fucrit vcntofiras inlcparabilis,
i^, ^'i^inillrcrur incoadcpsgallinx & o- S? fu!^^ ^-^^'^ ccra. Aur cum co, quod bibitur , fi «.(^"'^^'-^gntudo lupcrius, ficut 4& daAyUmij y'^">-a in aquadcfcminibus,& fimilitcr dia- 1 jj^l^^^ifyi Dcindv (umKca,quj«sut(icutthe ,y ten '^^•^^^fug'^nc!& (imilia,& ficutfcmina ^^^lutiuavcnrofiuum.Dclcriptioclyricris.dc *' thp^'^^^'^* polypodii, ccntaurca:, cymini,anc- ''"^Ut^fiecjcfocnugrxcijfcminis apijtt [ , . ] in ^iqua dccodionc bo-
\ tnj. t '^^'^^^ Tumatur cx ca pondus c^. & ponaii llj '^^'^li^.iiHoluatur in ca g [opopanacisj bdcl- Q^^J^^^i"um an drac.s. aut minus, autphis lc- ^ W j ''^^^^^'cdiratcm, & dirtillctur fupercao-
ncrei-den drac.x. atjt oloi rutx 4 C lauf i.x.PuUiis Rcc cymini;baccarum
^id'^" r^*"^'^ amaicos omniunl an.drac.s.& pe 4 it /^'^^^^*' '•v.har cxcispuUiis,& clldofis i. auf.-^^^"* fumatur ccntaufcrje grofi*^ pondus \ lis it^' ^^^^^^ decoaro. Etex eis.quc funt mirabi ^.^^^^^iuenti apud expcrimcntatores ,ert» [caltnL^^/^^ipoici.adUratur,^ fumat ipfuminpo^ Pot, ^^^^''^^'^^«"eni vctofam . Autdetur iti ri^P '^"^^granislauri ficcis foUs duo cochlcaeft'ii,^^J^^js,quse conferuntci , & plilcgmaticx ^i a ^^^^- g»"^noru albcn 5c carpobaHane^'^^^'^^^"-.?-). bibatur inaquacaUdaima- 1 ^^nc n'^'*^ cmpladris coib.vtr ifq,- sut auci H, ^ ^^Utie.cum corricib.fuis,cum quib.*' tC ^ilitp J^^^^iplallrctur locus ' [lcmpcr.] & fi- ^^Um « ^^Poiationcs cu cis , quc funt ficut anc lio vu ^"^^"^ fampfucus ficca, & cmplartra^ tritis P^^^^i.vcl iuminiscum granis lauri con 5ci.Q(\ ^'^'i^cxtiscu vino.autcum aqua rutx, ^vc^^^^^^^^^^^^octciuuatiuacftualdc&ci- Hcut i^^^r ^ Phlcgmatica; iit ex cis, qua; funt 9ic|ua.- ^^cancbir > <^ gaUoru dccrepitorum , ^icnv auetho pUuimo& ipeb.vclpipere «^isfai '^^^ «Sc iitcontentus iure,&fitpanis, pa «i.6c V ^^^^ confcaus,& alkisicar rcttior eft fiircJ'^^^^^iitvetusfubtilc,6c oportctut utaii % fcn ^^^^ ^^'^^ili ante cibum,& cri cius afla- ^^^^dum ^uod dicitur,confcir punaio-
nib. m [ambabusfimiil.lFadrcautemcx phlegmate vifcofo " [cognofcitur cura,cx curajvcii rof^jiifi quia oportet,vtintcntio fitin mundi ficado plus,aut de fubtus,autdefupcr, & cx cis, qua:confcruntilUs in ipfa, ii no fucrit fluxus, cftpuluis amomi [fumptus pcr fc fcquerc po tu. ] &confcrtcifumercinpotunaUurtiumP [cum olcoj & troc.alcfeniati.In fada autem cx phlcgmate falfo , oportet ut incipiatur ab cuacuationccius cumclyfteribus , que rccipiunt turbith polypodium,in quib-fit a:quatio '^t [
]cum cis, qux funt licutaqua fcbcden ,& viol.& ut cuacuctur ctiam cum eis,qua: funt ficut hicra picra,& dyacidonitcn.Dcindcadmi nirtretur cibi boni chymi,impinguati pingucdine bonaificut pingucdo fadacx carnib. aric
tum^tC ^ & gallina:,& puUorum pmguium, & mmorctur cibus cum bonificationccius, & bibat uinum lubtilc paucum. Et cx cis, qux confcrunt in omnipunctione frigida,c(l lumcreinpotu aquam mcllis cumgranis [aralccidjac anilo, 6c acoro.i!;rauislauri 6cariflol.6c foliislauri. 6c ccniaurca,(5c xylobal. & fingularitcr & com pofitc.In facla autcm a cUolcra,oportcr vt cofi dcrctur,q7 ii fucrit lUic uirtus fortis,<5c marcria plurima,cuacuctur cum cis,qu« funt licutdc codio myrobal.cytri.ct licut aqua granatoru, <5c parum lcammoncc,aut abfquc fcammonca; imo ibla «5c fcquatur eam aqua calida. <5c cum cis,que funt ficut decoclio tamarindorum ,6c tafiia; iift.(5c firacofi.ct qua: funt fimilia illis;dc indc equctur matcria cum cis,quc funt ficut fcmcn pfyUij cum olco rof ct aqua granatorum, ct fuccus cucumcris cum olco rof ct cm plartrcrur ucntcr cumcmplafiris frigidis , ct lint in eis folatrum.ct (upcriora vitis ctopor tct ut mifccatur cum cis ctiam ficut abfinthiu, ct cibi fint illi,qui fiuut de lcntib.ct dc fumach, ct de fpinachijs,etdc bcrberis,ct fimilcs illis.Et oportct ut caucatur abcrrorccadcnte in ca , ct cxilHmatur,q)fitcoUca,ctcuratur curacius, ct nioriturinfirmus. Vcrutamcn nosrcdibimus ad cognitioncm intcgram cius ,quo oportct, vt curctur ha:c pars pundionis , cjuum loqucmur dc fpecicbus colic? . ' [ Exiflimo] trgo complcmcntum tius fcrmonis in co ilUc . Fada: autcm ab vlceribus cura eft ulccrum , ct il diximus cam . Sed fada: ab apoftcmatc cura eft curaapoftcmatum.Vcrum fadc a vcrmibuscu ra eft cura vcrmiu m .
A N N Or A T I O
Vnum hkfcrihit ammaduerfione dignum.Jn onmipu^ aione materialiy qu^fui materia offtndatyUomenaHm eJSe^ poHcafoluendum.Cur uomendum, ahfolutc lubet . Certe feruandus natura impctus eft,et eo dirigcnda matcnay quo repit per loca conferentia..ic proptcrea Ji forte uomitu natura tentet,f4el ftet in uentriculo materia fit , pr^ponen^ dus profeao tiomitus uidctur.no tamcn ftnatura fuodttaio nem parctyucl fi materia non in uentricu oyjed in mtcshms prjrtim injeuorih.fuerit.S..ne ft in inferjorthus mtefltms materm fttynon eH per uomittm educenda.neque cttam ft in fuperiorihus quadem ftt , natura tamen uomntoncm non teittetyuomitus prohandus uidetur. ^At ft naufea cum doit,rcnmulinfcf}etyquodfapiJ]imc in hs mteHmorum dtt^ AVIC. G§S '^'^^''^
01 B.omnibu^» n 3. appropin' quatur curaei* curar.
O 15.
f&.ck pafTuIib
q f B.altqua.
r t B.IadaQciii ucl ajnorum la Aancmm.
c B cholericz. Expc^tecttr.
iorlbtis acciditjtunc auomitu inchoandnm crity deinde & filuus phaYm^iLisfiibduccnda.ExiUiradnm crgo <tAuicen nam non pUne in pun5li@nt omni itomltum confuluijfe , quod quhUMrendlendi grati.t pYie/ ipi e.xiiHmAnt^fed or- 4inem folum adnotajfc,quo obeunda utrac^uv hJcc, et uorni tuSyCt pur^-itiOyuLl uirnq; agcndafiierint^aU.qrjM.rcuul ftone opHS non eH,ubi m.itcriaad intefUna irrndtjfcdper piitt^nda^ut per ignohilcs uias etproprias fa atuy. nififor tajfcjUt in alui fluxiomb.iequib. jkpraaftum cit,cohiljen
Dc colica & retentme fatcis .
COlica ca cgritudo intcrtinalisdolorora.cU cjiia dijf/ilis fitcxiruscius , qnodcs^T^^^ rar pcr naturani. .5^ coliva q"i^*^^"},'^""fain vcritatcmcll nomcn cius , in quo cii t intcdinis grollis ' ii. jcoion, & q»? , ipikm.&eit dojor,qui multipUcatur int ptcr frigus corum,i5c proptcr iF^^^^^/II-Lur
djn Huxiomsimmodica ?ratia id fiat . quod tameh non nifl iQ rorum,& proptcr frigus corum ^^\"'^'f'^^^A\i.
tranja6lo initic obiri dejetyqmm in doimbus dlioqui inte flinorum nihilmorandum jit^quinjedcntur.
bus, tunc nom.-n propriumci
^erugituy & e^c iuntate .
fiotte uentofttatis abfque uo- Cap.
tiamvcramcailcos.Vcrumqiiaaiioqu ilcos in quibufdS lowis coiica, propt^i^^ i^^^^ vehcmcntcr cil ciiimili^s, &cauia:coiicV' ^ caduntpropric in colon,autcaviunf i" '
pcrucniunt ad ipfuni fccundin-)! ^'*r . .' «i-o ■ - - ' ■ ■ cadutJnipl^P .
munitatis.Etcaule cius,qux pric, aut funt malitia complcxi
gidisA quum i lat lcptcm rio, is: tri^^^ ^^^^^.^j^, ^ ,^
9 t» * P^^o
riolHcjiio flu
b B ,mirachial5 ftstfiCoi.em pjo prer op pilatiy fies mulus.
/^li» iitera.
riracis,<&: gcncrant jpfum cibi inHatini;aut malitiadigcnlonis proprcraliquamcanfarum 1 • • • j r / ^w^.
inmalitia'^.iigcllionis,qux'c(tinmcmbris; aut ^^ cahda.auttrigida,aut ficca,6. ca cfl m cibis. jEt plunmuin quidcm cft ni mcmbris,6c non fitnifi propter frigiditatc.aut proptcr cafum virtutis,ficut in finc phthifis.Et plii rimum quidcm fit cumlcnitatcnatura:, &z Ir-' jnulationc nccclTiratis cgcftionis.Et quandoq; fit in intedinis fapcrioribus fubrilibu,s ci\ fo nitusciusacutns , «Sc fir ingro0is ,(5c cft fonitus cius grauior, & quando pcrmifcctur ci humiditas^cft dccliuisad gurguiationcm,& quan xdoquc rugituseftfignum crifis,'' f [
^ ] .Scquandoqucaccidit
proptcrcommunitatcmfplcnis . Etquandoq,rugitus accidit mulroties paticrib."^ [in mirach proptcr confrndiOiicm,] proptcrcaq» inicliinacorum infrigidantur,(Sc quandoqucfitquu in hepatccildcbiljtas . ; xitus autcm vcntohta^ tis abfquc voluntatc,quandoq; titproptcr mol lificaiioncm rcdi y6c quandoquc fit proptcr mollificatioftcm iciuni,': [& quandoq,- fit pro
lida (
raturc [cxliccaiionciua, '^c conlh-itiioi ^/^ rcduccntc nutrimcntum ad ^'^^^^^''^^Lon^ tc illud ad iplum.j & frigida cO''^^' ;^^^^ fua,aut facicndo accidcrc malitiain con t . ■
nis nociuam.(Sc plurimum ciusci
gidisA quum ilat lcptcnirio,<?c quandoqucl^citillud,proptcrcaquoa^'|'^-.^j5
t^it laccrtos ucntris , & pcrucnit ^^^'^■g^yiogil
laccrtum ani,(5c cxpcUit fiECCS,& ^^^^ ^croti' ci\ ad fupcriora, 6c ficca opcratur pro^ .^^^ji uationcm eius,quod lubricat f irccm' r^^atip'
t-i / \ r»/ i-M /■•1 n c
tioncm cius , quodcxiiccatcam,& ?^''^\d^(^^ fam . Malitia autcm complcxionis l^ ^fi^cci- ^ gularisnon fcmpercft caufacohc« > frigidatcx ca accidcns,quodiit caufa couc*' daauthumida matcrialis;aut'^ t [ ^mai''' ( } maUtiacomplexionisci -.^^ riaiaut^ j- [ «-"-^ lacaiivi'*^. ~ :r^tC)
inrcr utratquc pei' iUud, quod vidciur dc pau. « pcrnanfit tcrminum pun^t ° »' ^ad] f '
ciratc 1-cnfus ani.aut fr.s iditatc cius . ■ ad tcrminu colic?iaut f"S'J.»^Jf ^Qu?''?; ,
^ tiain coplexionis diucrliK trigmv- ^|;^s i' r); ( Dciura, Cap, 5 . -1
REgaturcum alicn^tioncciboru intlatiuorum,pIurimorum,cumto]crantia famis, & confortatione digcfHonis cum cis,qux iam lciuilli,6c rcfolutionc ucntofitatis cum mcdi^ cinis,quas diccmus in canitulocolicce vcntofe.
porc intcainorum,horapoft ^^^^^ 'ah ^^*^ r ^^'
^ doquccftluimorfacienshuncdolor^.^^^,fqii^^^i^i
^texcis,quccbonafuntin hoc in pluribus ho 50 lum,quipropinquuscftci,mcUnc|^.^^^t3pu^ ^iy riSjCft diacyminum,& itcrum diapipcrcon , & doquc cft cius cuctus cum paroxVh^^J. jpluU c' iterum acorus conditus , <5c li fucrit cu fluxu , comcftioncm cibi.Etquandoquc .^r ijrl|^'
tcmjaccidit dc fcparationccontinu^ f^nicj jiy^ bito,quamuis fit illud cfi eflentia cou^.' icr Cjuandoq; facitipfum accidcre coi'' ,.1^;'
hoc,quodgcncraturab iploventoU^ ^^^fjl kf^^^
doquc elHiumor f^ciens huncdoloi^"|^jqu| Ji^^
'-•"""110' ^^oU''
tucalcauzi, & itcrum fumatur cy mini , 6c ammcos, & Kcifim , & carui,oIum an. pars j.anifi partcs ij. & hatcxcis iiiffufcu pcnidijs lapidoiis,p6dcre ?.v.&: curcturcxitusvctofitatisQbfqj voluntate curationcparalyfisani.aut afiuptio ne theriacar, <Sc olci - [alkci>;cngi J & inungatur illud,quod cftfupra vmbilicum,cuolco cofti-r no,6c fimihbus, fi fucrit propter iciunum .
flatus intenina frcqHentifjime occupant,uanos HrepitHs exdtuntesyde quibus legc Gal.^,defy7npt, cauf J-Ia- ' bent wcYo eafdcm caiifas.quas in cmeris paf tihus, de quib, . copicft m fitpmoribus ,
vomitus rci acetofx,mcIancholic^*' ^j.^ uifmodivomitusin huiufniodi " |psriffj?' j plurimu phlcgmaticus , ct gcncr^t .l^^f ci^^;. ^ ancmbrorum,aut malitia ^^S^^^^?vvVoF^^ ' frudus,et olera.Aut cftcaufa ^^ [.[yni^^^fl oppiiatio prohibcns egcftioncm»^'^. a?^^ f,t ct ventofitates apcnctratione,ct^P^^^iin3'^^^
. ...... ,,.-n 10 .nfl^^^^
;^ur , et accid unt dolor,ct cxfcnii^^ j^pn
plurimum hums oppilationis , ^l^' .J-' riio'^^]^apoftcma,accidit poftquam ^^?^\.^$c ^Pf 'fi' J u m; d c i ndc pcr ucn it ad colon. 1 1 ^^^^j nl tio,aut cft ex apoftematc in ^ ^ oP" mumciuscft calidum • Autcx nu .^^/t matico, vifcofo,implcnte tp^i^^^''^ jui^^ r piUt iplum,ct cftiila^qua; fit lcc^^ fi-i^^ '
accidcntctaut proptcr torlioncm con
Mr,; jf>rqucnrcm' tc
^n, ruptu
Vj ISt^pr^"'^^^ propter complcxioncm , qucxclt in Sli tK^*r\^^^^'' [obcditattradionijacris cotincn
Part 310
pcriieniunr dc rcgionead rcgioncm, 5c dc homine ad homincm , & iam rcrulit illud quida mcdicus dcantiqui^; Sc dixit,qu6d perucnicbatquidamcorum adcpilcpOam, &cratcpilcpfia morralis:&: quidam ad t rrciblutioncm] t t.di$\9cm inrcdini colon,5c mollificationcm ciuscum "^" * incolumitatc fcntus cius,& Ipcrabatur cum hd iufmodi,cua(io,tSc crarplurimum ciusilcos.iSc ledcbatur colon fccundum lcmitam pcrmura JPiaertfa.xciborum (iccorum; aur quia rcma iq nonisfimilis crifi. Inquir,&: quidam mcdici npl^ '^^P^^^ longo liccatur , & cil ca rcma- curabant cos cura mirabili , ipfl nanquc ciba-
bantcosJac^uca,<5f cndiuia, & carnibuspilcjii grolHs : <Sc carne" [omni habcnri j vngulam < t [ ]in pcdibus, (Scomnibus illis
infrigidatis,& aqua frigida,6c acctolis, & fan^ bant cos cu m hoc ita , quod (anabanr omncs ^ y B qui pon ce [talitcr nccadcrcntjin cpilepfiam,<5c paralylim adcunc prxdidam,& lanabantquofia corum, in quibus crar inccptio cpilcpli.T, 5c qu3ndoquc acci 20 ditcolicaliaL-tcntibustcranum.quarc dcficiunt in cxpcllcndo f<j'ccm , & humorcm ab intclHiiis 6i (upcrioribus, Jicut ipfi dcficiunt in rctincndo,quod cft in infcrioribus ,<Sc quandoqj cfi: frigus complcxionum corum caufacolicxy&c plurimum quidcm accidit colica a phlcg marcgrolfo,dcinde a vcntofitatc forti fada, 5c pcnctrantcintunicis intcfiinorum.iSc villis co rums& proptcr lcparationcm continuitatisco rum. Vcnrofitascnim fpargirurin ftomacho
Ipropter vcntolirarcni incifioncmj iigamcnti: aut '■^in ' [aut atiritioncm:autj cxpulfioncm inorum ad partcs inguinum,(5c tcfticulo ^jaut rupturam fupra iliud,aut proptcr ucr ai t [ ]co m p ri mcn tcs. A u t p r o-
Lr^ f^ccm ficcam,(5c hxc fxx fica cfi,quonia
IJ^^jJl^^-^ciiiSjdcbiritas cxpulfiux in intc(bnis,5c |k . ^^^^cscfthaecrcmancntia proptcr potum m \^ tcc -^^r^^^^^*^ ftupefacicntis virtutcs opcran- K- \% dck p ^^^^><^ cum hoc " [pollibile cil ctiam,vt ■ ' {"^Pti. ^^^fctur virtus cxpulfiua, | que cli in laccrtis Hj' ^ ^^^'ficutacciditci qui multiphcatcoitu . B p,^'P'^^Pt^^rdcftruaionc lcnliis intc(Hni,aut HH uan?;!^f^ cffufionis cholcrx cxpcllcntis , la
u B. caretisuel non hjbentis. X jB.duratn .
hu • ."^'^^^^^oniam mtlaraicacxiuccatcx ca ^iaitatem plurimam Autproptcr prouoca
tia f^'^^ ''•i<'loris fupcrtlui,aut cxcrcitia facicn- ^Hiarc.Autproptcr vchcmcnriam rariratis
cald ^ proprcr hoc cfl balncatio cu aqua ,gj.^^^^tus,qua; rctincnt natura.Aut proptcr tra^^^'^^ <^alcfaclionc cuius conlcquitur, ur at Aut-^ ^^«-imiditatcs , 6c fi fucrit ablq,- raritatc .
« P'^^optcri'[raritaicmfifiuloiam.(^tquado ?o proptcr amplitudmem fiomachi , 6c proptcr P^.^Ptcr artcm facictcm ncccflariumta- calidiratcm fiomachi,<Sc proprinquitatcm mc f„!-^.^^^iditatis,ficut \itrcaria, d: fcrraria, <Sc
^ fui:
Jpfo^^^*^^^^ proptercomplcxioncni in \ cntrc aiit a^^^^^^?"^ valdccxficcantcm caliditatc iua: ^ion I ^^^'^^^ ^^^^ caliditatc in paucis difpofi - ^^'^•niultitudocholcra:acut^cffufxad vcn
"ai*^^ ^'^^•^'^ntis fcccm,quum inucnitcam prx- . ^tam proptcr paruitatcm iuam:aut proptcr •tatcni llibfianticfux;<Sc hoced fccundum
brorum calidorum ad ipfum, <5c Ipargitur ^ finj intcftinis fiipcrioribus propter gracilitatc i n te I i i n o r u m fupc r io r u m , 6c rcti nct u r i n i ntc tcfi-inis alijs , proptcr contrarium illius cx frigorc corum , <5c confiriclionc iplbrum, Sc multitudinc rcuolutionis in ipfi's , Sc ipifiitudinc tunicarum corum,<Sc colica vcntoia quauis u j fitjcx marcria, qux fit matcria vcntofita
.ux^^^'^^^ fccundurri plurimum ipfa foluit na ris, tamcn non comparatur illi matcrici , quo- cuau pj^^*^^^'^ quum accidithcccolica^^fin princi ^ t^j^ . ^^'ct intcftino,6c dolorcm facit uchcmc '|'^^*^/Crabilcm.Et quandoq; crt caufa illius . ^tatis vchcmcnria fricoris acris cxtcrio-
a R.non Qi&uk
tiso v<.ucmcnria frigc \^ Itiarc coar<!;tatcaliditaicm inrcrius, Sc cum q^^ P^".^tiocat vrinam , & conftringitanum , c^^^'^ ^tnpcUitfcccm ad fupcriora,aut proptcr qU3^^^^^'^ncmficcamin intcftinis,& ventrc-, k1\ (aoia^^^^^^^^tur fxx , aui proptcr tcnafmon Cxii? ^^^^^5]rc<ai: ^"^^'^ ' Lcxficcatur] f(^-x . F.t clefj!J!^^?^^tuntquidam, quod cjuandoq^ lapiegJM^^tjd,quod rctcntumeil in intcftinis,6c niu. ^^^*'' l-ipis lila autcm, qux crt pcr comnni ca aur^^^^^^^f fiaccidat in hcpare, autin vcfi niu,jj '^^■cn'bus,autin fplcnc,apoftcma,& c6 illiid ^^^^i intcfiinum pcr hocquod coardat
c B.a4 fatcaleiB
ip(|||^P^'ftcmadc fubftantiacius', <5cconfiipat
^^Ppilat illud. <5c ficut fi communicct
ui cxi
dis ^ [^" 'Plo,6cacciditcolicap coitatelapilori^"l!^^^^^lor lapidisfit cxcis q fimilarurdo habct p ^^'^ occulratur nifi iUi, qui^uiiione ^Ucci, "^^'^ cticcmusdiftcrcntiam intcr vtraf ■^'^><Sc,j^^"S"'S- Etquandoqucaccidunt coli- ^^inii ^^cnndum lcmitam accidcntiscgri PcftilcntiaUum , aducnientium, &
niammatcria folanon oppilat viam '> [lccun- b B.ei, dumjquod cgrcditur,ncquc facitdolorcmpcr fc;immo pcr illud,quod accidit ab ea,<5c phlcg ma tacir dolorcm pcr ic,<5c oppilat pcr fc , rcliquxaurcmdiuifioncs minus illis.Etcx cis,quc priEparant intcfthia ad colica,<Sc proprie vcnto lam,cft vinum plurimcccommiftionis , <5c olcra,5c propriecucurbita,<5c frU(5lus rcccntcs , Sc proprie vua,<5c potiisaquic fupcrcos:ct motus fupcrcos,<5c coitus,5c rctcntiovcntofiraris vo lcntis cgrcdi.6c aducntus frigoris vchcmcnris ad intcftinum,ct infrigidantis ipfum.ct in(pif^ fantisilludjCt cx cis, qucprcparant inrcftina [infcriora, ] cft comcftic) ouorum aft()rum , ct piroru,ct cydoniorum ftypricorum,cr pana:,ct fauich,ctmilii,etrizi,crqux*funrfimiliaillis , ct itcrum rctcntio cgcftionis uoicntis cgrcdi quandoq; facit cadcrc in ipfamjCtcoiius pluri
■ [cx ; aut
cx fcccib.^^t [ jimplctur monoculCi prius e't B.eft^uo. iccundumplurimum,f t r ] dcindc ntam.
perucnitad alia.Etdum non cuacuarur matc- [ J ^^^j^** ria,qu.r cft in monoculo,non acciditcoplcme tum laniratis,ct quandoquccft colica uenicns dcfuper , ct quoticfcunquc fir clyftcrc , aut euaporario ^ [rctinctur,J matcriai monoculo, gB.dc&endit AVIC. Ggg a quare
■ibuslapidis,<5cdcbilitcturopc mus,ctpropric fupcr cibumgroftum, ct^ [cx ulfionchumorum, quare rcti ' matcria omnis colicx] cx humorc grofto: aut
d B omnis colica.
83^ Libertertius.
quarc diiplicatur doIor.Et fcbris quidcm cft iu ncra , & dcclinat fid potandum aqua b tpJ^rj^ ^^'^'
uariua in omnibus doloribus colic? , cuius mam,]& inucnit dolorcm incrurib.lun ^.^^^
caula cll ucnrolitas groila,aut phlcgma,aut ma dorfo 1 lio; dcindc fiunt cu ca ^^^^^^^^rLfim
Jitia copicxionis frigidc,c>c cll cx reb. vciocius & fit ipfa fortisA rctinctur natLira;<x ^ .
fanantibus ucni-ofam , & coUca quidcm mul- non cgrcditur,ncc et vcntofitas penitus ^^^^.^
h B.crcuMtur , jotics pcrmutanir ad paralyiim , & [^lanatur] doquc retinctur ctiam cruduatio; oc " ^ j^jc ^
pcr cam , & illud quando cxpcliitur matcria pundio,6c fit quafi pcrforctur cius !
■ B in»b>b'tca l^^tiUs ad cxtrcmitatcs,& ' [coardanturj cx ca bcllo , aut quaii fit abfconfa i ^ot-
\ ^'creuMcun Jaccrti , 6c quandoq,- iimiUter k [ ianantur ] pcr acus,ftans,& quotics mouctur,doletA ^.^^
dolorcs iuncturarum , & quandoq^ pcrmuta^ 10 tis fitis,&: non latiatur habcns cam , uc ^^^^
taturad dolorc dorfi phlcgmatica,aut fangui- pIurimum,quoniam,quod bibitur,no
nca,ad quam confcrt phlcbotomia , proptcrca trat ad hcpar, proptcr oppilationcsacc ^^^^
\ H.colicK. q, maturant calidiiasdolorola, (Scmcdicingl in oriiicijs mciaraicarum,qu^* lequun ^^.^^j. ^^^^
[iliac?]matcriascrudas . «Scquado pcrmutatur trcm, & quandoquc nniltipUcaturin l^. .^^jj^bwj
ad varic-tatcm melachol icam,6c mclancholia , dam corum c [trcmor]abfquc caula. ^^^^,^^-^ ii« ^
. &cpilcpUam,cftmalum.Etquandoq;pcrducit nictur in cxtrahcndoaliquid deveiTti ^^^^^^^^ ^^^^ jj
adiiydropiUm pcr illud , quod corrumpit de colicam,egrcdiunturhumiditatcs,(X ^ !j
complcxionc hcpatis.Ht quando inucnit coli- ficut ftcrcora ouiu, vcl ficut ftercora c p ^.^^ j
ca dolorcs articulorum,6c hmilia^no apparcnt magnc,& parua:,& rcs natans in ' fici^ J^S^^i"^
ili dolorcs trib. dc caufis : quoniam dolor for- 20 qucns fit vomitus cholcricus,& ? , [ab cjffi ' i
tior impcditur a dcbiliorc, & quonia matcria; & d [ appropinquat] fccundum P^"MJ^^^ i^ciii |
m B. imcflina- fi,nt couerfa: ad latus doloris [fortis],& quo humorcs phlegmatico dcindc cholei 1 ^i^^^^ ipi j
niam dolor,& famcs,& uigiliajrcfoluuntlup- dcquandoqicuomitrcmporralemA ^^^^^ , |
fluitatcs.&quandoprolongatur rctctio fccis, go^ris, & quandoquc cuomitrcm^ ^^^^j^jo- ■ I
inflatur ucntcr , & intcrficit, & quando fortia mclancholia; inccnliam.Hnniorcs.n. I ^^^^^ j
fi'jnt mcmbra colicc , & non rccipiunt fupcr- quc corrumpuntur,& aduruntur cx -^^ j
p B afccndunt ftunatcs,tunc multo"tics " [rcdcimt fupcrfluita vigilijs,& mcdicinis calidis. Et "^^^^ jj^jtafen;
iupt: nuitaits tcs, & infrigidant] caput . & multotics accid it non ht iixqucns, nifi proptcr ^^^^''".^jfitLidin^
&intirmatur- roHca poft foIutiones,quib." [cxpcllitur]grof- Aomachi ad intcftina, &propter n»u
n,.,in,>n.fHt X- ^ - /..1-1 ....t. I. r/T., 20 . infcr 10^:^7^
Vl^X gulcum pmiaionis. 3 niam uiacholcr? ad intcftina tc^f|; [VllV y . '
gulniai, vtl u. rimum conftnngitur,quare expem^ ^ ( ^^^^ t
icitacndcrc fin ^JSINOT^TIONES. riora,&proptcrliocrubcturinain ^^.^urjad i)^*^yfto
fi"'''-'"* • quoniam maior pars cholcra; ^oj^"[g rfiibrt^" f,/
^ ^fe co/ico Morc & Oal,6.dc loc.ajf. & i i.meth. rencs^quum noninucnit uiam ad icl ^|^j^jjicat '
rapx deiu (^cruishb.g. Trailianm llb. 10. toto. Paulm llh. & tatumjproptcr illud,quoniam ^^^^^^^^iiw^^
t'?^ ' Cclfmlib. 4. Scdrem hanc adeo coplofc , doclc , diflinfk aquam,& quoniam rcncs communi ^^^^^,
fajj.^^.cap.i 4, ^j^icennas noncrahfoluityUt nihmudicio noftrofityqnod lore . & proptcr illud rctinctur "i"'^*^ j.jiicipi^
-pmerca dcfiderct (luifpiam.longointcruallo gr£cos etc^ doquc. Et quandoque cft urinain P ^^quaJ
terosomncs fupcrat.ut mirari de ijs liceaty quiperuerfo ^ ciusfecundum colorcmaquajcicei j^^^j-JiJ
qtwdam anmw, nc dicam makdico atque impio Arahes cafc i. E t quadoquc aflbciatur ci ^^^^ .j jjonC
infe&anturyquorum libros nunejuam lcgcruntyet folosCjrs maximus, & indigct pcclus cius rc ^^^^fcP*
cos extollunt.adfniranturqp quafi no^lrhatc}; (lArabes ni- manu.Et quandoque pcrucnit rcsa
/;// prfter Grxcorumfcripta, ad bonarum literaruaugmen frigidum,& fyncopim. WrpcOumhrint.Scdhacobiter.T^olorcclicusfympfoma nir ^ S-
esiM'tqi<c^^orbum,aquodepcndct^caterisdolorib.c6mU' ANNOTATJ 0 ^ ^^^^f^^
t;emfdutionem continui,& intempcriem.procreantur duo loc.4'^ ctf^
h^c ab intcrnis & externis caufis , de quibus iam f^piws Egit de huim Affe6im fignis Galen-^ ^//^^^//^ /'^' ' ' «'f''
dltlum efl . fmt% in intcHino ipfo crafjiori , quod colon & Paulus lib^ 5. Attius libro nono t
nuncup^nt ,aquo & huiws afjetius defumptum e?i no- quos tu uide,
fKen,fcdquandoqueetiaminaltjS pr^ter colum partibus r o
fsl iiiorbusytjs tamen colon confentit . quic omnia fatis hic Dc pgnis faluis colicfi .
explicatahabes, ^/>illa J^^n^iUf''
-X yf Agis incolumiscolicacftift^^^ioriii^,
rDe Cmis colicA abfolutA . Cap. 7. iV JL tcntio no cft uchcmcs, & cl ^
. bilis . Et quandoquc allcuiatur P^^ jiaben
ACcidcntiaquidcm coUcae vcra;,cuius non quamuis rcdeat poft cam . ct^^ ^iC'
dcclaratur coniirmatio,funt,quonia mi- cam proptcr cxitum uentofitatiSj^^jjj q j noratur iilud,quod cgrcditurdc txcc,& cxpcl 60 nis , ctadminiftrationcm cly^^^^ .^cl^^
Jitur paroxyfmus cgcftionis, & minoratur ap tcm, ficut eius contraria eft pr^^
pctitus , imo rcmouctur omnino, & abhorrct lior colico .
habcns cam vncl:uofa,& dulcia: [& no]decli- 9' i%(ed. jiatdccUnatiocparuaadacetofa,autacuta, aut Deftgnismalisin colica. .^H'
Aiu l.tcra . ^^, dccliuis ad fubucrfione, & naufea , non^^ c Sc^"^^
& nondecanat ^ .^^.^^^^.-^ ^^^^ j-ccipit vna:uofum,& olfacit TTOrtitudo doloris , ct qA^^^^/frigi^J^ V'
odorem vn6f uofi,& dulcis,& dcbilitatur dige Jr fequitur uomitum, & ^"^PLetiJ**^^ fi*
ftiociusvalde, & inuenitomnihorapundio- gusextrcmitatum proptcr vcnc**
vetris, Sc dcclinatione fangumis & fpiritus 'pium.Etquandopcrueaitap (ingultu,quo ^.Jl^vnus requituralium,& ad turbationemra i^^j'^ ^PitfinuniA rccentioncm eius^cjuod nf ii'^^' non cgreditur raltemcum ingc- 5j ^'^ft mortaUs.Etin cxtrancis fignis cft^quu . PParet in co,qui liabet dolorem ucntris,uc(H-
fr''"^! . ]&
"lor nigrum,ficut faba,& ulceratur,& rcma
Fcn iC^^'«Tra(5i:. 3, ' Sjp'
colica; , & non allcuiant dolorcm rcnum allcuiationevdequafitcurandum in pluribiis difpoliti-onibus . Et lapidem frangentes mcdicinx^allcuiant dolorcmrcnum,&nonallcuiant dolorem colic^.Ex parte auteitis,quod cgredir tur,cft,quoniam cum rcnali fortaHc non cll retentio rei,qua;quando cgreditur,cn: ficut ftercus,& fquibalx,& ficut llcrcus vaccinum.ct na tat,& quandoquc non cft rcrentio omnino:&
^iquead dicm fecundum aut plus! quonia 10 rugitus. ct fimilia : ct colicus non cuacuatur cx
. ntLir . Et huic quidemhomini aducnit fuft^ j- 7°^,«^ultitudo fomni in principio xgritu- ['•P^S ^^^- Etbonitasanhclitus, ^ [eftbona lir f • ^^^^10 ad euadendum, ] quomodo crgo e-
N N O T AT I O '2^hS,
H h
rop n P^corcimtm fl.tnb.progno(lica ex Hlpp- :
a B. feJ .
e B. cholericw
I lib.de Codcis prmotionibM 6.aph.t'a.
'^^^hunc locum aphorifmiis dccimm libri/eptimi, g dcileo ucrba fiant, nempe quod ileos a colica ajfi "^'f^iofcreafcaoloco differat .
^crentia , qu£ rfi inter colicam & Lipidem ^cnum. Cap. 10.
his. l X partc autcm ultime coniccutionis acci dcntium cft,quoniam doior cruriumct dorfi, & trcmor in rcnalieft plus; [ct] cafus appcti tusct uomitus''[ confcquutiuus] phlcgmaticus,et paruitas digcftionis,ct uciiemcntia doio ris,etpcrdudioadiyncopim,ctfudorfrigidus ct iuuamentum cum uomitu in rcnali funt minus.Ex parte autcm caufarum, ct fignicationum antcccdcntium cft , qucniam frcqucntia 1« naul'catiucfatictatis,ctaflumptiociborum ma lorum,cr viciftitudo pundionis,ct rugitus, ct rctcntiot^cisfuntpra:cedcntcsincolica,etvrinaarenola^cttt [ ] filolaeft pnrcedes |;t..hu«o«-
renali,ct^rnonjeft in renaliurinali iubtiiis, dcindc H [fiioia^grofta, deindcarcnota.
g B. primo uel prius.
h B.humoro/ji
^andoque accidunt in lapidc rcnu ac- _ ^idcntia col icx prjedida , quonia colon
kt7^'^^^^^ rpertincntjiUidolori.Vcrumdit ' ned ^"^^^ quandoquc cft ex diipolitio- ^ tun 1 '^^^^'^ P^^^c b [vicinantium proprio q^J^J^cxpartceius,quod conuenit, & eius-
Difficile efi admodum coUcum dolorem a renali af\e£iu coninnuiicat rcnib. quarcacciditci do- ?o iwrfr«o/aTf,f^^^^^^
cft ci proprius. & accidunt eiaccidcn- noHer.efi tamen hoc in loco aperta & dlffuilis^ contradi-^
^ ' • • " ^lio.7)ocens hic author,quornodoacolicaafe6lionequoad
tcmpws cxacerbatioms doloris dlfferat, ait inrenali Increjtere dolormi in iciunio , in colico autem posi ajjumptum cibum.At contra Hipp. 6.uulg.morb.feH. i.In renem,ait tcx. 6. dolor grauis,quum ciboirnpleantur. quafententia extoto ^uiccmm uidctur aduerfarlSane difficillima h£c eH qux Bio.A mulaturtamcauthornoHcr Rafim i^.Cont.trac. Cap.r. 5 . Fortajfe aut,ctfi dolor rcnum perpetuo uehementior cH ieiunio,quod Hipp.ait, refpe^lu tame coliciyubi in utroque afje&u ieiunu^ fit Ager,maior cfi in re nali dolor,quam m colico. ^4ut fortaffcquu affumpta qua nis cibi menfura,etiam modica, colicus dolor mtendatur , nnalis tamen non nifi ex rcpletioneincrefut .
^itu^ «^^ conuenit,& ex partc cius,quod cgie part^ parte vltimitatis accidentium,& ex ti^^^^^^^arum & fignilicationum antcccden it^ I J^ifpofitioautem dolorisdiucrllficatur
Part 311
- quantitatc,& loco,& temporc, & niotu . 2[o poft cibum,quam ^^^^''^^'fi^tcvcro^quoniamille^qui cft lapidis j[^^Paruus^qy^Pj ht acus, & colicus eft magnus
Defigniidinin£iionis col\c<z,& prmo de f^^ms phkgmatica . Cap. 1 1 .
riQ/^^^fcm,quoniam colicus incipirabinfe- ^inift ^^^^ ^^^^^'^ lateris,& tcndit ad fuperiove tr^ c^^^.^-Etquando cortrmatur, diiatatur in dcx inc- -^^ ^*"iftra.& fecundumquofdam non ^•^'Pitcolica a finiftraifed illud non eit ucru , . ^os ianicxpcrti fumus contrarium ilUus ,
^^^d anteriora,& uerfus pedine decliuior , Vandoque fignificant colicam phlcgma-
tio^.^j^^'^'^adpoftcriora.Etrcnalisincipitafupe5o ' ^ "
Wi ^ dcfcendit paulatim ufquc ad locu, 'rei!,^^^'^^«atur:& cft dediuior ad poftenora.
"Porevero, quoniam rcnalisftt fortis in fitfn.^^^^^^^^^is, & colicus allcuiatur in ea
^yrtlS - ■ •• • ^ -i:^.,-
c[p^7u^^^"^ ^"^«1^^"^ aliquid.Etcolicusin- ' latilT^^^^^ tepore breui-,& lapidofus pau {)ri J7 foms fit in tine fuo.& fi eft rcnalis,fit indef ^"^ in dorfo,etdifficultas in urina.de k cor^^^^^" qu-ibus communicatur colica, &
^^tem ^'^^^ ^^^^ ^^^^^^' • ^^^^
V J^csi^, '^'■^^nia coiicus ad partcs mouctur plu- ' tiuj^^^^^^^alis figitur . &ex parrc autem uicinan ^^tur i ^^^'^Pnorumoquoniatrcmor multiph iicf^ T>:^l^^nibus ambobus, & iK) pcrtincnt co- ■^cntiaautcm acceptaex ecquod co
Ur i
co lyi^^^^^^^^*^ ambobus, & iK) pcrtincnt co- Ucuij- iv^^^^^^i^fiaautcm acceptaex ecquod co- ^ex,N ^^"^ conuenit,eftquoniam clyfteria, ^^^s uexitofitatis , & f^cis aUcuiant dolor e
_ ticam anteccilio caufarum gcnerariuaril phlcgmatis cx fatietatc naufeatiua. et ex fpccie bus ciboru,ct actas ct regio,ct hora,ct reliqua , qux iciuifti. et fignificat ipfam cxitus phlegma tis in fa:ce antc colicam.ct cum ea.quum m cly ftcrc ctfrigiditas inferiorum,ctgrauitas lcnla ta,ct uehemcntia rctcntionis multa:quarc non egreditur aliquid de fx-ce,authumorc,aut uen tofi:atc Si autcmegreditur, eft res inflata hcut ftcrcus uaccinum , ficut egrcditur in ucntoia a ^ retlcuior, ctfitdolorproiixus,miomipatio ^^j.' lon<^o,et non oportct ut decipiatur aliquis per id, o uod tbrte fit dc fiti , ct inaammatione , et rubcdincaqux,ct cxiftimet quod ^gntudo fit calida.Illud nanquccommune eft omnibus- D,fianiscolicauefi:of<e. Cap. 12.
Ajsltcceftio caufarumfuarum notarumex muUitudinepotus aquxfrigidc,ctpotus AVIC. Ggg i vmi
as.fedin uen*
^ ^ 3 S i: Jtiber tertiuja^^i;
vinicommifti,.5c,eIcrainflatiua,&tcuaus,&: ^j^hff^pjpnmaponemof^: Cap. i4. .... ^HQ^ia#uitciLxiS'nonviigc(tus,<Scnigitus, ; S.^^iuc'^iu7d^^ f^entiof^cumininff.ainis.^cxtcnfioA'^^^ Clgnaautcmfaaaiabapoftcmatccalido, jru|»no. iutatioj vciicmcns quali pcrforcntuc intcama ^ dolortcfiuus, tixus,in loco u'^o>^"^^\?u..ij
tercbcllo,6c,c]u^(ioccultcturinjntcainoacus; tatc,:ctpuIfationc,cr iniiammationccrte Oc lioc quandiAiiuc lir in piUcg.matica,(j^uit rcti ^cuta.ct iitjs uelicmcns, ct rubcdo lu ^ol^ ' -
nctur-ucnro(ita$7;aurgcncraripIain, icdcain^ inflacioin.oculo,crr.ctciuio:uriiia:,>etcir"^
vcntofa fortius , & non fcnti tur in cagrauitas fprtc , ct la:di cum fluxu , ct quandoquceii
vclicmcns , & in ucntoia quidcni pntccdunt dolor cum icniratc naturx. Et q"andoqii'' F^^^ quandoq^rugituspiurimi: & ucto(itatcs,quan jo ducitadfrign5ext«emita.cumcumxtalore , doquc quiclcunt,6c non rugit tunc,& no cgre incnti in ucntrc^et quandoquc ^'^^^^^^'^'l^^i |
dirur,6c fortallcnon accidit,utrugiat.uLliquii ei opponitur de ucntrc, ct n' tncnr ^P^^^ j,
fit vaporatio,6c comprcllio , 6c quandoq^ rigi- cliolcricum,crunttcniio,ct P^^^^'^^^^'^M «
tur dolor.,6c non pcrmuiatur,6c quandoq; co tas minus,etfcbris,ctinfhmmario,ctmo j
gnolcitur inflatiocum manu,6c Iccudumplu tiouchciiKMUius.Signaautcmfacticcxap ^
nmu-ni luuatur.cQmprcflionc, 6c quandoq; iu matc frigido,plcgmatico(ctca parum) ' ^^j^^
iiat uapoiatiocius,<Sc quanuoq-,non muaE,ac fitdolorcontinuus 't [- ' ' ' ''^ ^^^^^^inuitJ
h p. firmauel iliud quuiji fucrit:mM<fr'a^acicns vcntoiitatc^ luco vno , ct propric quum dcfccnditai i
(iabd.s. [hcca:jrunequoticsinucncritcaliditatcm,6c. cx cis,quajdclccnduntcxvcntre. Et iiHi^^^^^j j calctaaioiVcmJacict ucntofitatcm. 6c quando m cum manu intlatio cum lcniratc, ct cir | hSjS' ■
c B. rgnificflnt quc iign iflcat ipfim c [gromtutio frcisj vacGi^: ciusforma^^ [ moUium.J Ht ia pr-^'»i'^^UiS;'^'
Ijir^L'* ^^'^^^'^ "^^^^ ^^'P^^' aquamiproptcr mnltirudi quod fccir tilud cx aflumprioncgcnciu ^^-^
^>i^fk: ' ncmcms,qd in iplacfldcvcnrolitatc.^c quan ctpilcium,ct carnium orofl'arum,errru ^^^^
doquccavcntcrcumcalcnis,6cquandoq,-ca: ctolcrum friiridorum'; ct i^i»»^^'^^/^' „ 'vcoH
fiuxus 6c cgrcdtuntur hgmore*i,6c n5 iuuatur fpcrma tTii^iduiri liibtilc,cacn.J m "^?"
coproptcr rcrcntioncmvcntoiitarisgroaxin ucniens adW.ct cgcflio caphlcgn^^'^^ tunicis, 6c illa, in qna cft pcrmutatio doloris ,
cft incolumior. 6c illa, in qua cfl: inflatio vctris De fignisJii£i^ extorfione,& mptura. ^afficuttympani,^ftmala, '-fusci"^
?o p T figna fa^a: cx torfionc, funt ^"^^j^ faltit
^ ^ ''i f' • ^ vchemcntem,autcalum,autpacin" ^^jgfan-a»'^
fcalcationcm,] aut luaationcnv. ^J^^^^fjis
SIgnacius,qua; fitcx f^cc, funtantcccflio rc- tiam pondcrisjaut ruptucam>autuci jpjeS)
runi,qnaiiunt retcntio fccis antccucntum. hcmcns,cteitdolor cius, finiiHi*^.^?" ^,ntur3
» B.iempore. doloris cLi 4 [tcnfionc:] 6c cft illic grauitas vai-: deindc addcns paulatim. ctiiS^'^^^
dc vchcmcns.f tfcntiturquafiintcftinumicin illam qua; iitcx ruptura. Jl^ l^-/^'^^''^^^!» daruraicipfo. / , ' ..^^(^
»rLuc'7t"in cgrcditur.aliquid,lcdquandoquccgrcditurrcs Veft^nurenquarurn fpcckrmcolicxleui^^^^.^l^^^ renarmone. viicofa.': [grofl^^.j Vcrumillam,qu.rfltcxfa:ce4^, . ::<:calQreLm-tiebUitat€fenfus.y(iHtuem
« >*• 4"frein. choierica lignificattincturafccis , 6c mulritu- .''..i i' . • Cap. . . :.>.,\6'
ir.a • . rlll*ll^^S^V
6c inflammatio, 6c mordicaiiQ, 6c d [aducntus -r: T figna fa(5lffla;frigorGinteftinoi'^ j5,ct / id B. nocumecu quictislcu flL;^\i pholci\T,6c cx(i.^catlgi'liagnx Jll/- paiuitas liiiis., ct^;[appai?itio]t'S^l ^ jj^tefti'
l^r^rerirum. ^ fecuicntam' fida a raritatc corpons flgnifi- cius infiatao, &..kfnhbilitai5.frig«'^'^^ 'ijpcriJ^*''
Jenitas uclmoi ^^t prxccflio paruitatis fa:cis,6c e jficcitas] cor nis,cticuitas:(;Uiloris.JEt quanaoqricc ^j^^aci-
Juies. poriS;6c uel,ociras ledcndi cx cal.prc,& frigore cum -cafrigiduni.Jhtfigna tacla? cx ci ^^^^^^o,
cxtrinfcco.Et fvxulcnram a calidi^atc ucntris,6c trisniaiiuntjcauia::antccedcntcs,ct ^-'^^. ' ^nit'^^
f t B.in mi-acli ficcitatQci^Siinucntio infla.mn^arjonis f f [ •" , ct forjna,ctrcpus,ct alia corum,qrr? j^nc/^ fijonis •l^^^^citasahiiiraviu&s.Gtcncbro 5P nioi^ditarionc uchcmcnti,ctinflamiii ^jfjy^ej
fitas cius,}& ficcitas cgcaionis,6c cius nigrcdo aduftionc, ct nocumento a cl) ^^^^*"'^ 1 juci^ ' r
ad.jtubcdmc^vqnandamdccliuiii .^Et fcculcn- jiocumCtito ab co, quod IbUitione^ ^^^^1^,.^*^
tam qnidcm.faclam a rcroliitionc acris,6c cxcr deiccnderc iacit cholcram. ct «^^^Lacu^^*?
mioA i udorc,6c rcliquis, fignjflcat prcnnlTio iuua ri atcmpcratis infrigidantibv^J .j^jfa,et^^ ^^.i;
paruitatis f^cis \,^^x a rcfolutionc ,cum con^ >iccholcrc:finon fucrit materiaJ?^^ ^ f^r^if /
curfucaufarun>.prcdia;arum,6c fignarfactc c^c inotio bfrarx^.l.Etx^uandoque afi^^*
irctentionp cholCi-ai cftufa; ad intcftmMm, funt. bris,et fortaflc nonaflbciatur ci , ^t ^^gnitii"
h B. cxtenfiuo. graui^as , tSc.in:fla^ip'ycntris, <5f albcdo colQris briseius ficutfcbrisapoftcmolas;>,ii " pr^^^A
Alu l.iera. cgcfti^ni^y :6c dilfi.cujta^ cgrcflioois cius cum . ncaccidcntium.etquandoqucaflof.' .nt>!!fi
SToIe iTc.^ ^^l^f^-^'^^- tcnfionc }'l'?^cis.|.Lt.comprclTionc lor in pcainc.quafi punaura cult^l^'',,puiriff
Aiu litera"* iaaa.c;(i:atan.tum,ctquaiHioqUQ< [vicinaturj vchtofitas.ctfiii^nafax:lxexdebilirii^^ jur^y
^doloreppre ci 10^^1114 . ^l figna rctcntioais iada; frigida; funt,utiam anrcccflcritcam lenit^^' ,fer>f
XT proptct -fVigus lupatLs.aut ali^is, cft ut non fit ncccftitas furgcndi ad fcMam f^'^^ "jus^^ lo- , ' i \
% B. afTociatii- [igneitas] ctfit color dcclimsad viriditatcm, paulhilum. Etantcccfliocaularuni .^^cai r^,;^
k B.f«tor. ct figna faaa; cx mclanchc/Ua . [.acctola, lunt qua: dcbilitant vci dcftruunt uirtt*^'' ] K
l B. funt acerofl ^ructuaaOjCC xiigrcdo cgcftiooiSjCt inflatiave xc et frigorc , t [ ■dit^^^^t
eruftu-;i V. ^^. ^^j^^, paruiutc doloris . \ ti [ atfumptionc . 1 £t multoties^^^^^*
Fen i6. Tra(5t. 4.
^^^itknis aiit tcmpcratus,aut fltquantirasegc tu ' ^ ^^^^ifas ciiis reciindum curfum na- ^Jiralcmjlcd cll ncccflarium ad Iiocutegrcdia- Jira:x,uti in!lrumcnto, autfuppofirorio, & juandoquecitiliudproptcrfiftulam figna ius,qu:e cft cx dcbiliiatc fcnfus, lunt,utiliud , 1100 iurnitur facicns dcclinarccgcilioncm cfi Jl^^alitatcad mordicationcm , non pcrcipiatur
^icelUtionc^5clioc clHicutporrum.& cepc, , ,
^ calcus,5c foenugrccum,& iterumut fuppoii '° autminor numcruseo.qui neccnarius cft an-
/peciejcoliceqfl: iJla.cuius principium eH- ex (lo macho,& fupcrioribus:ft [ ]fifucrirnia-^ fB.*. tcria confirniara,deindeipiiamandat ad intelli num helum matcriam polt matcriam. & quoticspci ucnir ad ipfum g [accjditjdolor, tunc ^ ncccflariacrit mundilicatio incipicns-Quu crgobibitur lb1utii.u,aut cxtrahitcam ,oc ianat ex earaut dcponit ipfam ad infcriora ad iocum V n u m m u n d i li cc f c r go i p fa m cl y flcrc u n u m ,
Jrum acutor um non fcntiatur nocu mcn '^ijquum fuppoiuuuur.Et ucntcr inflatin- cx
j^^^^'^hmium-ur,&:rctincntur,<5c non doict ?^i"Cjdc quo lit curandum,& quandoquc ac
^ Qit> ut fit illicflflula cornuDpcns fcnfum , 6c fa£lc cx ucrniibus funt ligna ucrmium, '"^^ntcccfliocxituscorum.
T H A C T A tiMvS :! 1 1 I I .
c^hca:,5c locutioae inilcos,& r.eb.par ^*-ularibus £cgritudinum intcftinorum , •5c diipofitionun:! eprum .
■^^ ^^^m.ilbus cHrmonk colic^ . . Cap. 1.
^^ortct,vtcolica; regimen non prxtcrmitjp.^^^^^i-^^nam quum apparcnt iigna inccptio >oportct ut intcrdicatur rcplctio , & a
tcillud , & iquando non oportct dare in potu mcdicinam dc(upcr,proptcr ncccilitatcm manifcflam, tiic non oportct ut in potufumatur dclupcr omnino aliquid , <5c (it ccntcntus clyllcri.6c illud,quoniam fccundum plurimu cau fa colicx cflhumo'r grollus uifcofus b [cgre- h B aJhrr'sacf diensjintcgre pcrcuacuantia.Quumquc bibi- ^'«•cna quanS tur mcdicina dcfupcr.cuacuat non ab unoquo ^^/i^/iirg]!*^ quc duorum , fcilicct flomacho , &: intcflinis adhjpres ijuinS tantuni,im6 ex alijs locis, a quib.cuacuatio om cgredicur. nino non cfl i>cceflaria,cV ilhid iacitacquirere dcbiliratcm proculdubio Qiuun ergo hocfit, dcindc fltncccflc mundificarc iutcftinuni,cxigcns clyllcria phn-ima,5c cuacuarioncs frcquetcs,(Sc dcbihtatur uirtus ualdc,tunc ' [oportct] ut fitcontcntus quantum poilibilc cft^ciyfteribus 6c cis,quc currunt curfu corum,ipfa cnini dum inucniunt in intcflinis huniorcni , non atrrahimtcx locis alijs, & nou cuacuant cx rcli
i B. melius e T.
V ^"^^'d' '^^^^^^*^^ fuerit poft cibum , qucm comC^ cxpcllat ipfum uoniitu flacim , & cup-,
(i^j^^^.^^^^^^^-it-jmundilicatioci.us^ eft fccuix quis nicmbrisplurimum,iSc i\ itcrctur clyftere
1 inf..,- ,s /. ,^ , .. multotiesfccundnni r.ncccflitatcmjhumoris- K B AUalitera
gcneratiui dolorisjion erittantunitiniorisin" uifcofic^cm. ipfo,quantum cft, quuni fiteuacuatio defupec permcdicinas a:trahcntes excorpore toto, &■ quum clyAcre non cducir aliquid , 6c matcriaif jion niaturatur,tunc^ [abbrcuieturj(5c nonciy ^ « «■xpe^a» ftcrizctur,6c propric cuni clyflcribus acutis:ho rananquceorum cflpofl maturationc:quam „ a,.
1 ,1 7 • m r • f •-, « m B Aha Ittera
^yuii '^^''^'y^ y.qua grauarorum , auquiu uc uiscx clyflcribus acutjs [ timcatur coruij 6c fiat arcractioex t^r... ^^^^'^ fumach.Etcx cis,in quibus non cll cercbro,(S: multotie
tic^. ^'■^^'*^^>quod '^[rctincturjdchumorib.do niig^^^^"^''i^'etur,6c uoiiiitus quidcni quando ^hof "^'^^^^ ! matcriam colica; humidam , & tcf: ^^^^.^i"^! (^uod fi fupcrfluat,rctnicatur cum ^(■^./^^^^'^•uomitum. 6c cx cis, qua:bona Umt, '^cnt ^ i'^ hoc, eft ut ponatur in iyrupo de cv n,-^ ^^^^^ cxaqua ^ranatorum , aliquid dc con''?''.'^ r • - pQ[^ ^'^'^'htia^cfl, ut fcftinatio fit in dando iii Vchj. ^^^.fi»-HuiidcUipcr. J;,ipfum.n.cft fortaflc fum ^j^^^^^^is uirtutis ] 6c humorcs, 6c fquibal.i; defq^ Qininiq; coucrtitur ad cos humor ^ D ^'■'^^''^^^ll'^" u^^"^ inucnic pcuctrationcm;, 6( ^n^^^^^ctt rcginicn ad timorcm maximum,
inri ■ ^^od in priniis ncccflarium cft, cft ut • '^ipiat, « - •• ^ - - ...
pQa^?Jl^ ^^'tufti,quod narrabo in eis, quxfunt ^at
ftcre K ^^'i.gi-fiarium.l)cindcadminiftrctur cly tnuf ^''''^^^^'Jtim. Qa(;)d-fi fucrit iilic tcbris, pcr- UtiiJ.^^^^.^^^tlUagalliA lococius fitaqualiordci, fcci^^^P'^^it tiumorcs,5c fquibalx dciubtus de-
1^5 1'?^' ^ forbcat lcnicntia iubncatiua , ficuc
.^^^^^^etufti,qiiodnarL , _ .
Jiii narrauimus illud in areolis mcdici rium eft ufq-, ad drach ij.6c s Ht quuni clyftcrc
squidcni fitclyftcrc,(Sc no corde foluit,imnio facit fodani; " t[ B.&c6nio-
] quare oportct tuncutadiuucturdcfu^ """"^™* per,5c quandoquceftfoluti.odcfupcr,cV^ oppi^ ^ B.infi>i(re ur latio dciubrus , quare ncccflariuiii cft ut o [ ftringatur] quod eft fiipcrius cum ftypricis , ita utfiat ^ [rctentunijununi:deindccuacuctur,6c P Bgenus. oportct , ut lcniatur clyftcrcquuni fucrit illic fcbns, (Sc multiplicctur cius^i L^iumiditas ,] ut frangat falfcdine ialis, dcquo fortaflc ncccfla-
q 5. oleum.
non facitdefcenderealiquid,tunc detur in po ^ r. melle fer-
^%ib7^ P^^^^latim . Quumqucfcntitur , quod Uir,^^^' ^ humorcsgrofli ualdc iamcgrediri. pP^rtct ut in potu dctur aliquid defup , ^ipofl[ibi,c eft,utiiiundiricatiofiatdefu
'^cnti ^^i"i\itu frcqucnti,fiat.Et non fit uclic ut non continuctur ciyfrcria, imo intcnicniat
fortetur hicra coruni cum agarico , quoniam ^yi-^ . cft profundans, fians in uifccrib.& oportct ut non fiat clyliere,dum in ftoniacho cft aliquid, &attrahaturcrudumad infcriora. Etopoitct
^Uanj ^?^cfluarisdandiin potu dcfuper,nifi ^ intiX ^^^^^P^^^^^^^P^^^""* matcrici ftomachus,. '^hiis J^^l^^.iupcriora, & fcitur quod ftoma- ^^'^itur '^^^ huniorum multitudo,& in- ^Hit-Q ^^plctio fiipraunibilicum,i5cgrauitas ^Uiiir ""^^^ exigunt,ut fiat fluxus dcfup, Sc cu^^f^ ^'^^^'^ colica poft cxcoriationc, faaa dcfupcr cU mdior: 6c ' [in hac
intcr ca Ipatium. Erchoicricx quidcm colica; [paroxyfmusvincitur ] cuni piiullsaurcis. tt quandoquc accidit , ut mcdicinx aurahcntcs cxcorpore, attrahat ad intcftina humoresma los alios , ct quandoqucattrahunt humores , " [puros^]quarc agg^-cgantur cxcoriatio, ct colica finuil : cthoc eftcx nocumcntis mortalibus. Bt,quoddctcriusinpotu fumitur in colicadc AVIC. Ggg ^ folu-
t B. luccarrftur uel occurricur.
u B.excoriates.
S40 Libertertius/
folutiiHS , c([y ut fit magna; quantitatis,cx qua fxiiruat.NonprMermndumnutemyqwn ^^^^^J^J"^
tio lidnc
pur^atomm exhihcas materm edmendi&aftunii ^uel fngid^^ud tcnm uel crajjk. Vidimus ctemmi^ ■un6iantio,medicis , zf
t-nd,.' . ~,
dum ipfiyqui Imfcrihimusyid, umuumi^u,,.^^- - . eiionem €xpe6tantih.in colico doloreyeuen[(fe,tit^f'^^^^^^^^^
fugiac runiciii» & non rcmancar in llomacho ; jmopiiului cic hicra,& omne quod clt minoris c^uantitacis 6c magis aromatici odoris , eft nieiius lumcrc in potu . Et oportct ut intcntio in capitc in uchcmcns vaidc, ita ut no rccipiat Vapprcs cius.quod rcrinciur in vcntrc,&: vapo jrcs m;ditinaium acutarum , quas ad miniiira-
rc necciJi: ; n piuribus horis in a:griJ.udinib. ^ ^
^oIjcis. Qtiandoquc cnim pcrducir iiiud ad va- 10 4>grufn ftatim efeperfanatum. Quamobrcm,qn' rictdtcuijik commifiioncm rationis,&cftca- ~ ... ... .^„,/./1
iicnuum in colica,6c cx cis , quorumcaufagcpcraiur nociimcr.runi, cil, vt non Cix poiTibiic medico , ut lciat ibrmam ditpofitionis ajgri ; quare non potcfttunc Tcircquod ncccirariuni cft in curaiionc,&: haxintenrio compictur cii ^romaticis fiigidis,& cumolcisiVigidis.Sc rcii quis,<Sc qu;i; innuimus in infrigidationc coplc xionis capitii. quandoquc accidir , ut fir nc- CclTitas caicfacienui intc(tina,comparncccfritati infrigidationis hcpatis; quarccuitodiatur ilUid cumcmpiaiii-is jnfrigidantibus hcpar, & limiiibus,& culiodiaiur pars hepatis ab cmpla ' ftris vcntris,& aumclionibus cius caiidisA fi-
miiitcr difpofuio cordis,6c conucnicntior infrigidatiociuscfl cum fuccjs frigidis cum cam , B.intcr pv- piiora,5c iandalis. 6c oportct tunc,vt ponatur ^ tes. [in partibus]inteftinoru!n,(5c ^ | partibusjcor-
y 3. inKt par^ ^ ixpatis aliquid,quod diftinguat, cx pan- ^^*"' noaut tcrmentoautfimilibus, prohibcns nc
Part 312
disfomentis & potionibus,6- dyjieri ^ fchris interca calfkBo iecorctantafuperuenerityF^^^^ fuafer^r.Contra etiam,id ohferuauimu^, ^ r^'lumACf> tes dyHeres.poH leuemuomitionem .cxhmtof ^^^^^^
^grumnatim ejkferfanatum. Qj^^^^^^^^lf ^^^^^ ohpoH attenuatam pituitampharmacum exhibeat,^^ ^
^iat nohis . attenuari qua in ucntre pituita i^^^J^l^^itrn negocio folct.ac pr^iiterea.quanquamfortenoadj .^^ tenuiratis rcdafta efi: tamen medicamcntis non ^^^^^.^^^^^ tur,quin educipoffit.funt.n.ex medicamentis & _ ^J^^^^^ gxierncndis cra^is humorih. funt apta. £tp ^^^^i pituit^ attenuationem cxpeHatjnon ^^'^^^^^'^^^■^^^^non tatem expe6iat . Ouod uerbJuic.imtio purg(iti ^^^^^ probeiM anie aliapaftdia cmnia '^^tcllig^tuY.f^^ ^^.^^^ nim antca dyneribus enu'a,& uornitu ^'^^^^^^^^0 da,atque etiam oxymelite attenuanda. qv-^ ^am .^^^ dieyuel altcra agenda funt omnia.yeretur er^<> y ^ ^^^0
^utc.nifiprius & inteHinorum f^ces
iid per dyjiereru.ud alio quopiam '^^Z^^^^ ci;l fec0
run.Sed dubitahit hic quifpiam,an m
cia quandoque ftt ucna, Soluit 'Paulus lib.> -P ^^^.^^^ jjn inftammatio exerceat,fecandam uenam ^j^^jjorno urindi diffictdtas dmorqueat,fecandam mtaio-^ ^^^^^.^ fier de hac rc nihil certc hoc loco, non ;V tamen i
curratqnod proprium ci'- vnicorumad aiiud. Etfitis muitipUcaturin cis.-non oportctutbi baturniti pai um,auttolcrctur, Qiuimq; iiiud fucrit pcrmiiiumcumiulcb, crit magis iuuatiuum. uti,ptoptcreaqu6d corpus diiigitrcni iiuiccm, k facitipfampcnctrare,
A N NOr A riONES,
t apoHemofa.quam uocant, uerba f ent , «^'^ ^^^^, prAtermittet . Cxtera de colici affeBus euYAtt .^-^^^^^^ ^^i^^ fm.pcte ex Paulo loco citato,& Cial i^^^e Trallianolih.ii.& Kafi ^jM^lmanf
De cura colicit fiigid$
COlice autemfrigid.-c rcginien fcmitam canonis cft,ut non^ ^^^^^^ (c- Q in ca a ftupefadione. ' *
CoM doloresyut ex fuperiorihuspatet,rcpletionem pre dare doiorcm cum narcoticis comp ^^^^qfertimfeqmntur . ^rc er-yo jiatim ut hic ait , uitanda in niaximi erroris , Adminiftratio ^^^^^^^ ^ ^ ilhisrepletio eU.Celfis autcrrf lib. \. non repletionemfoluni non prouat ,fed non nifi fedato dolore ud cibmn, ud potu, txbihendum effe ait,id quod nofira tempertate periculo non uacaretyquoetirnbecitliora ccrpora etintcmpcrantio' ra funt.Taulus perinitia tantum i ibi abHinentiaprobat , & profeBo ccrtuniesi ajfeBioncmipfam inedkm defiderare, Solet in coiicis ajfe£iib. plerumque uomitus concita-
ri-.quo cafuipfum adiuuaripr^Iiat,nifi forte excefkrit, ut pilatio infpifians corpus ^uic.notat,purgandus<j^omniingeniouentcr.Duiitareau temlicetjan affefius huius hiitio purgatorium medicame- %wn^\citni\^\m fit,an expe&and.a coGio.Sanejelet hic af^ feflus uirss i^^f/^mter proHcrnc:r, & ubi paidulum etiam terfl^c.r\% .ijfi^^-ht^.b^'^^ comitu:c,qudi tantum quandoque negodv n fndnJUjUi xgn 7wn raro,fedat6 dolore, afebrib, poHmodum necentur.quojit~ut rationi non uideatur repu gnarcjfi pharmacum his ^xhibcatur. -^t contra,Taulus li. ^Mnc p!:rgationem prohat, quumpituita fuerit attenua-
maximierroris, xK.iiiixxw».^" ,-^^0,- . ticorum noncftcuratio vcrainan i .^^^jdo lud ideo , quoniam curatio uera caufx: & ftupcfadio eft confortatio c ^ ^^^^ ^ deftruitur fcnfus pcream.& ^^^^^.LrtiorA niam ficaufacfthumorgroflustitr ^^frj^^' .r*, [dctcrior,] aut ipfacomplexiofri^'^ ^^[op' M ^ dior,aut ventoiltas fpifl-afit rpi^^^.^^f non 5^ pilatio infpiftans corpus inteftini,^^ J ^^^^ti^ P^j;, toiuitur ex co,quod in ipfo retc^^^^^.ait ft uehcmcntius infpiftans , et ^"^f^^or, ^^^'^ diemvnum, aut duos,auttrcs ^^o^d^^^L fuit; quarenon oportet, ut in ^^'^^.Yof ^ quantum poffibilccft,ct <iu^«\""^,eturi^^^!n
excufatio.ct deuitatio,imnio eia^ ^^folu^^
gando caiifam , incidcndo ca^/^^^^ctin^^i^^i jI
eam , et d iiatando poros in q"
ta,tAunennas itm noh ejie an pflwandum ad foluentia dicinx fubtiliatiui^ non tichen^ medicamenta per os propma.iaa.CcUtnm, paucis. ut nos quidernfentimiis,ubt crajfior iuateria in uentrefucrit, qua dokr.mfiidt,attenuanda antea eH:pofl, medicamentum offerendum.feffmandHtaraen in ipfa atten::afme efi,utfe fundafaltcm ud altera dic,fi jicripoifit,edu3iomparetHr, Jnterea uerb fubducenda dyjlerib. efi aluus, & educend^ intesiinorumfkcesj-ae.^pe quum hoc & dolori imminuen do ejjicax prjtfi^iium fit,& afjimmdo mcdh.amento ida^
fua vi fcofitatc , et quod plusTacit ff V\ \
dicinx fubtiliatiui^ non uchenicnti>^^^,[ii^ ^ nis. uchcmcns namquc calcfadtio, i ^j.ira5 . teftinis] fubitoaccidit, i^^n clt ^ a^^S. qa^^^^ [quodftt illudquod ^^^^^'^'^[^(^''LmK tonratc additum fuper iHud, q^^f ^^u.i'^C ^i/M.
cius,quanrirasqux' hcioitm ^^^^^\^J^id^^^'":.ii
uitdcmatcria,] immo oportet ^^^^^^^te 1^^^^^
lutioncm fortcm, et in matena^i J.^|ni liationem,ct maturationcm, no ^-^^ffH '
^/^^f^cm^ac proptcr hoc quandoquc fufficitab- ■» r"^!"^^ cibo, <Sc potu dicbus aliquibus . Et^ njnihtcr euaporaciojquandoquc commouet /^^Oi"cm uehcmentem.Quarc ncccirariuni cft ficautdiniittcrc cuaporationcm, aut multi itcrarc ipfam, ut rclbluat iliud quod mi^Y ^^^^^'"ouit dc ucntoiitatcjdcinde [ ad ODo "'^^^^'^ clylicriacuacuantia' [illud qd POtter.OportctcnimJ ut fi ixx fit rctcnta>ut jj ''^cipiatur nifi cum co in quo eft iubrica- lo }ri[^^^'P^'^P^^^ mucillagincs, quxfunt in 4^' <^oieis, ctmcdiclais,qnxlunt ad fxjii ' ^ illa;, qu.t: coniicniunt curatio-- Ven^ ^*^ f^i^^tc cx fccc pura , hxc , quaado ctt "^ola:dcindcpoa iiUul rcdcatur adclylle- "f.^^i^^^nria phlcgma,fi fucrit phlcgmatica : fam r f '^^^^^^^ vcinofitatem,5c cuacuantia ip qiia Ii '^*^ ucntofa,6c opc)rtct,vt fci3S,qu6d nio ^-1 ^^^^^ cuacuatur torum, quod cft cx hu- W • ^**^ rcmanct rcs parua, qua: c(l: ilUid,cp Odo^^^^^*' P"^^'^"^ dokJtis, <5c d\ facicns dolore : . portct crgo nc dicatur,qu6d curatio non c(l jju, ^'''^>jm6cijacuctur iUud ctiamcumclyac \ ^mT' r ^^^''^'^^oquc ca iUud vcntolitas foUi , ' a, ^%^^i^icant lii^nificationcs vcntofitatis
Fen \6. Trad. 4.
qjr .^^^Porrctvtadminiftrcrur^t [ , j tiun ^^'ifoi-tatiuum cft mcmbri , & rciolufoj.?^^,^^^^^fojitatis cum caletadionc lubtili,5c tcm ;-;^utHcit tunc bibcrc confcdioncm tortj "^^'\^nn,ficut thcriacam,& ijmilia,& qua jjl^iclutikit poncrc ucntolascum ignc fup ^^''^UloIoris, 5c quandoque futHcit lcmina LJ'^ i'e(blutiua ucntoiiiatis ,<Sc fpandoque l.S^^f''^ibeicainumcalcfadu,& quaudoque f^^^'^ntcmplaftra rclblutiua,& fortioracis do ''^'^iiicautia faciacx finapi . ipfi.n. quan- .lUe rc(bUiuat,ac quandoquc attrahunt ma ij^ .^'^^^^^ilaccr osuuitris.Etaqua thermarum ^oiorc vclicmcnti,quando cum ca ht baUica nii.'i^'^^'^'aldc,5caquadc lalcammoniaco c<1: ^hiT^r^ »n hoc abtbluic, 6c fi non aUtcr,laUe iiaf { ^^icraturciuspotatio, Etfimilitcr ti^ refot aqua,in qua dccoclic funt mcdicin? frjJ^^i^i''^,rubtiliariux.Ht quandoquc lufticit '[a|- ^^^''^^^^^ fubtilis, cum fricarione foni Pq '^^"^m]Er quandoquc commouct dolore ha/^^ iiqux frigid.-p.ell cnimnocibilior rcs in ti^gntudinecum pauca intentionc in lcdatnep ^^^^>^ [ pairumjdurum " [ parum ] cft W , '^^''^ calidumcfl: magisfcdatiuum do- ^ K Sidu ^^^i^ilior rcs ifiiscU frigus, 6c acr tri- ^ <?(}o|'^"^«ia^iaiodumrcsmagis juuariuacis
f/i ficftri ^'•^^^^*'^^cis,quccoopcriuntexpciiib. //i ^kkcf^'^^'^'' rupci-cucxcis,&vnaioncs cx M i^ius ? '^.^^ cmbrochcK, 1 1 3 q^^^^ ^^^^ Ma fi^ ^.^^^^iin ea iuuariu? & quandoquc nccylla- ^''^Pf^»'ationcs , & quandoq; ncccllariri PKoi.K- ^^^'^^"^finolcis calidisca(lorcnm<?ceu
tQ^l'^ ^9"a calida, & fi csLufa. fucrit frig W ^^^^^^ ^ ^^^en»^ micach gracilc, fcftu '"^' jpfum colicaomui hora.Qnarcopor ^ ^calcfiat ucntcrciusfcmpcr, &cxpcnafar
acr ca- ^us iii nabit
fet ab
i^aea -,1^^'^^ cmnis coUc.v frigid.c, cuius cau
-iOcM -rl^O'^^ diximus dc L iterationc j rci; ^*«fte '^*^'"'^^'4"^i*c accidtt tuncdolor cu-- ^^•icuatio fubtilis, fcpai aia, h cc^ucns^dili ^
fciatur cp illic flt matcria plurhiia; tunc.n.cua-
cuatio facicndaeft.In caaut,qu9cftfccundum fcmitam'' [attraaionis]6cgencrationis,coue- 'B,«fufionii. niens cft, vt in potu detur, quum paroxyfmus cft doloris,& in noifte uchcm5tix^cius,aliquid iicut pilu.de aloc&pilul.dehicra&pilulxcopofitcedepulpacoloquinthidx, 6c fcamonca>, Sc fcrapino & alocSumatur in potu cx quibuf cunqi carum fucrjtcx aur.s.vfquc ad ii. tcrtias aur. Ifta cnim , quum alliduantur aliquib.dic- Jbus,&:rc6liticatur cibus,fanant.
^ 7^N O T ^ r J O 7i E
Jemidmr(jdcn. i i.mcth.Sedmde & Paidim 11 3- cap.7 & 8. Trallianum llh. i ^).%ifim. . .ad Almanf. Aetmm Ubr.9. cap 45 cap, 9, Qiu^ms lodscafparfimreperirf: en,^M£ hic i!:r /e^uenti'' & deiaccp*. b^s cafuihus collc^it,
3 Dc canonibus proprijs colicA uentofaf qu£ efl ex eis , qus funtintercolicmjngidam. Cap, 3.
OPortct,ut adminiftrcnturclyitcria, &fiip pofitoria,(Sc cmplaftra que diccmus,6c m tcrdicatu r cibus omnino,& fi non plus,(altcm duobus dicbus, vcl tribus. Et dormiat,quatuni poiribilccftci,&lUidcat in cradicarione matc rici ucntolitatis^cuclyllcribus- [rciblutiuis,] , g.abftwfittt*. & in calcfacl:ionc mcmbri ^ [ cum cis,J& dcf()^ b g.iiurinfecc. ris fccundum modum,quem dixirnus ante. Si autcmnon'' [inucnis,] quod illicfithumor,- ^i^tim^tttr. tunc calcfac quod vis,5c vapora quod vis,(5c ftu dectiamin pofitione vcntofarum cum ignc, abtquc incifionc.Quurtiquc natura fuerit obedicns,tunciuuctur tricando fuauitcrlocu doloris,6c inungcndocumeis, qux iunt ficiit olcum fainbacinum . 6c olcuni de ncrcidcn , 8c olcum albcn calcfada,&: vaporando cum milio,6c falc calcfado , fccundumquantitatcm , quam uidcs conucnicntiorcm,(5c cxpcrirc figu ram dormicndi,f rctupinationem,&: dormicii di fupcr ventrcm,qua:carum firconucnietior 6c magiscxpcllcns vcntofitatcm,<5c cx cisqua: bibita conferunt.cft ut in potu dctur carui , & fcmcn rutcinaquis dcfcminibus,aiJtin uino antiquo.aut in aqua mcllis, aut cum penidiis. Etquandoq daturin potuphilonium in liac hora,& cuadcrc facit ,
JDc compofitione folutiuorum eiusy qui hahcnt frigidam c» licam ex ucntofitate,aut matcria phlegmatica , dc quihus fiHnt clyfleria» Cap.
COmpo/jtio clyftcris cducfntis phlcgma 3c fxccm.Rccipetribulorum,polypodii,ra: nugr9ci.cartami,fcbcftcn parrcs a:qualcs, turbith pondus ^ij,6c pulpx coloquinthidic lanas non contritx aur.s.ticus.x. iiumcro,fcminis lini,fcminisapi), anifi , ccntaurcx minoris,gra- ' norumKcrua^ [tritorum,] & uioJarumom- a,.co«ufiiti. nium,an. .v.& rutg.M.i.foliorum caulium.M. i.dccoquatur in aqna plurima fuauitcr, doncc rcdcat ad paucam,i5c confriccntiir manib.& co lcntur.oc lumantur cx ca circitcr >.c. & diftoiuantur inca caiTixfiftulx ;.vi) & zuccari ru. bei 7 vii fcrapini,bdclli;,amborum.an. j-i.bau^ i-4ch aur.i. olci ufamUu.i. [ v. ] iSc clyftcrizc- t
turcum ca, Sc .qiiandoqncponiMir in caaliqd ctB,uif€orum. de fellc tauri , (Sc clyiicie cduc.-nsphlcyma'.
tC ] lumaturcommiilio illius
clyftcris , & ponntur m ca dc puJpa coloquinfi«.mumo thid^plufquamiUud : 6c llimatur granorum uelexprefTioip ajkcrua,^v.^^ [ &: aqua voUjbihs cxpiimarurj(Sc
forum in aqua
cffundatur fupcr iUud,'' [ quod colatur ab co ] lebleb. clyftcrcprimum,& ponatur in ipfo loco calfic
r^B. a quo coJa fij^ulxA zuccari,podus ^xv.mclhs, U fit olcd
his clyacribus,anra , ct AmmonhcChCtl^f^^^^ ^^t^ lum'Mnus t [ ] cum ci>,qiia; ^^f^^l^^-^ mcmbrum,ct curhorbium in q"^^^^ ^^„.nv
P^m.marum(^^cicn.'^!^^^^^^ .^usbuchoriiiaricn^^^^^
rabilis valdcet quadoq; n^*':'^!^''^'^^,'^),':^"^!'^^^^^^^
ct ht clyfterr quandoq; cum to in aqua mciUs ^ plurimai uu* -7 .^^^^ fedaturdolor.i t Inccus buchormancn .
nca,crcuphorbium,cf alia. ^^''^.^^•^^^'S^K^nijdi d a mcd i ca m c n o m i n a t u m ' [ d i a m u 1 c > cius olcumcartami,&:ponatLir in iplbtantuin cetcs,jq7quum ponirur in clyllcri,nf ^^.
( B. prope ud cuca.
dcopopanaco,quantui-n cll fcrapinum.f pondus adminiftictur,<?c qiiaudoq; ponitur in ca olcum dc kcrua.Et mulrotics quide funt contcnti dccodionc fcminum,& hafcc,& origani,& hy(ropi,&: cymini.& pcrrolcl.&: fcrn. rutx,& polypodii,& ccntaurcc,6c calamcnthi, 6c aniudcnrdcindc addatur in ca 1 uccus cucumcris afinini ^ [ proptic J ^.s.&i fiat clyftcrc cii ea.autdccoquanrur cum cacucumcris aniiini radiccs,<5c aliquid de pulpacoloquinthidx, 6c^^ diflbluatur i ca rcrapini,& opopanacis,6c bdcl Ji; omniuman.pondus ^^.j.Sc tiar cum cacJy/ic rB. a«tin olco multotics quidcm dccdquuntur illc mec4J(do& cu ci» dicina! in olco ; [ & cum illo olco calido j fit clyficre, 6c multotics quidcin fit clylkrccTi iyrupis acctofiSjincifiuis.Compolitio iVrupi acc toii,cum quo clylUrizantur habcntcscolicam. Rccipc accti ki(li.& mcllis kill.i. pulpic coloquinthida; aur. ii;. 5c pipcris vjuc. j.zingibcris vnc.i).(5c fcminis ruta: d [ fylncftrisj 6c amom & kcifim,& aniil,6c cpiihymi omniii ana.aur.
mentum,et quandoq; ut clyllerecx ij. callorci cum olco , ct itcriuii Imn^^ ^.Jjj quantitas trium ?.lhpcrqua ^^'^^^'|^|.,aiatU^
{lerib.fortibus folia hci ct coi tcx ar
olci rutacci,ct butyri, omniumanai»— .^^j^ ctadmini(lrcnrur,ctqi!rr.!oq;ponimf' . 5^
AfM iW fr^rriUnc frAlii flri rf t Oi ICX atbOii^
De compofitione rncdu manm h mx , cie piltdisfortis iimamcnil.
h B.hortolanar.
j t B.cyminr car nicni,*ur.i.(em. anethi .lur.ij.
l>^EiUis funtpilulae
J > bracum icrapiiio.ct'ittJ iimF^".'^^ (-uiJi rapinocuin rccacul,ct pilulx dc lcrapi ^ harmcl,et ircrum f umatur tiirM^*^^'"^^^^ ^^^ii cotrcnhs. etpulpit coloquinthidcpai .^^j^f lcs,ct fcammonca: tcrtia pai tis,ctcon ^^^.^pi cum mcllc dilpumato,ctinfoi mcntui .^^, luhr.Pilula: bonc ad phlcgnia.lUx-ip^-TlfJ^icu
, loquinthidxdanich j.etiurbjth.i-Ji-^' ich i-^"^
fylncftrisj 6c amomi, cumci isafini.danich s.ctcallorcidan^^^^^^j^, ^,^!
iiij.^t C
] 6c polypodij vnc.j.^ [te
tata cum pulpa coloquininicic 7 ^.jquatolcum dc kcrua,ct licuf diacydonitc ^
do pcrnnicctur ta:x,ct phlcgnia ' rit htx plurima^f [ct multajuon •..r.riH^
rantur 3 illa omnia,<5c dccoquantur in accro 6c k Ji cotudjntur mcllc doucc mcdicntur. ^ t [ ] Lliui & fia1ci)° ponuntur in ipfo aniuden 6c ^
l{cre'cumeo [ polypodium ctiam : j fcd nos noninnuimus n» \s.\\\-3. htcra ad huiufmodi rcgimcn." [Suppolitoriumj cly
»myium. i^t.ns doioris fcdaiiui quorundam antiquonl rit htx plurima [ ct multajnon ^^.^.'"Yiuon"" A s) B. c crjptjo. RccipcaLoes,(5c caliorci,6c ltoracis,6c quirit nccclTitasadminillrationc lolLir^^ ^^^^^
o B. unc.ij.opi; gl»tii^i'> alimbat,omniLi an.vnc.j.fucci buchor 40 fortium^dcquiib.iLint pilLilajhuiuinio^^^ maricm rcccntis,^ [ & corricis] vnc.j.6c s.rcfcr pc euphorb.ctgranorum ^^hnczcrcoi ^^^^^^ uctur,6c adminirirctur.quum nccelTitascft,cx etfcamonccpaitcsa,>qualcs,ctfjt ^^j.finii [VA^onitor in S^antitas fabx',6c ponatur in quibulda cly- ^.j.Solutiutim aliud fortc.Rcc. '-■^^J'", etd^'^^ «yburdTolus ftcribus,6cquandoquci' [ponunturin quibuf & ninguedinib. daim thccaadipum, 6c olca , j cly llcrizatur cu cis "1 [ in quibufdam thcca adipum,6<: oka.] Et clyflcrizatur cum clyHcri forti,qui"i fa-x cft ino bcdicns cum phlcgmatibus uchcmcntis vifcoii xzx.h ultima in uirtutc,6c inobedicntia . Quarc f B^okilijrnM-ni pportet; ut i^at dynerccum aqua ' [alulncn ] 50 nantiu grana
cii]ujuiis. q B.
columbini,etM.i.ancthi,ct [ p^^y ^.^lij^i tis fortirudinis,cr uchcmcntis timo ^cU^
et of^r "
niimi ladiciniorum lac rcroUnt
humidai,dequarumatur lib.s.cum vnc.).' [ 6c s. aceti J 6c.^.v. baurach. Et ionixxs ho^cft,vf Ihmanturgranaalfccbram , 6c folia almczcrion, tB. caimedane. ^ [ corduincnijcxcorticatil , ct buchormarie,ct artanita cc corticcs coloquinthida;, etcius pul pa,et cucumcrafininusct turbith, ctpoiypodium.ct coquanturomnia in aqua lccunduni deicriptioncm , quc cft in fuo fimili , ct proijciantur fupcr corum dccoclicncm oleumdc Kcf ua,ct mcl,ct fcl uaccjnum , ctcjy/lcrizctur cum ca,ctponantur illa: mcdicina; in oko cali do,cthatclyllcrccum cis, ct qufi clyftcre hr ex olco cucumcris alinini,quandoquccxtrahitur phlcgma uifcofum,quum mora ^lt fupcr clyftc rc horis aliquibus,ctfimilitcr olcu dc raphano u B. oleom al ^^"^ ^ alkckcngi.]ct quandoq; ch ncccHaiium , ktikelangu quuii;i uchcmcntia cft doior;s,utponantur ia
[ alkigati j ct iicut alfctbract ^^^^'^'f^^Yct^^^^^ i""' ciLi.sgrana.[lnmborimi'ynU'
fpccics lacliciniorum , fupcr ^'^^ ^qx^^w^'^^'^ rcs J muris fnwiVis maiorana; fco^P^*^' liorum , et cum ca curatur P^'"!^" jjxii^ii*^'^ num,ct habetlac plurimum,et iani in mcdicinis fingularibus.
De fnppofitoxijs fortihus , edHCcntihucum phlegmate uifcofoi
E cis c(l,ut quarratur fal ipct^^ ^^^'|jf , natur cx co glans.j.Et opot^^^^^ ^liii^^.^,^^
tudo cius vi. digitorum , ct cx ci^
gne f ada cx (lercorc muris, ct ha^^ no^^^'^'
phaiio,ct^[(it ] cum mcllcct iuPP^^^ioq glans cx mcllc pcrmifto cum pLilF puJp^ut thidc.ct dans cx cucumcre ahni^'''^' ..jlc'-'^
loquin.ct fcllc uaccino,ct nitiO;^^ ^
'^:- pcuiciijs. Etitcriim niellis,& tcrc
' Jer/'^'^ Pulpa: coloquin.5c falis naphtici p4i: ^cquales- Et itcium rcscommunis phlcgma p$ 1 ^^^^ '^^ fxcc.dz vcutofc.Rccipc pul
iiu ^^"^'^•c^^<^^tci,amborum au.quaiUii: cll: cicus oliUct,<Sc Kitrau cochlcaria ij admini- ^jfurcum aliquatulo mcllc, &c lliccabuchor Qut cllfortcvaidcquoa ncccaanum cfi Wn nihil ualct,5c multotics quidcm ncccfla 1° ^^•Jl^v.eft^qunni nihil ualct, admmi(b-arc icam "eam,(Sf lcmcn vrticc,im6 cuphorbium..
^^^^^pofmone dyncmrum ad HmojUatem-,*. .Cap, 7-
'^(t^ C^>-ft^^^'ebonum . Rccipcalhafcc, hyflbpi, kul'^'n^ ]orilani,M-[ ]
Fen if^. Tra6t. 4.
liarrv^^ ^'^^^^^Aminisagui calli, granoru alkcr re^j ^ 5 '.^"'^^'^^^ c m i iTc , t r i b u 1 o r u m , ccn ta utro/Vp^^^^^'^^^^^"^»»'^ tri\mi,& aniudcn,6c pc- S rutacf iP^i^t^csjcqualcSjdccoquautur infucco fie rcd> J pltu-imo,doncc
'^'"^ (S^ f|j'^^;^^| parum : dcindc fumantur olci pars i
doncc ur cx co
.^•xx ^^ii^n^ioquc tit cly flcrc cx pondcrc
^acis? '-^^ quo diflblutumcflpoudus 5.X. flo clya^ |^^^^^'*i^>& eft iuuatiuum,& quandoq^ fit ri,f baurach plurimc rcloluto in fu cco K^k iisuf ^^*" ^'^^^vii"'i^ciusultimaufq,-ad i.x.Sc fa V cuiYi^V^'^^^ ^-^v. Et quandoqucclyflcrizantur "olcorutacco^&olcodencrcidcn,'-^^ T
tcu/^^ ^^cocli partcs ij.dccoquantur , ^Ua^^-^^^ <^lcum folum, dcindc fumatu tlaV^'^^^ clyftcris.i.(?c ponantur in ipib pra^di im^^^^^^^^^-^ipc anatis & caprarum, 6c aliquanftej.J^P^,P3nacis & fcrapini: & flat cum co cly iii • 'p"^ " accipiatur fuccus ipfc, 6c diflbluatur PQ;^Summcprcdida:cum adipibusfuis,<3c ^ cu"^^^'^' ipfo pondus ?.x. J t C ^ ] fiat ca(}J^^^.^^y^cfc,critiuuatiuum.Etintrftniflio ii^ u''^ ^^^*^ clyflcribus corum,cft iuuati
] & far ' De ma,& balneis,& mhrochis, Cap. i o,
Tlnavchcmentis iuuamcnticft indolorib. Qolicc.-etpropric quum cftplena aqua,in quadceocla; funt medicin.T colic^' . Ipfa n. fua caliditatcacquiflta abignc, ctuirturc fuu acquifita amcdicinis rcfolujt caulam, ' f [ ] ^ ^''oii^^ ^T cthumiditate fua cum caliditatc moUificat m8 ^^'^^^ em«ts. brum.qnareallcuiat carniinationcm cauf^ facicntis dolorcm,ct molliticat lacertum ani . £t illud cft cx cis,quc iuuantad expulfioncm rcre ti.vcruntamcntiua facitaccidcrcanguftiam,et fyncopim propter hoc,qu6d moUiiicatdc vir tutc.Quarcoportct utvtatur ca dcbilis iccudii cautclam.ct (it ci proxime,quum ca utitur, ca, quc con ibrtant virtutcm dc odo rib.fr ucluu m ct aVomatum , ct b [ alcardeneki J ct panis calidus,ctea qug delcdant cum in quib.quicfcat , ct ftudcat,vt non coopcriat aqua pccl-us cius. ct *o cor ipfuis.Rt aque quidem thermaru vchemcn tcrconfcruut colicc frigid;i; , quum lcdcnt in cis:ficut nulius crt eis,vt non approximcntaqs dulcibus . Quuquc aliquod valbrum implctur aquis thcrmarum, aut aquis , in quib.dccoctJK funt mcdicina:colicx,ctin fu ndo eius lcparan tur foramiua plurima,quc foriitan non lcutifl tur proptcr fuam [ dcbilitatcm,] et refupinatur cgcr, ct elcuatur vas ab co vfquc ad quantitatcmftaturc,ctdimittatur ita,vt diftilletcx co jdipcr vcntrcm ipflus flilla;frcqucntes,eft valdc vchcmeutis iuuamenti,
Scmo de qu.iUtatc clyflcriomm , &inflrnmento eonm , Cap. 11.
b B. alkiatdaii:
c B.ftridurain.
^ /| Elinr quidcm cannc clyftcris figi ant iqui dixcrunt,cft ut fit a [ circ
3 ^ oieo raphanino,& oleo dc kcrua.
^ompofitiQfic fiippofitoriorHm c.d uoitofini^ , Cap. S.
j[^Ontcratur ruta cum aquamdlis, doucc Poni ^ ^icut iUud,de quo tiat linimentum, & tlccv ^^""^ca quantum cft ipflus mcdieras \ tro ^^i-^^^^^^Sc quantu eft quarta pars eius dc ni dioif" ^^^^aturcxeaglas,cuius longitudo fit v. [olco"^*^'^^'^ iterum luppofitorium, 9 fitex ^ Vacc ^^^^^^co] cu caftoreo,cum melle,& fellc s.aur '^"^A ^aurach,de vnoquoq; quorum Cit cher^^ ^^^'J^^ni fcrapinum,ctbdcUiii,etbaura- ' ^^Qioquinthida,ct althcEa,fiat ex eis glans.
^ ^hfierij^ &fitppofitorijs habentwm frigus inteHinO' ^^^abfquemateria. Cap.
Q^-yfteriavcr6eius,quihabctcolicamcx c5 ri^ |-^^ionc frigida flnc matcria,et fuppofito ^iUof ' ^^^^^ ^^^^^ clyftcria habetium colicam ^'iUat ftippofitoriacorum,ctquandoq; i. ^^Pon? ^^kkran folum, quum flt clyftcre cii V ?^^scni ?.ij.molco,ctOmUiter luuatcosh ^^fUccr.'^'^^^^^^^^sfoIus,quumcxco fitclyftcre ' ( cham^miUej ct olcodcKerua.
^ , ^ ^ , ^ _ rculatioj
cannc ciusdiuila pcr tcrtiam ctduas icrtias, ct litpolitum intcr vtranque^' [vclamenl dc cor porc,dc quo facla cfl cauna , ct fitconfolidaru cum canna confoHdatione vchcmenti,'^^ i fitcr go vclamcn cius duarum partiumdiucrfuu.] Et fit utcr decentcr aptatus in ^ [ partc , ] qu^ duaium partium maiorcft,ct fit ^ [ in parte mi norc apcrtus. ] Etquando vter dcccnrcr aptatus cft lupcr i [ totam canna,ftringarur ] caput partis minoris cum^ [ confolidatione ] forti, vt non ingrcdiatur ii [ ipfim acr , ] ct lir ei (ub vtre in loco,qui n6ingredituranum,meatus , per quem egrediatur ventofitas.Quum.n.admi niftratur 1 1 [ J clyftcrejCt" [cxprimirur ] cum fortitudine ventofiras, ^ [cgrediturcncma,crfiftitur enema bcnc, ucntolitas.n.cft pcr quamreditadexitum] et facicnccefliratelurgcndi ad icllam cum vcIociratc.Amplius opor tct utconfidcrcs,fi dolor eft dccliuisad parte aorft,clvftcriza egro rclbpino , ct hoc cil meliusei, cui colicaeftcum communitarc rcnu . Et li eft dccliuis'ad anteriora clyftenza eo lace te fupcrventrem.Et ommnodyflcrc quod tit iaccnti fupcr uentre magis,facitperucuirc ene raaad inuolutiones inteftinorum, ctquadoq; fitclvftcrealicuiiacenti fuperfiniftrum,Etelcuatur quadoq; ancha cum puluinari. ct lub lc uatur pcsdexter ponendo iplum luper pcctus, ctdcponiturfiniiterin plano,quum crgo ciy- {lcrizatusclt,rcdeat fupcr dorlum luu. fct linu
u B.concauicas.
b B.intermedias
c p.'^ fiat inrer mcdians inccc parres eius tfiuerfiis.
d B.m orificio parcis.
e B orificiu par tis miaoris aptutr.
f B. utranq. par te cannfobcura g B.Iigamento. h B. /Vlia licera. medicina. i \ B.hoc. K B.comouetur 1 B. retroccdic vetofitas& egre ditur ex pa te , cjua non inoredicur clyft.re , quare rema-ec clyftere remaag tia,uel mora bo na,qm ucntodtas eft illa per qui /itretrocef fus ad exierior*
tn B.impulfione uonmuenie le prohiWitionc r. t B. cumhoc o B non ingrcdiw clyftcre;.
P ! B.in .
pcrucntum fitad ii.aur.&cflci^vtdet apudvi^ ^ Etquories ctrnnditur fupcr^ [ ^eminaj ; turcun-icis vcUcmcntcr cum i"^^' ^"^^" fatio fccndiA cftncccnariumin omni ^^^^^^'^.^^ nis cius,vt rardcrur cib.pcr Ipatiunr, ^cintcr fcx lioras vfquc circirer x-^^^^rasA \^ .1^^ ^ quo non fcntiatur in crucluationc otio^ f • ^ dcindccibctur fupcr ipium cum aleshcta^
Part 313
& fi appetit acctofitatcm,tunc cu m z^nin^
rofpurum,cum quofriccntur. Qu^^^^^^lj.j^^fi,!uiminifbiUionc cius cuacuatio fit J
f n. cnema ftin.-i!.it , «{facir aDjjuliiam.
litcr omnis qiii clyfterizatur.Et ex hominibus cft aliquis,qui non indigct hoc.Et cx hominib. eftjcui rediuscft, vtintromittarannularemin anum fuum mu]rotics,quiiam fit inunctus cu ccrato,donccdilatctur,& dcccntcr aptctin co cannam , 6c dc hominib eft ,qui non indigct hoc- Quiim crgo uis clyftcrizarc/acquod tibi vidcturcx hoc;dcindcinungccannam.6c anii cum ccrato,& impcllc ipCam in co"« [talitcr,
vt nocomplctc rctincatur ] ab intcftinis,im6 lo 5cpotuseius fitaquamcliis,& oportct,viJ^^'^j " t C ] non pcrtranfcat intcrtinum re- uctdct^s fuos poft potum cius.ita ^V^^^ ^^^in
dumrquumqucitaaccidit" [ deindcintromit cum (alcanato,dcmdc fcquatur ipinoi ^
tcenem.i,] quum crgo xquaturcanna in loco — ^•i"'^^'^'
fuo,efFundcenema in vtrem , dcindccx primc jpfum vtrifq; manibus tuis cxprclTionc bona continua,quaj non fit cum laborc,nam multo tics impcllitur encma m huiufmodi,vfqucad longinquum,ultra locu ncccnitaris,(Sc rcctius
quidem cft ^ -j- [ ] luiiutmodi . & quum>fit .. ^^jj^,
impulfiocncmatisadfupcriora,cft,ut'J [tcnda lo Modus mcdkmarim coufercnmm ^^^^^^^^^^TLfatK tut ] capilli capitis , 5c cftundatur aqua frigida frigidAin fccHndum fcrnitam digeffionis ct L
fupcr facicm,<5cadiuucturad airrahcdumcnc- ..... r .,.i,>m \e
maad infcriora. Et fcias,qu6d quaudo cncma adminiftratur,<5c non dclccndit, non cdcxciifatio,quin adminii\rcntur fuppofiroria,ut deponant ipfum cum ^gritudinc,(Sc cum hoc no oportct, ut fit impulfio cncmatiscum illa faci litatc,& non conicquatur cncma locum ncccf fitatis.Quiimq; [ impcUis cncma] & dcclinat
poit ipfumhicrapicra cofiforrata ^^'^^^L^ii coloquin.& fimilib.aut nonconfortata, ^^^^ cft illud ncccftariumA' hicra quidcm P
pcUit nocumcntum ciusa capite,& ^^^"
^idunip'^' 14-
nitioms ] & proprieialis,non fccHmi tiimenAiiiationis. ^^?'
TStc mcdicina: (unt potarioncs,(5c t-» r^^,jjus i„ ctuapoL-ationcs,ct undioncs,oc ^.^^i^iin corum, ] quc bibuntur,cl'tallium, ^,^^,^.<jco|i incft proprictas bona in fcdando j^^j^jjjfacic
9 B. fquinjtho.
rcitcra ipfum ftatim,ficutcft , & oportct nc xgcrclyftcrizctur,donec ftcrnutat,aut tufiit. Et fciasquod cncmatis lequalis quantitatis iuuanicntum, non cofcquitur intcftinaliipcriora. Et quandocft p]urimum,multiplicatur nocu^ menrum cius,6c timctur cx nocumcnto ipfius. Etfpiflumadhxrct,&cfticit nocumcntum plu rimum ,& fubtilcnon confcrt,&: cftin iudiciopaucitatis,
7)e cnrafacla ApoFimatefrlgldo. Cap. ii,
1N fadlia quidcm ab apoftcmate frigido, <5c eft parum ua!dc,ex curationib.bonis cft, ut fumantur olci laurini,& olci de oliuis , & adipis anicris,partesa:qualcs,cft cnim mirabilc.Et co feruntci cmpiaitra fadacx abrotano , & anctho,& a [ pyrcrhro j & mcliloto,& rcliquis me dicinis,quib.curantur apoftemata frigidacx eis quaj [cim(ti in omni loco,& cxcis quic con fcruntci valdceft emplaftrum de abrotano,fa d.urn cum bitumine iudaico ,
De regimine dandi in potu olcuni de Kerua in cnratio-' ne colicXifrigidXjCis qui J [ non] confueuerunt. Cap. is.
LcumdcKeruacftex rcbus magis iuuati-
_ ^ . _ ccfrigidx,cumhocqu6dnon incic^^^^y^-^jjco
ad cgrediendum,nonprohibcas abhoc,im6 difitim,ficutciEpx. Etquandoquein/ ^.^^^,
colicus,quum fcntit initium colicC' ^.^^^ iio ci bu nfom n i no,& u Iti mat fc i n ^^^^^'f , .iini ^^'
comcdit aliquid,im6c (:dormit,p/^^n ^ ^ bit dc uino puro,ct rcitcrat, ] & acnt^''* cbibitis fcdantib,dolores,clt ut in P^^^ ^^ct\i^
abfinthii,& cymini partcsceqii^^'^*'- ^^^^cpr^^' in potu hcrba opopanacis ^^^^'*'^"^^|torcip^'' no.Aut fumaturanifi,ctpipcris>c^^. ^,s.M^ tcs aequalcs,dequib.in potu dctur ^ /• ^ jj^fiia ^ dctur inpotu fagzcnca,diacymmum^
ca, fi no fucrit lu lioc prohibitoriun h j^jijS' Et caftorco in colica incft opcratio n ^^^y Et cx ci$,qux cxperta fiintydh ^SLiisf!''^*' tur radiccsUlij ^iiij.inaquadecoa ^^^itasfi;,aut in aqua cafci,& iilii ipfiushf ^ .^^aqiia Etitcrumdcntur in potu,naftutti) r^^jtciui^ pcnidij petrofi.&vnc.i.oleifilaiT^^^.' 5f cortici.s,algarab.^.iiii,zingibcris ^iim^^^^f 50 & daQ:vlorum,amborum ^'J^^^eco^l^^^l diilcis kift.i.tcrantur mcdidn(^ ^-^-lot^^.^ in aqua,donccrcmancattertia,ct ^^^^oini^^^ ius cum ramis rut^,ct dcntur in p^ ^lI^^^ vnc. ii. Et fumantur etiam ^^'"^^^ugris^ct radiccseius,ctrami ruta:,ct zing^ ^^fU^» quantur in aqua,que fit q^^^f' "^QtucX^^^ji ncc rcmancattertia,ct dctur in p di^^ jji ni dic pondus vnc.ii.fiat ilUid tri puan^J^ niittatur tribus dicbus , & opottc^rl^M\
\ 1
uiseis, quum mcnlhratur^lxundum nc- 60 potudatur aqua mcllis,utfitvcncn .^^^^j cciritatcm,in hora fua, & cum fcminib.ipfum aionis.dcbilis cnim dccodionisi^ ^ri^^P^^
rcinf]ationem,& illud cui incft^Pjjib,^^ ucnies a proprictate fua,eft ^^'^^ ^\y^iiC^^^^[\^^i
h B. Alialiteta.
t^fccnclat paui pcr paunr.icr .
.n,non datur in potu, nifi poftqiiam mundifi-p catumcft corpuscumcis,qux iunt ficut pilul^ dc fcrapino,aut ali£e,& datur in potu in dicpri nio,pondus ij.aur. in dicfccundo additur mcdictas aurci , & fimilitcr additur in omni die aur.mcdius,ufc]; ad lcptimum,dcindc nomalum cft,ut h [ dimittaturpauiatim,]doncc iam
pus eius,& itcrum lubrici tcrrcm,^^ j^ioT^
colicn:.Stcrcus autcm adib.quc
accundum quod dicituj'/ ^xO^ ^^^ti, Itcrcus aurcmadib.ciuocl iM^^
quse comcdit f ct eius fignum 5^^^ in quo color aliiis non pcrmii^^^ ' i^^
Fen i6. Tra(5t. 4.
quod eijcit fLipcr fpi nas) cft rcs magis iii- ^nua : (Sc datur in potu in vino , aut in aqua |J-iiis,autlambitur in mcUc lambitionib.poftnni ciiai co coficitur lccundum dclcriptiocul^''^r ^ ai-omaticum cii lalc& pipcrc, aut rpp^^^^^^l^^lpccicrum,& fi inucnitur in ftcrco ^^»^^^^^^^^^'Cn: mirabile ctiam.Et dicitur cius ^c^^"^ ^^^i^pcnfio crt iuuatiua, ncdum potus
fa,&: quoniam cx fumma doloruhuius intefti ni , & quandoq; quidcm crratur in curationc cius maximc, & adminillrantur fubtiliariua<S?: calefadiua . Et lcuior hac cft,m qua cft humor cfFufus in (patio inteftini,& non -» [ cftcum iila. a B. cS iHattnfparfioncnota.J Quarc futiicitin curationc c^ius xquatio complcxionis,& humorum,& ad miniftratio ciborum frigidoru humcctatiuorum , aut prunorum pcrforarorum cum acu ,
mT Pi-^cipamt.vt rufpeaatur in pcUc-i [ lco nim , aut prunorum pcrroratoi um Lu.n acu , f^f^li^aiucerui.autlana arictis.quaccpitadib, lo jnfuforumin iulcb.dcquibus (umanturxx.nu
t^/^^^^f ^bco.EtGal.quidcm tcftaiur iuuaipie- ^tm^^ l^u^pcnlirSc fi non in alio>faltcm in ar quLi ' ^^^^^^^^ii'» y 9 corpus intcftini adib, ^^^^ficcatur,& tcnrur,cft magis ultimuni ^^amcnto,quam ftcrcus cuis.&illud quidc
cyj.yj?^onginquum,<5c cxcis,qua; curriithoc jl^^J^^^^^i^^tfcorpionc; aflati: ipli nanq-,uchc-. illud ^'^lcnt colic:-e.Et oportcr,vt cxpcriatur ij, ' '"P^^i* colicam vcram, ita ut non fit cxpc 'Vlti ^^^^^ '^^^^^ ^"}-^^'^* colicam mcndofam.l tcft ^ ,^^'^^^';iiad lapidcm rcnum pcr fc,& in colica ||L ^^^*^«?ns,6c cx cis, quxlandantur in dolo^ m /^^^hcir,(5c vchcmctia doloris,cft ut in po kd.?]^^ conni ccrui aduftum,& dicmK,qu6d ^•^^^olorcm,ftatim.
mcro,<Sc fimilitcrfoUiitur matcria cficis, qua: funt , ficut infufio prunoru cum chryfomilis , & ficut cum aquagranatorum,& ficut cum tcrcniabin,& iiracolt, Sc ficut cum pauca fcamnionca cum iulcb,& ficut cum uioUs,&ryrupo cius'A troch.iph'us,& rob ci us,^' qnandoque lulftcitlaborarc in ipfa, utfumatur ' [exprct- ^ B./vlia liwr». fiocartamicumlaachci.] Autfumaturoleu emuliio carc». dcaquaantccibum,aut fumaturhcla dccoda wifawfiwbut mcnXofam.Etcft cum olco,& almuri,6c quandoquc rcquiiit ne ccflitas,vtadminifti'ctur ciyftcrccx aqua volubilis cu baurac,&: uiolis'^ [ conditis] olco vio.
kMx litera.
i'a.rut7qua hoL-dci cum oleo uio|.& bauradi.d
^^P^J'a vcro alia funt cmplaftra in quibus
rpotusaut ncccftarius,cftuthTcalitftlud,] qS ,^b,bitu8 iaOi cft licut hicra picra.ipfacnim clV mcdicina ma getinco. gis iuuariua ci, & fcammonca cum pilulis dc aloc,&: cx clyftcribus clyftcrc modi huius. Rcc. tnbulorum ?.xxx.<5c foliorumhcle M.i.& uio Jarum ?.vii.& focnugreci,<5ccartami.& radiccs ^ ^oluLioalTqTia,lVcu'tcm^ foeniculii6c granorum mcllonis contritorum,
coloquinthida; , cu mcduUa cartami , omnuun an, ^v.<5c lcbcftcn. xxx. numcro,& tc- - ^ - - ' i-cniabinpondus c.xxx, caftichftulai^x.acco-
quanturomnia fccundum c[u6dconucnitin fmiiliciiisAcolcntur ^ [ jfuper cam jtH,^po„tor almuri^xii.<5czuccari rubci '.xii.& alocsaur. i & baurach aur.i.& admuiiftrctur.Et coucnit in hoc capituloctia,dareinpotuftcrcus adib, & poncrc ipfum in f [ ftupct^cicntib.& cly ftcri f b. clyamb.ac businhocloco,quoniamualctad fcdandudo
CCn'i >quikiviii^.u. ,
P3 Y^^i^^nun faclum cx fcllc uaccino , & pul pl3;p^qinnthidx,& fimilibus,& alia funtcm «mn non intcnditur folutio , licut
Hii ^^^^^ cx fcm.vrticcc cum mcdulla carta di^^j ^'^plaftratio cx fcmmibus, & hcrbis prae pljV^^^^^ponunturin clyftcrib.ctfiuntcis cm thJ^ Y^ gi-anislauri,roUmui-iodo.Deicriptio
baft^^^^i-iiccipcccrxcarmct viij, glutinisali-
cjiraiecvj.turbith carmcciii. ftaphilagri;!! loreni,&] quandoq,- lcdat acuitarcm matcria: ^ '^•^•Py fcrhi,lkmpfuci,baccarumlau- ^acientis dolorcm,6c rcaihcatiplam .
*J)e curcL colkiifiiBi!, cx mentione choler£. Cap, 1 8.
* Vraciuseft,ut aperiasuiascholcrecu eis ,
O quajfcis dc illis.aliquid , quae innuimus in capitulo iacritiae ; dcinde adminiftrarc , in quib.cft- [lcnificatio] & pcnctratio ficut mc-
..cau uiuiuv». duUamcartamicumficubiis, ctficutb [confc-
cudcn'cti,]cft nieUus,& ctionescolicorum,] & quandoquc tufticit in galan^e> ca prajmillio (icl;c elixat.x , & condita: cuolco aqu9,ct almuri,ct fmapis iupcr cibum.
loq^^^-J^^^^^.icx^lupinorum ficcorum.pulpe coiie.^ ^.^^^'^ omnium an.carmct i.& s.lcamo- ; lu^ c^^^'^ carmct iii.fcUis ^ [ uaccini, ] quan ' j^^^ ^^thcit. b t [ ] fiat cx cis lini
cq jKl'^^! fpftrum,& itcrum ellcbori,fem.urtiau^L "^^^iT^ii,omnium an.pars i.ix:llis tauri,ccrc nijf.^^^^^^^i^au.pars.s.adipis anfcris partes 111. hfijj ^'^bumbilico ufaucad radiccm uirgx.& ^Ua.,'\^^^nn ipro^[nii
^^^uc additur in ipfocortcx^ris.
^ ^^"^pormonibus colici>ifrlgidx. Cap. l
V^P^J^ationcsquidcmfunt^ficiirmiliu^aut hcrbiS^^^^^^"^ airatum,aut faaum cx feminib.& Calef^X^'3^diais in cap.clyftcriorum,contrixis, ^Xu^^a^^'^C)tcc1:is,autinaifis in olco calcfaclo, ^ ex pj ^^^bus ucro cft okum cucum.afinim, CUnq J^^l^ oicum finapis. Etcxcis cft quod- ^mvil ^ ^^^^^^ 'Liiscx olcis caUdis,poftquam in cunch "^^^^^"r caaorcum, &cuphorbiumieiJ^J^neccfruatcm.
A cholerica. Cap. 1 7-
conuniictfa in
hoc loco,qiT) ip
a B abftcrffo. b li. confe^i^
^ ^ecundum ueritatem opbrtct,ut nii- 'toccd • ^*^^^^' de capitulo pundbionisivciu nos ""^^us fccundura coufuctudincra in ip
DecHracolici& apoHernofA calid^ > €rfrigi<^^' Cap. iV'
1N facla quidcm ab apoftcmatc,n [ oportct ut cuacuctur fanguis pcrphlcboto miam bafilicai,fi ctas,cidilpoiino,& uirtus , ct rcliquancccflariaconfcntiunt inca aui laciut cam ncceflariam.Etfi fucritapoftcma uchcmc tis magnitudinis,etperucnit adhocut comu nicet ci rcnes,ct rctineatur urina,oportcbK uc fiat phlcbotomiacxlaphcna,ctpoft bahiicam. et incipiatur incurationcciusm primis,abac ccptis frigidis humidis,ficut aqua citrulorum, ct muciiiagine pfyliii, cr qux lunt fmnha lUis,
cut.i^iana ,Vu,d\xA alharmcl,& origanui«.
chamajmiila dccoda in accto. De cura c^oliae fuB^ cxfoce.
1N fada quidcm proptcr cibos, fi po utcuomat rcfidunm corum i"/^^"Larn' ciat,& dcclinctur cum cibo ad ^^l^^^^^Jj^ecclli ro gida,& calida.auttcmpcraralccundun '
|>F uiftute fcenugrxci.
pr^tcr cncurbitam.incftcnim ci proprietasma la in cgritudinibusintcftinorum.Etcx illiscft, vtiumatur fcm. pfyllii 3. iiij. Si olci loC boni vnc.).&: conquaflcnturcum vnc.ii.aquit,& bibantur,vt lcniarur natura.Aui aqua granatoru ciuorumiaut aqu^ foliorum althcc:& aqua cn diui^,6c aqua foiatri.Et quandoqucponuntur in huiufmodi firacofl:,& caliatiltuia, <Sc bibun tur. Lt qu u n cccfl ar ia fu n t in hu m 1 mod i di fpofitione clyflcria , ciyftcrizctur cx aqua hordci cum aliquatulo cafi^ fiftuiai,&: firacoft. Et fi in aqua hordci dccodx fucrint fcbeftcn<Sc uioie crit magisconucnicns.Etfi pcrmifccatur cum aqua hordci,aqua foiatri,& ai]<.ckcngi,crit vchemcntius conucnicns. Et nos diligimus ad ca cncmata cum iadc afinino,in quo diflbluta cft cafia fiftuia:& cft olcum cius oicum aniygdalinum,& olcum firaminum.Et quadoqucinuc-
nis matcriam cholcricam & acuitatcm pluri ^^^^^^i^ yyjmnn in ■ njD»'''^
mam,quarcindigcs tucutloluas cumcis,quc 20 ficutiusdc fpinachi)s,cum F'^^^^^^ l^l^^.^tia^^"^ funtficut fcammonca,& alocslccundum lin- fimr ink r-i/- nmnic nlin & ha:c l^ibi^^-' gularitatcm : dcindc pcrucni ad infrigidandfi , & humc(^l:andum.& cura fit fccundu apoftcma iit fit iliud magis confcrcns,& magis iuuans.Et quando pcrtranfitiiarcinfirmitas hunc iocu , & appaict lcnitas pauca . tuc ncccflariumcft vt ponas m ciyftcribus aqua hordci , foiia aiihcc , & fcmclini,& aliquiddc^ [ rubca,& fctnugra: cum] & chama:milla,& ancthum,& caulcs:aut
tatcm. i^.t iubr icantia '[ f ngidaj ^11"^.'"^^ b [ jn pinguia,& proprie iusgalli t^<-'^"^'^P'^'';gt jnco/ fcquatur] doncc cadat,& ncm ^''-"'^" ^tui-,^ fortitudo,dcindc dccoilctur , & ^"'''^J^.j-oqua' frangantur fupcr iplum oflacius,<x ^ ^^^^^^^q^ turin aquapiurimauaidc cum ialc, ^qua» & polypodio, quoufciuc d ifloluatur ^ ^^-j
& rcmancataquafortis,& lorbcati
doquc ponitur in ipio olcfm '^.^'^^^^^g^jbuS^^ I ficutiusdc fpinachi)s,cum puHi^""^ ficutiusdcpnmisA aiia & ha:c J^^";;.*;;:^miti"'
cducuntcam,autlcniunt iplamA c j.jifli tcr iplam&corpus intcflinorum, t>^ .[^^^01. intcr ca, & pr^parant fcccm ad ^"'^^^iniftra Quiim crgo bibitur loiutiuum^aut^"^ ^^^alurclyflcrc allcuiaturcxitus H'^''^ ^^JiAain^^^ mmrllrcnrur clyftcria ^ t [ i ^^'Lu^c^! lica.Et cly ftcic cx fucco ficl^>6c "^^;,^t,no,^
tritarum', & almuri & t [ j-^!?Ercly^r fuccoscorum,autolcacoru:&poncin catri- 50 baurach (ccundu quod docui Jpfti^^i^piig^^^
4 B.ront uiolx. f r.un|uenta.
:^uodciocuiJ}^i-'' .jpiigu rcitai^iau,Rccipc ficlxM-i. & lum i.& ficus.x.numcro,aqua5 tur in ipfo aithcx albc aliqin^^ ^roiici'^^"^ donccrcdcatad iib.i. ctcolcrur& ai'^';!; 4« fupcr ipfam zuccari rubci 3-^^^^^ ■ i vnc-^^ ct almuri vnc.s.& c t [ J ^^^^ icfciP'^'' cly Itcrizctur cum ca Et itcrctur c ) ^ ^|y(terc doncccgrcdiantur omncs i^^ruiii^^^S , . . . . - fiarficuthocclyrtcrc.RccipctnbuK>f^^^^j^ii,ii
& ficutfcmcn lini;deindcdcclinaad icnificati 40 Jypodii,ctancrhi,ctcarrami S^"^ ^jniei'^^
plicatum fucci vua:,& cafia: fiftula;. tt fimiiitcr ponc in co , quod bibit ad folucndum zuccar. rub.& ponccibum corum aquam ciccris dcco c B. AHaliwra. cum ^ [ hordco cxcoriato:]& dctur cis ct
aquahordciex m potu aqua foeniculi . Emplaftra vcro fccunforucati. dum horam fint cx ipfis,cx quib.fiunt ciyftcria fccudumillam horam.lncipc igirur in primis cum cmplaflris inffigidanribus,.& fitin cislcnificatioqua!dam,iicut. [cft aqua violarum]
ua plus,ficutcft chama:milla,& e [ humcclatia] compolita cx ci.squas funr,ficut olcum rofarfi, cum olco chamxmiIlino,& mafticc,& adipib. Quumcrgo fublcuatur,pauiatim ponantur in cisgummaalbotin,& foenugi^cum, & pix.Ex curationibus vcrobonis facla; abapoftcmate frigido,& cft parta valdc,cft ut lumatur oici iaii rini,pars).olcideoliuis parsj.& adipis anfcris, ^qualitcr pars j. cftcnim mirabilc Etf [confe-
an.^.x.ct ptuna x.numcro,cthcusx. .^jgjinif uiol.M.i.ct turbirh pondus ^ ii- fcrcni*''^? et icm 1 n is ap i i a m boru m an . • 1 -^^ fira<^^ !j ct tamarindorum amborii an- ^ainor^ ctcafia^filtula; amborum ^^-^'^]^'^ ,.n-\i(^-^'{ ficlx,ct ramorum caulium , ^i^^^^^^tur % dccoquanturficut conucnit, ctpo ^^i^^iP".
dccodioncm corum coiatam "Vauiach^^j,' rubci^amborum an.dracii.xv.ct^^^^^ ^piiie '
rB.wiuie. queteradhibcjcicmplaftrafaclacxabrotano, 50 ctoieififaminiaur.x. et fiatclylf^^^^^jiuiif
& anetho,& fquinantho,& mcliloto , &reliquis mcdicinis, quibus curaturapoftcmata fri gida dc illis,qux fciuifti in omni loco.Et cx cis qua:ualde confcruntipfi , cftcmplaftrum de abrotano fa^um cum alphalto.
Tit cura coUca melancholica.
Qupd fi rcs fucrit vchcmcns ,cr/^':^I^J^.iitur^'t di ciyftcrib.non iuuatur,adminJ^^jj^,^plii^J fteria fortia prxdiaa in capi?"!.^ \ ^^jifcr^^^ matica' narrata: quoniam ipl^ -n^A^ct^^
cft ciyflcrc dc alufiicm.Ea aurc, q"^
C\ Portct, ut cuacucs mclanclioiiam cu cis , ) que funt ficut dccodio cpiihymi,& pilu 1« dc lazuicj,& fimilia: dcindc lcqucrccu pilulisdcalfccbran,& lcrapino,& fi ncccflaria funt ciyftcria,ponantur in cis polypodiii, & cpithy mum & lioecados,& ponatur in c'yftcri' us,&: fuppofitorijsiapislazuii conti itus iicut puiuiii, autiapis armcnus.Et quandoq,- ponitur in cis ciyftcre corticis radicis muri . & cmplaft;ctur
phlcgmatica:,faaa; t [ cxjfa-ccpl^^; uibui^^^, gji cft ciyflcrc dc alufncm.Ea aurc, ^TZ,\oict -^^ funt,ficut^[daclylico
ct diacydonitcn.er ifta q^^^-^ ;v,^tur ^""l^ia jt'
tur, nifipoftquamnoninucnujll^-^r^f ';if; \^
i^mucniun^^>^^^! ^ pra:diaaht[^ -^'"^^c^^i^^
^ t [ ] plurimi iu"^^"^^^" ^atii^^^rfn^^^
funt inter uirtutcs duas,eft ut Hn ^^^q fil^ rubcictpcnidiircfoluta intant^ f^f^^\c^ no quantum ipfa funt,cr ^^^'^^"^"^ja; bil^^^lju^ dccodio ficuum cum icbcitcn, ^ „ jpfaj^^^^jo'^ triplicato.Quod finon confcf^^^Vys,til^^^^;il quc diximus dcckctuaujsprp^^
Fen i6. Tra6]:. 4.
. ejrufatio pilularum,<5c k C fyruporum ] for- ^^.^^'"'c^pjtulocouc..! piilcgrnatica;, narrat.is ad ^,^'''^^'^^ ipfa lu-ic vdi nivjiiris iuuamcnti, s f J^'^?'^^"'--''^'^ vchomcnrcm phlegniatis, <& ' cftu! f ^^^''^^-i^»^ cx bonis. 5c fortibus in hoc , fiftiil • ^^*^'^^^'*' ' Loleuni j lcbcdcn & calia \1 '^>^^^^utfacit iilud nccdTariinndifpofjtio , f JP^^^^'" [ fuper aquofitatcm fuamij& pona ^ /'l^a hicrcpicrcpondus ^ij.cninpondcrc
- ''«'«cj.. '''<i"lvcrua,&iici-a^m
Siei i,^.,„P'^t^4us '1 [ ii.cum pondcre i . vii. olci dc ] rum M ^^^^^^^ dcco.lionc ancrhi.) Et itcv ' ffi(, i '^^^^ ^^''■^^i' ninlra comc.lio.ic pilcium pg^^*^?rum>(5coLiorum -livatorum^n ac ] fn- W^r r ^^^^'^ ' rccipat vr luituf rcm pltirir
'ius lo-
•arantc i
mngatur dorfum cms , & ilringantui" cruiacius lortiter ualdc.
Pc cnra cclkdi fi.cfx a tur;ni'jus, C;r/>. 2 s •
OPortci: ut fcia5 iHa«i cx fcrmonc noHro in vcrmibuSj<Sc cur itionibus corum. C|nod fucrit fupcr vmbilicam,tunc adminiClreiur ca,quc bib.untur.<Sc i\ fucritapnd vmbuicuni , (& fub co,tunc fiant cly (lcria dicla ilj ic,
jc^^^-' M^^JJnritarcm,qnam porcd, ociadc cxerci fefQp^^''i'nou«:atur laborc,aliquo,& fortnf ,t rarif • ^^^"^^-^Il^^^^ caufa fucrit vchcmeria H ^.f.p^tiscorpori?::5c fudor,aur caliditas vecris, rat;L ] o p o r tcb i t v t a f i i u i n i (1: r en t u r cu
f r ^^^"^stacilcs prxdiacc in capitulo colicx . ^ fi}^^ 1 Etc,'l:ncccaariumiilis,<5ccis,qui fic^j ^^^o-svt fumantantecibum lubricatia, ^lniu^^P ^^^''^^ ficlacondiiacum olco dulci, 6c ficub ^ ^i'"acoll<Sc ouis forbilibus , <Sc vua <5c *iio'a^^^''^ cliryfomilis:<x fumatalmuri in i<:iu ^Ur i ^^^P^^^^a^-iqna; m iciunio.Et multipliccn (IccqI^^^^o (uo piu-uia & iorbcant antccibum pii-J^^^^H^ cauliura dccodoru incarncagni iii^^^^l^^^^^^vtiraliinii: puiguis . Et li raritas fucrit M^^^^^ hipcrfiua, iu/piifa ipfijm cum oico ^tnil ^^y'^'^^^^'^^ i" vngucto,6c m ccrato poUiis. Hej. P '^^^abalncationccum ndminiitratio.
DecuracolictX^faBaexrupmr^. Cap> Ij- ' ] af B.Curicon
Egaturcolicainfcipfi,finon rcmpuctur "^^^^^^^^l . 1\ pcr rcdifiracione rupttira: " [ dcmdc prx- n-ur* dein-le. parctur.J ''[Narcotica,]Iamdiximusinlibro b — B. vniucriali qualirarcm nccclliratis alicnatiouis ci. D-regJmi narcoticorum.C^mSd fi fortis fiat nccclluas, <5c JV;^";;;!^^^^ ;ion fit corum excufatio , tunc conucnicntius corum,e(l ph!lonium,<Sc cofectioncs; quas cgo dicam inaaridotario,5c omnc narcoticum.ia ?o e]uorccip!turcai\orcum Et cx cis funt trochifci aftarcquorum defcriptio.Rcci. croci,ftora cisliquid(:,zingibcr, pjpcris lo,gi,fcminishyuf quiami allDi^omnium an.?.i. opii.cartorci,aml)oriHnan.?.quartam.haatcxcispilul.paruc,<Sc fit dofis carum cx duabtcrtiis ^.vfq; ^d ^.i.Mc dicamcnlx)num.Rcc.radicis pGConiaj,6c cro- <:i,cordumcni>cypwTi,omniu m an.vnc.ii.foUo rum menr.E (icciT: , cofli,myrrIia;,pipcrislongi,amomi,fpica ind.x,omniu an.vnc.iii.fcmi- Q jiisapii,^Ccorticisjaniudcn,zinigibcris,cafijc, (1.^-^8^ carpobal^ami,omnifi an.vnc. iiii. opii,fcminis Jiyufqutami , corticis mandragoraJ omniii an. vnc.i.mcUis quantu futFicit.adminiftretur poft icx mcnfcs.Etiterum adriiiniftrcnturqucdam cly llcria nota,tepcrata,<5c ponatur in cis caflo-
rci 5.S.& opiiquantitastabx.ct mit)US.E.tquan nitur opium [ folum ] in olcis clyfh' *
Part 314
vicin^^^.^^^^^^confort fumcrcca,qux funtfi
JK^at^^^.'^ ^^cgimiais pr^\ii61:i , 6c ponatur bal Jlmi^^^^^^iiscum aqua fr!gida,Et li fucritcaufa Cutj^" ^^^^ prouocationis urinx,cxtrahc fxcc pj.jj .^ ''>SUa; fcisidcindc multipUcctur in acci ccs r ^/'3,qua;funt ficutdactyli , pa/TIu dul-
^"^^^icix , 6c pcn 1 dii : 6c omnia,qux mi mulchi Et quandoque iu tcnta^f^t [ '^^^finam^&lcniuiit u.aturjim- n.^^^^ A.n,.u.. ..1«^
^ ^^^^^ colic^ fngid(Z f(ici£ ex ciebHitate expul^
\ fjl^^^Odo confcrunt adminiftratio con tiieoj ^^*tjiu^i^<3^jt^,^.,.jaca ,5c mithridarum, <Sc ftiltr^.^^''c^n.5c fagzcnea.(Sc diamartc,<Sc admi crag^, iolutionecius,(p eiUicut hicrapiopo^-J^^^^l^alpccicrum^^i^ oko dc kcrua. 6c ^Hda! ^^^-^ cib.cius,dc cibisbonis. ficut funt
laij^^l^ l^^^^gi . ^ Ci^rfirfU^n', r'i,m rn ih itniibuS
doq; ponitur opium [ folum ] in olcis dyltjC^ * "^cdm m ris.ad colicam. Etquandoq; ponuntur cuhoc fcrapinum , ct afia ct olcuni baUami,et aiiquid
■ " ~ ' 1 CJi: B.liaita»
opio,ct caflorcodifibluti^ in oicodc fcminib. ct fubmergitur ins [ olco Ucinium ] ct mittirur in anum,ctponitur ci fimbriafili, ct dimit titur cxtra,erinfunditur onmi hora,ct rcnoua jtur fupra ipfum mccliciua .
"De cibationecolicorum'
Cap. 27.
'rg^ 9 6c alzirebcgi cum carnib.leuibus us,
^^<^'iciSifaa£ex dehilitcite fenfusyCt emsab-
W V ^^^^'^'^.godion^&ficut-^Ulkii^adRsj^Sc f c^cii.'^/^^^^^-^i<-iatuai.Etcx4iyrupisjficui
the utal-
^so;b[f? ?^^^efufenV& uinum piuum , & cx cellar
QVod omncs habcntes colicam cibo indi gcant lubrificatiuo,lcnitiuo, ert rcs , in qua non cft dubitatio.Scd <Sc quod confortatiuoaliquo cgcant,cft rcs,qu«cft apud debilitatem apparcntcm, pp ucbemcntiam doloris , cc multitudincm cuacuationis . Etcontortanti* quidcm funt^aqu^ carnis dccod^ fortitcr,ct va tellus oui forbilis,et mcdulb panis diiroiuta in iure,ct uino.Qupd afit dimillio cibi pcnitiis ht iuuatiua coUc^ phlc2;matic<E,ct uetoliE,ct aliis, cft rcs currcnscuriu canonis,Er quandoqucnc
^cngi i^^^^^o 6c clyftcrizando, oicum^ [alkc- Pric^^ .rf .<>lcumalkciua.<$c oku dccofto pra ^Uod fc -^^^."^ '^^ olcoxt pixiii^plcQ/ecundum l>tcul } ij^iocLspra:tcritis;. \a ^^''^^''^tkcl^extorfione. Cap. M- <V4 *f^curaeiuseft,utfcdeatinloco ^ [ oc ^^to j fricemr ueuicr cius cum tattu
irium cft,utponantur turbuh,ct lcammo.. in iurccorum,ctin panc ipforum.tt opor « it fitpanis eorum ^ [ Kiskaricn ] tcrmcnta
1 1:^ g'^^'»» UCIUWI
tcf utiitpan
tusnon azymus.i^t C ^ confcrunt plurib.coruin,aut no noccnr,hcus, ud purus. ct paini>,ct c L algcmicn ] et muia o [ humida, ct oia iila,qua:j funt duicia.ct mcion ucucmcntis ^^^^^^^^^ niaturitatis. Ampiius cibi apollLiuujx,ct cnolc iu.,^uum.
Eotly Europetin Bools, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LIC.
e\ t. fcrculum f tli.&alfrach
gB.& alcanabir
h B.retentiQne, quia ex i B ipfius.
k B.
|fi.CHam aOaja
quas ipfum oportcf uitarc,runt, ficutrc^^^^^^^ vcntolitatis, & rctcntio cgcftionis . <x ^^^^^^^ liipcr cgcdioncm in ^'cntrc,& P^^P"^^^ oo» imo oportctutcommoucat ^^^'P^Jl^VLodrc^ ncm [dicmjadcuacuandum.Etlcias J ^^^^
^ ricc funt lubricatiua frigida,ficut aqua hordci
Sc ius dc lcntibus,& alcsfidabcgi,& ius dc fpina chijsjlinon timctur inHatio (pinachiorum:& [ ] quod fit dcprunis 5c hmiha. lus
autcm galli dcci-cpiti,(3i: alcanabir * t [ ] clT: communcci,quc fit cx f;\:cc,& frigida: cum fpccicb.luis. Utnondatur Uccntianicaincgal li dccrcpiti.In carnc autc^^ [ alcamburati] qui-
dam liccntiam non dant proptcr ilhid , quod cir acciacrc acDuirarcm m ihl-— - ^^ndo timcntdcht[ jcarnc [[cuius] cxtrada lo doq^ iUud pcrducit ad hydropifiw-t^JJ^^^^^^^
cft virtus in cUxationc k [ dc fupcrfluitatc.] Et qucgcncrat tcncbrofitatcm vilus.etuc quida ficut Rufus, <5c Gal. in Ubris ^mSy&c pro-^ ct cpilcpfiam,ct quandoquc ' ^^pef
pric inUb.dcthcriaca,dicuntq?caro ciusiuua- ris , ct facitaccidcrcfpafmum^ct nioi ^^i^i^i^ tiua cll,' [ & fi non aUtcr,faItcm bibitaj & caro cibu cfi: mahis ci.ct potus aqua: frigi"^' aUiudub fimiUtcr . Htacccptio ahnuri anabati antccibum, fcptcm forbitionib.cll: iuuatiuain omnijin qua noncftcaUditas maxima. Etfimi litcr fofbiUa iuuantcos. AmpHus , quod proprium cft colicx frigida;,cfi afiumcrc almuri
tcntio vcntofitatis multotics facit ^^^^^^^i. Ucam, proptcrcaqiiod fublcuatcam» ^^^, mit ipfam,ita vtaggrcgctur rcs una, ^^^ ^30cit accidcrc dcbiUtatcm in intcnm'^^^ ^^^^^q
cibu cfi: mahis ci.ct potus num plurimuni ] fupcr cibum
De Ueos,& esl fmul coliu^quum (iccUit^ i^^^^ libus. Cap'
^ ^ . , -fLcosacciditcx omnibuscaufis,cxq^,^j^
& aUiam cibariocorum,&: condirccibariaco 20 I ciditcohca,ct oportct ut ^^^^'^^ ^.yj-atio"'^
c_ r-i . c j: . • Ui is,ct accidcntibus luis, ctcura» ijcjj^ct
ad iUud,quod didlum cft in capitii^^^ ^^^^^^0quadoq; accidit proptcr potationcn ^^.^jj^^ rum facicntium ilcos.Ht quadoquc ^^^-^ju^, vchc mc n ti a m u i r t u tis i n tc (1 i n o r u ni . ^ . i rc quarc comprchcndit iUud,quod ^^. ^^coli^* tinct iprum,ct cx cis,quibus diftcit ^ ^^iali^'* in iudicijs luis ,cfi quod multoticsn ^^^^^0'^ complcxionis fingularis,phiiqua n^ ^^^^ffigr 30 ca.Et plurimum cius cft, cx comple^ ji^ca da.ct propric quum accidit lU ftom jj^uni'^' Ccip, 28. lidusvalde ; tuccnimobtorquctinf .^^j^joq-'
oppilat ucntofitatcm,ctphlcgma,c 1 j^jijnC' j cft caufa potusaqux ^^''^i}^^'''^^^^^^^^^
rum cum porris,& falc,& condirc cum fpccic bus,qucc funt cinnamomu,& zingibcr,& origanum,& cyminum,& vrtica,& cartamus. Et oportctvt (umantur alcsfidabcgi cum Ipuma m Buialcgems» fynapis:& fit fal corum cx [ cinnamomoj cu fcminib.commifto cumcartamo,& nigclla,& cymino,& anilb.Etalicncnt omniaolc\a,ni(i rutam,& ficlam.Etin mcntacft inflatio ctiam. Ktcx potibuscorumxft vinum odoritcrupui yum,& lyrupus dc mcUa cum Ipccicbus.
*Z>tf his,qua nocent colicis.
« B.algiatorSi
REs,quaj colicis noccnt,aliae funt cibi: & a- Ux lufitopcrationcs.cibi vcro funtomnc grofsu,& vifcolum cx carnc lylucftri, ita quod lcporum^& gazcllarum,& vaccarum.& » [ alia- 'zir : & plfccs parui & ] propric fiuc fint rcccn tcs fiuc raliti:& omnc frixum cx cai-nib.& om-
. cibi ex fipiila &pani$..
cli.allechbsjzr, & alnieciirc, & aikifchie &alhheih&allauii tne & alchatayf Alia litcra. $i lau/.imc & al chataif funr. d B.alch^rchcna tiegiat oes nccent & alfatit & alxalabiu & la- 6icinia.
c t B.Alia litera ad Ifgidam. f B.tarcon. g B. proptcr ca lidicateir. h B alchcta id cft cucumcr lon ga« & akhayar .i.cucumer cois & alcheted.i. & cucumcr rotun dus & citonia & alhu cauiium & album raparuin ^ alcanabic. i h. algobera &• condiA. Aila iite ra & nabach, & aig(<bcra &apiu ^
ccflitatcm cius j 3 [ nam ^olor vcni giiiU cocft,cft j cu m cafu oppilationi-SP^ ,\^^d dolor cius cum incifionc tuiii^^a^^^jj^ccli^s totum nocumcntum cius cx illo.^* ..oi\<^^'^ . > ficatur ab co,quod cft in coUca,ct ap .ftjH* /
nc aftatuni quocunq-, modo fit; & omncs vcn phis multiplicatur in cOjquam ^ j.^^j^r trcs 3nimaUum,im6 omnia corpora carnium his.b t [ ] ct i^''V^^'^|.j^ti^
qui cft ex ruptura, ct f^^cc , uchcnicn^^^^j ji^oSj valdc,ct muUotics pcrmutatur coi .inrcP^
partcm,ct ^ [ quum plusj occr
nifi illa,quc cxccpimusantc.Et nocetcis b [fi-
mila, & ] azvmus : & noccnt cis ^ [alfucabcgi, vauic,ct muitotics pcrmutauu ^j- ni3'^'-7it ? & almidragari,& alkikatri:& albcathia,& alhu ct hxc cft rcs , quafi fa^a iccm<^^^^^^oC<^^'^^^ zunha]minoriscft nocumeti.EtfimUitcr d [ al n^jrrrm t^r f nnnmnlnQincciditn haiccucnncKctomncs nociux funt & alfccbcbit & gcncra lad:is, ] & cafcus antiquus , & rcccnsj& omnCjin quo cft inflatiocx cibis.Etolc ra omnia,pr«tGr illud , qd diximus dc his,quae
funt ficut iicla,& ruta^ t [ ] & mcnta 50 dit in colica,a qua Dcus tucatur ''^^^^uSr ^^.
nocct eiscum inflationcfua. Et fimilitcr cru- ctfinculrus,c6miftio rationis,t'tiP -nfln^ ,
in vii.ctipfcquidcm uadit ^^. aere P^^^i quofdam pcrmutationc, qua^^^* jjon^^^^i tiofOjCt dc rcrraad tcrram,pcrn;^^ qiii^^^^^lis, tudinum ucnicntium.hiquit ^^^^^^^[ioi^^[„c
ca,& ^ [altaraxacon]nocct cis ctiam,& ficutoli i\Xy6c omncs fruaus,nifi chryromilla , & pruiiacholericx,& cahd^, & fadx cx tccc ^ [ calidctantum]& nonalij. Lrmclon dulcisanteci biim indifpofiiionc lanitatiscft non nociuus plurimis colicorum.Cucurbira aurcm proprie & [ cucumcr,& alcondc, & cydonia^, & oua cauUum,& oua naporum & canabit]& pira &
totum illud cft fignificatio nial^ • ^ifatc^^-aif accidcntia acciduntcum conini^ ^^^ja^^^' chi,ctcoitatc ccrcbri.lnquit H'P cx dcftillationc urinaj ilcoSjmoJ^'
dor plurimus.Scd Gal.ignorauit^^^^^|jj.nt^^^^^^^ ct illcqui cx co phlcgmaticus eu> fof^^^j,. 'uuatur ' ' ---.1311 i»t
poma & propric acctolh , & ftypiica & zarur i frcqucnt [ & nabata & algobci ra & lcnrcsj rccetcs,& mo rafccni,& almirbcris,& lumach>& agrcfta , & ribcs,& quxfiuntcx cis:& quc lunt fimiliaillis, coUco non cft viavtcndi Uiis. EtfimiUtcr noccnt cis nuces,&amygdal^ humidx valde, & faba: humidc. Et dcgranatis duicia funt mi aoris nocumeiui,qua: acctola . Aclioncs vcro
rcum tebrcctiam,ctqu3^ j.j ntia uomitus maligni ct 31 -jj hj!^',jcft mortalis,ct bonitas uri^' j,is l^^^,cf
gultus,cft mortalis,ct bonitas u/^^Jj^ni^ .^;t' tudinc, non cft piurimc ^"'^^^aiiti^^l^fcU^ dum bonitatem/qualitcr crgo ^\iijtui' Lnd^ dctcrior ilcos eft lUc , in quo c^P^^^^s • ^^^tO;
ad fupcriora , ct nominafur ^^^^uMfl^ hc^ illc, in quo cft fudor fcrtidus, a rcm ftcrcoris . Dcindc iilc , in ^^^^
Fen.-'id; : Tra6l- 4.
f!ll^?^^1"^' deindc ille, in quocftcruduatio
ta. fi^^' . ^^^^^ illcVmquoxa-intcrioa: ]
S ^lj?^^^<^<^s ftint,utfitdoior fupra umbilicu, tUj.? ^^^^^ ^'gicdiatur aliquidomnino dcfubftcri iuuamcntum magnum cum cly
: que!?'^^?'^^'^^''^"^ dixit Hippoc.Et quando
f^x^^^ ^^^"^^-^'^^^^^ fupcriora , & cuomitur ip(j*j^y^^^^cs,(5c afcarides, & ixxtct oscius ,<5c
cofp^7?^^"^fio, imo quadoquc focrct totum iCfer • ^^^^ %nificatio non dii Wud^^^ ^xitus fceciscftinfepa ^'tus ^^^^"^^.^Si^iilLido autcm difpofitionis vo tiid Qnnf ^^i^^ infcparabilis,n5 magniiicatur ,
^^^ffu) h"^ cft.timt)r.Scd motus vomitus,& fub l||vl^^o ^^:^^'ntplufquam in colica , quoniam ^K^iip.^ .^^jntcltino propinquiorc ilomacho
L^^laiti r ^'^^^^^^jno propinquiorc i^j^-_'P^^-Et fiiiiiiitcr accidcntia trittitix 6c aa
frS'^ ^^^i"^^orcordis,6c fyncopis,& vigili? , b^is cxtremitatum . Ifia cnim in ilcos llmt
"'^ ^stico colica.Et cil [foex J in phlcg
in co,qui faduscftcx focccfortior,
^n^^^^/^^ncolicaiquoniani''^ ■ ]cft
risp^_ vchcmcntiorisaltitudinis, & maio
^Ua r^'''^ minoris quictis fupcrcorpus . fcoi'^ ^^^^^ apparct in ipfo intiatio oculi , 1, niii^/^^l"'^ in colica.Amplius figna diftinclio- Col,v^\^^;l^ 1 ^iniiliafunt iignis dirtinclionum
, . i ^
ciiii^ fl'i '^.^ diftindionum colicx funt , k pa^^.'^*^ ^^^^ i<^co doloris-,6c motu cius , nii^i f^n^^^'^^^^^^*"i^cnti cius cum clyikrib. Vc- %ni{i • ^ vcncnis fignificant accidcntia Dai)^ i \\^}^^^^ m al i ar u m an tc ci us tort 1 tu d i n e; Pcrtij. ^'^'■^^^'scaufa vcncnum,quandoquc
ita repofitafiint.C^eiritm qr^oit mn ab mflamniatione folu, vel a dummm fztibtUy j^d etiam vifadis & craffs hw moribti^ obftrutlio in tenuiori intcjlino poffit procreari, dubium nonefi.<sy^t Cjal.nona uif iditate Jola uel trapsitudi ne humorum jieri hunc affe&um admittit. admittittavnen ex multitudine fimul cum craffuic ientore id fieri.ut 6. ^^^' dc loc.aff.apcrtim explicat,ncmpe, quod a fola uifiditate & crajjitudine ahfquc multitudine tantain inteflinis obfiru6lio fiatjprobabile non efi.nonis tamennegaret etiam 10 cx aHri^ioneyComprejfionejangufilvte, ucmj^ a venenata quapiam afiumpta rc.velUpfu inteMini in froturn, & ab alijs quoque caufis id uitium Jequij de quibus Aetius Uh.g.
Jnquit Hipp.&c.} Ait Hipp.j.aph. ileo uomitus, fingultusydefipicntia,rel conuutfio,malum.fnter hac t.imt non omnus uomitus mahis efi.uerum,quamuis ipfum exitia le in uoluulo ejie aficrat,nihil tamen obHare uidetur/i uen ter uel ciborunt copia,uel cmuptela grauetur, quin vomitus in hoc ficuti in colico affe&u auxilietur . ^t exitiale prdfertim eft/iflercora euomantur : licet neque cum hcc uomitu omnes intereant. Vidimus cnim interdum nos , co quiflercora euo7nuerint,& oh duriores fAces,& ob intefti ni lapfum in fcrotum,effc perfinatos. Subdit Auic. fnqui- JHipp.quum accidit ex diffiHat. one &c.] z^ffert aph. 4/f „ fextx Jedionis , ubi ait fenex . Qmbus cx fiillicidio urine ileos fuperuenerityin feptem diebus pcreunt, nifi fehre Jn- ■ peruenicnte fitis urina jhixcrit.Himc locum dum perfiru tatur Cjal.tandern meiius ejfe ait fnteri , ignorare fe qu.n in hocaphorifmo Hipp.uirmt,nifi fonede\ffeBu ex crudo Yum& frigidorum hu^norummultitudine intelHgcndum fit.Affert ergo Auic.aaljnitentiamfm qua affeycnda,non ut quidam putant.Galemim infiiti£ .iccufat ;fed eins fententiam tantum defiribit. Exponit uero im pr.mreaapho rifmum,non de frigidorum tantiim lymorum- i opia: fed^t fi affcBus ex fiatibus fuerit In qno fiinc loco not.indnm. , quod uulgatus aplmifmornm codex, fotutionem Ijdbet per urmas:Auic.uer6 foiutionemper fudores pluvmos lc^iffe uidetur.quiz le6iio,&fi non aque probalntis cfi.vt altera, quod tamen matcria qudin uefica urinaria continetuYy pcr
cap. iS. Aphor. I».
^^^^nor^^^"^ ^cbihtatcm,ac niolhticationcm,5c
>:t : '^^'-^^^»^ -J^f & magniticetur dolorck ^Pfopt,./^^'^^.'^'^^^ ipfam vt non cognofcatur d
\ [^'^^iSj^Sf^^^f .^"'^^''^^^^^^""^'^^ lcquitur durirics k fcbri ^^^^^^ ^n cgcftione, ] 6c non critilt<i ^ ncquc cafus virtuLis vchcmcns .
'^op^^. ipiam vr non cognoicarur a
'^^Poile^^^^^^.'^'^ aiiam manifcftam. Et fadtum
qua uarias fibi uiasparat. Dc cura .
Cap. 51.
^^^^^^orcm 'Diocles Carydius X^P^'^^''^' nomina '^djb iih.^. quonominc & Gal &pofierio'
^^ejl^^^^y^^^^t.tutini uotuulumappettant,& fympto- ^'^'^ncnjp^ , ^^^yice^yi {hcuitaternpertinens ( depraua- ^'''^^'^cem ■"^•^^'//^'•^^ «'^ CiCtcrh- doloribus ) tum ad ex- ^'^■^^^^^j^c?'^"^'^'^^^^^'^ '^^^ pc/7/<?ir«r qumpeiten- ^ocii^^ '^^^ '"o?^«<^^ziewfm > cgionem peltuntur. ..Af ^f^zere fi^y^^ gy^eilia . morbus inmuitiptici y^^^^f^tio ^r^^^\ fy'f'ptoyna non vnum erat , intemperies.f
CVra ilcos appropinquat curis colicx, vcru cli fortior,(5c illud , quod bibitur , magis iuuatiuum ci\ in co . Et c(t neccflarium ctiam clytlercin ipfo:nam quum bibitur dcfupcf, & conlcquctcr adhibctur clyikrc ab infcrioribus, $0 eftadiutoriumbonum bibito.f-taiqualc cft, fiuc p r c m i ttatu r fi uc polip o n atu r 1 ccu n d u m nccchitatcm,icd quodcuquccorum pr^mitratur, oportct ut ponatur [aluid dcbilius . Ht multo
ft^'^^'^>/or«7'^'!^"^'''^ ^«^'^^-^ doior, & obflrutlioya qua ex ^ 0!!^^ *'^*^*-'«i-io.Dt' hacyretentionc inquamyqu^'
ti^^^^^-^hls ^^!^ ^^^fi ^^^-^ ^ (iolok procreetur. Galc.
^^^^^^.nnd 'X''^^^ q!^'idatiud,ucial9fieffus,&aridiora k fipy^, "'^" i-onfentit qui ex ' ■ ' ^'^'
crajjis & vifiidis Im <sy4t ccntra authornoficr ^^^generatm caii jas refcrt,a quibus & co- ' -antum funt
^^^^^^^ottfH^P^^^^^nr, intcr quas non du^t.
& humores uifcidi & crafft & ahaplu-
1 B.Aliaiitera.
tics lcdat dolorcm cius , forbitio aqua: calid? b f ^p^^^S [ aut applicatio ] cius ad ipfumcii propinqui- -ucntum. tatc,rclbiiicndoiHud,quod nocctin co.f tquibufdam uidctur , quod rcdius cft ut a:quctur intcfunum inprimiscum pofitionc^ [inflationis cius ] cum facilitatc, dcindc clyiicrizctur , ita ut pcrucniat cncma ad locum longinquum,applicationcfaciH . Etphlcbotomia hic cli magis nccclTariarnam h fucrit apoltcma,non critciuscxcufatio,& fi fucrit doior
fortis,cx quo timcatur apoilcma,oportcbitJf in ^^^^^
cipcre]cum ca.ctcx hoc quadoqucaccidit fcpa nc uel a locoes ratio malorum humoru in corporcproptcr rc P^^lfi^^nia. tcntionem coru «■ [ adolorc,] ita ut ' [fctcatjcor Jcjida-'**'''^"' piis.JEt quado&[fcpaiaturjhumorcsmali incoc ol il^/,o,v.,. AViC. Hiih poic;, ' ^
c B.fonisjuefia (irumenci lafuf tluncis.
d B.pixferuari ab ipio,
e B.abexpulGo
porccr difficilis fit cxitus eorum cum fluxu ve h B. tu«c. tris. ^ [ct] eft piilcbotomiacx ncccflarijs. ctfricatio cxtremitatum ctiam cfl cx cis, qux prohi 1" ^-^^" P''°^"" bcnt matenam facicntcm dolorcm,' t [ d.aone lua . ^ feparaudo eam a profundo.ct forfitan
cfi: ad miniflratio lubricatiuorum dcclinantiu adcaliditatcm, ctmucilaginum calidarumcu olco dckcrua,iuuatiua in plutimisilcos,mfi in ciiolcrico at apoftemoib vciicmetis caliditatis, ct fimilitcr decodio ancthi cum falc,et oko de lo co6tis cum co. ct fimiliterinunciiocorporis , cum olco calefado,et curetur iilc,qui phicgma ticus cftcum cis,qu^* diclafunt in cohca cx ebibitis,ct cumcis, quac funt ficutpilulxdc picra.ct omnia illa cum oleo dc kcrua, ct clyfleri biis a;qualibus,tralicntibus ad intcriora.ct uen tofus curacur cum cis,qua; funt, iicut illa, qua;\ dida funt iUic,cx cbibitis confeccnlibus ad vcm tofitatcm,ct clyftcribus vtponatur clyflcrcadiu
didum in huiufmodi difpofitionccol^^^^ quandoquc ^:[rctinctin eis,aclt^fcra .^^^^
inucnrribuscorum :ut ^'"^«^"'^. P^",.: accidit fumjin aquacalidafcrucntc,&cius;qu
cx cibispoticis:& ftypticis,& vilct^"^';,.!', 'ui^
cx ciDispoticis:& flypticis,(X "''''^r'"' Kiqiwi pinqua cfl ciira: fui rclariui cx ^^^^ YibunturA niagis' iuuantuc in co fuht ca^qUJ^»^^ forbcntur .
^ N NO.T A r J^ ^ ^^' ^
Voliiuli mus pulchre Hipp. ^^/^^^'^ f j^^J^^^ fea: ^ .de muiierc apudrifamemm ^^^''^^^ .^^^^^ & Gd.6.ciph.& 'j.nph.^i.defympt. cm. ^ pi&praitereaCelfiim lib,^.
rliO ■/■.■'■1 ■ Cap. '3^-'^ ■
toriumci>quodbibitur, crcum vcntofispluri- J Llud pcndet,aiit:acibo-,vtax. r , -^^^^ - - 4 , . j. I ticusgroflus:autvilcolus: autniJ ^ ,^
k «. rcarificwur
Part 315
ioar,qui vicina tii: doltiri.qna- (ioque enim •
bus pofitis lu fupcrioribus vcntris.ct quando-
l ticusi2;roflLis:autvifcolus: ^^^^'^'"'fi vir^'^^ fus, ' [folutiuus;] aut cxvirtutc.Nan jgbi' cxpulfiua fucrit fortis,cxpcllct: & U ^^„tfiJ lis,non cxpcllct.Et fi virtuslaccrtorui ^^^^jj^
fua-it fbitis mundificabit : '(ei#^^^^^ non munt! ificat:&rctinct._&vy^^-^j3fionc;;
intcflmorum,fi cit fortis i"^^»^^^^ .,:rtuscf"^' & fi ncn cft fortisjion indicat . oc ^ ^.^^jncr. pkxion \r. nam iTi^^ida & calida aiii ^^itio-
quchcccflarium cft ut^ [incidat illud,quod efi: coram dolorc.ctquandoquc] trahitur matcria ad mirach.crcomplcxionalispurus curarur cu cis ., qux fcis dc pcrmututionc complcxionis , ctcuacuatione humoris iccundumcp didum cft incapitulo colica; matcrialis.ctapoflcmofus caUdus cum cis, qua: funt ficut ca, quas dcfcripfimusincoUcactapoftcmofusfrigiduscu , , ^
raturcumcis,qu?luntficutilla,qua;diaafunt ?o& tu cognolcis Tcgimcn lccun in colica. ct conucnicntius illorum cft, poius " ' "
olei dckcrua in aqua dc radicibus,et aqua dcia p.amcQ caf- <iicibus,i [ct aqua caflia: fiflulc,] etrcliqua: cura tioncs nota:,ctitcrum'"t C . ] ancthi,ctbaccarum laua,ct fcminis lini,ct focnugrxci,ct fcm.althcf:: icm.maru omnium an. aur.j.radicum trium omnium an.aur.vij.ct ficus v.ct fcbcftcn x.dccoquantur:ct dcntur in po tucumolcodc kcruaiCt amygdalarum amara ru: ctcholcricus curatur cum cis : " [ qua: ditta ^ funtin colica: ficur il!a:quibuscnrantur rcliqua,quc rcfiduafun?]decolica.Etillc,qui fit cx - torfionc,curatur cum cis,que dida funt in c oli ll:ZTv:o- ca.Et qui fit cx ruptura , ° [ctiam curatur cum
pofJonut» re. pofitiouccxficcatiui ad cxpcllcndum illud,qd , ..inorai"^ - SC^^^JM
duccn.iovel .e ^ft] in ruptura,& oppilatiouc cius . Et illc , qui ^^^'^^^^f?''^^''''' '''^ ^".^^^^^^^^^ pouendo iilud p ^oilatiouc fortij intcftinorum ,cura- & quando non cxpcllitur,multip^^^^^.erjft^j ,o 5#
fiafi(tu!a. fpicis .
t\?j. quib.cura tur limile eius-
ncm tuam caufx .
^ ?^ N O T ^
Pro tioluuli curatlone pete Jf^tum S.RaJijn 9.ad Jlmanf.ride & Ctlfum U^-
De rnui
rSta duo pcndcnt cx cibo q"'^^^^^" ^^ft 1 titatiuc: & cx difpofitioncciLis. l^^^^^idi,^,
litur ad hcpar,cibi nanquc P^"^'^^^^-*^^ ^^^^\r * pcr qucmbibitur,cgcaio p)^^f '^^r^i^olei*''»^^^^ trari),cgcaio pauca- & quando "1 ^jrcg-^La j
'<,acdcac.xpulCftcxP[Oppil,^ ,
fum. tur cumiubrihcatiuispinguibus,& lunbusgal
pB vchfmeua linarum pinguium, & puUorum & arictum ,
^ N N 0 T A
q B. vomere &
jiiiaiviixi j^Aii^viiwiii» , f " f i ^
quorum iura pinguia fumantur alcflcdabcgi , ^ gnitioncm caufx.J & ziribagi,& propric quando ponuntur in cis ancthum,& radiccsporri uabati, &olcum aniygdalinum. bt adminiftrctur pofl illud clyfl:erc hUiXiidum lcnc lubrilis caliditatis . Et faaus,cx f?cc curatur in primis cum clyflcri lcui, dcindcgradatim pcruenitur ad fortc, & fiicccditilli potus folutiuorum propriorum f<^ci,ut dcponaturilluJ.quodfcmanfit.Etinucncnofi curationc incipiaiu r a uomitu, ficut cum aqua caiida,& olco filamino. Et quandoquecftncceflarium,utpouaturin co,quod'i [mpotu da tur: ] virtus turbith,aut fcm.raphani.Et pofl illud dctur in potu tlicriaca inagna,& albczar,& qux funt fimflia illis , & ponatur potus aquce zuccari, &cibusipfiusiurapinguia:Et quum continuatur fupcr cos vomitus : & non rccipiuntcibum: fumant inpotu mcdicamcnprc
& quando non cxpcllitur,multiplj^^;;^.,^^ cognolcisex cis,quai ^^^^t^^^ ^ [duarum fpccicrumeius,fecun
r /
De caufis cit£ aut tard(fi,mult^ ^^^^ ry]})it de quibusin his duohus capitibus defympt. cauffed&in fuperioni^'*^ mcmmimus.
TRACT ATVS De ucrmihus.
QVum ' [cuadit] matcnaA ri.fica plcxionc, b [ncccftana ' .c.h''^'ra!" tolerant figura:, & fornw.ec ooit^ j ius pra:paiatio in coraplciii
**WLfW •*.qiioniani ilia; m.ucrix, ' [quum ic-aiii-
Fen. \6. Tra6l.
^^«Pertinctci Cic fadofcpotcntc , ctproptcr enN,«^^^^^ ^^Lmtvcrmcs,ctmufca:,ctqu.T curfu ■"""^ ciirruntcx materijs putridis ct humi-
Jfe ?5 m a ''^'^'"l"^^ ^^^^^**^"^ fufcipiant dc for- *«iciii,. animal uermiculaicaut mufcalc, nam ] i>% d., ^^^'^i^^is cft quam ut iplc rcmancant fccun
iii jj!?'5^^nimal uermicularc.aut mufcalc, nam ]
% inrri^^"^^'^^^^^^'^'"^^!^ cumhoccp \ ' ini L^^liunt ] fupcr putrctadioncs fcparatas i ^^^><Sccibanturcisproptcr^ [comrau-
ZZi^'''^'''^'''''''' habitationib. ho dp-/ ^^^^'Scabacrccontincntccos Jbtvcrmcsq- 5r' ^^^fnsfunthuius gcncris. 1 1 non cl\ corii
ncr^'^^^^^ ^"^^"^ humorc, ipli cnim non gc- Vna^"^^^'^ ^ cholcra rub.ncquc nigra, quoniam gen ^^^^^ vchcmcntis calidiratis,qiiarc no fiar'^^"^^^ cavcrmishumidus,imocfl:cotra I calo ^^P^^^^oni ^^^^ ' ^ ^^^^^^ cfUrigida & fic ^ I fan,,'^?'!^4^iaaproportionalitatc' [ animahs, B . bra ^^^l"^ J ^^^^ cullodia cll attributa. & mcm V I Halic ^"^^^"^^'^ indigcnt co A' cfl: proportio- H^j f ^^'^"^ hominis,& oflibus cius , non vcrinte^ '^"'^ ell ctiam exci ,quxctfunduntur ad '""^><Sc rcmancnt in cis,& gcncratur cx cis cii,„p ^'^equc ctiam forma vcrmis , & color ,5^^ I^S^^ificat^quodipfc fitcx matcria fanguido '^^]^^n^atcria vcrmium cll phlcgma.quan- ^ini X ' piitrcfit, & multiplicatur in intc- W" ^'.^""'«'inct in cis. Et tu quide fcis [ rcs ] tate ^^^^^''^^'^gcncrationis phlcgmatis,f cx fatie ftioi^.^^^c^^fina, & comcftis, & dcbihtatcdigc- Jiisproptcrquamcunquccaufamfucrit, & hk ^^'^^Pi^^xionc mcmbrorum iTigida.Etcxci-
bisQ ■"^''^^ioncmc ^
^Jciir f • S^^"^*-'» '^int ipfum, funt cibi lcncs vilcofi , iicj5„, '^^cum,6c fafcoU.<Sc fab? , & ex rcccptioh ^ far i n9,& comcftionc carnis crude, ^ I . ^"s,6c olcru, <Sc fruduumhumidorum , h \ li^ ]&abiutionecumaquaca H^^nP^ft cibum, «Sc fimiUtcr balncatio poft co-
^^^icm,6c coitus pollrcplctioncm. 't [ tiiQj. 3 ipccics vcrmium funt quat-
'^N OTATJONES.
tatyi ^^^^Mn generatione a&um alihi a nohuffitit,nmic Hio^.fl^^^ hunc locum fhcit .dufUx de uemihu^s qux Kt Ji^^^ff^^ricecorumcaufa , &dema,
ffa y &de materia ex qua for^ €(^&rice ait Auic. ex fkflore potcnte.i. datore tat, 1^^'/^« ideis ipfos fieri.Jt Arin. idea^ pajfm refu Yia]^^ ^^(^r. I z.mctapb.in Auic.inuehitur . De matccreari^^^'^ ^^^^ aMt/;or,cA- matertjsputridis uermes pro iiiict'J^^^^^'^ P^ffimafjirm.ant.At contra fcntire Mifl. hd f ^ gener. animal.qui nihil ait gigni putrefccns , uiter^ ^^^^^^' C^^tCYum^quod ad hcvs qusjiiones fzicit.hre Uinnl^ p/^^'^ ^i^ ^''^^ tra^iandilocusypernnetj^ ad di ^^.f^ J^^^^hbuni.Satis tamen id conHat(quamuis A-
hintj^^.^^'''^"'^^''^ P^urcsnobilijfim philofophi aliter fen *<ie^^ ^ prianum &al!os multos noUra tempefiate ^'t€e!i^^^^^'^^'At de materia uermium diffim aliui quo %dp-.^^f''^demexputridamateri.i authos autaliud
^atlyi ^"^^'^^ ^ijgni , fed ex eo quod m putrcjcenteea Pmih ]'^^'^^tum cfl.ita enim AriH. ipfe cxplicat. ? . dg ^^Pcte "^''^'^'•^^f^^^o. Cditcra de triplici lumhritonm gcne tmu^lf'^- 5 hi(i.anim,Uide & Gai l • ^^^.6-
It Ortgi ^ [ & lati j <Sc rotundi,(5c lati , & sut ... afcaridcs,5c parui.i t no diucrfihcaturcoru gcncratiojniii 'ccudu diucrfjtatcmiilius,cx quo gcncrantur, 5c diucrhtatcm illius , in quo gcnerantur.Diucrfitas autcm cius,cx quo gcne rantur,cfl:, quoniam quidam coru gcnerantur lo.abiiumiditatc, fupcr qiia non dominantur di uifio,(Sc fcparatio cxpartcattraclionishcpatis, & cx partcuciicmcntiajputrcfaclionis. Etquidamgcncrantur abhuniiditatc , quam fcparauir,6c minorauit, 6c parua fccit attradio hcpatis continua,<Sc putrcfaclio,6c multitudo^ [coturbationisj fxcis. Etquum gcncratur,adiuuat adhoCjVt ipfi rcmancantparui, cp frx cxtrahit cosantcqua magnificcntur pp uicinitatecorfi ad cxitum ^ [fl^riclum.Etquiuaj gcncrantur ab »0 humiditatc intcr duas humiditarcs mcdia.Etil li.qui fiunt cx humiditatc intcr duas iiumiditatcs mcdia Etini,qui fiuntcx humiditatcin in tcftinis fupcriorib. funtpp humiditarcm di(5ta fccudo,<Sc qui funt in monoculo (5c itcftino co 16 funtproptcr humidiratc di(^la tcrtio,(5c logi funtproptcrprima , 6c quandoq; pcrucniunt ad fumma.quajcfl: ultracubitum.Etrotundi,ct lati funt proptcr tcrtiam,quamuisgcncrcntur ctin intefl:inis fupcrioribus, <Sc propricgrofTi , ctmaximicorum. Et fortancnongcncranrur nifi in colon,ct monocuIo,dcindc Iparguntui: cx laterc ad flomachum, ct cx latcrcad anum , ctparui funt proptcr fccunda.Et iflt lati,ct rotu di funt. quafigcncrctur cx ipfis uiicofitatib.fixis in fupcrficieintcfl:ini, quas coprchcnditpaniculus mucofus,uclanscas, quafiipfi gcncrcn tur cx co,ct in iplb putrcfiar,ct dc cis,minus no ciui funt parui,quonia liint apti ad cxpcilcndfi cu focccforti fpiifa.ucru ipfi ii magnificatur,ct accidat cis ut rcmancant fpatio aliquantulo, ct magnificantur in co , tunc funtdctcriorcsoib. quoniam ipfi funtcx dcteriori matcria,dcindc longi,na ipfi no funt in malitia latoru, quonia marcria coru.f latoru cfl: uchcmcntioris putrc fa(flionis. ct lati, ct parui plurimi cxitus funt ex anoproprcr uicinitatcani,ctdebilitate , quare non polfuntfigiin inteilino fixionclongorii. ct ficut logi funt vehcmctioris fixionis,ficpar ui funtuchcmetioris cxpulfionis. ctficuhabc tib.ucrmcs adcfl: fcbris, accidcntia funt fortia, ct maligna,quoniafebrisconfumit cibum ccrum,qnarc niouentur ad quaircdum ipfum, ct figuntur in inrcftinis,ct quoniamfebris nocct cis in fubftantia ipibrum,ct affligit cos . ct quoniafcbris addit in naturacoru putrcfa^^lionc, etacuitate^ct affli^^lione .ctquoniam cholera,. quum cfFunditur ad cos infcbrcs,lcditcos.Qua crgo inuoliiunrur in inteflinis,ct mordicat cu noccntuchcmcntcr. ctiam rctulcrut quidam , qubd uidcrut cos pcrforalTc ucntrcm ct cxiuif fc cx co.ct illud apud mc maximu clf ct"' [proptcr hoc] cleuantur cx cis vaporcs mali ad ccre brum>ct noccntci,ctquandcq; cfi rctciuioco rum in inrcflinis. ct quod ipfi faciuntaccidcre f [putrcfa<^ioncm] cauia fcbris,ct nou cfl corii difpofitio in hoc, quod pcr ipfos fit iiuiamciu
a B.
Bc conunuatur rextus. b tt.tnigni. t Longi & hx\ & rocundi , & afcaride.? & par ui. Itadodifli. nius manatdus kgendft puc^c .
c B.penetratio
d B.Alia licera. bteucm.
c s.Alialtrcra.
limiliter .
in mundificaticncintcflinoru, luuamcntum , AVIC. Pihh % quod
f B. dc rivr,»fa-
Early Europetin Bools, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LIC.
8t2 Libertertius.
quod fit pcr vcrmcs Sc fimilia coriim.in mun- ftomacho.quarc cxficcatur fupcrficics dificationc putrcfaclionis mundi,quoniam in ci cxlupc! ficicoris& Jabij . ^^^^^^"^''^^^JiaboiuicQinis c(t mundatorium cxpulfmum cx na- cxiiccandum labium acr cxtcrior , 4"^"^
tura, Er quoniam proportio cms,quod gcncra rat infirmus in humcdando 1^^^^"^^ V ^cr
lion\m7n7<ne '^^'^ P"^ '■"^'^^^tionibus iu intclli7iis fu- lingua fua,& quandoquc ^^^^}^^^}^^^^ ^^^{j ip-
ftirusTcnfiuen pcrflucntibus i ab cxpuHionc natura, maior cfl mcs rixa,& horribihtas locutionis, &
tem . proporti onc , vcrmiu m] & (imilium ad acre fc fit in forma irati malorum ^^'^^^^^'^^iiV h^.
h B.muforum. mundi,& tcrram cius. Etquoniam cx iitis gc- doquc pcrducunt ad alicnationcm prop ^^^.^
\iun?dl°%Tbo 'J'^" nocumcnra alia, - [quorum opcratio hid,quod clcuatur de vaporibus nialis,^^^ ^^^j.
m^^cflir^o cor° ncs fuut cx proportioHc cotum indigcntium dunt cis accidcntia karabitus,nifi ^/^. Q^^i-
))ori f\liaiirera cibo j & cx contrarictatc motus corum . Etcx ginu pilos,6c nonpatiuntur iodamA ^^^^^
^ H'" piopor^ i^Qc quod faciunt accidcrc colicam,5c cx con- tiuntur tinnitum auris,& accidif cis iti .^^q
muSorel- trarictatc qualitatis , lupcr quam figitur coplc- tium,& propric in nodlcct funt f ,^,^t
jntffttnrs & .id xio corporis,&: alijs . Et quandoqucgcncrntur ris, quali mafiiccntaliquid , oc qu^l 'c jnfoni
lotu corpus ho proptcr vcrmcs,<Sc icrpcntcsjCpilcpfia , & coli- cxtrahcrc linguam.ct accidunt cis j.jofor j
7o 'oraone ^^'^^ quaiicioquc gcncratur famcs canina,pro uo ,& trcmor,& clamor in ^P^"^^^.?^' ^sA^^ k
proporaone. ptcrca qu:a \ chcmcntcr rapiuut cibum.Et qua mi>:,& ira aducrfus illum,quicuigila .^'^jn
k B. appctitus ^oquc gcncranr bolilmu m,& cafum ^ [ virtu- cidunt cis fupcr cibum naufca,& tru ^^^^-^j. j^. y
cxore. tis oris i flomachi , proptcr clcuationcm lliam tcrfccatur vox coruin, & ^^^^^^^^^"n ^yafip'^^ J '
1 B %ore ipfo. ipfum,& ' [ quia inli isridant 1 ipllim, t [ forum , & apud commotioncm , cn q ^ /^^ ^^f
;;'^^Pf'~ " 3 firatus,&ciK'orumcgcflio,utplurimnni^^L.^
nit •i.'^^'^ ''fe quandoqucfcquitur vtrafquc difpofitioncs ra.j Cafus autcm appctitus,& cins ^'^^^^^j-^runi
ra & qualitJte ttcmor cordis maximus ,& pl u r imu m gcnci a- cft, fccundum quod dixinnis in cap- r^tian
ipf?..um caufan j^. jj-, ^^^^^ fantix.& pubc rtatis, & in finc a- ct quandoq^ accidit cis fitis, cu 'i"^.^^ j.itmli'
^bnem inX' ciolcfccntias.Et alcaridcs fccundum plurimum tur,& fimilitcr quandoq, ^^ccidutcis^c^^^^
macho. gcncrautur in cis, qui fiparantur ab a'tarc'in- ncs,qua$ diximusillic,& quado ^^^}^ ^nito^
fautix. Scd rotudorum piurimum cft in infan- lor,& a:gritudo,cadunt, aut ^P^^"^'!^^^.'jicci^'^
tibus,dcindcin adolcfccntibus , & minoratur quetur,ac fi circntcpilcptici,& qu^^^";i: ^di'
in fcnibus,quum tamcn jjlud totum fir. I tipfi cis in huiufmodi hora,vtcuoniantc^^^^j^j,(i
quidcm gcncrantur in autumno plurimum , ucrfificantur colorcs coruni , & ^^'''^J^|^^.faci'^
c|uam in rcliquis tcmporibus, proptcr pra-mif ipforum,ct quandoquc rcmouctur c j^Jo
lioncm affumpnonis n u<Ltuum,& fimilium,& rum coru\n.,& oculorum ipforum, ^^|tiini'^'
putrefaclioncm,& ipfi commoucntur in fcro, quc rcdit, & quandoquc iutlantui ^ ^^j^yjro
& plurmium in hora fomni,& labor quidcm , fcunr,auttcndurur vcntrcs corum, ^ ^,^'^.^01
& cxcrcitiu m vchcmcns quandoquc folutionc picorum , ct quafi o [ non lunt vcn i^cnian /
cducit vcrmcs.& quum cgrcdiutur ucrmcs ha- nifi hydropicorum.] ctquandoquc p ^ j.-j.jgi
bcntium fcbrcs acutas vjui,non (untuchcmcn tur tcLticuli corum>ct cmittunt ^^^^ i^a^tc^^^ .
t is malirix,nam fignificant lanitatcm virtutis , dum cum foetorcvchcmcnti. l^cU^^ ^^jinif ^^f]
& potcntiam cxpulfionis, & propric poftdccli difiinclionis corum,qu.Edani ^t^*^''. ■ c ^c^ '^'^,. nationcm,& fi cf^rcduintur mortui,Iunt fignCi 40 difl:indicnis,ctcft cxitus illius Ipcci >
' . iz;refiionc.i.anc->,ldcuidclongosiig'^^ . /juscii
ai 8. «orun exi tuscom vita.
maium, ct aa lummum corum cxitus in tcon- grenionc.i.anc^, j ocuuic ^oui?'^''."^ ipu"* r I bus cum cgcftioncnon cfi fignificatio bona, & motio or is fiou)achi , cf ^^^^^ l^icult^^ . i "^'"^^ propricantcdccIinationcm,vcrum"Lindifpo punctionccius,quod ip(um,ct dim ^^^^^ pjui'i' jjj fitionc fcbrisj cfi mclior. Vcrum corum cxitus gluticndi, ct calus .^ppctiius (^'^'^^"Vj^ri^^i^^/I V*'^ non in difpofitionc fcbtium,quando cu cis clt mum,ct i nocumctum cx cibo,ct jj^pp ^ij Js^ fanguis ert malus , & indicatnocunicntum in ctquandoqucnoccntpulmoni -^mit^^^ . corporc,& in intcllinis,fcdcorum cxiius cum cinitatem luam>& quandoqucacci |^p5, ^ , uomitu fignificat humorcs malos 1 itomacho. ficca,& trcmorcordis, & diucruta F ^^^^01 i^^ftijj
fiint fomnus , ct cxficcatio non ^'■"^ j.jtus»^'^,^- AISl^NOTAriONES. 50 dincm,ct cfipigritia,et acciduntpi jnio^^ .'jj
tuitus,ct palpitatio,ct apcrtio ^!^\ Qc^^xlis^^ Dlffiiilis hic t-H locus. Vidctur ^uk.quatmr lumhri nat ad clauiioncm oculi,ct accidit ^ .^^ corumgcnera conslitucreXUl. tanicn i.af,j.& Paulus li. vt rubcant quandoquc , dcindc ^^^^^^^ntrC^^^^",
^^" 4.^ ^4etiMlib.9.tres horunificdcsponunt. Bipp. uero fccntur . ct quandoquctcnduntut ^^^^^^^ & Celfiis duas tantutnim his etiam ipfi difcrcpantes.Ve- rum,ct fiunt ficut hydropici cc ^^^^fciH^^^^L Epift.i. rum de ku re Alanardus firipfit lib.^,episi. & ({ucm ciditcis fluxus ucntris. Cuni 1^^^.^ ^jjin H^^' fipift.i. tu uidc.Eruditijfime cr<m hunc locuru calli^itjUt nobis fa tundis appctitus fccundum P^'^''' /j^.juiii'^ ^ tis fit monHr.ifc loium . plicatur,quoniam fccundum P^^^^^.j.it / ^
gantur a ltomacho,quarc non ^^^''^pof^^^^Mt^ Dc fi^ni<s. Cap. 60 rapiunt cibum,ct moucntur in \^.\^ Lc v^^Lr r«-
motu noccntc ^ t [ ] acbiht^^^^
STgnaquidcm communia,funt,curfus laliuc, ct mollificantcancidcntcin ^^^'^^^^[ p^^^jjp' & humidua- labiorum m nocte, & corum vmbilicum . Paruos autcm ^^^5"' rci' cxficcatio in dic, proptcrca, q? calidiras cxpan- ani , & infcparabilitas common^^^^^,icC^^^^|,c ditur in dic,& coarclatur in iiodc,quumcrgo fum.ct quandoquc adco hf ^^^^'^'^'quLii^^^^cO' fpargitur calidir.is^attrahirur humiditas cii ca: dit fyncopis,ctinucnit habcnsco^jM^j^yP^i'.^ quare uermcs iucurrunt iamcm,&attrahunta gantur in intcitino fuo,grauitit^ div
Fen. \6. Tra6t.
<)mn h'^' V'^^'^"''' Etcx crs. qua; cofcrunt iilis h^._ P^sclt, utforbcant aliquid aceti in tcm-
>"'&4L . ^•^'fcmc.v A'ctionh.i).Sedpcte& UiUnardumlo
^^'^^h^iornapkeolienfis. cura .
I ^^"^'o>qua; attcnditur in curationibu^ vcr rai^ff.'^^^^^'^^^''-*'-"prolubcantura matcria gcncficctl'^^^^^,' ^■^comcllis pra;dia:i.s ^ mundi- 0,,,. ^ P'^^<^guiaaggrcgatum in intcftinis ,ex
grcgatad confortationcm appetitus Sc intcrfc dioncmA cxtradioncm corum,ficutaJocscu aWinthio^cbibitis pilulis tadis cx cis, & [ cpi thcmntcj fadocxcis, ctfjmihrcr t[ ] cum robub acctofis ctquandoqucaggrcgatur cum ucrmibusfluxuj» ucntris,quarc ncccliariu cft vt intcrficiantur tantum : motus nanquc > t C ] cxiiahit cos.Etquandoquedilpofi-
tiocxigitutintcrficiainur cumllypricis ama- ,0 ris,utaggrcgcntur morseorumA rctcntiona ture/cilicct quandoaggrcgatur vcrmcs, &: fluuxusucntrisA timctur cafus^ [appctitus.jEt [ cmpiaftrcntur ] cum emplaftris flypticis , in quibus crt intcrfctlio aliqua ucrmiuin: ' [<3c no
m B. linimeco ,
o t B natuyr.
P B Alfa lirer;
<1 proprie.
^iciif^^^^^*^'^^^^' ' utintcrficiantur cum me- [ ^^'^^'^^unt\ cncna incomparationc, t ^^ni fu fiint amari Ihporis,dc quibus <\nq niu^^^ |^^9'^^id.i;,(5c quxdam frigidai, quas dic<
dciiciunt uirtutcm,ldcinde ' t [ ] ipli cgrc Y,: XuT'
fe^J^^'^^^^^' fluxu N cntriscducautur pofl intcr % Klon '^^•^^'^1^'^^"'' i^^^'xp^'l*f 'i^furapcrfc. tioi.^^^i^^^^^P^-^i^^t-^fvtproiongctur corum fladcinf^^^^^' po^l mortcm,6c i Vxliccarioncm,] fun^ P^^^^^^^^^^^porcorum nocumcntumvcn.no Uen|. '"'"'^'dicinc quidcm cahdx ad gradii pcr
diantur po(f ilhid : autpcr cxpulfioncm naturx:autpcr medicinam: aur fuppofitoriaA qua doqucfunt cum cis apoflcmata in uirccribus> & elt ncccfTarium rcgimc fubrilc.ct mcdicina;, quas dicc 20 ^ux iutcrflciunt alcaridcs, fortiorcs iunt cis.
icntcs Siminec.
Qux intcrhciimr longos.6c ilhs,qu;E intcrficiut alcarjdcs,(Sc rotundos, intcrficiuut ctiam longos, & caiha in hoc cfl,qu6d afcaridcs funt re motiorcs ab eis,qux bibutur, & lunt magis fiib mcrfi in humidiratibus'^! coucnicntibuseii,,] oc quandoquc funt in cyfli.Ht quoniam ipfi gc ^^^^'«'"(^nti ncrati hmt a matcriagrolla,& grofiiorciSc (pif fiorc, (Sc propinquiorc ad complc.xioncm calidam A magis fimili ci,quod cfl ucncnum: qua
Part 316
o-iii ' ^^*'**^'um, hmt conucnicnciores in rc apop'^^'^'^^' "^"^ ^'^^"^ omni , n ifi illic fit fcbris aut
^'a ca'!^'^' '^^^"i'U'i cnim calidi complcxio cotra- rc no patitur a lUo fimiii,dum non fuperfluac. ^Ualit ^'^^ ^^^^ calidiratc ,6c cfl contraria cum Ui)r|. "^^pjiHis, qux ipfi magis diligunt fcilicct ^cn^'^ «Scdulcc Et mucniturcxcbibitis, trcs T^^^ ' ' ^ ^l'"^ ' '^l '■^ ^o)o i""g^ " f ' [ p ro p r i cf at cs '■''^uppofitoria vcro mciius cfi.ut iplacxtra
^c^lo^^^n^*^^ ^^tipraintcrficiant,nifi'^ [ quod inj fecx»l ! ^'^P^i'uis ucrmibus. Quadoqucenim Vcr^y ^''"^^'^*^ vncluofi dulcis,ut trahatur ad ipfa
^cnie^^^-^''"^^ cxtrahuntur, &: mcliusqui tris p^^^^^^^^^* ^'um cbibuis hora vacuitatis uc- ■ [^Suum mittuntur vcncna intcriicicnria
^ O T ^ r I O ?{ E S .
De luynhmorityn ednciione,feii umorum feu cnc6ioru, dej^ ijs qu^ tum prOireatiom eorum ohfiHJnMim uitx, ac ^ dcmedicamentisdcmum omni lumuriLerum ^j^ecieiaduer ci^lJ.lo% ^!fiSy lcgc Pauium liu. 4. <iy4etm lih. 9 .& Gal. i ^ . mctb. cap. u!t. * ' '
Ds mcdicinis calidis interfLicntilns nertncs,& propric ^^^' Cap. 5.
funtij^r '^' ia^ fauum mcliis,^ 6c fimilibus, A^^n P*^ad lumcndumcxcodiligcnrcs magis.
cjH(.r uugis intcrlicicnscos. Et quandodicb w ^^!^ P^^*-^ habe ; vcrmcs ficutlac duob. \ Ham' • ^'^^^^^^' potat in dic tcrtio in laclc mcdici .. '''intcrfiri,^
icntcm cos
Er quandoque fugit Qu Li m q u c i n uc n i t
CIngularcs,quidcm funt ficut prafiium,(Sc cor '-^dumcni.dcquibusfumatur aur.i.^Sc fccha , ct lnpiniamari,ctcaffia,et calamethum,ctfuc cus cius,crgrana aldccmclf,ct coflus amarus,ct cpirhymum, et cartamum,ct mcnta.ct cambil ct cy nii n u m ct camxpiryos , ct ccntau rea , et puKgium <5c alliumproprie. Et quandoquein . . _ - ^'-'^■^^-^f ^dcaridcsfcmcnf(xniculi,6cmyrtiis, &
l t^epon?^^"-^'P^'^'^^c"'f'^^ fugcndum illud^qd'^ 50 ongauum,cttaufcl,ct ai:)finthium,ct fcme cau
a..^ HturnH „.r.,.^ . i.. ... .^,..:., hum,ct corticcs algarab,ct rauix cnule exficca
ta,dc quA bibantur.unc iii.ct cyminuui allatu , abrotauuin cr anifum ct fcmcli apii, ct naflurtium forrc cil m capitulo fuo,ctnigclla ; ct icmcn arripiicis iblutjionccducir coscum mortihcationc ct fimilircr uolubiii-sctpolypodiu. Et mclius,quo cducifur fluxu ucntris pofl mor tificationc,c(t alocs.Et quaiido homo bibit dc
olco potioncm,ct hiperfluir quantiratcm^quns
1'ingantur narcs uchcnictcr, & ^ poliioiiis cft in bibcndo ipfum, intcrficitcos ,
^i'as , f iid ipfum, J 6c quando tu admini- Uicli^t ^^^'•'^icinas ucncnolas intcrficictcs,jtuc k prol^. ^'inidsi flomachum cum flypticis , Uiinj-^^P^^^iu quibus cft uirtus intcrfccliua vcr ^^ciad T ^''^ iumach,6c k- [ hypoquiftidosj & a- ^'^^^thii ^^^^^'^ in uino. Et fimilitcr capparis, 6c tcn^ ho^^^^'^ "^^^^ • ^^^^ "^'^ tolcrant jtypticitahibL,^j.^'*;'^^^'^^^»nc lutum figillacum in uitio . ct ODr^,..^^'.' ^^i'-dicina-- facicnrcs ad ucrmcs , tunc
ftintj. .{'^^iltiplicctur cxrraclio anhclitus ^cclij,^ cius,quantum polTibilcc:l,nam
3li^]injY ^^^'^^-^^^ pcrmilccatur cum anhclitu ^^Ua odorc carum.ct dc curationcconti- ^Ppcti^. ^^^J'ationc ucrmium , cH rcaificatio
^Ucm ^^'\^^"^^^'^^^^it. ctquandoqucinucni. -^PAaftris.ct eis,qux bibuutur;quod
ct extrahit iplb.s,ctproprie olcum omphacinum,ct ipfiim interlicjt laros ctiam, ct intcrfi cit proptcr fuam amarirudine 6: -«[cxirahit] proptcr uilcolifaccm fui. Qupd linon tlicrit pofiibilc bibcrc iplum uicc una, bibat iplum urcndo poru podpotu, fumedo cx cocochlca ria duo ct iimiiitcr grnna nii interficuui; (er- AVIC Eihh s tpentes, ■
a ••v.lubrlcac.
8/4 Libertertius.
pentcs^cxtrahcndo cos,5c quandoqucconfcrut cit cos,ct folutionc cducit ¥f'^\^r^l^^^^
in latis * De compofitis vcro , qu? uitcrficiunt pinqui iiint iftis medicinis, ^^^^" liam/.i^ .^i^.
COS.lunt,qiix iunt licut tiieriaca magna.Et ilix, virtutc liaru,quod ^P^? "^f^^^?"^^^^:"^^^ ^
quxag-icgant intcrfcdioncm. Sc cxtradlione, la,que iunt licut icmcn ^ C ' tpolium
funtiicutUiera picra.Ht licut li lumatur fccha, fici^ct coriandrum,ctcnduuaamaia t^^^^^^^^
& abhnthium , auiborum an. drach.i. & tcrtia ct rcliqua,ct ifta aut bibuntur ? ' toib.
bB.p6<!u8quar p^jpe coloquinthidx 4 drach.i.«?c quarta ] & butyro,aut cum aqua caUda,autiyr- » arach.j. ^^^^^ jj^^^ • j fiimatur in potu.Et quan 7. doqucintcrlicit cos potarecyminum, & nitru 'J)e rcgimlne uermmm parHonm. r
cB exomnib. nacdiatim,6cc[foenuorccij pondus duorum 10 . c - ^^^c riiopofitio^'^
c B. omn.b. ^^^^^ .^^^^^^^^ p .^ .^^ cordumcui partcs ( ) Vandoquc mtcrficiuntcos iipP .^^^^^^^
a:qualcs,& dolis cius lit vfquc ad drach j.& s.6c V lis,et clyflcrizatio cum
itcrum pipcr,6c grana lauri,cvminum indum, radicat matcnam corum. ct toirm ^^^^^^^^^^j^
maftix,conticiantur cum mcllc,& iit dofis cius fterc,in quo rccipiuntur ^'cf''^"^^ ' , -^e, q"^'^ I
in mauc cochlcarium.i. 6c m hora dormicndi hynbpus,rubca,ctpulpaco oqu nt ^-^^ ^ap-
firachs. tantudcm autenukt%& fcchaA pipcris,6c d [fi-- adminiftrctur cahdum.cttoitiu^ ^^^^^^^^
racliiparics xqualcs liimatur in potu cx j.5.<5c s. politoriumdc almtran, ^\9y^^.\ .^y^z^o'^^^
ufqucad drach.iij. Et piluhu dc ablinrhio cdu- propnecum oleo dc ^'i^^^Ti^^^^; ;. ^^dcco^^ j
cuntlongos.lati aurcm indigcnt fortiori hoc. mcdulla per(icorumamara,ctlinti ^^^uc |
20 in iplo mcdicma; intcrhcicntcs. ^^^ds, q^^*^' j <
Demcdkhiis , qux m.v(is fumafiaridnm . clyllcrizatur ctiam cum ^^i^^'^"- ^^^^.UMciiorm^ ./'1
4. 6. htluppofitoriumluntarthanJta,cn)U ^^^^^pK
ricn,ctcorticesradicis-^[iccha.jcrj^-^i^^^^i.o • ■
CVntkitranadminiftratum in clyftcribus , & ligunt hosparuos,eft vt mittatur in^^^ ^^^^5^.^ J
a.albrfchuel ^cpithcmatibus,6c"[alliraos6c mcduljacius pinguis falita.ct litiam ^^'P^^,^;"^^^^^^^^ ' K
berengi & me- & alfuai J & coftus auvirus , (Sc cortcx radicis lili. Ipli nanque ^^^£^-^^'^1^^^''" 1"^'':.^^^^^^^
^Joll.icios &al niori,6c fuccus cius,w^c cabii,6c pulpa coloquin rca quia diliguiucam, qiiatni^^
. thidLt,(Sc alocs,6c ^ [allimar]mirabilccftl latis, cxpcclationcm horx vnius 'Lip'-*^ ^ y^niicq^^^
» B. anangiar. ^ ^^^^^^ albclcngi cx arboribus , 6c cxi ftimo (p poftibilc cft , cxtrahatur , ct ucictui
e R.CedcT & aza cft fpccic> [lidcre 6c aUadarachat . ] Etcx cis , jiuindificctur . , tfaracht. qux extrahunr,vcrmcs fiuc nocumcnto,cft, ut -i Mnucr^^^ ' iV
bibanturdrac.iii.fucci cUuKt rcccntis,cft cnim Jj,; ih/lciibiis^ [aaitismtcrfiLienJOHs } mirabilc ualdc.Etantiquiquidcmdixcrut,tp 'i Cip. * ■
<J B.alarbian, [ircosj cxtrahit afcaridcs.Et cx mcdicinis mu-a A.-nnibiis ^ ,ic
bilibus m omnibus Ipccicbus uermium funt ^--.Lyfterizcntur cumdccoaiou ^^.joq^*^ ^Bharimun pdi animalis nommati [alcaUm. 1 1 alcalcadis narum prcciiclarum adcos i^^^joqui
cftcx cis,qua; interhciuntcos4;um iuuamcnto, ponuntur incis lolutiua,licut pu [ '^|]j^inus
fi fucnt illtcfluxus ucntris , 5c iam dixinuisad rhid.t>,ct turbithx'talocs,ctcucuu -^^^^^j^^nic;
t*os in antidotario dccoaioncm cius,(5c ccntau ciniduni uirturcm,ct horam,ct ci ^jj,,ti-a^»
rcx.Et itcrum bibatlac muldum rribusdicbus vt adminirirctur ui clyftcribus ^.^' j,^,ct^'^^^^.
in mane,(Sc c^nct lupcr ipfum alcsfidabcgi, dc- nam conicrt luuamcntum '^^'^-'^' j^aOi^^^^^ct
IB.vij.aur. bre indc fumatiir 1 | v).aur.abrungi 6c ii).drach llra diaiur runc anus,neproucniataa .^^,s,
gi Kebuii, uel cafi & iij.J cambil, & tcrautur (5c loluantur in ftomacluis vt non dcoihtctur cu u k ^^1^1'-;^
brench k:buU, ^^^^^ acctolo,autin fvrupo acctoro,6c ma!iice cmpla.lris lacicntibus ad ^^omacnu ^.j^,^!.
turaliquiddcg[faiio mcllis , utcgrcdianrur ] mdi omnia illa,ctquancloquccon ^^.^^ |^ :
g E.carne affi- uermcs , dcindc bibatur cxco quantitas quam cum aquis lalns,ct aquis lalius ^ qiiat^^^ i
lafuper prunas neccflariam faciuntcxiftimatio,6c cxpcrimcn- hmilibus,ctpropric cum Kitran- ^^liot^
mdelcaentur .. t^^^^ j^.^^cii^^ autem frigidc,6c paucc calidira ponuntur in clyftcrib.corum,lucci^^^^j.ticu
tis funt, hcut fcmcncoriandri, quumbibitur pcrhci:ct dccoctio radicum nu)i > ^^^ijdi
tis lunt, Ucut lcmcnconandri, quumbibitur pcrlicuct dccoctio raaicuin ui- - .^.^^110* .
t-ribus diebus cum rob, 6c fcmcn apii, cft cnim granatorum, ct propric quum ^J/M
fortcualdcintcrficiensomnemvermem,6c fu ^^^^.
xnat cum fyrupo acctolb,au t UiTte acctoib, aut Dc cmpixHris habenwm ucnnes. n
bibatur dccoctio cius, &c tautcl , 6c folia pcrfici ^-'^^^^'nU^
6c fuccns [corum,6c lpinaagyptiaca,]&: funt T^jMplaftractiam aftumuntur c ^^^^^^^js
abfqucplurima cal.diratc.Et rubus,6c dccodio JlL milibus iftis,ctconfortantur vs^^UiC
corticis arboris granari acctofi , & muzi dcco^ funt ficur pulpa coloquinthida:,c ^ ^.^ qiic
quantur in aqua node tota.dcindc colctur,.ct ct luccus cucumcrisafinini:ctcun ^ i^^qW
quantur in aqua node tora.dcindecolctur,.ct ctluccuscucumcnsalininuctciu'*^^ f^tci^^^^^t
bibatur,et limilircr aqua, in quadecoquitur ra ficut Kitran,ctalocs. ct q"^"^^^ ^^^111^^^ rcrli'
dixcius.Etfuccus arnoglolfc conucnitci, qui ftrumcumaloc, ctabfinthio ,a ^^^^jni
habct ucrmes, ct fiuxum vciuris fimul , aut ar- rob cydoniorum , ct rob nialoi j^i^do J^^J;^^^
noglomulcca.Htuerumfiuuachdiftblutumin cit,ctC [rumpit] ^^PPt-^tit^i^^'' ' n^-uiai^. , JiU'
aquacft mirabilc,& hvpoquiftidos,cl lutumii- gantur omniacft rcctius. cmp a ^^i.ithi^'^ia'
jgillatum ciiiu uino.runtctiani mirabilia.ctma tcratur nigclla cum aqua '^^^'^H^jj , ct'^j^j.
gramirabiliseit ctiam,etfcmc portulaca?,quii midc : aur dccoclione pulp^ iv'n = ^ ^SiP^^'
cxeomultumiumitur,intcrficiicos,ctfimili- tur fupcr ucntrcm , ct .'^^'^^['aiido.^J'
U Mialitera tzt cndiuia amara [ct lacluca amara ] ctapiu tur , quod mcdulla cerui , q j.
^ acctoconditum.ctdicitur quodmclouiiatcrfi ftrctur cumca umbilicus , <-oi c
tcn. 17.
Htfimilitef olca mcdicinarnm prxdiaarum , cis linitu:-,iLUinnt,6c oicum chama;mil- '^««ni,5cabrmthiumpropric.
'^c clbatione eomm. Cap. 10.
jQIbiis quidcm qui ncccflarius cft eis fccuncalid c>ppolitioncmcaura;,oportetutfit ''tS iaeo .1 a ^^^^^^^^'"^ non fit uilcofitas,& fit \ attrah "^^"^ ' ^ ^'^ ' ? abftcrgunt cos & i o aq^ 'i^^^^ ^pfos. Et ingrcdiuntur in cibiscorii ctian^r^^^' ^^'^ ^*^^^^ ^^^^^^^ ' ^ cai ncs coliibarii fot c- i^itiatuia; cis,5c potus aqu*^ falfic c5 ^j.^P^.Of^nibus.£t quum funt fluxus ucntris, cu^^ f ^^^^ ' cibamus cum forbitionib.acctolis fti-jn .^^^^^^ch faclisjquoniam efl: intcrficicns re • ^^tum v^^^'^ fimilitcr aquagranatorumaceto cefr-, • ^^''^ndo dcbilitat fluxus ucntris ; nc-
co,quoniamefl: callis, 6c quiacfl:inucrfum,peJnctrans ab infcriori ufquc fupcrius, & quia cfl: vehcmcntis fcnfus,& quiacflpofitus in infcrio ri. Quia crgocll callis,pcrucnit ad cum fcx in omni hora,& mouct ipi'um,& additin dolorc eius,& [ diminuit] cum aquictc,cum qua com a B. pnuar. plctur rcccptio iuuamcnti mcdicijiarum , (5c ^^-c" quafa- [non potcfl natura faccre rcdiflcationcm. ] <Sc reaificano. quiacft inucrfus,difficilisfitadha:rcntia mcdi- ^'^ cinarum ad ipfum. <5c quoniam cft vchcmcntis fcnfus,multiplicatur dolor cius , & multitudo dolods attrahit. Et quoniam cilpofitus ininferiori, facilis fitdefcenfus fupcrfluitatum ad ipfum , & proprie quum obedit ad rcccptione earum,dcbilitas,qua: cflcumco,cx nocumcnto,quod eil in ipfo ^ [ex hxmorrhoidibus . c B.
J NN OTATIONES.
.^^''^^'^^^^^''P^"^^"'^ ^*'^ ^'^'"'-^^''^ forbitio- 20 ^^^^^ multaudifi flena maU recim,ak CcU
carnium. Hora_autc,& ordo ^-y^^ '^.^^ ^.^.^ ^^^^ ^^^^-^^/^^, y;,,^ ^ ^^^i^y^ ^|P- f
author notat.de qua re petc Gal^.de comp.mcd. per loca.
Dc 1 - J
b| r ^^^oniani oportct , vt ipfi no cgcant cibo ] 6c mordiccntflomachum , iino , ^^^^^nitcadcrcuirtutcm appctitiua, tis o ^^^^'^tur antc motu corum in hora quic Pauc ^p^^^P^^ctur cibus corum,5c cibctur cibo ftf^/^'^^<^uumc[ allcuiarur ] fluxus, adminiqu^j ^nper vctrcm cmplallra flyptica ex,cis, Hij^j- ^'^'ticrum in habcntibus paruos vcrmcs , ^Ui/^ utcorum cibi fintcx gcncrc illorii, Uiff J|^^^^^onichymi,6c uclocis digcflionis,na Hisj^^^^^^tim fccundum fcmitam oppofitiobQj^.^^Pcrucnitad cos omnino.Ht quumsut rupj ^ ^ytiii omnino,minoratur chymus cor- ^ ^^>qui cftrnatcriacorum .
De hJimorrhoidihns .
^^ya cafus, & ^ [ proieftionis ] fupcr uentrem . Cap. II.
^^\tis in omnibns lllis cfl:, ut cxtrahatur sa ^Hth ^!^ poriibilccfl,(S: detur in potu pofl:il ^^ka^^V^ f^nguinis draconis,6c luti armcfubtip^^ ^*^ninium an.drach.j. cumtriplicato eius * fucrit iputum 1 anguinis aut fluxus \ %^^-^^^"^^^ni,aut voniitusipfius.ponatur ju * ^eres n^^-^-^pii-ct poft hocoportct ut tu cofi- , fttatirl quod diximus 1 capitulo de^ [pro '^^ibusj in Ubro,qui cft poft iftum.
fe^^?^"?^«^i^re7w collabatur, non (latim mittendus esi ««ej^f^^^.y j-^P/^^ gramor fuerit, tunc ucro fecari uenam
l^d^fiuxionfs gratialicebit . Quod fi difrumpi uas
P^aki^ ^^^'^^d contlngat.ut fin^iisuel cuomatury uel ^^mitn {^'- ^^^^^''^^^^y ^i^^c m utendum qudi de fanguinis ^'^^ks eti^^'^ "■^^^^ funt.aflrmgcntihusy&nupejacicn- ^^^^qu^r,?'^^ ^porteat.demccps^ucro curatlo ijs perficien-
^^'Pm ^.traa.2.
F E
I L
N X V t)e>^ . '-ffi)r ^c,. ^"^^^^^inibus ani. 5c cft traaatusunus .
S^ '^^^'^^^falis,de£gntU(Umbus ani . ^X^i^nT?'^ ?gntudines ani, fuat difficiics ad ^'^^um, proptcr ca, quc aggrcgantur in
SCias quod multotics cxiftimat aliquis quod habcar ha:morrhoidas,<5c non habctnifi ul ccra in rcdo,<5c incis, qu^ funt fupra ipfum , oportct crgo ut confidcrctur iUud. ctharmorrhoidcs quidcm diuiduntur pcr fpccics diuifionis famofe in ucrrucalcs, 6c iunt dctcriorcs carum,& in uucas , 6c in moralcs.ctucrrucalcs funt fmiilcs uerrucis paruis.ct uuc\x lunt lata; , rotundX)purpurci coloris,aut adpurpureitate dccliucs.ct moralcsfunt moUcs, languincc,& funtde hxmorrhoidibus hx'morrhoidcs,que funt quali ucficx.ct diuidunturhemorrhoidcs diuifionc alia,incxtcrius natas, 6c profundas, & fuifl: dctcriorcs caru m,6c proprie ill^,quc,te dunt ad partcm uirg.x,quandoquccnim ftringunt urinam cum apoftcmatione ct natx cxterius apparentcs funt une trium. Deprofundis autcm,qucdam funt fanguincc, 6c qucdam siit non languincaj, 6c diuiduntur hxmorrhoidcs etiam in apcrta^ fUicntcs, 6c curritquandoque rcsplurima propter apcrtioncm ucnarum plu rimarum,6c in lurdascecas,de quibusnilcur rit,cr plurimu quidem gcncrantur h^morrhoi dcscx mclancholia,ct languincmclacholico , ct parum gcncrantur a phlcgmatc,6c quum gcnerantur ab co.gcncrantur quafi ipfx fmt ucfi
ucntrium piicium , ctucrruculas lunt pro- ^ ^ ^ pinquiorcsadhoc Littiant^ t [ ■ ■ . j -ef melancholfa,ct morales ad fangu. et uu^intcr irtasot illas. -ctnoncft poliibilc, ut accidant hcxmorrhoides nifi apcriantur orihcia ucnarum in ano , fccundum quod dixit Galcnus 6cproptcr hocmultiplicantur cumucntoauftrmo , ctin rcgione auftrina, ctnon oportct qaocf .in hcniorrhoidibus apcrtis,currcntibus, fangui n is f i uxus rctincatur , don ec pcrucniat ad dcbilitatcm,et mollihcationcm genuii, ct comprchcniioncm ^ C iyncopis,] ct uideatur b b. rafacan. lanjaus non nigcr; ct mclius cft vtc [ cxtraha- c b. flaac. turj^paulatim , ct non fubito.ct quum in mulicnbus dcclinar Ihnguis hcmorrlioidarum ad matriccm,et egreditur in meftruis, muaur co, AviC. Hhh 4 Et
8t(5 Libertemus.
Etoporrct,vt fiatctium illud artc,& prouoccn do,autcxriccandocas,autadurcndoip<^^^^^^^^
tur insnrcnia carum. £r piurimis quidcm habc eis qux faciunr illud. Et ^^'^^ 9,"^\cxano»
tious iixmorrhoidas. adcft color proprius cis„ nc,qui currit ab hxmorrhoidibus,<x ^^^^.^^
&:cl\ citrinitas dcclinans ad viriditarcm. Et dllccuritasab hcrpctccilhiomcno, ^.^^^ ^ ^
i-nultotics accidit ha.>cntibus hxmorrhoidas 6c niclanchoUaA cpilcpfia mjlancn .^^^^
fluxusfanguinis narium , & rcmoucntur hx- cryfipila,& ab ilUs^quajlunt hcut rdabiic] f b-82| '
morrhoidcs. & cacro,6c cxcoriationc,& lcabic oc ib .
Part 317
6c Jcpra,& plcurc(i,& pcripncunionia>oc^K^^^g
^NNOTATIONES. ncfi. htquando rctinctur fangLiis cx c ^^.^
lo tus,timctur aiiqua harum itgrituclin"^ ^^^jjjt
hitmmhoMm hahes lihellmn Hippocrati afcri- mctur hydropilis proptcr iUud , q^^^ ^ ^^f,
ftum.ubi hariim ct caufcts,& ftgna,cr curationem docet. in hcpatc dc apoltcmatc malo,& ""^j^ji^jfis, 5C
Earum dijferentltsdn.vs tmturn GrMi notantyCjuod ali^ ruptionc complcxionis,& ^^^^^^^^ly^cir^ fan-*
•ap.^Mpf^. cM^,ali£apcrt<£fint.Ita^etimlih.<^].&Pauliislib.i, dolorcs pulmonis proptcr ^^Pf^ " ji-fus facif
«p.i. Jddit txmen author mjler & aiut^, R.ifim ^mulatus 24. guinis mali ad ipfum . Et quanclo ^^^^^^- ^.^
Cont.tr. » . ^ifeclHS hicy & fi frc^ucnterprxternatnram accidcrc fyncopim, ^""^^^^"'{^"^^.^.111 potu liX
eHyaliquando tamen pur<^atio cfi,non morbus , ut Cclfus fpodio,3c. luto,^^ t [ ]^ niiidcm ^^j
"P* ' ait lib.e.Quo fityut in qnijufdam parum tutb fuppnman^ [cx calido] paulatim.Et mcdicinx; q ^^^^^^
tur,in ijs qui fanguinis pro fbmoimbecillioresnon fiunt,qi ad hcmorrhoidas conucniunt,aii^ ^^^^^^j.in
A hor I* ^^^f"^ ^'^ /npp.afjerito aph.<iA diuturnisyait fencx, tcscas:alix conrolidantcsA ^/^^. , jjjcsit'^"'!
^ ' ' fanatohmiorrhoidibtis,ftunanonferuatur,peri.ulumeH getcs fanguincm,& alix (unt inu ^ ^^^^^^^^1)1 ^
aqiiam intercutem , ucl tabcm aducnire . Cuiiis rci ratione 6c alix funt fcdatiux doloris.ct ' 13,^ ci^?' t
rcddit Gul.eo inloco. Entamenillic controHerfia(qiium- buntur,aur iiippofitoria,autcpitin 0^"^^'. \
uii hoL ad curAtionan attineat ) qutm Galcn.ita lcg.it,ut plart ra:& linimcnta,aut P"^"^!'^.^' ' . aut i'<-''^'^^ ' \
r.os attuiimus^Ht & Philotmis,o- unlxati todiies.ncmpcy gationcs^aiit aqu.x»,in Q"'^^"^;/'' , aut^o^^^ ,^
[ fi iina nonfcruati4r &-c.] ^t <^ctiu6 nvn ita- Sedydi- tliua.ct omnia illa:aut lunt ''"S^^^^^iiio iuU^'
cerc Hipp.ait,finonadfer^.ctHr,periiuhtmcfk & aqiioi polira Et fcias quod P'^^^^'^'"*" , ucntibn^ f
intcrcutem,&tahis.acpcr(fcruari)nonidintelligerey nicntum in hxmorrhoidjbus na^ miiltiii^"
m una apena rctincatur hxmorrhois . fcd iit pofi hxmor- r iodos,apparcns cll cis,& non un lodoS'
rhoidum omnium extirpationem,& uen.zfemoy& couhC' mcti in cis,qux' (unt fixa;,no ^^f''o.Lo^ct(^^\
nicns dixtj, opoortimofemper tempoicferi^ctur. alioqui.n. ct quando aggrcgantur Y ha?ni°'^'^^^
«0« finatio eaejict,quum f.mnri,pcrfcae fitliberari. C^te curctur 1 primis apoficma, dcinuL ^^,^-^^111,^'
YumquiaqHid de hac refenticndumfit;utrumque nobispro dcs.Et olcu dc chrylomilis, in q ^|^agafli^^'
bari pojjc uidetHry& utraque kaio admittenua. Qitamuis bdcllium , valct ad hxmorroKias, autemOrMi Lodicc£,quotquot uidimusjtalcgantjUtCjaL j n N ^ /J
legit Hipp.tamcniniibcllodehxmorrhdidiousydsharnm A N N O T A T I A
u^lionc a<iensyiirendiV5 omnes,^ e.airpandas omnes affir- , Acti^'^ ^'^'\t
mareuidctur. 'De ctiratione h^morrhoidtmpeu&^ ^^^^^^^^^
&Pauhmlib. <.C' Cclfum l^^^'^-^'^'^'^^^^^^^^^^ De cnra. Cap. 5. ranam.perf.ingti.mlfj.deuensfi:^^^^^^^
pulchre fcriiit,ac qupmodo quanaoqtie mt' .
.Portct, utinccptioncrcaificcturcorpus , cint^inhracUofccayeucnamexpcii^tat. ^ -^^'
^ & cuacuctur fanguis malus i.a,utphlcbo Deregmiineincifioms hAmorrhoiddrim.&
tomemriapiicna,& vcna,qua; clf apollcriori nis earum. (^'^P' ^
3*mihid P^^"^^ calcanci,& vcna " [almabit] cll fortior u- doq^^^^^V
b" ». JuV an- trilq; carii. i t ucntofatio cius, qd cft intcr b [ u- ^ Afus hcmorrhoidarum ^^^'^ ii^'^'^' m
ciws .* tralque fpatulasjconfcrt ad cas,& ad humorcs inci(ionc,& quandoquefitc j^^iclcsp^,^
melanchoUcos.Etcurctur hcpar,aut iplcn fi o- nis acutis.Quum crgo iunthaiui^'^ oHj^*^^
c t. Aiia Iitfra. portucrit *^ [ proptcr focietatcm eius, quod gc- rcsnumcro, non oportct ut inCKi^ rcV^^' % alritc.oTeius nerarur cx] co dc fangmnc malo . Amplius, fi 50 fmiuL imo oportct ut audiatur pt^.^^J^^ctif^^^
qu.)dgeaeratur non fucrit dolor, ncquc apoilcma, ncquc infla pocratis,ct dimittatur una cx j^cn^^-^iit
io . tio, no crit tunc plurima ncccffitas curationis tur,imo rcdius cft, ut curcntur 10 ^^^,^.^^^1»^^^
earum, nam carum curatio quandoque perdu pofi unam,fi tolcratur iilud,ct ui ■ .^ipfU^' j
■ i
cit ad fiitulam,& ad rhagadias.A mplius.ftudm tatur una,cx qua currat fanguis ca^^^^ ^fii^^^ ^
impcndatur in lcfiificationc iiuiturc,utn:on.no ius exituscx caconfuctuselt in j-c^ii^^^^^jp' /
ceat durities fcrcis aiio,& magnificetur labor . incifum fi fucrit apparcns, crit cui ^^^inP'^^^' /a
Et mclius cit,ut fit illud cum lolutiuis, & lcniti cilius.et fi fucrit profundum,crit^^ lig^^^^^fj/i £^
uis,que funt cx medicinis, cx quibus iuuamcn fius difficilis : -> {" nam ] rcdtius Lilo^^\li^i y <i
tum arfcrtur h.rmorrhoidibus , ficut pilulc de dix cius cum filo lctx,autlino,au H iioi' 1, ^
, . bdelUo,& pilulx dc aifcluzaragi, & pifuia;^''^ a- dimirrat ur, tunc fi cccidcrir pc^ \ pic^i'^^ j,] >'
d B.aidad!. ^^^^^.^ ^ piluK-cquas dicam, & oportct ut (tu- crit,& fi non,expcriatur ^^^?"^^' L^d^^^AiO / '.,
dium impendatur in apcricndo ibrdas , & fa- [incifiua;,jct fi no.incidatur. P^^ j-ur-^^ /^ut/ 'ii- ^
cicndo ut currat fanguis cx cis,quantum pofii digct vt cxtrahatur,dcindc incida^^^^^^, ii^^^
bile cit, vfquc qud dcbilitct, & cgrcdiatur lan- quide quandoque fit cum ^"^^^'^^^ ^n^l^^^^^V^ iK^*
guis rubcus,clarus, in quo non fir nigredo.Qd [ht vcntoiatio] cum ignc, ct ^V^^^^.^,jiiii^^!fyiif '
ii non lutficit , lit rcgimcn cius cum incifione fit,ponatut fupcr anum,doncc ^^^^fxa^^^^
hacmorrhoidarum,&dcicdionccarum,incid£ dq rctincatur cum inftrumeiit^ ^
Fen 17. Tra(5t. 1.
f^mctur vclocitas rcditionis,dimitcatur vc
, vna hora, doncc [ apoftcmet ur ] locus . :ar ■ • • •
^^JJ^J ^^^^cat.Etquandoquc ligatur vclocitcr lyjQ^^^^^.ligatione apoftcmantc,ac rcmanct he
(ii^- r*^^^ ^'^fcrius. £tq^uandoqucfitcum mc ^^trahentibus, hcut vt fumatur fuccus
guinis for tcm.Quum autcm non^[pcruenitur t b. uuIc ad hoc, ] vt fiat incifio harmorrhoidarum cu inftrumcnto,autligationc , imocum mcdicina,puUicrizctur lupcrca mcdicinaacuta, quo niam ipfa corrodctcam,& mundiricabit ipsa , & apparcbit caro fana . Si aute dolcat,fedcat in aquis ftypticis, 6c curctur antc iilud cum buty ro plurimo pofito fupcr cam , dcindc curctur
lacn' ' - L cumcis, qua;funt*ficut maran dcccrula&li-
jjjL^^^^o^iifnoucntcgcftioncm, &■ pcrducut lo thargyrio,& mara fadlo ex cis,& cx aquis fola- ,. ,. *[ hUA ^PP^^'^^^^^^us,5c faciantipfumcxirc tri,& alkckcngi,& coriandri , ctquandoquc" prohibec dolor '^'-"^ ■ - --^ [ non rcfoluitur dolor abfqueadminiftratio- adminiiharionc
ne mcdicinx acut^ in vicc vna : quarc oportct aiedidn.Tr acutc vt adminiltrctur medicamcn acutum : quod fi '"""^"'^, «jua
11/.. ^ * . re oportec uc rci
dolor lanetur,curctur curationc prxccdcnti , leretur mcd^cadcindc rcitcretur ctnon lit mcdicamcn acu- meacutum pia tum,nift cum cxllccatione, quoniam cft lcui- uicib.cum
. cohfi •^'^'^'^^"cf'^ii^Lunidi,& ftaphifagria^ cum • ^^^^'^^^^^i^f^i^cum mcUc&Uniatur . ^ cis anus,6c fupponantur c [ in mcllc.] lp~
sirti ^^"^^"^ft^ctur nitrum , 6c fci tauri j aut tur ^^^^^.(^^ciitur pipcr,6c nitrum: aut aggrcgc-
ticn eit cx illis,fuccus buchorma
mi^'^^^^ftapiiiiagrijc.& cx bonis cftphlcboto- IBt ^ ^"iicac, ante incifioncm , & ligationcm . q^J^^^^, volucrit abfcindere , rctineat illud ,
'icindit ex eo,quod apparct . aut quod
tr^l^^^^l^^Ppiii^cns cil inftruincto cxtrahcdi. «5c
us ] 6c inhnc rci dcnigratur,ct cadit ct medica '-'^
mcn quidcm acutum cft,diachbardich & ^[al ubtlius. Alia li- ^icc * ^J?^*^"^*^^ fcipsu, dcindcicidat illud cx ra caldicon,] ct qu;K funt fimilia illis . ct quando ter*. & necen\. ct nn^ cu acuiiorc rc, 6c penetrabiUorc rc. dcnigratur,clixctur caulis ci"i olco , ctponatur '""f,*" ^*'^."'"
.'louoDnr^......- r... ....i. ^ dcfupcr, ct fcdabitur dolor.dcindc itcrctur,do nfe^Ic^^^^^^^^
neccadat.Si autcm fupcr moralcm,6c cas,qua5 fi dolor inteu ipfi funt fimilcs,pnlucrizcntur atramenta, cxficcabunt cas,ct dcijcicnt cas,ctquandoque in ciduntur ctiam,ctphlcbotomia,ct fluxus ucntris ncccftaria funtincis,etpulucrizationcs,ct fuft'umigationcs,et cpithcmata^^^fiunt] incis.
''^Ji cidar r P^^^^^'^^ pcrtranlcat radicecius,& in X'- «iuca? J^^'^^^'^ co,quodcft infi-a ipfum,& pcr .%,3Htni, j apoftcmata^ [ magna
V"^- ttm- "^^*^'P^'^'cit ad malitia & difticultatc.] dcbii'^^^^^^'* fanguisflucrc vfqucquo timcatur <^iui rctincatur ihnguis cum rcftri-
^ I r Sjqux diccmus . Et fi non iiuat languis, ^ bj(^ll ] multiplicctur phlcbotomiacx ^
ciim ^^* ^^^^ tolcrctur vtlanguis cducatur SB dsp ^^^''^^^*^^^ pra;didis,(5c fluatianguis cx J< tuu!^ ^^^^^^^^^*' L^] nontimeatur cafusvir b^cii <^plorc k [ in co ] fufticit in hoc , quod
ly^ ^^^ccus ccpx . & fi volucrit i [ vt audcincd ^^^^ P^f^uam cx radice fua,<5c magnam cx * ^ctate liia,aut fecundum diuifioncm alia ,
tur, cureturctt-
ratione pvci;cedcnti.d-iuderei rerecur.
X B. alfelfediu . y IJ.magis operancur.
"llud^^f> ^'^^^ vtnon apoftcmctur,(5c dolcat , <5c Por • ^»-"fupcr ponatur ca-pc clixatum: aut led^ ^^'^^ ^ccodum confcdUim cum butyro. Et tlis^^^ }jj^^>*^iui cui atur,in aquis ftypticis dcco- ^ocV '^r ^ ^^"-^''^'^^ J accro,<Sc aqua,in qua dc itici * ^^^^^ g«ift.v,\Sc corticcs granatorum. Dc c cmctur.cum his,qux faciunt nafci carnc 11 ^.^^^^»vt non apoftcmcttir . Etintcntio in ^ b^tione cft prcparatio ad pcnetranduni vir- J.L ^.'^^ ^^}cdicinarum,facietium cadcre hxmor QidaliuQ^ in ea.Ht quu m vidcs anum apoftc Km-^V' ^ «^lolorcm incurrcre
Cap jo.cap 75^ Tex 11. & propc Huem.
a B.c^carum.
vchemcntcm cx riumeft vt fuftti p?^^^;^^m bdcUio,<5c adipcgibbi cameli,&: cm r^^irisptxdiaistaut cmplaftrcs cumpane"[a- ^^tmache,] 5c vitello oui Sc pauco ^ [ olco.] & acatifn^a m v [ paftb arhadiu ] eft mirabilis iu ^^^^cnti,<5c lcdat dolorcm incifionisA fimilia \^J:^^^^i^^ma in aquis , in quibus dccoda funt
A N N O T AT J O 7^ E S .
De hxmonhoidum fe&ione & vflione , yidc prjcfertim liheUum Hippocratis de hpnorrhoidihus . ride qy Cclfum lib.-].& FauluM Hh.6.& Hippocratm -^.derat. tiitt.in ac.
De regimine apertionis hmi orrWuiirum [ fu rdarum ] Cir prouocatio?ie finguinis earum. Cap. 5 .
OPorretin primis vt leniantur ciim balnca tionibus,et fiat iuuamcntum ad apcrtioncmcarumcum phlcbotomia faphcnc ,ct ucna: almabit,ct undionibus cx cis.quc funt ficut' olcum dc b [ pcrficis,ct de medulia chry fomiloru,ctdcamygdalisamaris,ct cortex pinguedinis ] gibbicamcli,et mcduUaccrui,ctbdelli- , um,ctaUafingulariter,ct comp.ofitc:deindcad ''^['^g^eio! miniftrctur fupcr cas fuccus cxpx fortis<.et qiia
b ' B. med itla
uel nudet» ;.>frii coium & de me duiia ch/r>.nc
^odi curis,tuncncccftariumeftvtfuftu 50 doquc poniturincis fuccus buchormaricu,
.'?^§escumbdcilio,<5cadipcgi' ' " " " - ' '
i^rr^'^ P^«JJdidis!aut cmplaftrcs cum pane "
. *^ncatuu,6c cmbrocha cum cisA iunt aquc, n QMiK.,. ...... .^^ ^j^,^^^^
& UUs fimiUa.
decoaajfuntlcmcn- " ^ti^'^.^^^ ^^^^s,5c [ porrorum ]
et quandoque ponitur cum lioc aliquid cie la^ticiniisjCtde ftaphifagria,ct ftorcorc colmii' bino,quoniam iplum aperit proculdubio . ct quandoquc conficitur c [ afphaltum , ct galbanum,ct ] qux ingrcdiuntur in hoci [ t ] ct fimiliter foliarut^ ctolcum alachocn .[ipfum] prouocat fanguincm ct ampUficat poros.ct raedicamcn demyrobalanis cum icmi- . nibus fubtiliatiuis,cumiuuamcnto fuo in hx ^us alachoen.
c B cu fellebouis , ii galbinu clt ex eis . d I B. capitulo, e B. /Viia liceia. &comell;io ip-
-^i^ii cius,^ ^Hporrorum ] 6c mis umuia. niDus lubtftiatiuis,cum luuamcnuo vuy m (•(-^^^'is^qux proprialunt apoftematibusani. morrhoidibus prouocat fanguincm.f iangui P.^!^^^i£niorrhoidas,] iuntccrufxplumbi nc hemorrhoidarumproptcr iliud,quod 1 co
cif i^^\^^culub%unc.j.lithargyrii^
^•^ii-aggrcgenturcLilucco hyufquiami . tiir f^^^'^^ lcniatur natura , <5c non dimittan^r ^"^^^^'^^^^^^^ ^^■^C),ctcLircturretcntiovri \ ^«cs Oftn ^^^^^^^'it lcnificando apoftcma.qnamuis tisil^-^^^' vtprohibeatur ' [ introitus uacuira- J^ie^c uoaeA proprie, poft fiuxum fan-
cftdefcminibusiubtiliatiuis.ctcxcis,quxpro ^ uocant fanguinemf [ ] eft, vt lumatur * ' '
pulpa coloquinthidx.drach.iij.ct amygdalarCi amararum drach.iiij.fiant cx cis lycinia longa, ctrctincantur in ano,ctpermutcntur omniho^ ra , et fintquinquc lycinia in quinquchoris , Qutmiqucdolor fit fortioryponaturi in ano
8t8 Libertertius.
lycini u m ex oleo f ofato, 5c phlcbotomctur fa arrcnicum,& j [ allia,] dcindc ^^^"^^^[.^j"!!!^^^ ^ ,
j B. appriuntttr pii.iu,ct quandoquc^ [ apcritcascx obuiatio ciscalx,& alkali.Etaqiut aluminoia: yJ'''^
" nc lui ipiius . ] in ablutionc adminiiiratc l"»n\^^^''-^,b ^fru
.... , - rir ■ . ncntcurrumcarumjEpithcma.lunia
^.m. 4.^'.«W;67mi/.^r/.o^^^^^^ mcntum huniidum, quod j lcindatui in J L
Ci/.. 6. tuorpartcs,& ponatur in ua(c,& ^«'■J^^^^^^^ ^».,
REaiuscdvtlcniaturantcpuluerizationcs pcr iplum vrinc "'^^'^»J^^.'^"^;;;' &Lnatur
fortcs cnm rarcocolUdiabhita in aqua . Ui-aDati,& j luomcrgcndo "'"'^^^^
Et 11 tolcraucrit dolo.cm;lmiatur intusanus inlolcxntmo,& iciUurctur ^^i^^ \ ^^„,cntb .t..8t.locpau cum pfilotrobalncin^ ] mmuituncll ^'^^V" ^^'^^"'^,^^
Part 318
& tolcrct parum, dcindcabh^atur cii uino f>y- & dci/citcas procuidubio ct quan i^^^ .^fa
ptico.dciiidepulucrizcturpuluisfupcrh.x'mor niiiicntum cum aiyrrhaaliquotics. ] y
h B. contrul Co [i.^^idas.f corticcs .tris K nWi foli,l & cum plii corrodu ha^morrhoidas.^ " '■hmereaturlana.
c «: .rfcmcuai bo aduito. Et itcrum c [ xru-o cris] & cantha tt in aqua ^M^^-^-^^^^''^-^^^^^^^ pcf
ridcs,& fal ammOniacus,pulucnzcntur lupcr ponatur iupcr i^a:morrhoida , q ^^.^^^-^ cu
dB fuccuratur eas &^i lumamrillud ] cuiusprxtcrijt rclatio cam dchruuntur omnmo .ct U"^^^^^^^^^^
""'^^- cxbutyro&hm!libus.Etfortiusiaisc(l,ut(int c^i lcmpcr,tacict illud iicut ht m^^^^
confccla cum urina intann.s& hoc currit cur niiiitcr cucumcr capparis ^^^^^^^^^^^^^^ i
fu mcdicammis acuti.Qux autcm funtconuc ncs,butyrum mus,& oleum d^^^^^ j j
nietiora illo,& lcuiora , lunt ficut cinisnucis mil'^ru,& okudcnudcis Xbi^^
cuprcfiilauatuscumuino, & cinis corticis o- do gibbi cauicli , & olcum ,1 ^^^^^^^
ui,&cinisoiliumdadyU)rum,&lnpinificcia- dc alcanna. [ct l^c^^-^^^r^Pf.i^cri^^^^^^ \
mari adudi, & fimilitcr oOa dadylorum adii- mcrgatur cottum in ^^'^^''^i'' imltictur • c
fla.Etcxeis,quajcurruntcurfu proprictarum, pcr iplum mgaia aduaa,& aUi^ ^^^^^^ a ,
cft,ut fumatur caput pifcis faliti . & cxficcctur quaudoquc ul iicinmm adultum^^^,^jj^.,jui'
approximando igni , & mifccatur cum tanto vtroquc arlcjico ct "^"i^^^f ''lil.biUbus ^^' i
caiciuctcriSAiuantum pfa.nca, & pulucrizc- dcmciiutcx mcdicmis P"^'^.^^'^. cxcis.^^?
turfupcr circulum. r fimilitcr cinis caudepi mimliruuur licinia cum '"^'^f^* ^^acuti'^^]
fcis laliti Etnigcllacacxpulucribusbonis mi lunt mnaoilia. icd iunt dilhcil a pariia
ra.:»iiis iuuamcnti , ct dccis ilmt fufFumigatio- U£ mciuatur radix dragoiitau m ^^^.^„,1^^
ncs.& corum fortior ci\ anacardus foltis , aut ;& iniuiuuuur in umc^ noac& «f; ' iaa^n cx^'
cumfcliquismcdicinis, &cumaricnicopro- fiiicaLurquantumponiDilcclt,c i ^^^^^j^ ji^
e B.f«!u«. p,ie.Et ai fcnicum iolum,& lulKhur,-[& lacca inmauci untdcncnuphaic ,q»»^^^{^ 0zt (^^ ibU.j rcliquxaut.m mcdicinx lunt , (icutra- co tcntyontcrr.& cxiaiiiK)^^^^^^^
dix amuacn,& radix olcandri . & alinairgat , lorcm,& dccLS,quc bibutur,lunt F ^ .^^^^. i^ /
f t .. & rad:. & radix iilii,& radix cappaiis = t [ ]& la Uo iccunaum dcic; ipiioiKm ;-^^',uui^ ^
m- •■ dix coloqmiuhida; & radi.x alhamcl . & ucna: ^uni cu CucurDua & J^^ciuc. ^^^^0 cic
tindorum & lcmcn porri,& iinapis.& acrcus <la..j ct cxci slunt piiula^ adc.:i^. /
g B ftercu.ca ^ik.H ^ ^ (innis columbinus]& aluf .^ icriptjQ dUicc.mvrc^b^
mcn,&galbanum,& laicocolla: adminiarcn- ^ & icrcmblegi & cmbiicorumpnu^^ turiax mcdicinx imgularitcr & aggrcgarim L dcdru cgyptiaci J paitcs v. .,3„iur, ^
turiax mcdicimciingularitcr &aggrcgarim l - _ . ^ r..bmcri^^"r ,vii.
&ponamraliquid dcanacardo,& conlician ^'^^'■^^''^'^^''y^^'^'^^''^ '^^^^^^
h B.iafmia. tur cumolco de^ iuum J & tiant indctroch. coniicianturcumiiKllc,&li ai m ^^^,
& ibrucntur,vt fiat cum cis fuffumigatio. ct cx diach.x lqucad aur.uLct P'^;.'^,^^^^^^^^^^^^ ■/
ci$,quaj confcrunt in cis funtalufncm,& galba cidcicnptio carum c^ hyc.lanaa .^-
nuin,<N: farcocoUa. Et acrcus camcli c^ uiuati ouorum; L lumitcrrc j 1^^»^^'^^,' fja;
uum.Etquandoauefufficit fuffumigatio tacla cxquaics^faus amoniacipars.s.ic ^ ^^^i,s_
cum tamarifco muliotics continuc SufFumi- tcs.iiu.fiant cx cis pilul? hcut vU-r ^ /' gatio compofitailccipc.radiciscapparis & ra 50 rumlitinmanc.vi.pilLilarum >uq ^^^^^fci^ dicis apii i r qux c^ c .tcrior ] & foliorum olc . ias,ct commouct coitum . ct "^- k ^ a^}^
, ^ ^ — andri,& radicis fpinc, [ qux e^ cxtcrior j & myrob.nigrorum , & bcHincoi ^^a
kb.alh.g-. niliarur,& radicisUhi,&anacardi omnium rumj an.diac:h,x.ciicurb.aduitc. ^
partcsxqualcs,& hat cxcis aucUanccumoLo raoc drach iij.n acorij ^^^"^^'^'/''..iantcxfsat f/>j
lam.^acino,& admmiarcntur (uffumigando . xx intundantur in aquapcrri, ^^cxp^-rf^.fni
Etdi.erunt quioam quod lua\imii;atiocum iLilc.ctadminulrcntur.ctcxcis^q V^^j.i,cf ^ $' M
, B. cQ cu.ni- toli,s myrti luuatiua cit valdc,& fin^liter 1 [ai clt iiiud,qupd Rccipit^-. ["^^i^^^ta^^ >M i ^
graali.uch. tis nii.n-a cx coriata ] cum .alc ammomaco. Et nis porri,ct lcminisammcos ^'\.-^ joi^^
hcc fuiVumigano quandoquc fit cum traicc^o ch.i.tructus capparis ficci d. aci • m rio uigcniose poiito m ano,ab cxtrcmitatc , & 60 Ut pugiU^scum aqua porn. ' T l \l
fmfu migatur in iplo , & quandoque fit cum ■ .tur /Al' *
. vaic perforato,fupcr qucm lcdctur.Et -[quod fiH^; i V ' \
'"''^^^«'^"^onucmicmtiL.scaadipfumcalctacicnduiii^cft , • J nv^cci^^ ^ >/ \
t.orpruni uci h^'' : ^ my rob.nigri frixi cuiTi butyio ^ ^(cOor
T;^:^^S )^^ emlrro^ quapc.rri,crolco dcnticibusn ,i.crU^^^ ;
gn.s laau, ^x;;^ ^ ,l,J:tur. Up. 7- - ••cttrypliera ^ ^ic^ tciTLiginC] fc
iicrcre; g eii iUutfortcs acut:5,rKLit aque,inqui^ rixtcrri cribcllati tritxdrach.ii j,^iCJ
o: XJ bus decoquuutui gaf^ u ma>& allvali , & i;-iiaaurtjj albi^dctur in potu cx
en 17.
Idt^^^^''-^*^^^? P^^i'i [ pondas ] drach.ii.o- ' hite "^^'^'^'-^'^* ' 1 olcLun dc luicibLis ctiam.] itr^T^ ^'-^'W^fur ariilol.longa ,& pvrcdiru , cijf^ amygd.aQiarc,<5c aiiimcos,6c proij ^'iantu ^*^^^^^* pu-ilLus farinchordci,(5cconii
' N lis Et ^^^'^^ '^'^^^^^ ^^^^'^' ^ ^^^^ "^^^ '"'^^^'^'^^ ' cciiti!]^^'^'^^-'-^'^"^^'^'"'^^^'^ ' 1 lauinx miindar iiquih '^^^'^•^••"^ infimdarur in aquaporri atii{. o^^^^it^bus,6c cxliccctLir in vmbra,& tcradenc ^ ^^^^^^'^' rcminis alhcrm:! , & aniui \ ammr^^^^^'^^''^^ lufhircii albi,& focnMgrcci,(5c ^^T^ (Scalh ^^^^^^ 'iii.drac.viii.fcrucant natUirtiu Ibmir "^^^ olco^[dc nucib.j Sc olco de chry grca-r ^^^"^^^^^^^ rcliqtia rcmancntia,& agla 6^ ^'^^^ uitrcato, autfcurclla uitrca
^is cin^^?^ fit vno aii r.vk]Lic ad ii.aur.Et cx matli • a i^K^^^^'.'^'^'^ cxpcrta, cft vt in potu fu- ^hw ^ ^^^^ci pondus. drach.ii.cu aqua ;
^fibi/^^/ -^^ f^iiiouctcas^tt li in potufumatur ^ora^ y^^^^^ ^}^^^ rcdibunt.Ht fcrapinum , 6c ad ^^^i^^tcx fumma bibitorum, qux bibutur fufjlP^^^^^^^i^ioida
cat [\ '^^: ^^•ciim fcniiinibus, & ipfum prouo cx iiUs , qua;contcruntcis , niai-a '^^^^"^ comcdionis " [ amvgdalarumafco,.j i'^^ ] cum mdlctryphcra autcm cum ^Wi b "^^^^ ianguincm , & conicrthccmor
De reflri&iuis CHrfus h^monboidamm , Cap. 9.
DE illis funtca, qu^e rcftringunt curfum in cifionis , (Sc funt fortiora , 6c [ mciiora » «• mehus cft. quam] vt lint cautcrizantia. Et dc iUis funt ca,qUcT rctincnt curfum i' [ cruptionis.] Et iUa ^ «•^P^'^^'""'^ • quairctinent fmguincm inciiionis, funt atra^ mcnta , ct itcrum quo; funt ficut pulucrizatio cx aloc , 6c thurc & saguinc draconis,5c balau 10 fliis,<5c (icf mcmithc,(i iimiUbus,puhicrizctur &:Ugctur Ugatura forti.Et itcrum piU lcporis, auttclaarancacum albumincoui,<Sc inuoUiatur pulucrc Galcni, & Ugctur vfqucquo figiUc tur.Etqua: cxcis fortiafunt funtficut alcolco tar cum acacia,(Sc gaUis.dcindcUgctur fortitcr Qupdli nihUconfcrt, [ coquatur] cum cot- c B. cawcmeto fubmcrfo in olco caUdo fcrucntc, & retinc lur . bitur languis : dcindc puUicri:j,cntur dcfupcr rcn:ridiua,(5c in hoccll timor fpafmi.Ea vcro, xo qujrsiit infra iUa/iiint It^^ptica nota,5c aquc.iu quibus dccoquuntur ftyptica. Aut vinum ilypticum,in quo dccoquuntur corticcs.^ t [
] <5c gaUx,Etcx cis,qua; bibuntur ad iUudjcH: tryphcra minor, in qiia pofita cfl fcoria fcrri infiUa in accto hcbdomada una,a qua colctur acctum,<Scc [ fricctur ]ipfain lartagi- cB. frix-fur. nc'[ itautbibatipfumjdcindc rcratur ficut f B.trixioneafpuUiis fubtiUlTimus. ^^^^^'
d f B.
graaaco ■
^^^^hsdolorcmhAmorrhoid.irim. Cap. S.
^^^^iantur fcrapini , & bdcUii fiibalbidi , an dcj/^^^^-ii-ftoracis drach.i.opii drach.s. olci Uaj^j^/^^schrvlbmilorum drach.i.(Sc s.diflbl-
«Us I Siimmij- 111 co,& ponatiii defiipci- poii- *'s ^''^'^•'•''c caltoico, & itcnim ncmiplia- • ^'iccati pars . i.althc? pars s.& itcrum mc-
^^j.^^^^^^"itium cxcorticatarum , amborum an roQ.'^'^^'^i^uiganturcum vitcUo oui, & olco Cofe^-f^-f^f itcrum foUa aUhcx,(Sc mcUlotum
^tacum vitcilo oui,& olco rofacco » t [ tix^r ]quandoponun Hq ^^,^^ .^^iachilon cum olco rof <Sc aUquandcp^^^ci, <Sc opii . & rob , funt iuuatiua,cta- CaL ^^^^tis cl\ vchcmcntis,juuamcnti.Et itcrii Cap.^^^^^^uiaUs,hy(Vopus humida , adcps rcnu apoa^^^^^^^-^^craalba. Et itcrum propric quum iilp^p^atur,c6ucnitvtfumanturchamt;milla - ^'^im, 5c paru croci,(Sc tcratur (Sc coticia- ^t adV^^^^'^'^^^"'-' fcminis lini , (Sc triplicato . ^em? ^^^^ adhoccautcriumillud ,quoddifcda/V^ cap.ficlcris. Ipfum cnini confcrt , &
ftcJ .^^^icsincifioais , & Ugationis, 6c apo- ^uiatis .
^ NNOTATIONES.
\\, l^all^^'^^'^^ h^^morrhoidarum dolore HyracevtiturJe ^•(/e/T^y^ '/^^i/-arc qui€ pojjk , quod hicM lcgere cH, ^cc^^^^^-^^^d. fac.ineHja potum ucl admotum prolii it. ^^'yU^l dmt , muLtum calfacere Gal ^M' ^itntiQ ^ ^^^^-^^^ anodyna moderatc calefuiunt.Sed dti ^^^opi^^^^^ "^* ^^'V^^ '^'"'^^ Uyraccm folum admouet , Xkit!t^'*^^'^^'''^fict,& dia, quibus calefaciendi uis extia ^^loTc^ emollit,etiam tcnfmcm mminuity&
A 7^ N O T A T I O N E S,
Hahes horum medicamentorum copiam ex locis infu perioribus annotatis.Scd uidc & G.il. 5 .mctl) .uhi de fanguinis ucnarnm fluxione flsienda a^^it. & Hb.de cur. rat, ^ 'J^^^' per fangu.mifl. '
*iye cibatioue hdbcntiufn hj:morrhoidas . Ctp, 10.
OPortct vt alicncnt a (c omnc groffu m cx carnibus 6c rcbus ^ [ lcnibus ] 6c omnea- a B. .'Mia liccra. durcns fanguincm cxb [attagucil j (Scfemini '^«^"^'ctnio (is. bus,nifi fccundum quantitatcm iuuamcnti & '^^'•^]^^"''^ oportct vtconicdant ca, quorum digclho ci\ b is. akuibcl. vclox.Et fiat cibus corum bonuscx cai nibus,(Sc cb alguidjbic vitclUs ouorum,6c alcsfidabcgi pinguibus,(5c ^ &^i'^baguc . C aludcbcnct6c cirabcict ] (Sc aquaciccris, 6c fi faminum dulcc cis confcrt. Etnux inda cum pcnidiisconfcrteis. Qubd fi fucrit ilUciblutio,6ccurius fupcrfiuus fanguinis cofcrtcib. faauscx rizo.fic t C ]granatis cum paf a j- B cibas fa • fis.Et corum olca fint olcum dc e [ Kcrua, j 6c dus ex . oicum dc nuccindica,(Sc olcuni amygdaUnuni c «.nucibas. <Sc olcumdc nuclcis chrylbmilorum , Sc pingucdo gibbi camcli,6c a(Jipcslaudabiles,6cf [c5 tccXio ] cx uircllis ouorum,6c cx porris,6c pau co ccpc^c pcnidii , 6c ficus funt mcliorcs cis quamdaclyii.
f B. alhagfff.
ANNOTATJO T^E S.
Tauiuslib. ^.inJj.morrhoidibus fupramodum flu^ti Cap.55. hus ( Ibos pauci fangumisy& minime excrementitios, e.xficcantcSy&aHringentes exhibet,at in obc£catis contrariumuiftumhiudat,& potijjimum loligimm, fepiarum , multipedarumjtorpedinisy Jclachiorumque efurn comtnen dat. At hic contr.i craflos cihos penitus intcrdicit ijs , qui h^i,morrlmdum uitio affliguntur,Videtur folui. Taulus in
obcacatis non tantum craffosyfed etiam acrUqmdpiam ob tlnentcs cibos offert.nempc & loUgmcSj (jr alia id gcnusy qu^ prAtcrquam qubd crajja JubHantia funt , nitrofum ethiiuqui ipiam tencnt ycuiusui aluum exjiimulant. Fti tur licro crajfis fimul & 7iitroJh,ut eaatrum fanguincm ac cumulcnt.qui Ad h,i^morroid.xs deUitus acri illa qualitate ir ritetunciiat & apcnat. At Auiccn. his craffos cibos intcrditit pr^feyuandi gratia , ne atcr hnmor gignatur copiofior,qhi ad h^morrhoidas naturA confuetudine mittifo
A N N O T A T J 0 N E
Quandoque anus phlegmone corripitur ,fod '^^^ fas pr^fertim quas hic author rcfert . ^^i^i-idfiii que & multam accidit equitationem. In y ' tendimt, unum Auic. prdn ipit , ^i"'^''^^^'^,'^^^^^ cfl; nempequiadc futnra ob fuppurationcni jiMj''^^^^ fecandamejfeinfiammationcmante m^tuhitio ^^^^^ contra Gal.tum alibi,tum i ?. meth. caucn ^ ' , v
let. atquc proptcrea aucriendi huius uitijfcopum Auic. phlcgmoncm fece s,etiam ft P^^ ^^^^^j^*^ ^^^^l^^i\iide0
afB. ineoinci
pientibus &faftis poU dolores hajmorthoi daium & tiicifioneearum . b li. Apottemata fiftcris accidunc krundum niinus incipien tia & (cr udom plurimum fiu: fucccifiope ragadiaru & pru ritus & fucceffione oppiLt o ru oiificioruin. c B.Ahalicera. nocumcii &do Ioii.s & fotticudinis.
<i IJ. exiturar. e B. fcdat dolo rcm fola. f B . pattes quin que amylijOCto cerulv?i) <"e ra: noua? unc iii. butyri unc. ii. pinnuedis anat»s unc 5.
g — B.
h iJ Alia litcia
mipexit .
De apqjlematibus calidis in fi^icri & eryfipila "1 [ Cap. I ( .
i B<a0*atorQm .
k B.Alia litera
I n.afTationc ue JiemeiHi .
m t B.&altfa^a
o B.Aiialitera. juaiem.
^ [ "rxE illisfunt incipicntia &c facla poft do lorcs j hxniorrhoidnriim 5c (licccilio nc^ [ curationum j hcmorrhoidarum cum in ciiionc,<Sc mcdicinarum acurarum ct quum apoltcmaracollcclioncm rnciunt,6: liunt»' [ nl ^ ccra,] timctur fupcrca,(]uod fianr fi(tulx';proptcr hoc crgo anrc maturationcm apcriuntur. Er oportcr vt adminiHrctur phlcbotomia in principio horum apodcmatum : qiiandoquc cnim • [ fcdatur dolor fokim, ] 6c adminiflrctur flipcr cam maran dc ccrula •, aut hniantur cum aibuminc oui trito, cum olco rof in mor tariopUimbi,autnani^j',doucc in ipfo dcnigrc tur. Aut fumatur mcrda(cni',i [ drach. \. hxmatitis,ccrufx ponciusdrach.ii. myrrhx unc. i i i . 1 u ni ac h 1111 c. i i . p u 1 p x co 1 o q u i n t j-i i d u n c. i . ] olci fifami.quanrum fulHcit aut ponatur cu cis aliquid dc tripHcato lSc \ ino . ct adcps anatis cft vchcmcntis iiiuamcnii. ct limihtcr pnnis co dus cnm aqua, quum tit cx co cmplalh um cu uirclhs,6c oico rof Aut panismundi . hb.i.cro ci unc.i.opii-'' [ unci.J adminithcntur in rob. ct fimihtcr cmplafh um faclum dc kckcngi, cft bonum \ aldc, bt fimihtcr empla!h-um fachim dc vitcliisouorum ' [ Ibrbilium,) qui tcratur in uino fkypticordeinde mifccantur cum ccra, 6c olcorofEt quando pcrtranlcunt initium , 6c no funt ab incifioiK- , adminilhctur iu.p cas diachilon conquaflatii cii olco rof « r^vrjparfi cmplaitri bafilicon cum uitdlisoui forbilis . Et itcrum ccpa:,6c porri clixati cum chamcmil la,aut maran caruic cuin ammoniaco.ctli lo r tis fiat dolGr,tunc folia iiy ulquiami uiridis cx primanuir,ct lumatur cx aquacarum aliquid , & mifccatur cum aqua ctiam:dcindc infundatur in ca panis5& adiungatur ei uitclli oui n5 coagulati ^ [ cumaliquo pars.i.j 6c olcum rof & fiiit cx co maran, ct itcrum quandoquc confcrt uaporario cqualis, 6: fcflio in aquis.in qui bus dccoaafuntca,quiE fcdant dolorcm/icut femcn lin \,'-- 1 [ ] ^< fciiicn ahh^a; & malux,Sc additurfupca muciliago frumcnti t [
] codi cum aq'>a vlqucquo fiat ficut puis , & qportct redcamusad caprriiluni tcnafmon . In co nanquc ci> cura bona ad hoc capitulum . etquumfunt ifia apoftcmata propinqui tcrmini in ano exgcncrc eorum, qux aggrcgat o [ raaceriani,] tunc cito pcrgc ad pcrforandu antc maturationcm> utno cxtcndarur matcria ad profundum, 5c hat hnuln . 6c uim narratur hocrc^imcn a.:» Hippocute.
uideris coqui amplius nonpofk.Ccteru fp^'j^^^^" infiammatione cji ratio.Ex hac ^if'-^'^^'^'^^' ^^^^^dili' qui 7norbus poUmodum aut nunquam , ^'^^ ^J^^^^jgjs^' mecuraiur. Attcndcndmn autcm iUiA^^^f mcnti eniproptcrca c\pc6lari cotTw non '^^^Yfe!^!^'*^ dclicct, & pcrfefiaut in cctcris ^jc¥^'' non quidcmquod ante inchoatam ^'^^'^^^■'^^r^^ftbicir' irritata ncmpe injlammatio magis cxcrcfccrcti) .^^^^^«j pcrit,atqne,ut ait Ccljus,ubipus apparucnh ^"''^^^00' * erit,}ie anus irfe fuppuret . "^Proponit deinccps ^ ncm in harum injiammatiomm initio,quod f L^^gdol^' & inJlam?nationis incrementum aucrtcre,0 J r^^^^t^i rcm potesi.de hac tamcn Pauli.s non ^^'^^''"^^'J/^^rf?/;. communc infiammationibus pr^^ftdium f ibtn ^
Dc rhagadijs ani.
Hac;adia:in ano quandoq; fi"".^ ficcitarcm,& caliditatcm accK
quarc fjnditur a fa:cc hcca,& ^^i: •'[& ouandoque fiunt proptcr "^"""'poftcai^ doloris. I Et quandoq; fiunt proptci ^^F^^nira cahdum.Kt quandoqu'; liunt P^^^i^^^^^j^^ipf dincm fccis Liciicmcntcm, <3c hccita ^^^^jjjriir-' & tiunt proptcr harmorrhoidas, ^^^j-^^jijsia^' & hunt proptcrfortitudmcm cxpuii guinis ad orihcia vcnarum ani.
Dc L urarhagadiarum. ^
Vardam mcdicina: rhagac^i^j^^^^Jua:^^^!"!^ incai iiatiua;
^[hibrificatiiJJ^'J fu n t lcn 1 1 i Li x,b . & q u x-d a m h u nicaan^ jn- J^t*
damcuratiua:aponcmatis:(Sc ^iuajdaiiT^ .^^qu ccdcntcs inccflu proprietatis:aiitpi / cis. Incarnaf na: aiUltypticxcxlKcaj^ j^^ ^qii.^ c»'
licurgal!a:non'[pcrtullata',jqH''^ vo ^^" dccoquuntur,(Scp.iuco uinoponti ' ^(t, j iscpithcma.Etfortuisi^^^,cH
fumatur^^f uzifurj(Sc balauQia,<Sc ^ft^ Ji^fli;a^;
niaictur cx cis cpithcma.Et fortui>'^^ ^nicf' fumatur^ifuzifurjiSc balauaia,<Sc cct" ^'^^^1;^^^ dalcngi & plumbumadudum, ^'^^^ t^ v \ t\,6c dimia:(Sc adminiih-cntur <^"^^^j^|ajioti^'|' * ^ ccra pauca. Et itcrum maran dc ccr ^^^^^ fO • ^ aut ccrula,c^ flannum aduftumAj ^ fciU^' &albugo oui^^^autJfcoriapUii^i'^^' jiiar^J' rofa:.Ettcrantur(Sc adminiarcntun ..funi (5c ficca.& adha:rcntia.Et ^^^^^""IjY^jiiatiiV jfi tur pars i.& ccrx albc partcs.iij.du' .^^^.alF cum oJco rofcSc milccanfur,ct Hniu,^ ^^^pri^ . cxficcata ct cx cis, qux currunt cu polVP . l tatum, (Initcinis '[oftracoruai; ^^ijnc^ diumj ^quah mcn(bra,ctR>liorU^^,,c^
quali mcniura,t.i. ^^*'" dietasunius, ct cum cis liiii.ini
nis iuuatiuis ctiam cft illa^quclY'''^^^!'*^ iff " 1 et ccrufc, ctfricationispl"
hyulquiami albi.ct ccrc partc^- ' j^-ps»»"^ faicci qu antuni fuificit /ct itciuii^ 0-'
. ■■"'"^ nicdulla o/liam ccriii, & fcmcn ro-
da V r ^ opium,& hyflbpiis humi
lciin r^"^ ^^^^inx , & fuccfcis foiatri , <5c oin ho ^ ^^^^ parum jfiar cx cis ccratum.Et cftn kV^^'^^'^^ cum rcdificationc uuhicris «cey ir^^^^^^^'^^^^'^^^^'^''-'^' rcdificatio cius , ^PUllio doIoris.Etcx crs^in quibus fcdctur
H Jcnte^^lt^'^^^"^^^ '■'■"^ tcrucQt folatrum , & Ci; Qha^j '^^*'<^^^ordcum cxcorticatum . Et cun. 1 '''''^ Pruritus.confcrt : [ philoniu] ' ^^ noieoaiyrtiao.[ tcxcisA]ucrunt fortis ^ W J cft ut fumatur olci fifamini ,
^uum.pu^ii^ j- j&aluminisro-
rovaccino non iichcmcntis a [ fortitudinis,] l B.coigiijno & nuxindica, cte[ aucllanaj ,]ctpcnidiicon- "^'^fcruntcis.ctuiacibationis corum, cft viaciba- ^iu '.'^f "'^''"^ tionis habcntium harmorrhoidas. amyadli"'cu^,
penidiis .
u4mfijTnM,qii£ rhagades dictintur^uUufcula tdia pro pv fphhi^Ieri funt,qudia in lalrisyfpecfantur /dcpcnumcro. ^ His ucrd uhifenefciint,€tiam callofa labia reddunturut * ^ctius lih. V ^:De hoc affc&u uide GaL s . meth.& d.dt comp. med.pcr loca.Paulum lib. Celfum lib. 6.
{^^^^^"^^^J^JiT^^anapondus.drach.ij.&croci, amborum an.drach.i.glutinis aUm f u r a ^^^^'^ ^^^'"^ ^ ^ " "1 a a a. d r ach .XX i j .aggrcge- \ iusr "^-^^*^^^^^ rofEtcx mcdicinis hu- «aM.!'^^^^^^*^"'^^"^^^^^'^^"^ confcrcntcs cum y ' [ii f ^f^^'^lcnificationcfaa:aciiadipib.6c'" nef P'^.8ui^-]5c fuccis,& olcis,ct glutmatio ^ jJ^^^^^^i^jficutamylum^ctpuluismoJcdini, ^^^•'^cathum^ac limilia. Et aggrcgctur ad il Pfio R ^^^^ i"^'^gadiarum. /)c illa cll hxc dc/cri iiiii '^^P^*-^^yl^bpum humida, mcdullam ui
Part 319
De mollificatione ani -
"^» t\:^ ? ^y^^^^^^ablutum.adipcm anatis autgalhduIU
^lm,atn,-+ r 3 niaran:P[Rc
<^^lctim rofEtcx illacft.vt fumatur mc- ^ crunv;vaccini,<5c n l afmini ] & amylum .miatur^^tC „:n^ 'P^^J^-llii.gibbi ] camcli,<Sc*^t[ yj^^ ]l-aruia:hordci partcs .'cqualcs''!^
^ [ ad" • J mcdullc cruris ccrui,3c
^^^J^.J ccrui,omnium aaa unc.i.mumiaj. V runi ^ ^ ^ ^ifamini. unc.ii. amyli ' [ amygdalactaoj ^^§^^^^'"»^^^i^mriiLimaa. "[drach. ] i. UatuT^^F"^^'^" "^^^ lilamino. Et olca iu- \ fima^ j ^'^g*^<'^iis,in quib.non cll caliditas plu- ' ^Unt t ^ '^poitcma (inc h^morrhoidibus , ] de [ ] olcum alkciri,&; olcum
ficol ^ pl^"^"^ nuclcis chryiomilorum ,
inej l^']^^<^nuclcis.pcrficorum,'& diflbluatur 4« . bdHi: ^^^^^^'^"^- ctconfcrtcisfuffum
^cm ,7^'^"^'"''^"^'^^^^^^^ adipc. Apo(kuii mole- -^^^'^^^'^^^ aufcrt] 6c coafcrt
atio cu ofas au cischy
QVandoqucfit cx complcxionc paralyticaraut frigorc infra illam. ct complcxio quideni paralytica,quandoquccftcx humidiratcfubtili imbibita fccundum plurimum , ct quandoquccxhumiditatcqug dccliuisadcali ditatcm,ct cft cius caliditas caufa imbibitionis cius,ctcognofciturilla calidit.ispcr tadum,ct quandoquc fit proptcr^ [hxmorrhoidas] ct Jjgationcm hxmorrhoidc, autincilionccius quum laccrto aducnit nocumcntumcommiinc:ct quandoqucfit proptcr callim fupcrdor fum:autpcrcullioncm noccntcm.h [ quoniam ftringit ncruos,aut rupit cos , ct hoc fit fubito , ctnon cllcicuratio.CompIcxionalisvcroaccidit paulatim,ct rccipitcurationcm.ctaccidit cx mollificationcani cxitusfvcisinuoluntaric ct quandoquc cft illic tcnfio ad cxtcriora fimi lis moI!ificationi,proptcr illud quod fcquitur ipfam dccxitu fxcis inuoluntaric . ct multoti cs fcquitur colica,proptcr illud,quod aducnit c [ncruo ] conllrictiuo dc tcnfionc , ct lcitur per tadum duritic.ct quandoquc cft mollifica tiocum icnfu. ctquadoquccll cuni dcfirudlio ncfcnfus, ctilla,quajcttcumfcnfu,cft incolumior.
Decura. Cap. i6.
b B. principis iieruorum, auc rumpetcai eos.
c B.lacert*.
SI fucritcaufacius frigusuehcmcns cum ma tcria,a
fic J^^^^i"^^C)lcd myrtinoA fcflio inftypticis, g^|i ^^^t^^iphacino . Et itcrumdccoquantur
^ino , fiat cx cis cmplaftrum . In badiisautcm hemorrhofaicis cft ncccfla-
aut abfquc matcria,fcdcat in aquis cur cume,in quibus ftmt coCta fauina, ct coftus , ct nux cuprclli,ctfpica,ctaiiquid a t [ ]^^ dc fquinantho.ct fi indigctfortiorc illo , clyfte &! rizctur cum mcdicina nominata cuphorbiu, ct adminiftrcntur fupcr ipfum ca , qux funt fi cut olcum coftinum,ctalia,ct ii fucrit materia
a t B. demo:
'"iUm , p
Hiij^l.p^^^ipercasadminiftretur maran,6c ad
lUrpii , ^^^^'^^''^ quebibuntur.ctadminiftrcn- <co ^^^^^'^^ ^^«-li^^i^iitatcm , ] in qua fit caliditas ll^^Ur,-,. ''^^^cbdclliocumfcrapino,quebiban ^ aliqua (quod fcitur pcr taclum ) facfcdcrcip
[aut ]in dic ct quando currit g^tuf ■ ^li^]i-ud,fumatur cottum ct fubmer gatiij. ^^^^«^»" \ ancthi ] ct cxficctur , ct abftcr %h\^^^^^^^^ ^f*^'^"> ctdcuitcntur ftypticacxfic ^^^^^^gcftioncm.
^ ^^'o«e haJjmtuim y h.igadiar . Cap. 1 4.
v3 eyf^^^'"^ dcuitcntacctofa , et ftyptica **^^fi^,r. ^''^^^^"'^^^•^■^^'^^•^'^ fintcibicorum a-
b B- mollificis humidicas .
'«^tca^quc fiunt cx ..1 [
^ali • j cf ^^^^ ;^.f^Pi''gucndo2ibbi camcii ctadcpsgal ^'^•5 '^^^^^^ ' • -----
^^'^^is^ou ^"^^ '^^^ cibos,ct - [ confccl:io
^i'»^im,ct dcporris, ct ccpx cum buty
•§i]ct uitc
, ct " [ c o n fcrt c i s co n d 1 tu m m
i ouorum forbilium , ct dc ui
ium in aquis ftypticis fortibus ad trigus,ctpcr mifcc cum cis cakfiuliua ctiam." t [ ] c fR m ifte.
ct fi illic cxiftimaucrit tcnfioncm cftc, tunc ad ra. iiyptica . miniftra mollificantia lcni fcantia cxolcis ,ct adipibus,ct aliis ctin finciUius, oportct vtadminiftrcs ' [ ftyptica.ct moucntia ] in quibus cft fubtiliatiOjCt rclblutio ad cxcitandam uir- *^ ^ mordicitia tutcm,ctcuacuandammatcriam,ficut aqua falia,ctaqua lalita,crcoloquinthida.ctatrcndc ca,qua;dicuntur incapitulo: quodcftpoftiftud,ctcft dccgrcfiioncani.
A N N O T A T I O "I^E S.
'Pulchre& copiofede fedis paialyfi agit ,dequa re pauca qusdam Gal. i M locaff.
cap. 6.
De egrejjhne ani ,
Cap, i 7.
a n. inueifantia ipfum .
b B. ut curctur <pmeo ^uo cu
€ tB.ilU,
^ B. illod quod egreditur. e B.puluerizc- {ut hoc .
f t B. pulaerizciur &.
g B. ctfam ab luatur fitmungatur cumh i. puro & bo Bo & fumatur.
t fB.Alia licera
% B.ticnaphx.
cap f9 Cap.7. cap.6. cap.iS.
je B.ab estrarls
QVandoquc fit proptcr vchemetiam mol liticationislaccrti conftringcntis anu , cduccnrisiplum ad lupcriora, & quandoque fitproptcr apoftcmata [dominantia.] Etcuratio quidcm rcdcuntis facilior cil curationc apo(lcmofi,qui no rcdit. & cura vniufcuiufq^ nota clt.Et rccl:ius quidcm cft , ut b [non curc tur vnus curationc,qua curarur alius , J & rcducatur,&' ftringatur.Quod li non rcducatur , adminiftr^ntur moiliticantia. Et oportct vtdi camus,mcdicinas conftringcntcs anum , conftipantcs ipftmi: nam plurimum ncccflaria sut ea,quxIuiithuiurmodi,nam,quu adminiftran tur,& rcducitur anuspoft cas, fi fucrit rcduci biiis,& rcftrigitur,iuuat:Excisiraq; funtaque, in quibus fcdctur,& quibus fit cmbrocha,& in quibus dccod.u lunt mcdicina? ftypticc.Et c5ucnicntior illarum eft,vt fit ^ t C ] aqua, &:uinum ftypticum.Et dcilliscft vtfumantur rolx,& lcnte5,<$c folati um,6c fumach,& dccoquantur inaqua, & adminiftrcntur.Etinaiuuant ctiam , quum iUiccft apoftcma.ct cx eis funt pukicrcsjdc quibus, quum non cft cahditas vchcmcns,cft,vtiLimantur corticum arborisalbotin.drach.viii. nucis cuprcfti pondus. drach.i/. ccrulaj.dracii.i. madc/iat [anus ] cu uino ftyptico, & abluatur cum co [afliducturilkidj iiipcr ipfum.(5c itcrum minuti thuris,& mcrdafcngi,amboruman.drach.viiL nu cis cuprcfli.flccx, & ccrulfc pkimbi afliimpta; pcr fricationcm pkimbi ciuldcm iiipcr aiiud , cum uino ftyptico,amborum an.drach.ii. & f t [ ] itcrum fcori? pkambi,& fu
machan.drach.iiii.myrriix.drach.j.fcm. rof. drach. iiii.Etitcrum -^[cum mclie & ] oko rof '1 [ crudo fumatur fumach,& ] alumcn, & gallx,& antimonium,& ccruflapkimbi,&pul ucrizcntur fupcr ipfum,& rcducatur,fi rcduci bili$eft,& ftringatur.Quod fi anus non rcducitur,& non rcditpropter apoftcmamagnum tunc mclius cft, ut rcgatur apoftcma & molli ficctur . t [ ] pcr fcflioncm in
aquacakda,inquadcco<flafunt fedantiadolo rem.& mollificantia apoflcma dc cis, quciam dida funt in capituk) fuo, & inungatur poft il Uid cu olco ancthino , & olco cham^milkno, namli lcnitur,& rcdit,tunccurctur cum cis , qu2E dicta funt,ct cx cis , quc confcrunt in hac hora,funtfcdantia dolorcni predicla , & propric [ ^lnenufat ] predictum,in quo funt icntes.
A N N O T A T l O 2{^E S .
E^it & de ani proddentla appelUta Taulus l'ib-i tyietius lib. 1 .'\.Scti puUhre HippMello de fiHulis. Vide ^ gal. g.de t om.mcd.per loca, O Cclfum lib.6.
funtpcnctrantcs & Tunt detcriorcs.-ctHl?,^^^^ funtpropinqua;t>[concauitati] &in funt incolumiorcs.quoniamii jino non aducnitlaccrtototi nocumentun parti cius, & in reliquo cft cius ^f'f tcntionc.Elongat^autcm quuin4P''' j^n- & quumcftcuratio, incidkur ^^^^''jJ^^iturto tiuus totus,aut plurimum cius,(^ticr ^^^^^
ta rctentio,ct pcrducitad «^S^'^'^.^^"^ ^ntin»? 10 risinuoluntaric.Etquandoquclunt
cumvcnis,ctncruis,&cft incistinio^ _ tur diftcrcntia intcr pcnctrantcs,et no ^ k^^^^^ trantcs pcr intromiflioncm tcnte in ^caetdigiti jn ano,quo fcntitur vkiaitiJ» ^ ^^,^ fus tcnt;E:quarc fciuntur figni;
lus tcnta^:quarc lciuntur V^^^^^^" ' ^'^ figni' pcnctrantcs. Et pcnetrantcs quandoq ^^^^^^^ c
ficatcxitusftcrcoris cx cis, ct ^^'^^."^^f «artiC' cxprcflio ] aducniat lacerto toti , a Y^^, ^ .as,^ [ rcgimcn,] quod qui^^^^ Pj,f Jlm 10 tiquorum dixcrunt,ct imitati lunt 'i- -jjjtur dam poftcriorum. Et illud cft.vt ^"^''^^'Jjpiariir digitus in ano,et tcnta in fiflula,et ad infirmo vt ftringat anum , ^^^"^^ Ai^M^' fupcriora,ct fcntitur ilkid , quodcoi ^ tur,ct ilkid,quod'cgrcditur dclacciio, ^^^^^f
ta fit latitudo cius,cjua; cft in longit| ^^^^^cnt? potis ctquantum Ut fi"^^^''^^'^^^^^^^^'-^,^^ ialoi' ^ autpl"
cti [ eltlccundum latitudincni euis^^..j^,f,, gitudinc corporis,an fit P^^'^^^^^^,^^^ ^^i-jficii'^^^
Et pciictrantcs quandoquc ^^^*^^^^,^- piuii^*'' vnum.Et quandoquc habcnt orinei F
CaP' ^^'
Be curatione . ^ ,
EXnon pcnctrantibus qt^^^.^^^.^^^jl^^V^^ nocumcntum curfus pltirinn,e ^ ^.^11 pcrfluus. non crit malumdinntter^^^^^jyi.iu fucrint noccntcs.cxpcriatur ^"P^^-^gcx t^^^'*^'' al'^arab,ct quxproccdunt cuvfn eu ^^^inO' cinis fifhilaru.ct fi rcclificaucriteas, ^^^^ gfli raucrit corruptioncm caruni ,eri ^^j^^vf^^ non, adminiflrctur mcdicanicn ac ^-^ot -clte*^^
• - "'^i p itu^
J)eftiiuHs in ano.
Cap. 18.
QVandoque gcncrantnr ifte fiftule^^ cx vuinetibns j in ano , & corporcdus . & quandoque gcncrantur ab hcmorrhoidibus <:orrofiuis? & dcfiflulis ani quedam non funt pcnetrantcs^funt jncolumiores. & qua^dam
non, adminiflrctur mcdicanicn ^^^^^ 0U^^ fumat,quod apparet de fiftula , et ei^ J
tua.ct apparcatcaro fana,ct ^^.^^"^ f^ppoii^''^! curriturdoloricumbutyro, [eti^ ns ca^^^^^i okum rof jdcin^eincarnaturuiun ^^^^o?^^^. dicinis,ct cum maran iticarnatiuis. ^ qu^ maran c[arafil. lipfum cnim fanat ip ^^^cA^ j fi fucrit ct fiftula,non curctur cu ci^ - (cd^^^ ^ 50 icidut CLi i [caliditatc fua ct ^i^^^^^^lj; ipfas fubtilitatc] ct in fpatio.Et cx ^^^'^.ntiui^^ ,i,r ) carnant.cft maran nio^runrVcncn r^^j^^i^^ ^ cnratio,cft c [ comprchcnfio ] ^\^^^di^'^^^cl> l in t [comprchcnfione] iUud, f^^^ci^,^^^' \ Et ex bona S [ comprchcnfione K j.iicini^!.j, |i primatur ] cum pilis > [ forniatis ^iO^ ^ quod fit fubtilcaut cum (cta ^^[^^jiniit^^^V nium,cum quo ] ftringatur , ^ uch^^J^Ji- ^ Etquando pcrducit ad.dolor^^^^^ aut'.. tcm,ettimctur quod accidat ^P^ ^afiiri^^|,^D ud accidcns malum,aufcratura^^ .^^j.^tut'' retur cum cis,que fcdant: dcin»' ftrictiocumeo.
rlurima de boc ajfe^H & emscHt
kri.^ Fen i8.
■h' '^'l^^^hmdu & q>aulusUb,6: CHulta & Celfus lib,
^^Pmtuinano, Cap. 20.
[) Vandoqiic fitpropter ucrmcs paruosge ^Uni ^^^^^^l^ inco.Etquandoducfit proptcr r' fy,^ tallbs,ct cholcricos mordicantcs ipj^j j.^^^-^iindoquc fit proptcr vlceralaniofa
mcmbrorum parium,5c duarum diuifionum, & diuifionum pluriumvna ,(cilicctvr qimm nocunicntum accidcrit vni corum,(lct flcundum cum paitc opcrationis:aut cum plurimo cius.ctfubtiliatum c(t ad [ multiphcadum ] ^ condenfao fubilantiam corum> & ad facicndam cam ioli damproptcr iuuamcntajquorum unumcft,vt ^ ^ fuccurra' ^ [occurrantmuirocumparuoiparjo. ] Scic- cum CMicl cundumcft, ut fint piohibiti ab f [ airrahcndo paruitatniiuu 10 nih fubtilccxuccado ipf um. , Et tcrrium cft.vt '^''^'^-
fint fortis fubftantia:, non uclocitcr paticntcs rernorfubnh? ab co,a quo mipkntur omni hora cx aquofita cxuccando ipsi te acuta,cui alfociantur humores acuii m plu- Alia hrera . ribus horis.Quia iL;itur crcari sut ita ^ [ allcuia «""'^'«"c tur pcnetratio J in mca tibus corum. Ft [ d 1- ^ g^citcino latatus ] cft locus corum proptcr ilUid , quod nc tpHus. pofitumeft illicdcvilccribus. Etpofituseft rc g f^ciJitatur dcxtcrfuprafmiftrum,ut fit locus cius fuui hc P.^^"«""° ^■"bpatis propinquior,(Sc magis trahcs ab ipfo, qua h b. Alia liter^.
-^^squidem a ucrmibus,curatur curatio m "^^^^"^tuui,^c fa^us ab ulceribus,curctur te^^^^^^^c^^^ccrum, fcd fadi abhumoribus re '«ft '_c/.^ ^yf^ fuerint vcnictcs dcfupcr,curatio fcf^^ .^^^atiocibi,& cuacuatio humorum. Et
fjr.^crintrctentiilhc,cftcuaciiatiocumcolly- ^ - ^ , , .
jlifj^^^^^l^^^i ^^atisin cis,qua: mundificantinte 10 mm pollibilecft,ita ut fortaflc tangat iplum , toriuofus.
m cx humorc phlc^;marico,ct cho
^cu ^ ^^^^^^^'^^^^^■^-fl^ incapitulotenafmon, . funhlr ^^^""^ fuppofitorijs tcmpcratis,& cu
accfo ^^*-'^.^*^^^ ^lupcL^clcnribuVEpTrob ]' cum lor>r iii^itiuum cft valdcEt (imiiitcr vc- ^i3:fuperaIhofos.
^^ceraanl. Cap. 12.
(^^^^^-t^tcum cxficcatiuisfortibus, prxdi- ^ rut}'^^] ^^"^.^^pitulo cxcoriationis, [quamuis] ^oris F^^ ^'^'^^p^-usi ualdc [ in fcnfu ] loci do ru^^ ^^^o^^fcrunt ci^ almaran nigrum , Sc al- ^ ^c viridi xris, ct ponatur totum in lana ^^fcaputtcnta;.
i B. inter diuifiones aequales Aiia lirera. non (ic iud.fife* itus uei J!i)b(-
MJMO T AT I O ?IES.
Ano mcdicamenta conueniM t, hAbes ex '>'"^^thruuie JAetmmllb.iu
F E N XVIII.
-^cdifpofitionibus rcnuni,cuius funt duotraclatus.
CTATVS PRIMVS
^vniucrfalibus iudicijs rcnum, <5cde lapidibus eorum.
^ '^^(Uomidrenum.
PWifunt rcncsad hoc,utfintinftrumen fu^J^P"^niundans fanguinem cx aquofitate
>^lr Ul[^^^^^>' [ qua indigcrpropter nccc^iTitatcm Sl cciru^^^,^\cam ncceflariam.] Etilla quidcmnc
imo tangar addjtamcntum . quod fcquitur ipfum.& poiitus cft fmiftcr defccndcns, quonia comprclliofitin latcrc liniftrt? a fplcnc, 6c ut illud,quod attrahiturcx aquofitatc, non attrahatur i [ cx foraminc,quod habct, ] imo artrahatur ad propinquius in primis & ad longinquius fccundo.ct ipii quidc [funt] cu duobus ' r aJdiramcntis in concauirarc ipforum ; 6cingibboatatccorum. ] &pofitacftin inte IXner^qul". ^ riorc partc cuiufquccorum concauitas,a qua les.
attrahitur ad ipfum aquoiira^j cx liipcriorc , k B.
quod aducnitci,5c in ipfa uadit dcindc trahi- i i*- coimw.uel tur ab ipfacx intcriorc partc cius ad uclicam '•'^fft'"'"tib.cu m" [latcrcquod lcparatura'3 co] paularim , g.bbo/itacc poftquam mundificar rcn illud , quod aflbcia- ipfotuffi uicini tur illi aquourati dc fupcrfluirare fanguinis pu t|u offi ipims riflcatione mcliore,&: magis ultima,que pofli j^y^jpij^^an^'^,''^ biliscft.-quarc nutritur abco,quod dc ipfo pu- opponunturca rificatumcft,&. expcUitfupcrfluitatem Aquofl concauitate ip tasenim nun pcruenitad rcncs c.\iflcns m ul- J!'^'"" &g'bbo timoclarificationis,& fcparationisumo pcrue p^tdbus vTcm?nit ad eos» Lcxiftcnte fanguinciiate (ccunda nbus oifiiphu»in ipfa.qux cflj quafi ipfa llt lauaturacarnjs ab dviCi. lutioneultima,&o , finiilitcr] quandodebili «J! «-poris uriti tantur rencsmon purihcatur , quarcegreditur icparamr aquofitasaflbciataflbi fanguincitatc. et fimil i- n »> remanenr? ter quu hcpar cft dcbilcy & non d ilccrnit aquo faugumeicac: m fuarem a fanguincitatc,lcparatione,qua opor- '^Q^^p^cr hoc 50 rcr,(Sc quantiratc,quaoporrct,& rcgimine,quo oportetjtuncpenctrat cum aquolitate ianguineitas ,plus quam ncccflcflt pcnctrarc,^' [ pro- p b. quare. ptCiCa quod] fupcrfluitillud, quodaflbciatur ci de fanguincitare mcniUram^quo indigcnt ic ncs in nutri mcnto fui.&: cft fllud,-quod cgrcdi tur ex illo in urina lotiuum criam^flmilc loturx,qux cgrcditur.quum rcncs dcbilcs funt fn nutriendo fc . ct rcnibus quidcm aducnit neruusparuus, cx quo (:rcantur panniculi coru,
Prcn. ^^^^^■^itur,quumdigeftuseftianguis.& _ _ . .
Uf^;atus,utpcnctrctincorpus,Et tuiamfci 60 &aducniteis ucnaexlaterc hcpa.is, ct aducnit "UuHUn. F "circLinc f ^ , cis aitcria^quantitatcm habcns cx artcria, qux
aducnit hcpati.
dc ^pl^^^;^ Pj-optcrca'qu6d hic aq uofitas val-
^emi ^"^^ fuit , fuit neccflarium ut crcarctur s tf ^'^'•"^m mundificansipfam,&attrahcns " ] ad fc-.aut mcmbrum magnum : aut K Coa.?^'^^raparia , & fi cflct magnum , vnum ^fea^. r'^^»'^ comprimcrct. Loco igitur unms lunt duo.Et in c [ mundificationc] coru ^cntum^quod notLUii cft in creatione
A O r A T I O N E S .
Habes dc renum anatome & ufu ex Ariji. r .de hifl . <^ap.i 8. anim.&. S-de part.an. Jtcmque ex GMibtlio de renum af fea.dign.& curat.& ^Ae ufupart.SMc dcrcnum ufu ni jj^ccp *
er tertius.
dentur. fimmi inter fe ulri difcrepare. (mitto enim Erafi slrati & ^fdepiadis fent e?iti.tm , (jm yiullumfcre ufim re nihus afi ribebant,ahnotante Gal. i Je facnat.^aUotis ci tatis ,expurgandi praifcrtim fangnmis] gratia fa6ios rcncs exisumat^quod hic author.nAt AriU.^ .defart.animal . ijs uti naturam,aityad contincndas uenas,<^' ad humorem fuperuacuum exccrnendum abutiiita ut per accidens illum a remi'h s prdf.^lari ufum exiHimet , quemprimaria rationeprofi.ifd Gd/putat.Subfcribunt tamen in hac reGal . omnes, . ui -3" v,os libenter afkntlinur. Sed alia controuerfia ' eH.Scribit <!y^rifl.quod & Gal.citatis locis, ^ author no sicryquum duofint rencs dcxtrumelariorcm efe-,& humi llorem altcrum,cHius fitws caitfam fiiis rationibus jHlcmt. Id andqui fenferunt fcrc omncs, i^- ^ufus quoque lib . de partih.hotnin.fenfit:jydigentiores tanicn noflra tempeflate dijlcclorcs,quiim id in brutisita fe babcatfm bominibus ' tamcn fccus ejie anhnaduertunt.
dum,]'in rcnibusciuscfle gritudo.& Jof^ cfl: in illo', qui habet fedimcn caniolum. piiloIbmA *^ [hcrbinum.
'De xgrituiinihus rcnum .
ACciduntcis argritudincs complcxioniSj&: acciduntcis a-^ritudincs compolitionis in parui:arc quantiratis,6c magnitudinecius', &CX oppilationc.dccuius llimmacfl lapis. Et aegritudincs folutionis continuiraris, (icut ulccra,& corrofiojd: abrciiTio vcnarum , 6i carfi apcrrio,6c totum illud accidit.aut in ipfis, aut in mcatibus,qui funt intOr cos-,<.Sc intcr alia , & iliud parum fit, Quod fiaccidatin illismeatibusoppilatiocx faugninc,aut iuimorc, aut lapidc , communicat rcn in curationc.Etquando multiplicaiuur irgi itudinc.s in rcnib dcbili taMr liepar adco,doncc pucniat rcs ad iiydropifiim,f.ucrcncs fintcalidi,fiuc frigidi. Qufiq; iiiac habcntcm dolorcs in rcnibus miirgcrc vrina vncofam,«S: glutinolhm,tunc fcias,qu6d ill')d addit in doloribus corum proptcr liiud, q» d atirahu nt dc matcrii.f maiis , 6c gcncrat fitinimia quand oquc lapidcm.&:. icfoluunturcorum cgiKudincspcr vrinamgrolTam rcfidcnrcm,3c 4^ inultotics quidcm raci: incurBcrcftncturalubarisdoiorcm,<5c calidicatcmin rcnibus ,
Fontes ponit^a quibus renum uitia ^.^'^'11.^^^^^^^ 20 Vnum tamcn notat,de quo ambigcreqmspojjjh^.^.^^^j^ ^,/^, \ ris appctentia nel inappetentia renurn Hatnsin _^ .^^ ^^^^^^ j mi.At quid renibus cum ueneris appetitn^ J»,|^, ^
uideturfe habere.propercncs feminaliafuntua^ 'j^^^-^f ob renum callditatem incalcfcunt & (Opi(>I'^'^ .^^^^^^^^^
■|fl r
femen uel copiofiores fptritusattrahunt,tindei ^^^^^^^ ^
mmuLintur.Qi^rat rurfurn bic ^^^7«':^'f ^^''''L^r^ '^'''^ fitione crii fiuiojiiuclit renumflatus.Sedfatts} ex (jal-.eB.i.in 6.de uulg.morbis.
Dcfi<^ms caliditntisrenum. ^'^^'
Clgnificatur ealiditas rcnum ex
^ minx ficut fuarul^cdinc , Sc fii-'^ ^luicro^f ,in-ucdinistotitis^
Part 320
<^cindccxpriuationcpingucdinisrt^ ^^c((i\r
ris,& cx caliditarc ta6tus,&cx vcloci ^ ^ .
poftcmatum,!^ [ maximc ] calidorum-^ ^j^^c j <3cmultodcfidcriococun
^ N 11 O r A T 1 o
A N N o r A r 1 O N^E s.
%^}hu^ omne morvi gcmts accidit,<^ intemperies , rnda Lornpofitio,& folutio continui,ut hic ait . Ex diuti-nii vcro uel multis horum morbis iecur imbecillim reddi folet, atque £gerad hydropem deduci , quod&^tuc.
Onia rencs pcrcpland^ tirinjB funtjproptere.i & ex urinis eortm ftatiH §iigare.Qi4are,<aiibi calidiores hifuerlntyf^^^^^^jitj^auidius & uberius fcroimmiHum
^a ob eandem caliditatem cortm figy<'^^"^i. -j^^ rC^^'! ^ rtm cMoratius advefitam cofluatneccjjc cit: sf M \ fi calidioresfint,aitatahor,pin'^uedinetotutn . uari.Quidam id proptereaettenireexifiirnant,^ .^^^^^^^^^ J^i^^: ■ ' ii fi^^h' .
tcHatur,oh impedittm eorum ufumyqtmm enimvjsexpur 5° tatem pinguedo .tbfiumatur.Sed quarnun
cap 3- & a.
gan^a a ficro fiutigtunis infit tnunus,fi calidiorcs fortefortu na fint,trahunt qtudem fierum.fied cttm co etiam fianguine, adeo copiofcut iecoris calore imbecHii reddito hydropsfi^ at.ftn uero frigidiores,non trahunt,neqi4e expurgatur fiin* guii,ttt iecoris uis & c.tlor ab ea feri copia obmatur . T« pro rentm morbis pete G.il.6.de loc.aff.
1>e fignis,quihusfignificantur difpGfitionesrentmi . Cap. 3.
per rencs cxptirgctur,ad ipfos tamenfangui^^^r^^^^^^fjil^^ tritur corpus,ym aduenit.ut illic totius j-'^^ abfimi oporteat.Exi^timarim crgo ob 1^1^'^ ffionem fianguinis fiimul cim fiero parctu^ ^ tabefcercficutiin diabete quandoqtiC cucn^ ^^-^^^^ tabem ad nephritidem ficqui teil^i^^^^ ^^^^' feiiiombus .
af B. Alialiter.i. & hor* fua. h li mqua eil /!->iMu plurima U (i- m tanc. /\!.a liTra . in qiu cft fpuiJi i plui ima fij l>er iplam cunc.
'Decura. ^'P' \^^o ^ ^
n Ignific.-.rurcx vrina in quantitatc,ac fubtili- i Vracorum cdcxhibitio ^^^^^fo^^-i^^^lf] t^f/p^
) tatcfua,6ccolorcfuo:'t [ ]& tuAcaprarumnutritarumii^^^^j^iai^yr «1/' '^
CK eo,quod ad mifcctar ci,(5c cxdifpofitionc fi- hcrb^ coucnicntcs frigidxA ^'^^^^■n tini^^^fil
tis,6c cx diiponrioncdcndcrii coitus,6c cxdi- dccjuo cxtraclum cft butyruu^'^ j^iCi^ .jj
fpofitionc dorfiA doloribus cius: <5c cx dirpo uitium lapidis,qui fi timcarur, '^^n^ £,^.1
fitione crurium, 6c cx ipfodolorc , <Sc cx tactu, & cx eo, quod conucnir,ct quod noa couxnit.
detur,6c omncius tScglutinum
funt.ctc;^uaiido ciy ilcnzatur ciMJ^ '
Fen i8. Traa. r.
iliis'' fi'
& auellanasciim phiflicis: ] 6c papauaV.^c cice ra,& fabx,6c folcoli confcruar:6c <- 1 C ] ^ t B; plnguedi
adeps gallinarQmA'anrerum,6c renumhoecio rum, ^ I 6c panisj cilidus. Hc mirccancur cum ^ ,,^,,,5 iiHs ^ [ mcdicinis diurctjca,6c Ibccics contoi ra ,.sj v.i.n, l u i tiua: 11 lint mcdicina:ci-rul.rad rcncs.-fpccics.n. guaciis vei vnvirtutcmmoucnt. ] Etquandoquemiiccntur ^7'^^;,^,-.;^,^ cum illisjicut ^ [ lalcc.i.rcs.quv^ malhcatur diu: .j,^;^,^;^ ^,^ <S: rcs vilcolaj.&quxhabcnr laporcm dc rca ,] ,cbs zco^naicx . ^;torf.t;«f« »o ut confortctur iublhntia carnis: Et84 iuuarur.cofo.r. vc
*^^;?««m^d/e infiammcUiT.mer cji reponcnda,cju^ cd cum cibis, in quibus lit lac vaccm ^^^SUdehacream, pUatumpU^io Jr.h.m 6c lacdccoaum jcum (ua tcrtia aut quarta dc
"■i^m.quamuisiUnonJau^ f^^^ tcrcniabin. ht H quandoquc, accip,unt u ic ro_, ad ,.,v.-,
^ l amuism aoajM j ^^^^^^^ dccoquuntur,cSc proijcUUr puluis Ipccie /^^^^^^^^^^^"
rum,doncc bcncprcpai ctur:oc rcs,qu.i; impui
,erit bonum,]etfimiHter '7 fadh cx illis , et u naioncs cx [ un- ;«>:r |ucnusj trigidis , ct camphora ci\ vtihs ualde CLjracaUditatisrcnum:et fciasquod fitisin ccompiexionci [ fucccdit,qux aon fcdatur ^Pot^Jaquaefrigidx.
^^hnisfrigiditatls rcnmm
Sisnificaturfrigiditas rc n u m cx d i fco lo rat i o
''C<fik/'^ r ^'^^^^na:,<5ctotiuscorporis,<Sc paucitatc, 1"
A '!^fiiamcm habcntium cum rcniDus icnu. j , ^uidcm fuperucniunt a^gritudincs frigi ''^'^noccnturatrii^idis.
cunicibis, in quibus fit lacvaccinum ^^^^
cicntu pcrueni-
aromaties commo jwic vir rutem
B.alhach.vlacha , & illaj ia
i:;uari taciuntA' confortant,{unt fpccics,^ tan i ^aicbil.iuuant ctiam cos clyllcria,qu.t fada sut ci ?x carnibus arictum,] cum olcis bonum odore "^^^^;^ habcntibus ' | fpccicrum. | Et olca mcdullaiu , ^ „^ j^^^^ ] co'itus.& cx'dci>[liiate b [rcnu qux dida funt: 6c ^ [ vnguera 1 caudx arictum uctisv.cani ^
^ cura .
Cap. 7.
& l^^j^j^i^^ntumilliuscflclvllcrccxMunguctis Cj' ^^m^n!!*^!^ «^dipunv.6c. buty ri uaccini: 6c olci fi
propric.Ht fi 1 Ifiant,! rcucs pingucs,crit''; [ma !f '^ de oi. iimum iuuamcntum. 1 & fimilitcr^quc lunt ei J^.^;^ 1^,7;^^^fimilia.Clvllcrcbonum.Capuaagnorumpui-
tuu inciduatar
2.uimn ponanrur in ollacumaqu^t Kirt.;.<Sc s.& re.ies & coquudaudatur cum luto forti ; & ponatur in furno fpario xxii ij. horarum quoulquc lcparctur caro turiupcos ab ofiib. pcr iCySc milccatur cum co butyrum , impinguat,
. ^,,, clah'^'-5colcibancix,j
/|V ^ 5^^"^amararum,6c cai tami - 1 [ * ^». la.,,?'^.^^Sra:ci.6c ai\cthi A [adipis d
6czambac,6c parumlucci porrorum,6c quum conforrar ex a-
i alKcKMV^i 6camye " [ ciccoquitur cum niocorallus ,J 6c afcck.i -;t;^/^t 6c alKer.cn^!, oc am) g ^^.-^^^^^^^^ mugar,5c ta:nugrccum,6c lcmcn pa ^,,,,^,^^^ j,^, r I J pa^,eris"[ipfius,quodmcliuscn:,valctplus:]6c uunceosclyiL-
.aD,oc oici ^ ^^^^ nccclTarium fucrit plus calcf:icerc, pona m uda ex eo olcum alkcrua,6c olcum cofti: 6c fi x- ■'i"'
I^cr "Scoi"^''^ ^^^^^ aucUanarum ,6c phylticorum , Jkll fc^v ^^^^^ini ] propric. l.t quandoqucpcrmih, tit/^^^^l«^tcorumcumolco, tccundumqua u!}" Et ( C^hfficicntcm ad clyllerc facicndum.] l cj^ll^J^^^i^tur itcrum cmplailra mcdicinarum \ i^^: f^^m^fumma quarumcll aggrcgara.Et cy
" r.,/^'nuni,6c proprie^^ [cum mcdicinis millu . t^^'^^ T : u . i 01 ^uas dominiumhabct. ] 6c dydcrccum 4° rum valcntiaaahoc. ] \ g^^^ino clt t [laudabiic : J 6c fcqucns cil iU ^;- m uirtutc alhabrx:6c alcadra : 6c J phyili 1.^'^ ciii^ ^ caudx arictum , quindo fit clyfierc 5^ > cft ultiinum iu calcfacicndo rcnes , 6c ^"^^ionando.
qualc volucris faccrcponatur olcum cartami. Etitcrum fi fiat dvftcrc cumladerccetcr mul &c ao,n[ '
confcrtiialdc:etficf.necenariacalcfaaio ad 1gncmparum,fiat.Nos iam diccmus in antido- 1 b. pa aacut tario dvllcria alia 6c clccluaria^i [ mcdicina-«eo. Aliuiice
Dc debilitate renum .
1 1.
\ ^'^^^^'*^tione & ^ [neturtatione] renum. Cap. 8.
\':\J \^ndoqucacciditrcnibusextcnuatio,6c C' luctullatio,] quxdicitur dcbul, 6cdij
A ?N rc, r^^^^^'^'fciusfubllanria:6c]quandoqucn6
'"'i^S* ^oIl^^l^^Pingucdo d [ fupcr 1 "proptcr maiam
ex car- )ru:n
vcl art.taiti , 8: coliimbiiiovurn
torum .
i tj. a;()!uaticu. k
ur in licera.
poiutar ii» co ping-.ieJo tenu pinj.iium. IT^ ii.iuuariuu. n n. deco^uan» ti.ir cutn illo co
Ebilitasrcnumfitcaufrcomplcxionis ali- lumbim. cuius:cuius dctcrior cfc illa.qucconfir o li.comitu.n, mataelV.ct^ [fit quandoque ] proptcr cxtcnua ^^,,^7'";^^' .^IJ tioncm: Etquandoque fitproptcr dilaratione mcatuum^ct corum apcrtioncm, cti-. [ mollifi- p t ts c^^iid > Cicationcm; ] quam eorum acquifiuit dlcntia. ^^"^; j^^^^^^^^^ Etcfi dcbilitaspropriacisambobus: ctcil illa^, a iJuuicer.. caufacuius dchciuntin colandaaquofirarc ab deceri)r e.i ctt co,quod ci afibciatur viqucad rcncs.ctquadoquc funt vcnaj incolumcs: ct quandoquc non ^^-'^ ^"^"^funt,ctcaufailiius cllficut muUitudo coitus: b. diatccicoctficut multitudo c [ (hipciacicntium: cr mul- rum. titudo vrina;,ct fiario in cquis , ct ipforum equi tatio abfquc gradationc,crconfucrudinc:ct pro ptcrd t [ ] laborcmaducnicntcm rcnib. ^ ^ ^.^.^^em.
Jjjk S^^^^^ntcafiisat[ . - . ,
% C fi,^]5^^s:5c albcdo urinx; 6c frcquentcr urina ct propter perculTioncm. Hr huius ,qu
^ ''^0. Uiisj.^^.^^ilitasbCiliorum:]^^ dolor^ [extcnfi- ncris cfi ^ [afccUatio] pUirinu>ct ii wt^l uJ-J^^*^loi6cqiundoquccritcumillod [g
iucm [lacciTLo,]
prccipue pedibus . *7)e fgnis .
e B. ftati'^. f B. iaaerAtio
^ ma .
eorum eftconiedcrc mcdullas I 1- *^^^unijcumzuccai'o: ^ [6c nuccs iudus
1Llam,que cficaufacomplcxionis, fignificat fiena complcxionis . ct, qux Cii: caula cxtcnuationis , fignificant fi^jna extcnuationis . et AViC. lii cum
Eorly European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, Londo
h i R ictentis. ■
CLim ilh.quc cft proptcrdilatationeni mcatiiil, # B,rciaxaiionc ^ a [molliticmj carnis corum, non cildolor nifi qnandoquc: & minoratur cu ca appctitus cibi, & cft vrina antc digcltioncm, <5c aduetum ad vcnas.fccundum plurimum aquora.Quuni autcm cibus pcrucnir ad vcnas,tunc fccundum plurimumfitcxitus ranguinis& liumiditatum groflarum cumvnnvt. Htcllplurimum vrina: cius ficut lotura carnis b t [ ]groHa:,quonia iprcnutriturcunicoquodcurntad ipfum: 6c non difccrnitur grolliim a lubtili . Et accidit c B.fupernatcr. niultotics,vt llibfidcat (anguincitas,& c [ apparcat] rcs fimilis Ipuma; maris. ^ illud cfi:,quan do vcnx funt incolunics . Qinmi crgo vcn^B no i' R. fequcftra- funt incolumcs non d [diiccrnitur j aliquid , c B.vrJna. ^"^^^ rcmancte t [ ] cum dilpofitionc llia dcbilitatcm digcflionis.Et coniitantur quidcm dcbilitatcm rcnum quocunquc modo fit, Sc cxtcnuationc corum,paucitas urina;,& dcfe
miinus obeimt.ha,ut fymptoma hic afe^ttsfiU^^''^'!' j^^^ fequens uaria morbi genera, & varias morhortim ci^ > ^ quashic fingulas profequitury^cmHktusAetiumi^ - ^^f^j^ Vidc&Taulumlib.^.&galiJefympt. *f locajjlnecnon Hipp,^.aph.
De uentofitatc rcnum.
^Encratur in rcnibus vcntofitasgrofla», :ant quod cit ' graucdinc ,ct r figna lapi dis,ct fit in cis mutatio ^1"^'"^^^ minoratur quum cft uacuitas, cticcund^ gcftioncm bonam.
C^Jtmeratur in rcniDus vcnioiuas 5'^*: ■(jjjs 1 dcns cos, ct fignificant quod cft ^^^^1 dolor,cttcnfio,abl(quc graucdinc ,ctno
Dc cura»
OPortct vt abftincat a cibis itlatiuis , diurctica rcfolucntia ucntofiratcs,» , ,r
^us in coitu,(5c dcbiUtas uifus,6c: dolor capitis, 20 minact fcmc ruta;,ct-i [fagdi, ] inaqua ^^^^^^. ^^/^
aut in iulcb fcciidu difpolitionc, ^^'^"jLetnl tu r c u c is .n 1 j ;r fn n r (i r II t cv m i n Ci Ct b [cal -
Dc cura .
Cap. rj.
Vratiocius quxcft cx coplcxionc, cft cura complcxionis in pmutationc fui , 6c cuacuationc matcrici,fi cft. Etcius,qua?cft caufacx tcnuationis,curacft,cura cxtcnuationis . Etin ca,qua; cft caufadilatationis, cft dcbilitas ncra,oportct vt intcntio fitprohibcndi caufas di- » i«.ro''iUtHvel latationis,& •» [ conglutinandi,] & confortaninfpiflandi. di. Et prohibiiio quidcm caufarum dilatationis, c dimifiio motus,& coitus,& odirc bahica tioneplurimam,6c dcclinarcad quictc,& tran quillitatcm,& abhorrcrcdiurctica. i' [Conglu tinatio] ucrofit cu glutinatiuis, 6c ftypticis, ^ [6c frigidis.J Excibisquidc ficut lauic6c [daftylis ficcis 5c zarois] 6c cydonijs, 6c cibo faClo cxgranatis cu intcriorib.paflulanmi,5c cu adir r.& almeru^^p^. caprarum. e [ Et cis , quc I uguntu r cx cogclaftt , & alcharif- fa^J^^is cx cis,quc Ibn t iicutgranatorfi, 6c fiic
tur cu cis,qu;r lunt hcut cymmu c ct ancthu.ct rura (icca,ct vaporctui gatur cum coftino,ctlambacino, ctun
h n.SoIj-Jatto . <• li. vifcofis . c) B.;ilcasb& za »«r.
De dolore rcnum & cura. ^^P'
Flt cx apoftcmatc: aut iicntofitatcaiit U? ^ ,„ autdcbilitatc: a [ m,^^'^^ 50 ctquandoquc fcquuntur dolorcs ^^^^ Jci,c\ litas digcftionis,cr cafus appctitus,ctn tu quidcm iam fciuifti figna diuifionun ^^^^^ d:arum,ct curationcs carum. Q^^^l^^^^^^aj^i^^^ fit uchcmcns,tunc fupcrcft tibi "f^^^^^^tj-aini' ficutphilonium,cttroc.ftcllx,ctca,q"^^^jor: tc ifto proccdunt tandiu,doncc l^'^^^\^,,icnf^f --"^^'^sin^
dcindc curctur cum yrcos. ct tinx con ~ d
4f> q.
t p. (fe cibiHo , v^l vua pada af crofa . I S.caib.
h B.casb.
i B. ioua.itia ,
ci acctofi,6c nw>z\: 6c acctumbonum cu corian dro:6c ca.qux fimilia luntcis.Etcx potibus,vinu^ [paftum ponricum: ] Et cx mcdicinis vcro funt,ficut fucci ftyptici pcrmifti cii bolo armcno,6c giimi, 6c cmpiallra facU cx fauic, 6c [cafab] 6c cydonijs,6c rofisA cis,quc currunt cur fucorum .6: ungucntispdidis ad dcbilitatcm hcpatis,6c ftomachi . Confortantia aut funt6c cibi,ct clyftcria, ctconfcdioncs impinguatiuai dide in capitulo cxtcnuationis,ct oportct utad dantur in cis fiy ptica ctponantur in clyftcrib. prcdidis fictit [daayli ficci 1 ctcydonia,ctad rninifrrcntur in cis lac camclinu,ct ouinu:nam ipla conforrant rcncs,ct aggr^gant cos,ct conlolidantet. Etlacrtiquideouinonocftcompar in a:gritudiniiuis rcnumproptcr dcbilitatcm , ctpropricquandomilccturcumco , quodcft ficut bokis armcnus. Etcomcdcrcrcncs cum rciiquiscibisjctpcrmifccrccumcis» [prohibcn tiajcft multi iunamcnti.
ANNOTATIO S.
I{enum aciio^ut antea di\imus,fangu'mM e^ cxpurgatiOy& fcri ab eo faretio.Vbi id noagant, rcl quia imbecil literaut Lorrupte ( copiojius.f ) attrahant, rclattraCium non cxpurgent , debilitati diiwiiuri qmd debilitcr corum
:t udlcx , prxcipuc habcnfiuni ^^fafli , iiti fcminibus cum dolorc,tini jjt] v j rer ilhid.ouod d raccidit,ct c^^/ . > clt Jf* i
non jnucnit rcnum ct ucrum uti
cft proptcr ilhid,quod [accidu,*-^ ^roti^^^' ct ftudium in abftincndo i^^^'^^^^^\^2^(cfi^^\ mai^is ncccfiariu, fit crgo cotctus . jniitfl' ^ ctfcdationcabfq; longitudinejn ^^^^^.3^1011% tione pcrduccnteadc] ftuporejeta
Dolorisrenumcaufxfunt & i^^^^^P^^i^f^lIr^^ ^ tinuhficutiin cxteris.Hic author non ^'^^''^^. ^ ^^ei^^i^^^ fed dolorem ipfum fedare docet,ubi tanturn ' rationem ad fefe trahat. t
Dcapoftcmatibus rcnum , ^t nc continuitatis •
De apolicmatibus caUdis inraim<>^
Poftcmara calida in n ^ tur inmatcria
Fcn. i8. Trad. 2.
M^r^ /'S^""^gioab,6c qtt^dam coruiiifiuntcx laii pine iLibrili cholcrico. Et d iucrlilicantLir rau ^^iuorum locoruni.tiuntcnim quxciam ipfo- /|mui c .rporc i cnis,6r quxdam acciduntad 'h Da ^^canira:is , 0> quajdam ipforum ad latus aS^i tc ^*^^^^^ vclantis eos.Et itcrumquxdam corii . "'iuntadpartcmmcatuscmunaorij/tl^
j (5c quxdam iplbrum dcclitus • P^rtem dorii, 6c quxdl ad parrcs mcafun^-^'^^^ ad fupcriora. Et ircrum quandoquc doo ^ ^^'loquoqucduorum rcnum,& quan- °^^^iJnt inrcnc vno.tt ruriiisquandoquc ^ iLintcollcaioncm , 6c quandoque non fa- ^iy^^^olicdioncm: f tquumcollcdlioncm fa ad 1?^'^^^ rumpuntur, quandoquc rumpuntur ^^p^^^iucficai (&cltmcliusomnibus) aut J '^*""'" inro?v^^ ' expullione fada a natu ra ab cis ad ,r plcn r^'^"^' [ ] ficutcxpcllit matcriam * dcc^ ofTalatcris adillud, quod apparct f3av^H^^-^* qiJ-indoquc htfccundum fcmicj^- ^p^^ionis ad licpar,dcindc ad mcfaraica , (jjj^ '^^^ uuc(lina.Etcxpul(io,qux htad intc p^.U^'^^^^)ftorcunquc fit cil mala ualdc. aut cxiN« indil'^^ ^P^ifium concauitatis,oc loca uacua,& riin^^'^' I P^'i'forationcjcduccntcillnd.Aut no fant*^-^^^^^''''^ rcmancnt inci.s,<5^xcctiacu- 3p l^'- apcrtionc.Etomniaquidcm rcnu con ^'*^*'^^^^^^^l<^cia funt ad hoc, uc in lapidcm Qm!'^"'"f^'itur <5: quomodo non? quu ip(a lint ^eii P^^-^^s? 6c quum apo(lema calidum c(l in \ cid r '^^^^^^ ^^^^^ uacuum afcDic.dcindcacf^i ^^n-imi(li() rationis,tunc illud cil ^ [cau- ' apoif^^^^^^^^^^^if^^is uclaminis,^ [ magnitudinis] h bcc mortalc,^ propnc quando t ^ Oj coni ^^^^^'^^*'^^^'^^^^^'^'^^^^' na illud eft proptcr % ficaT^^^^"^^*^^^^^^ malam. (>iK:>d (i accidat fignitca/f. P"^' ] tunccxpcdatur rupturaad ialu- -u: tortalfcc^rcditurin huiu^modidc pin g«Cdm...«:„.,:^..:. r.. '^^uurd
palmi &
cm ^'j^^^*^-^nisaliquid. Etfortadc cgrcdit
Plus^^ i"»-\bcus in longitudincuniuspal
^CDl quidcm apodcmatisrcnum funt
itiun^ >^ toto corporc: aut in mcmbris com <''ji;\e Buinir"^^^^^'^ proptcr quaiiiitatcm fan
' V"^ ^^pid ^'^^- ^^^^^i^^i^cm cius , aut cxcoriationcm
Part 321
ft^H {^^'^.^^cntioncm urinxapud rcncs cxtcndentc |f^-^^' [i"cpictionanquchax^] apoftcmatrc
^ Uelo ^P^^^^^^niatibus quidcm acalidis in rcnib. r*^" %n ^^-^^^ ^^^^'^i'^ it i nduratio , & tunc apparcnt ,.° ^^^«^'Uratiouis.Et facitquandoqucincur-
^Poftcmatai [ftriaura liibarisin mcdio. ]
^ '^N o r A r 1 o 7i B s,
^ 1 1.^ ^^^^'"^ ^^fl^n-imatione agit & Jtetm ex Rufo Uh^
'^Hs^lj^^^^^^^^^ntiam injlammatimis augens. Copme bn <iutf;)Q^ ^^^^^t^s, caufas,& curationcm doccnt iarn citati ^^'^^foUtit authoY nojkr , nihil intaaum relinqu^s.
' ^'^'f^i^slib.^.PcyacutaeJi djfe^io, vt AretAusait '-^'^nt.morh.nempe qaod ftmul mflammantur et ' ^^^■oj^e in renns difcurrentes : cum illi^ autem & ie ^^(ie quod urinA fupprefjio injLimmationi ad-
commotionos inordinatas,quafi fintprincipiaquartanaj . Etpulfus non habct minorationcm in inccptionc paroxyfmorum eius , quam habct in inccptionc rchquarum fcbrium.<5c cft fc bris cius cu frigorc cxtrcmitatum, propricmanuLim,»3c pcdum, & fit iUicliorripilatio commifccns in(iammationem . ct fcnfibilitas cxfcn fionis, 6c grauitatis apud partcm rcnis fempcr etnocumcnrum abomni diurcrico, a t C
10 ] acuto,(al(b,& acctoib; t> [autj inflatiuo fe cudum matcriam.(5cdolor,qui commouetur, & fcdarur,& propric fi liicrit aldubcUati 6c do ior,qui magisquictuscft,cftquumfit apoftcma in corporc rcnis, quum autcmcftapud panni cuUim & apud (iifpcnforium magniticatur do lor,&: fit fortis,& prohibctcrcdioncm, 6c tuffim,6c ftcrnutationcm,6cc [dcbilitatcm prxpa rationis cius, in quo non cft con(irmatum fu^ locum (iium.] 6cquandorc(upinatur,cftdoior lcuior quam (it,quum iacet fupcr ucntrcm,pro ptcrca quia ("ulpcndit rcncm.d [ 6c cft cius prc paratiolcuior ipii. ] ctquandoquc(itfortis fcbris huius argritudinisproptcr magnitudincm apoftcmatis,(5c perducit ad commUboncm (cn liis proptcr communitatcm vclaminis,<Sc ad vo mitum cholcr;u,proptcr comunitatcm (lomachi ad hepar.& quandoquc^ [continuatur do lorfacici,6c oculi,6c rctinctur vcntcr, j p. optc rca quod coarclat matcriam in inrcftinis. Vrina vcro cft alDaAicindc iit citrina ignca, non p mi(hr,dcindc (it rubca.& quando aqua pcr(cueratalba,indicar dunticm ('uturam, aur coniicrfioncmaldubcUati.<*c ad vkimum, quandouri na in hacxgrirudinccft alba,vi(coij,6c pcricue rat fecundum hoc,cll figniticatio mala. 6c qua do t [rubctaqua,6c rcfidct in calcduncn lauda bilc, ] tunc obcditapoftcma digcQicni ablquc conucrhonc ad rcm aHam. 6c quando pcrtraniir apodcmaS f maturationc in primis dicbu ]
40 6c rcmanct vrinaciara,tcnuis,tuncapoftcnia cit in uiafacicndi collcclioncm aut in uia indu.ra ticnis.6c fcitur quod apoftcmacft in corpore rcnis,aut prope panniculum , iccundum quod diximus in cis,qua: prxtcricrunt.6c (citur quod apoftcmacft in rcncdcxtro , aut iiniftro : quonia iaccrc iLipcrlatuseius faciUus cft,quaiaccrc fuper oppofitum ftbi,proptcr fuipcnlioncm fuam. 6c itcrum , quia fi protcndirur dolor ad partes hcpatis , tunc apoftcma cft in dextro , 6c
50 liextcnditur ad partcm vcfica: ,tuncapoftcma cft in finiilro:6c fi iunt (igna omnia fimul,tunc apoftcmac(t in ambobus fimul. Qiiumqucapoftcma fit aldubcUati , magnificatur grauitas valdc, 6c fentitur grauitas,quafi fphaira grauata in ventre , 6c acciditinfiario iu \ocis va^cuis: 6c accidentia fiunttortia, 6c fcntiturpuncluraue hcmcnsinuentrc. ii t [
] Quumquc
apoftcma cft in finiftro,tunc fcntitur [ luper ]
a t B. amaro. b JJ.&.
c B dif-ficilis fic lliuario eius, in cjuaap.! noii Hr matui ,utl non .accommodatur (iipcr locfj vel ii)[Kr Inuin acc6a:odutUm Lcicmcm c^uie Iterc , & /cdjrc doloiem
d B.
c B.peruenitdo K>r ad fuCic , & ad oculos, & te finec vcniictu .
f P. indpic iilKkic reiidtn
li. dies pri-
^^brk^^P^ft^^^^th calMi in rcnibus ,cft fcm(cparabLis,quc lu^. t .ciniftioncs,.5:
inguinaduo,6c magnificatur dolor in laccrto dorhin^ [totoillo.J 6cquando maturarur, al lcuiatur fcbris 6c augmcntaLur horripilatio, 6c ingroftatur urina, 6c muitiplicatur in ca lcdimen bonum. 6c ciuandorumpitur apoftcma, rcmoucnrur fcoris 6c rigoromnino . 6c fi fanics cft alba , lcnis, non tocrida, 6c cgrcditur cii urina,tuncadco bonumcft, quod mciius cl- AVIC. lii a fc
re dextri icMtJt punctura in fa, Jtie dextroaprf hcp.r. ^ J B.fupra. '^^!^ li.era. rn.
rruduosceftica los ,
Cap.T^. Op.*.
\ B. nequr.
b 6. prouoces. c B. ua ut quu uenficarur maturacio tunc uoccs.Aha lice ra.quoafiji ueri fica rur maturatio , tunc enim prouoca . d t B quou'que inundificetur . c t B. iplius a- <iuxexhibicio .
f B.
g B.multiplicat prouocation^ , & coarSAT cu m fubliantiaeius, tjuod effuJitur aJ latus apjtis l"ubftan:ia apa tis nocct ,pi'ter cauCiin mocus
Libcr tertiu5.
fe non potcft.Et fimilitcr fi cft fanguis 3c pii? al buni.5c id, quod eft diucrfum ab lioc, cft deterius iccundum diuerlitatcm lui .
A N N O r A r 1 O TS!^E S ^
Rc^etendx hk funt loca fuperion capite citata . Quod dd bunc locum faut^duplex controuerfia efl ■ 'Paulus inter infiummationis renumindi ia feuriculam ponit. ^etiusli. 1 1 .uehementern febrem adejie tcfcatur. Item Paulus toniun6ium cfk ait dolorem cumgrauuaieycui & ^uic.affcn titur)& 6aL6.de loc. aff. ydaius pulfatilem dcloremtffe ait.Sed fcdantur hxc. De jebre author nosier ucujue unum neqne alterum explicat>fi'd febrem tantum injeparaiilemt Cir imr.unatam adcfje afkrit.Fortajfe autem leuis efi circa initiairijiammationif , er m non injigni phlegmone . at tranfatlc prmupiotatquCyUt ait tylctiusjinflammutionc in peius projiLifcentc,& ingrauiorl mjLammationey feires ctia uehementes junt.Dc dolore autcrti-,ccrtum esi,renumjfi eorum corrupta jubH.mtia cft, doiorem grauem ejfc , fiLnt ^ t£terorum uijicrum , Cjaleni tejtmionio . poteft tamen fmuletiam puljatorius eje dolor , fi injLmmiatio tnagna fit.nempe cx tumoris magnitudine, arterix: iiua adrtnes : comprimuniuncr pulfatio fcntitur: una tayncn ctiamgrauitas adcfi.
ciantur cum ca ipfi humorcs ad rcnes,quo'^ i, dcfccnl us ad cos fit facilis ^ [pcr conucnicn aquai.Quod fi ncccflaria fucrit. tunc oporta in pocu dctur aqua dulcis hi^id^, ' [ do pcr cottuni.ucl pcr aliud lumatur. j ^^^g^ tttnc ua fit frigida,ut prohibcat maturati Etabtliiicat a carne,& dulcibus. Aquaucf lida nocctcis. Lt fimilitcr omnccaliduni quod fortis cft caliditatis. Et pcnitus ^9" Jj^es 10 rimanon cuacuatur,quinlaborarefaciat fuo incciru,6c motu.EtnoncaulccribiiSj'^ poitcmatibus aiiquid congruum ficut | Etbalncaquidcm nonconucniuntcis,ni F
poitcmatibus aiiquid congruum ficut q . Etbalncaquidcm nonconucniuntcis,ni ^F^^ dcciinationcm apoftcmatum calidoriin|^ .| portct ut adminiftrctur in primiscxeis,q^^^ uuntur (Sccx cpitlicmatibus,& ^^y^.^'M^\f lijs illud.quod cft k [iuuatiuum,] ^^''"f.jfi.an- A fccaturcidccis',qu9 luntabrtcrfiuamoai|^^^j.,,p«<^
tia,(5(. niatm antia aiiquid,fccundum "^j^ 'j^ac \i ' dincmapoftcmatis,& ciusparuitatem>V ^ j> h^^' admmiarcntur abftcrfiua, tk mol^^^\^^ iyis^^^ C*i oportct uti [ adminiftrcnturjdcabn<^^ .jj. mollificatiuis ca,in quibus non cxiuat ^^.^^^
'^De Lura .
catio,fi vcro ncccftaria funt fortioia m _ tioncm habcntia,proptcr mngnituduKi ftcmatis^tui^rcctiuscft utincis vm^^^^'^^,(|jlmoidicationcm non habct.Etfimibf^'^^^^^fct i»y
INitiu curationis cft abfciftio cauf^ pcr phlcbotomianicx bafiiica,(i languiscft vinccns. Et quandoquc cft tibi ucccllai-uim ut colcquaris id,facicndophlcbotomiamcx curuatura po plitis,6c fi non apparct \'cna i!la,runc fiat cx (aphcna.Et pcr folutioncm ucntris ctiam , fi funt cum languineillichumorcsacuti, c^alidi, cum clyftcribuslcnibus,fadisdc mucillaginib. qiiatum polfibilc cft, & ilIud,quod meluis foluit, cft ac]uacal"ci,6c cafia fiftuIa.Et in aquaquidcm cafei,cft dcclinatio matcriciad intcliina,6c ablu
lichumor [ ut frangatur bitioncm co
i uifcolu.s, ] cuacuctur.tr 0 , ctm. cibis,qui lunt degcnc ^ 1^^^ i nucnicntibus rcnibus , «^J^.^, /V' '
m itibus, ucruntamcn fint dc iiimm^ [/
quaimordicationcm non habcnt,quon^^f'^j/ cs^'
li cis nutriuntu fpofitiohumor
!r.& oportct utcognoic4 rumin fubtilitatcgron .u
lua,& in fubftantia fua,an fint "-^^tf^^^^^^^^^' pti; aut fani: aut humoris altcrius: & n
ma,an fit multus,aut paucus ita ut
lili cum qualitatc mcdicinc,autcumq tc cius.<5c quum porcs curarc c'umeo,4^^^|^,
tio 6l abftcrfio,6c infrjgidatio,& maruratio, & minoris acuiians,non intcndasaa ai .^jtu''?
rcdincatio in ulccribus. Et in cafiafift. cft folu tio 6c maturatio cu m faciliratc. Et aqua zuccari,6c mcllis plurimx commiUionis cll huius or dinis. Et fi cft poftibile vt humor tcmpcrctur , dcinde foiutionc cducatur poft , cft mclius. Et oporrctnc Iblutio fitlaboriofa* t [ ] fortis., 6c magnificctur nocumcntum proptcr humoremplurimum cftufum ad intcftina vici na rcnibus . Etaquaquidcm hordci cftcx cis q
fir acutiua.Quumquc apoilcmaintcgrc tur,cuius cognitio cft in vrina, f^'^^^^-,^Lini i^J tur diurctica,iicut fcmina, 6c P^^"\^^j aqua hordci,6: fimilibus : 6c antcills^^^j^hu^ tur in poru aiurctica, 6c propric <q,"^,,, morcs corpo
X uiiii-ctica , & pi-opnc 4"-" ,.faci' , )orislunt mali.&qu»"'!°V:'''^ /
accidcrc, rumcrciii potuiila,gi'a"'j"j^^,,[t«-j/' non curcs
indcquoniam potarem^^r^^rciir''
mouctiiIud.]6f primaquidcm ^^}^ -^^^{oW°\
il» i v....v^...w . — — " -j»...».^ » wv . v,.i «,.rv ».ij V|-. ixi^uv.v llll.iV4. j VA. ^.-1 1 lllvl vj V.. ^ in l^ '
bus cft adhercndum in ca Et cportct, ut nuUo 5° tio in rcctificationc apoikmatis , «-^^^^poti^j
modo ^ r dimittas , ] 6c non dcs in potu fcmi na,6c pilulas,qua: cx cis fiunt,6c proprie corpo rc non mundificato,humorcs cnim cffunduntur tunc ad rcncs,'^ [ doncc verificctur maturatio,non prouoccs.] Et propter illud oportet vt prohibcas potum aqux quantum poflibile eft, fcilicctin hora fimili huichors, a-j- [
]quamuis*^tC ] fitconucnicnslccundum aiiqiicm modumcu ratio^lad mundificandum, ] namctfiae]ua iit conucnicns,proprcrcaquia infrigidar,6< hume <n:atapoftcmara calida , vcrunramcn quumeft talitcr quv)d ^impcllit prouocationcm,6c coarctat vcrfus cos ca,quaj lunt cftufa ad latushu iuspartis apoftcmatis,6c adconrrariu uix fuo motu,tuncj nocumcntumcft Ibpra cius iuuamcntum^cauiaqualitatis fuc. Et cumiioc allb-
nc humoris mali.funtclyftcria: ^ ^^j^j^iifj^^^ ncs: clyftcriacnim funtmagis P^^l^^lpcip^^f ^ ifta cum hxione virtutis iux; & cu ^ jt'^'^ •
■ foitJ^;;
ua; 6c oportct ut^fit clvftcrclcncpi-^^^^j^ co^"^ capitulo coIicai,ut fit cly ftcrc lacii-j^^j,, <5:
faciunt dcfccndcrcaliquid C''c^i'P^|' derc faciunr caiqua;
_ , ^ i
aans,ncquc horribile,6c faciat ''^'^^^^'^.tiaii^ \k \
ccat.6c cafia fift.quidcm cft rcs ^^"^oni^^Sl / \\t ^ rarionibusrenum.-nam q^i^^^^^P .V^^^^r^uS.^/ "^''^ ^ clyHcribus,6c eis,qux bibuntur cua ^^^^ ^oiP ^ borc,6c " i afibciat.] 6c quum tun'^ J^,f
elt mundum,6: apoftcma cft pa''"' ' j.icli^'*;^!, taftcfufticirribidarc in potu ^'l^j^^jiis-J^^^^^^^^^ aquam zuccan plurimc comm|ji' ^ fui;^ ^^i^ ftcrfio ambarum,6c carum '^^^^^ Q^d^^c^^^^^ tio fortallc icfoiuct ipfum iiii^ ^
Fen. 18. Tra6l. 2.
cun principio,runtaqua hordei
rorautolcoaliquo:(5c fuccus falicis V^j^l^^^^fiigidi-.&cmplatlracumi' [ (ubtiliati- ^^jJ <^ lumcrc in potu muciUagincm pfyUij .
I rorta(rc|datur in poru lac.Arfi cfi inflamjnatio oportct ut fit lac lccundum quod nar- ^auimus,5c pod illud tuncadminiftraciyftcria f,M j nialuis, & lcminc lini cum aUquo J^gidorun " ' ^ ■ ■ ■
^'^f^^n^^l^^Uracx farinahord'^ci,& fintcum ca lo dcindcuaporcscum ^aporationcpriedida, ct ffv» ^ ^^b^e.Et in finc dimittc fri<^ida,5c adde fortafsc ncccflarium cft tibi ut tribuas in potu
im,(5c olcorof. Ef oportct vtadmini
fa in olco calidoJn quo dccoda fint , ficutal-
thea,6c abrotanum,ac cham^miUa, 6c - [ ncccf c B-
fariimi cfl] utcmplafirctur cumcis,qua: funt ficut lcmcn lini & fimilia,6c quandoqiic ncccf fariumcfitibi ut confortcs cniplaflrum cum' eis,qua; funt,ficut'poUumA olibanum, & iicrbus,ct ccra,ct olcum dcUlio,ctquand()qucefl: tibi ncccirarium,ut ponasmcdicamcn pcnctra tiuum ira,ut ponas veto(as,ct fcalpclicslcuitcr.
£ _^
^ chamxmillam.A linnliaA fitoftrcr & olcumdccartamo . Etcmpla-
t. X,., ^}^' ^^^^ovis cum co, quod efl maruratiuri, 7^^''^^'oriscalcfaaionis,6c cx iUocfl, vt j ^''^^^'^-'ntur J cum panno linco infufo in thi & ^ 1^*'^^^^'^ illis, in quibuscll uirrusanctrir • ^}^^^^ • fiimanrur cmpladra cx farina _ aqua mclUs dccoai,6r cx folijs fojnu-
fcmina diurctica frigida cum paucis calidoru fubrilium,cr aliquo narcoricorum,ficur anisCi cum hcrbo,cr opio.et ficutphilonium: ipfum cnimefl mclius mcdicamcn in iiuiufmodi loco.Curaaurcm proprie aldubcllari, quumfciueris quod ncccflarium cfl,ut collcdioncm t'aciat , cfl quoniam oportct ut tu adiuucs cum maturatiuis,qux diximus; ct addas in cis uirtii
%y 6cch '^'^•^'^^''^ radicciilii,6c anctho,6c altca *o tcm cum cis,quc luntficutglutcn albotim , et Siili lo.,;.^^'^^^'^^'^^^^ [quo; appropriata funt cum urtica,ct abfinthium , ct ircos, ct farinahcrbi.
qua; appropriata lunt cum • dol •• '^" ' l^^^ttaflc ncccflariumcfl a caufa sl^' 5cc^^^^'^^ ponatur in cis aliquid dc papaucrc : illudT^^'^ mandragorc funtconucnicntcsad L piH ^^Uid,quod hf cx apoflcmatcproptcrla iv''"^ L ^^^' <^portct ut rcgatur rcgimmc ilUusloci mcM^^'^'^'^^^ diccmus. ' [ Et^ion cfl niC] rcgi- I apiH quum commouctur,6c proprie
(jSi ifi^ ^'^^^^^^'^m.proprcr magnitudincm iapidis ^'Jicoriationis alpcritatcm; " [5c quan f^, vJ^^^'<-Uuur]cum balnco 6c tina. Quumc]uc ^rfa 1 ^^'^ ^ moUificat, rcditdolor vchcmcns
k&c '^^- '-^^ ' ^-^cmbrochx fadc cx chamitmiU
Uat' l^^^^'^^f<^><5c alrhca 6c cx furfurc , (unt iut$ "^ aldc.Et ii cil illic ictcntioaliqua natu- '^^^Ulud,quod rcctius efl,cfl cxtracliofe- '^»«1 coa^a^^ colly rio,aut clyilcrc no magno,quod '•lile. '•*-^^'t>aut dolorcm taciat,i mo ^ [ magis dili '^'}. ^^Uyrium in lcnificacionc naturx fit lc-
urtica,ct abfinthium , ct ircos, ct farinahcrbi, ct quandoque ponuntur in cis ca, qua; iunt ficutradix uiris albx',ctmczerion,ct fimuscolubinus , ct quandoquc lluficit in cadccodio ficuum cum mcllc,ct oportct ut utaris in clyflcribus,ct in potibus,cis,qua' maturantcum fort i t u d i nc,c t a d m i n i fl rcs u a p o r a r i o n cs p r cd i cl as conforiaias cum cis , quibus oportct cas contbrtari , ct mulrotics quidcm cfl caufa tardita- [5cquan tis maturationi;; malitia complcxionis calidx inflammarar.Qjumiquecquarur marurario, ct illud fircumcis,que lunt ficutgcncraladiscbi bita,ctclyflcrizata,J [ctrcditur ad maturariO' d B.AliaUtera. ncm f-acicndam fupcr rcs frigidas natura.ct ca & 'if"c mjcura Udis] (upcr accidcns,ficutcflaqua calida, in qua fiat cncatifma,tunc fi.non rumpitur,admi iriid.r/"'*' * niflra rupturam facicntia,ct clyflcria acuta ull . qucquopcrucnias ad illudjin quoponurur cilcborLis,ct'^ L^icidis]ctalia,ctUlud,quod cxtc ^ B. cucamet
c,5c lcdct dolorcm. J Et non cfl rius f [efl , ] rcgc cum uaporationili.ct cmpla-
. ^cladminirv.....,,..,^ ftris deforis,ct adhibc diurctica fottia, ficut efl: i V^lKcu
acorus , cticmcn agnicafli.s [ ctcis quidem proprieureT* utrifq; eft prop rictas J in hoc, t [ . t de .g-
pcncibus bonis ^ clt cinnjmoiniJ , , . , . , J & n^iturciij , Sc
prouocant.n.cum uirtute Iabonofa:demdead qua rumpicur miniflra ca>qiia; incarnant dc mcdicinisprarpa ^dnfiiitra illd*
J'^ doio .^'"^'^^^^^^^'^'"'^'^*-^^^^^"^ folutiuum , quoniam V fa '"•^'^^^ ^cir,6c nocctpcr id,quod dcfccndcpq '■^^'fuper .Clyflcrc autcm, quum inco rkl tui e-^^^^^^^^^^ipes^^c vnduola ,6^^ [ conforta- I Uoc '^^^ ^^"'cjlliiicatio , 6c confortatur cius pro- ^ 5^^^o>] facit cum iblutionc lcniticationcm, jj^^J^^^^ngir dolorcm.Et cx cmolaflris tortibus m ficn!^^.^'^^^^^^^iiUcUati accidcntc in rcnib.lunt
Ncx ^^'^^'^'^■^crurcum mczcrion 6c ircos,fiat, ^ I fe^j P^^ionibus cxpcrtis cfl iUud,quod rccipit ^ftdu''^'^"' pondus duor.aur.amyiiaurc.j.6c tui^ ^/^^^^^is.Et quandocompictur maturatio 6ccx ^ ^^^''^^'^^^"^"^''^^Uncrica, qi'^^^^^'^"^"^'» citej^^-^^^^-isfiar clyrtcre,6c cx cmplaflris quide C K i fadum ex chamxpitys , 6c po-
P^afiio,] 6c pctrofcUno,6c » [ fquina- JjHi in (jj^ P^"^ * 6c oportct ut^ [ tu afiiduc utaris Kj'^ fii ei,^^^!^^^^^'^^^ doloris , 6c fcdationc fuipcnlb namproponit.posiea vero ctiam ^V%! ^^ianH^ ^^^'^iatiui , ] quc diximus multotics , 6c ceps .4 uicennas uentrcm,fi alii ' ""^l ^olo^T''!'^^ efl cly flcre cxtralicns fxccs , fcdans H^od P^J^Uocouod facitdcfccndcre Uiud, Unrw^?^^Pi'Uiiebat ,proptcreaqu6d lenit , 6c ficutc, ^^^^^^^Uncccirariumcfl iii^^^^'^^^^^-^^^*'*' faciii. ^^^H"^l^lcbotomia, 6c nctofispofitiscum ftaW.j f^^^cr chatim, 6c dorfum : dcindc fiat ^ Aatio,Sc uaporctur iocus cum lana infu-
n^^^Uxai:aj cum aqua mellis.6c fi ncccflarium ^
ratis ad ulccra rcn,s^m,ct cgo dicam ca. <tANNor^riONES,
quod proiiocac cu tordtudine» vc mudiiicccur .
Ciirationcm a ucn^ fc&lone orditur.quod & Taulus li. S.y^etius hanc non propomt,nif uehemcntiori fa6lodclorei& ajflitlis ?natori acumine n nibus.Jn qua autem partc uenafecanda fit^indetur controuerfa . yletius ex luiito mittendum fanguinem dicit.Cjal. i ^.mcth.lahorantihus re Cap. 4^. nib,uefca-,utcroypudcniUs,uenas crurum, qua circ*i popli tem ucl malleobmi funt.i»yfuthornoftcrprimo, cuhiti uc^ quci crurwm.Soluit dcm-^ fi alii humores aaes , & calidi ajjiuantjeni cly^lere,Jcro,& cafa. qubd h^c abslcrgant coiicoquant,& moUiter foluant : in quo ordine etiam hydromcl ponit.^t ^y^ctius & aquarn mulf m in prini ipio non Uudatjnifi concoEia inflamm.xtione; neque ctiam pur ^atorium medicamcntum admittit . Jdem pr^eterea Aetiusin priniipio forbitionibus tenuihus , & aqu^calidA potH nutriendum ait . M ^uicennas aquant cdidam Lis AVIC. lii 3 9befie
obeffetesiattir.ita ut muliiplex qiujilo fit. Confnleretamen probc omnesuidentur. ^t(\ueyqubd initlo non fiatim -pcnam fecet Actiusifecet autem Taulus, non vacat ratio ne.^etiu^ experitur antca quid clyfieres pr^fidij afferant. quibusnon muantibws jipfo tamen initio inHalcfcente mor ho fanguinem mittit. Padm quoque clyHeres uen<£ fe^io ni poslponit, quod & autbor noficr fhcit : atque a fummo frxfidiojfanguini^s.f.mijfione^orditurjquia morbi huim generis magni funt.parum autem omnino referre uidetury ut ab uno yel altero curatio mchoetur.Tu tarncn uide Tral- ' ^ lianum lib.^.u'ji dc fecanda uena puUhrc difiinguit.Qiwd •vero (lAetiws cubitum fecctyGal.inferiores uenus: nvn difcrepant alterab altcro.Gal. reuellcndi gratia ab inferiori bus uenis fangumemmittit:Aetiws cuaiuandi uel dcriuan di potius gratia.qujt tamcn duo probc initio renum infiam mationis conucniunt.yt prius.f. cx cruribus uel cx fiphena^ut hic aitypo^l ucro ex cubito mitt.itHr fanguis . In ca tamen inflammationeiqux infignis non fitjufficcre fortaffe poterit edudiio,quA ex cubitofid quod ab tjs animaducrfum csi,qui de alifs fcilionibus non mcminerc. Scd de alui quoq; folutionepcr clyflcrcs mollcSy uel cafix uel fi^ri potumynon cfi,Ht aducrfari <iyie(io i^uucnnam quisputet: quum Actius de purgatono medicamcnto uerbafkciat,a quo & Auiccnnas abHinendum iuUt: cafia ucro ucl feru inter leyuentia,non inter purgantia locum habent D3 aqua mulfi,non hi£cab ^/uicennaflunr.fid ctiama T ralliano maxime probatur lib. Limitat tamen Tr.ilHanus ac fi materia multa ac uitiofa in toto fit corporc, mulfam admit tit incidendi & extenuan di gratia abfque rofione. atfi ma , ^ tcria exigna cr acris potius fit ac ferucns , uitari iubet uri nam cicntia omnia,etiam fi non rodanty^ mulfim quoque ipfam.utiturque potius aqua tcpida copiofiorc. A cmulatur ergo Tralliamtm hic authcr,cuim certefintentia ncbisarridet,quamuis ^etiusfccus fentiat.^t ueroyquod ./lctius caiidam aquam probet,hic improbet. non uidetur controuerfiayfiab Actio calidam aquam non tamcn caiidiorem exlnoeriintcUexcrimus.nempe qu£ talis cfi,miti illa calidi tatc & familian dolores maxime tempcr.it,& ajfe^aspar tesrelaxat improbari .tutcm ab authore noflro calidiorem, & qux modeHiam excefierit. undc obeffe ait & calidam aquam,z!r omne calidum atiu , quod fortis efl caliditatis ad uitimum.Jriis fortaffc folui propofitaqu^fiiones pofiunt Coiterapete ex citatis antea, locis. <
Deapofiematepljlegmaticoinrenc. Cap. 4.
IPfumproucnita caufis facientibus proucni 1
De aposiemate duro inrenlbus. ^^^' ^
Vandoquceftincipicns , & P^^^^^^^f^^l ^ ius cft poft . [ aEgritudincm f^^^^^^ns ius quidcmcaulacfl: incipicnsA P^"^'" c{t matcria mclancholicacurrcnsj ^^^" 'fric([ lapidcitascx apolUniatccaIidoproP^^^^j|o gus,quod conucrtit ipfum in W^^^^A^^ ^^11rem ingroflantcm ip(um,qua; ^^^^ A^jmatio fa in iioc, neproucniat maturatio. cnim ci\ Ibqucns caliditatcm tendentein qualitatcm .
Ve fignis.
^nificatquodapoflcmadurum '^^ ^^i^^o bus.grauitas vclicmcns,ciim ^"^^ |^apOlor,dcquo (it curandum,nifiin tadop
acmacalidum.in ipiocnim ^"'^"'•^^^fpauci- «^J^ mcuctur dolor. Et dc ^ii^»^'^^^'-'^''*;^^^^!'^"'^*
taspvxiduni,& lUipor anibarum& ^^'^y^^.fa^^^^ charum.J ^ quandoquc lUipclcuntaii ^^^^^^j^ ^^^^^ ra , & vciuntamcn ipla ambo non ciia adcbiiitatc , & acciditin omnibus ^^^''^lt '^'^
bris infcrioribus arcfadio , & ^^^^^"^^^'^of^' urina ctt fubcilis, pauca in qnantitatc, F^^^j^jjt rca,quia ipfi anibo parum 3^^]^'^^"^^['^,^feni^^' proptcr dcbilitatcm virtuiis, & dig^' puUionisc<
piM. 1,^11..^ vv;rum amborum,i5s: cll P''.^^^''|'^ /f^i^ (Uonct^. nuis,& caula in hoc cltoppii^^^^^^jre, cnim prohibctjquod turbidumcit'P^ jia- & pUirimum cius,quod tcnucclUn^i ^^j^uitas tioquandoquc' 'capriuat]vnnani,-»x / ^
>l\ibau:rtutcm d.,crcre ' t quanao|^^^
cnim prohibctjquod turbiduniclt» P^'^ppil3'(
uenit cxrraca , conmiotio.J Et 111" ducitad hydropirim, ^ptcropp ^ .^^^ aquolitatis fnn^umis- '5c rcditioiic^ piis . Et proptcr illud cportct in ^^"^" jo. gritudinc, ut afliduc liat cius prouoc
^De cur.i.
Omldcra radiccs,que funtin n^l^c^J duriticihcpatis,& mcdicinasniai ^^,,^^1
dcm funt viacuraiionisduritici rcn
. rcphlcgma. *De fignis .
11 ni.^^^
fincc.flariacil phlcbotoniin P^'^lP%fcoi^^^^^ jj • • 1 u,.r,,-i hat. t''- .,1.1;
lini,6c fcmcn a'
SVntgrauitas,6c tcn(io,5c minoratio in opc rationibus renunv& non eft illic inflamrna tio et quandoque efl: cum eo ^ [moUitics ] in facicet oculis,et in reliquo corporc, ctcft fper ma ualde humidum,f rigidum.tcnue,cum dcfe du llgnorum,qux funt propria duro.
De cura .
Part 322
Cap. 6.
a B huiarmodi adrniniftrentur er in clytterib*, & enaplattm & poaoaiixu •
EStcum emplaftris calcfacientibus, etcu diu rcticis cf mundificatiuis,ct oportct, utponatur in ca tiducia plurima in lauro , ct foUjs cius,ct oleo ipfius,ct in ruta, ct ** [ in huiufmo dijCtadmiiiilUentur clyftcria. ]
lincm fanguini^^ mdanchohfi, ^^^j^j.jsci^^^' i quandoquepotarc lcininn, in q .^,5^^^''^' iificatio,6:. rcfo!utio,ficut ftni.aim'^ ^cai'^»',, Jni,6c fcmcn aithcct.OSc focnugr^Ecun j^^^^j mum.de quibus fiant pulueres, ^l^^prut^^jf nibus in os proiiciantur ] ^^P'^ .^^^8c i ^ ' cis diurcrica fccundum ^^'^^^^'^^^^^'^ ^obrcii^.^^o fuperfiuitas in ^ [ mcdicinis,] ^"'^npidcni:'':^.^ ncarurgroflum,<5c c5ucrfaJ:m ' Lrtoi^^ jA confidcra vrinameius: 6c q^'^^'''\ls?[/^^^'-pii prouoca cum xqualitatc: ^ '^^''n^^liod i^^^fva' tura. Et de fignis inaturitatis,cuq .jj.j;,5c^^^ catur vrina,5c confcruntci i""' ,^iciini^^*,4 porarionescumcis,qucluiitii»-^ ^inii)'^
fl:o ,<Sc olcum nard
chamj:mellinLiA okriancthin^i' fai^^^?W nu : & de emplaflris siir cmpl'!^^^^,:^^^;^ .^.''^ 3'^^
m?milla,5c mdiloto,6c icniin^^;;^j,^>iliu>^^j(>a neccflaria funt ca,qua; tunt i^f^^^^j Sc^^'^^* moniacii,& fcrapinu, 6c adcps vi ^ii^! nisA mcduUa vaccinaA ccfUiUa;
Fen Trad. 2.
: |anf cmpla(lra;5c vngncnta,&: adminiftretur . ^^uandoquc ncccffarium cft vr dilVoluaiitur [M^i^runtficutbdellium; 6c ammoniacum /^clccoclioncdiurcticorum, v5c limilircr clia- ^^milla,6c tribuliA mclilotu,& polypodium •cdctur cx eis mpotu.
N N 0 T yl T I O S.
j. ^^^" renum diintie ex Tuulo lih. fignd, & cu ^^tionem hremj]imisuerhis.& exJletio liu. i v \ quosau- /or «ofJdT amuLitur. Limitat tamcn hic illorum fenten- ^^^-quum enim in hoc affcclu nullum (lolorem,JcU joLim mmatem adejje illi afkrant :hic tamen eumfcirrhum ex ^Pl^ypiinfUmmationes fequitur , quum in boc intcrdum i ceK ^'^^^^^^'*^->^^'^^^fi>^l^'^ff^ rci caufa eflycalida^iuc pr£ 2^1'^ ^^ni infixa eft,intemperies.C£tera pro huius af- "^»ofiti4,eir curationc pcte ex Actio & l\tuLo.
'^f^ ulcerihus renum. Cap. lo,
r^Aufa: ulccrum funt ipfxmct caufxrcliitk ^'■^^^'^^^"i ulccru; <5c funtcaulx lcparario-
ipfam afliduatib midus rangiiinis pauLitim. Mi£lus cnim languinis quum cll cx cruptione aldubclhui , aut tixura vcnx dcCupcr , poilibile cH: vt lit alliduus duobus d icbus.aut tribus:ii au tcm illud J [ fit plus,] tunc lit proptcr apcrtio- « B.prol6gatur. ji cm , a u t p r o p tc r vl c u s i n r cn i b u S3 a u t vc i i ca: n a quum prolongatur, <Sc cft iliic altcratio coioris.autcommillio uirus,tunc non cfc niii vlcus in rcnibus,aut ucfica: Et illc miclus ianguinis ro dcbiiitat quoniam, qnamuis iliud,quod dcco proucnit omni hora,(it parum, tamcn frcque tiapcrducitad hoc,ut cuacuctur rummapluri ma. i t dilFcrcntiaquidcm intcr ulccrarcnum, & ucficx-,c(l,quod vlccra rcau fuiir cum ^ [ t^i- ^ ^.^^ cilitatc uriui*, J & vlccra ucficc (unt,cum djlh l.uuar;o. cultatc vrina; , 6c corticcsin ulccribus rcnum funt rubci,t5: in vlccribus ucfica; funtalbi:aut magni grolfi,fi funt in vcfica ipfa: aut parui tcinicsli ihntin mcatibus.Et cognofcitur ctiam 10 dilVcrcntia pcrlocum dolor is: namlocus doloris ia eis diucrfificztur ^ t [
a fciOui-a ucno:, 6c cruptionc cius , 6c vlceribus mcatunm t [ ] in mcdio : &
continuitatis,dcindc apcrtio. Et iilud quan ^ a^cfitafci'- - ' -
^ in^i^j^j^^. proptcr caulas notas,-*t [ Pitu ^^'"^ proptcr aldubciiati, quic crum Ht(/'^ ^^ntproptcr lapidcm,quicgrcditur . lan^ T humorcs cholci i
xcoriantcs.aut ui-
cos^^'^/^^<^qucfiunt proptc
fcof . -1 ^
i^^^?^^coiiationcni facicntcs pcr cradicatio
Vlc(- ^^'^^'^ cx adha:rcntia luacum laborc. Ec
c t B. dolor n. cx vlceribreiia eftin fupenori, & X partc pottc r'ori , & ille ^ eU ex vlcere v- (icq eii infctms
i. i paitcanctria
ii. Bt cjinnn e:t. d rB eft. c B. vlcerib vip
cL>\or e poil cu , Si qn p e diflicilis hcdc-
onf^^^^^^'^"^^'^^'^ rcnum funtminoris malitia: , ?j'jmuiccra
a vcfic;f,& qudm ulccra mcatuum, ] intcr vti-uquc,(Sc [ q^^m difpoii *^^^'Um mcatuum intcr duocmunc"boria.] fj ii"^ hocc(l,quod vlccra mcmbri ncruo bri ^ ^^^^^iis funt fanationis,quam vlccra me ,jjt ^^^.^'l^^^^^^i-Et pluriminiiquidcmaccidunt ui- *'l?''<le^ teri ^^\^^^^'^^^^^s,proptcr [ gcncrationcj ma- ' fj^*^.^l^ric;ccxcoriationc tacicntis:aut pro- ^pidcm tacicntcm accidcrccxcoriatione.
cjQ^^^^^^^^oq^ fiunt ifia vlccra corrofiua:& qua-
iiiu '^^fi tiuiit. Ec muitoticsquidcm prouc^
do r ^ v^ccribus rcnum filUil^^qu? nulio mo
Q^j.r^^^?^^fur,quamuis fint dc iilis,qux- ccflant a
i-..,.^^^^^CLjm mundificationccorporis,&cur *antq- - ..I
mcatuncrui poftcollcdioncm,& quan doq^ allbciarur dolor in vlccrib.vcficc , cui crt commotio omni hora ficut pai turicntis, *Sc fignificatur quandoq; diftcrcntia qu^fita^^t [ 3^ ] cx hocqjdolor in ulccribus
vcficx cfldilHcilior , quoniam mcmbrum cft ncruolum fortis lcnfus:<5c miclus languinis frc vlcerib.:s ques, quamuis fit dc fignificationibus vtriufq; ^"^^*^""' & «^i* rci,ci'l tamcn in vcfica minoris quantitatis , 6c f | q lonvu minoris pcrmirtionis cum \ rina, 6c quando dmedolom. • mingunt paticntcs ulccra rcnum,5c vcfica:,lan guin^ciii polliiiiclum lanici, tuncfignificatur indc corrolio,(5c lignilicatur quandoquc diificultas uiccrum in rcnibus , ct iiialignita:» cpru pcr paucitatcm rcccptionis^ [ rcClificationjs,] f^rV^^'*'""** 6c longitudincm tcmporis, & multituujncm fa:cis,ct colorcm malum uiridcm in eo,c[uod mingitur,& uehcmcntiam foctoris.
^jD€ cura.
PR i m u m, q uod n ccclT a r i u m c A i ii tc n d c n d u in curationc ulcerum rcnum,ct ucficxv.cit nio"^'^'^ ' ^ matcriei,] iion proucnit magnus ti equatio humoris,'.t dcclinatio eorum ab ama-
/^i^e ctiam timcturcx cag [nifi J dilata > tcri .^^^'^'ofio. ^^*^ autcm,qua; cft malc i^ [ ma- ^ D-^-'!^^^^ accidcrc dilatationcm, « t [ ] l:um • ^^'^ ad perditionciii. Et lilc cuius re dif cx ^^^^^^'ii^^oritur. Ktmultotiescft'' [aliquid ^^^jJ^it^^^^J apodcmatis decliuiead cxteriora, ^^Uinpiturad cxtcriora. . -
S ^f^^ ^^lccrum rcnum funt,qiiod cgrediutur J:ubca^i'^^"^ fanies,6c partcs capiUarcs.(5c frufia fci|fj^5^f*nofa Etialocis rcnum quandoquc Cctiij. I^^^ens doiorcm: Sc quandoquc antcaiit j^'^ ^^^iclusfanguims,autaldubellati rcnu, %nifi ' cradicationc lapidis.Et quandoqj Cu^ 1'^^ jpiam pcrcullio cucniens, aut caius . "^P^Ttioncaut non fit d^iorA risnificant
ntudincv6c bauracitatc ad duiccdinciii,ut non faciatvenire uuinuspoft vulnus : ctdiniiiliQ omnisacuti,ctamari,(5c CiihiA acctofi,ct miuQ ra io potus aqua',ut minorctur nccclTitas niin gcndi,et minorctur motus rcnum abco,quo4 proucnit ad eos,ct corum rafio pcr illud.Cand cnim curationis uicerfi cfiquics,ct cx cis,qua; aequant humorcs ,eft phlcbotomia,fi cfi ncccfla ria:et folutio fubtilis.cttcnuisfinclaborcpcni tus,ct fine folutionc humorum acutorum fubi toinuice una. Huiufmodi enini) [cxpeilita corporccxpulfioncm lubcilcm J cumdcclinationc ad partcm / [ que cfl aiia a pai tc ] renu , etdum non adminiltras folutiuum ciiolcrc cfl mclius,'' [ ufque ad ] ncccfiitatcm,ct mclius quidem c(l ut eques matcriam, ct cducas illam pofl: iilud, proprie uomitu : Vomitus nanquecllmeiius, quorcnum ulccra curantur, AVIC. lii ^ pro-
aa B.expel!ai»it acorporeexpul fione fubti'! , Alia licera .
b — B.
c B.nifi propiet
proptercaqiiod nnindificat,3ccnaruat, 6c pro prcr hoc qtiod attrahit humorcs acontrario partisrciuim , & quandoqiic cll vius vomitus ficqucns l UtTicicnsad iilud,cxcu(ansabaUo.Et niclius q ■iiccm c(l,vt prouocct prius cumlcmi nibas,dcindcpcrmurcrisad vomitum.Et opor tct vt vomitus liat lupcr cibum cum co , quod facikmcifi^iarjiicut mclon , & ciiislcmcn , & propric lcmcn cius cum \ ino dulci:& cumco,
faciantpcnicnircad ipfa mcdicinas r^^^^^^ tcs,6c figillantcs,Iicet ipfcc in fc ipfis noccanr,<x ^ commoucant. ttquandoquc "^^^^f^^jl^^^is J^£«^' utmifccanturcum cis narcoticacx [^^^ ' WKf, %i fcut liyutquiamum album,& "'ff SL- s*' pium,(Sc hyulquiamum nigrum, J «: ni" t ^ ^^^^ ptcr iedationcm doloris , & cxliccatioiicny^^^ rcpercullioncm . Quumquefcisquod in » ribus ell rordcs,tunc da in potu ^^^^'jij?^^^^
riignas dulces cu<ru mcres .p ;.cs atmaius.
f H & ir hora qna Alulicera. auc l iiora qua
f «. e\jm jrqoa
zuccari,& aqua meilis cum quiburdam le . bus,donccprouocct,«Sc lauct.dcinde coni^ ^jj* " • "^Etmcdicinxcbibir^ej;^,^
quod fit licut fyrupus acctolus cum aquacaii lo quo cfl fortitudo prouocationis da.Lt oportct vt non fiat commotio vchcmcns cum laborc.Etcx cis quidcm,qua; humorcs tcpcranr,cft fumcrc i.aquam mclonis Romani & vuam ] & alKcKcngi,& papaucr. Et dc radi cibus,quas rc oportct confidciarc,c(l,vt quum doior fitfortis,curcrurdolor prius, dcindcvlcus.Etquum \ Icuseft rcccns,»Sc <■* [ quotics] rii pitur apolU-ma/Jir cius curario facilior.Et for talfc futTiciut pilulc dc amylo cum fyrupo vio.
tcr adhibc cxficcatiua. Et mcdicuix ^^'•^^j^ raj*;' quibus curatur,quod non cft malignunj u ^ dc ulccribus rcnum,funt ficut icmcn ^'"Ymel fcmcn almaru,& radiccs corum cnm aqu lis,&: fcmcn alKcKcngi,ct aquc uux- ""^^'^^^^^ propric montanc,& itcrum lcmcn cucu
^ •.,-U....n,llUS
ct bolum armcnum cum iulcb^^f capiH"^ ^
cxficcatio!ct munditicatio,ct ^'"^^^^^''^^'^^'^^iiW tinatio , ct itcrum fcminis lini , ct drip ^ 5/
an pars j. " [ ct polypodii ] partcs mcllis,ct iterum grana pini,ct fcnicn ciu , mantur,dcquibuspuluis ficfus 'l";^"^:j^cpii' ma plcnacl>,rumatur,ct itcrumdc icni _ paucristorrcfadi.ctcontriti fumantui . _^
cum aqna,in qua bullita fint ^"^1^^"^!^ -:,uj,cft < radixliquiritia:,ctfortiuscis,que dixin .^^^ /
1 rr iuuarti'^
ro,ct" [ inuoluaturboloarmcno, jLL^^ ^^^^,
h B. Alia iitfrs. fct iHud odcaa iiiaair cxtrci-
ti.-m iometitnlionc.
i B. Et r6 mul nilicerurniot" exaccimm.
ma albotim,ct tcrrx- figillatc partcs J fit dofis pctucnics ad aur.i.in irino c rum farinahcrbicftfortismnnd- "
lato.Quumautcm chronicum fii,rc>fit diffici jo riscumaquamcUis. Et radici li^i^'""""^^ jjiu
lis:6: oportct,\ t propcrcs in mundilicando,in ^..r.^^^.:^ j:^^^-.;^ ^*. .--.^niratio, .
lcuiquidcm cum diurcticis lcuibus^licut cft fc mcn alKcKcngi,tk:alrhcc, vlqucad acccptioncm focnicuUA in malo quidcm,&: maligno, cum cis,qii:vlunt ficutcapillus vcncrisi^" [Ticcc fit tempcratus j & ircos ] & farinaherbi.Etcli: ncccnarium, vtaggrcgcs intcr potationcm,5c cmpiadrafioncm , quum cgritudo cll: maligna^& fortadc confcrunt in
ca hyfropus,5c ruta,& fimilia.Si aut inundificc 50 pctrofclinum,antdaucum cum uino tur;tunc fis occupatus in figillatione.vtnocue -^- . - • -T^-t
niat corrofio.Et opt)rrcr,vt quicti adhcrcat,(5c nonlaborcnt, quantumcis poiTibilccil: ; imo oportct vt lintcontcnti dccxcrcitio , fricatio» nc cxtrcmitatumA [ pro cuacuationc,quam lacitcxc;cirium,vaporaiionc] ficca,itavt non coccdascis inccfiioncmA aiia>& propricquu aniicri fucrint cxcrcirio; dcindcquum fanan-
tur,gradarimcxcrcitio vtanturicui, vfqucquo iuun.iu.^,t.L in.vjaviiaiiiviLiv^»>-. rcdeant ad conliictudincm in mocu liio. In cu 4° liccopcratio,ct fimilia.Compofif^''^^' ra vcro ipfius vlccris i oportct vt in primis dimittatur coitus.Coitus nanquc nociuus cll illis \ aldc' [proptcr multitudincm motuscxcr citii, ] & fufnciar fi icatio, quoniam ipfa ctt iu uatiua,<5c attracliua ^anguinis ad corpus. Ipforumvcro rcgimcncum medicinis, oportct ut fit cum exficcatiuis,abltcrfiuis , fine mordicationc. Quod ii ulcus non tueritcumillamalitia,futhciat illud, quod cfttcmperatum in ab-
fumcndo in potu , bdcllii diflbluti .^5
cxficcationis^' [ Ibla.J Q^l^^^^'^.'^^^^. ci^c^: gantur ca qux funt ficut tcrra ligih^'; juuam^ cia,<5c fuccus barb? hircinccomplctu^ nuol^^^ tum cius,ct ircosctiam cft fortc , jlinr hccopcratio,ctfimiIia.Compofifa''i" ^^cof / ficutillud,quodfitcxfcminibus cnc«"'^ ql« ticati '1 [ granis xxx. ] ct cx granis pini ^ ^ r ^qd ry^, ,^ granis amygdala: v.numcro,ct cx croc ; ftta;qualc pondcricorum,] ctbibatu^^^^jjjn j./ nio,ct fi caliditas cft uchemes, loco ?>^^^^^ dc a pini ponantur grana' [ citruli . ] ^ cuc^^
meris% t C ' ] xtgrana H ^^^^'''biillif'^
i.s. ] bibatur cumlib.i.ct s.aquiE,in^_„,^ian'?;
Ocrfione,&cxficcarionc.Etficdmalignum,eft fint,fpica:ccltica;,et fcm.apiiambof j.^-jtcf j>
o- •••.ufqucqiiorcdicritadquartaiii^c i jcryj!
figillatc,etfan^uinisdrac.ct> [ca
1t B. Etp iHiKi fi< qaoriutriior fiat fpiflum c6pexum prrpafixam confoli-
nccclfarium illud,quod tortius mundificat, & Jauat,& quod cft uchcmcntioris cxficcarionis, vt prohibcatlordes,& poft iHud.quodcft vchc metioris ftypticitatis,& prohibitionis,ut prohibcat cfFufioncm humorum malorum . Et quum mundificarur>& cxficcatur, & aucrtun» tur ab co matcrix, cft lanatio.Et oportct utco miiccascummcdicinis ulccrum omnib.gluti nationcm tacicntia.ficut lunt amylum,& dragacanthum, & frigida: guir.m.u , naiu glutmatiocft cxeis quc ponunr uiccra mututa abcxcor i at io nc co i imi , q u c 1 1 r ; c u n r l i i pc r ca . Et quc dc cis,cft unciuola Umt lacca , facit carnc mernbri.^ [Et iUud quidcm,cx quo iplum nutritur fpiifum & anncxum prxparationi ad figillandum. J Er oportcr iterum ut milccantur cum cis diurctica,& mcdicina: lubtilitatiua:,ut
rx figinatc,etfangUiULDvii«— " •um- '^t fem.mclonisct icm.apii ctfcm.cn<>
] fcm.cucufbitx,ct rucciiiH ^^3^11^' Jacca:,ct* [ ariftoI.ctamygdaixjP'" ^ifcs*
ct papaucris ,ctfcm. hyuiquiamiai^^^.fjt jllu^l^, qualcs,in potu dcntur^iccildum a^gf^.^L quod cft pra;icns cum rob. ct i^^^^^^lcxcof^^ ^ pinimagna:xxx.numcro,amyg,^^^^^^brgf3 ^,., ic ^rana xx.dady lorum carnolorti^yi.lcXfj; A xV^truclus capparis] aur.iiiixroci a ^q^u^^ conficiantur cum rob,ec ^^^^^^ .-.QtiC^Kci doior fit fortior,oportct vt a cnr^^^^^j iiiC^' :^ fcparatio fiat,ct curctur cfi huiiim - jcxr^' j$ mine.Rcci. fcm.hyufquiami ti^ Kira.i.fcminis citruli,icminis laan ^ ^^jar ana. j,i.fcm.portulacx j.i.iprum
Fen 18. Tra(5l.
|^^''^ivmdirpofitionc><Sc qiiando dolorcft par . ^Mcdat ipiuni potus ladisloco aquc, & pora ^.^^yfiiptim viol.6c dc fortibiis fiintdiacalauiei^K fS trn .v' ^ iroc.alkckcngi: 6c rro.afdcpiadis , & ;or h'^?; '^•'^^«^coridis,(5c fufFuf c [rcj^is, & ariaoL <Sc «re >'mcn!alKcKcngi montani> fuffuf cham? dva^^-^^ fortis valdc , 5c nuiltotics confcrunt ^}itcna dyfcntcrica fecundum lcniitani vicij J^fis, 6c quadoquc ad miniftras cmplalh-a hu ^^S.^^^^ns ponedo fupcrdorfum,6:apud ftn- -
myrti , & cmplaliretur cum co : oc
tat.Et cft ei vtbibat gcncra la<^is,quum fitis ad cft. Olcra autcm,ct frudus, quajciconucniunt,lunt mcloncs , ct citruli , pira, ctzarur, ct granata dulcia.ctcydonia Et [dcficcis.qui bus in fccundis vtcndumcn: melis,funtjamygdale,ct propric torrcfaclze, ct phyftici , ctaucU lane,& grana pini proprie,ct alcasb.i t dimittantlicus liccas,quoniam mal^lunt ad uiccra» abftcrgcntcs ca ct fcalpcllantcs ipfa , ct cxcitan- > tcs ca , ct in ip(is cfl ladicinium occulnmi , ct oporrct utdcuitctomncacctofum fortis acctofitatis ct omnc acutum , ct omjic falfum , ct omncquod cll uchcmcntisdukcdinis.
Sequuntur renum ulcera & ahfcejius,<:^ acrium^ erodentiumq^ humorum umh& cxteras demurn caufits £juik Aluxrum p.trtmm ulcerafHCcedunty e.xtcrnas & internas :
q R pira It c{- Ki Rcci id qi)os Ctz permucaci* fuac ficuc .
tj.!^'^^'^^cmprohibct^i rputrcficf ioncm dila^- ^^^-^^tdcvnaionib.funr, ficutolcumdc alcvT^'^'-^ <^>cum arboris ma:iicis , <5c olcum dc eJlP^^^^'\'^'uni quib.quadoquc mifcctur, quod
icin:ilora)c,(^cquandonuccllncccirariumil . , r / •
f 'quod cft Hcur adipcs anatis ad icnificandii. 20 fotiijimum autcm eas.quas hic author recenjct.Vnum kc «tuLTJvcrocur.uioncmnonhabcnt nilicxhc notandum fubh^A^mmulceru^mnus.iit. ^
ccra maLi efjc. Dubitarit aliquis ulccra cjjr curatu dijjia-
liora,quum rcncs humidiorcs uefica fmt.humorem autent, ulcerum L urationiohfiUcrecertum cji. Scdyetfi adrcnes fcrnm continuc.ijjluitihabct tamen ida'oHer^mdi,& exfhcandi uim , ut propti.rea ah co humore ulceris curatio mimis tardctur.Sed ad<.c,quod In carnoja conjlant fubflan ti.iyiux, lon^t curatu cH jaciiior.qua mcmbranofa^ex qus ucj'na.prxtcrea etiarn calidmres hl jimtyiuam. ucfica,qn^
^^"^'oncaijScprohibitioncincorruprionis.Ex- ^^catioquidcm fit, cumailiduationc mundili ^^^^^^»uscorports,(Sccautclaarcplctioncrccun ^■.jjj|^'>!^liJatcm,(Sc quanritatcm cS: hocquidc m.r '^^^^^^i"*^tionccius,qucnoncit malii^na.
t,na vcro oportct vt cutctur cum hoc , 6c ^^^'^^^^ ^^^^^^ fortiora co,ficut funt cmpla fieuM' P^^-^^^oncs prohibcntia putrcfadionc :
^•'^Jtlunt llypticanotacumabilcrlionc, cum 5° idiir(oAxaji^u'is quu7nfit,obmnaticalcrU
J^oncll: mordicatio dc mundihcario-
chv '^^ 1 [ ]oportct ut fitcibus b(.ni
b^j^J^^^ ^^'fcarnibus auiuiii,qua.> lcis,(5c dcpifci V fi^.„^?'"^^^»'ac:hiJ(5colcrib.bonichymi,frigidis, V Dcr ^^^'^^ ati ipliccs , 6c rbliti. J Htdum vlccra \V ^^^^^^"^^^^^ mala,oportci vt detur airata,'^ f L
''k^M i>.-.j 3^ licur vitclli ouorum forbilium , & ^\;\'f|^^atim ]
ca 1 \ ' ' ^-'^ ^^"^'^'^ iad is co n fcr u n t c is,q u a n d ^ j^^Scruntur. quou crgo cll ficut lacalinmu , I fcrt''^- ^^^^''^'■'lii criam^wk" lac camclinum, con- \. rui^^Jf ' 1«^^^ rcdificat marcrias vlcc-
ti ^ ' J ^ '*^at c a , <Sc g U ' t i ! lat ca cn m fu a ' [rc tc n- *^Ui^^*'^ qnod cll, hcur iac v*iccinum , <5c oui- Uti^^ ^^gJ^^^gatad illud addiiioncmin confor ^^^l^^,'"iicmbri,6ccibationc cius. Vcrunramc p * ^^'uum, & caprinum luuatiunm cil cx i^is ^/^*^^ficationiscomplcxionis,6c ablutio ^Ua • ^ ^^^^^ propricrariscit magis iuuati uu H ^^^^^^io>6c propne [quod clVJ nutriti •fi bus^^^^' ^ [Etfortaflccftconucnicns vlccnto tet Q^^^ ^^ihus fcitur difpoiitioeius . ] 6c oporru^,^^^^^^*^^^fur cum ladc corum,6c cibis ipio- ^ifi '^^^^^P^i fumunt,aliquid cx mcdicinisrcptlj^^^fibus ulccra,ficut clfdragacanthu, lum ca^Q^P*^^iihis gcncribus ladispofl mundili- ' ^fian^^'^^'*^ amylum,6c gummi.Et cxficcatiua
yinnus conioquityCt minus f.ulle fviaripotejl . Dehuius afjcthfs fignis pulchre fanc & copiofc ^/iutcennas . tu tarncn mdc& Hipp.^.aph.& (jal.O.de ajj'.loc. '•Pro curationc adi 'Paulum lib.^ .
Aphorifm. 7j»
cap. r.
Dc fahie renum & meatuum .
Cap. 1 j.
T| >^ E gcncrc vlccrum coru,cfl: fcabics.ct caufc 1, \ j cuisfccundum plurimum funt bothor , ^ quc apparcnt fupcrcoscx huaioribuscholcricis,ct baurachijs: dcindc ulccrantur .
7)e fignis .
SVnt cum fignis vlccrum in cxitu cius ,quod cgrcditur cum commotioncct pruritu in loco rcnum,cui admifcctur pundura.Etquan doquc magnificatur cumca dolor, ctillud, quodc^jrcditur dc ca,qux fit in mcatibus, pan ' niculolumcft:.
Ds cura .
Onfcrt ei phlcbotomiabariIica;,fi eff <:ory pus totumjplcnum, ct maiusiiuiamcn ci in omni difpofitionccft phlcbotomia " [bafili ca:,Jct vcntofatio^' [locijrcnum, ctadmmirtra
VI,. , j,..»»....^. . - - tio mundificationis,ctcorporisfcmpcr,ct pro
rfio- ^hquid dc diurcticis , 6c lcminibus 60 prie cum vomiru,ct " [ confccfioncs cx auclla^
^^^>non ^^^^^^^^^"^^^^"^'^^^ , ] 6c quando bibit
'l,^Q'^^'^^atur poft ipfumaUquid,doncc tur ^^^^t>6c fi ciustardaturcicfccnfio, miibea
^^mco aliquid" [lalitum, ] 6c quandoque
^'ilci i"^^*^^" co fai , 6c mci . Et lac conucnicns Cuicn ^'^^SL"^»^ cibi fimilis. 6c quum - [dcfi qu^Jj Ji^*'^i»uatRiumlaci' [camcli , Jpcrhoc ,^ i3giiiat,6cglutiaationcm facit,6c contor
his fimilcs dc fcminibus cum boli armcni ,^ct fucci liquintiie, cquis partibus. ] Etcibusut, qui bcnc digcritur,6c clt boni chymi , ficut uitcUi ouoru , ct qua: infrigidant ct hunicdant, ficutpulli cum atriplicibus, ct J[fpinachiis,j et e [biitis. ]
a i.^apTifnas, 1» B.fub loco . e ii.pilulx isLdt^ ex lemtnib. cu bolo armeno & fucco iiqutritie
d B.
e t«-olus Ume nu &«ttearbi(a
Part 323
& fpinachu fruSus humiJt 5c proprti gra. naudulcia, olera hom . £c cura fcabiei mcjtufi cft itcr «urafcabici reflu Sl curaro fta biei ueficaf,q«i rc iQ cis anib4bus fituul c«n(i 4eu.
A ?<l^N O T A r I O N E S.
VlcHs inteUigkremimfupprfiuemoccupans, (juifane affeUus a fuperiori.loco dH7nuxat & nhignitudme dif ftrt. curatur propterea ijfdem prxfuiijs, quijus & fuperlora ulccra .
cctf-ctdircerniturireaindnplurimiim.P^^^^ {it^A
De lapidc renwn.
Cap. 1 6.
rationcm vrin-cj ^ [tunccft lcx langi-ii* de aObciatur ci,& d incrllticarur ab co. cui plurimu aducnit lapis rcnum.cd P''|'"J,j^. \ ^ illc,cuiplurimum aducnitlapis ^i^'^*'-'?', f^Z^ ■ nuatus , ct Icnibus plurimum ^^"^"^^l^^orf,, "IJ^i^* num,quamlapis uciice,ct iii^"'i»''^^""^'^'K,Hmri qui illos rcquuntur,cftc conucrlo , ct piu i, T4(
luiiusfitintcr infantiam,ctpubcrtatis imtH>> ^^f^
COmmunicantrcncs, & vcfica in caufa gc- lo illud idco,quoniam uirtuscxpuliiua ncrationis lapidis, 6c illud cH^quoniauWa- tib.ctadolcfccntib.clt Fortis,quai-cc"Xpclli
pidisgcncrationon complcrctur nilicx matc ria paticntc,& uirtutc agcntc . Mntcria ucrocil humiditas uifcofajgroi^a , phlcgmatis, aut lia- ;i 1 1*' Alia Iite- niei , aut fanguinis aggrcgati in apoltcmatc , * ra. & dubellaii. f [ J& hoc cil raro.uirtus uc*
ro agcs cfl cah'ditas cgrcfia ab o:qualitatc,(5c ma tcriaquidcm duas habctcaulas, quarum una cftniatcria matcric,& (ccundacll rctcntor ma
pcriorib mcmbrisad illa.quc !^""^'-'"^r:[ita!ilcnib.ucro virtutcs rcnum ipforum J^^f' '^^f tur ualdc. lit iicrum ,qiioninni i"^''*''"^' adolcfcctium lubtiliorcsllinr humorcSj^^^^^^^^^^ ptcr hocpcnctrant m rcnibuscorum.c ^^^^^^ humorcs funtgroiliorcs^quarc non P^'J^^j^^ra- , in rcuibuscorlim.Htquodplurimum r
tur lapis in inlantibus , cll proptcr ^ Ij^PF^j^g^ci
tcrix. Matcria ucio matcria: iiintcibi grofli cx 20 corum,ct motum ipforuni lupcr i'^?^^"'^'?^^^^^^ gcncribiis ladis.»5c propric Ipiilis, cSc caicus , & quia potant lac,ctproptcrcon(lri<^^i<^"
tus vclica:corum, ctin icnibus propt<
tarcm digcilionis ipforum. Et P''<- P^^^' jJqo '
dicauitHippoc.quod iplc 1 n rcn ibns
naair . Et omn is vrina,in qua cltbmi^'^^ muSjCirdignior vt cx ca gcncrctur *''P'^J,j.(al, %f illa,cx qi.a^quum, " idclccnditi S^''^f^jfLir et cll cius lal plurinuKs.Sal -iiHcm qnj aquofitatcm qua c(l icrrcllrcitas P^^"''' j|i'p|ti'
proprichumidus , & carncsgrolVx, ^ [6cj car ncs auium paluflrium , & magni corporis , & carocamclina,6c vaccina,6c hircina, oc qucdc c B. grofla efl. fyluclhibus^^Cingrofiant.Etpifccsgrohi (Sc cibi d B ranadi T P^^^^^i^ omncs.Ht panis uilcolus (5c crudus, (h \ a"et h! & & azymus, & tri . 6c ^ [Ibtbitioncscx fimila <5c c»ba.ia de fimi adamiacha uilcofa,&: confcdio dc mcllc ui- Ja,& haoan vi- fcofa, & fruaus acctolij 6c ditbcilis digciUo-
t^ifcoof&Vu- "^'^ ' ^ gcncranthum.uifcofum ,hcut ?o adulhtcaliditas. Et vrinaquidcm m
AuNfrudi. malaimmatura,<Sc ficutcarocitri,(?c pirorum. c p.a(]uarnon Et cx aquis turoidx [propric non conucnicn vfiur^^'"'^""" tcs]diucr(c.<5c uina nigra.-groifaA propric qua '"^* do digcfliocfidcbilis.proptcr dcbilitarcm uir-
tutis digelliua;, autproptcr multitudinc cius ,
quod limiitur, 6c dcfiruituiitutc, autproptcr
inalitiam ordinis,& cxcrcirij lupcr rcplctionc,
&■ quandoqiic cfi: matcria lanics ulccrum in
cis,aut in alijs.Rctcntor autcm marcrici c(l dc-
ris cft faiis,quam vrina lcnum ,non q|'^^^^j^„| tc r rc 1 1 r c i t as c i u s fi t p 1 u r i m a , i m ii^ ^^l^ . ^ j u-
cahditas in cisclt pui.>,cttcrrcitascii ^^^^^^, s llioncc(lMpro^"iHiior.J Etpropi^^^' ' ..^
— — — ^>r-r laiir^t^^^^
pcrmiftionis iplbrum , ct proptci ^j^pjnri' corporum conim, quarc Ibluitur a ^^^j^^^ et mum aquofiratiscum rc(blutionco<- ^.(1 dignior pucrorum utin co gcncrctu j^^uin,
bilitas cxpuHiuc in rcnib.proptcr complcdo- 4° illc,qui cl\ ficca: natura; lccundumpJ^.^^^^.-j^iLiii^
ctcalidi (lomaciii. r.t non cxlicxMtn^^.^j^^jiu- ^
tu in aienam .
plurimum naturanill proptcr artrac ^^j^^.2vi'i ^jijM miditatum ad iphus hcpar,ucindc '^^^'^.^i^^aiil^ \v/^ n:e ip(ius,ct quando clHllic calidifii^' ^,^^,tU'
illo,in quoca lcdimcn arcnollim,^'! t tcfi? »«1% , \ . .^: -^>ami^^^crug/,|
ncm,autapo(}emacalidum,(Sc crylipilam,<5c ul ccrain rcnibus,(5c rctiucntur in cis (upcrrluitaf B.&rcffdctif. tcs r frclidcntcsloiVinis aquolitatis, qucprouc-
g B.qu«c6iief. pjf j^j^£Q5 y^|^j.,.^.j^,j.jfj^^^,.^|j^^jjf^ ^ ^ ^^^^
rctinetjlhpcriluitatcs^ facit cas lapidcs,an c^^icicns pi\x!cns.Etad ultinium ^^^'^*^'^i,t;t''^ j'// fcquam cxpcllantur,<5c attrahit cas ad cos,antc tacit vrinam groi]iorcm,ct pli-t^"^'^^ r digdUoncm intcgram a fupcrioribus corporibus. Et ha:c caliditas, aut cli: infcparabilis , aut accidcns proprcr laborcm,aut acccptioncm ca
lcfacicntis,aut proptcr oppilationcm (iipcrflui cau(a plurima,ct h ipla c(fcr tatum aggrcgatarum, aut frigus condringcns, autapoltcmataoppilantia ,ht [ ]
1 .,,1 ^ .
\ non aggrcgatur lapis,qn
oniim^ '
■li t B. calida. i B. aut. jr B.autcommu
nicace .
1 H.cpiim c6,)ri
& hoc c(l plurimum [ct]frigida 6c dura,'^ ! <Sc communiras, J mcmbrorurn propinquoril (icutintcllinorum,6c aliorum.'» i Etquandoco- «naa ierc$,'& primuntur rcncs, tuc accid it iu cis oppiiatio.] faciumacadc.e i(hu tcs omnc.s,criam inucniuntur in uc(ica mcuoppiiauo cau(alapidis,quamuis diftcrant utriquclap
dcsrcil.n.illc, e]ui in rcnib clt icnior parumpcr, m H. puUierule ct minor,ct magis dcciiuiiad rubcdiucm,ct il mm vci fuJce- ]e,qLiic(l in uclica,c(-l durior,ct inaior vakic,ct n t B.quicJoqj Hiagis dcchuis ad " [nigrcdincmjct ad cincrci o B. quonum. tarcm,ct ad albcdincm,hcct •> f [ ] gcncrc-
P B. tur ii.icalapis,qui minutathii frangitui-, ct itc-
<f fi.vrira,&. ^yxm - [(i cltj lapis rcnii [ctj gcncraf ur fccun- LgSu?,'vd ^"'^^ phuimumxt no adhuc mingituiV' [tiic] nduracar. *. . cfl (cdimcu vriux rctcntu cu ca, ct ^ [h cil vcii
non ea ^ [coarclata , ct ncquc ii^^^'^""^^!(]V 01'^'
mum,quod gcncrarctur abcalapis ii^^-j^^jfiiiij' -aJ^ rus.ni(ic(fct-t [ > .
fcd [clfct] mollis fufcipicnsco
teriad [nonciljiicqiicproptcrcaii^^^^^^jjita^^^^^ fa, ncquc proprcr uchemcntiam c |ult j
ctfi non, [non multiplicarctin-Jt^i/'"* V'^ YA in vrina.Ecquum formaikha^c.lci^^^.,^ (cip;
plurimum non cll: ncccnartum '/' - + [ tfr/!/ parumacciditpucllis,ct m^Jli^^''^"^^-^^! 1^%^^^ ^^l^^
]lapisinvc(ica,quon>^-laM^;;jy,^ vcficaicarumcii id cxtcriorabrcm^^^^^j^ faC^^ ^^j^/ ctpaucoruin anfraLtuum , ct in ^}^ lon^^a,-! ^ ^ tatccxpuUioniscLl,quod non c(ti (lunM 4e habcatibucJiapidcmiuilt, q^i^"^xy(Ji^'
m i ngciid i cii . diuljl^nus-, confpe6los a fe hotninis cuiufdam renes totos fe
turcum • ^^^^^^^^^^'^ ^ tortalTc ) cgrcdi- rc calculis plenos,mole,fi renibus comparajfes, longelpfo-
^W'' Wixxm^^^^u^ ' ^"^^^^^^^^ eis ricutincoIica,Et rum rcnumfuhHantiamfuperantlbws.AtquodmipfistA
V^^Z ^ Vfaijp diucrfum intcr mcnlcm , men etiam renum finibus concrefcant , ex difie6lione iti^
rcla^,^ ^^^^^^-^^ illcquiconfucuittolcra- demdeprehenditur,atqueid/aterietiamGaLuideturlib.
^tf"^ i fes vefir^^^V^^^'"H^^^^ allcuiatur pcr alios dolo de renum ajfdignofc.fmb nonra quidemfententiajicuti
i non h t r ^^^^^^^^^ ^^^^^ > ^"^^ mcmbr u m «o» r^^o in renum carne calculi fiunt : ita qui excernun-
(ilf^ Ik^''^' Velociter ' + ^ ^^i^^^'ipie«s apoftcmarioncm tur per urinas , infinu ipfogenitos efie putandum cft , non
W, Perhuiiir.J ^i- ^ "^*"^ apoilcmatur inipforumrenumcorpore.qHaenimui, quiinreneipfo con
"P^» quum ^ '^^^^J-nequc pcr dolorcm clamosu , r o creucre,extrafohdum id corpus per urin^s exeant^non ui^
> Pidc ^ tnl^\ dolorcm lapidis cum magno la deturapcrtum fitis.-quamuis non ignorcm aliosalia huiut
C'^" larefi.l J vnulqui(qucamborum fi lingu reigratia commentari.
' X. 'F^apollcmaLF.r friac nnAH lnni<: rrnnm . /;.^;.
^i^ v^lr^lf^"^^''^' rcias,qu6d lapis rcnum , ^efi^nis, Cap. , 7.
5!> ex cis, quaj 1 [ hgrcditantur.] elgnorum autcm lapidis, qui cft in rcnibus,
^ jr, «3primumc(lvrina,<Sccfl:qu6dvrinain pri-
^ ^ O T A T I O l^E S. miscftgrona.dcindcincipitconucrtiadtcnui
Habesd^y^ r . ^ . • . tatcm.& attcnuaturproptcr rctcntioncmtur
^'^^&Z c^;f/?i,/?^w/^,c«»'jf/one,e«fff- bidi,. t C irunccxiftimaciusgcncra- atB.inremV.
^''^affeju T ^^^^"^ ^^^^''^ afinptum dc re tioncm,quamuis quadoque mingatur in prin
^"^^ ^'^^PocrarT P^^'^"^ ' ^ curatione , habes etiam ex 20 ^-^1^ ^.^.j tcnuis.Et ^ [ gcncratio ] cius in prin- ^ • W. rnuLiel/^^^^^^ '^'^'^^^ ^^^'^ ^fi^/^r^^ cipio rci groifa cft magis fignificariua fanita-
« / / qud^mo.primo, an lapism remb. ^-^^ uirtutis,& dilatationis mcatuum.Et quan-
^««/^ 'r^T'!'''''''^'-^^^^^ doquccftcumco fcdimcn plurimum fimilc
Wionei^^'' ^^^^ • ^'''^' > '/^^'^ ''f fcdimini,qu6d cft in a:gritudinibus licpatis in
^orbumrfr-'^"^^'^^''^''^^'^ '""'"^ «cy/6vr,«<rew^/;. firmi . Et quanto plus cft vrina vthcmcntius
««^«^>*o,«6w/?e^«/t/ additumprAternatu clara,6c magis afliduc clara, & paucioris fcdi
^ltinon^^^f^''''^'''^'^'^^^^ minis,fignilicatqu6dlapisc(Uiurior.ctdici-
t^Upi. T^ '''^^^^^ fy^ptoma,fcd morbi caufm-.ncm- tur qu6d quando fani , & propric lcncs min-
'^'^4e>/l/v ^^''^''''^ ^'^T"" ?o g^^^^^ [ n^^imvn ] cum dolorc, aur abfquc do- , b vrini n Vri
I ^<^^i ^^^^^W cH obHruElio. AHruunt uerb hi omnes > lorc,indicat quod lapis complcrur in vcfica,<5c
/ P^Hcis n ^■'^^^^''^''^''«^ ^^"^ fingulifententiam.Scd confirnruur lignificatio in omaibus illis, fi ui
^^^^^^^''^^^/'^/''(/«'wcj^cwor/^ww^^^ dcsarcnam rcfidcntcm. Et cfiarcna illa tcn-
^'itio ut-l' ^^^'^P^^^^*^^ dbfurdum cH.at lapidis ad- dens ad rubcdincm,& citrinitatcm.Et ^ [ con- d R fwificarur
^a^ithvi^'^^^^^^^^^^^^'^^^'^^^^'*^ ^ fortatiliud]fiinucnifurgrauitasinchatin,6c '^'^- '
^^kCim r '^^^"'^ ""^^^^' "^'^"^^* l^pidcmfed li doloi* c [ & fi ] quafi rcri .catur aliquid ,quum
IhJiJ^^Jr '^'^'^'''^^^'^P'^'^^^^^^^^ mouctur fuDcrcum, lcnritur ^[ in co,quod fc ^"T
Hr^aR ^''^''^-''^1"' '^^^^^^ hacHatiw in^ .quitur alchatin. j fignificat magis fornrudine lian Thi
rere r ^^^^«''^-^«"^^»» affe5lumfymptoma ajfe- yirtutis, <5c amplitud incm mcatuum . Et vchc- tin & ipfua.^
tmer ^'^^J^^^^^fi^ ^^'^ ridiculum retinctur ccrte quid mcntior dolor,qu i fit propter lapidcm rcnum,
qiiii J^'^^^^^'^''^'^ ' caprmr naturamretirmidicuntur , quuminprimis gcncratur, cftquia conflrin-
Z [oknt-^Y^^^ naturamreae fc habcnteanimali excerni git.S fEtproprcrcaquiainnititur quum mouc ^ '«-""-Ec
^^219^1 ^"^^^^'^ ^^'^^^-^^'^ nonfolum cxccrnijed neque tur, & inccd 1 : in mcntibus, & propric in mca- cJ^iiit'"'''"' ^ '
doioJv e.r/7/i^df5,7«owo tu vcficne facit dolorcm, quum mouctur ab c.b.& pra"r?!
''Vfl ^ij^jy^^^P^omatumconcurfmyqujilithl co.] In difpofitione vcro congclationiscius , mfatibus vcr.-u,
U-d^-^^'^'^^^ dependeat.Rectius ergOycaufammor • & quictis eius,& qifictis paticntis ipfum ; quu ^ '""'i^' ^ ''^" '»
" ^nlt fa 'y^'"^* ""''^ ' ^'"^^' ^**" ""^' rcpletio vchcmcn s,coardans, commo ,d cmormVae'^
contmuum.ob^ruHio uerb etjolu ucns iaDidcm.inuenitur H[rctcntio grauiratis] tur Ibpereo,. '
rfec Y^^P^^''^ediate a6iiones Udunt . EH uero etiam tantum. Et rcpletiocibi facitipfum \chcmcn- ^iu lircra.(]ui
^oncrJf ' ^fh^irice difiordia. quum enim lapidum 50 tiuscxcitaredolorcs,6c propnequando dcfcc '
ioa ^'''''''^^^'^^'rcbusymodoquidema calorc fit.mo- ditcibusad inteftina > t [ ] &pcrtran- &''Ld.c at*
funde^^^^'^^'' ^^^^'^ c^i/if/if^:fe , dij ctiam afrigiditate fit ca^quum autcm cuacuantur , & cxpciluntur motum fuQ, ^
icY^"^^^r^^^^^''^gigm^utumant..Jutl^^^ rupcrfiuitatcs cx intcflinis , dolores funt quic
krn^^^^ '^ff'^^S,'^ot.negat cx frigiditAte condenfari lapiltuyjf .^^^j^ pojfcyquum ficri no pojfit, utuiuo corpori tan
- tiorcs.Signaveromoruslaoidis, funt^ [graui n^e.nb I^v' V
tmnfri-^^^^^f^'^'^^^^^ no pojfity utuiuo corpori tan tas ] doloris, & cius vchcmcntia , & dcfccnfio ci qu re fi/clo
^'^^^^^ ^ccedit.quo concreficre lapis ualc.1t. Ouxfa cius cx alciiadn vfquc ai in-ajuina, 6c t [ ''^»"» faf>ue- ,v ' Mel^l^l^f^f^^^^^-^ifc^^t^fchabetyUtinumentiu-m ad] cmundo [^''/"Pf.'''"^-
? /' «/ioj.^ '^'^^^^^^•'^^^^'^^^«f/ «"orKW fubjiantiaut renes,uel ria,&: tunc , iam pcrucn it lapis ad mcatum fenfa^io ^*'^^***
■'5^1 ^ '^^fierum calidorum uicinia calidisyUt ucficamon [ uefice,j c>c qu u m fed atur iilc dolor,r unc iam i f B ,vicina n.
% qiiQ^^^^^^^^^^^^y&f^ti^firmarationeprobarimdetur.^^^^mzn^^^ k f^.pmuuii ,
V''* trefrT^^^^^ ^"'^^"^^^ctiamanimaliexfrigorelapillico^ . ^rrr^. A7T7r /..^7'
i;; A^NOT ^TIONES^
'V ' ^^f^^^^-^lia de lapilli generationis loco qu^tHio exo 'Pulchreadmodum lapilll in raiih. ?iot.ts defiribit au- m K.prope vcfi
? l^Zn'^^ '^^^ ^^-^ J^f fubBantia, altj in concauita thor libri de renum affeU. dign. & rr.ill.lib.^.Paulm quo
f^man-^^' H"^^ ^« ^^^^ ^^^^*^ '^Pf^ ^^^^^ lib. Aetius lib. 1 1 .eadem de rs . \^ ^
Part 324
kpcj^^^^^^^f^^^^igignMturjresipftpatefiicit. P^idereid <j)e curatione . Cap. ^ i^.
^^CT ^^*"^ corporum licet difieBione.teBatur amicus -pv Icamus hic curationcs , qux funt lapidis
^^nefti^ Danefm utr fam diligemiffimm & eru- U rcnum proprix A communes e i cu m la
a — B.
1» li.commotio.
c B fubtiliiopc M«0,
pidcveflcc: dcinde faciamus ad lapidcm uefi- Qx capitLilum ringularc& curationcs fingularcsproprias.Intctioncsquide. quas mcdici in curationclapidis intcndunt> funt abfciifio ma tcrici cius,<Sc proiiibitiogcncrationis ipfiuscu abfcilTionecaufa; &c rcdTficatio cius.Deindc [mundificatio,]6c comminutio ipfius, & f ractiocius,6c ^ [comprcflio] ipfius & cradicatio
prictate, & mcdicinarum ^^"^"J!"!- o.rfiui quxdam funt,qux non fiintcumilly^P tatc in virtutc, & natura carum cft ad co nucndum lapidcm paruum . Etillarnn ' j^^^ ^i,<^^j ■a,q .
funt uclicmcntis virtutis (ccunclu rcnum,lcd funt paru.x virtutis
non funt cum vclicmcntia:
dcm vcficcaut non liabent uirtutcm
ndum lapidcm renumA ^P^, :m vcficx4t quxdani (un i
.rr.Anu. l.nidlbUS (n^^V^,,, > ]
tes vehcmcntcs in vtri(qucla>idibi^i^^^;;- \ cut auis,qux nominatur altraguiiuu^ ; ^^^^ ^^y^ cinis lcorpionum. & quum compo» J mcdicinisad lapidem '•'-■'•'■^' - "'^
adiuucntad , ~i -
quibus funt medicinx ^<^rti's prouoc^^^^^^^^^.
.1 lapicicm mcuicuuv, ~^^..,^cas \cn r cis fpccics mcxliVinarmu^q^i^ t / operandum, qwod elhciun ^,/^ M medicinx fortis pro^ff ^^''^.ra- q^jji^ ^i?.!!;
r&cxtrahunt in urinagroirajilliHi^q'^^^^^^^
«ione c6ftiiaio nis int d'j d"r<>- .« B.fjEce.
1, arfcf.
1 1
dincm in eis, &c uilcolitatcm: ol - ^.^^^^i, facientes di2;c(tionem .ficutgumm^ L ^^j.^. 6c dciHis^funtmcdicincvclocisi ^^j.^] miidificationisXicutpipei'A^;;i^^j^ai;,.^«'
culi,: rionis,&
& mcdicino: conforrantcs membriim^K^^ ^j,,
pcr ipl
fpica(5c calia^ t [
ucrfitatcm imprcllionum in co, oc »» • ^jcut r^jj^ pcripfum, & funt mcdicinx albczca^.j^.^sflt J^/^^^
medicinx, in quib.cft ftypt'citas fuJ^J'^'^^^,^^^^^
funt robub fruauum , ut confcruent
brum.] & quandoque milcentur CLini 1^^^^ ^^^^, dicinis medicinx ledantes „rouo<^^
ponitor i eis de mcdirinis lapi- ■di^^quare perue rkuel perducitur vtrrus earfi «X proximo feu velociter. i B. tinafortaf (c feriiucuDC.
cius cx ftio fufpcnforio cum medicinis, quc il- ficut lapis uidaicus.Et quardam car iud ctficiut. Deindccius cxtradio,&: [fubtilia- 10 funt foites fccu ' ' ' tiojin ipfo,&ordinccius. Ht illud completur rantur in lapidc cum medicinis prouocatiuis,autcum adiuuatibus dc foris.Dcinde cft rcgimen fedans illud, quod fequitur indc de doloribus , 6c reclificatio cius quod accidit in cis dc ulccribus.Et sfit quidam, qui laborant cxtraiicre ipfiim per incifioncm ili),&: pcr dorfum,fed cil magnus tinibr in co,& opcratiocius, qui rationcm non
habct. Matcriciautcmabfcilfiopraiparaturin ^ . .
primis cum cuacuationc eius pcr Iblurioncm dicatur dc lapidc(5c comminuitur vcntris,aut per vomitimi: dcindc abltincndo a cibis e;ronis , 6c aquisturbidis, cquandoquod comcditur,& confortando {lomacUum, 6c facicndo,ut digcilio fitbona. Et cum cxcrcitio tcmpcrato in tcmpore vaciiitatis,vSc fricationc cius,a f quod in medio ihingitur, ] (5^ lcnicndo naturam, vt dcclincnt humorcs groili au la tus fxcis , & non fiat cx e [ dcclinationc fxcis] coarcl:ario rcnum.^t [ ] Etcxcis,qiic
confvTrunt ad ha;c , cft afiiduatio prouocationis cum cis.qux iauantueficam de (cminibus diufcticis,6c de illis,qux boiiafuntapud iiiud, c(i aqua ciceris:& raquacarnis;]& aqua folio rum raphani,& raphanus ipfc.proprie minutus humidus. Etquum fupcrucnit ci fpacium dieriim,admini(h-ctur diurcticfi ibrte.hi pucris vero prohibet generationcm lapidis,fumc^ rein potu vinum^album (ubtilc pcrmilhim,&
iuuatur a clytkribus lenibus tempcratis pa^ li-
hid,quod cducunt dc fc cc, & lcniunt nntura , ^ funt apud lapidcm t C <Sc C quandoquc ponuntur in cis de mcdici- — nisclyllcris,& pcrducunt virtutcm proprie.]5c cx prohibitiuis generationiicius, e/Homitus poll cibum & multus vfiis cius : Ipie cnim c.xpcUit iupcrfluitatcs groifasper viam contraria via:,cuius motus c(t ad rcncs, & facit latus rcnum mundum,&vacuum.&balncum,&' [rc nes fortalfc perueniunt ] ad lubriciratem cius, & ouandoquccxtrahunt materias ad illud, qd decorporcapparct,&. auertuntcasarcnibus . Et quando multus vfus c(tcorum,mollificant virtutcm rcnum.& fimiliter fi adminifircntur in hora,in quanon (unt nccetTariclenificatio, & fcdatio doloris.Faciuntcnim rencs hifcepti bilesmatcricrumctfutarri adcos,proptcr mol- Jificationem iplorum, & dormirc tupcr dorsCi eltex cis,quxlapidi contcrunt.Mcdicina; vcro comminuentes^cum lunt lecundumplurimu mcdicinaramar.x,qucnon funt valdc vehemc tis caliditatis , & addant iu caufam , & omuc , cuius incifiocll: vchemcntior , & cuius caliditas c[\ minor.cfi melius,& oportct ut iUc , qua: funt lapidisvcfica; , fint uehcmcntius calidx,, quam illc,quc funtlapidis rcnum,&clt.hocge nus medicinarum aliud, quarum opcratio no proportionatur ad caljdum,& frigidum, imb noa faciuiu iUud,t]UQd cffitiuut,aifi cum pio
u-ictatc,ant (lupetactionc m [iua ^""^ f^icina»^^ tionc . ] Quumquc componimus m . ^^-
■ ' aturm^_,jc;fli„j<^/
cm- 1 L siilli^^^V/ ]poilquamufafuei-int
ad hocutpcruenirent ilLx,quaj tunt piV^
ad locum lapidis,& tunc utitur ^ [hq^^^jj^^iapi; "■^
& lcnitiuis] illic, ut pcrmancat ^^^^^^.^ ^^.ail'^'^ Jtyr,
dis,& facit ipfam morari, ut operati ^is^j
etnciat t [
tecundiim hanc formam, ^P^''"'7' ^^iapi' turalis in ca:quarc utiturcis,qiJa; a
] [x pcrhocqu ci virtusadminillratiua^quum vfafueritillisfacicntibus pcnct^"^'-';' iciiti^- '''^ %f fiinarcfcccrunt iUisad lapidcm , ^'^; fjbiis^^ // lapidem.& quum utitur comminiJ^ .^^.^^iU'^' compri mcntibus, ct faciunt opcran^^
cuanclcu uocati
dum , quod regula cognita in^cou f ^ R r incdicinarum, & quandoquc L Al, . rium utin mcdicinafingulariii"^^ ^^^j^icf liarumproprietatum^Nuncqin^^^lJ^^iii^^' mus medicinas comminucntcs lap
trahcntcs ipfum.
.....nt mcdicinc morari ^^^^^^[^0 cx'
tuuv,& penetratiue. Quum .^^^^lja K^^' % ] dolorfadminmrafiupcfacicnu ^^.^ 4,
Hahes huius item affe&m curationcrn cX^^^^^ p^^^
'^^^^■i^.fufifJime.Pdchemni uero & breuisfime "^■^■'»6.udg.morb.
Fen 18. Tra(5t. i.
^^^edumls mnmmuenuhHs Lipium. Cap. 1 9.
' ^ b [^r^- ^'"^^^^ ^^^^ ^'^^^''^ ' ^ ^^^^^ ''"^^ > ^ cui^^.y/^^ ^^^^iif ■* Li''il9& ]corticisradiquaH ^^^^^^^^ ciccr nigrum , & proprica- ^ j>u ^^'^^ ^J-^^^^^ airlicar, 6c fruaus alkarafnt , ''HoctV^b^^' ^'^^^"^^^*' aizarurcrt uirtusia fj>\ lud'fr ^^^^^ulj^rad.coruiniuntbonijadil 'W «ft ciuo^v ^'^ alhalcT, J & IquillaA acctuni ' >W.cala;^?y''^-^'P^i^i'^'<5^ montanum.(Sc 'it V^fcitn- '^^^'^ abfmtiiium.&caiTia&radixJ # iV^opobJ,'!^^^ occarpobair. f ^^r, fcmL ^^;^ ^'^^^x cius cll fortis ] ualdc, &
n B. bulliacm ea .
o B.cinereicatiii
^'cincn ' ^ '^^^' ^^"^ J " '
% ^icis ci , campcnrisv^ic cardus, & aqua ra ■ dean^r^^^^^^olopendria,^ capiiius vcneris, %lian7V'*"'^f^i^Pondas drach.i, . in aqua ra- * .. . >^ apuuii,5c raaix 1 [ athd 6c fcmcn can
p B.dulci .
a(j3ai.^^!,^S^^i«^»-Vifyos i5cpolium , & radix ratiicl,^' , ^^'^^^^'^^ cypcri ^gy priaci & corticis (Sccxtr .^^^^^>^ ^^^^'i^i^n ^M^^^^ '^ & fcordcon, ruu^ l^^^^^^tcs uitisalbx 6c ruta agreftis.Et itc ^^'^c. v^^^^^ armcni,dcquofumatur pondus '^Wra. I ^^"^^^'^^f"r cinn mellc 6c potctur in ^^•i*cu ^^^' tnbusdicbus,(Scircrum ibtircau fifuj^^^^^*^^l'i<itq)ida. Etdixcrunr quida>qu6d ^^ctciJi?^" ^^Ti^uagiiuagrana pipcris, (Sc opti-
' tu/i''^^^^^^-^iiantcxcisvii.trochifci, 6c delapij.i^^^^^omni dic troch,vnus,:: [ dclccndct ^^rla • ^ pliy^Hciseftirirtus^aqua comminui dcr^ ^^^^^^^^^in. Etde fortibus lccundum iapi chm^^^^^^^^i^f^untlanisiudaicus,^ pulcgium,(Sc nis ^;, "^P^tyos . Lt (ic lortibu.« abfolute funt cifcof^^^^P^^^^^'^'^ > ^ oleum, in quo ponuntur firjj^^^^^^^s Ihns fuDfolc,lmicum inicclum pcr Piotii ^ lapide uclicc. Cincris autcm icor lc vriJ^^p ^'Sinv.Mi mclius cH:. vt linias uas limi-
h ^^ipfn r ^i^^^^^^^^^^^iiJi^o fapicntix,dcindcponas lidon ^^^P^ones,(Scdimirtanturin ^'"^^'"oca ^i^at \r ^ '^*^ L 1 i^^^ii^^^s.ita ut non perue- *^ouc ^^^^^"^*^ ^^'^ aduilionc,6c in manc re
, ficcan^"^* '^^*^^ vitrum Ci\ melius quam tciiacx
\ dccoii^"^'^^^^^^?^^'^^-^'^^'^'^^^^^^^- ^^"^^ leporis
uecoli . . '"^FAC"^->'^riu[em. cuiisiepori deq^ ^.^^^'c^i^^iumhunc modum ell fortis , ^ ^^niatur in potu pondus.dracli. ii . £t' . . — ..r vchementis iuuamenti(Sc rc Unf ^,^^^* [ ^ qucde co ex morc lumuntur, in Vafc '^^'^ ^ cxcrcma ipiius cxiiccata in fole . ^"co. Et itcrum lumbrici tcrreftrcs cx-
in hacliora,inqua coloratuf viia.Qu^grecrgi) ollam nouam,6c " [ abluc cam ] aqua,ira vt remoucatur,qu(xl decaclldc nafura^ [ tcrrcitatisj <Sc fallcdinis, (Sc ii fucrit iapidca erit melior,dcindc dccolla hircil,qui habcat quatuor annos fupcr jilam ollam, 6c dimittc primuni fanguincm cius (5c v inmum currctc (Sc aflumc mcdiii tatu,dcindc dimiitcdoncc coagulccur, deinde incidcipfum in frultaparua, dcquib. facicstroch,quos ponasfuper rcKSautpannu mundum, «Sc fpargccosad fole fubdiuo;poft oralc dctcndcns co.v a pulucrc , (Sc di mittc eos tandiUjdoncccoruni cxficcario uchcmcns fiac in loco,ad qucm ros nuUo modo pcrtingat: Sc confcruarrochif, 6c quum uolucrisdacos in potu cochlcarium unum in uino ^ [ accti, ] in horaquictisdoloris,aut in aquaapii monrani & uidcbis rcm mirabilcm.Et dc cis, qua: fortia funtjCit cinis'^t [ ] ouorum gallin^, q tB.conicmn.
*o poftquamcuacuata funtapuUis.Etde cis, qu^ funt uchcmcntis fortitudiius, 5c mclioraomnium,cllauis , qux grxce nominatur traguiidos,6c auiscfl dcgcncrcparuarum,miuor om nibus auibus, cxccpta auc rcgia,6c coiorcorpo riscius cftintcr uiridcm6c cincritium,6c citri num,6c fupcr alas cius lunt pcnne aurcai,6c fu pcr caudam iplius i iint alba pun(lla,6c plurimfi apparitionis cius c(l in hycmc,6c apud pilcinas <Sc apud parictcs,6r ipiius uoLitui apud parictcs nonclt rixio,im6uolat pariun, 6c cautat,ctgar rit fcmpcr,ct mouctcaudam.ct ipfa comcdatur cruda,ricutcft,quod mcliuscft, 6c comcditur ciixata,ct alfara^ct ialitur , ct rclcruatur ut caro falita.ct quandoquc aduritur ficut cil , in furno,qui non ritcum illa caliditatc.f. cumquan titatcqua' t [ J dominctur ci aduflio,ct tf^.non. dellruaturuirtuSjCtfitin uitrcato uaic,ct fecu dum modum,quidi(^tuscft ad fcorpionc^» , et alia,erquandoqucaduritur in oUa lapidca,aut ' [butiuaijet ftringiturcaputcius,ctquumpcr fg j,yrnia tranfittcrminumi [rcijtcndcns adadulho- tii.aifitionis. ncm,ui;ic rctine.ct quadoquc ^ [puluerizatur] " B-atoaiiti/,aillud, quoddccafalitunicft,ctaiTatum iprius cumpipcrc,-r[ |ctrimiiious,ct biDaturtritumcius ^ [ apuluerizationc, auta- d.». duflionc cum uino claro ] cum mcilc:^ [aut yB.quodc.^ A cum aqua mcUis,] autcumchandicon.ct fmii- li^"'" autadjitcr unaqucqucharum mcdicmarum. ctexiih
Uqua^^^^^ .0 ^^^''^iitq^i^iamquod hcc auis fit auis fpina:,fcd
jjcfii "(^V fo!^,^ j-^^i^s j luut vcheme^^^^ ha;c cftauis, qux» n<
/l^' ^^' ^^nt r.,^^^* [ <^ qii? de co ex more lumuntur,
ftum cuai uino puro aur-
-arc '^^'^ ^ cxcrcma ipiius cxftccata in fole ficcati f"-^'^'*' ^^^^^^"'■li^ilLimbrici tcrreftrcscxatoi^l *^ ?^^iiim vitrum arrritionc fa^ilum , vt ^i^ iii^?:^^^^^ ^olis apparcnt radio.Etitcrum ci-
■ i-^^^fin — r--«vi"ain ■ L i«*^arum ] 6c oftcn %^Um q^^od de eo calcinatur,6c iterum re !!ccpui'"t[ ]do- ^icut^. ^''.^zcturtotunxdcindctcratur puluis ^oiti ^c,^^'^^^ ^^^nt in radio io\is , 6c datur de 'I^cliu^^^^aur.i.in xij.aur.aquxcalidx,6c illud •^^^^>qnr uitroalbo, claro.Etde
\> ^'^ Uiu i ^^^^ - apparcnt radio.Et ; \\. ^^^lear;, ^^^^^^ "^clius rit^fi igniati C ^^pon ^^^-^^^^ni^ &tritumc^^ M VV ficturj^^^^^^^^pcraquam ■ [fabarum f ^^Uni f ^^^^^ clc eo caldnatur,6c
^Pon J^^^ortia funt,eft vnus lapidii , qui ^^^^cxifc ^'^'^^^^^^tur. Etitcrum fanguis ccatus,6c ilie mciior cft , qui fumitur
qui» nominatur francigine lafuriOjdcqua non fcio an rit illa autaiia,ct cxifti mat q> quado cxficcatur,ct bibitur,paulatim ex trahit lapidcmcx omni loco . ctdixcrunt quidamquod lapisipf^cxtrahic lapidem. eritcru rimuscolumbinus,ctrimusgalli,ct cxiftimant Hunainct Alkindus , quod quando fumitur •> atB.in poru ia t [ ] dc co pondus.drach.ii.ct ori ''^fi;.'',;'^';;''^''''
gani pondus drach.s . ctquantum ipfum cft incorporcp« zuccari tabarzct,cxrrahit omncm lapidcm . ct uo. quando ponuntur cumcopipcr,ct lal,ct proprieindeco(:h'onepulcgii , ct itcrum ftrarabci cx ficca t i . ct cx i fl i ma n t q u i d a m q uo d 1 11 ft\i m i ga tiocius,quod cft fub uirga,cum fpinacritii,fa cit mingerc lapidcm.ct hoc eft de iilis,que cgo non ucririco.Medicinxucr6,quccum iflisper mifccntur pharmaciis ad pcuccrandum iunt , ftcutpipcr,6c calamcnthuai,6v cinnamomum,
& illc
dis fpongiaj, fcm. malua: , & albcdarunSi Jj^^^^^^ partcscqualcs tcrantur, &dcntur ^"'''^^^^ -jiq dic cochlcarium unum cum uinop^i^^ quafidrach. iiii. &dc iUis
c B apij monta ni. Alialiteia. montana.
e t c.mctlicinat Vtr6,qu3f pmi- (ceniur ad tardandfi paulanne Tunc ficut gu tnae. btquado- <^ue funtm fcip f.$ (yperanres in lapidem , ficut gumma albesfargi.i. poly}>o. dij , fic giimma nucis. /Vliulfa. gummi ratinc
d t ^ grana pini maiora. Alia l'tcra & muciljgo eiu5 ■> &ficutgran^ pt ni 'r»73iora& aucllanT . e », zarutnbet'
& iftaj cum hocfitnt iuuatiua; in capitulo mo tionislapidis Mcdicinx autcm,quaE cumillis commiicentur ut prouoccnrcum uirtute, & cxtrahant fupcrfluitatcggroflas,funt ficutfcmi nacognira,& ^prici^[hx:nugr.]& ficurdaucLi, & mcu,<5c phu,& afraru,& acorus,& ammcos, & kcirim,& fifclcos.ct fcmcn agnicafti,5c fquiriathum,6c cordumcni,Htforta(rcquidahomi
ncs dicunt bonumcircvti cantharidibus. Et • >nLiai^'^'-
iftjBquidcm mcdicin;L-cuni vchcmcntia pro- lo maluce campcilris,radic.apii parto^^'
funtci,qui cil in rcnihus , crtilUui, ^''^^ on cipit.' fmcifus] fnmirion,amboruma ij^^.^ dus.drach.ii.pipcris.drach.iiii.cuius^toi^^^^^^^
cundum quantitatcm, qua; ^^'^^'"^^ ^^cftris oxymcUc fquiUitico.Et itcrum ^''^^?^;^" [ics,cl^
quibus fumatur quatiras duo
cr biba
rum,qua: coquatur in "ino.& colctnr, ^iK, tur uinum,<Sc itcrum radix pcntaplivio .^^^ [oxymcUcfquiUitico,[autaquanu^^^^^^^^ ^[ rum lcm.raphani & ^ [ culbu Ja;quaiut
3funratnrinpotuunavK^^^^^^^^ aHam,&: itcrum granorum almnaicu ^^f^^ catorum tritorum aure ii . croci a"^'^' ' • . do pft/i
i t B-fc «ferae tar.
g t B. Etfreru ctuis radicQ c^u Jium nabathi , &cini? oaoru , de quibus fart cgreflTi pulii, & rafcirj» vel frica torjelapidis indaici mafculi & frtmin.? apgregentur,& detur in potu ex to quiricare vniu» cochlearij in vi no, aut jc]Qa rri bulorum, &elt cciani coueai.'s adlapidetn vefi cx.
h I» calf.i.almes ind! feunailium (blis.
uocationis fuoenon hmtpriuatx imprcflionc in lapide.*' t [
] Mcdicinx ucro doloris fcdati ua; funt,licut fcmcn Uni, & muciiago cius , Sc ficut nuccs,& aucUanx-: 1 1 C ']6cic men akhc.T:,& habcnt ordincm ctiani ad mcdi
cinas lapidis, & conucnicnriam ad corpus rc- catorum tritorum aure ii . croci ^"^""^'^' i^Jsdo ^f^^^^ num,6c cx narcoticis cd ilhid.quod fcinimus, 20 Itol aurc s.Jconficianturcummcllc, ^ ^^^^^jjbis^^j^ Mcdicinxautcm confortariua; , funt ficut be- fis fit.drach iiii. & itcrum 1 1 <V
hcn;cr - [ anllolcchia. |& liiium liccum , ctfcmcn agnicaUi,ct itcrum funt rola,cr balaufiia;, & fquinanthum & lilndaii.Mcdicinc vcroco pofira; ad lapidcm fiinr,ficut mirhridarLi : ipsu nanq; fortisopcrationis cftin lapidc rcniim, & (icut (agzcnca, & licur confcct io dc fcorpio nibuscDgniraad rcncs , & vcficam . Er ircrLim mcdicanicn fadum cum fanguinc hirci,qLiod nominatur maiuis dci proptcr fuam nobiiita tem.Et mcdicamcn iliciaurizatum didnm,fa dhimcum olco b.ilfami.quod cfl mirabilc , Et licutmcdicamcnfo.rtc, quod expcrri llinuis , recipicnscincris vitri,& cmeris fcorpionum , & cincris radicum cauimm nabari , 6c cincris lcporis, & lapidis lpongi.B, & fangiiinis hirci cxficcati contriti,& cineris corticum oui , dc
quopullus cgrcfTus cU,& lapidis iudaici,& gfi . ^j^fui ^
mi nucis,& acori partcsxquaks, & pctrolcU- gacanthi omnium
anadracs.miic^^;;,' ji-acn.
ni,dauci,pulcgii,gummi arabici.& fcminis al- 4^ nia,ctiLimantur,fitquc dotisciuspo ^^.^^^^a-
u.cum uino
fubtiHpermilto.AUuti.^^.^^^ba^ pidis inucnti in fp6gia,rad icis ^^^^^\XaM^^
ii.j." [ cum tcrtia fuij cortic.radic.ia » ^^^^^^„1 ■J^^ ] & itcrum fcmcn aUiarmcl ^ct^^.^j^^^fur ,y fumantiir , dc quibus fiant P*^" , j^^calit'^' J/t dccis omni dic pondus.drac.i. cu aq ^,iiiida; ^yj ctcCiaqua foHorii raphaniaurcnuu^ -^^^,jns ^,jif autcL"! aquaoHuaru.Mcdicanic vltin ^^.^j^^ctipf"* dolorcm ctcxtrahcns lapidcm,l^cc.i 0^ \ cii apium campcUicct dicitur ^P^"^"^^c,(cni; ' unci.cyperi ;rgyptiaci,fpicc ^^y^^^^^^^[is^^^^.' papaucrisalbi.cinnamomi, cnlix,pip ,^pjdis
icm.baucix, acori oium ana unc iiudaicilapidisdcIntidcrcgioeMacc" .
unc s. coficiatur cu mcUcs ^cqno ^^^,^,eii mai^nitudine aucUanx cum vino.Mt| -^^^, ,
confcrcns gcncrationi
lapidis,Rccip^^-^^^ji.acitruH] pulcgii.fcm. aUhcxomnJum _^.^^,-jra' ch.i.fcm.cucu.hortulani,lcminis on^'
thcx,& pipcrisomnium an.partcm.i.&.s.cum mcUc conficiarur,^t [ Jcuiusdoiis fitvfquc ad aure.ii.& fupra,cum aqua tribulorum dccoCLorum cum ciccribus nigiis . Et hoc ctiam conucnicns cfi: ci , qui iu vtfica cfl,st[
ci9,oIum ana.drac.ii.fcm.cucumcrii»^
pondus drach.ii.lcminisfoenicuu>^^^^^^,irCi> omniumnn.dracli.iii.etqu.idoqii^ ' ^^icd^^ in potu aqux, in
quibusdccoquan^^^^.^uibU^ nx lapidis ' f [ 3 ficur aqniC;._^,^^^cf
] cxtrahcns ipfum fimilcm luto albo.Et itcrum cx eis, qu^ funtfortia aggrcga ta,clliUud ,quod rccipirlcm. mclonis& ^1^1-1 adufti & n [ culbum j pavrcs xqualcs. fumarur cumaquaciccris.f^t itcrum finii columbini & fimi gallin. dctur aUquid cumaqua raphani , autcumuino.aut cMmaquacalida^efl: n. aggrc tiuCi ,et dc illis ,qfunr aggrcgatiua,cfl:,ut luma tur condifj podus draci iimi columbini.drac.
3ficuraqu^^^;;^^;c. ^ dccoquunturchamxpityos, ct po ^rU^^. 50 mcnrhum^ct lifclcos,ct radix ^ //
cius,ct fcolopcndria,ct radix maiuaj;.^.^.. j ,.t r ^ gj^^ uencris,ctuirgapaflo.ct ra. ' ^-^'^^'^]\\in^o'^^^^ ' ' dixcuparorij,ct (cmcn althcaj,ct4^^^^ ^ j,iir a ct faguas : ] ct pulcgium, et aha ^^^-^'^i^iis I^'^.^ ticis. Et quandoadminiflratur '"[jjcti-i'^^'^,.! taris,prohibct gcncrarioncm ^'^Z^^ ^{ci'^^^'ui^
.... j n.: :u ;u ;.,,,....-%Triit:U CO* -■^^^^
Part 325
cx dccoaionib.quib. iuuamcntu c ^j^ai di rcnum,quumcorum admini c^o^Xi'^^
^ _ . tur in horis paroxyfmi,eft ut dcco i ^^^^qi
j.fcarabei.diach.i.duodccima,tcrantur& dcn- Ha mal:.ixc:tmpc(his,ctponanru/^^^j,ir inF^ turcum vino.Ec ircrum lapis Ipongix, fcolo- nccius buryrum,et mcl,de qua ^"^^M^t^^.i
pcndrix,capiUi vencris.lcminis althci^petrofc lini^xqualitcr, & fit dolis quantum ncccffc cft I aqua apii.aut .iqua raaic. autaquatribulorfi, aut aqua raphani.ct itcrum dccis,qux lunt ag grcgatiua. efl ilIud,quod RccipirgranorL'! fru- §:us balfainiiCaUmonthi caixipcftris ficci, Upi-
turcs plurima'' [ frangit , . ^,. . prouocat vrinamct lenit iterein j.^^jn a^^.^ cum cumfacilitate. Et 1^"^^^^ ^ isliip^^^ijjr^ quodplurimabalncatio in ^K^^rVitpcf^^^^iiai^ frangir lapidcm.Et hoc fortaflc t^c r ^ ad hocquQd quxdam aquc caU^V ' '^of^
. Fen
^oque vkcrant ciitcm , quando ponuntur in ^ smcdicin^ hpUiis , & fubmcrgitur in cis pa iip j-^^'^^ calidx, & ponitnr fupcr locuni C20 lanacxpcrtus su
18. Tra6t. 2.
■^••^'^'^^rcioiuit ipfum.Et cgo lanacxpcrtus '%»tii rari '^"^^^"^^^^'^'^ rcgimuic autc y [in pr^pa tur^ ^^^'^"^^^ ^^^^ ' l ^-^lcuctur j Sc patia cxih^ cum facilitarc lubnciratis , Sc
<sgj^^!^'^Portct ut adminidrcntur olca moiiifi-
fi^^ ^'^^^^'''S^^^^do cum fricationc.Et fmiilitcr iciu vpium m puiuuuur auipcs, oc um ^CM\t c»nbrocIiationcs,& ccrata molli- ' ° fa,cSc virtutcs mollificantcs , (Scuirtutcs di
«on '^'^ b^ilnca,6c tinx cum quantitatcqu^ tctuV"^ ^^^'■'^^^^ virtutcm Cupcriluc , & dcbilii^ud ^^^^"^^^"^> &quandoquccurritproptcr bibit additiomatcrici. I ttunc
^tfiirf ^^-^^^^'^^^^^'^ ad cradicationcm lapidis, {^iQ^r- '^^'l^sfupcr iprumcradicario,<Sc cxtratibLi' ^^"P,^^'^ctvt ^^^j^'<^^^'ifiir cummollifican ^ ^^unrortantia,fccundum canoncm motu ri,L P''^^ ^liium non cil confortantibus piutclol ^^'^^^'^'^^<^"f''isad intcutioncm, quiu c(l ia ' oie^i, ^{^^^^''^^ illafunt dclilio,<5c v'.!\ * ^pi<-'a,<Sc olcumdcalcanna, <5c corpo i aggrcgatiningantur mcdiCi 6c pcdcn.vt dilatcntur mcatus aut friccntur cum manu , dcindc dc-
tunc dcrccbioribus rcbus cft,cxtrahcrc fxc'6 cum 1'upporitorio , autcum clyilcri non magno,quod coarclct,6c dolorcm faciat,imo fup pofitorium anabiliuscO: milii. Et in lcniticatio nc natur.L' c(iallcuiatioplurima,<Sc icdatio do loris.Et non ci\ l*cmita ad adminiflrandum ca tharticum, ipfum cnim Ixdit , 6c nocct pcr illud,quod dcfccndcrc facit dcfupcr.Cly^KTC au tcm quum in co ponuntur adipcs, 6c unctuo-
i ^^""&^l^^/^PPlurimas:dcindcllrino
fucr^^^^^ ""^^'dicamcn communitiuum, 6c ii '^'*^;nr duuctica . Et non cll malum,vt biba-
hibci tur
Y '^•'-'^ivaincii ^..uuimuuiiujum, n
^^iuiptum in potu,tucconfcqucntcr ad-
W% fucci^ ? ^^^^ • ^^^'^^ fucco vitcofo , qui fit dc ^J^icit '^"'^'^^^i^-i'^ quibus fuut vifcofitas,(5c lu con '^^.'^ ^^^^ amygdal i no . Et c.x ciy , qux ^ \ cuiV^^^^'- P^^'^i"^^o^hlicationcm, autquum cx
^'3po- lapidc iulpcnfo moto, ] iuut
ftif^ in^^,^^*'^'^' ^^'^^ IpongiaA fnnilibus iibi,in
\(, re . ^^^^^ ^ olco,6c cum panno, au ' cum ^^'^^Plattecalcfacla & ' [ vilc< autci '^'*^'^^ii<^iis^^alcfaauns,licirtolco. *^ ^onfc^^^^^'^ «Sc ca'dorco,Htcll ncccHarium vt \ neccir^^*^^^l^'^'*^^^^^io cmplafirorum.Quod fi 'C Ihia ^^^^^^^'^f i^^^i^t^ioraillis^ponantur ^'^'"f^^- ' ^itio d 'f ^W^^^* ] lapicicm,& ' [ fit carum po ^^^tur atti ahat ipfum:dcindc dcpo
iufe.. ^^j*^ ^^'^^ ^*-^ ill^^ ^^"^ ^l^^i l^^l^ dUQ/^.^^^^-^.^^^fp^^ndantur ibi.Et fimilitcr fccu
V*^ ^^^cun^/'^^^*^^^^'^^'^^'^ dcfccudanta loco rcnum ^ "^" ii-iA*^.^^^ obliquationem «' [ mundoriorum] ^^*^atu -^f ^"^"^^^*'^^]^^^^ dcfccnditad vcficam, tUs^^ . • ' ^uadoquccxcrcirium & mo Cc(icnc^-i^^^'^?^'^l"P^r^^"^ii'^^'^l^ [ inquicte ingra^i^j^^l^^fficiunr.Et fimiliter dc/'ccnfus pcr J"intij^' P^^^^P^i^ poi^qudm ^dmmillrata: tue caad ^^^^'^'^^^^^'^'•Q^iiniqucdcl^ccnditcx vcli' ^ tunr vuga.>,tLic tbrranc facit dolore.
c.t*,facitcum folurionc ucntris lcnitatcm, «5c frangitdolorcm,<5c adiuuat ad cxtractioncm lapidis.Et quandoquc dolor fortis fcdatur , c]uando curatur cum cis^qu^ dixiiiius.dcmdc quum curatur lapis , multiplicatur. Quarcredius clt vt abiVincatur a mcdicinis fortitcr mo ucntibus 6c adminidrcntur cly{icrialcuia,lcni ficantia 6c inundioncs, qux compiimcndo 6c 6c fricando iiunt , 6c ccrataria molhficantia , * iubrificantia.cSc' t [ ] dc illis haclio i f B. quG^ue.
ra,c(L adminillratio uomitus,(?c illud cft dccis qux minorant matcrias comprimcntcs lapidcm,!cd forraHc nocct pcr illud,qu6d attrahit lapidcm ad Ibpcriora.Et fi fucrit dolor dc illis qu.v non k [ rcmoucntur ] prorius- tunc ncccf *-«P«fc«nt. larium crit darc in potu iilud,quod lUiporcm | B.iterutnphi facit.*5c' [ itcrumphilonium.iScctiam mithri !o,Mu,n,&medatum mandragoratum,] ctthcriaca;qua: no ^itdm m^ncira dtantiquajmoad noui:atcm dccliuij?, 6c in '^,''-' ^ qua c(l uirtu.opi, rcmancns; ipfa.n.plurib. c6 [^ilZ^y;^ lcrt modis.Cofcrt naq,- cx partc thcriacitatis , etiam mcdicin^ ctcxpartc prouocationis,(Sc cominuit lapidc, m-indr-ii«>racje. <5c cx partc liupcfaclionisdoloris,(5c quadoq; iuuatm'^^[ dicbiis ucntolitatcm inrcnibus ^r/f'''''^ coardantcm j cnam lapidcm .ct cogaolcitur buscojrtt..iis pcr ugna ucntoiitatisrcnum;aut ^ [ucntolita- " B. vecoiitas i»
ipfum. & '
tcnun intcdinis comprimcntcm fipfum. & «ote^l^f^i^s coa». cognofciturper ligna fua,quarc oportcttujic P""'*'" ^^moi; ""^'''!^"'^'"'^^^^^'^^^^ ^ ' L vuco{a,aut ] utintcndaturad ca,quefran<2;unt uciUohiatc, ^^ caiidiscalcfadunsjicirtolcorutino iicut vim,6c fcmcncius,6c icmcn apii.cr aniiu
^Ua^ c^is^^^^^^^^ rcgatur rcgiminc illius loci ^^^'S:uando ^i<-^cmus. Rcgimcn autcm dolo-
^cs ^ !^^^'nirudmcm lapidis,aut propter de
W \ ^^mcxcf?- ^^^'^'■'-^^'^'^^^^'^''^^^i^^i^'^
"^B ^^^cu^^ ?^^^'^fcm,quandoque poaibilccll vt * Vth ^^^^^^0 (Sctina. Quumautcm iupcr- ^ ^^'fthol ^^^^llil^cant,] rcdir dolor vchcmcs I . . i^^^^liio.^^'^^'Etcmbroche dc cham,Tmi]Ia6c mkHk' ' *^^iU.Jt ifr^ -^^^^^^>^ furfurc bonc iunt,6c lu- PPP' fueat coultnCho alicjua aacurar.
6c ammcos,<Sc caru!,et nigclla dando in potu incis , qucc funt ficutaqua mcUis , aut cmpla- /hando,aut hacicndo cx cis ccratum cum oJcc^ aliquo,ct utcndoeo in clylkri.ctfi fucrit lapis proptcr apodema calidum,curctur curatione apoftcmatis rcnum in primis . ct luliicicntca , que fcis dc cmbrochis,ctcmplaftris, ct ccratariis in co modico accto,donccpcnctrcnt,ctii- 50 militcr fiatclyftcrc cum il\is fuccis , ctcum o- Jco rof cumcis,ct fiindigcnt phicbotomia,:i^ at,ctli fuerit proptcr apoilcma durum ,tunc adhibcantur ca , qux funt iicut mucillagincs calid9,ut mucillago lcminislini,ctfccnugra;ci,ct althce,ct fc.almaru pcrmillaj cum cis,t]u^ infrigidantjci iimilitcr chauutmil]a,ct mclilo tu m ,ct t r ibul i , ct an cth u m . ct i ll a ad min 1 11 r aii tur bibita,ct aciminirtrantur clyllcrizata. ct ad miniftrantur cpitiicmata .ctqiundo admini-
^''^P^crn^ ^^^^^ouctur,6c propricapud virga 5^ ^^'^"^*-^i^cpithcmata, oportct ut ponanturiii
r^. ■ laL^n.f-M./;., j;. .... jr cis,quxfunt iicutgummapini,ctlcrapinum ,
ct am mon i acum,ct ilorax,ct callo rcu m, ct ficut myrrha. ct itcrum oica calidacunvconfortantibusaliquib.ctdc ungucnris,ungucntu diaquilonctungucntum dcadipibus ct alia > ctquum uidcris 0 [ inflationcm, j prouocabis tunc Cibi autcm lapidcm paticntium funl ■ illi,qui coatrarii iunt cibisnoccnttbus cis , ct
o B digcftionei
jj B & colfibi
q B.ft, r t M.cvin •leo*
carncs auiiim aflata; habcntium colorem cinc ritium , &auium indomibus habitantiuni/ [ diflolurc j cum dccodionc, non noccnt cis , & fimilitcr, qus dc carnibus Ibnt lUbtilia. Et cancri afiati caro confcrt cis.Et oportct utin cibis corum ponat ur capita cardi,& alparagi, & proprie campcltris, s C cum ] aqua ciccris * t [ ] <5c olco cartami .
F E N XIX.
Dedirpofitionibusucric.-E, & urinx,duos comprchcndcns traclatus .
TRACTATVS PRIMVS.
Dcdirpofitionibus ucficx . Ve anatotma ncficx . Cap. ]
nanque trcs habetanfraa-us . <5c m "^"^'^^'jita haoctanfraaum vnum pi-^^P^''"^?.'!''^! f^jiu tcm vcficarumcarum cu!n matricini''^ P .^^ Et. [ illius colli,cius qu;cd.im P^''^^^,,^ co quod ci rcundat ] iplum ficur Hitt^»^^^ ^ & cxprc(roruim,ita vt proiiibcarcxiciim i .^^ firarisabcanilicumvoluinarcmollitiC'!^'^^^^, ium laccrtum ad uuum laccrtis vcnr| .^^ dum quod lcui lli in loco llio: nifi / ef^''^ 10 aducniat nocumcntum,iut ^ [ ^"P^y^''^.^,ji, efitas. ] ! t continuatur vnicuiquc ^^^^ ,ie. ius ncruus quantirarcm habcns, & • . vt ^ ta: puirarilcs,& multipl.cari ^^^^^^ '^cxte tt^*> ipla lcntiat iilud,cui innuitur, 6c ad qiiod ^ If^,/^
N N o r ^ r J o Ti^
veficAanaumc ex GalUcufn f^^l^^f^lit 20 anatom.adrninisir.Effct autem hoi in ^'^^^'■f^^'^ ^iit^ ucfii 6i ti4Mib,<jua^aiithor ho< in loco dnasfnih unam tantnm : Idquod 6^ Gal.Scd admonmniu re&l'ib.i.& alibi.
Vc xgritudinibus uefic£,& cura eius.
ACcidunt itcrumin v^'—--^- ,c niii'- y plcxioniscum matcria,<x aui i ria,& apoltcmata,<5c oppilatio ^ [d<'^^^^..^^jjjiiicS majcd laois.a inucniuntur m ca -^v ^^^0- ^ii quantitatis in paruitatc,& ,»^^5'^^^"' .flto]^
• B. dilarabflis
h B cum qua fit fenfatto. c t »■ Alialfa. habet tunuani vuj contexum rx lj»tc»eb vrio ruin (rib.nili m Joco vbi pori Vtilides ingredtG turei/n, |m ll- Jictorpus . <i B.duus I oros Viiudcc ex lelubut.
e \ effanJi tur tn ea rupeifioita"i aquora. f B f lertc rep'e U c6pletjp,tunc coopcriat tunica in'en\»r. g h (WiA liicia. conc4U'j, h B juiisporos
QVcmadmodum Dcus cxccUus crcauit ta:ci valaaggrcgatiua comprchcndctia totu uCqucquo aggrcgarur,dcmdc cxpcUit tot^m limul.pcr quod htcxcufacio ab aiccllatio nccoiinuaiiorapolt horalicutlciuitH,limilitcr prxparauit cxcchiis,*Sc crcauitcis , quod dc lupcrtluitatcaquolitatis attrahitur dignc cxcu ti 6c cxpclli.capacitatcm 6: lacculum coprchc-
deiitcm totaliratcm cius, aut plurimumeius, ria.ix apoucmaia,uc Kjyyn^^^^ - ^ doncc furgatad cxtrahcndam iplam icmcl, & niajch lapis.a inucniuntur in ca a^. non fit ncccHarium cxpcUcrc ipfam continuc .^.i ...r,f^i-.c Jn n-ii iiifnfr.(V mauniti ' ficutacciditpaticntibus diUiUationcm urinx, & capacitas lUa d\ ucfica.Et crcara cU ncruoU cx ncruisligamcnti,vt fit vchcmcntioris tl)rti tudiniSjtx' lit cum tbrtitudinc iurccptibilis cxtcnlionis, a [plaux, lubitctatc,] ut impicatur aquofitatc. Qmimq^ rcplctuiA'uacuatur,quod incaclt,cum uoluutatc.adquampcrducit nc ccfiitasA in coiiociuscUcarnofitas \ictcnta]
uiciua laccrto . it ipia quidcm . t [ ct ucut ncpau ultuiii, iinutw..--
hydropifis proptcr frigus uclicc,c.
cjduni ci cgritudincs (iius
di.slocatio7ic ttacciduntci ^^^'''^"'ij^ciri^''^^' tionis fingularis pcr apcrtioncniA .elic^ & vlccra.ht q uandoquc com m '^.^,11 , nicmbra i-cgalia,& nobilia.licut tu ^^^^^.^^itc^ iumcnimtitdolorofiim tum ca,<X|.^^^^^^^ja' vcrtigo, ct quandoqucpcrucnit ac .ijaiii.' iacomunirans cgritudinum ^^'"^; i,iiacc'f
] duas habct tunicas,qua rum intcrior in profundo clt dupla cxtriuiccc quoniamipla obuiat aquofitati acutx.Ht lubtiliatus cil crcaior lapictcr in attrahedo aquofitatcm ad cam , 6l in cxtrahcndo aquolitatcm ab ipla-.quarc pcrucnirc lccit ad ipiam .1 [duo emundoria,qua;lLint rcnum j tt quumad ip rampcrucnciunt,lcparauit vcficx duosaunu-
n cs qu i dcm vclicc m u 1 1 i p 1 ican t u t . j^^^^-^uaj ct curantur itcrum (icut t-nrantur i r^^^^^jgi rcnum,ctcum mcdicinis tbrtiori ,^^oneS| rcmancntibus,ct lunt potioncs,ct ,^(trc| ^ cr unc>ioncs etcmplaUra,quibu^^^,/^ncid^,^ ^(1% \ tur duocmuaoria,ctfiibumbili^^' ^^rcs V \m\ \ bus commitruris fingularibus: | ^;'^^,,ioiii';;^. | j ficcmultipiicaturinacribus,ctii ^^^^^potii^ f i
lam pcrucnciuni,ieparauit v«.ijlu; uuuiauiiu- iicc inuiripiicaiui iii4*-i»^"-" . los,quosfacit inccdcrcintcrduastunicas , in- 50 y^j^i-is icptcntrionalibus , ctu^ i-inw nffs in Drimis ocnctrarcin tunicam ori- friaidis.
cipicntcs in primis pcnctrai-cin tunicam prirnam.pcrforantcs incciUim habcutcm quantitatcm inter duastunicas, dcinue lubmcrgutur intunicainteriorc dilrumpcutcs \tranqucca rumadconcauitatcm uelica;,^ -j- [
] ita vf quando ivplcrur aquofitatc, & ^ [ fuftentatur,coopcriat tunica aliam j tuni camcxtcrioicmcxpulia ad iplam ab mrcnori partc,6c a^ [profundo J talitcr , vtcxitiimctur
De ijsy qua calefai iunt ueficam. ^^^^^ ,
Dluretica caiida omnia ^^^^^^'^^is^^^^^^^^ ct vnclioncs,ct inicdioncsc , jjjLin^'Vjtr'i ct gummis calidis.ficut olcum co^ rti^w\i\i
A.. I .^.,^.^^.-i>rionCS, ^\„,ull''
.dinum,ct dc bcn,ct uaporarioncs^^^^^^^LiH^ partc,6c a'' [ protundo j ramcT , vtcxuumctur cx mcdicinis prardiclris in cap'fii qualitunicavna,6c non fitincispcuctrario & clis,dcquibus fiatcmplaUrum proptcr lUud non rcditaquofitas,6c vriua,quu
ngiiur vcfica ad poltcrioi-a , bc ad " [ duo cmii aoria jDcindccrcauitci Dcu.s,cuius virtuiclt lubiimi^ coUumcxpcUcnsaquofitatcm advir gam, anfracluofum plurcs habcns aiuractus , proj. tcr quos non mundificatur aoaquohtaic intcgre cxpulla,proprie in malculij; . ia cis'
De tjsjqux injrigidant ucficam .
1 NfrigidanteampotusnrucciP^jJ i tru.j ctcucur.ct potuslpodi^.^^^si^%,« cum aqua frigida. ctcx cpi^i^^'^] ct camohora , ctfaufd cum
jjcquo butymm cfl: cxtra£l:um, fimiliter mu ^'^'agmes ^^-gj^- ^ ^ olcafrigiciaficut
c.aciem.cucurbitar,& oleum rof bonum, & J^-^iepapauercA olc.dc fcm.laauca: cum cam pora, 6cfimilibus, & inicclioiicsproprie,& **canni luuatiuum eil valde.
^^^'^euefic^t&figmseius. Cap. 5.
QPorrctuttu confidcres illud, quod dixiad c lapit^c rcnum, deinde pcrmuteris
(jp/^^^^^^J^andumhoccapitulum. Ettu qui- Vcfi ^^^^ ^^^^^^^ illic diffcrcntiam inter lapidc tita^-* ^^Pidcm rcnurnJn qualitatc,& quan- V( ."^^^^pitulo lapidis rcnum.DifFcriit cnim ^.jquc lapidcs ; at illcqui ell in rcnibus, cft lebed[ '^^^^^'^>^ minor, & magis trahcns ad ruior vu^'^ i^lc,qui eft in uelica,cll: durior,mavalde,6c magis decliuisad (oliditatcm,<3c ci
Fen 19. Tra(5t. r.
allcuiatillud incuruatio lapidofi fupcr gcnua fua,& " [ commotioj mcm jrorum iuorum ad inuiccm. Et quaudoqueallcuiatur pcriatromillionem digiti in anum, <3c remotionem lapidis fccundum huiulmodi prxpararioncm.Et quandoqucalleuiatur illud pcr figuras aiia^ c6 prclTioni.s,5c cxprcfiionisj(Sc rclupinarionis, 6c incuruationis , quas expcrimcntum inucnit . Quumcrgonon confcrt illud , adminillrctur 10 aichatatir,'^ [ & extrahitur & cxpcilitur vrina & ] ell fignificatio tbrtis . Et fimiiiter fi diiiicilis fiat cius intromiilio, tunc mclius cfi,ut non laborcturcum conaminc.6c quandoqucfignificatalchatatir per illud, quod [ afibciatur ci matcria,j cx quagcncratur lapis. ct lapisquide paruus,magis rctinct vrinam, c]uam magnus , quoniam figitur in mcatu:magnus vcro rcmo uctur a mcatu vcIocitcr,tSc fcias, quod lapis uefica: multiplicatur in rcgionibus lcptcntriona-
n B.iiggrcgati»
o R.vc expdlatur lapis,quuq; eitibi aj>q..i o j nias alch icarir, & expellitur. 8c eijcitur vrma , tunc.
P li. afraciatei raateriam.
130?— "^* <Sc atbcdinem, licct gcncrctur in ca io libus,(Sc prbpric in infantibus. c(fi^^'^^[J^comminuitur,(Sc-' |illcquidcm, qui
\P's,qui( _
^iy'cficadilbcrniturj (ccundum piurimum
idu P^^'^^^^'^^'^^"^ vrinx.Etillccui plunmum ^'"'^tlapisvcfica:,efi: cxtcnuatus; <5c m rcnib: f^^J^^^^^crlb.Et infantibus quidcm,(5c qui cos QA^^^^^^^^aduenitlapisin vcfica.i cdicam hic Ji^^vrinaiu lapidevcficc cfi dccliujsad aibe ^^^,«Sc ledimcn non cft rub:.'um,^ t [
]adalbcdincmtcndcns,aui cincrcitare.
^ q^andoquccil vrinagrofia^olcagincx tx^ in ^^•^'^^"^'^"^pIurimumcQrubrilis, <Sc proprie ^,^|^|,^'"^cipio.Etnon cil dolor lapidis vcficc,fi- Vcf ^^^'^'^P^^^is rcnum,quoniam ille ,quieft
^i^ie,tcncturinfpatio,c t [ w . ] nifiquumlapis rcti-
^ ^finam,c]uoniam cius dolorvchcmcns fit, ^ 5.^^"do iplccaditin mcatu. Etaipcritas ia .J^idcvcficxplurimacli, quoniacfi inrpatio, n 3|^pollibilecft,vtftct fiipcreum iIlud,quod 1- P^^'tetinct,]& proptcr hoccit maior, quo- Vtf^^^^^^ Iqcus latiorefi Etacciditqiiandoq; Pjj^^^V^^ivcficavnaduo Iapidcs.& plurcs illis U^^^^^f^^^cs^Sc multiplicatur t [ conUadioarcf$v f ^^^' ^ ^ quandoquc cum arcnofitate ^urfurca proptcr abrafioncm ^ t [ ] Vcf ^^^P^^^'^ [abltcrgcntc.] Etin lapidc quidc Ra alliduitio pruritus , 6c doloris in virtio ^^V^^^^ce eius, 6c in pedinccommunicaca/J^r^i^S? ad vcficam,6c habcnscum mukipii
AT^NOTATJONE S.
S Yipfit de hacre Qal. i .de loc.aff.plura etiam habcsex TraUiano lih.g.Paulo lib.^,.& o.Eft unum hic annotatio ncaigrmm. Jit Auic. infantes et pncros calciilis laborarcy quod & Hipp.^^.aph.GaUn eius loci commcntario caltu^ lum proprium efieait moroum pucrorum, atque id in dupiiicm caufam refertttum intcmpesiiuam edacitatem , ob fx-cis, quam crudos gignikmiores necejfc eHyqm delati.pojlea cu
Cap. r. cap.7.cap,4V. cap 60. Aphor.ztf.
cora. ly.
urinis ad ueftcam Lipiaum funt matcrta : tum ad cahris uehemcntiam. Qmm fane foitcntuim confirmaty& in 6.Hul'^.morb.fd ajfirmat.& Paulus Hb. ; . CMateriem diu'nsfuppeditari,& crafjo & terreo hutnore , ejfcHricem ucro caufam , igncam ejje renum & ycficx caliditatem .
contra Traliianus Ub.^.ucfic^ cahulos pueris accidere rnagis aitynon a tantatamc caliuitatejfid a matcriapo tius craJfiorey& ad gignendos calculosypromptctj^ abinfita caliditate cocrcfiendos idonea.lt a ut T raliianus in a\if fitudinem quidem matcri^ huius ajfciius caufam referat , effe&ricem tamen caujam, infitamynon autem igneatn uel hnmodicam caliditatem putet.SaneGal.etfi & 2.aph.& "P 4f« t.uulg.morb. effc&riccm lapilli ciufim calorem multum €xiftimaty?ion tamenignenm M Paulus.cjuum ccrtcinpue risigncus non fit.fed mitis . Q^re a Cjalcn. non difirepat Traliianusjdifirepabit tamen is a Pauio,fi modo per ignea Paulus immodicam caliditatem intelligat .
[cotradionem] virgas fue, propric quum pcrd^^^'^ afiidua fit ci cicclio*'. Et quandoquc cgpn^^^^illudad exitum ani,&ad rctcntioncm ill ."^^^um,6c difi^cultatcm vrina:,cum hocq? jj^^'^^od cgrcditur,cgrcditurcumfortitudi f '^^P^^^'^ comprcfiTioncm • [iliam a ftrido, & git i^^^^^^^^fcj poft ipfum. Etquandoquc min tics ^ ^^"^ vrinam, k [ quam vult.] Et quo* j^. ^Uacuatur ex vrina,quam mingit,dcfidcrat ^*^^ ^^^■itim, 5c agcns illud efi lapis > [ expcf ^ies vrinasaggrcgatx. Etmulto-
pitll^^^^^Situr languis proptcr ralcationcm latauk' ^^'^P^*^'^ quando cfi aipcr , magnus, 6c Pidor ^^^^ pungit.jQiuimcrgo relupinatur la tcnJ^^''^ ^lcuantur ancha: cius,(Sc cocuiitur , prciT;^' r^^*^ lapis a mcatu.Et quando tunc fit co %nifi ^^P^^* pcdincm,eijatur vrina,<S. hitc cft ^ '^^atio fortis fuper lapidcni. ht quadoque
50 T>e curationibus lapidis ueficdi. Cap. 6,
LApis veficiE indiget medicinis fortioribus, quoniamipfieltfrigidior,&quiaeft lon ginquior, (Sc quoniam lapis cius efi vchcmcntius confirmatus cx uehemccia coagulationis, & mcdicine cius funt mcdicince fortes, pra:dide in curatione lapidis rcnum . & cis quidem confcruntfagzcnca,(Sc inithridatum,' t [ ] qnum bpis clt paruus,aut lcnis,- [ & fimilitcr] expcl athanafia,<Sc confcrunt ci lcolopcndrix podus vnc. j. <Sc mahalcbexcorticatx . vnc. s. Syrupus iuuatiuus eis.Rccipe [milij folisj triti ^.xv. capilliucneris. Jvij.^^t]
] petrofclini ?.iiij.ficus albas vij. numero, decoquantur cum iiij.Ii.aque doncc rcmancat lib.j.&bibaturpofi cxitum dc balnco,cuius do fis fit lib. s. etoportet ut tin:e, quxin ca adminiftranturfintfortiorcs , & ponaturincis AVIC. KJ^k cum
a t B 8r.
c B. chalt.
d B. vnc. ef B.fcolopendria.drac x.cn", b-iloru. dr^c.^^ uauci .
882 Libertertius.
cum mcdicinis notis medicincE, qu.-E funtficut cumingcniobono ,qu6d non contingatj;^'^*
t' B. alfuafcra. fol.agnica(li,& capillus vcneris , 6c fo)ium,(Sr f uum, ftudedo vtcadat iciflura in colio iiciic^
[alfucUr] &C rofa cius,<5c aliquid habens flyptici nam fi cccidcrit in corporc vcfic? non con
tatcm,vt non fupcrflu^^t molliticatio.Et ponan lidabitur omnino, & ftude quantum P^^^^.'
tur in corinn vndionibii » galbanum , 6c pix , fciflio minorcturrna fi lapis fucritparuus,i •
&ammoniacura, 6c cuphorbium. Etmclius taflccxpcllctur cumcxprcflrionc. Magnusve
corum cfl cmplaltrum dc bdcjlio & mccha.& indigctfcifl^oncampla , & ^ona(\cin(^iS^^
mclius corum olcorum cfl olcum de fcorpio- trahcntcquod ipfum cxtrahat . Et ^"'^"^^Ljic
nibus.cmplaflratum A' diflillarum,aut inicdu, cft lapis magnus ualdc: quarc non ^^^^ P° cum quomifccaruraliquidconfortatiuum. it jo vtfcindatur proptermagnitudincm fu^"^'^^^^
mcdicine quidcm cmplaflrorum corum funt re oportcttunc vt comprchcndatur cuni "
B althil ^^^^^ (co]opcndrix,6c radix 8 [ a(cch , ] & po- h)s,6c rumpatur paiflatim:& afluniafur ,q ^,^
h ii,foUuw, lium,6c [cannabis] 6c althca,& capillus vcne- frangitur, & non rcmancat in ^^"^.^, ujtur
tis: & ponantur in cis illa , quce iunt ficut folia omnino, nam fi remanfcrit, 6c ^1^32"^"^^^.^.^^.
virgxpafloris,& auis praidida in capitulo lapi & fict magnus.Et multotics accidit, vtp^.^^^
disrcnum^icquxdiximuscumcadc ordinib, niatlapisad collum vcficx , & ^^jnun
cius valdc conivrunt ci. Et dc cis,qua; iunt pro- virgam,& tunc oportct ut finc ccflation? ^
Part 326
prja illjs in curis iplbruiii, cfl vt utantur mcdi i;atur pcdcn,& flatcomprcfllo lupcr -^i^-^
cinislapidis in inicctionc,& iuuantur cis vchc fittccum adiutor,ita utquandoflgituriap^,^^^
jncntcr. Etquando vrin.x' fitdifllculras, &rcti- loco,l"cindas fubtus cum,& <^^^^'^^^^^^^^' j ^^tC'
nctur caufa lapidis vcficx , & non cfl fcmira ad tallc crit rcdtius , vt ligctur pofl ipiui|} ^ ^^^t
fcindcndum proptcr aliquid , quod prohibct , riora cum filo ita vt non rcdcat . Etfl P<^ ^
aut proprcr timorcm , tunc dc hominibus cft ad locum propinquum capiti virga; noi ^
aliquis,qui ingcniatur, & in co ,quod cfl intcr tct ut laboi-ctur ad cxti-alicndum cunicx
anum,& tcfliculos,lciflu ram cfljcit paruam, & lUud cnim facit fortaflc accidcrc vuluuM jj.^
. pouitin cacannulam,utcgrcdiatur, 't [ non confolidabitur,imoopoitcbitvt?tl
p., & remouca flringarur,quod cftpolt ¥'''^'\%ii0Ct
lur mots,^ais . ] turiubtuscaput virga:,vtcgrcdiatui.v^^.j^ca
vira (it n6 tran- qui coguofcit anatomiam vcfic.T, & cognofcit go fcccris in lapidc omnia,qua: diaa ^"^^ ^cci'
. locum colli cius,cui continuatur vala ipcrma piiulo de ilio,& cxtraxcris ipfum,for^^^^^^|^e»
ried.cinx,6t vo ^^^'^ coguolcit Jocum artcna; , & locum car- dct cx comprcflionc vcntris cum ^^^l\^^i0O
q«ilb,&quum locum coHi cius,cui continuatur vala ipcrma piiulo de ilio,& cxtraxcris ipfum,for^^^^
pon p.oireran: ^.^^^ cognolcit Jocum artcria; , & locum car- dct cx comprcflionc vcntris cum fo'''''^"
nofumvcficc,& caucatillud,quod oportctip- & cxdolorcl'ciirionis,apoflcma^&^
t,porter, ut eh- fum caucrc , quarc non accid it nocumcntum roia.Et cx cis,qua; non permittunt ^'"S ''foe-
ps fcuriom il- gcncrarionc,aut fluxiis /anguinis,aut fiftula, lud,cft vt iam clyfterizcscgrumA.*-*^^'^^ jjqui^l qux non confoiidatur: & oportct vt vaportt ce cius,dcindcdcs ei inpotupoft iU^\^.^^.^parintcftina,& vcficamantc illud rciupinus. lcnicns naturam.- ct non cibcs cum !^"Vij>bot^'
ua,& lcnificantc.Si autcm indigucrJtg ^^^i
X)e regimine quod in ipfo pmipitur . Cnp, 7. ^iia: vt [ allcuictur ex minorationcj ^ j ^
fi volucris- vr vchcmcntius ^ [ allcuictu '^^^^^,^5 -r St ur pr^paretur fcdcs, & fcdcat xgcr fupcr 4° parcntfignaapoftematis , & dolor jj^a^aiit
JL. cam,&fitpra:lcnsminiftcr,&intromittat valde, tuncoportet vt fcdcatx^gcriu {I-
manus 1 uas llibgenibus cius , dcindc prxparc- pdui aquc.in qua decoda funt lcni»^ ^^^.^^0
g B.Mialitera. tur ad fcindendum,& oportct ut ^ [antc tcncat cut molochia,& fcmenlini,& ^^^K . ^iplufi'
anrecedac fenfa japidcm,] & faciat ipfum pcrucnirc in locum , & cum illa aqua fit commiftum ^^(^^^1/3^1^^
rH^u/fcinde "^S"^ icinditur,j& illud taciat intromittcndo mum, & conquaflatum cum ca , & "^. j,#
yeopoiTet. digitum mcdium in ano virorum & virginu:, tcpida. Quumque extraxcriscum^c -^^isfi'
& mulicrumcorruptarum inorificio matricis gcsi [partcs virge] cumolcislcnincS"^^^.j^ijifl>
doncc inucniat lapidcm , & comprimat manu cut cft olcum chamemillinum, & ^%^ixi »
/ B.,i\!iali^fra, alia de lupcr- [facicndo vt delcedatlapisj ex &ponesfupcr \ ulniis butvrum ^^/cot^^i^i
i^^T^^^hVco niirach&dr(uniincjdonccdcfccndatlapisad ^ funde in ipfum. Et pone fupcr jP^^^Vjnde^^
a ii. vmui 1 . jocum propinquum ori vcficc,& ltudcat,ut cx infufum in olco rof & pauco accto. ^ ^^^ci^
pdlaturlapis ralitcr,vtrcmoucaturacommif- miniftra mcdicinas conlolidatiuas- r^.jcr^
f R.Ajialitcra, fura quantitatc^' [vnius pili.j&cauc nc fdndas magnificatur apoftcma,afliductacc j^ctj^
grani hoidei. fupct coiiimifsura.quoniam cft malum, com- in tina prcdida,in dccodionc ^^f ^^^i^^ i^'^
mi^suracnim fccundum vcritatecfl Iocus.inor minis lini^ ct fi dolor fiat fortior,rac j^t^J'
.talis,& oportctvtncn cadatin cxpulfioncab- rc in die lccundo; ct in dictcrtioiu J^>tiU^^.^K.
brcuiatio, veldcfcdus, quoniam eucnit tunc kotcpidis. Illcautcm,qucm fcil^^^'^'^fj foi^"!'/
fcifsuralata,qucnonfauatur.Quumque e.xpcl non ita dolere faciunt,ut indcKcuyj c^l^'!
lis,& vidcs lciflui am non pcnctrantcm,tunc p.- tur in tcrtio dic . ct oportct ut ^"^^^uU^^C
fora,fi tua opcratio huius qiiantitatis ] non pcr dioncm ucficc cum olco dc rtita : ^ -^o^i^ ^.^
ducitad dolorcm vclicmcnfcm. & torfioncm calcfir,cftrccl:iorisdifpofitioniJJ;^^^ J
coUi,& calum virtutis, ] & dcitrudioncm mo- loris, et minoris vrine . et ^^^^'^]^ ^o^^^tic^
{ B ll fi ^"^'^ fermonis,& ^confrac^tioncmjpalpcbra- valde pcrforatos: etproptcr ilUiu op^ ^p^t
.mo 1 ca- j.un^^5^oculi,fiautempcrduxcrit ad illud,tunc mant in potu aquam paulatiu^ ' coU^^^^^lvjitC
noperforcsipfum,namfiipfum pcrtoraucris, mingunt, oportctvt fit i^ii^^^^^'^ coi^f^-^ ii'
morictur illico. Amplius fac fupcr ipfum fcif- manu fua locum ligamcnti 7 ^ fci^^'
^Ui.-am tcrtdcatcm ad tranlucrfum parumpcr , .cum , vt non infundat vrina ioc\^
Fen ip. Trad. r.
-^mpliiis non poteft cflc , qiiin aiit non currat coris,& inflatiope£linis,5c ili) cum doIorepQranguine quantitas,qux ncccflciria cft.& cil gitiuo,& pulfatione, et quandoquc apparct ru «i>?rit apoftcmatis , & corruptionis mcm- bcdo exterius,ct fignificant iplam cx tranquilii "* ' tatc infirmi, quam inucnitc uaporationc. Et
dcaccidcntibus,qux cum ipfbaccidunt , funt fitis vchcmcnSjCt uomitus cholcre pura»,ct atlii nia,ctfrigusexrremitatum, . [cr fortaflcno ca- * R.nonexW, lcfaciunt,j ct alicnatio,ct nigredo iingux,ec no ^^^^''^ ' * ^ ^ ccriab omni acuto diurctico,ctpropriequum
^.^iper cmplaftrumcx acc^o,& falc in panno funthumorc:> corporis calidi.Signiflcantergo ' ' ■' ' " ipfum eras,ct cauf.e prxteritc , et prceientes de
ilhs,quas fcis.ctdcrcrius eflillud, cumquoco tinuatur caliditas fcbris acutir. ct uchcmcns ht retcnrio vrin^,ct flcrcoris.ct fortis ht dolor, ct in urina nonefl:digcflio, [cflenimj mortale. ct hocplus cfl: CLi fit aldubcllati. Quumaut appar ct ui urina fx^x fubfidcns,^ t [ J Icnis , tunccil maioris fpci . Cum dubcllati ucro ap
. ^3nguine quantitas,quxncccfl7iria cft.&efl |^*||ctia^oj. apoftematis , & corruptionis mcm- V' "i* [ ] qulim altcratur Golor cius
^ corruptionem a rubcdine>aut utcurrat,(5cfu P^iniiat , 6c timeatur fluxus fanguin is . Et pri- ^■jmquidcmoportct vtcurctur lccundum (p ^iaes fignum pra:dic1:u, imo incidatur ucl lcalreUetur ilUco ut currat fanguis , & ut ponatur ciiiper cmplaftrum ex accto,& falc in pa *^i)tandiu,donec prohibeat corruptionem.ln cundo autem,quod cft,ut timcatur fluxus fan S^mis, eftrcclius ut fcdeatinaquisftypticis S'^itis,& ponatur fupcrlocumthus, &acra- ^ ^entuni trita;& fupra ipfacortum, & fupra il- ' g^^^^f^maliud |magis] madcfadumaccco , ^^ua,5c fi fciucris quod ucna mai^na, aut ar- ^^f'auKifaftt,n ■ ■ ■
co • • — ' [addcj incurationccius cuni
^ IV^^^i^^ionc. Et fi fanguis inobcdies cfl, & no parct de horripilationibus diucrfis,ct fcbrc pcr tof?!'?I}^^^ fanatur,turn faccu icdcrein ace miftis illud , quoddixiinus in aldubcUati rc-
num.Et fimiUtcr figniflcat maruritatem cius Ic
b B.&eft.
c t B- Alia litera. «Iba .
^rti.Et fortalfe indigcs ut phlcbotomcs cu cft ^?"^^^'^^^^'^ fangius Et fortaflc ncccfsari u m ^Jibi,utpQn^3 fupcrpcdincm & inguinanar fiif cx cis, qiix accidunt cx fcifliu a & cur ^^|3aguu^j5^^.^ utcurrar frultum lauguinis ad 5^^^^'& coagulctur fupcr orificiu cius, qua- ^ Ut ^^*^^'-^lf''isurina;,& tunc ncccflarium cii, ' auf?.^^^'^^^"^'^'-^^" [ digitusl in foraminc , & r^M^^'-^^'^ nocumcntum ab orificio vcficx
accto & aqua, donec rcfoluatur , [ clau-
gj^.^.^^ngclatumj &cxtraharur,&cx cis,qua:
^^^aunt cx iIlo,eftabfcifliogcucrationis: Si-
^ f ,^^^^cm mala,quxquum accidunt cxpedat
hJ^lI^^^s morte , tunt ut ii fortis fiat dolor fub ^mbil;
nitas,ec^i[funtde accidcntibus digcftionis uri ^ B.rcdatioacnaj ct icdimcn cius . Et fignificat cius eruptio- cdcncium & di nemurinahabcnsadmiftumpus. Siautemfi- geitiovrm^. gnamaturitatis non apparuerint ^ t [ / .... ,
] non rumpctur * ! ante hcbdomadam. ] Et plurima; cxirurx vefica; fiunt ucrlus collum f B.raoritur in cius , ctquandoque dcclinant ad partcs alias, hebriomada. ct quandoque apcriuntur ad partcm ucfic»
^i^is,&cxtrahatur; [ autj curcturlocus intcriorcm, ctquandoquc aperiuntur adpar
tcm aliam.
f^i"~*^^co,crinfriu,identurcxtrcma ,& acuatur
accidantrigor,& cafus virtuti.').' j- [ ] Ampliusquum additur uchc-
Dccumlonibus aposimatumueftc^. Cap. 10.
OPortet in primis , vt cx bafilica finiftra fiat phlcbotomia fccLuidum virtutcm:eft.n. prima curationum cms,ct mclior carum. E: fc Ihna ii Ulic fucrit caliditas ualdc uchcmcns, ad
fus V ^"■'^^^^^ ^^^^ pcrforari , & accidit liugul emplaftraapocruftica Ipatio brcui,ct no fupcr-
■ i^iouctur ucntcr motu cxtranco; tunc ia (ijj ^P^^iqiiat mors . Signa autcm a:gri bona , col^ ^^^^^^ rationis,& lanitas appetitus , & ut fic ^^f>&forma fani ualdc.
<^uratione lithiafis permedicamenta repsteyquiS fn-
^^^ ^nenum calculis fufijjime antca docmt.Vide et Tral '"«^ iih.9,& q^aulum lib.3. Dc ea uero, fuper ma-^ '^«^* T^aulum lib. 6.& Celfum lib. /.
^^"^ponematibuscalidisinuefica. Cap. 8.
A^cidit,quamuis no plurimum, apoftema ^ch f^^^^ui^ inveficacx matcriafanguinca h i^^^^^^ica^aut compofita, & eft icgritudo ma f^i'J? /^^iiltotics accidit illud , & proprie m in- ' W - ' caufalapidis&dolorofitatccius,& ^pfca [ conquatfant] vcficam.
Cap. 5-
S f,^^^cantqu6dapoftcma cft in vcfica calitm.^^i^m^febrisA rctcntio vrinc,aut difucultas ^(^^'autdiftillatio ipfius. &rctcntioquidcm
^Cei .^'^^^ccnt^&non poflunt cijccrc aliquid ^'^ift l\ames.& quandoquecftretetiofter-
fluas in cis, ncquc prolongeris: illud namqus n o ci u u m cft,ct i n d u rat apo ftcma veloci tcr.i m o iiinccpcris a moUificatiuis, quum non fucric aIiquid,quod ab ilio prohibcat cx fcnfu uchcmcnti,crit mclius.quoniam mcmbrum eft ncr iiofum . Et proptcr hoc vchemcns fit tranquiU
litas a^gri cx uaporarionibus [ repercufliuis ^ ^
fpatio l^rcuij fadis.b [uaporationibus] cu fpon ^ q[
gijs,ct lana infufis in aqua,in qua, decoda funt ienitiua rcfolutiua.ct veficis,in quib. futflatum cft,plcnis aqua calida,ct oleis lcnitiuis fubtiliati uis ,et propuiquis eis, qua: iam fciuifti in cap, curationis renum.Et cum hoc te fubtilia,vt inij cias.fi tolerat,pcr fyringam in primis, quod ftt ficut mucillago pfyilij in ladc afinx , aut aqua hordciin ladlealine,quoniamcft magi? falua. ct poft illud lac afini,et adcps . ct poft illud cafiam fiftulam in lacle mulieris,fccundum ordi ncm,qucm fcis fccundum horasapoflcmatis. ctquandoque confcrt clyftcrizatio faclacum cis fccundum fuos ordincs. ct dc cmplaftris bo nis poft principium inceptionis,cft iUud,quod fit cum panc cx fimila,ct iifamo excorticato cu ladc,etolco uiol.ctoleo chamxmcUinoct fimi libus. et iterum ^ [ napi boni funt , ct ircrum ^ »• "pselixafula ] elixata cmplaftrata , et uaporata . Quod je^^^jj^^JP Y''^ ii hcbdomadam pcrtranfcat , ct approxmiet ihbe,S^a!* ilatus, tunc adliibeantur farina fabarum, et fc- AVIC. Kkk 2 men
Eatly Europetin Bools, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC.
d B. Aiiaiirera. nicn lini;«5c chamamilla cum triplicato.Et d [fi
<]^^amdeduyit jnilitct dclcendit pcr plilcbotomiam] lapiicnc Jlvl. ^ dilata tein admniiitratione rcrolucntium^
jquxlintcxcmplartris , & ungucntis pricditlis in cap.renum.Et quandoquc cgcs cmplaltro cx hylIbpo,<Sc caftorco,<Sc ccra,& propricpoftnar Cotica.i-t icias cp ailiduatio icllionis corum in tina.cft valdc iuuatuia, ira q? quado aducnit cis urina,tunc rcdius c(t vt mingant in ca.Et aqu;^
qu^.fgeneratim m afeBhui ommbiis ufu vemj : 7naxime omnium fanguinem imminuit : atque b^<^ eH ucna, At tranfaeio initioyubi conHitentim ^J^ ,nondum tamen inh£ferit,atque ueficA imfa^^W^^^ ^^^^^ deriuatio erit opportuna: fiaq^ b£cfe^ionemmoi _ li. Prpbe ergo hi quidem cubitumfecant.Gd- «f']* ^ ^^J^ Quare & Galeniaduerfu^ ^ipP<><^^'^^^^^""^Tll0 qua?idoquidem ft Hipp.intcrnas uena^s fecari ifl^^^'^^ rum ( nequeenimignorafieipfum crurumven^^ ,^
tujarum mcliprcs ilint ijl^^m quibus clt^moJli lo jontedemanaredicendum eH)fedcubiti ^'^^•^'Sf* 1^.11... i IX I.....,.., iL. ...^ rii^gmiaymtelligitur.Vcrumaliahicrurfurndu'^
ficatio dc ilii s qua: la rciui^ti muhotics.Etqua doqucponuntur in cis aldai liiaiianA cypcri, &:cQrdumcnj,<5c rpica,6c amomum,«Sc fquinatiium cum toenugr^ & lcminc lini , & redant dolorcm &i ^poltcma, Et av]u;t molli/icati- ,ua;,quas muiiotics fciuiiti , Umt licut dccodtio fcmuiis lini,6c roenugrxej.Etitcrum aqua , in eB.rap^^3l qua dccoquuniur ' [napi,& aliialcc,] & caulcs.
& curatioquidcmaldu;)cllati cius, clt proxima cmationi aldubcllati rci)u/n,imo ncccflarium dt vtfint mcdicinxciusfortiorcs^ <5c quidam laudaucruhtpapaucr.al pondus ^.ij.&s. quod dctur in potu in decoclione l'picx,6c Iquinan thi,6c propric quando ("untdulicultaics urinx', 6c dolor!(Sc quum vchcmcnsfit dolor, 6c timc tur mors, non clt-cxcufatioa narcoticis linitis &c fuppofitis. \ ! Epithcni.ua] ucr6,iuit iicut cpi thcma factumcx hyulquianio albo,<5c mandragoia,& papaucre coutlttis cum olco,aut fuma turquartadrach, ]. opij, & dilfoluatur in olco uiol.cumpaucocroco,<Sc 'mi)ibarurpannus,& fupponatur m ano, foriaiVc cnim inucnictpcr illud tranquilliratcm , ct dor;nict loco cius . ct quandoq-, adminiftratur dcco aliquid m fyrin fi tolerat . ct cpithcma dc opio cxtcrius tadfi cftfortis llupcfadionis. l^otioiK*s vcr6,ct rcligua cufatjo lunt curario (jrfcn ct birfcn ,
^uiccnnxucrba exoritur.Qua cnim obfecro ^'^f^^^^ ^-^j^t damjait/miftri cubiti uenamy non dcxtri P^^^'^ j^^fin gwnis fcdiproximusquum fit, potejl inflarmi^^^^l! gi<s auertereWonignorarnws ajferri hic ab ^^^^^* ' re,neque tamcn fattsfkciunt ca nobis.nequCy ^^, qid non fine furnma animaduerftone fcripf^f :"' thore noHro certum habeamuSfCius tamen cojn^ {X nobi^ baclcniis explorata.
JDe apoHemate duro uefiait .
APoftcma, durum in vcfica^accidi ^ ^^^j fjmiiibus caufis apoftcmatjs dui^^.^. ^ bus:ct plurimumciusfit fti^^ccflloP^' <^ ^^^jq, iuccciljonc pcrcusfion is autcalus^ t-t q qucfit fucccftionc fciflUrc.
Defignis. Cap'
STgna cum co fit diflicultas vrjnar f^^jjdU' / jiis fimul, aut acciduntcxca ^^'^^YiW^^' !/ ritici rcnum cx [ rctcntionc fccjs J ^ ^^^,.. i aionisincruribus,ctagitationcdiuci ^ biljtatcct pcrucntionc ad liydropflii^i' | j^fcr ^^y fitb [fupcr vcntrcm cxduritic] ^^»4^ ' ^0^^^^';/ ca quidcm difccrnitiir.pcv ^^^""^v! hiPf^''^^^'?''^!''^
1 "'11111,
A N JSl O T A T J O l^^E
(J^orhorurn qm circa ueficamoh»riuntur^grauijfmiiS, ^ m.xxime mortalis infiammatio e^,ut ^eni^ tcHatur, f,^$tW' lih i i anteipfum Hipp. i.prognojl. Huiuinota^ & f^P*45' iurationcai yictiu^loco aiato i^j' Paulus lib. tradunt . yftque,quum in Luratione utriquc conueniant tundendam Apbvr 3 6 fi-'^^^ ^i/^ venam.quod & Hipp.(>.aph. Difficultatem,fc ri ' ' hcnsyurinA venafe&a iuuatnon explicant tamcn ucl Pau Imuti ^etius.qua fecmdayt^ quaparte fecanda.Hipp
ditgrauitas,ct illud,cui acciditcauia f *Decura. C^f' '^^'
Vrationcs funtciedcni , ^1"?
CVrationcs luntciedcni , ^ rcnum,cx inundionefa^ta cum.^ ^q^^i lidis.ct vaporationc cumcis, ^f ^^.^^. aquas, inquibus dccoaafuntlcniin jjiia
cacum mcllcctcafia fift.ctadmin'»"j^^rigf'*' rumfccundumillum moduni,ctic .^pr) dationcs iUicprcdidas, ctcKCiS,fJl^^^nf
interiores ait yen<ts incidendas . y^t quid tamen pcr inte- jq funt , ct ut adminiftrcntur illa oica fiores intelligendum fit,maxime ambiguum esl. nempe, fi cum fy ringa , fcilicct cicctorio Vti^^t hrachijyena.sintellexcritjcpugnarcidaitGalemisHip^ ^ocrati,qui in partiom qu^a fupna hcfar funt , ex manibus
fanguincmr/nttit,ininferioribH4 autem ex us qu£fnpopli fe & mallecio . At fi injeriorcs ucna^ hoc efi qu^ crumm funt,intelligat,inepte aici putat, qutim & exterior & inte rior m cruribus uena ab unof nte emergant GaUrgo 2, nLCth.& lib.dc cur.rat.per fangH.rmff. mittcndum ait fanpimem ueftcA infiammationibus ex poplite & malieolo ,
^t cyiuic.curationcmex iccorarixfmiHricubiti fc6iione 60 proptcr apoftcma,^ t [
^Peulceribusucfic. ''\,,ot^u4h Vandoqucfiuntacaufisvlce^^^^^^^^^^^
'S '
^ quas iam narrauimus '^^J^t [pcdinisj cx cxcoriarionclapidii'^ tionehumorischolcrici, ctquan
fxorditur: deinf.eps ucro 'fs de fapijcn^ feSiivne meminit . ita ut multiplex hic ambiguitoi fit.Licelit tamenfortafie horum authcrum jentetiam ita conc iiiare. Infiammationis initio certum efi reuulfione efie opus, id fupcriorum yenafum fe&io oLit,non injeriortm , ipfo ctiarn (jalcno pajfm ftifirmantejtrahendum furfum ab infcrnis , & ccntra . iure frgo (u. tti uenu fecatur.ut ^Aiiu .ait. tui ajkntiri 'Paulus ^ ^ffiHs uldentur, yena feftionem abfolutc profenntes,
autbothor, qux ulccrantur. "",,-,cra>''' icC' duefiturina acuta, fucccduntuuin ^^j^ iii^^^ ra, ctfuntdifficiliora piurimui^ ^^i^^.jiibri^^^^. ra rcnum , quoniam funt "^f^ ,^itijr '..ar uofi. ctiUc , cuius vcficadilriin^P/ji p^^^^ ritur fecundum plurimum . C^? ^^tc? tur , non incarnatur nifl cad^i' i s carnof^ ,
Fen. 19. Tra6r. r.
fignh .
j-^nicliximus in cap.vlccruni rcnum diffcre ^ tiam inrcr duo vlccra, 6c diximus quod vlcc vcficai faciunidilHcultatcm vrinc,& rctinct m,<Scquod dolor corum cfl in locopcainis, j^. ^1jj>6c quod cgrcdiuntur cum cis corticcsal )autgi:oiIi,magni,ri Cunt in vcfica^aut tcnucs %^ P^mijfi iuj-it mcaiibus . 6c alia, qux oportct Jicat^efcircillic - • . 1 r .
quod c(t propinquius meatui , ct cum quo cfl: corroiio,iunc.curarioncsciusrunt inicctioncs cum incarnatiuis diOblutis in lacic mulicris , dc quorum fumma iunt troch. dc ^ [chartisj et ^ "^^^^as vel troc.andrulis,cum aliquanro mcrdafcngi.cr ce <^^"i^»srufr,ct amyii,ct calcis a )h.irx\ Uclcriptio coni pct«isci.Rccipctcrr;tiigiiiatg,chimolc2e, cornu ccruini valdc adulH. parrcs a:qualcs [fcm. canabisjtcrtiam partis iiiius,opij " [lcxtaj par
Part 327
<Sc hgna, ' (qux- funt in co,im6 to 10 tis, ct vngucuti cicccrufa partcs ii;. farcocolla;
Et r ^^'^^^^'"^^'^^^^'^^^ dichim cfljin cap.rcnu . ^ "giium communc in vlccribus rcnum, 6c ^^^^\%e{l miclus languinis &c ianici paulatim. , '^^t^lubito^dcindcdirtinguuntur pcrca.qui /!l,^iff^"tunt . Itfignaquidcm apcrtionis 6c _ iliioiiis,5^ corrolionis,<5c hmilium,una funt ^^iambobus fimul .
m B. lapidi"; cn-,j(ithcs, &c minis omniuiH
p.raedia par-
i^j. fj^^ftct vt ipfi dcuitcnt cibaria acuta, Sc fal Uc^tv"^ acctofaA uchcmcntis dulccdmis c5 I^A j .^^'«lad cholcram,<5c fumanrcibos, [dci. iiat^^ ^ ^^^^^^ bonos,j6c iUos,qui faciuntgluti- J\a, ^^^^^^''^''"i^.Et cxcrcitium quidcm nocct cis,pro ^^fte. A-.^^^^4^'iab [acuit,:& intlammat,fiautcmn6
,^^^^Kl,tunc ci\ iuuatiuum proptcrca quod
^ ^ «ortar mcmbrLi,cxpcriatur cr.go paulatim , c| |?^^udcra in canonibus didlis in cap. vlccru
partcm s. myrrh^ , thuris amborum an.i). tcrtiaspartis, aggrcgcntur omniacumaliquanto Kmfexta:. plco rof ct ccra,et adminiftrentur in liringa , ct quandoquc additur in ca ariftol. rot. pars Et lcuius illo ci\,iUud quod fit cx farcocolia, ct amylo.ctccrufi, quod cum ladc inijciatur. Si autcm confortctur plumbo aduflo , ct ihurc , tunc cft fortius.Troc.cxpcrtus.Rccipc cujfutidcs,tcrram figil karabc^corallfi, amyluni> fcni. citru.fcm.althca:, fcm. mclonis excoii.icatum , fcni.api;,daucum,pctrolclinum, ^ t [ ] ofB &
troc.alkckcngi.Mcdicamcni' [aliud.JRcc.fcm. p B.^oaum. cucum.fcm mclonis, fcm. cucurb. cxcor. omn i u m a n . d r ac. V. a my 1 i d r ac. i 1 i j . fu cc i 1 i q u i r i t i g drac. V i i j. (cm. po rt u lacx d r ac. i i j . ct s. ct amy gd a larum dulcium cxcort. aucUanai u ailatarCi am baruman. -?.iiij.granorui-n pini j.iij.cts. fcm. apij,dauci fcm.cruc^ ,granorum mahalcbcxcort omnium an. ?.iij. dragaca. gumi amygda-
Herc ^^1 hiijciatur illud, qi fubtiliaturj aci- 5*%autc- ^^^^ > ^^•'^cincrc arborisqucrcus, C * Vlti,/^^^^^ ^itboris fccha , doncc mu ndilicctur
Wicl J<^pcrmutaplurimum corumad 3o la:,fcm.hyufquiami al.opii an..?.iij.cjccrjs.ni.2 ^ocum , cV d [nrnnrt r illiid 1 ronfidcra in x.croci . .v.conhciantur cum rob.ct informcii
tur troch. ?.ii.ct bibatur cum aqua raphnni , ct aqua apij,ct aquaciccris nigri , et propnc poft mundilicationcm ulccri^, ctoportct ut m/norctur potusaquc,ctquando dolor fit uchcmetior , inijciatur in eacoUyrium al. quod cft ad oculos,cum iadc mulicris.Et iicrum (cmcn pa paucris,ct opium,ctadcps gaUiux,clyacrizcnturautfupponanrur,autinijciantur.'
cq -'■^^"^ j <5c d [proptcr illudj confidcra in ' ^^iod lcripfimus dc potu gcncrum laclis , dia^^'^'^^ ipla iunt fccudumcondirioncs prx- Ir' cipifM^'^'^^^^^^^^ vlccrum mcatuum urina;,pra:- ^^^p^^quarum . Et fcias quod prxfcruatio j^.^^^tatione carum,cl\ ut adminiftrctur in pri I <lcc ^^^"^'^c^fio cum aqua mcUis, 6c zuccari .^^^^ cum diurcticis cbibita,autinicda,dccin^p^^.^^^^^^^^^fcradhibcantur rcliqux mcdi OftrC^ ^[illud,quod mingitur cftfufcum.
T^E S.
'"^ fui^.l^^^^^^icinai ucro.qux ad ipiam bibuntur ^fin , '■^'■^ [alcsfius] cum olco rof ac ficutlac ^Und ^ ^^P^*^^ ^ ^ [iumcntorum,]potctur fcle ^ ^^"\*^^uduationcm dicrum,cum quantita U^^,^^^'^^ionis , cuiuspiurimu fit quantitas iij. f>i% ^^.^^^^^'^'-l^idcm^' [prcparaturdcinfrigida mt. alkck ^'^'^^^'^ trochifcorCi dc papauc.J <Sc troc. dcv^^^S' pondus aur. j. cuni aqua frigida . Et
Vlceratnr uefici ijJHcm caufis, quihus & alU partcs . Emsulceraunotaspauclsllipp.fcrlbit ^\.aph.Si fannd^ ncnhaityaut pus rn nxerlt , acfquamula. , & grauis odor adfityUcficaulLerat}o?iemJ/gnificat.Fufius cle hacre Pau lus lih. -^.&aai6,de lQc.ujf& ,i,^cti:!S lih.i uex quib, Cap .^Cap.r ctiam (ufce quod curatmiis eU reliquum . Cap. 2^.
Dc fcahie ucfic^c .
Cap. 17.
yl cius7'^^'.^^^»^'thimarurftoracisliquid<g ponyj \ iiii^^'^*^ pingucdinisanfcriscx trib. ufquc
f*i»i iuun^^^^^'^^'"* '^"'^^"^^squib.' [comprimcndo] fit
/ cui^ ^ cer<:albce pondus ij. fextariorum , &c f/ ^iuum /^^^ «^mplaftrum, & ungucntum iuua- \ ^^»od ' P^^^^P'"^^ quum cft corrofio cft illud , ciam daaylos,5c pafias,(S: galias,<S: aca^
^Citur fcabics vcficg ex vftionc urinct%Tt faetorecius.cr dolorcuchcmcti cunipruritu , ct fcdiminc furfurco , ct quandoquc currunt fccundum ailiduationcm huiniditatcs.Et quadoquc currit lam^uis..
De cura .
Cap. 1 8.
ctq^3 P^^J^unturcumcis hyllbpus , ct ftorax, tum ^'^'■^^- adminiftraturantc illudungue anatis ^^''^^^^^io noncft corrol]o,ccra,adcps Potai/f '^^^^•'^<^f Ei adminiftrcntur cxftccatiua i^tauj', ini)cicndo,etquandoquc adminitUf « iftiscifdcm clyftcria ct adminiftra ^^^feru gcnuarecuruo.ct quum non
ca, qugbibuntur,^t proptic inco ,
OPortet,vt adminiftrentur abftcrliua,mundificatiua, quu funtdc cxficcatiuis abfque mordicatione,cr iint illapcnitus fortiora,qua ca,que funr in rcliquis vlccrib.cr adniin iftrctur mcdicinai fcabici rcnu inicdxin ca ct bibita:, a B.amycd [ bibanturetghitinantiainfrigidantia,iicurmu fum, ^ ^*" cillago piyUii.ct lcm.cydoniorum cumolcoa ^ f^ inf^pidi. [rof.Jct cofcruntcibri^idulcisjchymi uifcofi, f ^.de- AVIC Kkk ^ ficut
8 85 Lil^er tertiijs,
c B.pedes,& iu ficut funt*^ {pcdcs , Sc rcs pingucslcum olco a- ex erupta uena fanguh partlmforas ^'^^^'^^^^^^^^^^^^^^^^ ^
rapuiuuu. niygcialinoA' aquahordci,& frnmcnhimco- tus condenfmr. at fimucntrcm [^^^^'^^f^^^^^^L^t |
ftum cum cai nc auium,5c grana ladis,ficut lac cffunditur,putrefcat necejle cfl.ut 6.apb'lcgere cjj> ^ ^
afin.&: C3pri.& ouinum,&: uaccinu,& allidua- rcaj^& fxuaplurafymptomatafucceduntfqu^'^ ' ^
tio mUHii iticationis corporis . ^ctius. Pro lurationepete cyietium .
^ANNOT.ATIONES,'* Dedislocatione ueftcdi,& molHficationeem. Cap'"^^ ^^^^^
VefttAfahicslcuiseHehifdemulceritioyfeufuperfi ia a[ a Ccldit ] dislocatio ciuscyemotioP^
hor 7, excoriatio.Huius ftgna Hlpp.^. aph. paui is pcrJlrln- i o /\ ipfius a loco ruo,& ^.L^^^ , ^ uolliH
Ap or.77. unna cr.ifU furfurca qu^^dam fimul catio cius proptcr cxitum urinx abiq
Cap.j.cap. 11 exemtjjis ueficafca-yielaborat.pete Gal. .deloc.ajfpra tAte , & dislocatio quidcm fitcaula '^^^^^^^„1$
Op.7' feffim uero uide Aetiumlib. 1 1. &lib.6. qui & figna & tis , & caufa ucntofitatis, & oHifica-
curationcm doient. fuper dorlum.aut proptcr caium>^ "
fw% {\r inrr.nfrv/-:iiir;v: mnllificatlOnlS
tio fit proptcrcauuv; niollificationisi^^.^^^j^ De congelatione ftnguinisin uefica . Cap. 19. fcquirur mollificationcm , & t^i^^^'' jpuo
quandoquc ditlicuhas urinc,(5c q".^J^ ^[c^xo^
Slgnificant ipfam, quod acciditanguftia, 5c a lunta. iacmillio vrin?, fccunduni iHli ' ^ j j„ . - [refilkntia icutolcratiaj fyncopis & frigus accidic laccrto dc tcnfionc,ac dilatati luius r*"^'"" C)ctrcmitatum,5c paruitas anhclitus , & pulibs lo
cum fr L-qucntiaA fudor frigidus,& naulca,6c Dc curacius* ^^P'
quandoquc e(l cum ca rigor cum antcccllione nrdus fanguini.s,autpcrcufiionis,aut cafus fu
Fhax quidcm a percuffione,& f^^'^'^^^^^ af/* c(t dimcilis,6c fit. [proptcr rcditioi j^us
peruciicam. jl uiiu».im^,^ .it,i lk^^t";- - .
conOriauiam^cum mcdiciniscalcrat ^,^,^^ Decura. Cap. 10. c>.ficcatiuis ,quas diccmus.Fadxautc .^^d ^^j^
CVraiUiu-^cOcuralapidis^&quandoq; fuf- phleginaticarum , [l""l^til.'^ ] ^ P^P-fju^ , ficicns labor clt in ipla potaiv lyrupum a- co,quod gcncratcas.& rcgimcn ^^. .^^jjur, ^ cctolum,& utcuomatcuco ' rcaiido,]& pro- ralyfimin co, quod c(>mcditur, <x j^^^^^nii um aliquantulo ci motu, & alijs , & confcrtci v^i''^'^"' ' -abft"'^
Miaiitcri. pri^Cqnjiiifico, &:propriecumaliquantulG VI xi...,..., ^v, - j;-,ni-at'*i
^*^'""'* ncris ligni fici , aut in quo dccocla lunt incifi- cllcboro albo.Quod fi vrinacgrcdiaru ^.^^^^p,
ua,& mcd-cinx lapidis.Et quandoquc iniiciu- voUintatc,oporict utadminiftrcsltH^^^^jpia j
tur in iiefica coagukim lcporis,& mcdicincad ychcmontius facicntia, & non ^T*^ ^j^ncnij^ '"^
lapidcm,& fit utlcdcat in tina, in qua dccode rimum imo aggrcgcnt intcr rclo ^^.^^1011^!^ .]
funt hcrbc,qux fiint ad Upidcm,& dc illis,quc conftricl-ioncm, & lccudum '■'^'^\^^c,qi^^^t /
lauda uur ad ipfam,clt fumcrc in potu dc car- curationum paralyfis,& ^"^^'^^^^^^^jatcaiii' :
pobal.pondus drac.ij.aut tantundcm Ugni peo grofiat i aquofitaicm J &. '"n''''^^^.^ijdu,gi'^j j»'
i\ix , aut granorum piKonior , & propnc cum gcncrar fanguincm laudabilcm,^^^ ^^c^'^'^^ \ H'
aquaU'.;ni ciu.s,auttantandcm blatte bizantio!, fum ficut ialtcludcm.Scd fi '^' 'J ' ae^:!'^'!^ V''"
aut aurcj.decordunu-nicumaquacalida,aur fpofirionc fua, autaddiihcultatc ^^^^jtj \
cum accto uini , & olco omphacino , & oxy- runc audacia ad moUificantia ^^'^l^^jfionc^l J
mjl accrofum Iquilliticuma mc magis diligi- aliqua,cum rclolutionc bonaA ' 5 co^ ^dis""'
tiir quam acctum. In accto.n.cU inchio, & mcl ma,cfi audacia ncccflaria,& dcpo^ iiu ^Jf}^
reloiuit^&abitcrgit. Etitcrum fiuiii.c,& '> Tha- rcntibusomnibus fpccicbus ^^^\'\^cOiM.^&^^
b •.alTx (itx&i- fca: & ammoniaci, & rubee tinclorum partcs cx dislocatiua & paralytica sut,tn ^^^'^^^^^^cli^^ '^f ii<^!iv!*^
fumanrur xquales, & fiantex eis piluliE fimilcs thridatum, & fagzcnca , & ^^^^"li^sal^^^^f^a-f/ '^^^
aucUani^, dc quib.iiij.piUilx in potu fumantur curcuma,& \ rcochiul& itcruiu .j^f^ct^'|\j. /,Ai\\
cum aquadc radicib.& inijciantur in inicao- & cypcri,& thus fimuUctfing^i.l^'.^ rutc.^^ ,01 ' '
rij. ,autagaricum,autfirclcos,autduo aure.aisc halcb. ct ircrum ^ [kiccusj fcmin ^ ^^fitcf^
autariftol. long. & dc habcntibus proprictate dx,auttloscius
decoctusinh [^^'"pjnac^cj/
funf,hcparafini,& fd tciUidinis, & coagulum agnu(cafius,ct femcn cius prt^F^^/V
, propni ia lcporis,& ' [propruim in ipfi ett lignum J ui- cy minum, ct quandoquccotcr . ^^^^f^O^x^
l^ua ligui. tis , & abrotanum in Uoccfiiuuatiuum , & lac cum qua clt difikuUas, vtbibar ,cai'^'^jjo'
^ ^..r- ,:.T/<^/'/-/n-iini r-.nnm rn iniii-iinr alirmiH n-ar lr>ni<firri niiaillii m vnum CUUl ^,.nC^^
ficus exficcatum quum co iniiciiur aliquid par lonis ficci pugillum vnum cun pjop^ jjcuum,& adminiArarur dccocmbrocha pondc- cis,quc curruntcurfu cius , 9\ ij lcP^^^nt'
coaguli leporis . Aqux ucr6,in quibus poiatur tur galli aduratur, ct dctur '".fj^^ qii? ^^^([^f
lium,& aciminiiu aiui cucuiuroLiia ponaC' cis,quc curruiiicuuu ^.m.^? .» J j icp^ gi
ris drac. Et dc cxficcato itcrum cum aUqua dc natur ad proprictatcs,funttctUC ^^^^.aut&
aouis &fim'litcr cmbrochacx pondere aurci ci ,qui cum vino odorifcrobi»^ -j^ jci
* ... . A -,.,;k . .-11- j ^^f^.if in POO^' , itil)'-
mcdicin? i(te,funt ikutaqua ciceris ni.& aqua in aqua tcpida. Mcdicina: ^^'^ \^uni ^ ci^'
o [alhafc.Tj,] & aquacincrisUgni fici,& aqua ci tur,funtficutolcumdcruta,et ^^^.j^uni^j^jjni
i B rtiWotfi. j^^^-j, uitis,& ligni abrotani , & dccodio ct olcum laurinum,ct olcum " ^.^,.afi.^^^^(iiiit
abroraui cum ' [uino.] leum fambucinum ct o^^^^^\%MCi^^^\rA,^l
« depino,cumquibuspcrmi(tal^^^jl^anU^^ta
ANNOTATIO 7^E S. ficutcafiorcum ,ctficutafia. ^^^^Qi^M^i^l^^c^f
opopanacum. tt ilta if^'^"'^^;^ j eti^jj^cJ'
cap.»7. Eji&hkueficaacmsmorbus,uuuActksHb.ii, funtinuutl:afupoi: ' LcmLinctot ^tp
Fen. ip. Tradt. 2.
^^.Pfopncolcum^ [tefifie] pcrmidum cum fc ^niibus i [fubtilibuslodorifcris.Emplalha vc- '^^^ nnt cx mcdicinis calidis,& in quib.cfl: (lypti ^.^fas aliqua, ficut cypcri,cinnamomum , bdclj;um,fpica,& [mirtus] cum chamsemilla, 5c 1 n.^ • ""icl. Et quadoquc curatur ctiam cum ^yftcribus calcfacicntibus,fadiscxccntaurca, ^ coloquinthida,6c alkcrua,&: alijs " [cxjokis calidis pra;di<Q:is,<Sc natatio in aquacalida ma- ';S)dc balnca^io in aquis thcrmarura,funt iuua «Uavaldc adillud.
^ N o T u4 r I O N E S.'
^^ficanontumquant etiamexproprlo fitu dlsijcitur,fi' J^l^ externa caufa^ut i6lu & cafw.feu ab interna.rcjolit 'J-eius liiantentis uel ob humorem nimiumyuel ob frigi- Tab'^^'' ''^ Mtium acciderity diffLile omnino cu . ^^J^Wetiam affirmat hic author. minoriautem negp tx paralyfi euenerit. Pro curatione petenda erunt , piialibi deparalyfi generatimfcripftt . T 7 Efica cxpcllit urinam.quoniam conftrin-
V git fupercam cx omnibus latcribus , & doloribus ueftc£ , Cap, t^. comprimitcam,(Scdilatat laccrtum fuu ,quod
cfl: fupcr ipfius orificium, Sc » [comprimit laccrtum] myrach.
Veftca excipiendi e corpore , reddendij^ extra corpus potionis excrementi primarium inflrHmentum eft : hahet tamen ea & alij^ particulis opus,& abdominis ipfius muftuiiSyttr mufculo ad cius ceruicem pofitOj quem uerofin^ gulx hx partes ufum pr(S.fient, & quomodo lotium cxcer" naturpaucis hic,pluribus uero (jal.^.deufupait.
ticisrcfolucntib.5cgummicalidis,&:cmplartrc tur cum ruta,& * [chamasmilla, ]& anctho , cu a CcaUmltho. rc forti dc caftorco,& afla,aut mufco , <5c inijciantur ifta olcacum aliquantulocaftorci in virgam,aut inijciaturin ipfam fuccus rutaj cu. mufco,aut olcum dc bcn cum mufco, & gallia in oleo fambucino.Etrccordarc cius, quod di dum cft in cap.rcnum,qdrcncs,5c vcficaquan do funtdolorofi, ^gri non appropinqucnt pi- 10 lulis de fcminibus, 5c augmcntctur m renib. & vcfica dolor b [cum attradionc,] ncquc ftupcfacicntia,im6 aqua tcpida pcr quantitate , qua non attrahat,nequc ftupcfaciat aliquid .
TRACTATVS II.
Denocuracntis , qu^accidant vrinx.
De qualitate exitus urin^ naturalis . Cap. i .
P^Utit ex caufa malitix complexionis diucr- ^>5c cx rapidc,& vlccribus,& cx lcabic , <Sc J^Qitematibu$,5c vetofitate.5c iam fciuifti ome^ ?^"^ curationccius. dc multotics fitcx fip^^iucarionccrifis cxpcdat^ cumyrina, <5c do- ^ ^^^quidcm vcficx mulriplicaiirur,quum fuf J° fcp.rcntrio,quum in vcfica ctt dolor,6c dici
J quod quaii Jo apparct in habetc.ipUuii liib ^clla eius finiftra apoftcma, ficutcydonium,
^ccidit illud in dic vij. moritur in xv.dic , <Sc P^opric fi accidit ci profundus fomnus.
^^debilitateuefic^,. Cap, 25.
a B. cfi cSpref fione uel expief iionc Jaccf w.
cap. i6.
De nocumentis urina .
JTXHbilitas vcficc quandoqiie accidit ctiam y cx partc complcxionis, cuius plurimu cft ^ ^E^SjSc cx parte apoftcmatis duri,, t C
^ , H [non tolcrans vtinam plurimam aefidcransjcuaciiarccam,&quandoqucdc- ^ '^^atur laccrtuscius in adiuuadoad cuacuan /^t^i.folucndo ie iplbm,6c eft ex aggrcgationc ^^J^um rerum diftiliatio non c [dilatata.]
^^uentofitateinuefica, Cap, 15.
1) Vandoquc cft rctcnta, & quandoquc cfl: ij^*v.P^rniutabilisv& caala in hoc, funr cibi , ' Vefi^l^^^' i^*^ plurimum ciuseft humiditasjin
^^"^^cum dcbiiitate caliditatis .
Dc fign
^^gnum vcntofitatis, cft tcnfio finegrauitatc,
^proprie quum pcrmutatur cura.
Cap, 27-
Jyf ^gis iuuatiua curationumcius poftab- ^^ioh ■ "^^^^iam ab inilatiuis, &c a malitia digc Xidi' ^ftvtbibat olcum dcKcruacumaqua '^^^A iiniat peaincm cura oleisaroma-
ISta funt ardor vrinx, 3c difticultas vrin.^ , rctcntio cius , <Sc inuolutaria ipfius cmiflio , dc cuius fumma funt multrtudo eius,- f [
, ]<5cipfiusdiftillatio3c diabetcs. b t [ ]
Part 328
^NNOTATIO 2\{^£ S.
Offmditur & uefiae aBio multipliciter^ut cxtcrafmminuitur,aufenur & deprauatur. Hinc ifhiniay dyfuriay flranguriaydiabetcsyer alia de qui^us proxime agitur. 50 De ardorc urinx , Cap. j.
CAufx atdoris vHna: funt , aut acuitas vrinx,5c cius bauracitas proptcrcaulamcom plcxionalcm,aut caula dcKxlus cius, qucd prse paratum cft ad tempcrandam iplam, 6c cft humiditas pra;parata in carnibus glandofis , quas funt illic ipiacnimcurrit lupcr mcaui, & glutinoliun cum facit,& pcrmilccrur urin;c ctia, & a;quatcam, quuni crgo finitur,dcf cit loco 60 ghuinatio,& vrine a rcuacuario,&: a^quatio, quarc acciditaidor (Sccx illis,quci (adu.uant ipsu.]cft multitudo coitu?. lila\u.hiiniiditatcs quandoquc cgrcdiunturcumcoiru, 6c pcr vici nuatcm ipcrmatis cxitu plurimoA' iicn n\cgritudincs cliquantcs corpus , aut vicc ra , c i:x lunt in mcatib.vrina;,pr<^.pinqua virg.r, 6c (eabics,c [qux aduftioncm facit.jct figntim quic'e prioris ,cft acuitas urinse, 6c ut ncn lu laui<:ii AVlC. Kkk 4 ^fi^
a B, & pauci.
' /B.ederunK
hrera .
a ui coGras,
.;e £
S82 Libertertius.
A B. Alia liter* & (ignum rccundi,ranguini$ ° [gcncratio]& fa Rccip.lapidis hjEmatitis dracvj.ladis ^"^"^^1
wi&as. j^i^j ^ ^ multorics pcrducit primum ad fccun- foemcllam ladantis vnc.j.tcrctcrcnda a ^^.^
dum,fccundum quod fcmilH in cis.qux' prxtc milcc, & pcr foramcn virga: pcr ^^''"^'^^ij^jg, ^fc » '
rita lunr:primum igirur cil ficut antcccdcns fe tc , & quandoquc fufrjcit m ^^^^^^"^^*-"Lj.es] ^'5'
cundi,licut fiu.\us ucntris ciiolcricus,cftquaIi dionis laclis lac afini.<Sc t [mulicbrc nocu
antcccdcns ulccrum intcftinorum . 6c lac caprinum. t C quandoquc
^'NNOTjiriOliBS. fufficitinicaioalbuminis oui folum,autcufl^ ji.^ j^,^^
aliquo.»^ [diurcticorumj& cu olco rol.i^^"^^
ty4rdorem urmAuocant ,uhiin meicndo Incendiumln lo doqucponuntur in co ^"^'-'^«^^''^'"'^^'^^pitur M' | jj
uefittR Lcrimeuel in cole perfcntifdtur.eHj^ propterea hic lor cH: vchcmcns , $i propric quum ^j. jj^ ' ]
affeElm deprauatA, mingendi atTio , «cw/^f fjui cum dolore fan ics,tu nc non cll cxcu fatio, qui" P*^." l^v
ft.cum hoc uitio frequenter urhu Uillii idium toncurrit, co,quod inijcitur, aliquid dc llupctacic ^^^^
quamuis ^ hoc ipfumalicts caiifi^s fc({Haturprittcr acri- fccundum dcfcriptioncs prcdidas in j;^^^. j
momam . Quod ad hnnc affcBumpertinet y quamuis nun- rum. Dclcriptio bona. Rccip.corticcsp F^^^
^lHarn nona mordaci 6^ atri fiat materia fiue LiHofi.fiue ris, 6i: amy lum, & liiccu m liquiritia;, ^^^j^fof
fituitofa,& filfi, fiue dtcrius differentiA. fieritamen eiia tur cx cis,quod mijciatur 6i h '"^'.^^^^-^0^111^
• poteH ut unna fecundum naturam fe habcntc quA afiocjui tationc,ponatu r in co aliquid opij j ^ sH
mordicare ueftcam non folctt momiiatio jcntiatur ob eius hy uiquiami albi . ^^^1 humoris dcfcchim,qm ex glandofis partiius cjjluit, quam - ^
Cap.ii. Ms cnim Galcniis i^.dcufu part.eamhumorisi^iiusaflio tANNOTATION^ nemputet, ut&in ucnercm cxciict dtlettctq^ , & ipfum
urmarium meatum afpcrgat reddcndts, fhciliHs urmagra' si urin.t ^ eorum qu£ cum urina exeunt,acr
tia , & nullum pr^terea ufum ipfi prAjlet : putat tamen doloris c[i caufhwitinanda crit ^^"'''^^^"''^•^''^f J^^^r.//"
ty^nic.eoferum quoque ipfim tempcrari.ne inter cxcitndu da materia.ne infentientem hanc particuhm jj^' j-^.
•' ojfcndat . Solueturj^ propterca cx hoc quxslio, cur lotium humoris cx glandofispartih. inopia,tali diet^ O'' ^^^^^^
quod acre cfl etiam fecundum naturam fe habens, von ta- mentorum ratione utendum crit,qua ^^^^[^^^f"^0l0 ,f
mcn intcr exeundum mordicct. fortajjc enim id uif idi hu breuiter h^c fingula hic author docct.Tu uidc f ^ ^.^ , ,. | '
woris gratia euenir. lih.y.uLidcfiillhidio urinjtagit, nccnon Aetiii^ ' tr |
'Dccurxtionihus, Cap. -f. DepaUcmtttrmA. Cap-
SI cft cum fang- !inc,& fanic,tunccius cura cft T^Ir proptcr pancit^cm potus : aut '^''"'[^|xU5 ,
cura vlccrum vcac«,& partiii cius , & illud JT ncm Frariiaris.' jaut multitudjncm .^^ /«^^.
iam diclum cO.Dclcriptio compctcs ad illud : vcntris : aLH proptcr dcbiliratcm ''^""^, inif- ''J/J
fianttroch.fccundum hunc modum, fumatur trahcndo , aut hcpatis in dilccrncn^o, .^^^ ?
fcminis mclonis,ciiru.granorum cucum.om- tcndo aquofitatcm ,ficut tit in cachcxi ^^^^^^^^
niuman pondus drac.xx.thuris,gumi,langui- dropifi. L-t [ "''^ » i.tertiivnius nis drac.omnium an.drac.x.opj). « Ldrac.iij.jfc- ] drach minis apij drac.j.dcntur in potucum ^ [aqua] - .
bb. fyrppo. cic papaucrc litq^ dofisdi-ac.ij.poftquam dc cis Dedijficultateuriniit,& eius.retentme - . ^ btiijulm ^ 'fa(^.i fucrinttroch Et fi non fucrintvlccra,he- ufam^^
' """ditrfft <^ <5ucfanics,tuncmcliorcuraciuscrit *^[cxubc- -pvlfficultas vrinaj , autfir proptcr ^a^^^^ ^^jn
vrinam cu c'i '"'ratio vrinac,confcqucntcr cxtrahcdo fupcrflui \J vcfica ipia cx dcbilitatc, & (^^"' fid'^
oiat.onc !'iper tatcs ] cuu) folutiouc fubtili lccundum quod plcxioncm malam , 5c proprictrig'"^ -^i^is , y
Huitatumfaaa. fciuifti iu capitulocegritudinis^i [rcnum.-] & accidit in multitudinc flatus i<^P^^'^^.^rtr^'i'tF
dulcc f!cere v't vomirus,& cibi humcdantcs inhigidantcs, cx aut apoftcma : aut alia , quarc non « '^^^^fup^^f
ni "umru.,cuj cibarijs,6c olcrib.w^ frud:ib.6c dcuitatioomnis lit 1 apud cxpuliioncm cius domiJ^*'; -jjui?
ni cum t'u.(CUJ lioiie,i'cl leinir-
cibarijs,6c olcrib.w^ frud:ib.6c dcuitatioomnis lit ] apud cxpuliioncm cius domi"* ^ juip
faUti,& acuti, 5c vchcmcntis dulccdinis , 6c di- vrinam vt cxtrahat cam cxprimcndO; ^^^{%
terff acuira^em niilfio laboris,5c coitus.6c dc cis,quc confcrut quodfchabctrcsnaturali.s.EtfortaUC /^io,
iuaTune fupe* P^^^^ mucillaginum 5c miccliocaru^hcut in ca frigus,aut calor dc foris, autp^ ^^^^^a
f!uitam»«- cfl mucillaAO lcminisalmaru, 6c mucillaso aut rctcntio vrina^Dlurimaj: autfitp^^ \cr y
cfl mucillago lcminis almaru, 6c mucillago aut rctcntio vrinxplurimx*: aut
Alia i.tera. coa pfyUij ,6c muciHago lcminis cydonioru, 6c ali-. lam in mcatu, qui cft collum vciiC^! ^jjftut^'
tcperatevMnam ^^^^ ^^. papaucrc,6c lcmina diurctica frigida, put ] virga;, aut fit proptcr caulam 1» dt
"eTpeXiti- &dctur in potutofum illud cu jqua frigida. aut proptcr caufam in inftj-uiiic-nfO'.^^^^ ,
tum 6c adminiftrctur Ki fch hordci,6c aqua cius ite laccrtus; aut propter caufain a^^ii'^^^^ ^a^u^
d B. ycfic*. rum,6c oua forbilia,6c cib.faduscx cucurbita tis , aut proptcr caufam in vrina • ^ cKjf ,
6ccib.faa:u>cxmcs,autcumcis,qua:funtlicut quidcmin mcatu , aut cft ^ [prini'^^" -^3^^^^^^ ^|i,pp ^ ^ olcum amygdalinum,autcumpiluhs, 6c galli- ] pcr com«i^ jpfoiH^^' i^f" ' \
na pingui . Ht fi caufa in co cft cxficcatio acci- [. Primitiua autcm ] cft oppiUt^^ ^^'^.J-^-^ ipi<^'
. , dcnsglandulisjtunccuraciuscft humcdatio ^ autpcr communitatcm. opp^'^^\^iiiiVJ J/
cfB.corpom. ^ ^ ] cius,5c dimifiio cius quod cxfic- aut cft caufaapoftcmatiscalidi,aur SrrciJyy
cat cx coitu.Et dc inicclionibus vfitatis in hoc, fo,aut rci groila: ficut humiditatis?^ dci^ d' 7^^'
cft miicillago fcminis almaru, 6c mucillago uiicatx , 6c] fanici.Htmultoticsq^^^^^^-cnt^^j '
pfyllij,6c mucillagofcminiscydoniorum, 6c nicscaufa oppilationis , aut Kip;^' ^^.^^ati^ I^,
gummi,5c ccrufa, 6c albugo oui rcccntis,6c lac tas rcpugnans.aur ucrruca , aut in^^^
mulicris,6c inijciatur ia cam,6c dc cxpcrtis cft. ccris , aut proptcr conftrittioucii* i'^*
i ti^ r^^^^^ conftriaioncm cx calore uchcmc f c?V7^^^^^''^^^ febribus adurcntibus, &: in l r^'r"^^^siiq»cfaaionis,& quandoqucfit M. q^^^^y^^^i^isAquandoqucfitcaura tcnfionis, fani ^ p ci,vdicmcntis oppilationis, S [ aut nis ^'"^^^^^otics fit tcnfio caufa oppilatiotion ^^^^^^^*^*^*^^ difficultatc vrin^,&rcte
Fen ip. Tracfl:. 2.
1'?^ nan!''?''' '^^^ ' ibpcrfluit in rctincndo vrimcaV p"^?^ ^'^^^^' ^ cooperitur
aut carum,autalia,3utin /pfo^aut in principio eius cx Jami>ncruj:aninucha,autccrcbrc.eoU la ucro mcmbri miticntis fa^a, cftutht in rcnibusaponcmacalidum.autdurum autlapis , autdcbilitas attradionis corum ddupcr • aut dcbilitas c^pulficnisipibrum ad infcriora-aut lithcpar mipotcns " r lcnificandi matcriam , & mittcndi j cam ad dirpcfitioncshydropica- ' It ha:cquidcmdiuifiocxponcturtibi,fipoluc'-
H ' ni,^ins y i^thxcquidcmdiuifiocxponcturtibi,fipoluc. '^^^ foji •'^/f^^f^^t^Jioquidcn^ lo rimusip(amcap.fingulaie,autpolucrimus in-
h ino m^S/" *^'^^proptcr occupationcm,&il fam dcgcncrc paucitatis urine. Fada autecau
o B. ad (eqocftfandum u^ inf» iuatc ,\ mi. :
lc Tn"'''''? in*^icpropi tem of> oppiiatio fccundum communita i ^ .^^ in I ntc(lino,& matricc , & iii funt •^^'"^"^^P^^^^"iJ^"'^^ calidum,autdurun> ; aut ^^nCiu ficca,ant phicgma pkirimumcx
^cns ^^^'^"^^^ vcntofitas rcpugnans, aut cxtcntcnai^!^'^^^^^^.'^^^ in aao incipicns, autcaufa fiflulf^^^^ ' ^^^^ incifio hcmorrhoidarum , aut - ^'■"*^'aLitdoiorhtcmorrlioida:,autraga
fa urjnre,cft ut fit P [ calor ] facicns dolorcm,5c p . expertumquidcmclt in pluribus hominib..& Lu didum cihqui habct dilhcultatcm urinx 6c ad ucnitpofl:ipfamtcnafmcn,moriturin vij.nifi accidat fcbris,& prouocationcm plurimam fa ciat.Etfcias,quod quandoquc accidit pofl: ardorcm urina:,6c rcmotioncm cius ,cxficcatio in glandula/upcr quam lubricat urina, & pc--
^iaidolomr/. o /•>"' *x. «^'"j-^* luum^ai uruia, OC pC"-
'i^us dorf !i partibus jnfciio ducit ad dilhcukatcm urinx,& rctcntioncni c^
^^ttc(Uculn'^i?i' '"'^f "^.^'''l'''- ^'''''^ ^'■'^' ^"'^^"^^ ^P^'^^^ ''^ adminiflretur humcaatio.
Hiat , clcuari ad mirach; quare compricrl^^n^^.^^"""''^^ attraliat ipfum ad fupcriora, ^Uau • ipfum, &difficilcm taciatcxiiatim^p"^ ^ dolorcfaciat, & cgrediaturpaufj^j"* ^t quandoq,- c(l caufa urinx diflicultatc ^ufin"'* ^5*''"^^^i^olorpropicrulccra in mca q^Q^^PP^^ationc, (5c finc apoflcmatc, quare ^itnvV^^^^ "^ingcrc , dokr,quarcnon cxpri-
ut nonaccidat illud
A N N O T J O T^ES, Scripfcre de dyfurk Gr£ci,Paulus lib. ^,^etm 11 1
& Tralimnus lib.g-Quostamtn quanto interuallo hic fu S**' perct.facileuidcref/i.Hic re m rnethodum quandamredaa. ^quod f\piifini€ fartt^adeodillgentcr in hoc & trib.
^itmicl-V) V r r ' ^^^^^"^>^"^^^^"0^ ^^Pn- daa. ,quodf\pi(firyiefadt,adeodill^entcr in hoc & trib.
?^8icns a dolc?,-.'"]^"^ ''T 'V''' ' fi^/^^n^^^^^^^^^ curationcrn huius liio° 1,^ j ^ ^^^oic, & propiicquando cftcum -^-^ •
his f ^^^^^^ ticbilitas aut fpai mus, 6c quc sut
1 n ii* \r\ir\ niiitrrt*-
Vri ,.7" • ^"^iti^ ^^ii^^^^t in fc ipfo , min :.^i»^aa,iuan,naturalcm'
■alcmin qiiantirate,& quaor. Etfimilitcr*' [quuuin uchabcnj hoccflcum
affcamprofcquitur^ut nihil quod ad eius notitiarn faut y propofitum hunc orainemfubterfugiat.Tu Fide (jaknum c« i 1 Je loc.ajf.^ 6 ,& j.aph. «p^^. Com.^g
// q.g^^^^^^f^wrinx^paticns dilHliationcm cius , V ior r^^^ cgrcditur paulatim, allcuiatur do 'f . '"^^oicratur.Caufaautcm in virtutc,aut eft
2)e fignis .
Slgna quidcm ciuscuius caufa eft frigus co plcxionis,cflalbcdo vrinicum croflitudi- ^ ^^tin^ic^^^^'^''''''''^ '^" virrutcaut elt ncauttcnuitate, & multitudo ncccllltatis fur- ^tfacla r ' '^'-^^^ gcndiad mingcndum antciUud, & multitu^
funw.J.^^^^virtutislenhbiliscfl,utfit^^^^ ^iobalncationfs,&fcnfibilitas fdgorir&L^^^
cuitas a rcliquis fignis.Signum vcrocius cuius caulacflcalidita.s,efl acuitas urin9,(Sc inflamatio,qu:E fcnfu percipiuntur. Et fi caufa cft conftnaio a frigorc , fignificat iuuamentum prouenicns cx moilificationc.Et fi cft aliqucfaaio nc,& tcb.adurcntibus,fignincat ipfam iuuamS tum humcaatiois.& itcrumdcfignis ciuscft, quod parum non cgrcditur, 6c multum cft fa-
^Unvn^ ^^^^ veficjE, aut laccrti cius nocumcnnca^7^^^^'^nou fufcipiatab expulfiuacxpulfio inawwv'^^^'^^'^"^ cxpulfioncm omnino: aut fit cuto Principium hoc nocumentum , fiobli ■ accidit in Karabito , & lcthargia dc ^Utis^^^^^^'^ paruitate fcnfiis.Et fadVa caufa uir ipfu ^ ^•^^^''^^*r*^*l^'Vtnonfitlaccrto ut foluatfe tL,.^^'^^^oucatuj:4ifuaconftridionc,addila
''^^^n^n/ih^r. T H 1 .6 -P"'^"^ noncgrcditur,&nrultumcftfa:
^ u ikK^^ r'"'' fuadilatatio. cilioriscxitus.proptcrcaquod humcdatmadc turi r.,.^' \itlaccrtus ucntris non obcdicns uir facicndo mcatum,(Sc dilatando ipfum. Signa
autcmeius,quxcftcaufaapoftematis in ucfica , aut mcmbris uicin)S,aut cxiturc,iam iciuilu inillis,qucprctcrierunt, & nos dctcrminauimusunicuiquccorumcap.ftans pcr fcAmpliusde diftcrcntiaintcr difficultatcm fadam ao apoftemate,& fadam abaiiis , cft quod apoftemofaaccidit paulatim.no lubito, nififit rcs magna ualdc.6c fcirur quod illa, quc fit ab op-
^cbif^^ ^^^^ ^ t prcmat] in ucfica proptcr ^^eo^^i^^^^^ uirtutis,- aut proptcr difpofitione ^utis n ^^^^^^^onc <5c fimilibus,& fada,caufa vir pii[Q[|^^^i"alis,cft ficutfidcbilitcturuirtus exfte^^i AP^"optcr malitiam complcxionis diucr cft (^c ^ fecundum minus,& frigidc <$c ^^^Utca^ '^^ plurimum: [ & ] cum matcria ^Uiii hiir^^^- ^^"^^ iicuitatc urine , 5c frigida
I ^^^^ hiin a 'i^LiiLHLc uiiuc , 11151^* ^"'tsiiti uaiac.ec lcirurquodiiia, qucnt abop- \ ^icntibM, ^^^^^"^''^"^^^oliificantibus^ pilationc apud ucficampropter cc:ritudincm
% tatis r ^.^^uandoquc cftcaufa huiusdcbili- in ^•o .'"r j^.
cju^^.^|.^J^^idcns ] ckctio natur.x- in rctinendo , propt^. ^^^'^3^ur uirtus cxpulfiua.Facla autcni to^^p/ ^^ulam in laccrto, autcft nocumcntii nci:ui/^JP^ale,autapoftema, autnocumentii ftiOi^J'^. Pa^mo,aut mollificationc,& dcftru- ^^^tutis motus proptcr pcrcuffioncfti ,
^ —~ ^j..^^ ^ ^^^^ 'i-t>^*«^"Vi4XlWA*«
in ca,autcoardationcm eius cum - [ appodia- »B.pleiiitttdiiie tionej ueficc,& eius inflationc, & tcnfionccius. & illa,qua: cft caufa mcmbri mittcntis,cft ut non fit in ucfica 'o [ appodiatio ] & inflatio, c» , . & omnes Cpecics oppilationis,quc accidunt in "^'^»ucficacx ipfa,aut ex coar<ftationc,Yunt cum do lorc.Et cognofcitur apoftcma oppilans pcr il-
c 1. p*netrare.
d B. (edimine fenfato .
e B. Alia Irteri.
f B.primiciux.
g B. impetuofo exitu urina? . h B.cxprcflioni
I B. exitu impe taofo.
k s.oppilans.
I H.debilitacis. m t*i a- tcxpul iiu.B he;'a:)s,& faftam ex dfbi litate uttraftio ni^ renum.&ex puKjii^ <ig"ifi CJf difpofitioes Ji/dropicf . Al»a luefa, aurcx; u! fi'.ie hepatis 5: l^pnlficjc luner ca:n difpofitio nes hydrop'ce . n tB'. erpr.!.-; urinx co C'!.. mi'ie& lolenn ti i df>lori«, , o & u!ce jourel fjdaab ulcenbus.
lud,quod fciuifti. Et cognofcitur rcs oppilans ablquc apoftcmate pcr fyringamA illud,quod ipfaextraKic dclangainc,aut humorc, aut pcr illud,quod ftar in faciceius, & non dimittat ip fam«^ [ H-iccderc]cx ucrruca , aut lapidcaurincarnacione.Et lapis quidem lcitur pcr iigna cius , 6c proptcrca quod lyringa tangit rem duram ualdc . Ei languis quidcm,authumor co gnoicitur itcrum pcr vrinam pr;ctcritam . Et fanguis ipfc quandoquc cognofcitur pcr figna congdationisfanguinis in vcfica. & cxcitrini tatccolons,& paruiratcpul(us,Ok: anhclitiis, & frcqucntiaamborum,& ludorc frigido, 6c fcbrc,& rigorc,& naHfca^(Sc cft m.ilum,a quo pa rum htcuafio . Ethumor quidcm grolfnscognofcitur itcrum cx | grauitate lcnfata , 1 fi cftci fumma,dc qua litcurandum^ li cgrcditur in urinahumor grolVus crudus.Illius aute, .quacftafrigorcconltringcnre, aut^ [calorcj folidum facicntccaulx ^ [ propinqua;] 6c antc *° ccdentcs (imt f]gnificationcs,Et figiuim eiu.s , qux titcx vcntolitate, c(l tenlio linegrauitatc , &quandoquccft cum pcrmurationc,(Sc quan doqucclt rctcnta in vcuca.Et lignum ciu >,qu>^ fit ex dcbilitarc renfus,cft vt non rcntiat mordi cationcm urin.x.Et ftgnum eius.qua* iit ex dcbi litatc expul(iii;t,eft vt couipreniocducat vrina cumtacilirate.Etfignum molliHcationis laccr, ti cftdcbilita^ prouoLdtionis abfque^^ | clyftcribus, ) 6c ut tentiar;qti6d rcs intnnfcca nocft pbediciis h [mcmbro ,.l6c comprcftio educit cam. Et fignum fpafmi lace ti,eft vt parum,qd egrcditur,cgrcdiat ur ; [ cum comprcftione.]<Sc fadam proptcr dcbilitatem rcnum,ligniticat ii lud.quod prctcriit defigni.s eius,& limiliter fa damcaufam lapidis ,6c apoftcinatis ipfius. Et adultimiunfi grauitas,6f dolor funr cx partc rcnum,runca;gritudocftill:c.Et(i lunt figna ap jftematiSjtunc i:; ipfacft apoftema. Et fieil iilicgrauitas uchcmensvalde, tuncilliccfturina rctcnta,6c ficft minor iila, runcilliceft humidiras [pura] cum apoftcmate,aut abfquc apoftcmate.fi aiitcm non cft grauiras fed dolor extenfiuus , tunc cft vcntofitas in rcnibus : 6c quandoqnceft uentcr lcnis, &z non lunt figna oppilationis rcnum6c vcfice,Ok. ■ [ dcbilirasjvc ficx,& alioruminucnta, tunccaufacft dcbilitas attradion is renum. t[
& fignum fad^Ecaufa doloriraccidcntiscx vj, $o ccrc,aut acuitate iu-inc,e(i,c_uod tolcrantiado loriscdiicit urinamioc fedat uolorcm,& fimili
[quare ipfaficnt vlccra,6ccrit ] cumfignisvl cerum.Et figna tadx ab exficcatione humorofiratis jn membri;»gladofis,runtantcccftio cau farum cius pra-didarum, 6c quodhumctlatio facit cfflucre unnani'
Part 329
nicm ] aliam ad vcficam,&: ^^W^^ftf^mi ct tcnfionem ct non cxtrahat aUquid . t i raphani fortcm habct imprcftione m Hot t . ^^,.,0 &tantumualctqu6doportctutipiacTL ^ -
fit condimcntumcibi.Etfimilitcraq«ac|^^^^^^^ ^^u^^ nig.Duircticaucr6 funtficut ct ammon iacum d f [ J *^ ^^^J .^o- >•
rubca & amomum & coftus,& ^'^^^'''^^^■AHid « - ^ us^ettotumii'"
rus,ctf [ anilUm] ctfemcn ^i"-''"'*-. jj niin aqua raphani dccoai,autaqiiacitc|.^^^^
gri,aLjt i niculi p
in aqua alhali:ch,aut in ^'^^^'■^^.Sl roprie campeftris. Et oxymcl iq r.^ij^ Rr fh.>. iaca,ctni/
ciim elt iuuatiuum ualde,& theriaca;
datum funt uchcmcntisiuuamci
diac"^ In-
lllUvl»*» • -
cumacthomorufia,& ^ [ diakcbid] ^^'^^^,j^tur fantib.aiitdenturilla ladantib.cos, au j.^^., ifta in ladc matrum . Confcdio diurct^^^^^^^ tis . Ilccipcfauina:,afta-' -•^■'^^ni-amn trofcl.fcm.ap ii,rubc^ tintrure, j^^nis ?• raj^lpic.-comnium an.?. xx. fcminis ^ .
Ilccipc fauina:,aftari, amomi.amn ^^^^. H.fcm.ap ii,rubc^ tmdurc, amygt^^^^^v^^.^ ...^.pic.-comnium an.?. xx. feniinis 5c x.corporum catharidarum abfcifti^'- triplic^' alis ?.i.rcfoluaturammoniacum to fubrili,crfiant cxcis piiulc, ^^[^^^ .^flicdi' quib.ilimantur ufquc ad ^iii-Et itcru ^
camcn de fauina et alfa pr^dianmin P.^^q, larionis fanguinisin vcfica bibitum,c ^^^j^j. ttquadoquccomponuntur mcdicm ^^^^fjjin bospouutur caftoreum, etcuphorbiu ^^'^^311 giber,ct pipcrlongum,ct olcfi ^'*''^'^^J?^'^^.nhyii^ doquc ponuntur in cis opiumct ic ^^^^jjii quiami albi caufa doloris , ct tu u'^'^^„fer^t antidotario.Et omncs mcdicina:,qnc ^^^^^^ fpc ad lapidcm,confcruncad L^^^tn^^ cics fimilitcr a calorc et frigorcpoit 1 ^.^^i fucritfanguisaut ulcus,etfunt licutc ^^^^,1. pionum,ctlapis fpongi?,ct cinis ujtt _ ^-^.^1111'
.ruicficadanulccxt^^^ ^ Dodorifcrobibanti^
nijaduftipo«^'|^',;n . batur,etproprie a pucris Etiam dixinJ^.^j.ftfri
lis,qu2c Droprictarcm quandam dumquod dicitur,eft ucfica danulc jtc dc qua j .iii.in uino odorifcro bibai ^ ^ ,. [^,. rum cancri ^ [ marini J adufti P^^J^^JJyjusii^^
cinas alias in curationccius, ^^^^"^|^^f^Jinl^^^ loco.facla autcm caufacongclationis _^
gus udicx , ct oportct ut lcgantur ,^ r ^ins, loco.facla autcm caufacongclation^^^^^ ^^^ .a quod inui fcatum cftin ucfica, Jc^^J ^^^joni!' co,qu6d didumeft in capitulo coni, ^^^^^jafj^ [cius,qu6d inuifcatumcft] ^^l^"^"^^ -(lis n^^^ doquc adminiftrcntur cmpl'^^^^^^\,uelinif
cinis cum aqua raphani, ct q"^"^ .^^:. , ct^% ^ .u„..:.i ...J^a;.^^ hnmorUl^i^^^^j^„e
cum thcriaca,ct mafticc, ct ^^^^^^ ,,,^104- .- s curcuma,ct diakcbid rcgum,ct ou^' ^j^ciS' cciraria: iunt cmbrocha^ tortcs atccp quxfimtficut'^[ fynapislcrpuW^^^^^^ \ mo columbino , ct ircrum cx ba^i ♦
thro,et (Vnapi.Emplaftrum cxP^-^l'^'^ ^ii^o^^^ Recipebaccarum iauri ct! [aUm^ ^ •ijcon}' ■
*E>e cnra nocumenti urin£.
meliloti.faiiacciccrisni^ niu»^- pi'* an.?.x.dauci,fem.raphani, ^^'^V^icX , ct montani omnium an. ,. vii i'^. _ ,iiii,(.^„, (H, ftrum cu oleo bal(ami,autcum ciantur cum
a&. muet. b B.ouccriun
SI caulacft humor,aut fanics,tuncoportct, ut curctur cum apcritiuis,& diurcticis fortib.qux fciuifti;fi non timctur,quoci rcs fit ma ior,quamut3 [cada jin cadiurcticum dcinde •quum adminiftiraturfaciat dcfccndcjrc ^[far
aquacaulis - [ bdcll'^^^^^^ ato ungueti boni.Rccipc ^^^f^^^l^^^^^^ panacis,acori partcs cqualcs.dcw.^^^^^' '^
r .,rru;^'^'^V
tum cum adipeanatis,ctccra ch ^^^^
lilio.Et dc inicdionib.cft i"'^^^'^^; ct |3ano,ftQracc,opopanacp,ctpip ' Q
^«cponitiirincaafra.Et fi caufa fucrit Iapis,cu *ctur lapis ubicunquc fucrit. Etfi caufa fuerit crnica,aLUcaro orra,aut incarnatio.tunc cutio erit ciaiitinis molliiicantibus, & oleis ^oilihcatiuis fcitis in capitulo ucfica;. Et abfti- ««^ntia abacctolIsA' (lypticis:& fortaife prodc ^tjoc fortauc non prodei it.Et fi caula fuerit apoitema^curetur apoaema, 6c mollificctur , & ' ^^^^^i-ii"3(Sc adminilirctur " [ tiicriacajin balnco
glutinationcm facicntia fcparantia intcr acui tatem vrina^ ct [ nocumcntum eius in meatu b P.interfupfifcnfibili .] In fada autem propier debilitatem meatus lenicnfus,curaturprincipium, fi iucrit a-gritudo pra:ccdens a principio,aut ipfelaccrtus,ct vcficacummedicinis iiabcntibus virtutem albcza har,quie funt thcriaca,ct mithridatri,ct undioncs,ctiniedioncsconucnientes'^ [ ulccribus ,] ficut olcum d [fambucinum 1 ctoleii dclilio.
aQaT»/?ri "•v*"'^--^** L"-^-'"-"j'" — — L j uiLu aciiiio,
inicS '"^"^^^^^ ' quib.hat emplaftrum oc lo ct oleum narciicinum, ct oleum de croco , et
c B. fpiritibus. d B . iaitninuin.
icdta^ac fuppofita in ano:& niinoret potum ^Hii?>6cdimittat" [ ftyptica . j & prohibcatur ^^i^us (altem duobus diebus . Et quu icnitas cft Pottciuaris, iani dcfccndit urina cum coprcf- ^ionc,5ccxpiv iuoiio poft multitudine moliifi- J^fionis 6c IciUiica{ionis.(Sc caules.ct aUlica , ct in h^'^ P^.^A*i dccocti elixatione,iuuantes funt ^noc capitulo pluritnum , quum tit cum cis
olcumdc balfamoproprie. Et adminiftrcntur cmplaftracxfolijsarborum,frua:uum,ctolcru diledorum fpiritui animali , ficutfolia malo- # rum,ct mcnta , ct ruta, ct admilceanturcu eis niedicina: cxpcrgcfacicntcs valdc, ficut lcmcn alharmcl,ct femcn ruta: montanc ;'dcindc emplaftrcturcumcispcdtcn. Etfifucrit proptcr dcbilitatcm cxpuHiux, altcra complexione do minantem,ct asgritudincm dcbilitantcm cu co
«»iplaitrum,6c phlebotoiniabaliljfc eft de illis,
^ «magisnccel]ecftpra:mjitere,deindeex la- %o quod fcis,ctcura , ct illius quidcm plurimum F'icna: quandoque cni " ^ " - - ^ • • .
^ . i — -)que cnim prouocatur cumea Jina,6c quumeaula fuerit frigus <$c ftypticicurctur curatione maliiixcoplexionis fri- Sicla::6c li fucrit calor,curctur cum olcis tcm- PcratLsct frigidis , in quibus eft Icnificatio , <5c «»^Mhlicatio:iicut olcum uiol.6c olcumdccu-
>.pcrmiftumcii olco ancthino, 6c chamxuUino,6c fi fucrit illic licciias,ctiam admini- - ^i'<^nturtinn?,5colea mollificantia 6c cibihu-
cft cx frigorcct cius curatio cft cum co,in quo cft calcfadio,ct ftypticitas, <5c proprie,quod didfumcft in dcbilitatc fcnlus . Et (i caufa fucrit longitudo rctcntionis,tunccius cura itcru cft cumtinis mollificantib.lcnicntibus,fad:iscx fe nvinc lini,et foenugra:co,ct cartamo,ct'' [ fula] * B.alrathbe.et emplaftris faclis cx iftis.Dcinde utcrc cis,qu^ funt vchemcntis prouocationis: ct iVringa , ct
rntf^^, . '-^— ...^i.M.^aM..» olcumbal(ami,ctqu£c funt ci comparia lunt
^^uintcs^.ctrcgimen eonualclccntium, 6c bal 3^ maximi iuua ■ • ' - -
nm.Erfi caulafuerit paralyfis, cureturcura
amcnti hic.In fada autcm caufa re num.et heparis,ct inteftinorum,etdorfi, opor tetvr intendatur intcntio illorum mcmbroru tunc fi curatio valct in cis , bcnc cft , ct fi non , non valcbit.Et cumhocncccflarium cft adminiftrarc mollificantia cx tinis, ct cmplaftris , ct inicclionib.et nccciraria cft adminiftratio dkircticorum,nifi timcatur cp ipia faciant dcfcedc rcmatcr]amplurimam,c't fcias quod laccftrcs
maon.^ . ,. • , .. _niagisconuenicnscis,quumnoncftfcb.ctom
^.j.^i^^^^^codionisancthi^ctquandoquc inu 4^ nihora inqua dandgfunt pilulai limilcsaucl ui cum mumia,autpondus ,.i. >' [ uetrisara lanis de Ibminib.ct non eft fcb.tuncconfilium ^Avamath
Us.QuQcj fi caula fuerit Ipafmus Iaeerti,curc- ^J^P^^^^'af}one fpalmi pr.xdicl:i in capitulo fuo.
. } ^^ufa fuei itcomplexio trigida,curctur cu /i.^J^^^iidis.6c confectionib.calidis, qux fciui
i>5c de illis^qua: conferunt ad illud,6c ad para
y nn ,cft utfiimatur timi columbini fylucftris Pondus ^.i.6c bibaturcum urina pucri,ct pro- [^^^ '•^^inam.6c ilcrcus muris pondcrc aurc.i.
i.cupA cadem mcnfura falis indi cum 4Ua calida ct cofert ei potus j baKami cum ^HUacalida; ct rertia s, i. aflas in laclc afinai, ct r^^^^^^ui confert ci, qux cft cx humorc grof- ; ^^<^aaurcma calorecuratur cum fcminib. /^.8idis:ct fcnicn ladfucx bibiturcum uino pcr iN, ?*^^>^t aquagranati acctofi.Sed fi fuerit a ca- ^ "no. /^>auipcrcuiIIonciamapoftcmafacicntc,aut ^^^n apoftcmantc,^ [ aut : ' . ' " ' ^^iacioeftphlcbotomia in primis 6c < f mollift ^!^tia tcmpcrata,] 5c tin?,ct ftudere in hoc ut Qnod fi minxcrit fani;u.plurimu,tunc (^V cum cum troc.dc kaVabcqui artificio Kf"''^ ."^^cnmM^olcis nucEt fi timcatur quod ,[Vini ilf^ L aliquid,quod inuifcctur,ltunc cura ^ w^. .P^umcumcura'' ' " ^ '
ncconfihum nicum cft,vt cum ladc in potu Ibmantur.
*I>e rememorationerernm faikntwm mmgere , confcremum in flimbus difpofitionihus . Cap.
Ipvlxcrunt quidam,qu6d quando fimus co non^n: l->^lumbinus cu mumiainiicitiir, facitmin
cui ari^^ia^"?^"^^'' [ ^ut rcmouct ] aUquicl,tuc 5" gcrc,et itcrum iUud,quod dii^um cft in cap.cu
iTr""" ^^"^ ^^^^^ [ eius,qct cft inuifcatri,conge
h: rit^^^^"^ illud quod eft inuilcatum]fccc . _ ^ ^
\Hc cx y PP''^!^^^"'-«^> tunc curctur oppilatio fada quod nominatur fircllis , ct aligil , ct immitta- ' ^ 1- 'nuifcadoncjetiamdidum eftillud. Qd turincaputuirg?,prouocatururina,ctfimilit3^^a fucrit ucntofitas,curetur cura ucntofi \\ ti/^ Pacta ucro caufa doloris prohibcn
tin!!??^^^'^^"^^^ adminiftratione ftupcfacicn- ' ^''^ nel • "-^^ inicctioncdcindccum 'Hdcfcefioris ^'^^"''^^'^^P^^ illud adminiftrcturcuraulce ct h u^^^^*i?quationis urinx acut? cum cibis, I ^erbis pr^dictis , ct quandoq.iie iniicmmur
a fi. alcarad.
rationij oppilationis groif^^ct quod didum cfl in curatione cius,qu^ eft cx frigorc ct dixcrut quidam,ct cft de illis, qua; iam cxperti fumus , ct profuit,nat luppofitoriumde fale tabarzct , ctfupponatur in ano,prouocabitcnim urina, ctfoluct ucntrem,ctdixerunt. fi intromitratur incaput uirgc pccliculus , aut fumatur'» [alcodri,] quod cadirdelccto,ctforfitancftillud,
b B-. filatn vel villus croci.
^ . - ' ,.. c B« Alialitera.
tcrulinianturlupcrcam allia,autccpas,prouo De firingis , & catur,ctponaturin capite uirgae b [coopertura adminiftutic!: ex croco.] et quando non cftapoftcma, fcd eft ^''"^'^* oppilatioqualitci-cunqucfit, confcrtinicctio irSbt^' olci,in quo lub iole morantcpofiti fucrut fcor Cap. i. pioncs albi,qui n5 funt mali ualdc, cum fyrin Q^" noconfegaargcnti.ccAutadiuucturcum infufflatio- ^"'"'^^"'"^
dB. Alia liteu nc fada pcr c.ithctir , 5c ipfius adtniniftratio cit infaciendo [ iniingcnclo]& in iniciflionc. Etquando non »»fSere. confcrunt mcdicine non cfl: excuiatio ingcnij altci-ius,& adminiftrationisalcatatir,6c inftrumcnti,quo mingitur. Etcaucne adminiftresca,quumapoikmac(l: in vclica aut in coar£i:ante eam proxime.Intromillio nanq;corfi aportemat,(S: addit in dolorc.Et fyringarfi mcliorefc illa, quxeftexlcnioribus corporib.6c
titate,qux fit in mcniura lon^uu^i"mclius quidcm cft i f [ ] illi^^^''^"? '^.ji-.
citur vrina omnis liominis fccundum ^^^. gam ] cius 6c eius amplitudincm, <^^P " , „| duram.Et tu iam pr;rcclfi(li,6c linifti »T L
] cum ccratis, Sc pi oprie ^1^^"^^^^^^^^.^^ cx olcis proportionalibus intcnrioiu<Q^|^ ^^icf^^ eo o r Dcrucnit 1 in iolh quantitas "«^^^^, .,'1
gOo [
pcrucnit] in ipfa quantitas ucitj^ 'caiP ,i>«^ virgx-,prepa.xturcqualus]r.cutft^^^^^^^^ magis lufccptibilibus flcxionis,& iam inucniri 10 dcclinationcad [ lumc: dcindc lubtin ^^^^ ^ ■■" " cxpuUione] fyringitinmcatuycfic^^q.^^^^^
e B.ad hocpei tur ^ [ fimilitcr qu;i:dam animaiia marina, ] i les q.iorundam qucdam coria animaiium Ivlucftrium^quu ali rmmoZ."*' ^^1^ modo prcparantur, dcindc ^ [lumatur cx f B. fitcxeis in cis aliquid j & conglutinaturglutinccafci , & ftiumcntura. quandoque fit cx piun'^bo,6c fiano,iSc cll bonu ctiam,5c li cl> vchcmcntis lcn itatis fiat fortc cQ pauca rcproicin^afupcr ipliim cx maf ajcuima, & m a r c h a (1 ta , a u t c u m m u l ti tu d i nc 1 i qu cfa- £lionis,6c fufionis, <Sc proictlionis languinis
tc vnius nodi,aut duorum nodoru,& ^^^^J^^zl^tf^^ ncnitad vacuitatcm vcfic.i;,& lcdatui .^^ pc ,eji«"J(il dolor,aut minoratur,aut fcniitiu-qi'^j^^^^^.j ^ 1,111(1» nctratio iam pcrucnit ad rnoucndu / j^-jt ''""^ ad vlrimu cft pcnctratio fcnfat.a:dcuHic ^^^^ virga ad partcm inlcriorcmad ^^l^^^^^jj ^.die tioncm primam in prxparationc mcntius int^rius. (^i4.im
ll^rci iiipcripfum. Hircinu; cnim faimuisdt 20 trahc alic]uiT! fi vis . 6c impcllcaliq"''^ ^^iopo'' " ■■ ilcrcfivisimpcllcrcilludAadvltimiil^,
g t B.iUius.
fortis in his cap.6c cum lioc fh ingit phimbu , 6ctuncoportet vtfitcaput ciusdurum, rotun dum,5c liant in ipfo foramina plura numcro, ita vt quum rctinctaliquod carum aliquid arc ne,autsaguinis, autluimoris grofli,firci,quod inijcitur dc mcdicina , autprouocatur dc vrina,penciratio aliai6: non cgcatcxiradione, 6c intromiilionelrcquenti,& aliquatulo fit cx ar gcnto,& rcliquis corporibus . Et quandoquc prxparatur totiMii illud ad clyllcrizandum aii quid illi.Et quandoquc prxparatur ad cxtraiie dum aUciuid cumco. Et fupcr os illius,quod pra:paratur ad hoc,vtcum co cly/lcrizario liar, lupcr^tC ] cxtrcmitatcmapcrtam
foiutam,ligatur aliquid , quod c/1 ficut vagina parua,auc vcficaconfricata lirma , &: funditur in id mcdicamcn,dcindc impclliturlccundum quod impclliturcncma:<5c eflpoflibile vthatiir cutiitclyfl:ereclcdri,quod diximusin cap.coii
tct vt !Hidcas,nccxcoriationcm ^'^^"''^^'^j^ciii^^ cundum tardiratcra, & laciliCviicai » " dolorc .
Dc ciiftHbtlone nrinx.
lUt P^'^"
A Vt fir proptcr caufam in vrina, ' ^^^^ J\ prcr caufam in inftrumcntis ur"i ^^^jj^-j;: ]aut incorporcipli"^^^-^quP aut proptcr caufam in pnncipirs J^^ ^*,^j,iu$. de in vrina,aut c(l acuitas..aur muUif^ ^j^j, Er fit acuiras, quc c/lcaufa dilliH'''^'^'^ ^^.^5^1]! aut proptcr illud,quod diximus ^'^.f?f^'joloi'^ tatis vrina:, cx iioc quod fit cius ^^^^\,r{ri-c$l' faproptcr acuitatcm in ca foircni, ^'^^"^^c'', tioncm cius,(Sc grauiratcm iplius,into ^ ^^^ji quare fit ci dilpofitio intcr ictcrK^nca ' ^^^p^if ^,/^^' lionc,qux cll: d illillatio: aut quonia o ^^^^^
cafus V4CUi .
car.Et li pra^paratur ad hoc vtpcripfum cduca- 4° uum cius proptcrb [ nocumcrum ili j-ecX tur vrina,tuncncccnc cftvt curratcurfu artra iuaattradionc exquiritcxpuUioncrii' L ^^.11^^ ^ ^
pcUit ipfumcxpulfiua,quamuis<iat ii i^c
lunraLc.6c-r[ . i^^^^^^a^^ i^-^
h B.Alia ihera. hcntium proptcr caufam ^ [ conucrfioniscau impoffibiiiratis fa calus vacuitatis . ] Et iliud c(l quoniam implctur rcaliqua,deindccxtrahitur illa rcsabco cum forfirudinc, quai c cxrrabirur pofl ip/am vrina prouocata aut aliud . Aut ingcnioljp flatuitur in co,aut fupra ipfum,aliquid cxprimes deacre quantitatcaliciuam.Quumcrgo cxtrahitur,6c acri non cit introitus,oportct nccclia
mcdicinas,(5c laborcm, & coiti^iai
proptcr complcxioncmmcmbrorunv Ij.^i^c^ \ norum,ficuthcpatis,& vcnai ivaKi_Lis^^^,^^jtcu;;,f/^^ ^,. quidcm complcxionem habcnr p^n^ ^^iv yj' jh.
rio vtcKtrahatur vrinaprouocata,autaliud:,S: 5^ tura. Mulritudo vero,qua;eilcaufa
matcria fanici,aut abfq,- finic: aut in ^^jj^ ^an^ ^ ^ porced fupcrfluiras acuta, q"^'"^?^if^illati'^'
i B. ligito,
k B. fit coUlna feu ahquid {.>er pcndicularirer pciiccris in ea ,
illiid.quod implct iliani - acuitatcm intrinicca autcif lanaordinatoru filorum ' [cxtcnfojmcdio totius cum iili'i,ira vt quu impcllitur a dua busextrcmitaribus fui.s in fparium &c concauitcm impiihionc lcui, dciiulccxtrahirur iiium, cgrcdiaturlana.& fcquatur iplam illud.quod fcquitur,aut [cll pcrpcndicularis penctras in aur aliiiuid I ^.^^ ,^ fufpcnfioucs comprchcndentia fupcr iplom!nod2!s: ^^1^"^ <^"m manica,qua rcmoucarur . j Haru vc^ ad Aquate, tp Hi ro medicinarum adminirtratio mclior cfl: , ut hii mediet iter fcdcat cgcr fupcr cxtrcmiratc.n caudc luc, 6c ca,& lup illud comorimar anum fubdcntatum rctro , 6c clc^
applicerur ma ■ . ^ , . .
nicuvfeuresiS- uctgenua liia parum viquc luprainguina,cum bi corinuata cu apctriouc iutcr ca,preccdcntc balncationccius qua nun-.b. fiat cum tinis molliticanfib.<5c ipfius cmplallratio.c^m aul nccum vnguc.uis , &cmplaUris moilificantiwcjtur > biiS;dcindc intiQiwi.ttatin: fyringa uma ^mn-
nis cius, htproptcr ipfius gi"^'-*^^^^'^ P^^^^i \/ ipfa comprimit laccrtum ad ^P^''.m j . Aut^ ^^^^^,.^ quamuis voluntas non vocct adiU • ^^.^,ojy
caufa propria inlaccrto ^ t C ^ilific^f^^
]ficutcaniolUi,er^';':^ f fuperfluaj cum auporc,(Sc "-^^^^'^^^^cr
fus,ficutacciditctiamano.Aut P^^^rtisA'^fi
ma,aut proptcr malitiam conip^^^^^^^^^dc^^ ^ bilitatcm incipicntem in co , aut P -j^jumf g J/ ad ipfum in principio
rc:^Y proptcr illud cius, q^^.Ltiif • < tur] vrina: cius diftiUatio "^"^.^'P^fiuquando acciditci dcbilitas, dcbilU^ ^^j^jjifaf ^ ftruclio fuper meatum.5c cum ^^^^ oiii'^^^'!fiJ folutio lui iplius,& proprie qiiiy^^^^rtaaii[^jj^ catcilacertusuentrisindcbilit-i/^^i .j^ fH^^^ cauft uefic^ i autgft dfbiiitA^ (^oi^^^^
Fen ip. TnSt. 2.
l i,-.., **'"Pl«ionisfrigida:,&cftilIud,quodcftplti '^T Vrr''^'''''''^^ 'llud clVficutdiximus in co,qui h ' r icongelamr] 6c diftillat vrina ems. Et illa c5- Fiexio,5c h^Ec dcbilitas gencrant diftillarionc ''i^i.Bduobus n:iodis,quorum vniis eftpropte *c^,qu6ddebilitatur ci rctcntiua , quare non
^let retincre omne parum comprchcnrum onecaggregetur pUirimum j quarepcrmitti. ^Uoeavtcurratjlicctnon adlk voluntas. Et ^.'^,^^^scft,proptcrcaqu6d dcbilitarur ci cj^ Jo PWiima.quarc non cxprimir vrinam nili paru , r^^cxdiaillationcpcrmilla dilBculrati.Et qua- Qu fi^ fit hxcdcbilitas in rcipfa: quando. HMC tit propter communitatem mcmbrorum^ du^ M ^^^^^ eam,caura 4portcniatum,3c al-
^^^^ellctjSc apertionis in rcnibus , & qune funt ^ eoSiQuihn's rommiinicat vcfica, <5c laedi^ am. Etqu^ndoque
P^^^r eos.quibus communi ^^^^ i^^quod currit ad ca
cftvlcus; ncrev
U ve(ic4,6c fcabics^quaic no v^let rcti
^ y^f n a m p rop tcr ' do lo rc m . Et qua n d oq uc * Q ^nftillatio proptcr oppilationcm mcatus int^a^^'^ apoftcmatc in ipfo,aut in matricc, *Sc ali p ^ [ duro]autUpidc,autoppilarione ^,^^«um non eft oppilatio complctarpot^ ^JCcft ncirurspvt ingcnictur ,& cxtrahat vri- ^^'^ paulatim.Et quandoquc ht cauia doloris ^ca: proptcr vlccra in ca,rccundum quod di imus in capitulo dilftcultatis vrin^.Dc dillil- ^^onc igitur vrinxcll,cumquacftdiftivulras ^■P^.^c^ctl, cumquanoncadilViculras,acdc j '-^karevrin£e,citcum quacilardor, «Sc do q^'a ^^^^^^^>cn qua non cil illud.Et uidctur, ^l^odfiat plurimum dillillationis vrin^profj^/r^u^as inuoluntarii cxitus, 6c proptcr cail ^ifticultatis,6c proptcr caufas ardoris.
^^^^^ffnant aliqui unna Hillicidim^de quo hic agitur r ^ ^^^^lir^nvHrltm uocanty idetn cum ardore uanx, ef-
^^^iim,quum ardorffpein ftillicidio ftt,noa tamen fem
'^^^quein ardore urina fimper guttatim emingitur^qua ^^^"nunquam ob doloris uekementiam id accidatj co Htiidem natura ut lotium excernat , fcd eade?n ob Im p^l^^^-^^dincm^a qua nimis ojjenditur rurfurn fe fe con 'l ^^^^- ^'<i>i^ afic&us cauf.M, fi<ina & curationem pul
\S ^'^^hor noHer eJr hoc & duobiu fequcntibus capiti
^i^S! J^i/'!^''!'*'^^'*^^^^ pete qd. Jeloc.af& 9-& 7- ^P^^ >6. ' ^ T^auliinA /; A jot\unM /;/» \ \ .(/-r Tralliauuri
lib 6 '^'^^^^*^ ^^'S' Aetium lib. ii Tralliamm 5
I If
'^f^pgnts, Cap,
, A ^^^^i"natum quidcn:),& oppilationis , & ^^^' lior ^^^^^^"^^^^ matcriahum,^ dolorum,i5c a^ iam^r"^ P^urium. [ corporum] & diuifionu tiisc \ -^l^^^^ figna,6c lciuith fignumcomplcxio loci ^ excolorc vrinc , & iniiammarionc pl '.'^^.^^tecellionc caulaVum.Hthgnum com ^ tie fngidecx colore v rinc, & inucntio- (5p ConV^^^'^^'^ anteceirionecaularum. Et figna Vtn.I!!^"^^ iterum nota luut, (Sc non oportct
» Proiongcm fcrnioncmin «:is 2)e
lui?-^^^"^^' itcrumcurationcm omniscapi ^^^^^ le lui^ulartav'Lpuram.J Y<^i'^i^^ ^^^^
Part 330
KgritudoplurimumacciditcaufafrigQris , caufa paraly(is:6c plurimum curationiscius , cftcur4tiocalefacicns,conftrigcns.tt omnis , qui dcficitintolcrantia vriniE,iuuatur amcdi cinis dcfidcrium cocundi facientibus. 1 1 dc mc diciniscbibitis facicntibusad illud, funt thcriaca,& mithridatum,(Sc hicraGalicni.<5c anacardinum,&tryphcra maior & clc(n:uarum dc thurc&tryphcra minor c5fortatacum anacar dino,aut fagzenea,commiftis cumcaaliquibus ftypticiratcm facicntibus b t [ j ficut
funt grana myrti & ^ [ cuppulx ] glandiu m,6c quc funtillis fimilia- Et itcruninaiturtiu m iu iiatiuu cft,(Sc adminiftri^tio alUorum cft iuuati tiua:prouocat.nrVrinan) abfciflam, & rcducuc cam ad illud,quod ncccflariuni cft.Er dc cxper tis funt piluLc alhafcccum pyrcthro.Etdc cis, qux cxpcrti fumus, cft vt fumatur my rob. Kc bulorumtorrctadtorum parsvna,& bccnalbjl pars s.Sc calamcnthi ficci,& granorum myrti, 6c fandaraca;-(5c myrrhe, & olibani:6c cyperi , & macis,omnium an.iii.p^rtis. i.& gariophyllorum pars. s.cnul^ J [ aduftas ]& gianorum al mahalcbparrcsdua;, 6c conficiantur cum mci lecmblicorum,& rcfcructur,& bibarur.Confc clio forris:myrobal.nigr.& kcbulorum,& gaU omnium an.pondus.drach.v.myrrhx,& ca ftorciamborum an.drach.j.&.s . Kar4bc,& cypcri amborum an pondus.drach.ij.& s.olibani,& granorum almahalcb amborum an. drach.x.conficiarur totum cum meUc,& fumarui: cxcofccundum aftiduationcm pondus.aurci j.Et itcrumcymini,ccntaurcx, & origaniomnium an.pondus.drach.ij cum aqriacalida.Et iterum granorum myrti,& glan4ium,& corji cis thiuis,& cymini carmcni omnium a.pars. j.& dofiscft drach.iij.cum vinoantiquo,Et itc rum myrobalanorum Kcbul bcllir.& cmblico torrcfadorum omnium an.drach.vij.corticis thurisdrach.v.granorum myrti.drach.x. [ jnuoluatur ] quoricsex/iccatur 3qua,in qpa cxtindum cft flnrum ignitum multotics, dcindc coaficiatur cum rob myrti.Confcdio alia.Recip. granornmmyrti partcm vnam, laudani quartampaitis.j.^ [frudus heyroj partcs duas, conficiantur cu co,& fit dofis cius aure.vij.Aut foliorijmyrti,etfolioru alcann^^cts [dadylo ru] ct thuris.ct balauftig,ctgiadiu oium a:qualitcr,bibatur quantu neccfle cft cu uino. Et itcrum cohfcdio iuuatiuact conucnicns midui in lcdo.Rccipc vniufcuiufquc my roba Kcbul. ct bcllirico,ctcmblicorum an.drach x.glandiu infufarum in aceto die ct nodctorrcfadaru , [ folum] ct fandarac;£,ctcypcri,thuris mafcu li,cnulc ficca:, ftoracis ficca;,ctcoralli omniu . ^n.drach.v.myrrhx drach. jij.conficiantur cfi mcllc.Et itcrum mcdicanicn fortc Rccipcca- (lorci,ct my rrhe,ct alhafcc, ct cuppularum gla dium,ctpyrethri omniuman. partcs xqualcs , conficiantur cum aqua .myrtihumide,ct fit dp fis-drach.i.' [ ad manfionem . ] Aut bibat rhu^ ris ct olci dcalcanna amborum an.drach . i. ct dc ciirarionibus lcuibus c ut bibat dc fcminc k [ portuiacc ] pondus aurci. i.ct farina glandin iuuatiuacft , ctpropriequando infunduntui: gladcs 1 a^cto fquillitico dic ct nodc,dcidc fri ^uturlupcr tcftam,e£ bibitur ^;xca.ctvliimu,tj
bf B. &CQDfot
f B daayli hci run .
g B.Alu liiet^ roynhx .
h B. de pf r Alia liter.i.pol^
fonim .
K li alch .-hule
J tR&u*rom fumitur^eftpondus.drach.xJ tC
Hcus madefaft^ «om olea.
] & itcrumcy
peri,(5cthnrispartes ajqualcs , dc quo bibatur omni mancin ieiunio aure. i Et itcruni nigellc &r(m. rutaj. partcs cquaIcs,6cl]tdofis m 1. Alialfa. j* ufquc ad drach. [ ii.] Et cnula cfl: compctcns mcdicina.Etolcumdckciua iterum bibitum, &inundum.rtcontertci mcUis aHumptio fe cundum afiiduationem.Et ad (cncs quidcm cfl:
mcdicamcn auiatiuum,quod rccipitcaflorcu, lo cics valde tcruiur.Er diacyminum & opium.6c Tcmcn hyulquiami albi,-& fcmch rutx:bibatur txco aurc.i.cum unc.uini.Et qua dofupponitur mumia diflbhitain (hmbaco in ano,& diflillatur m uirgam facit tolcrarc urinam.Et lunihtcr comcltio lituum cum olco .
ficci ] drach.!fi.& curatiir curadiabrfis.Et fcinditur fitis pcr illud , quod tcnctur ino^ ex mafal , & fumach. &nucIco t^^^^^^^^ ^l^, grauisgranati. Frie;idoaatcm cnrationcsp didein cap.diflillanonis. & itcramcypc"^ ^ acori , enule, ficcx , mcduiliu S'^'! 'IgfJ • omnium ana drach.ii.myrrh.T,drach.ii) puhus,d [ qui fumitur Hccus. | 6c diacyii^i'^^ cfl: valdc iuuatiuum,propric quando ciu^ 'P^
2)e muoluntano exitu urina.
Cap. 13.
fcrtadilludepitiicmatum , Kad vltimu'^ iuuatiiium ci,quod cfl in mcmbris "'7/^'^ ' frigorc uchcmcnti.Et cx cis qux fumcrc inpotu.drach iiii. thuris: ^^^^^^^^^q^. inuohuirariam urinx cmiflioncm- -^^' H i dus.arac.n.mahalcb.Et olca cahda jj,, ^ cismufcho & aflaAcaflorco, &ciipioi'|' & flmilibus.Confcclio clyflcrisboni.l^^^^'^^^^^ l
ESt ut cgrediaturabfquc uoluntatc. Etpluri mumeiusfitproptcr (upeifluitatem frigo 20 halcbpondus.drach. x.dccoquafu riSj & molhficationelaccrti, & dcbihtatcmac- lih rnm forWn^tt- noflnuam in^^^^? cidcntcmci 6c ucficx,ticutaccidif^ t [
a f H.infincaegn;udinvini. Et
rcMcoru , cx cis J in rcnibus,(5c
eit vinu fubtiie, fortitudincm virtutis attra^fliuc . & quando- *Srncmel ^"^^^ prc)ptcr caliditatcm phirimam attrahc tuuoi .
[ aUiafcc.hbi.cypcri pondus diach . ^^^\.,qi • ■ • • ' •^ . ^ . - ini^^^'." .
hb. aqucccum facilitatc poflquam ^'^'^^j.jtqiia
tem ad vchcam rciudationcm a corpore.Et de
caufiseius,cfl: rcmotio fp6dyhum,quarcacci- , yiuiv.-
dit nocumcntum in lacerto,& non potcfl con farium.& diCrumpatur in cis "^^'^"V «cft^^^
ndoquc cfl inuohmtaria & clyflcrizcturcum cis,& oleumdcD
dic & noclciouumquc cx aqua fcniani- ^^-^j^ titas hb.i.colcrur, & fundatur l'i'P^^''^'^^YccOtum cfl iplius mcd ictas olci iilanuni' <x ^ quatur , & adminiilrctur olcuiu m ciy j gt»/ Aut liimatur aqux pars.i.& olei C - bral ^J^dclKu & aueUanarum & pl^i^^y^^^^^^ualcs/ harcc& alkadraj & ahiiahalcb partes «q^^^^j:
qucmadmodum cxillimatio ^*^^^^ J^^fchi
c fi.declaratuR)
ringcre cam Et quand cgrcJiio vrinc non proptcr caulam in ucfica y B. & laccrto,& vrina, imo proptcr^ [fl:ercoris ] coarctationcm comprimentem omni hora,&: cxp ri m i t: q u a re cgrcd i tu r vri n a , ficu t ad uen it prxgnantibus,& ilhsjn quorum ucntribuscfl: fcxplurima, & habcntibus apoilcmatamagna in mcmbris liipra ucficam , non crgo indigcs pofl: ilhid,quod [ didum jcfl, vt cognoicas
tc ualdc*.
Dc miSiu in lcBo .
Aufa eius eft molhficatio l.iccrnj t^j^ye.
C^A • . ytr
> doqucadiuuateam acuitas vruii ^.^^^^ j^
ros quidcm adiuuat ad ilhui P^^^^J",j-it
, . , fomno.Quum crgo mouctur , exp; ^^^^^
ligna , & kircca faciic fit cx cis , quaj prstcric- 40 natura , & occuha voluntas ^^^^^^^^^ijmiflCf' ^f/ runt. anime ante ipforum cuigilationciu-^.^,,rLif A
go fortts tiuntp& ^ [ confortantur,al^ ^^^^j^, fomno,& confortaturlaccrtus t^-^^^
EH & in diahete inuoluntam mi5liOydijfcrt tamen ab eo afj'e6lu4yde quo hic agitur.E^ hir ex ucfji\€poti(jimum nfolutione , fue oh frigusfiue oh aliud quodpiam uitium neruorum ad eandcm te7identiumyquumin diahete affe- Bi fint renesyunde & diahcti cbimi&a eH fnis , alia , in hoc affeSiu non funt . Vidc (JaL 6 . de loc.afj. Ae-
& j non mingunt.
De cura .
> Vraeorumefl:cura cius, qui
«p.4 j. tmm lib, 1 1 •& Taulurn lib. 5 .
Tfe cura.
Cap. 14.
Lli,quieftcx caliditate,& cft raro,confcrfit mcdicinx infrigidantcs flypticce. Etdeillis cfl: a [ puluis, qui liccus inorcmaiiu (umitur huiulmodi.] Recipc coriandri,ficci, roiarum rubearum amborum ana drach.v.lpodii.drac. x.feminis laduc9,& fcminis portulaca:,amborum ana drach.xv.boli armcni drach.v.b f [
] camphorx.drach.s.gummi podus.drach. ii.conficiantur cum aqua granati acctofi.Et ite rum Karabc,& boli armcni ,& myrobalani ni gri , mcduUxglandiu ct lcnriij cxcorticataru , omnium anapondus drach.ii. conandri tori.&flTuf eiuc. rciad:i,in atcio politi.diach.i.cidoli* ^ ipiius
ficationem vcfica?, & diflinat'^^,^,ai. ^ 50 n.t,& inuoluntariam ipfius cmn'| ^jjnla.'!^ proprie medicamcn dc myrob.ciu^ ^^^^^^ . ftoracc.Etdcvnguetisolcumdebeo^jj^,^jjctiJi Etcum hocoportct,utdormiant <>^^ ^^^ji bi^' cibus,ut allcuietur corum ibmnus , ^^^^^ {c^r^ bantaquam plurimam, & co 11] tii^^ij^ius^^'
fos admingcndum. Etfortaflccu * j,..
a B Tuffuf ifWus <le/ciipiionis .
h fB.balauflij
rum,qui iniaginatur quafi vocct eun^^^^^^^ jpi^
pulfiua,et fcnfibilis ad niingcndnji^^'|J^"jd li^^^^ dormit,quoniam conucnieiis '^^ u ,
ut in co mingatur , & confucfcit ili '^.^jiiu locusillefucritinucntu,s,a [ curctLibJ js,''!'^^^
trine & curlu cloacx & tcdurc ^■^'^^'nlUii^^^f • • ^ • ■ • • :altcrctir -"as»
indc ] claborct adco,doncc altcrc'- .'r^^^ ^li bricct in iplo orarorium & habit^» ^uunj^-Ij.^ r illud in imaginaiionc jcii^J^J|tc
& hgctur
dcfidcratpcrucnire adillum l^'' ^o<rl^''' nicmoiatur ui imaginationc i^^''"^ ra^''
rriis J?^^^ ^bco,quod fuit in ipfo^tunc <^ [abftergit H^'^ j^^^^^^^^^i^ntanacius illud fpatium occultum ftaf ^^^^^^'^^^ 0 & accidit ei in Ibmnis vt ftct IS. .^'^^^iiacum i[iaobedientia j virtuti$
Om ^'"'-^pii^gianaium, tuuns , myiiucc innmni parres a:cjualcs,qnaj omniadccoqua
^ t! j^^^^f^^^-^^i^i^c non moratur qui n cxcitctur , ■ "^' ^n^^ iiiisquidcm , quaicxpcrta iuntad illos ,
cum viao quantitatis.unc. iij. viqucquo rc hendi & retmendi uim in diabetcohlcdi aitlquod & ''•^<^*Pj/^;,^'^^^-i-^coletur,6c potcturcumpundcrc, loi^^^/ii'.^.'^^'-^^ ^ - < ..
tur d
J^acli j.olci myrtini . Etcxiftimaucruiuquida mi? ^I^^^^^^^^^^^Hccantur rcncs lcporis>.6c luyj,||-^.!'^^^^<-^ispars i.(Sc ilmancthi pars.j. 6c pyjj^ ^^^^»*^ ^'^mapii.amborum an.pari.s.&cftdo ffia^!^^^ Pondus.drach.ii.(5c s.in vnc.i. aqua; £W gi^^^^^^^j^^^^tHaldciuuatiu Etcofcrt Htc^^^f*^^^^^ lcporis nutrirum J cum vino» Ctac'? ^'^^^^ ei troch.fiicli cx maffajin quapo rii«? ^^ittus fiiiii columbi^cum aqua frji^ida :
^ffeSiHsquem diabetem vocant,fymptoma cfiem ex^ cretis & retentis teHatur GaUibJe.diff fyrnpt. Scquitur Gap.vlc. uero idfymptoma aliudyoffcnfam.f rermm-n&ionem , hac uerb morbo fuccedit.Ambigat autem hic quiff iam , pri . mum quidemyqutz nam renum a&io offendatur.fecundo an etuefic£offenfiodici poffit.Sa?ic Oai.6Je aff.loc, attra- *•
Idem tamen prmo de crifium,& rctcntruis c3r alteratricismiumefieaffirmat.Quodad fecnndmn attiynetyidem GaL eir iam citatis lotisyiar pajjim alibi, renum hoc maUtm cfic afferit.Fide.tur tamen id intcr uefic^e affe-. fius numerandum,quum urin^ contcntio & expulfio huimfmtparncuUa^tioncs.Hmcrei aHipulari ^ui, uide^ Sur,qu} in fupcrioribns,quum de rcnum affe^libus agerct , dc hoc nihiLFcrim.funt in diabete Ufj: naturales retium acHoncs omncs,& attra^rix deprauata, quum magis at^ trahant qnam opportunmn fit,& retentrix , quum Hatim
^ftinf^-*^^ ^ifimi:^LAutcx vinoin iciunio quu »9 quodattratinmcn.dimittant , unde & aCfio cxpelicndi ^j^.n ;.'.*S^datum.] Et quandoqucconfcruntei ^ 9^iacum mcdicinisrctincncibus vrinam, ^'^ieclio carum in vclica .
ESt vt cgrcdiaturaqiia ficutbibitur in tcm-
huic contraria augetur , uidetur etkm obUfz (ilteratrix, quum ob paucar/i ad rencs rnoram taiis ferc potio redila" tur ^qualis eU hau^la.proprietamcn alteratrix hac renum facultas L-cfi non eftfft probc aduertas,quum non alteren tur qutx. cpotafunt,quia non contmentur, alteranda aIw^ qui fi per debitum tempus fcruarctur.id qmd in caufi fuif fe arbitratnury cur GaL 6.de loc .aff.de alteratnce nonme tmncrit .^ldde qubd uis ha>c potioties aiterandi,non renum
^grit^r •'^'"^ *!^'^ ptoportio quidcm huius ^ fedipjius eji iecorisfitayt nonfitispropricUdirenumal
Pj. ^^'^!'^^sad cbibita,&:ad mcniDra llia , cft tcratio dia iiidcaturindiabete,quamuis,utiatndiceba^
{^L,,^i^^^.^^^^^^i^"fcitat^ " tia ^^. & (Imr ci i n grxco alia nomi
cos ^^^^'^ ^'^^^^tes, dicirur quandoquc diplatq^/?*"*^ "^'■^'nis , 6c n<3minatur arabicccircui- ^t di ' . '■^^^*^^^^olcndmi,j & iubriciras rcnum. buo '^.^!^^^^ iioc accidens accidit lU-
tnws jmmutata fereea excernantur,qu£epota funt, Et fi uerb,quod in fccunda dubitatiotie dicebatur , excerfimdx urinx afHo ucfic£ eji , non tatnen frequentior hac niiciio msHitiumfeqHit!trffedrenum.imb uefica fuoprobe mune refungmryquum materix copix a^rauata,exnaturaLi in
* ^iituto idquodgrauat,excernat. Vitiutnverbin renibus
tarc fa -^^^^^^'^^ ^*^"* naturalis non cum voUl eji ipfis,Ht diximus. Qjiamms etiam ^uic, dum de renum qt,o •^''^^^ ^.^li^i'ieiras inteftinorum paularim , affe&ibus ageret , nihil dehoc memitieru ifatetur tamen J^lQ cl^^^ ^^^'^ ^'^' lenfus,& voh]ntasv& iftc fcr hic cius canjam affeaum effe renum.fcruauitque is dedia ^^'^rir/!f ' ^ habcns quidcm b beteadhunc locumtra^atioticm,quoddeurinsi£Xirciio
mcatuum<5c rrannrusjlirit:qua nibus hic agitur . QHodfuperesl de htuus affeaus natura ^on ^ ]7^'^<^n <ariatur imo mifigit,ficut bibit, & curatione,d€ quam feqnenti capi£e,adi yletium Ub ^iaDeris^ a^l^^-^^^*^^'^ ^^^'"^^^''^* Etcaufa quidcm i » .T ralllinumLib. 9. TaHtusLib.^.G.d.6.de loc.aff.^ li tiife (poiirio ren um:aur proprcr dcbi ALiuarium iJe cauf.uritiarurh
ticai .•^^^S^^^^fC""'»^ diiararioncm,6c apertio 'li ^^ntaT^^*^^^'^'^^ mcarus:quarc non adunarur .0^, .^^^^'^.qua hgaturaquofttas in rcnibus,ct 1^' ^^or • tit ilUid cxfrigore dominante c hui/^^' ^^';^^'"^^^us.J Etquandoqucfacir il' fi.i,,^^^^.^aqu;\; frigida; aut obfeftio vchcmcs iierii*'^*^^^'^ ^orum pcnctraatis, autproptcr vc- ^ativ^^^'^*^ attracfiu,t proptcr virtutcmcali- ^^^ia!v^^'^^'^^^^^'^^ cum marcria.autabfquema nesatr ^l^ iilua,quod eft piurimum, quare retoi^.^.J^^^^^^^utabhcpatcvltra quani illud,quod ;ib hcD ■'^^' expcUunt illud,dcindc attrahunt iion e -^^^*"^ hiTparab eisquxUmt ante ipiunv, tatis.x!^^^ c<-^ftarillicartra.d:iO continuaaquoli
tcap T. cap 31. Cip.i.cap 4.
Ve cnra.
Cap. 18.
Dlabetcs quidcm quumaccidit, plurimunj accidir ex caliditate ignea , qiiaproptci: plurimumcurationiscius cft infrigidatio , $c humcaatiocumfrudlibus,6coleribus & robub frigidis de iUis,qua: non prouocant:
funt lacluca, <5cpapauer , 6c quiciccrc inacic fiigidohumido, 6cfcdcrcin rina aquefrigidx tamdiu,doncc.' [ forraOc congcletur, ] ^ic a b Tchemftitr lcderur fitis eius,6c infngidcnrur rcncs, &c fojr «iiWgtdetar . tes fiantiaccrticorum.Hrconfcrtin eaodora' recamphoram6c ncnufar,<5c fimilia dcrcdo
^atis j^. / ^^^'^i uiic aura.u:io cuiuiiiuct^A^iiv."» *^ »'*»i"P"uiani oc ncnurar,oc iimnia i3crcuo luu^l^j^^^H^-^llio^oc tu fcis,qu6d quandocxpcl lentibus frigidis et dc illis,qua: vaicm adhoc ,
^^if^ v'^"^^^^^^^^*^ quddoque pcrducitad •iUcii,^,^J;^'^'icm 6cad cthicampiopicr muUi-
^ttraclionishunv Jitatisex corporc,
Jctip^ P^*<^'hibctm- abco,quod oportct ipsu tuiil' J^^^c^uperfluitatc humiditatis pcr pognaco ^'^^^^^^ii^^^ra ^cis, 6c cognofcis ii- ^^^^qu^ diaa funt,6c lcda viquc ad h.ic
.cft dor mi rc,6c occupat io a firi b -f [ ^
]cft rcgimcnantcccdcns,quareopor- LlnC^s!^^^' tet ut^ i occupetur,laltcm ] Ihmcndo in poru c «.imeniamr. fupcrftuitarcm aqu^.Et mclius,iiioeft,vtlumat in poru aquam frigidam valde, dcindc cuormat cam i 6c itcrctur iftud in eo . Etoportct, ut conucitatur a-iuotiras a rcnibus cum uo- •jiiiitu,'6c ludorefoiti.Etiiupctaci-io parn.s al-
4 ».untM5.
qiiofitas cius ita quod n on aggregatu^; plurimum vrince. & cft afrociatusknjtan J.^.^ rx^quarccft bonus Nam mclior res dup ^^^^ nis ciborum,quos fumcrc prxcipiunf"/'
fmt talcs,qua'tcnus comirctur cosl^ni turc,&confra<flio fitis.Etde inis,qu2:ip"^^^^ fcrunt, funtlbrbitioncsdccandaruiiA
Kilth hordcY, & almiraiCat 6c alul/cif ^^^^.^Ji qF.p'j j
quodn P.^rj::^^
e S.cueumeiis.
t' B. Alialitcra. bilidtur irta abl tjne.
g i hora eius ContcrOt cis , & feiljnt litim co tu, 6( liufik ems Cil (.iuat:iu.s dua rmntoiylarom, h t • confcrt ti<>,'vlc(l..C (uiin t(>uim)& cx t'$ uua luuaiu tos liiijtf diciiure, vt mtuncfantur triaoua in jceto dieac oode, deinde rotbeau tur .
i c fiat focha cx farina hor {lri,& ai|ua la> itis accofi , de quo exti actri ell fr»uiyru coilata polt infpiir-cio B« fi» IjCtts aceto(i reireietui fa 6i<.tocha mulio lies ex ro & co leti!r deindc ad puniltrcitir focha tJ^ farma, hordei, & i]uoties xeireratur hoc eft tnagis fn^idum, &.
k— B. 1 B.
t« B.faniJi. n I^.Aiia liteta. & fi reperiutur rx fioiibus . o B.iorjEttccn
chatim,cft cx cis , que confcrnn^pcr dormitationcm virtutis ab inobcdicntia^' Caqu.x] & dcfcduciusab attradioncitcrum. Etdcillis , quae opottcr ipfum dcuitarCjCfl: labor dorfi,& alfumptio diurcticorum . Et lcnificatio quidc naturceconfcrtcis, & fi non cumaliis , laltcm cum clylkribus tcmpcratis, plurcs nanquc corum cxiftont ficca; natur^.Et quandoquc indi
gcnt phlebotomia in principiis cgritudinis.Et quandoquc ponitur cum cis dc cbibitisiuuatiuiscfilac,dc quocxtrahitur tct butyrumjacctofum, infrigidatum , 6c dcipfo r; mclius cft illud,quodcft magis l'pifium,&: pra prie,guod cft cxlaclc ouino. Et aqua cucurbitx aflatx,6c fiiccus*^ [ cin u.] cum plyl. & aqua granati acctofi,6caqua mori ,'6c aquaprunoru, (imiliahorum.Et (int potus huius gcncris,6c * [ corum fraclio cum ] aqua quanrum pofifibi lc cft . Et rob mcntc confcrt cis valde , 6c aqua rof imo fucci rof ^ [ unc. i . confcrt cis fcdans fitim eorum , 6c dofis fit quantitas rotylc unius lartis.] Et itcru aqua difiillataex ladc vaccino fubtrado butyro,aut ladcouiuo acctoib extradto buty.ht [
Etdc illis qu;t nos cxpcrti fumus ad cos cft , vt » [fumatur alfocacx farina hordci,6c quotics conturbatur,hoc cft magis frigidum,quarcjbi batur infrigidatum . Et dc mcdiciniscxpcrtis
imit troc.dcbalauftiisibcundum hunc modu ^ ^ ni'- -
Rccip.acacix^pondus.dracll li rofa.drach.iii.^ ?° indccalcfiat corpuscius cumuc"^ 'j|j|fjnii
[ boliar.drach.iii.] gummi.drach.i.dragacan- rir^t^c^,
thi.drach.s.bibaturcum mucillagi nc piyliii, 6c aqua frigida,6c cum aquacucur.Et itcrum tro ch. dc fpodio cum aqua cucum. i [ aut citru. aut [cumaquagrana. 1 ritcrum lumaiiu-fpodii,6c terriEfigillatc,6c cancro.iiuuialium ad'j~ fiorum,ablutorum,omnium an.pars.i. 6c lacc^- tcrtiapartis.i. 6c lcminis papauc. 6c fcmiuis iacfuciuamboruman.pars j. 6c s. aggrcgcnrur cum mucillnginepiyiii) , 6c informcntur inde
quandoquc ponitur cum ^'^^ '.M— • ^ 'tnatu b Wfoi tct [ conftriaioncm.^ [ quam ipli dmis ,pl<|j' i rx] 6c-^ [alcsfidabcgi plurima,6cping"^^ f^^lS^ carnium ] animalmm,6c gallina PJ"S" ,^,^1' W^<!£1: pcdibus.pcdcs vaccini, 6c pifccs % [ aceto prcparati ] fi lccuritas acieit ^^^^^^ fiti.ct lacciuinum dccodum c^n^^^" jj^j^ja il ^ \ aquaconfumatur,6c aliquid dc ^^^^^^^^cw^o V ia confcrunt cis et oportct ur a fru^^ diantur,in quibuseft infrigidatioA ja-
>rouocationc ficut l»»if ^■), " on'-isiiditatcquicunino^ .^^jt
6ccuiuspra:fcntianon^^^^^^ uobis,rctulit quidam fapicntum anti 1 .^^^^, 6c dixcrunt,()porictvtfit fubtilitas j neri- ' damfitimcius : dcindc fi)luatur ^^^^\l^\isdc bus aliquotics,poftcafoluatur cump -
tascumpr ftum autctn a frigiditatc , qui cum uacuaturafiti
aloc.xi numcro, quarum ""'^^"J^jJiis^&if^' ciccr,dcindcdimittccumtribusdie [r
rctur rcgimcn; dcindc fac ciim "^^"l^jljiiiia:'^^ cibum cu m raphano,6cqux funt cis, .jdccalcfiat corpuscius cum uento .^^^^jj^u nantur liipcr ipium cuaporatioucs, ^j^uangationcs ctproprie cxtrcmitatcs cu • ^j^^^ic
doquc ncccflceft tibi vt utaris iuP^^, .^i,ib. <^^^ dicinisrubiiicatib.dcindcquicicatai i^^,^iia-
bus,dcindccxcrcitctur cum cquitan ^^jic-
li,ettempcratafricationc,ct p»*^?'^' .piatut^^'
mitatibus cius , ct in finc cius P^'^ Zuin •
balnco cahdo,ct bibat uinum odorii
Part 331
De multitudineumiZ.
troch.6c doliscius fitficut uidcs.Et de cmplaftris,illa,qux*nunt cx mcdicinis , in quibus cft infrigidatio 6c conftrictio. Dcicriptio cmplaftri . Rccipc [ atripliccs J 6c caprcolos uitis " [ fi iniicniatur, 6c dcolco ] malorum 6c cydo. 6c zaruraliquid aggrcgcrurad illa. Etfimilitcr ^.[ iulaj 6c nbcs, 6c agrcfta,5c virga paft. 6c cor Tic.granat .rum, pcrmilccanfur omnia pcrmi ftionectnphftri,6c adminiftrcntur . Etdccpi-
MVltitudourin^ cft ^^ccunduiTi Jll^^^ii dc quibus eft iUcquifiticcun^t ta^
tam diabctis,ct non iftius,cun . tum,im6illius,cumquocftfitis>^"^^^il.- ,^ tur,ct cgrcd jtur aqua ficur hibitui''^^^.^nes ^ cum quo cft fitis.ct non funt dfip^ betis, ct cius uirtus,ct dc iUis ^^^ffjo^^^.c quafitcuranduiii,etfi.c^ta,,^uriJ^i
(lione ciiiplallii,& adminiltrcntur . tt de cpi- eft fitis dc qiia lit curandum,ci ^.yitas "Vjjj^
thcmatibus,illud,quodRccip.aca. dracli.iiii. 5° cuitas eius.runc caulainiplc"^" ifjnO
lcutl-ciuilU.n [ ,,iari^«Sl<
]illiccaufa.-inuo!un'j„,]P '>)
= c[ftigid..]^[Frig->i^^^^^^^
p B.lafterecen ter uiulclo .
thuris.drach.ii.lbccibarba: hircinc,6c laudani 6c ramik.omniuman.drach.ii.galiarum. drac. i.terantur.,6c conficiantur cum aquamyrtihu mide,5c liniatur cum co.Et de clyfteribus forti bus in haca:gritudinc,cft clyilcrc bonum faclu cum laclc, dc quo cxtrattum cft butyrum , 6c cum iuccis frigidis ftypticjs pra:didisi cmpla ftris.Et quandoquc fitcnci-nacum [ clyftcribuslenibus,ficut quxfiunt cx f(cnugra;co,J 6c
aut ulcera ficutlciuifti/ rintbt
fionisurina:^ Lingiucc.j - ^'"yi^Q(ii uocat multotics,proptcrca ^^^^^^^,0.
ratur.cuiiis-t^Yiccat^:!^ ubtiliatur.6cilluis.cuui^ Vjiili/;' t
:tyroptcr'ca quoTi calcfacit u^nt^^^^^^ n^nl^^l nuidc urina minoratur.cuius cg ^^^tUf
fiio,muitiplicatur urina . ct la ^^^^licii^f^Q^^^ cotinuantur in hoccii illis,quii^ ^ini^'^ c^^^^
olco dccucurbita, 6c olco amvgdalino. Cibi iamquidcmpretcriitcuratio^". qi
autcm corum funt illi,qui nc;n iunt vclocis co uerfionis proptcr liiam iLibtilifatcm adcholc ra,aut proprcr iLiam iubtilitatcm 6cpaucitate, itaquod hantvapor,6c rcloluanrur,6c cxficcet cgcftioncm.Etciusquidcm cxiiccatio quando quc fir pcr conuerfioncm, aquo firatis ab inte- ItiiJs ad rcii^-Sjimo ii cft lubalis, iclbluitui a-
ct dicam hic itcrum curationcs c
frigorc . Dico crgo 9 oes ^"^^^.'^^.^funt'''^^ ad coitumxalcfacicntes, iu^'^^'l jVor^'f ^t^^' habct n>ultitudincm urina; cx ^^T^j^iCH' -pfi^ rc oua ibrbiliain icifinio i^i^^^^^L, ^l^j^ mcrc gcncra ladis coda, et ^^^^^o^^^^^ct confcrunt itcrum cft dccoctio g ^
Fen. igi
iolciii. "'^Pirorum ficcorum,5c dadylorum [
. ] omni dic vnc.ij.itt
cmnio. Et myrrha cH: dc medicinis bonis : <Sc miUiter,almahalcb:(Sc fimilitcr cypcri,(Sc thus, ^"mihtergalanga,<5c (imilitcr fcoria ferri, & r.a^^^^*^"^^^-I^c^criptiomedicaminis.Recipe ??Vt[ ]&myrrhx, omn.\ cupularumglandium , & pyrethri fiantcxeispilulx
rihgroffis , fitphirimum proptcr dcbiHtatcm rcnum.Et fimihtcr midlus rci fimiHs capiliis, nam fortaffc cft caufa cius dcbihtas digcftionis rcnum, & fortafle eft cauia cius dcbihtas digcftionis venarum.Et quandoq; eft longa ualdc, quafi duobus pahiiis. Et quandoquccft ad aibc dincm decliuis,&: quandoq,- ad rubedinem,cr non prolongaturnifi caufa fuse gcncrationis in inuolutionibus vcnarum rcnum , aut alio.
^ CQ P^i^^cs xqualcs . .
t tltf^T' aH^ ^^"^ myni humida; , g [ de quo fumatur i o rum.Et ex cibis groftis,ctgcncrib.iaais,ac era- >TS. '^'^^^^'^ram.] j.j Ciyftcreadilludbonum,& -^-^^-^^-'^- - ^ • • ^
OUSI?*' ^'^^^^'^"^^'^ccipc fuccum'^ f alhafce]dc- ' V^' ^^^^^^ fi^t fortis,(5c > [ vitclium oui ] <5c
^'•^ ' om — ^^^^^^^^
ij tiiTl}^ V^^ cqualiter,<5c aggrcgcntur, <5c fuma- V Dk i L ^ rccentcr muiao,(5c butyri , 6c adi- F^^^gibbicamcli,6colci^ ralcabctalcadra] par
nis ficut fabis,(5c fimilibus,(5c non cft in eius mi 0:u de timorcfccundum quod tcrrctur corpcr cxitum eius,ct facit timerc.Mid:us autcm puris ct mittus fanguinis pcrmifti puri quandoq,- fit propter eruptioncm aldubcllct in mcmbris fuperioribus , pulmonis ,ct pcdoris, ct hcpatis , quemadmodu fciuifti totum in loco fuo , auc
[m^^J!^|cs,quorum fumma fit fimilis ci,quam propter apoftcma cruptum in mcmbris vrinc; ccm « i^^^ primis, 6c conquaftcntur adinui- aut proptcr vlceraincishabcntiapruritu,aut '^«lAfiatcumcis ciyftcrc.
ic^^ de copiofoagit. ncmpe quando iint^^ '^**'"^ ^^r^^a antea fccit , & de multa fmuL d»prou ^'^^^^^^^ ^^^^ 4'^^^ firibit,(jui ex frigiditate refQi^'^*^^^^ ^i^)^«i refolutionem uefica fequitur:quamuis i mo no afolo frigore.fed dmplmbus caufts pendeat» "^'l^^realibicstathm,
^^^^ufanguinis i& fanieii& urina fmili lotur^ carnis ^ eapiUorum,& de urinis extraneis ,qujc funt
fimUes illis.
^'^nguis quidcm purus,qui mingitur,auteft f^p^^Suis proccdens cx membris , qu^ funt por/ '^^^^^^*^ vefica,ficutcft licpar,aut cx' cor- Pcrtl ^^^^ ^'■c^ptcr rcpletioncm •» [ multam] fu
proptcr vicera m cis naDcntiapruritu ,aut non habentia pruritu.VriniB vcro groflk min guntur,autcaufa mundificationis,ctcrifis , ct cxpulfionis,quam fcquitur alieuiatio. Et quandoq fiunt proptcr multitudincm huniorum groflbrum,proptcr dcbilitare digcftionis. Vrinc vero pingucs,faciliscxitus/ignificantliquc fa^aioncm adipis. Et oportct vt rcdcamus in ca pitulo diftinaionis ad fermoncm noftrumin vrina.ilnquit Hipp. quum mingitur fanguis fi. ne dolore,ct cft paucus,in horis quibufda non * cft malum in co.C )iuim autcm pcricuerat,tunc tortafle accidct fcbris,ct midus puris.
"Plures hk affc^us fmul ampknitur . pr^cfertim uerb de fanguinismitiu.de quofane & Bipp. »aph.& Cal.6. Ap?j.7r &78. deloc.ajf.& Aretaus i.de acut.morb.& i.de diuturnis. "P'^"
^etius quoquelib. 1 1 .plura de huius tum fignis tum cu^ ^Jpi^ J."'* *
kz^xnA^^^^"^ icparaturcontmuitas vcnam ratione fcribit.de quare&^PaHlusUb.s.longeuerdfufius
r ^^*^ Ipecics trcs notas,aut dimiflfioncm hk rem profequitur, iiq^ ^^^^'^inis.autabfcillioncm mcmbri,(5c rc-
fisVn^^^ f^'"i^^i> aut fccund um modumcri- Defig?us, cap. ai.
UjLj^^^^tHficationcm fupcrfluitatum,aut obpcrcy^^^/^ faltum,& cafum, Sc
Mldum fanguinis puri , qui eft proptcr rc pletioncm,ctcaufas compares ci, fignifi cant caufx fua:,ct figna caufarum cius de ilHs , qux fciuifti.Etillcquicftproptcrapcrtioncm ^Pcrti "* ^ ^^"^ propter incifioncm vcnse , aut venaium,fit fincdolore,ct cft mundus,fynccr.,^ ^^^cnieius,aut ipfius fcilTioncni pcr pcr- 50 rus.Vcrum fanguinisapertionis fitpaulatim
et fanguinis eruptionis ct fifiionis fitplurimis!
^fi ^ [cxprimcntem ] fanguincm,
toc? '^^^ omncquod currit curiu corum,& bro/^^^*^^^«i minus.autcft in paitibus mem-
!^^i^,aut cafum.aut vcntofitatcm,aut fri ^orror*^^^"^ cum c [ dctcdionc, J autproptcr ;itcta ^^^^cm. (Scquadoqueeftgcneratioillius ipcc^I^^^^S^pafmo forribus. Erquai
jpc^: ^"T^yipaimo rorriDus. nr quandoqueeft fit ^'^■j»"^^^ fanguincicproptcrca quod lique niofitas redics in fanguincm,aut propter
^toc ^ -^^m tenuitatis fanguinis in corpurc, irahl •^J^^^r^iaccidit,cum fortitudincrcncs at- 'dug. -IJ^^^iigmncm plurimum,& funtprimo
m vcfica quidcm apcrtio , ct cruptio, cum qua currat ianguis plurimus b [ ct j fit in rcnibus . Veficre cnini ad uenit aquofitas colata, fanguincm uero nun imcnti rccipitcx ucnis paruis, in quibus ucnitad eam nutrimcntumtantum, ^uarc non cft in ca fanguis cxubcrans,etadrcncsquidcm ucnitlanguis plurimus cum aquo
A t B. n«B eft. b B. ficut.
quon^^^'^^^^^^cs in facilitatccurfus (anguinis, 60 fitatccolaturergoapud eos aquofitas,ctaduc- J^mcun-itcurfufupcrfluitatis^&quonia niunr n^n^ t^.,cTr./-. /•vr.niK.ic
curnt; J&fecudo. rtir,, j •^''^ vua,oc quum rcncs attrahunt cum Vcv^ r^^^^^c^cxpdlunt iUud ad vcficam .Miftus
Ptcr dH M^^^^^ ^^^^ilis ^^^^^'^ ^^^^'^^ ^^'^^^ ^cnibu, ^^^^fcm cligcftionis , 6c diferctionc in P^^tc MiA^^^^ Proptcr dcbiUtatcm carum m hc^ A^ttus vcf o fanguinis permilti cu huuio-
niunt ci uena; magne , cx quibus membra alia nutrimcntum fumunt,quarccft ianguis illorumplus,quam illc,quo indigct,quarc cftplu ^ ■ n6rnt%r* rimus.Et ven« corum iunt non ^ [ minutc,j ct * neque funt boni fitus cqualis. Vcnx vero'ucfi cx funt confcruat», non expofit^ Idilioni , ct cruptioni cum fitu fuo . Et fanguis quidcm ulcerum cft cum dolore quodam . Et fi cft AVIC. JLU coj^
i B . imcrme-
diat vd inrerpo niturad lilud .
e B. adurcns,& /icut refudisex chiihab i.ex car nc incifajqua; af fatur luper pru na .
f B. faneninis.
g— B.
h B cumvrina.
li^tiuajncifiua^exdiiireticisj&mec^ic'"'^?^^^ ,,.| J f)idcm:6c vt fit cibiis humcaans h"n^c<^^^^^^^^^^
[abundanti.] & cui-atio,quamnuncop jiicdiccrccrtcuratio midus iangiiiniSj5 ^ caufa lcparationis continuitatis in ^'^^^^' -^(i ! rationcs quide communcs intcr ilUuii , q cauravcfica.-,^ rcnum^runtinfrigKiatiO:^.^^,^ ftridio cum mcdicinis , quaru pUu-cs di .^^^ ' ' ^ iii capituloriuxus(anguinismcnftrui,cu pcfacicntibus, ] vt faciat pcnctrarc nicdi .^.^ & vt tu antcccdas cum attradionc ^'^'^,q^q. ^ ad [ poftcriora ] cum vcntofis , & P^' jbo '"''"«iii^ mia ilibnli pauca cx bafilica,& acccptio" .^^^ rum ingroilantium lhnguincni,&: ^^^Qntmm iprum,6c quictc,6c tranquillitatc,^ ^ firidionc mcmbrorum cxtrcmorum. ^^^^ ^,,. d tct vt dimirtatcoitum omnino. Etop • adminiftrcs tinas, inquib.dccodalui^ .j-icibii^ ca,& cx lcntibus cxcorticatis , & cx ^^j'. ^ yiP
20 granar()rum,6v cydoniis,& piri.S:
i B.Cgnlfjcatur fuper apollcmo fum fx hac, & vrtna liiniei cum fi^^riis apo Itematis nous .
k B.cO inccrual lo.
1 B.&f4cicico fanieio»
corroficefl: paulatim,ad nigredincm dccliuis : &quandoque cft cumco foctorr&fit plurimil eius poft cgritudincs; &. multotics funtcu co corticcs,6c fanics,6c pus,6c'^ [ rcfoluit illud ] cxitus fanguinis puri , 6c ficut fciuifti cxfignis vlccrum,6c fignis eius, quod cgrcditur cx cis. Significant vcro liqucfadiuum liquefadio: 6c quod illud,quod mingitur dc fanguinc, cft tcnueficute [ aduftum,acfiipfumfitabrafiolibri . jIllumautem,quicft proptcrtcnuitatcm languinis corporis, lignificar illud,quod cgrc ditur cx phlcbotomia cxiftcns valdetcnuc 6c non aflociatur aliud fignum . Locus autdm fanici, 6c * [ doloris ] cognofcitcu- ^ ( criam ] pcr dolorem fi fucrit dolor:6c cognofcitur pcr fi-' gna a?gritudmum in quibufcunquc mcmbris cxiftant,ficutpcr figna apoftcmatis,autaldubcl lati,aut vlccris, aut rcpktionis ,& cognofcitur cx vja eommiftioni» ; nam quanto mngiis cft aUrar,tantocft vcheiiicntioris pcrmiftionis : t [ ] 6c quanto plus cft
infcrior, tantocft vchcmcntioris fcparationis iilio.Et illum quidcm,qui firproptcr caulhs vicinas virgc,antcccdit vrina, 6c clongatus a virga poftponiturab vrina,aur pcrmilcctur ci vc hcmcntcr.Similis aurcm lorurc carnis,cft fgni li c.it i u u s d cb 1 1 i ta t is r c n u m au t h e p a t i s . 1 1 1 a q u i dcm,qux'cn cx rcnibus,cll vchcmentioris albc dinis,6c ad groflitudincm dcclinas: 6c hcpati-
cacft magistiatfffnsad nibcdinrm,6c fubtilior '° cius cum dragacantho,& aliquo
6c finiilior fa'nguini:6c ' f fignificcnt apoflcma
illius, 6: fanici vrina , 6c figna apoftcmatis no-
ta] lccundum mcmbrum vjiuquodquc, 6c co
mitantiafcbris.litiilc,qui cft purulcntus cgrc-
dicns abapoftemate,cft plurimus lubito,6c no
pcrducitad cxcoriationcm,6c vlccrationcm,6c .,nocumcntum:6c illc,quicft cx ulcerib.cft pauvcus,6c k [ fcparatur] 6c quandoquc corrumpit
inccftum fuuni ! [ cum lanie & purc. ] & cum
iUa,quaj de iftis cxpulfionibus cft crcticaxft al-
lcuiatio,6c tortitudo,6c cft fubito . ht illa , quo:
fit caufa rcpletionis^autcaufa dimiftioniscxcr
citi),autabfciftionis membri , quandoqj habct
&gallis. :dicinis
ga paitoris,^ fimilibus. I t dc m^^^V^- ^.icrra ''J' bus in retcntionc cius lunt r [ alhalcc J j^jjs, jl^)/; tura li'.;ni alnabach,6cradix ccntaurcc u ^^^^.^ ^^^^ 6c grana pcconijc.l t dc cpithcmatibtis ^^j, ccs^aphani 6c filiqua: nabatia: , &c nliM '^^^p
•,6c lumach,6c radix pruni
aqua ua fola
granatorum,dcquibus fiatcpi L ribcs,autagrcfrc,6r iucci i'^'-^ jei^.. ' Itepithcmabonum , & ^''^'^oruni'^^' _ , 1 dragacantho,& aliquo lu^^^ ^^jnc pticorum.Etcx linimcntis in dot^^' ^chat^^ funt mvrrha,6c atramcntum,<5: ? , ^j' ntut'^^'' combuVt^-,6c acacia.Et dc illi.>,q"^.^'' ^jnisclra troch.qui rccip.balauftiarum, & ^^-'''S ^ qii^ conis amborum>n.3. i. Et dc fortio^i [lefica*^ ncccftaria lunt in midu Ihnguinis . jani^ do,cft troch.huiufmodi.Rccip-ahin^ -5
ni,6c balaultiarum,6: fan^uun-;
nium an.;?.i.dragacanthi ?.n.«J^' ^^/^lT^J^fucc^
tur in potu in vmo pontico '^l^^^^^''^^it[CO^^
portulacc6c quod cftlubillo, ^^^^'^f-^t^cO^^', mccftillud,quodrccipitdragacantn)^.^,3rbC
nis papaucris , ct tcrra: figillarc , ^ * ^ j^af^''^' ' hircinc,ct gummi prunorum nJS^^^j. fita^^j^ ^/^
De curatione.
omninm partcs a;c|ualcs, ctdofis ei ^-^j^^pcfi^^^ bus j.vfque ad iij.Et itcrum radicj^^ foliiJP^. ' . ux.ctKarabcamboruman.pars^ ^L^^^^jjai-iP-
FAdi quidcm 3 rcplctionc, 5c quc cum ca di s.aluminis iamcni fcxta partis '^'"j." ^rcunj cutur,iam lciuifti curationcs in principiis. .^^ pars j.ct s.ct dofis cius cit ufquead ^^^^jad vnincrfalibu.s,5c quc f mt poftca . Dcfaclo vc- ^ dium in quibufdam fuccis ltyp^.'^^,j^iiceftn 'ro ab vlccribus iam iciuiln,qu6d curario cius '^"f r>r>nivnni,- in rtiini-fncieti2> ,i,<,riTi^ ' cft curatio vlcerum,^c coiTofionis. Et iaoikn di tibi omnia illa in loco luo Et cuta dcbilitatis digeftionis in rcnibus,6c licpatc, 6c liqucta^ dionis,6c tenuitatis huinorum,iotum cft ex il Jis,qua:fciuini.Et icias quod Gretici,6c cius.qui cft fecundum fcmitamcxpulfionis, non cft rctentio ncccflaria. Qmimcrgo indiges phlcbo
quc ponuntur in cis ftupcfaci^ti^' ^[j^arni^^^ dcfcriptio.Rcci.Groci,etgranorui^..^^iUi^ et granorum malua!fylucftris,etop^^^^jerO>
a n . 5 . i 1 . a m y gd a l as m u n d a t as ■ M i
j,^^ /i
cjuo fumatur ad 1 [ nucis ] «''^^^'^^^V^ti»^'^^^. jj/ itcrum corticis radicismadragoi- _^^j^i,o ^
fi aftari,ctgranorum^ [ pinij jj.cot^^clji^' nium an. ...iij.papaueris "^^^'■^^'j^s riitl^'
fl B Gm^uioem congcliiiuai.
tomia,tunc magis confcrt laphcnx.quam bafi cum uino,dcquo fumai ur pon^^^jrag^^^^jb -^^^' lice. Etlubtiiiacibum poft phlcbotomiam. Et nim fiiftnfL^onrn rf>rnini adulti» ^.^^fc^ii^ non approximcs ftypticis,licutcftcibus factus cum fumach,nifi poilqua vrina Jigniucat mun dificationciu.Sryptica.n.congciant,'^ [quod m uifcatumeil,] 6c conftringit,quarcquandoq; rcuertitur aquofitas ad poftcriora, 6c in co cft timor,6c fimiiitcr acctoia. Midus autcm capU lorum iud!gei vt in ipfo admmiftrcntur fubti
partcs fu mautur equales,ct fiat ^i^ciq^^^^jat^ y myrti.Et itcrum medicame,qti%^ j ii^^Lr-'^ /
flaMf rn'nr . Hr fi-inini^i 1 \ nlnlHS'^ Jolif^ iii-
daueru'nt , cft ,.fcminis i [ almnb j^lif^ ^ jij. gra.xxx.gra.pini xii.namcro^aiiV^-^^^^ilui^ , ^rc cxcorticat^ vij.numcro, i^*^^^'^V^^er^.^^' q^'^ litdofiscius 5.i.iniciunio. -di^^^^^bi' ficxproptiucft^cii: utponatii^'^^' ^
Fen. 19. Tradl. i. 899
fbibuntur fortiorcs,&: diurctica in ca fortiora & attradione ultima,quum coucniunt ^ [duo ^ B Aimitera 1,1^" iterum.Et dc illis, quibus iuuamcntumtititc- parcsjiimul, 6ctc(Uculi quidcm duo crcati ^^"S^P'*!^'^"
,^'%tt^^^ ?^feft fuccus arnoglofrc>& fuccus [ albatat,] prie propter iliud,quod commouctur in ipfo
* °^fuccusportu.5cdemcdicinis,trochifc." [a- dcaereitatc,& proptcrfpiritum.ac mcatus qui
f "^tl^i j prajdia:us,& troch.dc ftupcfacicntibus dcni,in quo vcniunt venjE ad tcrticulos, cft ex |Ves. PJ^«dia:is,5c cornu ccrui aduftum , 6c Karabc, 10 fipliac maiore, quod cft fupcr ^ [ fcmur . JSed c B. peftinem.
^eminiscannabis] 6c gummi, &gaUx, panniculi,quitegit artcrias,& venas vcnicntcs
'"'"«iiiii ^^ccus barba; hircinaB,& balauftic,& aliquan ad tcfticulos,origo,cft cx fiphac maiore , ficut
■ ^^l^mP[anethi,l &plumbumaduftumablu- fciuiftiin loco fuo, & d [ fimilitcr ] continua- ^j^-AHalitera.
^Um:6c virtus de ftupcfacietibus opiatis,& qux tur etiam cum panniculo nuchai, & dcfccndit '
cuin hyufquian^o (\jnt confcdtav & dc rcgimi- Aipcr illud,quod defccndit dc vcnis, & fufpcn
retcntionis curfus fanguinis vcfic«,eft pofi forijs in partibus inguinum ad duos tcfticutos.
Mj^^cntofarum fupcr ilia,& anchas,& peainc: q»are gcncratur ex co ^ [ mcatusjpcnctransj^, b. barbach?
t ^"^*^^ retinct fanguincm.Dcindc adhibca panniculi tcgentis illud, quod pcnctrat in bar-.
V ' ^^^'^^'egimcncius.quod [ inuifcatur] fccundu bakiinguinisgcncratiocftcxeo.Ettuiam&i-
j |lUod diaum cft , & dc cibis cft panis tritus in uiftji in anatomia vcnarum, quod adouum fi-
Part 332
^'*<^te,& cx quo butyrum cft cxtraa:um.& cibus nift^rum venit vena alia ab illa.qu^ venir ad dex,
^onditus cum granatis,& cibus fadus cum fu trum cum nutrimcnto,6c quod illa,qux vcnit.
'% ^ach.Et fi virtus fucrit dcbilis , confortetur ad dcxtrum cfFundit ad ipfum fanguinc magis
iurc ftypticorum contx)rtato cum carnc digcftum,& magis mundificatum abaquofita-
"V ^^^.^iita,& cibctur cum alcsfidabcgi, & cx cu- tc. Etouum quidcm dcxtrum in pluribus ho-
> ^gi,(Sc pcrdicib.mafculis,& turturibiis, cu ace iiiinibus,cft fortius quam finiftru , nifi in illo,
^^conditis,& cumaquaai^rcftx, &granorum qifi eft in iudic-o f [laflitudiuis . ] Vafa autcm ^ J'-=>j^3rer.i.in -
|fanatorum,&laacdccocto.&fimilibus illis, rpermatisincipiunt,ficutbarbaKi, cxiftcntcin quommpars'r
^ninofucrit cxcufatio a uino proptcr cafum vnoquoqueouobarbaKi vno,quafi ipfcfit llv mitraeforJorl
^^i^tutis.aut vchcmcntiani dcfidcru,tune dctur paratus cx co , non ab ipfo gcncratus, iicet fit; & agiiior.
Ponticum groflum nigrum.-Quumquc fanatur contingcns adhercns.Et c^ilatatur vnumquod-
^iim,eft.vtemplaftrctur cum fpongia infufa in lunt , & eft fubftantia oui ex mcmbro glando-
*[ceto,quc ponatur in omnibus latcribus cius , fo , alb? carnis , quai cft rcs magis fimilis carni
^induobuscmuna:orijs,& aliis.Etutadmini mamilliv,& allimilatfanguinc, qui cftunditur
^•^cntur medicina: inea inicda; cum fuccis, fi^ in ipfo cu colore fuo,quarcalbihcatur,& pro-
j|A^>qui mingit fanguincm aut fanicm,tunc bi- que eorum prope ouum dilatationc,qu^- habet.
illud,quodcft pcrmiftum , vt abftergat, & quantitatem fcnfatam, dcindcincipitconftrin^' pt"ouocet & non retineatur vripa omninp, 5c gi,quamuis S [ ramificcntur ] propric in muliQ
^cdcatajgritudo, ' ' ribus vicealteraapud [ ftatum] funm^&ifla \ a ''^'em"''
vafaafccnduntin primis, dcindedcclinant ad
^ FEN VIGESIjMA. coUum vefic? fubmcatuvrinai.Virga vcrocft -
|, ^ nicmbruminftrumcntalc,gcncratumcx mcni
/ ,c difpofitionibu^ gencrationis mafGulorum hi is fingularibus ligamwUtaiibus ,*& ncruofi.s,
l^j^ qu$cftduorum traa:atuuni. . & vcnofis,& carnofis. Et principiumptiginis
T u A ciuscftcorpus ortum ex' [ carnej pettinis.li- i B.AHalicera
* A C T A T V S P R I^i Y.;S, g,amentatc,plurimcconcauitatis^late,quamuis ^^^-
' ^itgencratuminpruribuscoOperttim,& ideo
I>c r^cmbris uirilibus & coitu. q^od ipfum rcpletur vcntofitatc fit crca:io.Et
currunt fub hoc corporc arteriaj plurcs,dilata '^^anatomia temcHlomm, & uafomm fpemafls \- ^^1^'^; hoc,quod, conucnit quantitati huius
. : ^ ^ ' nicmbri.Ef aducniuntcincruicxfpondylibus
. ' " ■ caud^.licctnoplurimumfintfubmcrfiinfub-
S^^limis dcuscreauit duos tefticiflos , ficut 50 fubS^ v''-'^ ncrui ,quoru
. fciuifti,qui funt mcmbra principalia.in qui .^f .^^^ 5c ncr
,^^^§<^neratur fpcrma ex humiditate .dclata ad " ^Tn ^.P^^ ^^J^'' ^^^"^ ^ "^^."/f li! venis.queeft quafi fupcrfluitas cibi quar r^^^^^^^^/''^^ quib.mollihcatur.Et tu quidc
ft'^^^^Porc\o\o.Eteftlanguis magis digc. ^^^^^^^^^^^^^ la-
Pe,%^.^^^^gisfubtilis.C6mou^^^^^ cc to m
¥ Ou.^P^'^i^»^^^:'5c in mcatibns,qui vcniut ad duo '^^^ 'P^^ ^^^us (pcrmatis & mcatus a^gua r ''^,^^^^'^isP^l^^atilibLis, & quictisplurimum , 1^,^!^^^^^^^^^^ uirgx aJucnit uutus crcaio.
1 tr^^^ificifio. . ir ! r xl.-^K.^ rinipM niu- ^^^^^^^ '-^entoijtas a coidc,& aducnit ci lciilus cx
fi ;v n nW?^^^ «rcbro,&nuchaA aducnitci s^^h cqualis , "^ftaauur^ i'"' ' "r"?^" ? n an u . ^ defidcrium ex hcpatc. Et dcfidcrium natul ' '
// lii^^' ^^^«•um Hi.. '^""h^.^"V^ y {■n-.f,,^ meprincipium eiuseft ex cordc. mumucecn. 7 VHft,^ q^a^^^tatumtacis,htltmihs inciiionituc, r r
r tuHi ^^cis ] in pluribus vcnis proptcr multi-
' Qd^'''^ onficiorum,qu« apparent: dcindc cf ^ANNOTUTIONES.
Jjitur abeis in vafisfpermatis,quxdicemus 'Uul • ^^"^ » ^ proiicitur i n com miftonc cum Hahes de te^Umn , & genkarmm pmmn fkhica ex
.Cui 5^^»qUae cft coitus naturalis, ad matr iccm, Gal.plura Ub, i ^Je ufu par.Quod ad ufum attmet,Aemn
^^^m matricis orificiUni CUm apcrtione , htur prmis Hatim uerhis aal. qui tijtes pmcipaiia cfic. f/P- '^- ^ '^«^
AVIC. Lll 2 feminis "^"
V- "p,4. /miww generandimembrapafimtenetyprafemmquelib.
1 Je fe-mine dduerfns id quod .yfriH. i .degenerat.anima. fcripferatyde qua re & ali n dixlmus.Si4jiimt tamen ^uer roes Arlsl.fintentiamiturn co i . dcgenerat. animal. tu?n «ap. lo. 2.C0U. ^tyquamuis & Galeni medivorum rjtiones im probanddt omnino non fmf.certum netnpe cH,tefics feminigenerando confcrre,at(jue id phtrVjus a Gale.difienum eHdicebit tamen ( ni fnllimur ) ^rifl.quoq; tuerijcuius
VAtiones fpernenda non funt.Si certe fcminis (utalia pr£- tfctx.w/*** , jf^uui^j ^ c,w^ut^/i/y*ivt , , ,
iereamjgratia tefies necejfanj funtycur non animulia om i o fus:& fxnguincm jhoc eft materiam ex nia tesies habent ^ iAtqui rcfpondebit (juifpiam id tjuod petentix initium eHyCX iecore. JofephusTarpallionus Nouaricnfis multauir cruditionis
permijla aBio. neque ipfe coeundl aElus ab anm ^ ^ xaty& naturaii: fcd ctiam a uitali fhcultate demus animalia non fola fcminis uel acrmwmh ''j, tudine:fed ipfa etiam imagmationCy ad hncrm ^*',^ ri.Concurrit ad ipfum coitum non ncruorum folnm ^ narumyjed etiam arteriarnm aciio. crigitnr ^^^'^^'^'^^^/^ tibws per arterias ef}uf/s,Galeno tcfle & ^-'^^^^^'^'0 li.de motib.o'ofc.& manifQiuirc probeauthornosu,^^ erefiionis , & fpiritu^a corde proficifiait:a cere ) ^
folet interdum refp6dere,bahereanimalia ornnia femcn excernentiayHcl tejies,yel qnid proportione tcflib.refpbdens. idquod fane ire fortaffe inficuts philofophus non pofict. ri deturtamen res ita fe habercyli modoanimdia aliqua fme tejiibus femen emittentia repcrirc cslyid quod (jal.non 7ic gatynon effe tesles feminis gratia ncceffaiios: quamuisjn quib.teHesfuntyid fhteri oportcat: quod quidc do&ijjimus ^uerroes intellexifje uideturydiccns fcmini,'ut fc?ncn efiyno efie opus tefiibusifed tantumyUt ipfum ab aniniali etnanaty quod habet tcBes.ka quidemyUt in animalib.tcfies kibcn tibus fcminis gr.ttia ipftncccffarij fint.no autem in omnib. plane femen habentibus adcfie illos oportcat.No ergopror fum friuolaphilofophi ratio uidctur.At vero de matcriay ex qua fcmenfiat,& de locOyCX quo ca fubyniniflretur rur Jkm i ontrouerfta esl.Ait Auic.gigni fcmcn cx humiditate qu£ quafi fifperfiHitas efi qu/zdam cibi qu.irti in toto corpore:ita ut ex fanguine conco6iioncm adcpto in ucnis , & tk uhiuerfo corpore profltientc fcmcn fiat.At contra Arifi. I .de gener. animal. &fi femen cxc rcrncntum efie ultimi ali menti confitetur;non tamenatoto corpore manarc affcntiiur.quinpropofita exprofefio l)ac in primo degenerat.animal. qut&Hwne y fcntenti.im eam infringit.Plato quoquc in «p.iy. "^'^^-^0 non ex teto quidem corporcyfed ex capite flnere fe men exiftimat.cui afjlntiri.Hipp.uideturytumiib.de aere , ti£.$. aquisy& I0C.& lib.de ^enituray quibuslocis foecunditate adimi cxiHimat feflistum uenis tum arterijsyqut& fccnndu
T)e caufis ere6lionis.
P R^^ctio accid
^ fioncmi^ [ cann? ^-""V'""" ^fnroptcri' ^^-r,| tur c [ cam dilatatarAV ptolongara; J P7/ for \\S ' lud,quod cffunditur adiplam dcvetol^a ^ , 20 ti,quam dcfcrt Ipiritus dcfidcratjuus, F .^^^5 cum quoinccdit fanguis plurinnis, <x F groirus,& proptcr illud acciditquuni ^^^^.g cft,cx calctadionc artcriarum,qua; lun ^ ^.^j ^ bris rpcrmatis,6c attradionc vcntolitat . ■^y^^ ritus,& fanguinis ad ipiam,ut cngatui.^^ ^^^^ lis,que adiuuant ad hanc crcdionem> ^^^^^^ A f^^^ nc,in quo cft humiditas cxtranca priEP^ ^ ^ / hoc,ut conucrtatur in ucntolitateni • .^^,,3 p„(. non facilc:noncnim potdi J digcftio conucrtcrccam in ucntontarcm,<>^ fitatc^^^ ft^*'"° lud, quodcxca e [rcroluit] in ticntoi .j^
imo figitur vfquc ad digcftioncm ^^I^qc^^ cnim inflatur.& vfus coitus confoi;ta ^^y^ffat
brum,«Sc facit ipfum laccrtofum , & ' ipfum , <Sc dimiffio eiusliquctacit , c^^j^|^jn' Opcratio nanqi quemadmoduni dix ^^^^^^10 grollat,& opcrationiseiusdimillio^! 4 ,atclt
■ V &caufaquidcmdcfidcrij,&motuseJ ' yci^
auresfunt:tum alibi,Vcnercm diccns m capitis afjcmbus 40 mcditatiua aut cft oroptcr multitti^^^^Vnern^^' ^ vj-'--^ --.r....: ^ . . . . r r ^..-ifiir
tofitatis in fancuinc,cx*quogcneratut 'i' yafC
inflatur,& crigitur,& fit proptcr m^^^^ jiicni turcx dcfidcrio proptcr prcparation^^^faci^
bri adillud;.! [
confen^e^,q}ti apiiuitdt CMcrumyquidquid dc horumfcriptorum authorit.ttibuSyfentiendi fi[y ( de qua fanc re Fcr nelimuir do5ii(fimus pulchre admodtm difierit lih.phyfio logiA 7. ) Et fifemen a toto corporcyhoc eH minimi^ qui husque particuli^s proflucrc fortafse non potcfi: probabile tafncn efl cx omni corporis rcgion^ manare:quum ex fan^ guinefiat, qui uridecunque & cxfupernis , & ex infcrnis corporis partibus aduocari ad tefies potcH: fiue attra&ri ce quadam tcHium ui allcUurn,feu etiam fpirituum confiu
xumfequens.Fidct^uicennam i^.denaiura animal. & 50 aio proptcV mordicationcm ^^"'^f ftrib'^^^!! ' ^«^ infequentib.quum de caufis fcminis agit. ^^^^ i,^ glandulis,pofitis in duobus la ^^^^^c^
- Etfcusquoduirgay&c.^Mitarchiclicetyquanam cijs vcficiE, aut matcrici tcnuis Iti^"' ^oti^''
<5c cx quo nutritur hiftrumcntum^^^^^^^
ioneni n ten-^i^
is eius
uentur maicri;^ in ip^i^* ^"^"^fcri?' '^'^
accidcrc mordicationcm, & itcrun»^ ^^ujti^ crcsatur ipcrma in mcmbris ^^^^^^^J^s] ^'iw plicatur r inquifitio jcparationis ci^^^^itcr'; ipj/
uiy& quo nam appctltu cGlcs intumcfaty& ad Vencrem paretur:naturaline,an anim.di.an uitali:Gal.6.de loc. aff. animal ad coitum natur.^Ji fac ultate promoucri ait , quod & t.de placit.Hipp. &' Plat.affirmat,co7icupificnti<:iini tiumin iecoreftatuens.At contrayquumnaturali<> appctitus .Arifiotelis fcntcntia i .phys.finc ftnfu fit,hic ucrb fum mam uoluptatem conimtlam babeat , qug cumfenfu efi , eodemtcfie i.departib.animal. non uidetur natur.ilis ap petentia h£c,fed animalis,& ad itoluntariam facultatcm pertines:quurn fenfuum,imaginationis,& motionis ad hac d6liones confiuant:quarum initium (jal.in cerebrc siatuit. Jmo,qmm operatio h.u non nifi fpirituu ui & copia obea tur, qui per arterias ad teHes ipfos feruntur : non ad animalem folumyfcd ctiam ad uitaicm uim uidetur rcferenda. C£terum. TsloTira quidem fententia,neque planc naturahs,neqHe anmalis Veneris appetentia eH:fed cx utraque
tis ad cam cx rcnibus, ficut fit P^'^^ulrip^^^ y fpcrmatis ipfius, quumacuitur><^ tur 6c mordicat.^t [
De caufis fperrnatis.
SPcrma cft fupcrfluitas 'digefti^'"^^^^^ quc fit quum difpartitur ^1^^^ .^ui c^r^. rcfudando a ucnis, tertia digcui^^;^ ^jnif
ta , <5c eft dc lumma humiditatis ^^^.^[jti^^^y ^ f ' gulationi , cx qua nutriuntur ^ia r/etc ra] vtpotevcn«,<Scartcric,& ipiuHil^yi^ quandoquc rcpcrirur dccapi^^^ qc^^^ c/^ tum ] in vcnis,ad quod iam P^^jpfo^^^^i!' quartaArcmanfitutnutriantuf t f
-1" 'i>tii.
pcnicnltad mcmbra homogcnca & nutriiitur ^■3 pratcr quod ncccflaria lir magna altcratio jllius.ac^ptcrillud proucnit Ipcrmaexco. ^ t [ , j Et apud Gal.quidcm. & medico.s , ^^iirculo(5c foemine fimui funt duofcmina,de ^uibus ambobus dicitur nomcn fpcrmatis,no communitatcnominis tantum,icd vniuoce.(5c Vnoquoquc duorum icminum c(t virrusfor ^^andi,6c d [informandij fimul. Vcrum fcmcii ^iafculinum cftfortius in virtutc,aquac{t in- *^^ptio formationis iuflli dci . Et fcmcn fccmi- '^fuum cft piurimum in virturc, a quacft prin- ^'Pium ^ [ informationis. j Et fpcrma quidcm *^alculi cxpcllitur ^ [ propc marriccm ctiam : J ^L^arcdcglutitipfum os matricis attradionc vc iicmenti. £t fpcrmaquide miilicriscxpcUitur S l.'ntra matriccm cius in j vaiis Sc vcnis ud locfi conccptionis.Sapicntium vcro [mcdicorumj 3^ium intcntiocomprchcnd it ur,'c(l [ccanprc tofiojquodin focrinatc niafculi cft DrinciDiu
veniunt ad tcfticulos. & Galc.quidcm noA fciuiran faciat incurrcrc inciiio harum duaruni vcnarum ftcrilitatcm,an non . Mihi vero vidcdctur quod non oportct vc (it fpcrma cx ccrebro foio, quamuis cius fcrmcntum cx ccrci^ro fit. & cit veru m quod dixit Hippo. dc cftc duarum vcnarum : imo oportct vt fit ci cx omui mcmbro principali fonsA vt fit ex mcmbns a- Iijs rcfudatio ctiam ad iftas radiccs . £t proptci: 10 illudcftallimilatio ; <5c proptcrhoc gcncratur cx mcmbro diminuto mcmbrum diminutuni licct illud [ ] iiiit> dum vcna: no "
[ultimum fincm fcquuntur , &c non proccdit] ^ ^
appctitus vitimus cumdigcftionccomplcta 6c puberutcic fpcrma quandoquc cxpcilit vcntolitas pcrmi- cxcuacar fta ci: <5c ncccUc cft vt prxccdat cxitus cius cxitumilUus.
t t B. non.
u B funr adhnc ven^ dilacat^ cu
,i|^miOjqu6d in fpcrmaic mafculi cft princip ^ Unfotmationisj in rc propria. ^ t [
^'ituscnim formariua i\\ fpcrmatc mafculi in ^ciidit in formando ad rmiilitudine ciu.saquo JfParatum cft niii fit aliquid,quod impcdiat , ^ Ptohibcat.Et virtus in formariua in fpcrma niulicris mtcndit in rccipicndo formam,ad
^quod rccipiat cam fecundum limilitudi-
U^i^ eius,a qub fcparatum cft. Et nomcn qui
^cmfpcrmaris quum dc cisduobus dicitur,cft .... , . . .
P^tcommunitatcmnominis, vtcomponatur aositprofecloyutfoUtomniu.ijs ucrbis . Mll/t verouide-
De femne an ex totocorpore decidatur,fupra a^nm eji. ItA utrb , utrum famiruirum femen cffccl/u em uim obti" nc.ityde qiui re .luthov ijs verhis.Et apud Gd.quidem &c» libro pri/rw a nohis oHenfi funt loca controuerfm . quum rnedui qnidemid ajferantyphdofophnsyerb ncgct . Shuti uerb ex AuuennsuerhispoHerior nxa, comiliaripotcil^ut fatcainurfine agfndi uimetLun fpninarum femini intjie» fed idam imhecidem , & quA ft uirili comparetur ^pro nihi lo haoeri pojfit.ftay& de priorifentcntiam fuampromlt;^
^^^tcntio aggrcgans rcm diftinttam in intcntio Jjc.lSIani in intcnticnc, qna nominatur cxpul- ^oviri fpcrmatica, non nominatur cxpulfio fc ^yna» fpcrmatica.& vcre quidcm.Nam ipcrma ^^ti cft caiidum, digcftum,fpil]um . Et fpcrma
niuie eft gcnus ianguinis mcnftrui , digcftu
tur qubd non oportet &c. ubi ex omni memhroprincipe , non ex uno tantum, aut ex fingulis minimis particulis prQ dire cxistimat.quam fententiam fequuti noftrattmpcfia*te [unt viri muUi cLirijfimi. Th uide Eernelium lib. j.phy fiologi^i .
De fignis complexlonis calidx memhrorum fpcrnLvticorum. Cap. 4.
parumpcrj6cconucrfum parum: uc non clongatura'" [virtutclanguinea] clongatione ipcr *^jatis viri. Et propter hoc afiimiliucrut iplum
Pniiofophi antcccdcnccsmcnftruo . Etdixcrut 4«> i^Ignacomplexionis calidxfuntapparitio vc-
^uod ipcrma mafcuh,quando pcrmifcctur , o- Pcraturcum uirtute:(5c non cft " [alicui parti ] ^^^s plurimusintroirus in" [ rcctiftcado parti- ^^iaritatcmj corporisinfantis . illudcnimcft P^tmatis mulicris 6c fanguinismcnftrui.Imo p;inmum ftudii fui cft in p [ particuiarirate ] ^Pititus infantis:& non cft nifi ficut coaguium ^gcnsin la6te. Spermaautcm muiicriscft funaamcntuml [particularitatisj corporis infan-
narum in virga,& pcilctcfticuloru,& groffitudoeius,& afpcritas ipftus, & velocitas ortus pilorum fupcr pcttinem, & qux fcquuntur ipfum,& afpcritas,& multitudo,& fpililtudo ipforum,& vclocitas -t [
confccutionis. ] et,qui vult cognofcerecompicxioncm fui Ipcr matis, rcd:ificctrcgimcn , deindeattcndat co veiociu-i pub^ lorcm fui fpcrmatis . Signa complexionis fri- taci»
a B. alaVa h
.i velocicas cue CU9 ad h ic , (.y pollit coire, (fu ' ec
^is.Etvnumquodqucamborum cxubcrarc gidx , funtcontraria illisfignis . Signa com-
^^^quod gcnerat fanguincm caiidum & humi picxionisiiumidas funt fubrilitas fpcrmatis , & '^^"^•'tC ]Cognitiover6ccrtituinis vniusharum duarum intcntionum perti ad fcicntiam naturaicm, & non nocct mcignorantiacius. f t nos quidem iam cxpo >;iniUsdifpofitionem in ea in iibrisnoftris ra |caUbus. Et Hip.quidcm dixit in lUis intentio ^°^»s, quodplurimum matcrici fpermatiseft ^ cercbro,& qiiod dcfccndiccx duabus vcnis, fJ^^f^J^ntpoftainbasaurcs. Et propter iioc abindit piilcbotomia ambarum gencrationem • racit incurrcreftcriUtatem. Et eft fanguis' ^p^is lcnis j & continuatiK funt nuche,vt noa
muititudocius, & debilitaserectionis. Signa complcxionis ficcx , funccontraria iliis iignis , &quandoquc cgrcditur Ipcrma in Jpla filofum .
A N N O T A T I O I^E S.
Defumpta hxc fHnt--,qu£ de teHium temper.itura hic et fequcntibus aliquot capitibws fcrihuntur , ex Ual. lib.art. Cap.4j.& Jcia me d.Sed uide & Aetium lib. ccps
'De rnnis co7nplexionis calidx& ficcjt . • ipifTuudo .
^'^P' 5- aefideriico.cus
&eius expulfio
^*tti,dcindc ad rencs,poftca ad ucnas, quaj
SVnt=» [dominiu fpiftitudinisfubftatic fpma «puJ M^enbec tis,]&^ [afnduatiodcfidcrijapud qu;nibcc ^"'p^^''"'"^ ^^^1 AVIC. Lll 3 po/
potentiam,] & quod imprcgnatpiudmum ,& cfficit mafculum,& cft dcfideriiim uchcmens, &uclox,&:ciuscreaiocftfortis : vcruntamen abfcinditura coituitcrum uelociter. quod fi fuperfluat caliditas & ficcitas.erit parum aqua; &:parum defcenfioniscum vclocitatccrcaionis.Pili uer6,qui funtfupcr pca:ine,& anciias, & qui funt intcr cas.funt in caiida Sc ficca pluics,fpiffi .
Alialitera. de-
pe fignis complexioms calld^ & hum'M . Cap. 6.
EStpIuris fpcrmatis,quamcalida & ficca,fcd cft pauciorum pilorum , & minus impr^gnans,& uehemcntioris fortitudinis fupcr coi tumplurimum , & non cft phiris dcfidcri; , <5c crc£lionis: &c Ixditura dimiflionc coitus fupcrflua:& cft piurimce pollutionis, &: uelocis ^ [cxecutionis.]
De ftgnis complcxmis fiigidf &humidA, Cap. 7.
SVntlenitaspc6linis,& tarditasdcfidcrij coi tus,& tcnuitas fpcrmatis, & paucitas inipr^ gnationis,& tarditas ortus pilorum, & paucitas corum.
JDeftgnis complexionis fri^ida & ficca eorum , Cap,
SVnt groflitudo fpcrmatis,& paucitas cius ,& cft diucrfa a caiida & humida in modis oni nibns ,
dolores cmun£l:oriorum,ct anchariim, ct^P?j ftemata corum,qui tcmpcratus cft,l'anat.Etpj iimorum,quorum complcxio requiritcoiw » quumipfum dimittunr, infrigidaturcorpu ' ctf [rcliqux] difpofitioncs ; ct cadit appct»^ iiatf' cibijita ut ipfuni ctiam non rccipiat : et cxp lateum uomitu. Etomncm, incuiuscorp^^^ cft vapor fumofus, g t C J ^jj ^
allcuiat ab ipfo,ct confcrt ci : ct remouetur ^ », 10 co,quod timetde nocumcntocoar^at«?n^ |' poris fumofi . Et quandoquc accidit ^H'^!jffi | mift[]one coitus,ct abundantia ipermatiS)^^^^^ gorc cius,ctconucrfioncipfiLis ad ^po tcm,ut mittat fpcrma ad cor,ct cercbrum i rcm malum uencnofum , ficut accidit ni ^ jribus cx coardtatione 1» t [ j.pcu*' jiiatricis , ct minorcs difpofitioncsilh^ " , jmcnti,ct antcquam fpargatur, ' t C ..jms I/' ] vcncnofitas,funtgr3U aocorporis jcrfrigiditas cius ,ctdimcuita>* tuum .
()jira,quas acci
Part 333
Defigms complexionum inmturalium . Cap, p.
C Vnt 2 [ut aecidantfigna,qua; funt naturaliu] ^ dumnon fucrintprius: & fignificatcarum diftindioncm fcnfus .
Deiuuamenris coitws.
9 B, Mia iitera. liiagniftcatione & ingroH . iofieiT) , quomaoi 4\m fuaiiturtle tfibo meliori aJi £]uid quafi violenrer raptum, b B. firinhoc <ie actraclionc membrorum & ruccefliua (u- &ione eorum. C 3. Ixtificac .
A B.diminuit«
C^Oitusbonuscft illc, qui fitin hora,quam j fupcrfluitarum fcquitur euacuatio.& allc uiatcorpus,& prgparat corpusad ^ [augmcntum,ficutquum dc cibo poftrcmo fumitur ali quid,quafi dclcgarum] mouctur natura, ut rcftauret motu forti, quc fequitur imprcfiio for
Vencris mdlus Epicureorum feritentiayufus f^l^^^^^^^^ annotiintc CaUlb.art.med, quos tamcnfald ^^J^ t^^ji ' ius commoda puUhrc & copiosc defcribit jictnts • ^^^^ Rufo.&PauLus llb.i.Seduide & /-Jippocrateni ^ ^ 6,de uulg.morb.fe^.quinta.
De nocumento coitus, & difpofttionibus cius j&^'^ fignrarum. Cap. ^^*
COitus cuacuat dc fubftantiacibi'* [ P^^jia / mi:] quarc dcbilitatcm aftcrt,cuius^^^j aliaf non aftcrunt cuacuationcs ; et ^"^^^j. del^ fubftantia fpiritus rem pIurimam,prop . ^^ni' d:ationcm, et proptcr illud , qui plus ^^jfuJ tur,plus funt cadcntcs in debilitatem.C' .pju quidcm vclocitcr facitpcrucnireiUum^H jjjo rimumco vtiturad infrigidationcnii" -jiji ris, ^[ caufa fui,] ct rcfoiutionemcaU^i^^^fat nat.x, et mortificationcm virtutis , ^^P/-^jj^, « t ipfum in primis ad caUditatcm .^"l^^^f^r ^^^" \ 1 adco doncc
pcr ipfum pili : deinde fucccdunt ei 1,^^^ ^j.
tio compIcta,ct dcbiUtas (cnfuum ^^^^^ aol^^' ditus: ct accidunt cruribus cius ^^R^.^^^fporj?' quarc non forfitan fuftinct onus iui ^ jicp^J^ ^^,
modi dcconfecutionc.] Et quandoque iiqui- occuksproptcr iUud : ct quandoq«c%dif f,±rtno^n1^^'T':^'°"''-^""";""i'«= £:inipfonigrcdo,deindccirrinita«et]/;fl^,in-'^^^ ^acquinrioaudacia2:&cdomatioircfupflue, t ? ^ona» w .-^
& acquifitio grauitatis.Et iplb quidcm confcrt mcIancholiaj,& pluribus a^gritudinibuscholerac nigr? proptcrcaquod [dilatat,] & proptcrcaquod cxpcilitfumum fpcrmatis aggrcgatu aparte cerebri, & cordis , & confcrtdolortbus xcnum rcplctorum,& ^gritudinibus phlcgmatis omnibus,propric ineo,cuius caliditas inna tacftfortis,quam non d [dcftruit ] cxitus fpcrmatis:& proptcr hoc rcquirit nppcritus cibum.
&quandoqucabfcinditmatcriasapoftcmatum accidcntium in partibus inguinuin, & tcfticulorum,& omncm, cui aducniut apad dimifl^io ncm coitus,ct conftridionem, c ^ coitus ] tcne.brofirasvifiji;,ct vcrtigo,crgrauitas capitis, ct
etvigilia:, ct promincntia oculoru riora ctiam,ficutacciditin ^^P^^,^^'^pilcp^'^'{ acorporcctacciditci caiuitiii ^ i-^^r^o^i^^Ao ct dolor dorfi,et rcnum,ct ueficjc . ^^.^^^-^ ' [<^^ 1, ro igncfcitprius,quarcattrahit ^^^^'^.^afUt^' ^ lorj ad ipfum,ct rcftringitur corum ^^^^.d^^. quandoquc facit incurrcrecoiica'^' oS^^
ciderc eis fa-torcm , ct fcctct cor
ncs gingiuarum,ct in iliis, in quoriJ^
Fen 20. Trz(St. i.
^^nthiin^orcis m^rti)Chplcrici,mouctiirpon: coi 'iim iiorripilatip.Et xn cuius corporc funt hujnorcsputridi,proccdit pbil coitfi cxco odor ^ , /'*tidps.El?ci,qui cft dcbilis digcftipnis,accidit Ir i Pl^ft coitum rugitus . llt dc hominibus cft, qui , , ^^^P^ifliis complcxioncm mala, ^ dimilTio co j* ^scontriflat plupmum,6c grauatcorpus eiu^ 'f ^^P^t iprjuspac^rixatur, & multiplicaturpqj-
; ^acAus cius,6c ckriccatur.Et dc hominibus di« •^i I ;,?ftiot ayciiationc coitus e4llc>cuisaducnit polii ipfuni trcmor,aut,]trigus,aut pcvnftrittio anhc- *itus occultaA puifus cordis,(5c profunditas oculorum,ac dcftrudio appctitiis cibi: <Sc,cuius Pcc^biiseftinfirmum.aut dcbilc, autcftdcbiiis |0%niachi. Dimifiio cnin^ coituscft coiiuciii^Mi -■^tior rcj^ ci,qui habct ftomacjiium dcbilcin.Et d.e ^^•^^.^..^pi^^Lmdc muiici^ibus illa), qua; abortum P^itiunrur. S in coitu quidcm funt hgura: ma-
1SL n:omacho,&compIcturdigcftioprima,5c fe cunda, <Sc^[mcdiatur] difpofitio indii]?o(itio e u. mcducR, nctcrtia; & lioc diucrlilicatur in hominibiis non ergo audicndus cft fermo cius , qui dicit , oportct ut fiat illudpoft complcmcntum •digcftionis ^ [ tcrtiy ] cx omni modo. llla cnim ho- ^ — ; — ^ • xa cft hora vacuitatis g [ qunm corpus incjpit ^ ki fparfione,] 5c in omnibus mcmbris funt rc Iicipi^iSgcrc* . iiqui? cibi in via digcftionis. Nam dc hominilobuseft, quiv"ftin huiufmodi difpofitionc m principijs nodis: quarc fit illa conucnicntior noraruin coitus ci cx [ gcncribus ] prgdidis; h B.iftis laaii» & cx partc alia,6c cft quod fomn us iongus iucccdit ci, 6c accrcfcitcum co virtus, 6c figitur aqua i u m at r icc p r o p tc r ib m n u m ni u 1 i c r i s . & Qportet,nccoitusfiat nifia dcfidcrio fano , q^ non cxcitatafpcd:us,aut intuitus,,autpruritus , aut ardor,fcd comouct ipllim multitudo fpcrmatis cx rcplctionc.6c adiuuat totum ilUid lani
*«.ucut fi afccndat mulicr fupcr virum. Figura tas uirtutis.5c oportct iit uitctur coirus poft U-
^^mi in coitn illacft ,mala,cx quia timctur ra- J^^^x A iflario <5c vlccra virgxA vcfic.V',proptcr *^t)otcmejcc1:i^?ni$ fpermatis: ^ dubitaturfi ^'^trat aliquid in virgam cx paftc muiicris : 5c ^ ^^s.quod retcntio fpermatis « [in coitu]cft ma !S«o \^'^|^^^--^quandoqueipcrducitad k [cotritio- Mitti, ^^^'!^^J nniusduorum ouorum, 5coportct nc 'C^"* .[^'^^^^^i^^at nccciritatcfoccis,aut mingcndimo ^*' 5 ^^cquc cum cxcrcitio,^*5c motu: aut poft paf-
c i ct atc m nau lcat i ua m,6c p oft c uac u ati o n cs for tc.s cx uomitu,6c fiuxu ,ucntris,5c cholcrica paf fione,<Sc diarrhoeafadla fubito,6c motus corpo reosA aaimalcs, 6capud motum vrinncSc ftcr coris ,6c phlcbotomiam.Diarrhocam vcroantiquam quandoqucallcuiat lua exficcationc , <Sc trahcndo matcrias adpartcm aliama parte intcllinorum. 6c oportct ut dcuirctur in tcm pore , 6c rcgionecalidis, 6c dcuitct ipCum uir ^^ncixx animaicm fortcm.6c coitus quidem cu corporc fuo iam calcficlo; aut infrigidato, li
*|if^U)iibus cft ttcdus apud multitudincm gcn- ^Uim,c<: prohibitiis in lcgc: 6c cft cx partc noci-
I , ^Uior,6c cx partcminu-^nociuus,6c cx partc qt\ii. ^'^Muia naruraindiirct inipfo motu pUiri-
cct poft calcfadioncm fit incolumior , quain poft iiifrigidationcm,6c fimilitcr pofthumidi tatcm mciior,quam poft ficcitatcm , 6c mcliojr horarum : [ xqualium ] cft hora, k [ quam dctcrminauimus: 6cjquado utitur co in ipfa poft xorpoVibuVtera 1 [ fpatiumjn quo non abhorrctcoitum,]inuc peratis. 4iit lcuitatcm^ 6c allcuiaturanhditus,ctboau$ ^ ^•Muarfieft
B. Alia licert.
^ (comiratur ipmm t
• ^^^^Jciopricfentic minus <juam uuiua.J
^ N N O r A T 1 O N E S,
iit fcnius.
^ O T ^ r J O E S.
cxpcrr4,qu6d. mii{x<iQ.i cou*.
Tempus ad uenercm oppmtunum eH . ait Gal. lib. art^ med.quum omniuyn in rerum circunJKintium exquijita me diocntate corpusfucrit consiitutum , ncque fupra modum plenumjneque uacuum,aut m calore,frdgore, ficcitatejHi" miditate excefferit.Addit Paulus.lib. i . Quum concubku rusesjnimiam fittctatemycruditatemy&iajjitudinem ca^ ^*p-5f. uebi^.itemquc ne uomitus aut purgatio prxceffcrit. yiddit uifus.de qmrT^kiu^^prf^bU^ de hac re fl^<ra alia^qu^ tu lege. Vide & Hipp.ac Gal. 5 . infexttt ^
^ctius lib.s.Tu uideArisi. fc^.probl.^-&<jalen. i .m yulg,morb.i^ Hipp.lib.de nerilib.kemqu€Celfum iib, i. Text.ia.
Si femen exUudabili fangume profluityimmmui proje ^ofanguinem ex multa Venere necefie eH,& anirnal dc- ^'if^h almonia imbecillum rcddi^prafcrtim quodcu fan- ^'^^[^^etiamfpiritus yberim dijioluuntur.vnde &refi-igecorpws^i^ rarius reddiy& ftcciuSy&mbeciUiusacci- " ^'^?//on? a:it Taulus lib. i .&fenfuslabefaCianturypr4er'
**^k^^rL&iJefez >^chorls coitus.
r^r^ortct^nc coitus fiat fuper rcpktioc: » [pro hibct] cnim digcftioncm , .6c facit cadcre ^gritudincs, quas etfi.cit motusfuper rcplC'-
^^MQ. dcbilitat.6c fiaccidat alicui illud, tunc oportct cius innato iam fraao,non crgogcnerat iccun
JDe ^crrmte generante,& .non^enerante , Cap. 1 3 •
SPcrma ebrii,et decrcpiti,ctinfantis, ct multi coitus non gencrat: ct fperma habentis mebra [dcbiliajraro generat fanum,ct quum pro longatur virga valdcprolon^atur ipatium mo tuslpcrmatis,quarc ucnitad matriccm calorc
'^f^^^OL^caturpoft ipfumpaulatim utdcfcedat ^^^^s in ftomacho,6c non natct, dcindcdor-
Po ^^i^t . c [ 5^ oportet quantum pofiibile cft , nc ] \ ' ^^^^taliquis,quumadcftuacuitasitcrum,tioc "Se,^ '^^^^? cftnocibilius6c oncrofiusnature, 6c ma • Sis d [pcL-nccans] calorcm innatum,6c mngisac *^^^^^cns iiqucfaclione,6c cthicam, 6c arct.T.cbo- "^^i^i,iino oportct ut fiat quum cibus dclcedit
TIN O T A r J O N E S.
Curebrioru^ fi*^'^ri tnfxcundum magna ex partcfit, 4ocet AriJi.lfroil.fcd.nmpcin fiip.erjiuam horum hw ^^^K^Xtm^ rniditatcm rcfcrt, qu& fcmcn humidius redditj& uhn adi^ m t prOircdnai:De hac re & GaL 1 1 .de uju p^,
^ AViC. X-11 4 ^
De fignis €lus,qm coimt.
CAp. 1 4.
VRina ciuscil habcns fil6s,&: ramospermiftos adinuiccm.
2>e diminittmccokus .
CAufa aurcft;in virga ipfa , aut in mcmbris lpcrmatis,a!jt in mcnijris pri^icipalibus'/ & quc fequuntur ca, aut in mcmV;o mcdio in terprincipalia & mcmbra coitus,aut caufa mc brorum vicinoru propria cis, autproptcr pau-
fpermate.Et frigus, & calor /imul ru«'f contra^ ria vcntofitati; nam Irigus cius prohibct gcncrarionem:(S: calor rcfoluit mntcriam cius:<x cfcquod ipfam gcncrct, ficur lu) jnicfifas tcmp ^ j^r rata,& calidiraslk [ quam ipfanurrir,] & ^^!.';,^"^. lis-,qua; adiUUant iii lioc , c(iequiraiccq»os if cundum intcntioncufeius , qui coii*"Cint. ^ ^^^^^j curus rcncs , <Sc i [vcfica funt huri\idi>ai'^<^^ i,i,ot> i hoc frig idiv ] llli mo , qui rri^ um ^^^P/^f v,' ^*',f>l' ioncm^-tC • 1 calidaml^^bct,« h^^^^^^^^^
hon vfus crt- ca ctiam cum cequaJifathcit no m | aa,& facit incur^c^etteriiitatcm. .
citatcm inflationis in infcriorib. corporjs,auc paucitatcmciusin corporctoto. I^aftaautcni caufa uirga; ipfius.cil pioptcr malitiam cople- ^ionis inipfa, (5c moUjficationcm Ihpcrfluam. Scd fadacaufatcQiculorum, 5c vaforum ipcr- ■ f B. Alialfa. .matis, autcft proptcr malitiam coplcxionis a f ''^S''*^ [ } fingularis fupcrfluc, aut cum ficci-
tate,<5c cft dctcrior,autcrt dominans (iccitasfo »0 la.Ht quandoquc c(l proptcr paruiratcm motus lpcrmaiis,(5c dcfc6lum cius a mordicarionccx citanlc,ita ut quandoquc fit in qui[)utdam fpcr maplurimum,& quum cocunr,non dcfccndit _ h B p.liu«nrur f '''^^^^' congclationcm luam. Sc ^ [cocunt cu tur crhoc^.qu^ion flTm-^^^^^^ Et non cua; hocinno. ^ocparum] quoniam uafa fpcrmatis c [nonjca tur in aqua iVip ida. Et ouandoquc c
^ N N o r A r 1 0 N ^ '
Jhsirejvliitioticm & ftminis inopiam , Gal^Jejf ^^^y'.^har re quxdam. Hit multo cophfius & hoi:'& jH^^t , pitcid profcquitur.
De fitnis.
FAaaautcm proptcr moIlificarionGmii^^^* autfriguscoinplcxionis nci ui, ^^^lJj-jlii'
cum hocinno- r"- ' ^ ^i--' 1 -"^ ' L^onjca
ae. lcnuntineis,< t [ 3 quarc ■- [non]
c B . calcfit fpcrma • [ncqucjfubtiliatur. Fadla autcm
d t » i" t '^c. cauia mcmbrorum principalium,autc{l cx par
tccordis, quarc abfcinditur matcria fpiritus , 3^ crfin dcfidmolimTnTmo.^^^^^^^ vcrocaii:
c B
f R
c li facietiiexi ^ "cntoliratis g [inccndcntis ] aut cx partchcgcre. P^^^^ quarc ablcinditur matcria fpcrmatis: aut
cx paitcccrcbri,quarc ablcindirui matcriavir tutis fcnfibilis:aut cx paac rcnum,6c frigorc i p ^ t B. & tKT- forum t [ ] 6c a.'gri-
ruanoae ip(o- tudinibus corum notis, & complcxionibusco * rum , aut cx partc fiomachi proptcr malitiam
digcfl:ionis,5c totum illud aurcficaufa dcbilira tis principi;,aut caufa oppilationum mcaruu inrcr mcmbra coitus. Et mu'
tur in aqua iVigida. Er quandoquc ci^ . jc- Cxubcrans facilis cgrciTionis.Kt quandoq ^^^^ fccndit finc crcdionc. Etquandoqucc ^^^, cacxteuuatio corporis, &. <-lcbiIitasc/iis.J^,^^^,
lticuIorum,& mcmbror
umlpcrmaris,"^ rimiscorufigni^^^^''
dilhculras cius proptcr frigus corulig"^^''''*' ^^J
l '] cxitus Ipcrmatis ^'J^ ,^„rn- 1»]!
;ustadus.C l um , & pa
tis,tunc fpcrma crit paucum >'^^^^^*^^['f^ i^itiO^^
J cxitus ipcrmari!> - 1 . ^q. pi ] & frigus tadus.Quod fi ^Y^/^^i^- ^ ptcr ficcitatcm corum , & paucitatcni ip
paucitaici -
fionis, (5c plurimumciuscficmncxrcu
corporis,6c paucirarccarnis,<5c ^^^^&^^^^^-y.rct^i larionum mcaruu humcclario cxcis^qu^confcrunrci : 1^" ^^^^^ Irorics quidcm crt balncationibusA cibis. In fa^^t-i-^^L^^^^^^^^.oituS '
brorum prirpofiiorum liipra mcnibra ficurcx hcparc,6c rcnibu.sminorarur app' imo non clt digcftio , ncquc *ipP^'^,'J|^^pori
imonon cltdigcltio , ncquc iipP^V'\ 'oitct'' gcncratio languinis fccundum ^l^^^ %io: ^ Et fi fucrit cx cordc ,
minorabiturcrcu .^jt
s B. ch (ic dcbi- 2is in cuicu, & defiac .
dcbiliras facri caufa ccrcbri lcqucns 'caium,aut percufijoncm. Caula vcro,quxc[t fccundum jnfcriora, clUjtfitautcalidiras , aut frigiditas valdc, autficciras complcxionis &i priuctur in cisinflatio. Etinflatioquidcmcfi boiuisadiutor ita,utinillo,in cuius ucntrc multiolicatur inflatio abfquc lupcrfluirarc doIorofa,crigarur. 1 1 habcntcs cholcram nigram funt plurimc cre ftionis proptcr multitudincm inflationis ipib
rum. Caufa autcm in uicinanribus cll. ficut .1- 5« [confricatiua: ipcnna ci Jud,quodaccidit ci,cuius hcmorrhoidcsinci- tant] ct fignificabum ipl duntur,&habcntibusanumdolorofum,nocct " n^<^uuiiviyi enim illud ncruis communibus intcr anum , <5cIaccrros cius,& uirgam. Et cx cis^qua; cicbili tant coitum,<5c uirtutcm cius funt rcs mcdiratiuc,ficut horribilitas cocundi,aut ucrccundia cius,autantcccilio intcilcdusadcor. * [dcbilitatcnimcoitum, <5c facitdcliccrc] & propric quum illud ahquahora cafu accidit, tunc quo ticscucnit rcitcratio, affimilarurillud in mcnte. Etht caulain ilioquandoquc di miiliocoitus,<5c q? anima obliuifcitur cius, & conftriclio jncmbrorum ab co ,& paucitas pi xparationis naturiB in gcncrationc Ipcrmatis, ficut non eft follicitain gcncrando lac in mammilla rcmo uctis filium a laclc Et lcias quod crccticnis ca cft vcntofitas proccdciiS a fpcrmatc , aut noa a
quandoquccritdcfccnfio finccrctlioiy^.j^^i- J pullus dcbilis,lcnis, <5c caliditas corp^^ ^^. (cWuKi nuta. Etfifucritcxccrcbro, "i'"^^' ^^ioti^' V fus motus ipcrmatis,ct non crit ^'^^^ yjccxci ^
cnnncllexci^^'^ ipiam dhpoljr
fcH' HiO'
fus.-ct oculi proprie quando cfl po t P ^^^qW^ ^ ncm,autcafum aducnicntcm ^^^^^F ^/^fitiJ:?''^ '^'1/ ni cordi,ct ccrcbro in dcbilitatc ^"^l^ ji^usin'^ ^.^. iam prxtcrita , ct rcnibus in xgritu*^^' ^^^^ funt figna,cognofcantur crgo '^^^^'^: ji^fcVi^' ro proptcr paruitatcm inflationis ^^^^>,ti' j ribus figna lunt,quoniam vidcs viff»* ^^iO' Jj brorum laluas,ct uidcs dcbilitatcm it^
nc tantum,cum virtutc cordis 1 1 ^^cfi^^ ]ct rcnum.ct dcfidcrio,ct aqii^:^ j
do admini(lranturinflatiua,iutiat^iy^jpa:
vero caula paruitaris motus Ipcri
ditur apudcoitum rcs plurima c6g^]- jaiJ^f^V rimumiliiusicqiuturcoplcxioiHniii l^^fijiiii'
ct<iuaadoquc coatingit vt fit ipcruwi:'
Feri 20. Tra(5fc. i.
i ^iximus,6c pinguis quidcm'itiagis dcfcdluscft ^ '8coitu, quam cxtcnuarus, <5c ci qui vult coitus i^itJltitudincm,coiuicnit iit minorct ludorcm, ^balncationcm facicntcm (iidare, & dimittat ^hlebbtomiamquantum potcl},<5c utatur inu- ««^*>ne pcdumciim olcis calidis.Illud cnim c6 «•^uat rcnes>(Sc uala Ipcrmatis .
I B. almaler, »* lac coagulatft •
Cul^. 17.
OVum crgo cognoueris , quod caufa efl: in mcmbris principalibus, tuc ncccflarium ^fiutintcdasin curationccorum.& (i caufacft *^iguseorum,quod cQ plurimum,turic non cft '^^uid,quod fitficut mitliridatum , quoniam fortius mcdicamcn ad illudA in omni de- \r K ^ ^ coitu proptcr frigus in quocunque me Vv*'*" fit,aur proptcr dcbiirratcm proptcr he ||L P^'1^"lcnrur,quac funt ficut mcdicamcn dc cur-
■ ^^mia , 5c liomorulia & fagzcnca, & fi clt pro- Migi P^cr m,ilitiam digclUonis (lomachi , conforta ^^■p. *^omachum, ^ fi caufa c(l in rcnibus , cura rc- ^^^F nes in primiscum cura,qux cft corum , Cuius
■ P^urin^^irn cft cum calcfadlione^ na calcfadio
■ ««orfi, ^ rcnum iuuatiua crt in crcdlionc.Quil
■ ^^^fi^ccrisilludjCura cum rcfiduacnratioHe, H i r ^^oribus bonis, & caputpurgia odorifcra, B j J^^^'^"^^<^atiua,conf-cruntcordi,6c ccrcbroctia.
90 s
'humcaatiuum cuni cqnalitate, ficuti ricruiti vaccinuml5c lae,in quo dcccda cfi portulaca , & fi fucritficcitas,funchumcaario xquahs cQ bahicationibus.d: uirclhsouorumforbihum, &4aaeduIcidccodo, 6c quandoqucponitur in ipfoquintaeiiisdc ^crcniabin , 6c cibisprcparatis ut alcsfidabcgr , & humcaationc cuni olcis frigidisvfqucadolcum dclacUicis, *?c cu curbita, (Scfi caulafucrit ficcitas, humcactiir corpus cum cibis,(5c gcncribus laais,& bahica tionibus,& uinofubrili,6c forbirionibus kuibuscx granis [6c aqua cucurbita: 6c] ocymo . &fifueritcaufafrigus neruorum u;rga:,6ccorum iiiolhficatio , curctur cum cura , qua; cft t,ti.>,*,r: mollificationis,(Sc frigoris.ficut qua: di(fla (unt '"-^^^» ^c' in ca.vcfic?. <Sc oportct utdcuitciur coiths pcft cuacuationes.&: laborcm & n [liga;ioncm vul ncrum.] lllud.n dcbilitat" i6c OJitus frcqucns plurimus.J quod fi illud accidat ci,rciincatur [linicndo.]Multitudo nanquccoitus quando qucablcinditcoitum . 6c vtdcuitct laciciatclli naiilcatiuam.ciuod fi accidat. allcuictur cibus , «5c fiatvtdigcfiiobona fit, <Sc confortctur ftoma chus.(Sc oportct vf minorctur potusaquc.multitudo.n.potus aqux.cft rcs nocibiiioi',6. dcui tct omnc rcfolutiuum vcntofitatis, cxficcatum calorc fuo,ficut ruta. (Sc fampilicus &: harmcl ^ t[ ]5calmarmacora,<5c cvminua%(5c fcmc V ^mo^ ai^nicani>ctomnecxficcatiuumcum frio;idita '
» . ve! riui'
n apc tio-^ exiturarfj.ijfino" tus aniiTiiiles . o E.Coi(U 1», vt &. alienet cottii fiequeutenj plu rinium . P B . temnorc aliquo.
q t B.AHalite
^ ,. ""-^ ;;7 j,, '••^" ^"^^^^^-^^i^^^^auuuiiicum rrigiaira
^ cordi mcdicamcn dc mu(cho 6c theriaca,(Sc tc,licut lcntcs,(5c xylocai aci-c,<Sc milium, 6c acc
tola,6c fiypticaproptcrcxficcafionemfLiam,<5c
^Jl^^^^^^"^^^'^^^""»» ^ hierir caufa paucitas infla-
_-.is m infcrioribus,tunc fi fucrit caufa cius ^ ^\ , ]frigus,quod ed cumcis,ad-
^^uiiftra fricationcm lubtilcm,6c luitlioncs , Suas dicam,6c adminiftra cinnamomum plu- J"irnum , 6c adminiftra grana in cibis, ficut fa- ^^^5,6^ phafcolos, 6c ciccn-,6c cxpas cum falc, in ^uoahquid cadit akit.Et fi cauia fuerit in ^ | ca
,1 I I •".'^^•^ivyiiv IJLl ILiail
omnc infrigidatiuum uchcmcntis infrigidationis,ficurnarcotica,6c ficutcamphora, 6c plylhunr6c ncnufar 6c rofar, ' [ quum licct in
lcmincpapaucrisfit parum fiupcfaaionis, ta- rB.&frmfnpa mcn cius pingucdo,ctqu6d ipfum commouct
Part 334
vcntofitatcmluccurritciJ6cadditurfupcr ip- iruS?;«
Paurir.c ";r~."": :V —7— r- luni.Ltoportctvtdcuitctur coitus mcnftrua- vnauofiure c.
' ^,*^^^.^^fa*>nihationisualdc,]admini(U-aintrigi- tit,cr coitus vetuhc,6c xgre,6c coitus illius que •"s>&commo.
^tioncm 6c a^quationcm cum d [potibiis , 6c ^ ' [nondum pcrucnit ad ;utatcm in aua cft n n ' """"^ ventt.>u"'.a-
- — ^^^^^^^<^oitusilhtis,quxnoninipe?coiuitj6c"c^^^^^^^^^^
coitus virginis. Totum cnimiilud dcbilirat^ letinhic.
[virtutcm mcmbroru coirus propric.jEt opor ^ ^ ^"'^"'e
tct vtrcferantur ci " i propofita] cocuntium,ct ''"^
libri [narrari]dedi(pofitionecoitus,ct figu- t^. Aii.i.cer,.
nsiplius, etcogitctinciscumdimiilionccoi- cumfortitudine
tns rkm n 1 n/-\ r^t-.^ .,r^ _ m>.mU..."^^
^^'coiftionibus ;6c cpithcmatibus,6c cibis,6c fu- Jl^^"^ur ea , in quibus cll infrigidatio 6c infia- 'K Pira, 6c mora (ccmia. 6c fabx, 6c e [ib-
w Um.^6c fi caula fueris dcbilitas corporis,con- ^rtctur corpus cumcibis confortantib.ficut ^ntalcsfidabcgi , 6c ca, qux prcparata funtin P^^clhs,6c aQaia,6c ' [ca,c]ua: prxparata funt in Uaiis cuni coopcrturis, 5c frumentum co(^^bum J^^Puls[6c oua forbilia,6c ^ [napi]6c mc,6c bury ^m,6c panis fimilx-,6c medullx fruduum, filV'^^>8( ^^V^e<^ullaamygdala; 6cnucis,6c mcdullanu iS. Siri ^[S;uidica;,ac phvUicorum, 6c l^ [aucllanaru , 6c [Ntij e^^'].^^^^ 36c qu£ funt fimilia iftis; [6c tangucbil \{ Wel j^!;'^^.^^'nib.6c pcrmiftacum ca;pc,6c mcnta,cc V^^»*i^> 6c foenugra:co , 6c andacocha,6c eruca, "niilitcr contortctur corpus cum balneatio Jousneccnariis,5c inundlionib.conforrantib. r olcum de lilio,6c oleum dc'bc,6c fi nccef
*** '-'•»>*XA1V>HV
tus omnino , ctiam vfqucquo conforrctur 6c "'^™'^''^ coicu« approximct ifiis dcficicns a coitu proptcr di- "^r^d ni.ftionemety[aftliclioncmjaniiA>,ctopor. x ..■creS;„: tctquidcm vtiftigradatimpcrucniant adcum ct vtaaturvndionibus.ct fricarionibus^quasdi l^l^ '^'^""^'^cemus , ct coram ipfis fiat rcmcmoratio caii'larumcoitiis, ct rcfcranrur, qux continuantur cis,ct rcfpiciant ad coitum anim.ihum . Rcgiminisvero appropriati nomini coitus plurimum eft tcndcns ad calcfactioncm^ct humcda tionem,ct^ [inflarioncm i 6c calcfactione dorii,et rcnum cum cis,qux iUud cfficiunr cx cua-
f^.:'^^»^umaemio,<5c oieum acucoc n nccci ii,crrcnum cumcis,quxil
fckf ^'|J^'"P^^tfluacalcfac1:io,ponaturincis mu porationibus.etin vnclionibus,fic\ir crialn^^^^^^ ff:^^^>^caftorcum,6calia.Qupd iicaula fuerit bcn , ctoleum dcgranis cotti ^ [inundumab-
^ &us nicmbrorum fpcrmatis,curcrur ci4 me- ftc' '^-—
" ^.^^"iscaletacicntib.quas diccmus 6c cum un ^?^^]^^ [abftcrgendo-fa<^lisl calclacicntibus* " tucrittaufa cum hoc Uccitas adiuuetur cu ^ i^^^^^^antib.cahdis.cx illis,qu<c comcduntur. ^ ^^aufa lucrit calor iVlcmororu fpcrmatis ^^Perf luitatc , confeit omnc infrigidatiuu,
2 B ^lialitera, apcnionem .
i"gcndo.]Ea vcro quac fumuntur appropria- * ^^•^^'•-^^^^utn. ta nomincquodipfa valcntia funtad coitum.
lunt medicinaj confcrcntcs frigori [virgx] inun^ft^, ctbibita::6c mcdicina;,in quibuscft intlatio in digcftione fccunda , ettcrtia . et carum inflatiocft cum humiditatcextranca , cum^iuaintlant.etmcdiciu^^qux agunt cum
b B .ns
proprictaff 5ccibis,cxquib.,gcncrafurCanguis calidus &: Jiujnidus,abundans, &: in ciscuiiof: funt inliario,& viicofitas,<Sc fpiiIitudo,ficutci cer,3c pha(coli,& cibi,quosdica.& mclior ad miniftratio corum cd , vt (it poit balncum hu-: midun),& inunftioncm cu olco fambacino &: deiiJioA narcinino,autfimiiib.Etro;-,^c^nt oua forbiliaantccibum, puJiicrizato dcfupcr falcfiinci,aurquc funr flcuripfc. Quiiniq-^ CQ-
•<:6nioHcnt,ficjLitc^iditas^rrut.'t;3intOf<'^^^^ . : porc,ct cypcri otbibitict undii/fAnimaliaaurc ^ j^sjB' ^ut/icut i Lftcllio,ct Jaccrtusjct HinchuSjCt pr pric radix cauda>qius,ct ciu§.fumcn,ct ^"^Jl^f | fuis^ct fal ipfiu,s.Sumatur ( Uccrtwsjm dicDu^» ^ veris,ct dccollctur,ct mundctur v.iJccra ^^^'^ ' implcatur Jalc,ct fufpcndatur in vnibra,tioiv^ cx fi ccct u r , q u u m q u c fcccr i s i 1 1 u d t U ^^_fl
_ falcm cius, ct proi^cc corpus ipfius, ct ^^j^^jg ^ ^
mcdit cibosad coitum, bibat pofl Ulud vmum tibi dc falc cius rcsparua , minys.quam.fl^^^^^ „BjgJj,
e B. linimentls frfCieinibus.ere-
«1 B. fundam^ri hvi4us curatiu-, nii. tft fupcr.
( B.tiatum .
odorifcrum paiumpcndcindc pcigaiad lcctu ifuum,<5c abjuat pcdcs.iuosaquacaiida, & uratur \'ndionibus,ii^ [abfi^nfionib^s cum inun <Slionc.j<Sc ncsdiccmusnunc Jias mcdicinas,& cibos, proccdcmusciiam ad Jocacorum in c i s , q u ,1: con u cn i u n t ci i u i fio n i bu s d cb i i t a t i u is coitus,6c lciasquoil plurjmum d [iuiicniatioliis cll proptcrjcibos & cx cis proucnit cxubcratio matcrici,<Sc uiuificafio viriuiis,6c oportct vt confidci-ct illc , qui in coitu c^l cupidus, o UjU m m Li 1 1 u m v ti t in- m cd i ci n i s a d co i i fi ,co rpus fuum,qiipd fi vldcat fcbrcm,<5c inflammationcni,6c rcplcrioncm,*;'[abbrcuicrJ<Sc tcmpc- "rct natu ram;4cindc itcrct ca , qu^vJunt ad coitum,i5cnon oportct, utad lummumpcrucniat in calcfacicndoA pcrd ucxit ad dcliccationcm, 6: quum uiitur mcdicinis & cibisad coitum , lunc confcqiicntcr iumat' [ vas tcrrcum J pJciium uino odorifcro.
JHvAUs u'itl\ im\itloNm habcs & cx ^etiolib.i 1. ^ cxpaulo lib. . .Fiifjfirfie ^iuu.hoc & fequcnuLus capti- ■busidcmtr^Sat »
^e menuims fingulanhus ad coitum . Cap. 1 8 ,
ftinci,ct*'> [albubcrcctalmcnbcfigict f',.. ■•• --it»- £tdc animalibus aqu;E,pi Ibcs parui, ct fliiuia»^ ^ cxficcata: cutis ,ct lac camclinum, ^'Ic .^.^jV*^' lurxx dicbus omni dicquanliias,.quC"iS^^'(,iiii' tur,ct non grauct,ct pifccs parui ^f""'^ jf ^pa! cati,ct fit dofis drac. vii.ct.oua pifci um, ct - j gallinx propric oua > [pcrd icis,J ct oua^c^^^^^^^ bx,ct oua paruarum auium,ctoniniat.i. 5^»^, la,pr()pric r j puliorum ct paruarum amun J.^ P.^
* anatis/jtpuHorum: ctarictis cuni iale,ct lis, qux curriHit ciulu proprictatum , cii matur ucrctrum .tauri,ctcxiicccti]r,..dcm ■ ratur, ct puiucrizcturdc co rcs modica ^F^^
oua ibrbilia , ct ibrbcatur , ct itcrum rc^^^^ bjlisdcanimalibuscfi.Sumatnrcoaguium •
camdi majculi,parui,cxficcaium,ctiuu .; ^^fi* de,^'o anrc ncccflitatcm xii. Jioris Q"-'^'^^^ ct ,V ccris diiJbluri in [duabus tcrrijs.J ^^"^'"^^^ f/isi- . ,f bibatur:quod ii Ixclit.abluatur cuniiiq^'^.^^/na:f 3° d'^;ctitcrum'idcmcllcdccoaolumaau-^^^ ^ X/ mcllisabiquc(pccicbus,ct4bibaturcuOi_\ P^^^^
ct fi cit in ca paium croci^cfi bona. Aq"*^ " [
«•.rapanjm .
b — B.
funt iicut aqua fcrrca,"^ t [
ct uinum nouum: antiquum ncro ^"^/'J^^lbuS porcm,ct icibluit cum,ct nocct. Ue ^^^J^ vcro,vua dulcis cfi bona ad coituni,ctpi^.r ^.^^ qux rcccns cit , qurniam tcplct iaiig cau humiditatc ci ucntofitatc cu calidit«ifc, c r
OEmina quide funt, utfcmcn « [napi.]&cau iiumulitatcci ucntolitatccu ^^^'^"""'".'.Yjj^iilia lis,6cvrtica;,6clupini,&cruca,i [<5calkcrua] 40 tudinccibi.OIcraucr6,ctqua:iunfcis ^^^^ m
t B. (emen alra fhbe.i. ra.fula. «i Ji.coidumeni ^ pipe a.Uaibu tL nigruin,& i>i pcrloiigii, & fe jncn lse.lbu.a, i. (cmen c.idanio rvi minoiis . «r K alrafeJ, id f-H i).iliufci| . ( li. alkilka!,& gr.»n a a!/eiein . g B alhaiiLech.i.
|i f F.cftcalida Alia iircra infifea liuitaj &
cfi a!haicc>ct propric aqua cius cuni nic coa:o,doncc " [ fict ut buccclla."j Et ifC '^
<5cbautic, 6c mcntalhum hortuUnum , quod cQmcnia <5c fcmcn al"paragi.<Sc fcmcn raphani, 6c i [artcticc,j6c llmcn mclonis,6c icmcn apii, & pctroiclini,6c [cordumcni 6c alcacul,6c ma cropipcr;>6c icmcn cilbaguc,]6c filamum,ct fe. mcn lini,6c grnna iaiaiccdj^c grana dcbcn, 6c olcumcius,6c grana*"[ alJ^ikil 6c granaazclim,j6c fo^ni.'gra-cum,6c propricdcco^^um cu
mcUcideindc cxficcatum.Granaucro Iiinr, fi- ^11.^...^^ il^i-vhh ...w. cfoc"-
cut ciccr,6c fabx,&: phalloli,6c qux funtcis fi- 5^ nibus cum unc.i. aquc cruca:hunii^^?' ^ium^^'
ca.ct propric quum bibitur onini ^^^Ji^\:|J^ti^^ " I cociuscumlib.uini [puri:jdcindcm ^^^^-^^. fj(^. cxcis,quxconucniunt ,quonian"»clip /jj.^- \ tis iuuamcnti . Mcdicinarum ucroconv^^ .^^, rum cbibitarumcaputcfi mithrici^f^J^^^^^^i:rum diamulbum
ci,qiice(IcxdcDU.i- ^ dis. Et itcw.] m trcs aurci dc clccluario \^^^c}^
milia.Corticcs autcm,5c Iicrba:, iimt ficur cinnamum.6c cinnamomum,ct niacis,6c [alhafcc.ct talifafar.jAIcduIlx ucrG,lunt ficutgrana pincc ,6c lingua auium grana uiridia, 6c grana allcilkiKS: phy fi ici ,c t aucllana:.G u mmc au tcm, iunt ficut dragacanthum,6c aiVa ^M' [
] quoniaminflat valdc,nam quum infrigidafus bibitdcafia aurc.i.cu mvino,magnificaturciusiuuamcntum.
ert mcdicamc dc iHncho notuni
mcn crucx campcfirispondus ^^'^^^^\(^cC'^^ butyrouaccino, et mcdicanicn dcli^.^^j^^i r^fii' mcdicamcn ^ [almur dulcis. ] ci nic -^^«ucaJ almchcdi; ct itcrum ial Uinchi, ct c'^^^^ ^^j^f tritum,ct pulucrizarum iupcr uitcJli^ ^gqU^^^ itcrum tciliculus galii cxficcatus S"|jj^^ni c^'^ mcnilira falis iUnci, cuius dofis m ^j^fap^^'* drach.ii.ct itcrum ibmcn crucc,ct ici"|; '
Radiccsvcr6,ctlignafunf,ficut radiccs aluf,ct ^° ni,cti'emcn niclonis omnium an- . ^^^^^
tur cuni laclc rcccntcr
f B. alhihe fcar
becn,ct zedoaria,crcofiusdulcis, ct tcfticulus \'ulpis.nam iplb cfi fortis in crcclionc.ct alpara gi, ctradix cardi, 6c ca'pc,ct propric afiatum,6c fquiilaaflafa,6c fccacul,etzingiber,ct proprie ambo condita,ctgalanga,ctpyrcthrum, ct radix hafcec,cf aflarum ci buzcidcn , ct almugat , ct hcrmodadly li,c£ » [napi dc barbaria^ J ipii.n.
tcru'^1'^ •
turgranorum pini , ct icminis ^P^^ *
ct fcllis ' [maiculi]ccrui *^ t [ ^ct(\^^ n
]ct glutinis alimb4tp''^^'7>dc^^ / commifceantur cum nicllc, cf fi'^^^^^ fcii»'^^>F aurc.i. et itcrum fumatur fcC'^^^* '^jjigil?^'^' cruca;,6c o [iicrmoiii<^tyloruinJ ^ '^if^^
Fen 20. Trad. i.
Pipcrislongi omnium an.pondus drach.ii.Iiti
S^a: auis, et cercbellorum <: C paruarum au iu ] ^tthuriSjomnium an.drach.j.inuoluaturtotti ^um olco dc nucc indica , ct conficiatur cum ^ellc,ct pcnidiisjCtadmmiftrctur .etiiicqui- ^cni,ia quo fupcrfluit frigus,iuuatur valdc fu ^endo in potu confcd:ioncm nafturtii cum Pyfcthro.ct d t [ ] opopanacis pon-
■ Jus drach.iii.diflfoluatur in drach.dccodionis {ampfuci, et bibatur iihid in tribus dicbus. et ^t^tum zingibcr.partes iii. pipcris longi pars i. ■^onticiatur cummclic,etdetur dccoaur. i. cu aqua calida.ct itcrumfeminis afparagijccacul, zjngibcr.omniuman.drach. V. tudcri rubci,ct ^^bi amborum an.pondus j.ii.bccn alb.ct rub. ^niborum an.drach.iii.fcmfuUc ct fcm.raphafii.ct fcm.cruccetfcm urtic^ omniu an drach. lu.fquiii^, a(ratc,fumi nis rtinci amborumana. ^rach iii. lingux auis drach ii. zuccari drach. j^i utqucdofis!drach. liii.cum uinotribus dic- ^us,ct fit cibus,qui eft ad coitum.ct itcrum mc ^icamcn dc cis,qu« funt nobis.fortc t [ ] j^ccipc affiE & fcminis cruca!,6c ^ [ alkilkilati,]
«^minisbautia; (Sclingucauis.<5c cordumc- ^!>oninium ana partcm unam, 5c buzcidcn,& P/Pcris,amborum ana partcs iii.mufchi vi.par J^s vnius:inuoluatur cnm olco pincx minoris, ^conficiatur cummclle. Mcdicamcn vchcjnctis virtutis.Rccipc mcUis anacardi,(5c mcl-
apum,3j buty ri vaccini partcs cqualcs,6c fcr ^eant,dcindcbibatur dcco, quod bibitor tolc- J^auitin vino,cft .n.mirabilc. Etdcmcdicinis bonis,quaenon funt vchcmcntis caliditatis fu ]Perfiii(V.ca ut fumantur daa:yli,& foenugrcecri, ^ ^?coquantur,donec dccoda fint: dcindc fu *J^antur dadyU,6c cxtrahantur ab cisolla,dcin ^ cxficccnrur,5c tcranrur , & conficiantur cii ,^^ellc.£tfitdofis ciusquantu cftaucllana,6c bi Datur poftipfum vinum.Et itcru iniundantur ^'hb granorum viridium,<Sc lib.i.dadylorum, Jiu^ utraqucfitcontrita in duabuslib.lactis o- ^ini:dcinde comcdatur , quod infufum cft 6c ^ibatur poftipfunide ladc duobus dicbus . Et
medicinis bonis cft confedio dc mcduUis . ^mus defcriptio cft . Rccipc amygdalarunig l ] excorticatarum,phiftico-
^fn,5c ncregilexcorticatorum contritorum, ^ amygdalarum pini,&granorum alkilkU6c Bi'anarum azeliem, 6c granorum viridiu par- ^^.?^*qwalcs,ncremifclC& pipcrislongi,& zin- 6iDeris,omnium ana partcsx.& plusparum.tc ^anturomnia:& conficiantur cumpenidiis, ; ^ quo fumatur omni dic quantum eft ouum
iterum . finapis cum olcoarazaki . et fimilitcr fcmc vrtica^ cum olco arazaki.Et itcru afla cii olco (ambacino cft inundid fortis. tt itcrum fcm almczcrion cum olco calido ,Et itcrum baurach cum mcllccolato. Et fel laurinum cul mcliccoIato,Et iterum mcdicamcn bonum , fumaturdc ccpae narcifsi rcs parua cum olco fambacino , ct fricatio fiat cum eo . Aut grana niljCtpyrhctrum iumatur ajqualitcr cum oleo aiiquo:Aut ftaphifagriacum olcocalido. Et itcrumaflacum mcllc. Et itcrum cyperiipfi cum rob.erinungatur cumolco.Aut fumantur ccnraurca,ctpix,ctccratum cum olco dc li lio:ctolco dckciri,et cruca,ct mafticc,ctcypcrijinuuurcumco virga,ct partcscius. Etomniaolca ''t [ ] pra:dida in capitulodc ^
clyftcribus funt mirabilis iuuamcnti quum ad miniftrantur inundat [cum abftcrfionc.j Et / propric olcumdegraniscortijCtolco S[dcrto ^'q ^ racc ] propric,ctadcps lconis cft uchcmcntis * ^*^"'
iuuamcnti in hoc . Vngucntum Rufi [ forte ^
valde.] Rccipc.myrrh^jCt fulphuris non cxtin d:i,ctgranorum carrami,omnium an. drach. ii.pyrcrhri,' [amyli.ii.J pipcrisnigrigr. xxx,*^ i B.aiuluGn. [ cordumcni j grana xx. tcrantur cum drac.ii. ^ 8. charmcdacxpx optimc,tt [ ]ct fitcraturvnum ^^'
quodqucpcr fc , crit mclius, dcindc commi - Alialit?ra ce?-* fccantur ciiccrato,cttcrantur doncc fiant in rHuillat cotmio fpifiitudinc mcllis,ct inungatur cum eo alcha ncoptima. tim ct [ alugcn. ] ct alfa in virga crcdioncm facit,ctftimulat.quod fitimcaturcalidiuseius ■•^lhagian. vehemcns,diflbluatur in oleo violato.
f B.caliJa,
'De fuppofttorijs.
[ abilergencio ] fiunt ad anum , & peBinem , & te^liculos ^ ulrgamy^ [ & alugen , & qu^ fequuntur ea.] Cap. I9-
cthri t drach.s.mifccatur cum fambuco , hono.Et quandoquc mifcctur cum co cu- ^a " d 6c mufcus, ct inungatur cum co vir %^ t alugcm,] ct qux fcquuntur ca. Aut py-^ fcn r^^^^^ quantum cft mcdieras cius de mu- ^jTfJ^fiiantur, et diflbluatur aure , unus de eis **ioobus fimui cum.^unc.i. oldiambacini . Ht
Flat fuppofitoriumcxadipcanatis, ct granis cotti,ct pyrcthroin olco dc nucc indica.Et dicitur. quod fi fupponatur coUyrium cx adipeafinicft mirabilc. Etitcrum fuppofitorium cxvngucntopicis,quod diclumcft . Clyftcria vcro afllimuntur cx iurc capitum,ct puUorum columbinorumcum vitcUis ouorum , cr tcfliculi arictum boni iunt,quando in cly ftcriis po nuntur. Eteft cis iuuamcntum in confortando ccrcbrum.ct corpus: • [cr fi ipfi afliduant.na tcs.ctea,qu$ funtficut] olcum nucum, etfiia minum,butyrum vaccinum,etoleumdc phifticis,ctdcaucllanis,et oleumdcnuce indica. ct dc almahalcb, ct olcQ dc granis cotti cft mirabilcvalde, ct calcfadis oleum dchafccc , et oleum dc papaucrc, oicum dc granis ci.icurbitx,ctgranismelonis,ctfimUiaillis.Ciyftciead cos.fumaturb [ undluofitatis Jcapitum, ct pul lorum columbarum dccodum cum mugar,ct buzcidcn,ctfccaculin furno in nocte.dccoftionc valde forti , pars una, ctproiiciarur lupcr cam lactis pars s.ct bury ri partis fcxra.ct olci dec [ ncra ] ctolci nucis indicc amborum ana tcrtia fcptim^ partis,ct de adipc rcnu ftin cijCt lacertietiam,quodcunqucpra:fens cft,ct fintlicutfcmina condicntia,ct hatcum eocly ftcrc.Confcdio clyfteris . Recipchalcec rccentis quintam partls unius,foenugrxci pugillum vnum,'' t [ ] et fcmcn bauti^.ct cru-
cac,etfcmcn afparagi,ct mcduUam fpinale hirci,et tefticuloseiuscontntos,et ccrcbrurn ipfiuspct fundantur defuper du« lib.aquse, etdue
a B.oiea ipforCi Ceu vnftuofi'a$ jprorum (ic»'alie, i. ping .edo caud* cattrati^ &. Aliaiitera. olea ipforu finc vnduofitas diffoluta cx cauda caltratorum vel agnornm,&. b s . brodium.
c x.maHaleb.
f fi.alix.
f K. in paites ii jtfubtilcs . h B. alia.
Jaanimaliuni,ct mcdullcc corum,etcaficn
Eilliseft,vr(umaturlaais.lib.i.ctproiici^' j,,^ tur deruD tcrcniabin podus dracxl. a L^-^"^ .(corr
lib.ladis du!cis,<5cdecoquanturdonccingrGA fctur, 6cfiatclyfterecx vncijsquatuorciuscu e B. relterrtor vnc.i.olci dc botin,& c [fcpa ictur in trib.dicb. tr.b*d,ebus f^- 5^ fiatiniccliojpoftafccllationc.CIyftcrcaliud. fumatur ^ [natisi& incidatur ^ f [
] & ponatur in incifionib.cius podus drac. s.caftorci contriti,in quib.diuidatur cum mcii
fura,(5cponatur h [natisjfubregrauitrib.dicb ^ ...^«^vxc^ti^
deindc incidatur,<Sc liqucfiatcum eo,quodeft: cVflai-hmi" uVt7raVurc7s ItB.diflbluta. incodccaftorco,6c lumatur pingucdocius , i lo momi vchemcntcr,ctmifccatur cumiiWa^^;'
t L ]6crc(cructur,(5c lumaturdciUa ctconquafl'ctur,ct b;batcxcocadumvnumi» pmgucdmefacraiati,<Scdcbutyrovaccinovnc. iciunio,autfupcrcibumlocoaque,etnonDJ s .& dc aquaporri mcdia (acraiati, 6c dc dcco- - ^ .;).r.iiiimc»i
D tur dcfu|) tcrcniabin podus drac.xU a L fuctis ladte,] ct dccoquantur donccfpjfi^-^fjj^^^^
bibatur quantitas cadi vnius omni ^^?'^^^^,
tcmpcratum calcfaclis. Infrigidatis uero . . . _ ,
ccflarium uttcratur cis pondus <^^'^^-^.;S^%c
> mrMT»J X «^«-..■r^/--i»-Mr rillTllib.jflt^If '
£tione fanugroici mcdia facraiari^ clyftcrize U t B. i vefpe- tur cu m co t [ ] vfquc ad trcs horas
m. no£lis,dcindc ircrctur quum cft hora dormicn
di,& dormiat hipcr iplum , & fiat illud tribus dicbus.Clyftcrc fortc. caputarictls , & trcs,aut quatuor tcfticulorumcius,& fruftum ^ [natis,] & ciccr t [ ]decoquatur in furno :
& fu m a n t u r aq u a: co r u m , & u n d: u o fi r as i p forum,ctiam,poft dccod:ioncm uchcmcntcm,6c ponatur ctiamdcfupcrolciundc nucibus , aut olcum dcgranis viridibus,autaliquid dcadipc ftinci,6c fiat clyftcrc cum co , 6c clyftcria alia , quac funt fcripta in antidotario .
7)<? cihis puris . Cap. 2 i .
I Rablix.
m ^li.c6tufum.
bat fupcr ipfumaquam,etpropriequimi^'^^^,;i4^ ^ cius cib.cx 0 [cimuzct Jct adipcouino.W^ '^, doquc iuuatur co illc,in quo lunt fngu^^^. S (|
citas fimul.Etdcillis cft,ut/"umatur butyri cini,ctlaclisvaccini,ctolci dcphy^icis. TL ctjp;* k^.
jdccoquanturomni^ljf^ , ^ doncc rcmancat tcrtia,ct bibantur dcco ^y^f.^ ^ nccochlcaria duo cum aliquaniulovini,e^^^^ rum pcnidioru lib.i.fucci ^'^T?-^^^^"^'^^i: ,^^ir,ct
I pci ^ j r> r '
cis.lib.i coquatur totum doncc ingrollet" ' infpiflctur,ctlumatur dccoomnidicin quantitas vnci.Et itcrum fumaturciccr ni&j^^ [ct tcratur J ctinfundatiirin • r,dcind'' .
a « . atietis ca-
cruc;u,doncc intumclcatparumpct'»— iiccctur in vmbra, poftca icratur cum P j diis.ctconfic.ntur,ctfitdohs f in manc, ct quatitas aucllauii; ad ^ I mau'
MEhorcs cibi funt, qui fiuntcx carnc hcdi pinguis,mafculi,6ccarnc« [ouina,j6c ci- in manc,ct quatitasaucilanitau ^ l"'"**." ..ua ccre,6c carpa; abiquc trixionccarnis:frixio nan 3« bibatur dclupcr cadus.ct infundatur m ai qucprohibctcontortationcm carnis,6c multi alhafccct nutriaturin ipfainfolc ^^■^l^^j^c-' .1
antcr imbibcndo ipfum,quoties ^^j.fjji'
tudincm nutrimcti cius.Et [almuamcmctj 6c c t [ ]fi non cum alio,faltcm cum
c t B fjAaacc- almuri, funtbona,6c fimilitcrgallina:, 6cpulli lofa. columbini impinguati,6c propric [aliudcbij
a u.algiudcbat. ^ Q^j^ forbilia,proprie pulucrizata cumcinnamomo,6: pipcrc,6cgalaga,6c falc ftinci, 6c oua pifciu,5c caro pifciu calida.Et ii fucrit illic frigus,rcfirtc cum zingibcrc 6c pipcrc, 6c macro-
catur.dcidc ' [cxcoquaturjct refcructun .^^ cx co Ibrbitio cum laclc dulci ct P'^^^^^^^ jjcia' rum fumanturtrcslib.lad:isdulcis.ctpr
ipfos.lib.tcrcniabin , ct lib-S- S^^^^ j^jbiiS j m tri tor u m,ct bul I iant.dci luic m
tur in 1}
Part 335
vi rid i u m tri tor u m,ct bu J 1 1 an t.uci n«-'^ confriccntur bcne, ctcolctur,ct fumat" ^^^i j/ . . s.lib ct proiiciatur in co s.8 flib.jgalang ' ^jj s^^)
piperc,6c cinnamomo,6c fimiiiLx6c cib.dc'[na batur dcco cum quantitatcaliftin^^^'''^ pis,]6c cib.dccaulib.6c cib.dc bauti)s,6c proprie quibus ; cft cnim mirabilc, et itetum ^-1 .1 j . _ aqua ccpa;,ctquantumcftipl'amcllis»^^^^^j.^o.
t B.rapis.
dc bautiis,poftquabcncdccor^a cft carocaru, f B.paflfenjm,& 6c dc iliis,quib.fit iuuamcntum,funt ccrcbcllaf coiumbor.im. fparuarum auium,]6c buryrum [6c lac,]6c (ig — B . militcr cib.h [qui fit de tritico codo cum mul lihcr^kcr, &ar ^?,^^"^ vfqucquo fiatficutpuls 6c aJiudcbi, 6c
tur doncc rcmancatmcl: dc quo
chlcarium vnum autduo,quum tum cum aqua calida. Et itcrum ^"^^r rt)ii na>ct milccatur cum aqua dulci,fica£ . , Dcindc cxprimatur abcocxprcfTionca ^^^^^y
ctdccoquaiurcum lade^' [P^"^"^^^^uVfUf ^'^' turladiaquanucisindicarjCtimpi"» r^^c^i^ ■is,ct fiatcx ca ficutillud,quo£i i^^^j.ijnJ mcnto codlo^vt puls. Et itcrum vitefl^ ^ ^^^^,pef
oieribus eorum afparagus.
i B.
k B. aut.
] B. coaguUtu m B c iciinie I6_usacaaias
forbilium fumantur,et pulucrizentu . polt altit, et lal ftinci, ct funt fortcs,cr P,^%^cniO> baIncationcm:ctfiatfricatio cumi^i' ^ori^r ctdchho. £t itcrum fumantur viteu^^fCU / €t conquaflcntur ad inuiccm,et liee ,f
albuginc fua:acinde ponatur 1 1 L .orm^' / [quantumeftquart^ fP^
:cpx contrita-,ct fiant lorbitioi^^j^^b^^ rcum aliquo de ialibus , et ^^^^ps^^^ is,et itcrum fuman tur bauti?' .^^s , i,]etinminutas rcducantn^ > „id
^ labrgi ci alkcmimcc,6c rizi cum lacl:c,6c caro cum la^e pr^paratus ouino , 6c coufcrunt in fccundis mcfis corum IJg bA^sfca ^n^ai^asiLeteruca^ct porri,ctcapitacardorum, "toll ilacMt f "^^-^"^^ pioprie: ipfa.n. confortat mcmbra 50 pe anatis. no , & cadit in Ipcrmatis valdc,ctcius ufus fortitudincm facit mcnto cc fuper fperma,quarc tbrtc fit dcfidcrium.ct andacocha ' [ctcrocusjctfcnugrccum. Et de iudcbi bonis cft iUud,quod cft cQ croco ct fimila cum Ia<il:c,ctaqua nucis iudicc,ctquidam dixc runt.illcqui alliduatcomcftioncm paftcrum , ct bibit fupcr cam lac loco aqu.i; , fine ccflatione cft- crcc1:us,ct multi Ipcrmatis, ^ [ctj fi i^atur c^pa cum butyro doncc rubca fiai, ct diftoluatiii-in dccodionc,ct fi-angantur iupcr ca oua . Calcfado autcm conucniiit ca , qux funt,ficut prcdidis. Jac ■ [acctolumjct lac,ct piJbcs aflati calidi , ct ^ [napi ,
mclones ,ct [citruli jct cudimcrcs ct cucurbi dccoquantur cum fab^s , et ciccril^^^^et 1^^^^'' ^ ta,ctfrudus,ct olcra humida omnia, ita quod cum carnc moili bona,ct puUicriz^^f^yf cic^^;
dit in nib.calidis,ct itcrum fumaniuc
.c J
lacluca , ct ita quod fcmcn portulac;i; addi lpcrmateeius,ct albumcn ouicJicispiurimi iu uamcnti ctiam,multiplicans fpcrma,ctccicbcl
ctphafcoli ct infundatur in ^^^^'^^ftiZ^^f^ datui carp ouinaficutprcparatui: L iiac
fiat de
Fen 20. Trad. i.
co fterhcndo ordo vnus,&: de cxms, Sc Tom dmsnoncr.
quem . ^}'''''^ puluerizctur fuper vnum-
• VzxZf'^ ^^Jincni fal ftinci A parum altit , <Sc
• rimn?^i'''''? '^^"^^^«Sc gariopiiyllorum [phi auiu mii^"^^ V'^ ^P^^Scndo ccrcbella [paruaru nm,i ^ . ''^^'-''''^'''^^•""^ ^^^f «rdo alius , & fiat
'^'^ iit ordogrofiior ordo carnis ofpcr
fola ^^^"^-^^'^'"ndatLrr dcfupcr aquabauti? ^Weiuso 4^' f ^^"^ ^ ^ ^ aflumitur cum
N--' auiu^i^?^r^""^''^"^"^ ^^^^^^^^^ xxx.paruarum vtdf*.>.' IPJ^ojicianturin facraiat;idcnitrol CQn^'' aquofitascius, fiattaliterquod f^' fa fnn; y^^' . P^oijciatur dcfupct quantam ip ^ C'fey,co}j"^^^cadipcrcn " "
^^J^ rir..L^^^/'^*ncminenturicumpipcrc, &ga-
colianf'^^?.^^P^* i'cnu m capraru m liora q ua dc ^jophv "t^f ' f^.^cmincntur icum pipcrc, & ga- \ na>V* -^'"SibcrcAfuti^
^^'"^" ^^/^na S^L^^^^^^r '''" ^ ^^'^^'^ ^*'*^" ^ ".uu.unuu- omni nora. , . ^ uiLoirc. iContccho] bv>na,qUiEex Potus alius,dccoquatur bautia\ctficusinaqua :bc 1 1 !s paifcrum, <Sc co d1 n ra.ct colcntur.ct dcronna nf »- , « A
J^^l^j'^^^ dc ccrcbcllis paifcrum^^ScVo
pap:.;,,^^^^^^xx.numcro, & de uitcllis ouorum
SVmatur alhafcce et eruca, ct bautic et ^ [ na- « b. «p* pi,]ctdccoquantur in aqua uclicmcntcr cc colctur aqua corumctponatur in unaquaque partcaqucc kxta pars pcnidiorum zuccari rubci,ctquarta,ct lcxta iicuum,ct mcdictas,et fexta partis paflularum tarfl,boncdulccdinis ct fe xta fcptimx- nucis indicc contrit£e,ct flatindc 10 vinudcpaflisdonccadfineb[ ]pcrucniat
Ahud noihu.lumatur fuccus uua;, 6c ponatur ^ "'P"^*^* inomnipartex. minarumeius tcrtia mina de hac mcdicina . Scminis eruca; , ct fcminis bau^
tic etc fnaporum]ctbuzcidcn,ctfbminisafpa cb raDar-m xagiet hngux auis et granorum alKilkil,crd d ihSe "r- [naporum barbarorum,] et vtriufqucbcen oni ^^mcn nium partcs arqualcs, tcrantur, ctponantur ia * panno,etlrgcnturincamoihtcr, ctponantur cum fucco in uafc, ct moucantur omni hora.
n^^^fj T^^^-niJmero , 6: viiclli ouorumgallii-V cocvj'? ^'^'^l^^^c-arnisouina:" ftritxjbcnede ' c41?,^'^P.^-^^"^^'t [ ]& dcaqua
(Sc [^^ r^}^^'^^^'^ • "nc.iii.(5c dc aqua bauti.-c vnc. v. \ ^nm/i ^ tpccicb qux- cibisad condicn- S^' butv'l quantum ncccflc cfl, et dc
%« '''^''^opondnsdrac L&^^tL
plura,ctcolcntur,ctdccoquanturin aquacorii pair^cnuclcata-jCt colctur,ctproiiciantur dcfu pcrpcnidii ,ctdimittaturdoncc fcrucat,ctaqua tcrrca,ct aqua in qua extinguitur ferrum, cft confortatiua.
"^emultitudinc defidcrij . Cap. 25.
MVltitudo dcfiderii quando cft cum fortitudincgorporis,ct fanguineitatc,ct fani tatccomplcxionis,ctadolcfccutiaa:tatis,ctpo-
« T - iL •^*'^*-^*^^i"FicAiuiiis,ccaaoiciccutiaa:tatis ctpo
?i Vr Vn. V^^^^aAcomcdat,^ bibatde 30 tcntia fupcr coitumabfquefucccflloncdcbili
^ rife' ^'^"^''"maflicatacft.lvinii forte n • 1 "cccmoncdcbili
,J <^iojii J,^ *:^ulccdincm dccliuc.Modus confe ^ j^^^^^^uiiorumjcis: fumatur pincarum
' feniin^^^^'^*^ P^^"fc^ dua;,& fcminis^erucg ,& buty^.^^^^*^oiuim an.pars i.&"' [bullianturjcil L . > proiiciatur dcfuper parum piperis ,
tatis,noncft ncccflarium^utoccupatiofitin rc gimine eius,ct fradionc ipfius.Fra(!:iio nanquc ciLis attcritcomplcxioncm, ctdeftruituirtute at[ Jpi-optcruchcmcntianifuino- ^„
cumcnti,ct lcias quod gcncratio Ipcrmatis co * ''^•"'^^f- ^cinnam r"-'l'"'.^''.'''''''"P^^"P^'''f"P'P^''^' ^^^^^^ corpusct cor, ct paruitasgcncrationis ^^^leQ,nn?'''' r ^.'^^P''^!^^'^^"^ ^^^"P5'' ^^"s corrumpit colorcm , ct dcbilitat mcmo- ^^ktrt^l}^'!'^'' ^:"^^cit, & fiatindc a Lfiflami.] riam,ct intcllcaum . qu od fl aducniat^frari.
tas corpo ris,ct facilitas odoris,b[ct vtatur cxcr h b. aam.n.ftre
r.r.r» «fo.n^ro^.^«.o 1 ct balnCCntUr fl cis pofll- tor cxcrciumu.
■ la confcrtcis,ctnonodcfidcrioaliquid ,nifi , , - ,^-~j.-~^fupcrfluitatcmrcpJctio nis cx caliditate,ethumiditatcy tcmpcratur n. cum cuacuationc.In illa autcm, cuiuscaufacft, " ^orii^Ji^ aV^'^^*^^'^'^*'^^^"^ mcifionc^[fifla. autacuitasfpcrmatis .autciusmultitudocum ^^erm*L ^^!^^^"Sroffctur mcl dccoquendo, dcbilitatecorporis,propter fortitudincm ua- '^^n ban i ""^ ^^'^"P^rgi-ana pmi maioris,& fe lorum fpcrmatis, ct quia attrahunt matcriam Hatv^-. '^jCt piper lon<2um,& fccacuL & cin ^--^ • . ^ .
f^^t6c{ ipium, (Sc proiiciatur defuper
tUr^iJ;, '^^^^^''aquaA conficiatur,& mifccan J^Onan mafticc,& cinnamomo , & de-
n,. "^^bignc, &incidatur incifionc^ [fifla
Jiien K "^'^^r dciupcrgrana pini maioris,6c fe
S^^om. n^' IP^P^"" longum,& fccacul,&cin fpcrmatis ad fcquamuisfitincorpore indigS
Sniimn ^ tiavirtutis, ficut accidit utcrecntur quxdam
^i.quoHfi ».^..;u;i«^^-; r™..,..-Mr^ mcnibra fortiora aliis,c t [ ]
luccedit ei indelcuitas, aut propterpruritum cius,ctbothor invafis fpcrmatis.ctficut accidit mulicribus pruritus in orematricis, quarc non quicfcit in eis defidcriumcoitus , ct proptcr d [tbrtitudincmjinflammationis, 6c proptcr hoc quandoquc acadit cumrugitu, qui non facitdolorcm,^ [coardatio]uchcmcns,ct fir fortis ercd-iohabcntiummcIancholiam,ct virorum quidcm dcfidcriumfortefitin rcgio nibus,et aeribus,ct tcmpoiibus frigidis,proptc rcaquod aggrcgatur illud ,cx uirtutibus eoru. Et difpofitio mulierum cft ccontrario,proptc reaquod fpargitur iflud de uirtunbuscarum congclatis,et de illis, carum funt,qua; funt frigida; ualdc.ctdormircfuj^cr dorfum eft dcfacicntibus eredtioncm.
•^^ariLi icmen erucx , oc nar ex cis cic-
k cruci^^'^^^^^ horribilc fit ci fcmcn cruciE , }^x\x^ ^ljP^yantur loco cius grana viridia , &
P<>tu dulcl eorum . C:ip. a 3 .
F^I^H ^,^^^^^^ ^iint illi, qui fiunt dc paflls ve- \ "^^^^^^^ il^i' qui^^^^s eft groflltu
I ^^^^s ad ' ^^^^^ conucniunt eis . Confcdio ^fUca^ c conucnientis tcmporis. Sumarur \ r^^^ificr'' f"^^^^'^ ^ ficus,(5c dccoquantur cum ^^paOui ^^^^^"aeorum, & fumatur infuarum colata„ct b [feruen ii <i"/^^J^i^ndumcEqualitatcm,&:augmcn ' ^^^Ui^ ^^.^o cius cum pcnidiis , & fiat indc
C tB-quare.
<1 «•moltitudincm.
e B.ercaio.
910 Libertertius.
yiNNOTATlONES. A N N O T A T i O 1^,1
' fl't''
Immodicam Fenens appetentiam ad feminis rcdundan Fbi ex acredine femhm Feneris au5la appetentiA ^
tiam.ucl ultium.acredmetnf. & coniun^os flatusrefcrt . rit3la6}ucis,portulaca,& eius fcnmccndiui^i^ '
^ddetu& cogitationes . Vnum ad capitis huius calcem gidis it obuiam^pn-efidio ex ipfa profe&d rci n.ttu^^ J^^^^^^
ftQh.i6. & Z5. notatyde qua re & ^rifi.^.problem.fect. quodper calidas ^pto.a^t contrarium [enfiftcin fuperioribus
con^litutiones,regiones,& tempora , fiimmdi ucncris ftt ap de cihisyCt potib.agcret ad coitum opportunis . Hoi '
fetentiores quarn mares.id ({uod -cdlori uel au^io uel immi coagHlatum,& pifccsyct olcra humiday ct ^^^'^'.^^'^ .J^ '
nuto deferri folet . tulac^.fcmina ipfum augerc femen teslatur.Sd lon
•. . - 10 fid nulla eU.In tcmperato homine pofiunt & oc
*Defigm. Cap. 26, [iuca&^ portulaca fcmenaugere.at caUiorifJ^^^ ^^v»
fcmen inftty opportuna eadem funt & calon & ^ . li,,,, J
Clgnum fanitatiscorporis,&: fignum rcple- & ipfiVonerispetulant\&rcprmendA,opportunA>
»3 tionis non runttibiocculta,5c fignum acui \
tatisfpermatis cfl:,q?egrcditin'Uclocitcr cum De exficcatiuis frigidis fpcmatis , ^^P- i\
acuitate,&: aduftione,& facitaccidercin vrina , . f^^i-u SjfJ
aduftioncm;& fcquitur ipium debilitas , & fi-^ T E ntcs,& aqua carumi & proprie ^^^^^^^. Jj"'pt,c"
gnum multitudinis fpcrmatis folius cft,ut no cum >fcminc cannabis , licct fenicn ^^^^ ^
fitin corporcdcdifpo(itionib.uirtutis,&: mul bis fit calidum,& ncnupiiar,& ^^^^'^ ■
titudinis fanguinisaliquid,de quo fit cuiandu, 20 lemcn p.artuiaca;,& fuccus cannxinuT'^*' j
& fortaflc cft cu ca dcbiJiras. Vcruntaincn fpcr aqua Iaclis,dc quo cxtrac^^um cd butytii"^ ^^^^ \
ma multiplicatur,&: pollutiofit frequcns,& qil mcntisacctofuatis,& tarinaglandium ' ^.^j.
cgrediturcrt plurimum,6c dcbilitatcorpus..Si- tum,& lcmcn cannabis,& lcmcnlaauc .^^^.^^^. ^ \^^^
gnu pruritus eft.utcoitus addat in dcfidcrio . taflc abfcindit fpcrma quando "^^'^^^'r^i.nia, ^^^/
a t B. AHa Ifa. & quandoq; cft dcfidcrium plurimum, . t [ aliquis co. Ht cx olcis» [olcu.1 minoratip ^^^^^^ ^ ^^^^^ ,
An6 cftaqua. fcquitur coitum dolor. JEt %num & cmpiallratio ciim [ fubtiliatiui.s, <5C jgjj^if W |
inflationisclUehemcntia crcaionis,^ antc- hvufquiaminigri]& hyufquiami albi, ^^^^ >
innationiscit vencmcntia crcctionis , c\ antc- hvuiquiaminignjcc nyuiquiaun ,^i,ni. fon./ cdlio acccptionis inflatiuorUnY,& complcxia qua,quxponuntur iiipcr tclticulos, ^ b t r 1 mclancholica . fn-nilitcr *^ rmrloncs I cum ccrula aDi»; . a»*
Vut ^"^ t ] UKlancholica. & (imilitcr^^CmcloncsJ cum cciu..-- ^-^^^
30 lj^liuiVooaduftoj& chymolca.&acciO'^^^^^^
Deeuris. Cap. 27. riuii compofitum infrigidatiuuni,)^»'^'*'' ^^jj-
ILUus.qux efV a rcplctione calida, cur atio cft cxiac lcmen hy ufquiami albi , 6c fic- '
phlebotomia&: alleuiatio cibi, &- alTumptio uiaj,& plyllium non tritum, & corian ^^^^^^-^
_ _ _ '«1
infrigidantium , &illius,qu{Ee(Urcplctione cum,& ncnuphar exficcatum. ^5^^'V^'!i<; , qu^
aBquumdicc humida,cu ratio eft,a [quod rcpcllit canif cx:ca nifi pfyllium,&fiatcxcisluffuf,& "'-'''j ■'j^ce^'
tnw. iidis exliccantibus fpcrma,cu mcdicinis ad coi experti funt cxperimcntatorcs, cil: ^"^ -^1,5 •
tum,ut perucniant mcdicinai ad vala,& illius, fus nudis pcdibus dcijcit dcllclcriiuii ^
quajeftex acuitate fpermatisycuratio elK-cqua r. ^9' ^
tio humoruTn,& ipforuminfrigidatioperac. Deexftccatiuisfpemiatisealidis, ^^P' t/^ «
ccptionemeorum, quajfuntiicutl^anca, &40 ' n i refa<^l^'^''^*V ' i
portulaca,& femen earum,&endiuia.& cucur a [ A Xlium torrcfadu, & no ^^^^ j Sh,^
bita,& cucumcres , & frudus , & coriandrum TX & fcmcn rute,& fcmc ^^^^^^^^^^i^aA 'C; .
humidum ,&emplaftratio cum cis, qua; (unt lamcnthum,& cuphorbium,& ^^^^^ ^fitisd^K (
. akhalcb. ^^^"'^ ncnuphar,& h [mufchum,] & cerara faclra [my rrha alb.] & cy mmum) & ^c f.^P .^^^. ^^ ^^ . \.
cx oleis frigidis, & cum llicco cannx humida;, cyminu cft cxilccatiuum fpc.r.ni^t':'* (um ^ P^^*^*
& camphora bibita & linita , & adminiftratio iUc,qui fumit,cft calcfadijS fumat,ip . ^^^qi^
lamin? plumbi fuper dorfum , & potus aqux» cum aceto.Compofuum aU"<^'P^^^^" : -Jf'
frtgid«, &dormirefuperftratum lineum, & ticatarum frixaru,& bdcUiiiamboru ^^^^Je
qux iimilanturei,& cibus de lcntibus & porru balauftiarum,& rofarum aiwborun^ fcrai^^^^ ,l6
Part 336
c tB. Etillicu laca.^t [ ; 50 mmis rut? ^vij.fcminis agnicafti cj/
,us fortis cft di iUiij.s,qux cft cx mulri- & cribcllcntur,& intcntio in P'"5 .[ir dc^"^^
imn^prVa- ^"'^!"^ gcnerationis ipcrmatis , curatio ctiam liquiE mcdicmc] & frigutur,vt ^^^S^ cti^^
raiis cum aceto. eft infrigidatio uaforum fpcrmatis cum mtri- titudinc caru,quam habet lupcr 5, fctt^^
gidatiuis.qux dixiniu5.Er iijius,qua; cft cx for - rum znQ.t\i\ podus ^:n].fcmn^\^ 1 mr ■
titudinepruritus & bothor,curatioeft phlcbo portulac? amboruman.^ iii)-^^^^ /^or^i'
mia,& cduciio mztcnci aiidx foiurione ucn- icntium,& itcrum. icminis nitc,oc ^^^^^^^qi]^^
tris,& xquatio compkxionis.&cpiihemata in feminis hyufquiami a\D.omniumP ^.^Q^ct^t ^/^
frigidantia prxdicla, & fortaftc indiget narco- les,cuius doiis fit j.jxum vino ^^"lj^a<^f*^ t ^ ^'^9
ticis,& epithcmata cum eis, qux funt ficut hv- rum fcminis rutcanifi amboruni a a^^c-^' \i»yi}
flatiu3,& exficcatiua cum fortitudinC, & rcfo- drac.ii.fcminis rut^ drac.iii- baUu lutiua ucnroij£atum,fi cft cumirigiditatc uehe v^lumatuj: cjeco pondu:^ drac.ii'^ T i ^^1/
mcnti, et cuacuatio cholcr» pigr^ eo ru,fi fwnc mcianchoiici. . . .... pi'-'^'^'
Fen 20.
«iellcEt itemm rcm.laduca.- drach.ii;.& s.fcm. nit^dracli.j.balauftiarum pondus drach.ii.ie- «^inis agnicalH drach.i.& efl dofis vna. Et iterum compofuum calidum, radicis cann lic- ^^'^^zimi montani,5c myrrhe omniuman. '^». arach. ij. cnphorbij drach. s. fcmen rute , 6c " [ baucia; ] & agnicarti , & lampiuci , aggregentur omnia . & fit doliseius pondus. dra- <^h.i.Etitcrum radicis plaiitx nominatietcfti I culus canis, 6c icminis cannabis campcftris (llanjjy^j, ^"^^^^'^uman.aure.viii.rcminisagnicaftitorre- SniKjuiJ l^^^i aurc.ii. feminis cauhs aqu^eaure. j. & fit
Trad. L i pii
tionemoris matricis,5cdebilitatcm uaforum fpermatis earum,etiamproptcr has caufas pr^ dicVas.
A N N O T AT I O 2^ES.
Tulcbrc multiprodeuntt€in coitu feminis caufaspro feqmtur . Fnnm notat ijs uerbis [ Et ftias quod fpafmus memhroruM ] pro qua re adi Gal. i^\.de ufu part ,
Ve ftgnis *
Cap. 31.
■ i i
SC dofis.quodbibiturci H«J:*'>»n. gro ftyptico,quod
ic toto,aur.i.cum vino nilam t [pcrmifcuit aqua.
^^^ultitiidineexuhcrationis fperm.ttisy& humorls^ qul ^ [ diante urinam, cr qiii cgredi tnrpoH . ] Cap. 50.
ILlam,inquaeftcaufa fpcrmatis multitudo, non fcquuntur debilitas, Sc diminutiocQ multitudinecoitus,nifiiitcorpus dcbiie, & va fa fpermatisfortia:tunc cnim lignificat illud multitudoeius,quod cgreditur,6c ciusJEquali tas cum dcbilitatc aducnicntc corporicx co, Etillam,quiEcft propter tcnuitatem eius,figni
CAufa in hoc aut cft in fpermatc, aut in ua ficat tenuitas fpcrmatis cum prcfcntia. Et illa , fis ipcrmatis.aut m rcnibus , aut m laccr- quq eft proptcr acuitatcm, & mordicationem ^^'^'^onfcruantibus iprum,aut in principiis. Et caufa,quc cft in Ipcr matc, aut cft mulritudo e- ^ *^ii> proptcr paucitatcni coitus 6c multitudine ' ^^ct'ptionisgcncrantium Ipcrma , i>t [ quo- ^^^^^'^ ] multiplicatur,& grauatur
vafafpermatiSjindigcnt niv^tu expcllcntc ip cx vaiis cum ^ [appiicationcfuaj lupcr ip
^^ni,(Sc pcrducitilludad apcrtioncm mcatus, _
elt cxpcUcnsluperfluiratcm , aut proptcr militcr cftilla , quccfta uchcmcntia virtutis ^am tcaLiitatcm,quarc rciuLlat., ficut refudat cxpulfiuc,amplius mollificationi dc fpafmo ad <^mae tcnuc, aut proptcr fuam acuitatcm . & " '* "
qu9 elt propter acuitatcm, ac morclicationem ciusjlcntituripfa ingrclllonc, <Sc quadoqueeft cum ea ardor vrina:, & cft color cius ad citrinitatcm decliuis,ct fignificant ipfam caufc praetcrii^e cx cibis6c motibus. Etiilius,qu^eft caufa dcbilitatis in inftrumcntis, 5c in virtutc fua rctcntiua , fignum cft quod defccnditfinc ercdione. EtfmTtilircr ficft jlltc moUincatio , 6c cum illa , quae cx fpafmo eft crcdio . <Sc fi-
J)^ordicationcm,quarc mordicat, & cft nccefl^rium natura; cxpclicre ipfum.Et caufa, qua: ^ft iii vafis rpcrmaris,auteftdebilitas rctentiux propter malitiam complexionis,aut proptcr vehemcntiam virtutis cxpulfiu^ , aut proptcr ^giitudinem officialcm ex ipafmo,aut tetano ncccftario facit motus cxtrancos , quare
funt ligna.
De cura .
Mlnorctur cibus,5c fiateuacuatio,(S: admi niftrentur ca,qua;diximiis dciliis, que exficcant fpcrma,6c minorant ipfum qui diximusdeillis, qu^tcmpcrant.! [aduftione]
^^ouetur cxpulfiuaproptcr illud 6c cxpellit^o & iam diximuscuram tparmi ficmoliificatiopeniia, ficut ipia cxpcllit nociuum aliquod , nis, <Sc tu fciuifti cam.Acquatio autcm tcnuita
a t. Acuicacei».
■^t ^''''"«lina ^^f^l-^^^^^Tiodum accidit voinitus , quumali / (j^. quid nacct (lomacho, 6c apud a [ altcrationc ] PNc ^ibi rt adultimum fpafmus ipfe ^ [eft prcf \q J ^ cxprcftbr ciicicns . 1 1 fcias,quod fpaf-
'if^c. mum mcmbrorum ipcrmaris,f[ cft lolatums.] H , ^Q^a^^mus-lacGrti an^cil rctcn
ferculcm d:
. . is'iaf.i!.i dui,vii xvc^ntmus,quoniam ^^ccrtusanicfVtrcatus adrctincndum ,& illc
^^primc^dum. Aurcft moUincatio incis
S^iarc non rctinciur proptcr dilatationcm ac- ' ^idcntem in meatibus. Caufaucro in laccrto ^.^»ieruatio,cirfpafmus it^rum, autmollificalo.Scd caufa'ih^tcnibus cft,qwoniam quando ^^ic accidit adipi corum Uquefadio cx vchei- 5^mtia dcfidcnicoitus, zmmii\titud[t\ccoifen ^^'^^^^^^g^*<^ditur excocuntvbus poftvrina 6r ^?^^^*^ pfurimaS [pcndctts in panno,] ' f 5 ^^^^^^^ft^^u^i^^s virtutcm,accorpus,Caa
^^ifcm in principiis,cft ficut fi multiplicctur : . J^gitatio iri coitu,(Sc auditus fuorumverboru ^
accidatci , qui defiderat in naturacoitum arcmoucntur t [ ]adoperationem fuamaUquo
,^ , > motu debili,(5c cmittit ' [ humorcm an-
^EiSdit c\A^^^^ ] forti,&: defccndit fpcrma. Et ac- 3 ^.quandoqucmulicribuscmifilo'
Piutimi ante urinam , 3 propter molUfica-
tiseuis,cft cu cis.in quibuseft ftypticitas , & ca lcfadio,permiftis cum cxficeatiuis , 6c iam lciuifti ea.ct cx cibis ingroflatiuis sut.ficut b [ pul tcs,] &c triticum dccodum vt plus. Conforta- r tioautcm rctcntiujefit cum facicntibus ftypti^ «cucpu.. citatc quastu jam fciuifti potandoctUnicndo. Virtutisvcro cxpulfiuc fedatio,fit cuminfrigi dantibus,et ftupcfacicntibus parumper.etmeta quidem eft pharmacum nobile in ingroifando fpcrma,etconfortando vafaeius, adrc tincndum ipfum, et in libris c]uorundam funt compofita retincntia cxuberationcm : fcd timeo cx piurimis corum, quod addant in /pcrmarc .
A N K O T A T I O S.
Etmentnquidemeflpharmaciimnobilc ^c.} Mentam probat pro cohihende feminis exitu. Et fane . quutn aflriL^ionis cuiufdam fit particeps, probandauidetur. At quum h£c Diofcoridis tesiimonio lib. ^ .uencris fiimulosfa ciat unde & lcx Romanis eratMlH tetnpore mentam ne- ^*P-3 jque edito nequeferito , Videretur perperam in hoc afe&u commendari.Verum dici fortafiepote^l.dum recenseftur, oh excrementiamillam humiditatem uenerem Hlmtdare, ftccam tamen eandem cohibere.
J>e muliitudine pollutmis
tt B. ileracrc.
C'^ Aufac cius-funt caufcc cxubcrationis 5c mo j tus fpermatis, & quaudoquc non mouctur nifi apud fomnum,|&: proprie quum dor mit aliquis fupra ccruiccm,3c fccundum mo dum, qucm iampcrcgimuscaufaciusj. ttcius cura eft illa cura. Et ftrincturx laminse plumbi Aipcr dorlum cft imprclTio magna.- vcru quan doqucnocctrenibus-.quareoportct vt attcnda turhocin coitcrum,&: fimiliter tJC t] in lcdo infrigidatia,& dormirc fupcr folia fa licis,& fimilia.
Dc pxiicitcite ^J/ermatif ^ exitiieiusfilofo . Cap. "
'J^lt proptcr caufas,quaj contrari^^^funt caufis cxubcrationis,(5c multiplicatur in^laboran-
cum nutrit plurimum , Sc cum ^^^^^^^^^^p^^^ bus,&: aromaticis,& rcgiminc,& faccrj y dormiant,& quicfcant,(5c lctificant, & lacquidcm ouinum*, & cft vclicmcntis iuuameti adconfortan '
cum quantitatcqua digcratur , & "^J:" cxcrpcr ipium. Et oportct vt adminiftrent ^^^^^ citium prxparationis,& quando adnii lo tur mitliridatum ,& diamufcumicuni / fluitatcin iiumcclationc viuificat. QH9 ^^^C' parcat dcbilitas vifus.tunc caula ^^^^t^crA brum; quarc oportct vt afliduct i"""^^ capitis fui cum cis,qux funt ^^^"'^^!n"|i-.tiir in &fiatcaputpurgium cum co:autdimi
riat viUim fuum in ca.Si autcni a cx d
tibus,& cxcrcirantibus.Et curatiocius cft cura lo thidx,aur cucumcrcafinino, & cciitau'^ tio paucitatis coitus,& cura^cxitus filofi, cft lilud,quod humcdat .
« f B. Alia Ifa.
e « altabtab,& fulegun .
4 B. fttmrs.
Qmbu/s\veluti capilli cum vrina comminifunt, curationem efk ait illud quod hume&at.zy^ddit tumen Cjal, (fi modo hic per jilofum exitum yrcluti capilloru?nmicium In telligit )^t attenuent,& incidant ^.aph.
De regimine eiM,quem Udit coitu^s^ f [ ] Cap.
OPortet vt huiufmodi homo pcrucniat ad confortandum ftomachum fuum , & ad hoc vtciusdigeftio bona fiat,cumcis,quxbibuntur,& cpithematibus , & emplaftris pr^didis in capitulo ftomachi , vt contingat pcr id fuccurfus dcbihtatis accidentis pcr id,quod eiienit ex coitu proptcr ncccfiitatcm,& cum me dicinis,qux funt ad cor vtilcs.Et adminiftrcntur fupcr mcmbra coitus^ [ciusviri,] medici na;infrigidantcs,minorantcs fpcrma deillis , quasdiccmus. Etbibant infrigidantia contraria fpermati,& adminiftrcntur in ftratibus , & in vndionibus ea.qux faciunt habcntibus pria pifmum,& dimirtat oninia,qux gcncrant Ipcr ma, &alTiducntcxercitium lupcriorumpar'tiu corporum fuorum,ficut cft pcrcullio c j^al tatab & fauligct ] & clcuatio lapidis , & oportet vt gradatim perucniat in niinoratione coi tus, & quando coeunt principio noil:is,dimit tantipfum vnodie ,aut duobusjdicbus vfque ad hora (omai nociis ^ [anrc ipsu, ] aut poft ip su,& rcdificct cibu n\ co,qd cft inccr illud , & dor miant poft coitu,dcjdc gradatim pcrucni' ant ad dimittcndum numcrum dicrum • quorum plurimum fitpcr occupaiioncm in ludi-
brum; quarc oportct vt afliduct in^^^^Jlo^ • • ■ • itficutoleumui^
aurcm,& vtatur introitu aqu^ '^^^^^f jtrcmor viat viUim fuum in ca.Si autcni accicia ^^^^^^-^ :x ca ,j tunc fi matcria fucrit plurinu > j^^^ ia,fokiatur cu cis.qux funt ficut puiP^^^^. \ ^^/ :hidx,aut cucumcrc afinino, & ^''*'^*^^"„.,entis Ji. poftiUud--'L curctur uirga] . cum vnr,^^^^^ fortibus.in quibus fint mulchum & ^n ^.^.^ ^ ben.cumolco dccofto,& narduio,«X ti & olco dccypcris, & ahnalialcb, 0jfauina , & omni olco cahdo , inq" ^tuf pticitas . Et fi non fucrit matcria ' •jjici cum ungucntis trcmoris Et quando ^ j^^cu | poft ip lum ircmor, fumat in potu oP<^r^'^jnau inaqua lampfuci,^ [ & cafic ^^"1^^ J? piuci c}uanritatcm,>iuamtolcrat, &aqua r fitquantitas.unc.i.
Ant&Paulus de qui\mmodice\coienntj^^'
rartuhJ''i> r^t
, ..nmoderatauenere corpus ^^^^f^^^JJgnfetKi
ftcc usy& imbecillius euadatyadtnvuendaait,q ^^.^e*
que (juum ex mi\
(icc:USy& imbecmm> cuaut^iyuunt^»v" — calfacMmM''fJt8ejityC0nfirmcntqueiHbctqt*
utcalidis i efimentis operti conquiefcant,<lf ) geant.fufius tamcn hic & diligentius projeq'*^
^De multitudine eie&ionis ahfque defideriOi^ mo. Cap.
CAufa propinqua multitudinis^^^^)^fjta' uirg?utchorda,cft multitudo
.5 ^ut ,
tit^rofiiinpardbusmaibrorum^^^ cnimcft multitudohuiusfcauix -^i^scis^ 50 ipfo ucroconcauo.Autcft ^"P^V ntdu?''^ ( artcriis,aut uafis fpcrmatis, autiun . ^tisf^ mul.;Et matcria quidem huius "^*";-' cft^^ ] ■
fit,d [ fi protcnditur hxc ucntoii-- ^ ^^j^p.y cius;tuncautcft proptcr frigus ^j^^^^uc ^^f^^ ^ - rollftudincm.&quai^ao^^^^
cris.Et dc cibis,corum, qui luccurrunt-ipfo! u uat matcrialcm caufam,& cfti^!^'^^ jfitin^'
dcbilitatibuscftpaiiis bonus mundus infullis - - ' ^..u; ^rr^ina, u j^pr^
2)e regmine eiu/S , qui \plurimo upitur coitu , & nocetur e0y& debilitat ipjum,aitt Uditur uijlis,& Jcnlus eiusy & caput,aut neruis acLidit citremor. Cap. ^6.
OPortct ut adminiftrcntur calcfadio,& hu mcLhtiocumabis bouxs, quorum ^^^z
ptCripllUS groiiiiuuiiicii»,v^ >i7
) uat matcrialcm caufam,& cAicicn ^^^^ las] inftrumcntalcs : vcrbi S^^^^f ^fitUtl^Lii uirgx,& qu^ fcquuntur ipiam» IPJ^ o^'^'^-^ ^ hibcns rcfolutionem : aut dilatatio ^^^.^if^_ ^ ucnarum ucnicntiumad ^^^^^ , cns ] ' [ cuiuscoitus plurimus fit "'-""^ ^^rc qui dimittit coitum ad tcmpus , ^ ^^ftif tur in ca fperma, & ucntohtas fuii^t^; ne,& <iusudo<|ue pcrucmt ad pf^^r
4 \
Fen. 20. Tra^l. i.
^uandoquc adimiant omnia illa,caurx pra^ce- ^entes.Aut cx cibis calidis acutisiaut intiatiuis ficut sut ciccr,& vua,& vitellus oui,& ilia, que ^Sgrcgant vtranque rcm iicut eruca , & illud , cuiincil proprierasgcncrandi rpcrma,ficut vi ^^im nouum Aut cx difpolitionibus , & figutis, ficut cft multitudo dormitionis fu^ § [ col ,] quarc liqucllcndo conuertitur fperma
vcntofitatem>aut Aridura'' [ancharum] cii ^^nguiis de corrigijs,aut in\\itis.quarc dilatan - ^iJt orificia venarum.Priapifmus vcro cll,fi c6 Jortctur aliqua iiarum caufarum, & fortis fiat ^•'cc^io, <Sc remaneat,&: tcndatur virga vtchor ^a>quamuis nonfitdcfidcrium , & nccefiitas
poft > [ perfedioncm 1 ncccfiitatis,& quando ^^^c incipit magnificari,& augmctari,aut pro- J|^figari,pioptcr illud quod clfunditurad ipsa . n^aterijs pluribus,& plurimum caufarum cjus cft [amor,j 6c hoc nomcn pcrmutarur ad ^'inca:gritudine cx forma < [ formationis crc- ^aivirgx,] qualudunt quidam,&:hocacci- ^"^ns quum non caratur , fortaflc pcrucnit ad ^^'fanum vaforum fpcrmatis, & accidit apofte •^a calidum cum co,6l intcrficit .
ti^^hes dehoc ajfe&u & eim curathneex Galeno 1 4. ^^f^-^-p.f/e comp.med.per loca.ex Paulo lib. j. & xAetio
miniftrcnturtuncca,quaifuntficutf[vinum] f B.mu. & lcmen agni calli,6c fimilia,poftquani ^ [ di- S reparatur; uiditur materia,Etbibat tunc vinumalbumte nuc.Et oportctvtdimittatcoitum omnino,ct cogitationem in co,&: cdfidcratione ad illud , quod mouetdefidcriii,nifiille,cui acciditpria pifmus proptcrdimilfionem coitus omnino, fecundum quod diximus.tuncenim cura cius cft coitus , & nutriatur cum cis, qux funt ficut ^olentes, & quxcurrunt curfuearum,& non niuitum vtatur acetofis^ipfa cnim quandoquc inflant .
'De a [ alacuoth. ]
Cap, 40.
' B.alhadiuch
b[ \ Lacuoth] cft illcqui quum coit,eiicit l> « . alhadiuth,
f \ ftcrcus fuum,quum fpermatis fit dcfcc fio, & non rcgit anum fuum , & iliper plurcs e o r u m d o m i n a t u r d e fi d c r i u m V a 1 d e . & m u 1 1 i - *o plicatur ineis deledatio,& moUificantur valdc proptcr rcfolutionem fpirituumeoru,& piurimi ipforum funt mollium corporum .
*De regmine eius.
Cap. 4(.
Cap. 38.
ftas fupcr plurima figna,qucB numcraui mus cum tua rcuerfi onc ad illud,quod ac ^cpifti ufquead I hunc finem ] ex principiis , *>''as quod fi fucrit vetofitasgcncrata in iftis ^nipfauirga.crit illic rremor virg;r anteccdes pnrinuim <5c fi non fuerit ira,tunc caufain ip ^ ^ft i proptcr virgam, ad quam iam perue- ^it ex artcriis fanguis vaforum ] fpcrmatis.
Cap. 39.
CVratio tcnfionisvt chordca [ aflidua]cft , adminiftratiocoru , qucdicemus depro- J^.jocntibus inflationem de cbibitis& cpithcma ^^°ns.Canon vcro curationis priapifmi,eft cua ^i|atio cu m vomitu,& phlcbotomia abfquc ve J^^^s folutioneomnino , proptcreaquod time- J^^f»quodventrisfolutio dcfccndcrc faciatma jerias defupcr,& proptcr iilud , quod oportet viUt cxercitium mcmbrorum fupcriorumlu J^endo cum ^ [ talub ] ct fimilibus , & dimittacoitus,nifi propter neceflitate eius,nc euc- ^at nocumentum aliquod ex nocumcntis di- •'^honis ipfius , dcinde infrigidatio <- [ in a- Muai 6c d I [ 3 ftranbus rofaccis,&
lahcibus, & cu cpithcmatibus , & cetatarns ^J^tis uifiigieiationis pra;dia:is,& adminiftre- .JJ^lamina plumbi fuper pcdincm , &cbibita ^^'*i§idantia,& ncnuphar & camphora,&ia- ^n^!^^^ [ & excufario plurima cft ] & in eo qcl to^n^^.^ illa,& poft minorationcm matcriei vc lip/p^^^s,oportct ut adminiftrctur, quod lubtibrn u ^ calefadione vehcmcnti, ficut funt cm "^^'^«dumsemimnc&deasno cafto,& ad-
OPortct.utadminiftrcnturvngucnta,&em plaftra ftyptica,contorratialaccrtos »[& a- B.
fcmcn agnicafti & fimilia,& fiat inundio cum cis,qu;r funt j ficur oleum nardinum propric, ^ & oleum dccupreflb,& olcum dc fauina. Vnl
guentum bonum . d [ Sumatur oleum dc cydo u n niis,& oleumdcalcanna,& ] tcrantur Karabc &acacia,& lilium ficcum, < t [ 3 & ^at c t b &ai i,
cxcis,&olcode cydoniis,& alcanna vngucn- na." tri,& adminiftrcturafliduc fuper laccrti^i ani &fiantex cis luppofitoria rctetnia, & proprie intcmporccoifus, ficutfi fuppcnatur collyriu cx rcmich,& gallis.& balauftiis,& thurcEt itc rum Ihpponaturcollyriumcxolcisftypticis. At uer6,quoddiciturdcbonirate ciborueorum,& rcgimineciborum ipforum,& fubtilia tionccorum,cft res, quae non habct in hac intcntione locum,nifi intdligatur dc cibis flypti cis,quibuscibantur, & fimiHtcr inclyfteribus pinguibus infrigidantibus,qua; dicunt,non cft utilitas apud me,im6 oportet ut intendatur in cis,qua;diximus,&ut intcndatur ad franoen- j dum acuitatcma [ ftomachorumj corum,ct aIu&Is confortandumcorda,& ccrcbra ipforum. aer,V.
Dehoc affeClu Gr<sci neuerhum quidem, Mermnit td men intcrArabes Rajis 24. Contr.tr. i .
2)f a [ ahminuti . ]
Cap. 42.
a B. aUbone,
ALuminati,] fccundum ucritate,eftegri b afaUbene. tudo accidcns ci,quiconluci'cit ut fu^ eam iaceant homincs, & habctdefiderium phi rimum.ct [ J &cftin ipio fpermapluri- *^ tB.mediratimum,non motu, & cor eius eft debilc , & cius * credio debilis in radicc,autdcbilitatur nuc, et tuit iamafluetus coitu,quarc afledat ipfuni,& no pot fupcr iplum aut potcft fupcr ipsu potetia« [meditatiua,]quarcdefidcratvtvidcatcoi j tii currcnte inter duosApropinquiorcft illc A V I C M m m qni
■e B.aeliora .
f B. akbeue.
J5 B . fit ffrcdio lahoaiiue.
qui cdciim eo ; tnnc cnim mouctur dcfidcriri eiu,s; qu6d fiemirtat fperma quandocum co aliquis coit, autcrigirur cum coTncmbrum fuum;tunc porcn: pvTficcrcdclidcrium ruum: crtcnimqu.udam fcdacorum, quorumdcli' dcrium non erigitur,6c mouctur, nifi quando cumeiscoirur ; <Sc tunc aducnircis dclcaatio emiHionis fpcrmatis, (iuccum opcrationc illius,fmc ablq; cffcclu . Et fcda corum cft quod quandocum ciscoitur,non cmittunt Ipcrma tunciimo dcciinat ad hoc,vt cocant cum alijs , & funt in vcritate proftratc anims , 6c malign? natura;,5c malse confuctudinisA comple xionismuliebris.Et quandoque iunt mcmbra corum " [ magis fullincntia J qudm mcmbra vi rorurn Etfcias quod omnia,qucdicuntur prc tcr ifta,vana funt . £t ftulti homincs sfit,qui uo hmtcos curarc.Nam initium cgritudiniscorii mcdicatiuum e(l,non naturalc.Si vcro confcrt cura cis,tunc eftilhid , quod frangit defidcriu corum cx^triftitia,(5: famc,<Sc vigiiiis,et carcerc, & percuftione.htdixcruiit quidamquod caufa f L ahiminati J cft , quod ncruus fcnlibiijraris qui vcnitad virga , ramificatur inilHsin duos ramos,quorum Ibbrilis radici virgx continua tur , <Sc groilus dcchnat ad caout Vi rg,i: ; quarc indigct iUcqui tcnuis cft,fricarionc vchcmcnti , doncc fcntiat : quarc^ [ fpargitur liipcr ipfumhomincm J 6c tuncaducnit cicxplcmcn tumhbidinis,($chGBcrcs cft hcut ilhid,quod rc ?o motumcft.Et prima cft,fupcr quam cft innitendum,& auditumcftcx quibuidam , quibus cft fcienrix pars,ct inartc maligna introirus , & vcrificara funt vcrba omnium iUorum fupcr illud,quod dixcrunt.
a t .tfg edicut y
31 t B. & magni
fiUus,6c quandoquecftilludcaufaiit f"g'^[^ fuo pari,6c qua^rat aUum . Et limiUrcrquan^"
Part 337
ipfanoncft angufta,nonconucnir ci 1 _ & ipfa itcrum non conucnit P^^'^^^j^r nufquilquc corum pcrmutationc.Et W dclcdatio vocatad cmiftioncm ipei»^^" ^^^, ftinam.Muliercs cnim fccundum plurimj dant incmittcndofpcrma, & remancn^" l Bif^^ complcntcs dcfidcrium fuum,q"arenoni^^^^ .j^j^ nerario. Etb [ircrum ipix i-cmancntlcciiQ^^^ #^.^3, dcfidcriumfuum,quarc ilhc , qua;cxipn ' euftodiunrur ] mirrunr in iUa dirpo»"^"' co.^^; per fcipfas,quem inuciaiunt , ct proptc^ ^ pflyd" caufam rcdcunt ad fricationcm 1 [ ^^, vt pcrficiant ^ [ in eo quod cft J intcr cas, plcmcntum voluptatis.
45^ '<
De dele^iando uiros & mullcm. ^''^P'
DE ilU's, qux dclc£lantcos ^^,^^^^^^^Q^\nt. cft faliua cius , qui fiimit m orc lu ^^^^^ ct faliuacubcb;r,& mclcmblicorum,« quo conUcitur fcammonca, (Sczingi '^{ic pcr cum mcUe. Et fi utatur linimcnto P r fupcr mcdictaicm poftrcmam ua-ga% T ^^-^j
] non cft maQ;num iuuamcntun ^^^^^ . illins b r facit.n.dclcaationcm, J ga; fohim.
De magnifi cantibus uirgam. ^'^f '
MAi^nificat ipfam fricatiocum a^^Pyef olcis calidis poft pannum alpt-i"
De hermaphrodits, Cap. ^^.
Lli , qui cft hcrmaphroditus, non cft mcm-
fufioncm gcncrumlaaisiupcripiani. r^^-ij. prie lac1:is ouini, dcindcadha^ixntiap ^jvi pcr ipfam^urattrahat fanguincmAj^ «^iiat fcofitarc fiia,ctcoagulct Uiiipingncai j^^^j^j,
aftiduatio inifiis induabus <^^^^'^^ \\-i$i-<:^' & fcictur quidcm quilitcr fiat picis a brum viri,ncq,- mcmbrnm mulicris.Et de il tia in fcrmonc noltro,qui cfr in rcn,n j
lis cil,qui habct vrruquc, fcd vnum corum cft occultius,& dcbilius,6c aliudcft ccontrario,(3c a [ dcfccndit Ipcrmajcx vno corum abfq; alio . EtdeiUis cft,ihc}uoambo luntcqualia.vSc pcrucnit ad mc,qu6d dc iU:s cft,qui'agit 6c patitu r fcd parum vcrificatur hoc.Et muhotics curantur pcr incifioncm mcmbri occuitioris , & rcgimcn vulneris cius.
Fahulofum fcrtajse credident aliqmsqmd de hermaphroditis uulgo traditur. cgit tamcn & de hac re Taulus Ub.6 ub\ & cius curatlonem tradit .
& fcictur quidcm quilitcr fiat picis
4i • ^-r.:.,i:.n.
dccoratiO: rum.Etdc
uc».ui uiiu, quu fcictur impinguatio 1 . a\}i^^ rum.Etdcillis,quxfaciuntiUud,lunt^!^^^j^,^ p-c* . n u u m cx fi r rn n t n r . h n i t U r C u m C '
dULut I j nia<J'^
aqua ] earum.ctdimittantur iicocio" j^i^icK ctquod cft fupra,doncccxficccntur, terantur,6c liniatur cum cis.
*De conllrmgentibus uuluam.
SVmnntur xvloalocs,ct cypci'^'^^j^!,}J^^ riophvlli,ctramich,ctparum rn^ . ful^.
"De excufatione medici in illisjquit docet de dcle&atione, at [ ] & coangufiationereceptricis,
calefa^ionc eius. Cap. .^^,
in uino viccviici
NOncft turpcmcdico,qnriloquiturdcma dirc iiirginitatcm gnificationc uirga:,6c coanguftatione reccptricis,5c dclcclationc miUicris & illud idco quoniam funr cx caufis,quib.pcruenitur ad ge ncrationcm.Multotics.n.cft paruitas virgcecau fa,vt non dclcctcturcamiilicr,quoniam diucr facftabca, quscaOuctacft,quarc noncmjrtit ipcrmaA quando noii cniittit ipcrma noii hc
rantur omnia,ct inuoluantur '/i^^^j^j^^igall^'
a [ nicifu.i',]c7iiipponantur,&itcJ|"j^^^^^^ maturclupcriorafquinanthi, ^.^noi^^rc
naVoftaliam.Facitcn^^,,i : ^ icmconftringedo,cn^^.^alt^i;i ticis pini contritorum P^^^^^^^\iit\i^^^\(iit nispartcs ii.cypcri pars i. dccoqu j^nUS^ ;ji no odoritero, ct madcfiat in ^P^^Jifcrii^Jl^o, ctfupponantur, ctoportct, "'^^. ^.fur uafe, obftrufo capite , ct admi/i^'' ^ual'^''' Hna uicepoft aliam;cft cnim l?^^^
Fen. ip. Tra<5t. 2.
Cap. 48.
pErucant mufchusj&galia. & crocus in vi- , 4. no odorifero , in quo infundatur pannus i ^|^|.3c imbibatur,& adminiftrctur: eft enim rc = aolere faciens , & cordumcni * [ cft mirabilis
TRACTATVS 11.
X)cdirpo{iti6nibus horum mcmbroruni, itilicct dc illis, qua: continuantur cum coitu .
^poHemcitihus teHiculorum caUdis, & qttx de eis ^Pproximantur ano. Cap. i .
APoftcma quandoque fit in ipfotcfticu* . lo.<Sc quandoq; fit in t ofco.& illius cp mofco tadus polTibilis cft , 6c cognofcitur ^ipofitioduritici eius,& lcnitatiscius ,& co- |^^ipfius.ttin illo,quodfitintcfticulo,cft il- ^d difticilc,& fcntitur illud ipfo cxiftcnrc inofcum.Et quandoquccft cum eo fcbris.Eft ^nimtiicmbrum nobiiccontinuatum cii cor ^^•Etniultoticsquidcm caditofcum > dcindc ^^'JitA rcmancnt ambo tcfticuli fufpcnfi:dcin ^cnafcitur ofcum , 6c incarnatur , 6c crcatur
ibi tics
^'fti'^ dura non ficut crat prius. Et multo-
pofitoria, confctunt magnifice, &:attrahitur materiaadanum . ^t(]uandoquc ncccflarium cft vt poft phlebotomiam vcna; manus,(ecudo fiat phlebotomia dc laphcna: & oportct vt attcndatur latus doloris , & fiat phlebotomia cx latcrccius . Et fi fucntin vtrifque tcfticulisfimul.accipiatur.quod ncccflc cft accipcrt dc fan guinccx vtrifquc manibus fimul:& oportct,ut allcuietur cibus,5c dimittatcarncm,6c quiEsut xo ci fimilia , 6c rcgatur regiminc fubtili , & adminiftrctur in primis fupcr mcmbrum panus imbibitus in aceto,6c aqua rof.6c mucillaginibus, 6c fuccisfrigidis in frigiditatis . Et quum incipit augmentari, adminiftrcntur huiufmodi cpithcmata, 6c cmplaftra.Sumatur aqua fola tri,6c aqua cucurb.6c aqua cann^humida!,pro prie,6c. aqua cndiuicX,6c farina hordc!,6c fabarum,6caliquantulum croci,6c olcum rofct itc rumfoliaalkekcngi,6c farinahordci,ctlcntiu« 10 Etitcrum foliacannc 6c farina fabarimi,6c olcum rof. Et dc cis,qu:B nos cxpcrti fumus itc rum,cft vt fumantur alKckcngi,6c farina hordei,ct farinalcntium,ct farina fabarum,ctvio larum tritarum partcs luqualcs: [ igniantur,] ctcmplaftrcntur cum cis.Et fi fucrint caliditas ctdolor fupcrfiui,cft ncccfiarium vt mifccan* tur cum rcpcrcufi^iuis ficut funt folia hyufquia mi albi : et fi fuerit in co duritics aliqua , aut pertranfierit tcrminu principij manifc(>c,tunc
cscorroditur tcfticulus,quarc indigct utca- 3^ oportcbit,vt rcgatur cumci$,in quibuscft ma-
^^io fiat ncccflario , vt non pcrambulct cor- 'ofio. Et multotics dclctur apoftema tcfticiili tufliiiii accidcntcm.quarc pcrmutatur ma- ^^na adpartempcdoris.
A NN O T AT 10 T^ES^
^■j^. ^»^/^iwm4fio«//»«5 te^iumyfcrcthjj agit & ^aulus
turatio, ct propinquius maturantiumcx gradu principii cft farinafabarum,et chamemilla. ct althca,cr mucillago feminis lini,ct rob ct itc rum farina hocdcicumaqua ct mcllc.ct itcru foliacaulis,cum farina hordci,ct vitcUis ouo.rum, ct olco rof Quum autcm indigct rclblutioncct ftat augmcntum , tunc dccxpcrtisbonis funt paflLila;cnuclcaia:,etcyminum,qucE tc rantur,ctfiatex cis cmplaftrum cum vino.Aut
'^ic dignurn animdduerfione efl.quod poHremif uer 4° folia caulis,ct foenugr^cum dcco^a, Aut fari i^auti,.'^. ^.oHer fcribit.aboleri quandoque tefiiuminfla na fabarum,Ctpair^ pingucs cnuclcati.etcymi
1»' t
^tioni fupcrueniente tuffhde qua certe readmirari qul ^im pofiet. Quid enim tcHibus cum thorace ^ Sani a§}i Pi atur authori noftro Hippocrates 4. uulg.morh.ita fi ri ^^^'Tufjient ficcam tuffim,qui tefies affc6ios habent:& ^^IF^i*€nafefia,ad teflem folutio fit:& inflammati tuf mnt : ^ j„ fehribus ex inguinum tumoribus infuper tuf , ^'««t . Id fcnex paffm alibi confirmat , pr^ertim uerb 2. ^^k-^orh.fedi. I an hunc modum Neque tufies diuturnf,
numdccoquaturtotuminvinocommi(io,ct iiniatur . Aut farina hordci cum ftcrcorc vaccino infufa in accto cuai modico b [ campho rac,] ctaliquatuloaquxfolatri.Aut cmisc [ pa pyri fylucftris ] ct althea ^qualircr conficiatur cum accto. Et ciniscauliscum albuminc oui , aut vircUoeius. Autradix cucumcris agrcftis cuma [vinoj mellis ,cumfarina radicis lilii
b R.bdellij, Alu lucra . cfmini .
c b offi jm da ftylorum.
'^''^^^riiuhiteflLintumuit.cefianti&tcfiistumoratuffi 50 trita ficut vnguentuni . Aut paflularum mun- ^^'
f nos commmno
^^flat,& alleuatur.quA res commonefaiit ^^P^^orum,mammarum , ^eniturx,uocis. His explicat yyofiti problematis caufam . ob communioncm aa idere ^^^PfmafierenSyde quoamhigitur,quod & Galcnus un '^^k-morb.^tqnxtamen communio hMfit, nondum ^^K^^plicatu.Certe ch materia thoracem affliges poffit per f''^ €xcerm,diaum a Gal.eii in libris affeUorulocorum "l^l^^re&anohisdiffertuefuquum de pleuritide agere-
VideturtamenprMereacommunioaliaqu^damter radix *^ ^ laclucc ] cum fauic. Et iterum faenu . P^^rtesintercedcreycuiusyquum experientiafidemju- grccum,ct fcmcn lini cumaqua^ [ccpc.]Etit<
datarum v. granorum viridium clixatorumi. et.s.cymi.i.caul.vii.glutinispiniiii.conficiatur cum mcllc.Et itcrumad apoftcmata cum vlccribus,fcoria ai gcnti dccoquatur cum olco, do nec fiar ei fpiflitudo,deindcponantur fupcrca ccra,etgumma pini.ct rcponatur. Et iterum al Kalimbat ct ammoniacum ec]nalitcr,olci dc li lio,butyrivacciuiquantum fufficit. Et itcrum
^^"^^^pfa tamen ratio nobis efl ohfcnnor,
Decura. Cap. 2.
O^^^^^^vt fiat phlcbotomia.6c foluatur na Wr'^'^P^opriccumcis,qiK^adminiftradefubtus:Nam quum adnuniftrantur lup.
e B. oxitni,! f & mclle .
rumioex uini antiqui cum fauicEt itcrum ca, quc diximus in capitulo S t [ j frigj.
dorum Etitcrum > f [ ] forteadapo
ftcma,quod indiget maturationc, ctad t frigidu,ct vetofitatem in tefticulo. Sumatur ciceris
nigri,etftaphifagriiE,amboruman.pars.i.fcor. t fumum, pionisadufti pars i.emplaftrcturcum co.Htpa AVIC. Mnim 2 ruai
e t s. apofte. ^ tB.medtca»
ci\ enim confercns omni diintiei-- Eli^*^*^'^"^ aliud confcrcns duritici.fumantur chamsi^ la,cr f(cnugriccum,ctaira,ct fabx,ctbutyruiT^> ct congclatum vux ct ^ [ da^y lijbilcofti^etn cum ciscmplartrum. Et itcrumcincnsolliun ^^1.6«»" dadyiorum aduftorum partcs ij. '^t ^ ^^qq dlthcc pars i. tcratur,cr pcrmirccantiir cuni to,ctfiatcumcis cmplaftruni. ^
» De^lacrai&arfacon.] C^P'
Ti Acc pritudo di;' [ ^^si<i^]^^^;;iJS^
0 lic;ibu.splus,.^t [ • ^^^:-,Ua\iC' &
tio virg.x ] in uiris,ct in ^ [ orc matricis
rum.j cttcnfioaccidcnsinvafis fp.""^X '
- , cttctanus,ctlpa(mus'P]^^
illatur ucntcrxgncumf""' „.«J
[ct moUificatio rum; j ct tuncin rcfrigido
ruminfufionisotei fambacini invirga,eftiuuatiuum ad iIlud,(Sc ad frigidum propric & fu fpenfio rubca; tindurai fuper ipfum.Et quado apoikma cll dubcilari, tuncde illo quod bonum clljvt fiat apcrtio apud ofcum:& non c6ccditurvt apcriatur iJIud,quod fcquitur anu, quia quandoque fitfulula mala : imo oportct vtalTiduetur pofitio farin.E rizi confcdecum aqua fupcripfum, vt proliibcarapcrtioncm cius: & in finecius inijciatur in virgamulcluis » cam olco fambacino & cfl: vkimum , autolcum fambacinum aliquotics, cltcnim cura fufficicns .
. Jntejlium i^flammatiombus exoYdhnr itcl apurgdtioneyuela ucn^ ficiioue.fccat autcrn primo loco cubitu . At Tauiws proprie lonuenirc ait,utfinxuis cx talo rruttatur. Vercyquum morbm infcriorcs partcs oci upct^Cjalcni con- * filio,ile qua rc alihi di^um est, fccanda infcriores funt uenxyubi deriuanda & euacuanda rnatcria eH,quod Paulns iubet.at veuellendigmiayqimm recens cH morbusy fccand '-i erit cubitm:quod ab Auicenna dl praceptum.i xte ■ ra pete ex Paulo lib.^ .f^ide Celfum Ub. 7 .
De cura apoUcmatis frigidi in tesliculis. Cap. s -
MVltoties accidunt in cis ifta apoflcmata in dilpoiitionccachcxii*, & hydroj^ifis , iuribus olcru fngidorum lcnicntium quoi uin curatioucs funt niaturatiua prxxlicla in apodcmatc calido,dc quibus funt farina fabarum,&: tarina firnugraici cum triplicato. i t Iterum.caulium.M.j.ficus v. numcro,dccoqua tur in aquadoncc dinbluantur,(Sc fiat cum cis cmplallruni.Et fortius illo c(l,vt fumantur fari na ciccris, 6c farina fabarum,6c cyminum , & adeps renum,«ScchamaemiIIa,&: mcliiotura, 6c ccra,5c tiat ex eis vngucntum.Et itcrum bdclliu
•■ ti i
Dc cura .
Q Vando,hcc9gritudoapparct,oport^^.;^.(j;> fiarplilcbotomiact ucntolario,<-i c
piucDotonuact ii*-"'^'^"'^''";'.;^ no m' tur l.niguilugcdcindc fiat vcntris folLH ' lcmv 1 I libito,'" qunrc dciccndat aliquid a(i .j^, bra inli: ma , fcd paulatim cum l^acilir^f^-jVjlis lud liat cum cis, qux lunt hcutaqua vo^^^^^j,j cum catiafinula , ct aqua h'clx- , ct ^iQ^''^
cr cum iurc lim^iciarLanA^^^. ^
I ■ ci
ct lunt (icut ilhuf quod fit dc <'p'"^^p ^i^t df at r i p 1 i c i bu s ,ct q u .T 1 u n t il 1 i s li nii 1 i iiftcnzatio cx fcbclle, ct prunis.ct althcvi •
eum callia fifl.c
ct firacori,ct atr iplicibus, ct qux lia,ctpcrucniaturad vltimum in '-T^^^^^ljiciii' «// bus frigidis.valde infrigidantibiis ^^P^i^^Jod fi^ bra coitus,cr fupcr dorium.ficut ^^^'^''^^Yj^nT^i' dea [hiufquiamo nig. ] et chymolca,ct bus,quaj fciuifti in priapifmo calido^^^^^Jj^ni
\ !
dilfoluatur in rob,<3c adminiilrctur, & diftille- matibus refticulorimi calidis.Et ^^^^^.^l!lcs^<^ tur lambacinum in uirgam aliquotics,quonia ncnupharis,ct radix lilii ilint conucnic ^
cft mirabiic.Et itcrum iumantur niaftix,(Sc anzarut,6c infundantur in uino,&: in oleo famba cino,etliniantur fupcr ouum.EtoIcum dckcr ua elhcax eft in apoftcmatibus tcfticuloru ,aut diftillctur in uirga muilhus cum olco fambacino,quoniam eft vltnuum.
De cura aposiematis duri in tesiiculis .
Cap. 4.
SVmatur ficuiuu , ctadipisanatis amborum ana pars i.foliorum oliux , cr foliorum cuprcfti,ct ammoniaci omnium anapars s.aggre getur cum uuio,ct butyro vaccino . - [Etitcru foliacaulis cum farinahordci,ct vitcllis ouorfi ctoleo.JEt itcru colcotar,ct hylfopi humide,ct cer^^etolci rof.ct mcdulle crurisccrui,ctlbliorum rubi omniuiu parccs xqualcs.fiat cx cis linimcntum.Et itcrum fumantur bdcUium.ct
hanc a:gritudincm.
Defityriafiagere uidcturyaffeauapridm^^^ palpitationc difjercme,fi rc5le perpendcris-de ^ Iws lib. 3 .& ftActius lib. 1 1 .
'De dolonbus tefiicidorum & uirg£'
Flt ex malitia complcxionis <^'^^^^'^{iic^^^^ )' ctcalidx ctcx vcntofitatc,cC ex f ^^^1^' *
C affUP^''
te , ct cx pcrcuflione , et ex caiu l ^ trcm . J
De fignis^
plexionis cft cum fenfu,et cft c^^J^^^^/^pluiii^^ *y
- Vuiiicftexmalitiacomplcxiofi^^^^^^^
ammoniacum,ct diflbluantur in triplicato, ct illic tcnfio vehemcns ,ct co^^.^^^^naii^^
aggrcgentur cum pauca farina labaru , ct olco . . • j >c . ..1
Et iterii curario bonaexpcrtaad illud,fumatur furtur,et indcGncnter tcratur, ct cribcUctur in cribro tenui,doncc cribcllatum fit, et rcfoluatur ammoniacum cum oxymclle, ct coficiatur cumeo,ct inuifcctur loco, dum temperatum tenet caloic,ct rcitcrctur fupcr ipfum aftidue ,
tus.et frigidus ftupefadus,et non Et cuni vcntofo eft tenfio, » t [
] et pcrmutatio hnc g«'a-^ ij^' cum illis rcliquis fuut caule corui ipforum.
rima:,in quibus quandoquccoari^latur ucntofi tas,& frcqucns fit titillacio fupcr cas,& multoties gcncraturfupercas apG{kmaciurum,quod cft dcgcncrc apoftcmatum frigidorum- Etplu rimum quide accidit in laterc finillroproptcr dcbilitatem ipfius , &quoniam iiabctucnam additam,ad quamcffunduntur matcrias.
De cura.
Fen 20.
curatiotfthHi. Cap.
MAnifcfta: funt cx cis, quse dida funt in ca lefadionc tefticulorum,&: infrigidatio- ^ eorum, & curationc apoftcmatum cdrum , ^icfolutionevcntofitaris ipforum. Etquanftigus ert vchemcns, tuc cura eius cft oicum ^cKerua,inquo diiTolutum fitcupliorbium , ^ 11 ^ [vchcmentior ] fit inflamatio,& aduftio, J^ftccuracitiscftcumfuccis infrigidantibus , i^quibus pofitum fit aliquid ^ [thuris,]& opij.
raao autcm apcrcuftrionc,ant cafu, oportct ^'tnat phlcbotomia,& [ affumatur mcmbrii ] infrigidatibus rcpcrcufliuis,abfquc ftypticitatcuehementi,quarcdolorcm faciant , imo cum cis virtus lcnitiua,ficut funt Molx , 6c ncnuphar, & cucurbira,5c ftmilia; dcindc poft JJjud adminiftrcntur mucillago althcoe, & cha- •Jj3^nulla,ac finiilia . & itcrumgummi pini ,&
•5^yrrhacumaquafrigida,&fcmcnhniccntc ^ . , . .
cum aqua frigida,Jc butyrum , & gluten ^ ^^^^^^ ^^"^ cmbrochatio afllductur cu ^^mbat^qualitcr.
^^wagnitudine tefikulorum.
« VR A ciuseft cura apoftcmatum duro / rum.
De moUificatione ofei .
QVandoqucprolongaturofcum, & molli ficatur prologando,&: fit in co rcs fceda,
De CM\u
A ^cidittcfticulis,vt magnificcntur non fc 2 ^ cundum fcmitam apoftcmationis, fcd fe ^ndun^ femitamimpinguarionis,(5c tcucritu *^^^is, ficutaccidit mammillis.
7)e cura.
Part 338
V'«H ^^^'■^^^^ut cum mcdicinis infrigidantibus, "^' FA ^^ibuscurantur mammillx^virginum * 1'^ b p?'^^^^'^'^ non cadant,ficut cft cpithcma cum J^oftiuiamo nigro] & hyofquiamo [albo] ' * & 5^."^inc,quod dcbilitat virtutcm nutritiuam, ^ ^^icaturaplumbi confricati adinuiccm ciim J^ua coriandri huniidi, & confricattocotis , ^iapidis molcndini.Htdc illis,qua^ confcrunt ?^jH"d,(Sc fcparant ipiam,cft ut aftiductur in- ^caio fambacini in uirgam.
^^^mionetenicuny&paruitateems. Cap. 12.
QVandoquc accidit tcfticulo, ut corrugctur,6c niinorctur proptcr dominiCi c6- P'Cxionis frigid:E,& dcbilitatcm . Et quandoq^ ^ccuhatur,& cleuatur ad mirachvcntris,ita uc J^^ihcuUas fiat vrina;,& dolor fiat,quum mingi J« *^^& accidit diftillatio cius.
cum infrigidantibus, ftypticitatcmfacic tibus,& cmplaftrctur cumcis,& minorctur coi tus. Et dc mcdicis funt, qdam,qui incidunt par tcm ofci,& fupcrfluitatcm ipiius , & funt rcfiduum,ut arquctur cius quatitas. Scd melius cft;, & magisconfcruatur ut fuatur inprimis: dcia dc abfcindatur fupcrfiuum.
ANNOTATIO g.
*De laxato fcroto intclligityquem afe&um grfici rhaco» 0» uecant.hVius curationt per manus docgt Taulus
De ramicei& ruptura.
EGo poftpofuiramici,& rupturc capitulu , in quo inucnientur in finc tradatuu , qui funthuiuslibri tcrtij.
De cormgationetefliculorum. Cap. 19.
■T^It illud caufafrigoris uciicmcntis,autcafus Jr virtutisaccidcntis in fignis malishabcntibusxgricudines acutas,& cgo dicam cailiic.
De ulceribus teniculorum, & uirgA in locis ani. Cap. 20.
Cdp. ij.
r Vrcturcumvnaionibus^t [
] & cmplaftris calcfucicntibus con- ^^ftantibus,& attradiuis, quediximus in capicrca:ionis.& quando occultatur, & fugit, curacftaftiduatio balncationum,& tina-
Vum ulccraaccidut in iftis locis,funt ma la ambulatiua,quoniam mcbraifta func fccundum formam,ad quorum partcs fcftinat putrcfa(Q:io,quoniam fu nt protccla ab acrc , & dccliuia ad caliditatcm & hu miditatem, & approximantmeatibus fupcrfluitarum, & aflimi iisntur quodammodo ulccribus uifccruni, & oris.Et corum dctcriora funt illa , qua: fiunt in lacerto,qui cft in radiccuirgc,& in ano;& illud idco.quonia indigcntexficcationeforti,& fcn
V fc ^^^^^"uarum.Et quandoq,- eft ncccftariuj fus eorum cum hoc eft vchcmcns.Et fortafle nc ta^^^*^^^^^ ^i^ fcripicrunt antiqui, vt intromit cefTariumcft abfcindercuirgam ipfam , quum
.^^PiumJinvirga.&fufflcturdonec cor *^ ^ ^i^s c [fubtilietur,]&dcfccndattcfticulus.
f*aricibH4 ofeiy& duritie em. Cap. 1 4. O Vandoque apparcntfupcrofeum^&qug ^ ^uuntur ipfum, vaLices inuoiut^piu-
fupcr ipfam putrcfiunt vlccra,& pcrambulant. *Decura. Cap. 21.
VLccra,qu3e funtfupcr caput uirg^, indi* gciit eis,qua;funtuclicmcntioris e.xlicca AVIC, Mmm ^ tionis.
nonis,quam fmt ca, quibusindigcnt fa£]ta fu-
pei- pracputium , & curcm ctiam , quonia caput
virs;x ci\ velicmentioris ficcitatis ia complcxio
nc liia. Et ifta vlccra,aut funt rcccntia, aut funt
antiqua.Htdc cis runt,quxfunt maligna. Etre
ccntibus quidcmnon clt rcs mclior quaaioes, fenV'"^'*^*' & alTimilantur a [alocs plumbum uftum , ] &
clymiaablutacum vino,& rutia.Etapproximat b B. eocarbiw ^'^^ niargantai ,6c^[ ucnrc adultc funt mirabi-
aduftie/lraira- lcsj Ju iioc. Erciuis^ [ouorum,j (5c tutia puluc lo icdatur, fi lcniatur dcfupcr in balnco acctui"» b.lu . rjzata (5c cpitiKmara cum aqua frigida. Si aure ct olcum rof Et fint in ipfo nitrum, et amnie •
Be cura* Cdp, *f
EXpcUatur humor cumphlcbotomia,&^ lutionc vcntris. Dcindcfumaturacacix. & mcmithe amboruman.^j.falisammonia<.«^j,,p5. alocsan.fcxtaj.j.croci xij.
""'^^tal iunthumidiorailli:i,<5c iam faciunT pus/indi-
J B. fadancgi
c B.
aluminis, •
lumcaduaum, gcnt cis.quiT iuut fortiora , hcut a:s v(lLim,& Aiialm».anc- corticcs arboris pini habcntis grana parua adu fti.Etfi indigcntgcncratuiis carnis, mifccatur cum cis thus. Mcdicamcn cxpcrtum ad ca,qux indigcnt exficcatione vchcmcnti cum incarna tionc. Rccipc tutij:,6c alocs , 6c farcocoH? , & thuris,6c d [fccdcnigij & corticis f [ mcdiani J algarabadulli,^: aluminisiamcni,5catramcnti aduAi, (5cgallai-nm , & balaulliarumA acacia:, olum an.partcs a-qualcsA iloris a:ris narte;.6f S.& capitum granatorum ctacctoforum partc ;.fiat cxcis vngucntfi cum olco rof.Dcfcriptio { ». metd\s(^l alia,fcor ia fcrri, r [ plumbum vilfi j fanguis dra conis,chartacombuil:a,alumcn combuUum fu mantur,& cu olco rof tiat cx cis cmplaftru aut vngucntum: aut troc.Et ii fucrint antiqua, porantur in cis thus,6c minurum cius,(Sc alocs fe cundu parrcs cqualcs. Quod (i illic fucrit corrofio,tunccx cis^qua: confcrunr ilii,c/l,vrfimia tur cinis capillorum hominis , & aniudcn , 6c Jcntcs montana;,<Sc fiant cx cis puluis,(5c cjiipla ftru. Etitcrum fortius illo.fumatur dc vnoquo queduorum arfcnicorum vij. partcs, & calcis n(pn cxtind^ lapidcai xx.<Scacacia;xij. partcs,co ficiantur cum accto, <5c fucco alcsfius humidi , Sc fiat trochifci in vmbra,& adminifiretur . Et fortius illo clt illud , quod rccipit utrunquc ar-
drach.j.ct quantum funt omiiia vfiicn, tcr^^^^
omnia,ct cribcllentur,ct coficiantur ^"^^
fambacino :cfi:cnimmirabile. Et^^^ Jrti erinbalncoacctum'
Et fi cfi b [frigida J ponatur in iplb ^^^"^^^jj. ftaphifagria . & quum cgrcditur "^^0^ niatur cx albumincoui cu mcllc,& u . ^ fcrtaliquid,& iam fadafucritphlcboton» ' cuacuatio tunc fiat vcntofatio ab ^"^'^^'^.j^t^r tc coxa;,& in proximo illius loci, autmi fupcr ipfam fanguifug^ .
Vc afojlemanbusuirg/iicdidi^. ^"'f'
CVrationcs corum, funt proxima; ^^"[^^q nibusapolkmatum tclliculoium.^ -j^ rum: (cd funt magis tolcrantia ^yP^^^i^j pro cipio rci. & dc dcicriptionibus ^^'^'^"V^ficC? prijscft ha;c,corticcsgranatoruniA 6c lcntcs dccoquantur in aqua, & ^ rofcodionc diflbluuntur,tcrantur cum 01^^^^^ & adminillrcntur.&itcrum chiniolca ^^^jj >o quafolatri,& fi militcr bolum arnicmi^^^' tcs,& folia alKckcngi.
De apoHematibus uirgdi frigidk, ^^P'
SErmo dc cis,cft proximus fcrmom 0 {^j. jn matibus rcfticulorum,& nniltiplif^^ jiifs, j difpofitionccachcxix,& ^^^^^''^^^"^'t^ccipi^^ r que cxpcrta funt ad ca,cft illud, q^od ^ ^.^^0
cincre _[ancthij & pipcr,dcquib.fiant trochik ». alotnini». fci. Si aut maligna fiant,& dcnigrcntur,tuc me lius cft vt pcnitus abfcindatur locus nigcr,& cu jretur cu vnguetogcncratmo,donccgcncrctur.
^.....«^ xwwv. ,v^«v/vi*vi..^iLunuii4uc.u- [ofla] dadvlorumpartcsduas, ^^^^^? „?fur ci^ * t . & vnidc i^i^^^^^^^^c acacia ^ t [ ] & ftaphifagria & 40 j.& contcrintur cum accto,& cmplf rti^ /
f . .in.r.:^ r.n.rh.-x. r.;... ....u: nicdicamcn aflTumptum cx furfu/^^,..;, b k f
Cap.g. ^git de pudendorum ulccribas ct gd.g.dc comp.med. cap.15» perloc.Jtemji $ .meth.que hic xmulatur.ride ^ Paulum ^P-^^' lib.^ .Vtuntur ncftra tempeflate pmcipitatOj oleo exfulphure^aqua crodente,et alijs mmwsquam arfmicu afperis,
^De ulceribm interioribm uirgx. Cap. 23.
CVratio illiuscfl:curatio vlccrum vcfic.t , & quandoque neccflfaria funtca,que funt ficut mcdicamcn dc chartis combuftis & alumi nc adufio,& climiaabluta pofl combuftioncm. Etdc corticibusarborispini minoris,a [ fccde
difpofitionccachcxix,& hydropifis-^ fjpjt^
^.S ^«...^ r.,.,. .itMri nnodrct-^J^,..,! r
icaJ lafti
■^"'^^ .riS,"
moniaco priedidum in capitulo apoi^ ^^^^gis •(- [ 3 in tcfticulis eft mcdicamc ^^q,
conucnicns locis illis, ct in uirga,qti^^^ ftcmatur apoftematc duro.
'De cura rhavadiarum uir?ie,
'um Vrcntur cura rhagadiarum ani- ^y^jmcit'
ful- 5<> quorumiuuamcntum P^^^P^ p^nn^^^^ cft vt iumatur chimolca,cttutia ctal^ ^^^^^ , trita,ct dragacanthum,ctfiatcx ciS; ^ ] u/^ »
etuitcllisouoruma-j-[ gucntum .
De doloreuirga.
Ccidit dolor virgiE cx ciia^^^fl^iA^^ . multoticsacciditaretcntione ^jjaq'^^
1 B. fa<ianrgi
i B.prorico; b s. acota.
gi,J thurc,dcquibus fiant troch.& adminiftrcn clyftcrialeuia fanant, ct vt fitconi^ ^^^^ini tur in inicdorio. hordci cum iulcp.ct non approxii^*^^^ ^ci^c
De^[ fricatione ] i« uirga •
Fltcx matcria^ [calidaj cffufa ad ipfam,& fu dore acuto rcfudantccx partibuscius,qua
c B. pruritpw, ic facit [ipfam fricari. ]
bus . ut non dcfcendant rupcrfluitiit^.jiipe^^^ poft clyftcre fiat vaporatio in ^^\^^^\^t^^/^t nis, ct uirgac, tantae quantitatis n^ ^jiijiJ^ tis, ctfundatur dcfupcr aqua tcpi"^^ cum vioiis.
^euemcisjuper uirgatn.
2 2.
j Ncidantur , Sc ponatur derupcr mcdicamcn * rctincns ranguincm, & curentur curareli- "guarumvcrrucarum .
cura bothoY,& fmilium moro, & carnis orta , ad^ ^tA faper iflas partes . Cap. s o,
CVmatur haurachaduflum, <5c cinis lignivi- ^ fistcranturcnm aqual:>cnc,& ponanturfu- > P^j^inoruai^ic qui^ci limilantur,5r quando no ^^^cnt,incidatur.& puluci izcrur dcfupcr'>t [ . ] atramcntum,o f& ar(cnicum.]& fi fue- ^itdctcriusiiio, aon CiUcxcuiatio quincau- ^enzctur .
a [corrofione^ uirga .
Cap. ji.
fccndcndo St[^ jtranf- ? f b tor^nofa.
ucria^^ [cxpanlaj Iiabcntia innolutioncs, < [ & h B.
complctur inco , quod cll intcr ipla] digclUo « -^' anrera. lpcrmatis,doncc rcdcat,& k[cxpcllarur]ad mca * '''^''"^" tum,qui cftin radicc virgie a duob. latcribbs, & k k. per...nj,t.
in proximo eius ^ [eftjillud, quod " [cxpcllic ] 1 B.
ad ipfum ctiam [ ] extrcmiras colli '« per ..^niu
vcficx,& cft longum in viris,& brcuc in mulic- " ^ "'«^ribus.In mulicnbus vcr6o[cxtcnditur , quod o 8 ex'eJur,tur lo eft intcr duo oua ] ad ambo ili:i,(icut duo cor cxda » » t nuaarcuara inccdcntiap [ad duocmundoria,] P '^- verfu?,© quorum duocxtrcmacontinuantur cum duo ™dts. bus inguir!ibus,& tcnduntur ut chorda m [pro- ,j ^ j^ptcr coitum cquantia] collu m matricis ad rcci vt cof^ucnt."" picndum,ita,cp trahat ipfum ad duo latcra,qua rc dilaratur, &aperitur, & dcghuitrpcrma,& ipraambo lunt brcuiora quam^' [duo iaclorcs [ ^«ng'tui^o hbi fmiilcs] in uiro.Et diucrfificantur m hoc , a,':
P _ ^ quod ua(a Ipcrmatis m muhcribus continuan g'rorir> atnbu.a
*inificaturvirga rumlcnitiuis,cxolcis ficut lo tnr cum duobus oiiis ,& pcnctrant in duobus fi^Jlis. hfamino , &jdIco narciftino, & adipibus additamcntis.qu^ funr ut duo cornua,quodda
oricns cx unoquoquc ouo, quod cxpchir ipcrma ad vas.& nominantur duo cxpulforia ipcr maris ,& non continuantur vafa (pcrmatis iii muHcribus cum duobus ouis , nih quoniam mcmbra (pcrmaris in muheribus propinqua funt in lenitatcduobus ouis , & non fuit ncccf farium indurarc ca,& indurarcpannicuios am borum,quoniam ipfa funtin cauca : i [ quarc] non indigcntproictStionckMiginqua. Inviris
uero non fuitbona continuatio corumcum
duobus outs , & non pcrmilccntur cisambob. Bi matru ^^ui* Nam fi ftcrct inud,noccrctcis ambobus,quum 'njmbru tcndcrcnrur , vt chorda proptcr duritiem am- '^^*"'^''-*'': Dorum, imo pohrum cft mtcrambo mcdium , quoa eued.eur quod nominatur cndros ^ [ fcihcct ] cxpuho- d Luatur, i\. rium apud mcdicosad intcrioraciiis. lit intra <-"'<^'»^.''»;;i*> & matriccm cft " [cxtrcinitas mtunda j ncruola, 'dWu^^^^^^^
^^tilibus notis , ficut adcps gallinx, & aiiatis , ^ mcdullx crurium uaccarum , & ccruorum , ^ ccra, & rcfina in balnco & finc bahieo,& cly terc fiat cx hoc gcncrc cum inicdionibus , & J^at collyna,& ponatur dcfupcr aliquid , & fiat > i Vtjaequctur.
F E N XXI.
I^c mcmbrisgcncrationisin mnlicribus trcs contincns tradatus .
TRACTATVS PRIMVS.
I^c radicibus , & principijs, & conceptione, &partu.
». Alia litera.
anatomia matncis .
T\Ico,quod inftrumctum gcncrationis mufim r • cft matrix & eft in radicccrcationis • ^*^*^ftiUmcnto gcncrationis, quod cftin ^Si& uirga,& qu? curn ca,funt,Scd vnum Um cft ^ [complcmcntumjprocedcns ad cx- &altcrumcftdiminutum, rctetuai in ntcrioribus,& cft quafi conuerfum inftrume virorum.Eft cnim quafi ofcum fiphac ma ^C|s,& quafivirgacollu matricis:& duo oua
•ucnbusficut uiris.Verum iplam uiris funt 5« rum & ucnarum: Et fada cft
in cuius mcdio [cft, quafi fcmita , ] & fupcr nma m moaa
4" iipiAm funtadditamcntaplurima ^ [incidctia.j anniilorfi.Ecip
Et matrix quidcm crcata cft habcns vcnas pluri ucmridTx V\
mas,ramificatas cx vcnis,quas diximus,vt fit il- lona, quai at
lic fuftcntatio cmbryonis,& fit fupcrftuitatibus ^?^^ tneJ«cos
mcnftruispra^cipirario.Etligatur marrixcum '^''p*^'«'.'^=* (p^-^rdorfo ligamcntisfortibuspluribus,&ad par-
tcm ^ [fuminis]& ucficc & ofii lato,& cis qux ph.loi.Hih^?
a [fcquunturj ipfam,(ed funtlaxa. Et dcliga- e<peU
mentiscius funt qua;dam,quibus continuatur ^^"«^'V^^^'^» cx ncruis,&: vcnisprcdidis,in anatornia neruo
^.^gna,apparcntia cxtcrius,clongata,ad rotuii ^^^atcm tehdcntia. &in mulicribus funt parfSii ^^'^ptunda,tcndcntiaadvchcmcntiamcopref ^W"'^ fa^"!^ iatitudinalisintrinfccal»[in vuluaipofi y^^S^bbo f^.^;.^^^^islatcribuscius,in omnilatcre^i pro j ^^ditatiscuius] cxtititvnura,diftinda.quoru ^^[unumquodque appropriatum cft pannicu- ^ >Jqu^ ambo cy ftis una non aggrcgat, & pan- ^ cuius cuiufqucamborum cft ncruofus. Et fi- ^uri habcnt uafa fpcrmatis intcr ( uum , & . ^cuatonum radicis virgc, fimihtcr mulicrcs int ^'^^ ^^a^a fpcrmatisintcr duos tcfticulos , & run? if '^^"^^^ cxpcllit ad intcriora matriciw &■ J ^ ^^^^ ^unt uirorum , incipiunt abouo^
cx fubftantia ner-
un?, &ex ipfo impciliturad la teriora wach-
iia p '^^^^^fur ad fupcriora,& cadunt in tbrami CQ/f^5^'^usdcfccndit ^ [coopci torium j oui, ^«oaua,&prote^-t4,dcindc ' LlparsatuurJ dc-
uola,ut cxtcndatur ^ [ apud collcdioncm,-) & ut congrcgctur ad quantiratcm paruam apud partum. Et non complctur cius concauitas ni- r b. aIu licera. fi cum complcmcntoaiigmcnti, ficut mam- £t perneoic ^a. millarum quantitas non coplctur nifi>cum co ° * * <=''cuia io plemento,quoniam antc iilud cft uana, & non cftncccflraria,& propter illud matrixin puelliscft minor c [ ueficis plurimum. ] Et habct i n hominib.duas concauitatcs, & in ahjsconcaui tatcs fccundum numcrum papillarum mamniillarum.Etlocuseius cftpoft ucfica.& fiiper- „ g fiuit fupcr eam dcfupcr , ficut fupcrfluit ucfica apui coprehca lupcrcam<it[ jdcfubtus. ^ n^'" •
ct in antcrioribus funt inteftina, ut (it ci a duo bus latcribiaskiftcnraci:luin,& ftratuslcnis, & fit in tutcla . ct non cfi inrcntio priiua in hoc ucnicns ad matriccm ipfaai , imo ad cmbry o. AVIC. M mm 4 ncm.
in mojj anuli.
fitnbri£,.(uc coc rigi*.
y —
z- B vmSjlici, ^upra.
C Alialitera, ^*' <1U3e ein
rjbus,qiijege uuerurt Hlio^ . »i tP- tumcol-
p 2 O
ncm.Etipfaquidem occnpat , quod efVintcr propinquitatcm vinbilici , vlquead poftrcmu mcatum vulus.& cilcius collum.Et longitu- 4o eiusajqualis in mulicribus c(t mtcr fcx digitos vlque ad.xj.digitos , &quoc1 cdintcr il- Jo> .Et quandoquc abbrcuiatur,& prolongatur pcr viumcoirusA dimiflioncm cius. Et quan doqucalii'n'l.uur quanriras cius,%urx,quantitatis cius, qui conluctus cdeiusconcubitu , &appropinquatillilongitudomatrjcis ipfius lo &qu:idoquetagitinccdma fupcriora.Et crca ra clt matrixcum duabus tunicis , quarum intrinieca propmquior cflad liocvtiitvenofa, py.ulX' ^ afpcritas ems ' | fmiilirer. ] tt orilicia haru i n.ptnnfm vcnarum^quiE ^ [ figuntur] in matricc, nomiiiantur foraniina matricis. Etcumciscotinua tur pan niculi cmbryonis,5c ^ x cis curritsaguis menitruus, 6c cxcis nutriiur embryon. t tcxtc rior harmu duarii propinquior cit ad iioc , vt
cum facit,uidetHr ejfe de uten tunlcUdlftordU.Jit hct!( dmhus tunkis conHare.vjs uerhis [Et creata cjl matnxe duab,tHmiis&c.]quod&GaUlb.deailkclMlii^^ contra idm Gal. i de ufu par.quum inte^lin^ ^^^^^'^^^ ucntriiulus duabws tu?iiils conHent , qumt faiis fuerit. Cxterum tunica utcn propru un.i • '^^''^ ! tamen & altera ex peritonxo cdteris intcfimis unde & du£ dici pojjimt.fmilis quaHio deimn^^^^^^i lcx uefica fubfiantia esi.de qua alibi .
Dp generatme cmhryonis ,
Part 339
r\ Vum matrix colligirur r«per ^^P^'^";' -'jiic, prima difpofitionum, quc ^^^^^^\q^c cft fpumofitas fpcrmatis , & citcx ^V^^.f ^i^^^^o virtutis formitiua;.Et ucritas q"'^^^'^^.'^^^ jj^for nis ipfius fpumofuatis cft cx hocq? viit^'^ matma mouct iilud , quod cft in ^P^^'^ ^,.
quodcftinfpcr>T>^^^;pi ... fpirituanimali naturali,& uiiali ad ii'^!," fif aj-uo.a, &vnaqu;i:qucillarumtunicarum vniufcuiufquccorum,. [in quahgifnr-^^.^^^ jnipfc^' coftrmgirur,6c diLuarui cum prcparationc fua tur]illud mviubrum cx co (ccundum '^^,., .15 1»" rumnaturaru Ettunicaquidcmcxtrinlcca pu • iiWi^. .
racd vna,.Sc intrinfcca cit (icut diuifa in duas g diuiiioncs,quafi '-^ [diilinclas, non ficut confo
lidatas ita,J quod licvcoriarctur tunxacxtcrior t C ] earum duarum,cxcoriarctur quafi aduabus matricibus,quibus cDctcollum imum non licgt a matricc vna.Et inucniumur fpccics villorum omncs in tunica in' rinfcca,(Sc
tta no'i /icut c6 folidara .
qucm cxpofuimus, & dcclarauinius '"^^i^f. principiorum,& proptcrillud teperit^t flatio tota impclli ad mcdimn huiui<lif^^j^jgfe prcparctur iocus cordis.-dcindcrtuiit^ ^^jj, cius dcxtro , & a latcrccius (liprcmo |"^^^yfq;
I B. lcnis.
I B.collo, m B. jsatte.
fi in ipfa impinguctur.- & iliud crtin hora me- Aruorum.Dcindcquum puigatur,cxtcnuatur, & cxnccaiur.& ipfa itcrum artcnuariir cu magni tudi nc cmbryonis.(Sc cius dilatatio cit fccu- Bum dilatatione corporis cmbryouis, «5c quu coirur cum mulicrc , cxpcllitur matrix ad os matricis,qilali prDcc-Jcns dcddcrando attrahc rc fpcrma pcr lui naruram ct quuiu dicitur ma trix ncruoia.non inrcliigitur, pjr illud ,9 cius crcatio ficex neruisccrcbri; im6,quod crcario (itcK lubltantia dmiii ncruis,alba, priuata languin :.' [vifcofajcxtcnfuia.L-t non aducnumtci ex ccrcoro nili ncrui pauci, quibu«; l"cntit,<Sc fi cflct vclicmciuiiis ncruofa,vchcmcntiusc6mu uicarct ccrcbro: EtcoUuiu quidcm matricisla ccrtofx carnis , eft quafi ipfum lit cartilaginofum , & quafi lit ruga fupcr ruga,cui addit pinguedoduriticm,& cartilagiuolitatc,*5c imptxgnatio itcrum in hora impregnationis.Et m co cft mcarus oppolitus ori*matricisextrinfeco , cx quo dcgUuit fpcrma,6c cxpcllit mcnrtrua, & paritfoetum. Ettitin difpohtionccoccptionis jn fumiuo conftriclionis , qiiam fortallcnon ingrcditurcxtrcmitas acus. dcindc diiatatur preccpto dci cxcchi, &cgrcd'turcx ca foetus. Mcatui autciu vrina: inca,clilocus alius: 6c cft propinquior ori matricis '< [abj co quod lcqui lur fuprcmumcius.Et dc mulicrib.c(t,cuius lua triciscoUum rcditad liniltrum,&dceisclt>cu iusclt ad dcxtrum.Etantc violationem pucUa; virginis,funr in '[orcjmarricis pannicuU cotcx ti cx venis & ligamcntis fubtilib.valde, ortiscx omni [mcmbrojcius, quos dcOoixcrit viola tor,& currit,quod in ciscli dc fanguinc, AT^NOTATIONES. De rteri anatome copiosc Gal.agtc 1 4. de ufu par. Itcj^ ffi, .f difkdiffdu^^i^ %Aei 'm Hlf. l C\ ad hmc I9-
cxA-juali ramilicata:ab co.tangentcs *P!^ j||^.er- / ad horam . dcindcfcparantur ab co, «x j bj^
, - uuntur&fitprimaHjH^i^i>^'^q"°^'''^,Lnv luatrix pixtcrca mgronatur,& inrpillatur,qua- & dcxtra [illud , cx quo crcatur hcparj . ' ' ' " " plcturaliafan^^mincadalbcdincmdccUin. r ajpj
uctrat ad cxtcnoccm partc humiditatis 'J^^^^U^f fx polt duas vcficas ucntofitas i^^^^^^^^Zv ttii' W
c(t pan'^'' rJfl^Y
vt rccipiat proptcr cam '"cnauratioiitn ,^ ,,y^ rricc,& cx lpiritu,ct cx languinc,& bilicus,& quod primo crcatur,tuuc cu K .^^ ^^^^r. culus.j Vcruntamcn vcficxcordis, ^.'^ J- .qua f^fi'!/ & ccrcbri crcaiiouem vmbilici ptcccdu» ^J^, ^^jj^ uis complcmcntum horum trium h^iioC^^t/ ^ turacomplcmcnto fublUtix unibiUci^ ^^.^^^^j ||}{- ij quidcm lam ucriricauimus , & dcclar ^^{iXcf'^'^ diucrliratcm in co libro principUn-uni ^^^^, ye ^ uaturalis. Et quum fpcrma figirur, oc .P^^fV^' f i"^/ & pcnctrat fpuma ad profunduui,^ fl^^^^^ j-j^oc fi^^^J iicam cordis,]gcncratur panniculus '^^^gfcu- (^J^iP^J) quod Ipcrma luulicbrcmouct ^P^''^^^jfpen<ii'' ^^/d linum,& cft 1'craratus.Dcindcnon 1 / j- ,.y
- • ---^' utr''"'^
tur ^ [ajmatricc,nili cum foram
,11111 cuui iv/i^w, .^ui'' •■ if
jproptcrattraaioncn^^p-lft >.oquiflcmnonnun-.tf >f'^^^
.nilidumpanmcf .[jau.«ft .
mcnti, & cmbryo quiw -
hoc panniculo , niii duui pannicuH „1cft,]& nutrimcnti parum cft n^<^^^^^iid,quf [7/ autc induratur,tunc fit cibatio pcr J ^■^^0^^'' i jf/^, gcncratur in : [poris eius] ex mcatilj| . fiuiHi /y( ItLSucnolis.Dcindcdiuiditurpolt ^\^^^ddf^''^
pann iculos.Et ucritas ^nidcm ^^u^^^!^ nuodcrcatur,cir^^..^jpr.
mum mcmbrum quod crcatur, . dcHippoc.dicaturquod ^^^'^^^^'loC^^^\. #
mum,quod gcncratur,cll ccrcL^ruiTi, .^-^ pu j cundum quod tcltilicatur illud dnp^^.^ qu^\, jj/^ lorum oui . Cor uero noucltinp;'j;*jyni.^, '
crcatur,m omni rc apparcns
[lcquuntur capitula polt, iu ^"^He^pan.^-l^^^n lloif ^ius clt,ut tit primu,quod crcatur,' ^r^ffiiii^
niam prima opcratio corpori.s ^ \ W t u ru q u a fi fi t rcs fccuu d u m ^PP^^' 0t^^^Jc l> i^dcUdcaum ipiius. I Et iievm® ^
Fen 11. Tra<5t. i.
«{Te corruptiis cx viacxpcrimcnti,quoniam (lu ^iofiia iiac rc non tclhlicantur rcm cflc fccun ^^unicjuodexiflimauit omnino, &cxratiocinationc : & cft quoniam Ci res ci\ iccundu qd iPlc cxi(lin-iar,quod crcatur in primis illud,cu i^sopcratio in primis pr^mittcudacrt [ qua ^oco norifiatautrimcntum ] tuncfciat quod '^on uutritur mcmbrum f [ animalis , ] in quo noncil iuftcntatio uitx cum calorc naturalL * ^ [ ] Quum crgo ita iit,iicccnc cft vt crcc ^^^.^^.^^"^'•^rLun^a quoproccditcalor naturalis, ^jpiritus uitaiisantc crcationcm nutricntis IPium.Etuirtus^t [ ] inforniatiua uon
^ndigct in difpofitionc formationis nutrimcn J.o>du nonacciditrclblutio rcnfibilis, fcnfibilc J^^cicns nocumentu, quarc lit ncccflariu rcirau ^^ationccius,6c (it ncccflarius Ipiritus uitalis,6c <^aior animali£,ut''[crigaturjco.Quod u dixc^ , qiiod [ comprchcnrio inforinatiua; cfl ] ^xpartctimc fimilitcr ctiam virtus nutritiuaaf lociata virtuti informatiu? gcncratiuaj cflcx
7 f
.Msantccedatin modisfuis, <Sc lia;cdiIpoiitio ^^i^ iitinucnta iii cmbryone ia^i^.uinco in (ipnac,6c cxtcnlio cius,in iiphac, iit cxtcnfio ali- Sua.litinliac difpolitionc illa, quaide ucficis ^it Unguinca,conuertitur ad fanguincitatcm, ? fitur umbilicus ad formam umbilici
i^niibilircr,6c rccipiunr difpolitioncs conucr- ^oncm fpermatis ad conccptioncm , & qua:dd cariiin ad foliditatcm,6c illic mcmbris princi Paiibusiamapparctimprcirio (cnhbilis^dc qua '^^^^^'^^^J^ilii.tt qua:damcaruniconucriionu ? hocvtcomplcatur crcatio cordis, 6^ mcmtoruni primorum,^: incipiunr fcparari ab in nccni.hti.incrca funt,mcarus fuprcmi,(5c iunc t?,^'^"^*^^^^^ iam lincatcMcd non lcparancur in ^&rctM valaciusidciiuicad hoc, utj liantcxtre ^nac<:s,6c unicuiquc conucriioni, autduabus ^onucrfionibus rimui,ca^[ fpatium.j lupcr 4^iodliatur,6caon cil iliud dciilis, quo: iion j^^^-^^nr inhoc, namdiucrlaicatur in ma is6c muhcribus cm:)ryonum,6c funt in mu ^^nbus tardiores. £tnou i [ iigniticant cxpcri ■^^^utuiti ^ probatio in hoc,quoniam]intcr ea ^«3^o,in ucritate non efl diucrhtas. b [Vnum- "1 I f ^'^^^'^^'^''^^^il corum non iudicarniii pcr ii ^^Sll ,^^^'^^P<^^ quod pra:tcrijt res fccundum cxpc-
.^icntiainciusA non cflimpolHbile , quodht ^d quod ci^pcrrum cfl in tinc, cadcns fccunill ^.^^^^'q^iodci diucr(ihcatur,in toto cnim cfl,quod cit plurimu proculdubio, 6c pKiniuti^ cfl in co,quod gcneratur plus.Et fpaLifi Mj-uacm ipumecav;. dicnim autvij. <Scinhis r^^^^^^l^J-^ii^iatinformatiuain cmbryonc non c Drr 1 r*^ a^iquidjcx matricc,ac poft illuda [ap ^^^i^.JEtinceptioHncarum^^t [ ] JP^nctorum cfttribusalijsdiebusport illud, ^nt noLicm dics cx principio,'6c quandoqj dci ^^'^''-'^^'^^ dieuno,aut poltponitur dieuno, ndc pofl vj.dicsaiios & funtxv.aconccptio uiid ^^"^^"^^^ ^auguineitas in roto, 6c tlt * [illud f ^^'!^^t^ii^.]ctquadoqueantcccditdic uno h^r^ f^'-'- ^tduodccimdicbus pofliiludiic nl^^^A^^^^'^^' <Sc iam difcernuntur tVufta car iam r ^^^'^^''^"nuntur memora tria manitciic^c i^^parantur S [ahaj a concuau aliorum,&
cvtcnditur humiditas nuchcc,i5c qnandoq; poft ponitur,aut antcceditduobusdicbusaut trib. dcindcpolt noucm dics fcparaturcaputabhu mcris,;Sc cxtrcmitatcs a [ latcribus] 6c vetrcut difccrnaticnfus in quibufdam corum , »Sc cxlctur in quibuidam corum , ita ut lcntiatpoll illud in iiij. dicbus complctis xi. dicbus, uc poftponitur raro ulqucad xlv. dies , 6c minus in hoceflufqucad xxxv.dics.Etdicitur in do-
'^cjtrinis primis,<pquandopo(hxI.dic3 fcindituri [abortiuum 6c poniturj in aqua frigida, apparct rcs paruadifcrctarumcxtrcmitarum.Ht ma fculuscll vclocior in illototo, quam fa:mina. Vidctur cnim quod flt minus fpatuim formationis mafculorumxxx.dics,6c minns parturition is cfl incdictas anni , &c quod diccmus in proximo. Dcterminatio autc difpolirionis malculi,ck: foemin.t in diflinCiionc [ ipatii , j efl rcs,quam qu^edam pars mcdicorum iudicat au
*o .daiilcr «Sc flultc' [primum cnim inucnit fpcrma rcfpirans rcfpirarc. 6c primum , quod agit informaiiua,cO:,quod aggrcgat caiorcm innatum,dcindcjcxitus (5c mcatu;i,dcindc poll iilud incipit nuiritiuaopcrari,(5c apud quoldamcm bryon iam rcfpiratcx ore , [ dcindcj rclpirat cum co maiori rcipirationc quum complctut in matriccicd noncfl lupcr illud lignificatio. Etapud quoldamquum fupcrucnittQrmationi cmbryonisdupkim " t [ ] cius,in quo formatur,moucrur, vSc curn fuperucnit motui duplumeius,in quo mouctur,nafcitur,ita ur iit fpatij,quod cfl a primainccptio ncconccptionis ufqucad motum triplum.Eto lcnitas acciditcum motu fcnfus . j Et dicitur , quodtcmpusa:qualc mcdiumad formatione cius cflxxxv.dicrum^' [<Sc] mouctur in ixx.dicbLis,6c naicitur duccntis (5c dcccm dicbus, 6c illudcfl fcptcm mclcs,5c antcccditdicb. aliquot, & quandoquc pofl ponitur, quoniam ibrtaflc
40 cadit inxxxv.dicbus i [raritai,] t [
] 6c multiplicatur in duplationc. 6c quandocfl illud.quodcfl plus,cfl xlv.dicrum,6c mouctur in nonaginta dicbuS;<jc nafcitur in duccntis fcptuaginta^ct illud cfl ix.mcnfcs,& quandoquc cadit in hoc iterum diucrlitas in dicbus,licutdiduxncfl't £
] 5cnatus in ^
[viij.menfibusquamuisfit iam complctus, tamcnpiurimumiudicium] eiuscfl, ,utnon ui- %^ iiat,Lccundum quod faciam tc lcire pofl , ^ [6c iplc quidem non iam intcgrc complctur , nifl lccundum proportionem prcdiclam. 5c iial'citur apud compiemcntum fuLim . Efl cnim Ipaiium] xl.dicrum.dcindc 50. dicrum dcindccc. ^ xl.dicrum,^ t [ ] ct minoratur 6c ad
ditur fceundumqaod fciuifti,et dixcrunt, no inutnitur inabortu maibulus complcfusante xxx.dies,ct foemina,qu^ coplcatur antc xl. dics, -ctdixcrunt^quod natam 111 vij. mcnic ingrcdi- ^ tur uirtus-^ [ pr^parationis cum hoc quod Uiperucniuntj natiuiratieius vij.mcnfcs, ct natu in i [ ix. mcniibus,ct natum j poft dcccm mcnfes.Etnosaifcrcmus in ipatijsimprxgnationis ct partus capitulum in tradatu , qui fcquitur hunctradatfi. ct fcias,quod languis mcnflruus in prcgnantediuiditurin tres partcs,f. partena que conuertitur in imtrimeutum.ctpartcin.
trarmuucioqu» uft|ue. z «i. rempus. a li. facietts ex perimcca,& pro tiaciones in hoe no iudicanr.fj». b B. quoniiin vnufqnifcjue . c B. iugcda titt trimencurn .
e t" B. rubearii. f B..'\li3litpra. ranguis coagu- Ltus .
S B.qu.>:daeolum .
h B coftf,. • B. ab aborta piniculas fuKci lis iii qao f^cus <6tinetur,& po natur illc cus expoliarus a pi niculo difto . k B.tcmporuni 1 B Uicuctnim 4» primum qtf etnbryo rcfpirasauaeijir,e re fpiratia, & pitmu quod operaturvirtus for matiua elHoc* in quo aggrega turcahdita. m. natj feu natural«s jieiudc opc ramr. ni Ji jmo n \ B -ccmporis. o li. lac quide accjdic cum mo ru embryoyis. P B.ijuare, q — B. r t diuerlicas parua, fen'addi tiojfeu dimiflu tio p.irua . ftB &hoc pi> rv'»., in nun cii iudicium hr nutum cum rationc deinoiha
ttUi .
t Jloaiaoiuf fe fi n5 elt c ».n pletusjcunc pii. mum .
u B. flleautem qui li eil copl» tus integ.-e S.n proporccoaeai pfaediai,^na- ^citurapai c6plemcacii fuu , tunc rpacium ems elt . ^ t B. & 0&9 menfes .
y 8- & forcifica ««o Poftqua lu, perucnerit. ^ *• nono poa "ouem menfes, & natum in dccitQo.
a t B. partus.
t» «. pulfadles pftrucnictes ad dai& venan , & oenf quict* ip faru peruenien Ks ad dnas ve-
^ B. f&aancferf
fioncs ucro P [ Amt rictit inftrumenta ruperj: fj^^f,^. cicriimcomprchcndcntium] foramcn.& ^^^^^ ^jjjoijjsf^' litcr artcnx' aggrcg ant ad ;i t C , q ^ ^^^^^
rias. ct fi acccpcrit principiuni cx /^^"Jrrartc g.iiw»'?' inucnics cas pcncrrantcs cx umbilico ad L r^,^(}iirias magnas.quaj funt fupcr dorlum, ^]^^^^^^^^. ffrjjj;; r|
riaj fupcr vc(icam,ipfc cni m funt memf^i;:! J^yjj»^.
• ulis U
pcnctrantcsin artcriaslcmpit^ '^^^
pinquiora,ad qux poliibilc cir,uL '^'"' V^i^is. '^fdf^'^ illic, cum quibus luntligata; P-'^""^^" iter- «i^^V
nas,que non apcritnuur] ^^^j^^ ^lj ] funtduo rami,quorumor^^^_ ,^,5^^,
linem uitx. l lxccft crgo m, nis mcdtcorum. In ucritatcucr
a t R.m rubn«
tsdo vcl in(«bleiNnt^o ipfoRi cttibtjonern .
« B. gl - Ut t.
qu» elcnator adm3fiimillasf,<5cpartcm, qu^eft fupcrfluitas fcans ulquequo ucniat hora,^ t [
] 6c cxpellatur. Anipli-u'; factus continetar tribus panniculis,f fccundina , qu.-u ct\panniciilusconiprchcndcnsipfum, in quo contcxuntur uen^b^ cxtranfucrfo, cuius pulfatilcs diuiduntur induasucnas, 6c ciusquietc in uc nam unam] & illo, qui nominatur bilcs", & cll inuolutus,<5c cffunditur ad ipfum urina fctus, & tcrtio,qui dicitur a!)gas,c [& cilprofundatio 10 Deindc fuiit fudoris] <Sc nonelt ncccQarium ua^- aliud fupcrfluitati cgcftionis,quum lit illud,cx quo nu tritur fubtilc,in quo non cQ. duritics,ncq;. fcx, & neque fcparatur nili aqtiofitas vrinc.aut iu' dor.Et dc panniculis,qui ci cfl propinquior,crt panniculus tcrtius,& c(c fubtilior corum.vt ag grcgct liumiditatcm rcfudantcm ex cmbryonc, <Sc in rctcntione iliiiis totius humidiraiis clb iuuaiMcntum d t [
] ut non f [pcrmutctur] fupcr ipfum,(5c fu- ptcrca quod appropinquatTparium • 1. .^jj. per matricem. Et limilitcr in clongaticnc eius, ambarum ci.s,quibus continuanrur, non quod cfl intcr f [umbilicumj <5c inarriccm, pan gucrunt unttionc.ct diciit.q?'^ proptcrca q. niciilus cnim durushtditsum fuo taclu, licuf " ' ' "
l^duntur proptcr tangcnria ca , que naicuntur fupcr ulccraAiuum nondnm (int tirma. Panni culus autem, qui fcquitur hunc ad extcriora , cflinuolutus^quoniamctl: iimilisinuolutioni bus,ad quem quidcmpcnctrat cx umbilicoeffuforium unna,-,<S: non cx uirga,quoniam uir
non conucni i cis ambabus, vt unircntm^;.L (f.^-,
ucra cflcx ' [ artcri;s rationcm pra:dicl:am
j&fccundumcon;^ ctdicunt mcdici,q^
nc] inTlla ]K^:a"non confcrunt iuiiamcnt^!|J Ijl^^
magnum in auhcluu, cowucrlum clt Jjj. ^"«4^
uamcntiim ad nutrimcntum, qua^^^j^ a- '".i^ vniearum ad aliam mcatus, quiopP'/*Tj,,„s S^i
cxtcndcrcnturadcor, proptcr, longit"<^^" Ipatij & " I intcntioncm lcparantium.J ^ 1 1 ^^.
rfpatiumy[ ..^^iltJ;" ,
gucrunrun!tionc.ctdiciit.9'[ ?^'^'y'y^l^i0O artcric ucnc pcnctratcs cx cordc-' [cc v^^^^^^ jj^^
" ^ • '>ulmo cnim non elHnHiJ'^.^^^
incmbryone, quoniam non rclp^
g Bfihitleputa tus codringcn?
aperiensipsu mcatum . h B. vtcndi hu jQrmodi nieatu Sc operaiidi 1j certi ipHus cft p»)lt botam par lus.
i B potitQ qui- <lem luit vrina» colligcns pro- Brium .
k lobftetanf ▼enarlfcGdina-, ^ (ecudtnaqui iem habec.
g?mcatusclUonariclus,<Sc continct ipfumla- ct [ ' ] nutritur fanguincriibco " " ' ''^ . ^ j^^j^ albiiicat ipiiim nih pcrmin-i^ a^^^^^j^^
tis,6c-dicunt mcdici,quod pannicuUis
ccrtus [prxpofitus,jqui foluitur cum volun tatc,<5c funtnlqucad(incmciasanfradus,&: ho rah [hiiius vfus cfl hora partus <5c conucrfionis.] hoc autcmeflamplum,dirc<5l-i introitus. Et> [pofira fuit urinx profundario propria : ] quoniam fiobuiarctcorpori,non tolcrarctca corpus propter mordicationcm <5c acuitarcni fuam,<5c illud in ca manifcflumeft. Et difll-rcii tia quidcm in tcr iplam, <Sc humiditatcm fudorisjn odore,<Sc rubcdinecoloris Etfiobuiarct iterumfecundi
rumpcrct illud , fupcr quod [ fuflenrarctur . gt [
tus crcatur cx fpcrmare mulicns, ^ : ^^jfpol rum (5c minus Ipcrmate viri,quarc no ^^^^ ^ ^
fibilcvtcflbtd [ amplius.] Factusdt cr^ f ^
■ ^ ^ - - infcric^i^^^ii,w'>; i
gus,vtcontinuarctur fcrtus cum
tc matricis.<5c [ coarctatus ctt ab ^^"^^'^^ penC' 1«'*'^*^ omnibus: quarcnon
trttad fudorcm ] cfl\iforium ampl"i^^'^quu
>ris manifcilaeft. cftcx didiscorum ' [ non in It^^.^^^^^i^-ulin^' ii^t f^ ni;,fortaire cor- adcorfoetus antcccdircomplcxio m u^;!, ^5, /
in B. ex vtnbilico ad (ecundinatn . n B. in .
o B. robificanror prioio ilitc .
Etvcnae quidcm Iccundinc habcnt] duastunicas fubtiles,<5c tcxuntur in co,quod cft intcr cas venx,&pcruenit unumquodqucgcnus carum ad duas vcnas,fartcriam,6c quictam.Vcnae aut quictaj quum ingrcdiuntiu', abbrcuiant fpariu ad hepar,quare hunt ucna una, ut flt lalubrius, & penctrarad gibbofitatcm hcpatis.ut [cuacua tioj non comprimatfel cx concauitatc cius.Et in ucritatc haec ucna non oritur nifiex hepate, & defccndit [ad umbilicum fccundina ] <Sc difperti! uriUic,(Sc fluntdue ucn;t,(5c cgrcdiuii tur <5c mouenrur " [ cxj fccfidinaad orificia ue narum,quae funt in matricc. Et iftis quidcm ve nis acciduntduo,quorum nnum eft,qu6d ipfc funt apudorilicia,quxci obuiant,tcnuiorcs:<5c funt quali lint cxLrcmitatcs ramorum, oc itcru quoniamipfao [ non dcfccndunt in primis Jiili inde,]quoniam ipfxafliimunr fanguincm illid, quareexiftimarur,qu6d ili.c oriantur illinc . QiK^d (i coniide»-aucris amplitudincni foraminis, fuwiettc cxiftimarc,qu6d radix flt cxhcpate. etu conlideraueris conucriionem ad ianguincitatcm faciet teexiftimare,qu6d ra dix lii ex fecundina. Verumcofideratio prima cft confidcratio foiaminii 6c mcaiUi;.Cuiiuer
<5c^^[cft] quum mafi:uUnitatcfuaal» ..j^j
patn fuo,(5c quandoquc cft caiifa ma^ j.^ioc^^' i ^ tispra;rcr complcxioncm patris lui-
[uacuitas] matricis, aut cxcompl'^' mati accidente propric; quaproptcr ^^^^d
tct,utcumipfe allimilaturpatii ^^uquIs cft mafcuIus,qnod fit ci fimilis m \ ^
brisjimo quandoquc allimilarur j^.{^aiu:i; milatio quidcm indiuidualis f^^-V^^
<5c mafculinitasnon fcquiturflgtiram; ^J^jjioU
rcccptio matcrici in cxtrcmitat^^^ll^ijifbf/^^^'
faciatipllim limilcmci incomp^ y^ntc xerunt quid.im fapicntum, & "?'?^aLii5^^^*!iitJ ti a iudicio poflibilitatis, Ycatt^''' "^V^
lationis, cft iIlud,quod cxcmpi'' ^^^tc ^'^ eft dilpof tio conccptionis ^^^j^ipli^^^^^uiJ ris,aut uiri cx furma humana cx gafltl'^? nc firma . Caufa autciu iu ftatun^' i ci
ren 21.
*^^<3iminutio,qiia;cft m ipfisproptcrmatcria paruan in primis, autproptcr paruitatcin nu- ^nmcnti apud crcationcm.-aut proptcrparuita tpm irjatricis:quarcnon inucnit foetus diiata- ^ioncm in ca,ricutaccidii frudib.qui ponun- ^Jjf forinis i f [ ] quum funt
^anucimmaturi, quarcnonfit additio fupcr ^os.Et caufaquidem in gcminis cit multitudo [ipcrmatis,] ita vtnon Tpargatur ad duos ucn
matum fimul: dcindcabrcinduntur,aut abfcin ditur vnum antcccdcns caufa vcntofitatisaut<i d b. ieafgtnV [titillationisjaut altcrius rci cx caufis feparan' • tibus:quarc diflinguitur vnumquodqucfccun dum fingularitatcm fuam.Et quandoquc cft il ludpofttcxturam pannicuIi,6^- fitmultitudoc e tB.cmbry©^ t [ ] in rc vna,5c hoc efl cx cis>
que n o n co mplcntu r, ncquc con fcq u u n tu r vitam.& quandoquccn:anteillud.<5c quc curriit o hoc curfu . t [Similc igitur ] 9 fit paru9 utilitatis,& vtilc quidcm no cft,nifi illud, quod cadit * verifimile inradice di(lincl:um,& fpcrma virilegt [ g Ib. folujn.
^cfl adhuc non cxubcrans,ncquc implcns matriccm,ncq; pcrucnicns ad partcs iiij.doncc continuctur camco fpcrma mulicris cx duob. ad d i t aiBcn t i s,q u a: fu n t d u o co rn u a fi m i 1 i a o 1fibus -dadyiorum . Et quum pcimifccntur , i\t cbuilitio prcdiLta,& crcatur vclica,6c pannicu
. , . X r - primus, & fufpcnditur fpcrma rotum ti"ic ,
li ^^^^^^^'•.^^''^^^'^^^^^^^^^'"■J^^isdcforisi' [ Iquifitio 20 cum rduob.additamcntis,qux (unt duo coru n:.^..^.^ aggrcgadum] intcrduo (bcrmara . nuajiSc inucnit illicquod alit ipium dum pcr- ^ «fJdftamcn
• •" • • ^ r. r . _ tis orifiri(»rri v«
^uni, quandopcrucnit iiii diucrfitati , motus ^atricis in attradionc : nam matrici apud at- Ifadtioncm accidunt motus fcqucntcs ficut ili^gui dcglutit buccella poft bucccliam,& ficiit
"'P^ matrici
\^ V^Jiiat. ^»- Jilud c(l res,quarn fentit illc,qui cx cocunti- K- Ka^''' ^^^^Jiicitus cll.Etfciuntiliud itcrum ipfav {^^'^'"^ ^^^'^ impulfioncs, & attwdioncs finguif ^Cr^^u V purjE,im6 funt Itrcmulx,] quafi
' '1%. ■ .^^^.^^"^quccarum fitcompofitacx motib.fcd fj: ^'"^ :f! ?^^oncomplcntar,nifi apudnumcrum'[ti
manet fpcrma,vfquequofumatcx fanguincme narD inlw Irruo ' t [ , n — . ^ r.
Part 340
S%tio ^^^^^^onum : ] imo fentitur poii: omncm fum-
r"am'^ [titillationum] quics qucdam icditi quicte fimili ci,ciucca iiitere
lam. Dcindc cicdlioncs, ?o virgaciccitfpcrma,&fitomnisvicifii- ^dofecundadcbiliorisvirtutis&minonsnu ^^«^rationis ^ [titillacionumj & fortade funt vi .cs viti-;j trcs autquatuor,& proptcr iUudmul ^Phcatur dcleaatio ipfarum . Iplc cnim dclcle^^^^^ "^^^^^ fpcrmatis.quod ell ni eis,& dc- «^tantur cx motu fpcrmaiis viri in orematri carui-n^ dcfccndcndo ad vcntrcm matricis:
^ CX lofecundin» .
t [ ]cnm quibuscon- * t iJ.pvmbiii
tinuatur panniculus gcncratus . <5c lccundum nl?f rf;'""''*-^ Gal.quidcm iltcpannicuUiscft ,ficut]inimen- ktB^venarura. tum,qiiod crcat fpcrma mulicris,quum ipfuiii cfFnnditur illud,ubi clfunditurad ipfum fpcrma uiri,& fi non pcrmilcctur cu co tunc ^ t [
]difccrnitur apud pcrmiiiioncm. Et ™ [mulicr quidem,ct mulicr fufcipiuntj fpcrma ilipcr lpcrma,(Sc dclcdantur amba: fimul . Partus ueronon fit,nifi quumfa^tui non fuihcit , quod ci mittit fccundina cx fanguine,& quod pcruenitad ipfum dcattradioncaeris ,quuin mcmbra ciusiam complcta funt. Moucturergo tuncapud fcptimum ad exeundum , quum in co complctur virtus.Et quum dcficit , aduc-
I t «.tarnffn. ni W qn.;|; rccipi» nmlier, fc
^ dclectanturpropieripfum motum,quiac nitei dcbiiitasquxdam ,<5c non" [falii] ad ip. *^ic nutrici,6c non verihcatur fermo diccn- fumcumca ■ . — ...
no^ delcclatio„(Sc compicmentum
'Cf..-t,„ n,.?- '^^'^^^^'i fccundumdefccnfioncm fper- V ^^''i''^ no, 7V"^ ' " '''' cmitterct fpcrina,] • ^^^iccltarcntur ipfe fuiipfius fpcrmatis c-
tdcf ^^^^'^ quod fi vir^cmittit fpcrma, & ma-
. carum uon accidant motus ifti , 6c non HUicIcant cx cis,tunc ipfa: t [ ] in-
\ * lcA ^^'^^' delec1:aTionem ^ t C ]a de-
« ^^^^^^^ parua,cui fimiiiscftetiam virisantc Viiii * ^^5^^^^ Ipcrmatis ipforum, fimilis ^ [fricatio- 'J<5c comQiotioni.qua;fit,incmilIione ^ [hutis^^^^*^*^^ non cft ipcrma.] Ncqucfcrmo dice » 3^i6d , quum fpcrma viri iupcr matriccm ^iinditur cxtinguiteius calidiratcm, & ledat ip intlaaimationcm, ficutaqua frigida , quas ^nditur fupcr aquam caiidambuilicntein'. ^ occnininon fit nifi (ccundum modum,que ' . ^^^\iis,quuQ^ ipfa; cmittunt fpcrma, oc dcglu
^^^ntlpcrmauiri,quuindcfcedit.In aliacnim & faciesipfius ad dorium matris cius defcn- Ahahi"! , .f '.s. ^^on fit b[virtus,]dcquafit curandum,& " ' - ■ - • •■ - - - -
rl^^^-^^fit „.
i Vc^'«» eff^^^^^^"^ conucnit proicdio* [uirgaicms VC'' r,^ ! clcpfydromi , ] quarc pcrmilcentur X> ^^^^^bo,ac fequuntur illamproicctioncs fimilcs iic ^^^^^'"^ P^^ aliam,quarc imprcgnatur mu Q^^^^^^ntnbus numcro pluribus,quum vna- ^J^^^ Pt^L'niirtio iepatata iit pcr icipfam . 6c "i^naoque funt pcrnaiitiones utarouKjuc Ipcr
ca uirtus vfq,- ad nonfi.Quod li cmc- " B.redit. diatur in odl:auo,cgrcditur, 6c crt debilis °1 6c noncxprimitur ] a uirtutc facicntenafci • imo ° ^•'''«^"^ ex caufa alfa t [cxprimcntcjLxdcntc t [ ^ontl"^ '^''^ ]dcbUi.(5c cgrclllo quidcm fetus non com p\s. ftimulante plctur,nifi per fcifiioncmpaniculorum humi- tgreflTionf . do!
.'um,&cllufioncm liumiditatum corum,<5c ^ t^'*^^!^» facicntium ipfumlubricari, 5c quandoquc co ucrtitur fiipcrcaput flium in partu naturali,vt ^ iit facilioris feparationis.Paitus vcro fup pcdes vtrolque cft, proptcr dcbiiitatcm eius, qui luicitur. Non cnimpotcftr [conucrti,]^ cfttimorofum.Non cnimi [vtilcc(l]fecudum plu- J. ««ntterri. rinuim , 6c foctus quidcm antcmotum fuum ad cxitumcfl: lufkntaius cum tacie lua fupcr pcdcs fuos plantisnianuum fupcrpofitisgcnibus fuis,6c nafoipfiusintcrambo gcnua,crocu lis lupcr ca ambo , 6c coUigit ca ambo aci antcriorcm partcm fui,ctcflc [pofitum] coUu cius « B.inciinatum
ccndo cor,& hcc quidcm " [pra:paratio]c6uc- rupercau
nienriorcltad conucrfioncm faacndam,licct ^^^^y^^»"** quidam dixcrunt quod facici [muiicris pra:- x B . S^ufi. paratiojcfl Iccundum contrarium huius ^[prc minci Ikumk^' parationis,] <5c hoc non clt nili maiculi : &: ad- ^ ^'^iittauon»». iuuantad conuerfioncm grauitas fupcriorum foetus, <5c magnitudo capitiscius proprie.Et ^uaado feparaiur,apcritur matdx apcrt lone
»B. iaatia ho tali , ciiius fimilcrti cfficcfc nonvalctin ^[fuo fimili.]& nccciraraim cll: vt fcparcntur qua:da iundure, 6c [uftcnjcntur adiutorio cfci cxcclfi • B orxparance * [poft]ifl"^^>^' proptcr illud rcdcutjin pro- •d ximoadcotinuationcm naturalcni, <5ccftopc-
b u, deindere ratlo iUa dc opctarionib. tortibus naruraiib. uertcnK cas. ^ ^ [formaLiua quidcm appropriata cA,vt con formatmx Tp" tinuct ad crcationcm,vt (ic prxparata non cef-
, Ve^igritudimbusmatnusl Cdp. ?•
ACciduntmatrici omncs orgritudinescorit plcxionalcs, &: inrtrumcntalcs& con^^^ ncs,<5c acciduntcicgritudincs iniprcgnation ficut utnon impregnctur, aut ut imprcgncti^^»
&: abortum (aciatV& ut imprcgnctur & "
.^. faciat abortum,immo fiatdiflicilis,&'' [^'-T!^^,_
p"opr"urur im faus comprchcudcrc J cum augmcnto fostus , turj5: moriatur in ca foctus , (5c accid""^ ' prefti»,& rirt» qux noii comprchcndirur,& hoc c(l dc fccre- lo gritudincs mcnfirua*, ita ut non cmittatni
c6tmua,vel pro tisdci.Sitcri2;o dcus cxaltatus,quicll rcx vcrax, tore ad«a,qux laudabilis, & bcucdiclus , & mclior omnuim funt prxparata factorum.Comprchcfio igitur huius cft^ quod n6 dcfinensad- caufa partus foetus naturalis cfl:,quod iplc in- ''^*^ ' digctacrcplurimo , & cibo pUirimo d [ & ciij
cxpcrgifcuntur uirtutcs animcciusqu^rcntcs iotitudincm fpatiofitatis, & attractioncm acriscopiofam , & cibum abiindantcm & [fugicnsja (IricturaA apcnuriaattradionisacris
elk . 4 a.qaum
• B. ad fugiea dom.
lhua:autcmittat mcnftrua pauca, aut n
on ii^
ab eo . c R. apprthen. 4(tncur ab c« •
* [nondum comprchcnfi lunt in co, j fomnus
iio,q ridct poilxl.dies.
cius.6c fiuntci xgritudincs propriaJ 5c *^:^^^-|. dincspcrcommunitatcm , iia ^^"^"^^"„€5 ipfi mcmbraalia, b f ucl 6c fiunt ci ^Egnti'^^'^"^^ proprix& cgritudincspcrproprictatcm,! '^^^
non communiccnt ip/a mcbrisalijs.J ^ 1 fepjfJJ doquc fiunt abca a^gritudincs nicmbroru^.^ aliorum pcr commuiiitatcm,itautcomn^ tj, — .li. .„....,u„. r. nra-tocation^ Dj^^,
»'7 f|f
copioli,&: paucitatccibi.QuiHi-i crgo nafcitur, lo ccntci alia m.':mbra, ficut fit in P^^'^^''^,(,^itu ' niatricis.c[Namjquummultiplicantura'g^^^^
dincsin matriccdcbiliratur hcpar,&: pj;?P tur adhoc,utgcncretur cxeo hydropJ"S.
Ipp,..h7dumu? & cxpcrgefadio , quumcrgo ^ [aaucniuntei,]
A N N O T A r I O N E S.
1)^ fignificationibus compkxionutn matricii' Dc fignificatione caliditatis , ^^P' ^
CAliditatcm matricis fign'fi^^^J.^°^.ml nitascorporis,& paucitas "''^"'^"«^ prO 6c fignificat iplam color ni^nfiruorum^ pric quum fumitur pannuslincus.a ^^J^^^ic tur in noac, dcinde cxficcaturin ^^i^ confidcratur an fit rubcus,an cifi''"."^'^^j„?rn, ficatcalidiiatcm & chokram,aut lang :[ aut fit nigcr,& albus,ct fignificat ^^^^^^f^^ni^ iius. ucrum nigcr,cum foctorc P''^''w?^ipro» catcaliditarcm quandam ,& qtfi r^^J^ci^
•umii ui lyt.-iiiuf^cHunLji^,^,^^.'^»',^ - ^ figuificat frigiditatcm.Et quandoqu^' Iftis»^*
aquoftmjj habeat. Alteram opimonem fcilatur Gal. i.de"^^ caliditas cx doloribus in par tibus hcp< .^^'jj,afe?mnc,u.A & .AriHotelcm infeciatur.Tosirema Auicen- [uulncribus,] & ulccribus accidcntibi^ ^^^^^j^j, nsfmtentia cfl , quifcmcnuelcalorem efemnatum.uel tricc,& cxficcatio labiorum niul!^'*'^^'^y^iplit
Quomodo ex proie^o in uterum fcnime faius concrcfiatypuUherrimc in libro dc natura pucrij.noiturylibrofa ne aureOy& percjuam elcgunti : repetit unthor nufiur hoc C*r-'- locoy& i^s.denatura.inimal.^gitdeeidcmre^risi. 2.degen.ani. & j.tle hisl. ani. & Gulcnhs !i.'.defemine. BH tamenhic diffiiilis admodnm Lontroucrfia de fctmne €X ciuo emhryo.an id jxtui pars fit , aut non pars , fedfolummodo primipium. Sanetnplexdc hacreopinio efie mdetur.nyilij femm fdtus p.vttm fieri plane negant. Alij flane afierunt.Ahj p.mem quidem cffc fxtusadmittunty fed panemformXno partem matefix:Prioris fcHs author fuit Arif i.dcgencr. ani.uhi corpiisait gcniturx difolui , ucrfumq; in fpiriiHmeuancferCyauum naturam hurnida.
y I
uerti in calorem natur.ilcm in fxtu ipfo c.\ifiimat , ut illi tAuerr afaihit 2 .de gen.anim.Fideturj^ id in libris de na. tnra anim.frii/i.quum hh id folum author nofter afierat, exfemine rncmbra fieri.Cditerum quidquid fmicndum de hac re fit.Refutat certe .yi uerrhoes pofteriora utraq; plaLt U,et Ariflotclcm tuetur.*^Difierit prxtcrca im idmtcr Aui cennasyquud namprimo loco noHri corporismembrum gi gnatur.de qua re muUiUex opinio tflyquu Hipp.cerebrum: ^rifcor:(jaLiecurprirnoloconafi exi^Umtt. Sed&de hac realias. T u quod reliquum in hoc capite cii , pcte ex eap. itf. &i 7. hipp'lib-de naturapueri,6" ex Ub.de anato.uiuorkm, qui Caleno afcribitur.Scd hic aUa rurfum rixa innuitur , qu£ intcrmagnoseH uiros , quum ait [ Et quum ad corfAtus &c.]7^empcqu(sfiio t(i,quib nam deiaufis nati uclparen tih.uel alijs fimiles f nt.de quafme reHipp.liu -
tudo pilorum,& tindura aqux iccuiia rimum,& uclocitas pulfus .
Defignificatione firigiditAtis .
CaP' aucit^?,
REtentiomcnftruorum, autpai aut fubtilitas corum , & ip^^^^^^^^iong^^'? autnigrcdocorum uchcmcns,& ^Lqi(iS^^ * rmundificationis,J& antcccfiio cit> ^ piaforum,& trigidorum,&antcccfiio^ ^^^^pa^ rimi,& fiupor in fupcrioribus matn ^.^^^» citas pilorum in pcdinc, & P^^^^"^^ aquiE & corruptio coloriscius.
«ap.j. cap 6.
De fignis humiditatis .
(le natura
pueri.^rifi. \'degcnerat.anim.et 7 -dchifi.anim. ct Aucr cap^ii* rhoesibidcm.ncc non et Gaf.i. ds fcminc.Scd puUhreea- 60 ' I Jc:"""-« iiicimrui,w. mjjai * dem de re FerneUus agit, 7 . phyfiologix . AUa rurfum qo 1 miditatis,& abortus foctus,q quum ait author,[ Mouctur ergo tunc ad feptimum ad ex eundum . ] Qti^ritur cur nam feptimcfiris partus uiuat , oBimefiris intereat. Dc hac re ha jes dncs ti ippocrati afi ri ftos Woeilosyunum de feptimcfiri , de ocumeUri foetu akerum.Haies& ex Arift.-j. dehiH.anim. & Auerrhoe . de generat.animai.atqii€ authore in fequentibus.^Dijferuns tmtn eadm de rts aiia ratione Asholrgi .
n tt Gal.2. dt fcminc.Scd puUljre ea- 60 'T^Enuitas mcnftrui,& multi^'
1 mid" ficatur .
De ftgnis ficcitatis . ^^^'
Exficcatio, &paiicitas curfus.
Fen 2T. Tra6t.
^^tendizuten tempcramentomm funtnot^ exijfdem Worfusfontwus, a ^uibus tTpartium allarum Hatusdi- ZWcituTyex aaiombus affecilbus corpcris, excretis & re- <^,7?'7i. y^l^-Galenusparticulatimde uteri tcmpcriebus nihil . »«. mbittamen pauca qu^dam Faulus iiiy.^.&oy^etius
Berilitate & difficultate impr^gnatmis, Cap. 8.
Aufa toilitat!s,aiif cft in fpcrmatc uiri : Vv aut in fpermare m ilicriji.aut in mcmbris JV^fncis-,autin membris uirg^- , 6c inllrumen- 'Pcrmatis:aut proptcr cauiam in principiis i^^uttniHria.ic timor/ [ v5c trcmor J 6c dolocscaDitis,^tlcbilitas digciUonis , & fatietas auieatiua:aut proptcr errorem accidcntcm • ^^auia vei-OAiua; ea in rpcrmate, c(t ficut mali- ^complexioais diucniricaiuis virrutcm gc- V«efa ov f^^^^^^^^ ^^^^'^^ ^ ^^^^ frigidc , lcilicct frigida: '^^'^''^ narurali aut fngoic accidcntc o [ 16- ^ilT'" t ^c^^^^^^f^i^ fparfoj autimmidi{as:aut ficci ^^-^^^^"^^^llius (untcibi non conucnicntcs, C^*''f'e /-^^^^^^^ ctiam. Ipfacnim funt in fummaco y^l^ncu, ^^'^^Vquaeinfrigidant^&cxficcant.Et quandoeil caufa,qua: e(l in fpermate (iccitas com Fexionis,non prohibcns gcncraLioncm , fcd 4iicfacit ipfam dif{icilcm,autcori umpit illud, M^iod aducnitmatricidcalimento infantis,(Sc quandoqueeO: caula in fpermatc,ut fit (pcrma V^>«era t^^^ ^j^^^^^^a; imprcflionis ci,qu? cli in ipcrma KiHce' ^"^'■^iicris ^ [ contrarium rcccptriciraut comyC\'^' luper unumduorum ordinum ,]
i!C" , ^^^^^ci^^atintcrcaambofilius.Lt fipcrmu X"^ tet unuiquifqucfociumfuum, nonefldubiLi H^tn litambobus filius.Etquandoque diucrlicantur duo fpcrmata propter caufam mali- K -,,f ^^^^PlC'^ionisinunoquoquecorum,quod ncn d"" "^'^ ?qfiatur,imo addit ci corruptio ^ I.Kam 1 quum pcrmutantur.inucn it ucun ^^^^"^"^^^^^ amborum , quod arquar ipfum ni contrarictarcquaretcmpcratur. Etdcgc- .^"^^^^^idcm fpcrmatis,cxquo non fitgcncra ^OjCjtlpermainfantis, 6c paticntis naufeatiua atietatcm,6ccbrij,(5c fenis.Et fpcrmaeiuj, qui ^^^^'.^"^uni utiturcoitu , & cuiuscorpus non . ^^^ni.Sperma.n.curritcx omnibus,mcm- J^is,5c ell:exfanofanum,& cx infirmo infir- «lum lccundum, quod dixirHip.& iase difpo ^oncs omncsinuentce funtin utrifquc ipcr ^atibusfiinul.Etdixcruntquidam, quod de Ulis corruprionis fpcrmatis uiri,eft coirccu ^ is qu^ nonduni funt magniE , dc hoc currit riu proprictatum.Caula autc,quc cft in malis ^^'^ nialitia complcxionis corrumpe cai ^5.™^'^^^^^^^ plurimumcft frigus congclas |^j^^^'"^^taccidit cxpotu aqu^ frigide mulicri
i l?^^ l^ocquod infrigidatA fimilitcr uiris. ^^tt^Vr'- ace •"^^^'^^^^"^^^^^^^"^"'^ partes mcnftrui , Iw^^r an-i'^^^^'^'^^^ conftringunt cxporis mcnftrui, SSi- il. ^^^'^efFundunturmcnrtrual ad foetum.
^jV*^' tp-^^^^^^^oqueeftcum matcria.Et humidita-
V ^^n' nen7^^"^P"*^^P^™^^^^^'""^>P^'^^^"^"^^^^^^ ^ ^ut h ^""^ co.-aut cxficcant,aut refoluut, ^^numeaant, lubricantes, quarc debilita^
turrctcntiua;& cft prurimum:aut dcbilitantcs.uiriutem attrahcntcm fperma> quare non attrahit fperma cum fortitudinc . aut propter conftriaioncm mcatuum nutrimcnticx frigorc, autcalore, aut ficcitate . Et quandoqucuincitur cx ficcitatc , ita utfimilcnturco rus ficcis, aut corrupens nutrimcntuminfantis , aut prohibens ipfum, f abamplificationcproptcr adunationcS [oris] matricisuchc I mcntcm,proptcr ficcitatcm,aut frigus,aut con folidationcm ulccrum , aut carncm additam h [ ulccrofam,&] ucrrucosa:aut ficutficcitas do minans fcciidinx,quarc corrumpit mcatus nu trimen. Aut accidit Ipcrmati in - [ complcxio ncj frigida & humida,quod acciditk [roriin tcrrarorata.] in complcxionc calidaSc ficca, quodaccidit' [intcrra quando cft madcfadio^fparfa; ] autproptcr abfcifiionc matcrici, quccft fanguismcnftruus,quum matrixdcficit in attrahcndo ipfum,6c [ continuationcj cius.autcft proptcr dcclinationcm inea:aur propterconucrfioncm, autvchcmcntiam adu natlonisoris matricis ante partum, proptcr oppilarioncm , aut proptcr duriticm , aut carncm additam vcrrucofam, & non vcrrucofam, autconfolidationcm vlccrum , & fri— gus conftringens : & alia cx caufis oppilatronis,5c ficcitatcm: quarc non pcnctrat ad ipfum fpcrma,autdcbilitasadunationispoftpr^' gnationcm,quarcnon rctinct ipfum: autmultitudo adipis lubrificantis . Etquandoqucfit cumcommunitatc corporis totius. Etquandoque cft in matricc proprie, & zirbo , aut in matricc Ipla.Et quando multiplicatur adcps fu pcrzirbum,facit'>t[ Jconftridioncm hjpcr fpcrma, Sc cducit ipfum cxprcf fione fua.<5c opcratio eius eft huiulmodi . Aut proptcrvchcmcntiam cxtcnuationis in corpo rcroto,autinmatrice . Autnocumcntum in riiatricc cx apoftcmatc,6c vlccribus, Sc hcmorrhoidibus,6c additionccarnca prohibcntc. £t quandoquc eft in ore cius rcs dura,ficut «[vir gaprohibcns introitum virg? , 6>c fpcrmatis : aut vlccra,quit confolidata funt,quarc lcnitur matrix, 6c conftringutur orificia ucnarum cmittcntium ^ [ fpcrma:] aut afpcritas [ matri cis.j Caula autcm faase in mcmbris gencratio nis,autcft dcbilitas vaforum fpcrmatis,autcor ruptio accedes complcxioni corum, ficut cui ablcinduntur vcneauris pofterius, autcuius pcrtoiatur vcficaalapidcquarc communicat nocumcntum mcmbris gcncrarionis.Etquan doqueabfcinditur aliquid de' [numerocius] oc facit incurrcrc dcbilitatem in' [mcmbris ] lpcrmatis,5c in uirtutibuscorum gcneratiuis lpcrmatis,6c cucientibus ipfum . Et fimiliter cuius [ abfcinduntur ] tcfticuli,aut emplaftra tur cum " [ hyufquiamo nig.] autbibit cxcam phora plurimum. Caula aurcmvirgcfada, cft ficut fi fit breu is in crcatione fua ,^ aut caufa pingucdinis viri, quarc;aflumit caro plurimumcius.''^ -j quarc clongatur >' [ in matricc, ] 6c non scquatur in ca uirga ' [ Et dc cis cft amplitudo oris matricis,& nonxquatur in ca virga.autcx cis ambobusfimul,] aut proptcr tortuofitatcmcius aut propter abbreuiatiopcchorde ; quare
f t:. a perueatione .
i B. inatrice, k B fem ni in terris hutiudis paludolis. 1 B . femint in rerris io quibus eti caU fparfa, feu permiita. m B.appluatio* ne .
n fB.coiTjprjf. fioncm, & .
o B Alialiteji neruus .
p B . rangninetn menliruum . 4 B. ia macncg.
r tmCK neruTs
eorum. r B . vads.
t Bicomufifue tint.^Mialicera. ligancur. u B.linharau,
« autexpiti
y B - ab orematricis ,
i fi. Alia lit-ra.
Ecrly Eu,opean B<»k5, Cc^yrighl © 201 1 PrcQuesl ILC. ^
a 6. KWi litcra. spudeininione vcro (permacis.
b t B. & cmif- £61$ IpermaciS'
c t B mulicr .
d^B.AIia litcra. px motibus , & attradJoiiib.ro /natis ad quod anrahedam os ipfum matricis lir aperit. e li vehementi f t H. fperma .
g B. aqua» vel. fpcrraatiblui ip (ius.
h B. & fit-
i B. ftimuljf ip funi apud motu fpermatis .
gi6 Libertcrtius.
dcclinat virga ab oppofito: quarcnon eiicit probatjuelimprobat. Nohlsalibi dehacrediBu^^fi' fpcrma ad guttur oris marricis.Caufam vcro
inprincipiisiamnumcrauimusincceflTariu cft Dc fignis Hcnlitatis , Cap- 9-
cnim vtfintmcmbra digcftionis , 6c mcmbra fpirituum fortia,ita vt fiat conceptio.Error au tcm accidcns cfl: cum Ipcrmatis fit cmilTio an tc complcmcntum aut poft complemcntum. * [Antc complemcntum vcro cum fperma cmit titur ] cft,vtfint muhcr & virdiucrfi in tcm
porc coitus.°t [
1 N fignis ftcriliratis cx quocunqucduor 1 fpermatum fit,dicuntur rcs, quarum^a_L^.^ uatio ] non verificatur, neque in cis aliq dicatur,ficut cft illud , quod di^c^"^^'^"oiici^a portet vt experiatur duo fP^^^^^^^^f^J^ ^atat:
] quare lo tur fupcr aquam, & quodcuque illoi""^ .^^
in aqna,tunccx parteillius eft ^^'^'^^^Xlc^x^.x runt.tundantur du^' vrine fupcr ^ [ ^^^^" erit ' &exiliocftdctcaus,cuius vrina ^*'^"^ ^ ^„3
non ccft^at vnus corum antcccdcrc cum cmiffionc fpcrmatis. Si crgo fuerit antcceflio viri, dimittat cam A non cmittat fpcrma. Et fi fuc ritanteccftio mulieris , cmittct vir poftquam emifcrit/t^ ] & cxpclletur in os matricis a r proprcr motus attradionis fpcrmatis, quod feapcritci j apcrtione vna poft aliam cum artradtione c [ vclic-
mcntis fcnfus. ] quod lcnritur,quum ^ t [ - 7 ~i ~. ,^
] iprumcmittitur.Etnonfitillud itcrum.Et mciius cft illud ,quot.l"i^ ^
cam.Et lioc dixcrunt,vtfiimatur ^^P^^^^^^-rab^, tritici,& fcDtem granaliordci,& ^cptcm &: ponantur in \ afc tcftco , & nijngat lui.^^^^^ vnusamborum,«Sc dimittantur (cptcm ^ . tuncfigrana naCcuntur noncft *^ ,shoC teciuj.Etdixcrunr, quod cft lo"^?'"?. „,ntin
:^ 1'^ ../L:n.,,J /-»nr»<H tllXCf^*
quumipfumcmittitur, nifiaut propterattra dionem aqux viri cum co , quod currir cx ca cx vafisCpcrmatis ciusintrinlccis in niafricc , effurum ad intcriora cius apud quoldam , aut proptcr attradioncm,^ [ ciu^ , quod tangit ipfum,] fi vcrum cft,quod dicunt quidam alii.f quod rpermacius,quamnis gcncrctur inrra ip lam,tamcn cft^undiiur ad cxtcrioraoris matri cis dcindcdcglutitiplumos matricis,'^ [vtfit
cxpcriciitia mulicris (cilicct,quuu ^^'^~q^q{\0 fuftumigcntur matrixmulicrismtra ^^^^^^ cum (liftumigationc aromatica , ^".^^^^caU' nctratodor vTque ad cos , & narcs ^' ...J^siit fa non cft cx ca,& fi no pcnctrat ,tunc ^^^^ j oppilatio,& humorcs mali prohibcm ^^^^, ambularc] odorcm fuffumigationi^ ^^^^^ maticitatis\Etdixcrunt,lupponaturau ^^^^^.p
confidcrct,an inucniat odorcm,& jnsclt
motusciusad attrahcndum fpcrma fuiipfius fiusdclupcr . Er piunma lignincaii
dcforis, f quarc rccipitiptum quum mouctur fpcrmaeius] quare attrahitcum hoc fpcrma viri . Non cnimappropriaturillud cmilTioni fpcrmatis viri. Error vcro accidcns ppft complcmcntum,eft ficut motus laboriofiis cx ialtu, autobuiationc, qux fitcum cafu , & vclocitas clcuationis poft cmiflioncm fpcrmatis, & fimi lia illispoft conccptioncm, quarc lubricfuiaut ficut timor accides, aut aliquid cx rcliquiscau
ad lcicduni, an fit in ca oppilatio,an '^^^j.mia- / ficft in caoppiiatio,tunc cft lignum i ^^^n Jitis: & fi non cft hi ca" [ ftc-rilitas,] f^^' ^^^.[^ cft longinquum , quin ^^crilitati n» .j^^j^^ia alic. & ad impra:gnationcm PJ^ . ^crC' aHa.Etomnis muiicr,qux mundinca ^^^^.^55 maiK-tos matricisciusluuiiidum, ci .^^oin Signa aurcm 1 pcrmatis e [ cx vahs 1" '^^^tgr fi' plcxioneliia,luntquoniam cogno^ t^jpfol
fis abortus,quas diccmusin fuocapitulo . In- 40 cur rcinifti,caliditas& trigiditasci > ^^xlp^ ... o ..: :„_ r_:_:j: 1:. & fcnfibilitatc mulicriscum luotactu. ^^^j^nc
fitudine & lubiilitatccius, &ex ^Vf^^orcip pilorumpcainis,&cx colorccius,^ . /jus, fius,& cx vclocitatc puirus,& ""^^1 ^Aura^iP' &cxtinaur3 vrine , &pai-u't^J?J" jaitasV^: fius,& cx comunitatc corporis. |tatccUJ^^ ro , & ficcitas cognofcuntur , P^; Ef groflitic,& multitudinccu ^u^"/'^:' i^/pl^^'
p , , ma quidcm ianum.
fencclus, &eftquaG iuucnis in plurimofua; 50 didum.lupcr quod cadunt " i(jf uOi '
duntdcco.Erodor cius cft °^f'(ttci^^l.
quitHip.non cft vir omnino frigidior mulic rc.f incomplcxione mcmbrotum fuorum principalium , & complcxione fua prima , & complcxionc fui fpcrmatis rani,nifi accidat cx complcxioneaccidcntc.Et lcias,qu6d mulicr, que parit,& impra-gnatur, minusinfirmacft , qu.am ftcrilis.vcruntamcn cftdcbilioris corpo ris,quam ipla,& velocius fit anus Stcrilis vcro cft plurimum ajgritudinum , & tardaturcius
sEtatis .
A N N Or A T 1 O T^E S.
Ds flerilitatis natnralis canfis, fiue id oh marmm , /7ue ob miiliertm vitium aa iderit ,fi rilit Hipp. 5 .aphScri buntur & deeayqux naturalis non e^iyplura in Ub.de na tura muliehrijic^ lib.dc Herilib.^git ^yi^.i.degcncrat. Arimal.Hic Auica ' fduere omnia yidecur . VnurA tamcn
Part 341
bror um ciu.s in complcxione ' jjtitc^' fisnif!caturficutiouifti:autcxC.^'''^^„^, lc
gidirarc cx ractu,& cx colorc - L n^ ^^jjfljgi licctfieftad citrinitatcm dccliuis>» J j dincm,autturbiditatcm. tC ^^.^[^,3^^^^..".
Et cx dil'pofirioiiibuspiloruiTipe*^|^^j;^^^^^^^ ficatur humiditas & ficcitas cx ^^-^^ic.]
ad capitis eaUemfruityiis veruis.l Inquit Hippocrates, fiibtilitatc,' [& paruitatccuni ^^jiebr d ..:.. . T _..-•-.:.... :„.„ /:.: drcntiaoculorumapoftcmoloru ^^^^fjc
rum . oculuscnimfignificatlup^^^^^nC' 0^ apud Hippo.& cx paruitatc cum j^^n^ j,
quxcunquc mulicr "^""'^/"f.^f" nii^^^^^^ii^' catur os matricis cius,im6 clt n .,,^nU .
non eH uir ^c.] de quo etiam intcr antiquos fuit contro uerfia.quum aliqui foe7iiina^s,alij rn^res calidiores putarent hippocratesyif. modo is HipproLcitis eji liber)ulc morh. muliebribus i aiidiores famina^ putat . .Ari^t.tamrn. \ .de gener.animal.cos damnat , quiita fcntiunt , cui aHipula^ turautlx>r Ubroru de di.ua, l:bro i.zy^uthor noHcrqua" uis HippocYatis fcntentiam ajcrat , non tamen ecLin ud
impregnatur.Pingucdo antem,<^^f,tasc & adcps ,& breuitas vir§«A tot ^ \)i
ren ih
breuitas chord<:,& coniicrfio matricisA di MkI,. duaruni cmifnonum Ipcraiatis, fuiU
*'f«ieaii!. '"'lUKcognofcunturcxpcrimcnto.itt [
. ] EtLiuluacum zirbo multi
Hik^^' introitus, longinqua,breuium
^^' ^^ri^uuKi, emincntium vcntrium.» [ Etmouelitacatu, ^^^^"^ ^P"*^ omncm motum,&lediturquolibct
tt,,. odore.Et [ fignificat curfum matricis.] quo-
Iniam fcntitur intra vuluam. Quod fi non fuc fitos matricisoppofitum,tunc cft dccliue .Et lUa , cuius eft matrix habcns declinationcm , *c conucrfioncm, fentit dolorem apud coitu.
tfcihes de flerUitatis indicijs ex Hipfocrate nonmlla ^'^ph.fimuHer,ait,non concipiCyfare autcm uelis fi lunce P^^c-^fit pannis circumte^am injtrnejuffiiVSy& fi odor "^iaeavur per corpus ire ad nares & os,jlito quod ipfa non tpfi sierilis tU.Alia fcrihuntur etiamrn Ub.de mor w muliehr.itmque lib.de Herdihus , & ah ^yiriH.i.de l^ncr.animal.Vide & zActium lib. i <5.
I>f regmine & curd.
fgimcnhuius capituli diuiditur induos *.modos,quorum vnus cft ad imprargnatio ^^n-i.^c fubtiliationcm inca,6c fecunduscftad <^urationcscaufarfi prohibcntium imprjcgna- ^ion m Stcrilis aurcm,6cvir nongcncranscx crcationc, dc inconucnicns fuo focio in compicxionc:indigespcrmutari,6c brcuitas inftru- J^icnti,mcdicationcm non iiabct . Et fimilitcr is''''itera. ^l^^^' .^"^^-^s orificia mcnftruxoppilara funt cx %y^ti ^'i^^fibus * [ qu^confolidatafuiitjquarclcnifi '^iUia. ^^tacft,]&:ciuscuiusparcm ncccftc eftpcrmu fircvcuratio non pcndct cx. mcdicina.Rcliqux Vcio ab illis rcgimcn habct.Primi ucro modi ^^ftinctio eQ,quod oportct vt cligatur conuc- Jiicmiorhorarucoitus ,6c iadiximusc^i. &dc ciscligariir conucnientior, vt fitinfinc mciv f''ua2,6c m horaftmili hore, in quaoportct vt ^ coitus nat,proptcr illud,quod diximus , ^ oportct ut prolongctur dimiftio coitus,tan prolongationc,nc proucniat, vt corrumpat ^aambofpcrmatafrigus.Si vcroaccidat illud, Vtaaturcoitu fccundum modum, qui cftad J^on imprxgnadum. Dcindcdimittant ipfum ^^ndiu,(pfciaturq7 ipcrmabonii iamaggrega- \ [Ji/it><Sccofidcrcturde eis,vt fitillud in prima
it,^ hora mundificationis cius:Et fimiliter in om- ^ [pcrmutationcaliavicc.:] Amplius proi<^ngcnt ludum , & propriecum mulicribus , S.^Urum complcxiones non ihnt malac. Tagat ^^gouircius mamillascu facihtatc, 6ctangat Pcu:incmcius , 6c obuict ci non pcrmifccndo *cci pcrmiftionc vcra.Qinimquc dcfiderat , 6c I ^a^^^'-'P^'*"'^^^<^^^^'-^'" ci fricando dc ca , quod ' ^ft mter^^^anumcius defupcr 6cvuluam.] lUe locus eft locus dclcdationis cius .Confi- „crctcrgoin cahoram.in quafortisfit in ip- .^^dhaircntia, 5c incipiuntocuUeiusmutari f ^bcdinem,6c eius anhclitus elcuari,5c vcr.
^iLisbalbutirc:6c tunc mittat illic fpcrma op
P^^itumori matricis,di'atando locumcius il- 'l*: ^P^^*^imper,fcilicettanta quantitatcnc confe ^ l^iatuc ipfum imprqilio acris cxterions omni
no.ipfccnim in difpofitionc corrumpitipsu , 6c non cft conucniens ad gcncrationcm. d [ i.t rcias,qu6d quando ^ t [ ] mitti
tur fpcrma in^ [hora fua parum,im6 cft in pr^e pararionc fua infcparabile oppofiti , fortaftc tunc ] pcrditur fpcrma: immo oportct vtrccipiat os matricis cu cicctionc quadam , 6c non
5 [ ftringat in uirgaexitum , imo ] adh^rcatci hora,quum iam permifcctur j^oft iliud permi ftioncqujB cft vchcmcntioris [ pcrfcrutationis,] dpncc vidcat,qu6d i [ nodi ) oris matricis, 6c ^ [ anhclitus ] cius iam quicfcut cx toto, 6cpoftillud t[ ] parum ipfa iacente elcuatis coxis.m [ 6c dcmcr fo dorfo,] dcindc furgat ab ea,6cdimittat cam fic " [horula una cum ftridis pcdibus, 6c rcte to anhchtu,] Et fi dormicrit poft iliud.crit mc liusad conccptionem,Et li.. [fiat odoramcntum fuper cam,quod naribus artrahatur, cum luftumigationibus conucnicntibushuic rei ,] cft jUudconucnientius,6c luppoluoria,6c pro prie dcgummis, quoc non funt uchcmcntis ca liditatis,licut bdcliium,6c quct funt fimilia iUi, fuppoiita aiitc illud, ' t [ ] 6c de illis,qu^ruiu mirabUia,cfl:>utfitmulicr fufFumi gara lub matricc cum aromaricis calidis, 6c no odoreteadclupcndcindc fumatcannam longam, 6c ponat una duarum cxtrcmiiatum in "1 [aqua calidam, i6«c aha in Oicmatricis,quanti tatc qua pcrucnict cahditas c^us ad matricc.ad ucntu tolcrabili,6c dormiat lupcr illa' [ prxpa rationem:] aut fcdcat ufq^ ad iioram,qua pot lupcr cam,dcindccocat. Modus vcro alius cft , quoniam.ficaufacftproptcr calorem ' [humo rumcaiidorum ] euacua cos, 6c cquacomplcxionem cum cibis,6c potibus notis, 6c admini ftralupcr matriccm ccrataria aiqualis caliditatiscx fuccis,ct mucilaginibus, 6c oieisfri<ndis.ctfi fucrit caufa frigiditatis 6c humiditatls, curetur cum cis,quac diccmus poft , 6c cft iila , qux fit fccundum plurimum.llt fi fucrit cauiii ipfa remotio oris matricis,curctur cura rcmo tionis cumucntoflsprxdiais in capitulo fuo 6c phlcbotomia faphcnxcx partc,qua oportet, lecundumquoddiclumeft. Et fi fucritcaufa multitudoadipis,6c adminiftretur cxcrcitium, 6c lubtiliatio cibi,6c dimittat balncationcm hu midam, nilicumaquis tlicrmarum , 6c utatur cuacuatione cum phlcbotomia , 6c clvftcribus cahdis, 6c cxficcatiuis calcfacicntibiis , ficut eft thcriaca , 6c thcodoricon,5c oportct ut dimittatuinum fubtile album,& utaturforti, rubco,puro,pauco.ct cx t [ undionibusjbonis adcas eft,^ [ mcl album, 6c oJcumdclUio. ] ^ 'I- ] 6c fi caufa fuerit ucntofi tas prohibcns abonitatcfirmationis fpcrmatis curctur cum cis , quse fiint iicut diacyminurn , 6c bibat anifum,6c fcmcn apii, 6c prxcipuc feme rut^ in aqua iadicis:6c pcflaria fada cx cis , 6c cx rcfolucntibus ucntofitatcm,lunt ficutcaftorcum,6c fcmcn rutas,6c lcmcn agnicafti ,6c ricaufafucrit uehcmetia ftccitaris,adminiftre tur lupcr c am clyftcria humcclantia, 6c fuppo fitoria dc adipibus lcnibus,6c detur I potu lac , 6c proprie la c caprinum, 6c alerfidabcgi x [hii mcdantia,] 6c fupponantur adipcs lcnicntcs
6 fi fucrit caufa ftridura oris mauicis, oporl
no mittitar /pef ma i ipucio par iui,& vitg.» iion eft adhxrcnspa rietib" receptri cis, vcl fccundu aliani liceri. no cftadhxrens oriHcio , icu ort receptricis, qn,cjueperdic (per ma, imo oporr tct, uc ipfiiti' hfreat ori matricis cum eiedionequadam, & non reiteretur cxrraaio.Sc intiomiilit) virg«,inioipraper horam ei adhx rcat, quum iaiu ipfafuerit apui illani permiitio nera, qu^ell ve hementioris co naiusjSc dihgeti«, donec uideat g> os ma rricis litapertij, & dilataiio conttiiftjo cius ia tjuieueric ex c^to , & pottil lad extrahitur uirgaipr^miihe re rcmanentecu coxis fms ad fe inniccm aliqua htcr diftandbus & dua'©. anchis eleuatione dor fo luo inferius dcchnante. e j B. non. f B concjuirate parua imo eft uirga adh^icns lateri uu1u.b qii que.
g B. ftringatur vulua ftiper uir gam dcin J^. h S.incroitus, i B.apertio. k li.dilata:io,8c conftri(*tio. 1 t B.expe<:^?j ,
m — B.
» 8. p alkjaol tempus coaia nando exrr'itii r.ites pcduin fao rum ad u\'u cem reci len do anhelrrum, o B.pr.rcc;leric adminiftricio ioftumigartonu fup ipfam huic rei conuciiica tium .
p t li. conferuf. q B.in cincre ca Iido .
r B. figuranfi. f B- /Mialitera. & humores cali dos .
t «-Alia litera . pertarijs .
"lel rubeuoi X t & niyrrha, y ^-pingma.
t B.tendunt ad fuccurrendam . a r B. fi fucrit
tetutadminiftrctuf inca fcmpcr radiusdcftJ no,& ingroffctur gradatim. & inungaturcum ungucntis lcnificatiuis , & multum utatur balneo,<Sc confcrt ci comcftio cauiium:&: admini ftrcnturapium,5c cyminum,& anifum,& limi lia.ct plurimum quidcm caufarum prohibcntium impregnationcm rcccptibilcm curationiseft: frigus & humiditas.ct plurimum medi cinarum facicntium imprcgnare. ircft.cxpar tcquafifuccurrcndi]ci,& non cft cxcufatio c- lo uacuationum humiditatis,^ t C
] cum hicris', & fuppofitoriis , &clyftcriis,(5ccxcis, quc bibutur, iuntccMifcd:ioncscalidx,ficut mithridaru,& thcriaca, & theodoricon & mcdicame a!kckcngi,ct dccis qua; bilxuur habcntcs proprictatcs,cft vt in po tu dctur muHcri urinaclcpharis.clt cnim mira bilis in impregnationc,& liat illud quum pro ximuscft coitus,& qiumi coitu,Et itcriim bi-
fiatcx eis fufFumigatio omni dic Et .^i;^ cuprcfl^,& arfcnicum rubcum,conhcian ftoracc liquida.& fiat fuft\imigario cum^^ ^^^^ traicdtorio poft mundificationem, ^^^^'■^j.^^xli buscontinuis.Et fimilitcr myrrha,& ito '.^^ quida,& galbanu>& bacca: lauri, & mgc^^ rum,& bdcllium,& hyfibpus.
Surilkas/i ci mtim fit^mnmi bUc uitiuyn cfk M,^?^ pQcmes lib.dc ^icrilih. non tamenfi accidentum-^^^ dc huiiis i uratmic flura in lib.de morb.mrMcbr-&
ficrilii'.zAgit de eadern rc Dc fignis iniprxgnationis,& iHdicijs'cmS'
(Jlgnificat ipfam illud quod ^■^^^'^^'^^^^'l^^^^i
^ » 5iicnicntiaciuarum cmiftionuni Ip^"*'^.^^^^^
baticrraiuram cboris,quoniacft prxlcnrisiu *<5 difpoiliio quali tcpor lucccdcns coitn • ^ ,,i.-.i,-iiM- A- c^^^r^ /;(M..r^c /WVUr».,.,,-«-i t-wn^-r- caput uit t?c ouali fudum , ^''^^'^"^iinna
b B. vnftionib* eft ilU qux. e B ■ naf:a. Alialiteta. co fto nigro .
«1 B Alia litcra
c B. c)rj,cro ,& ammeos .
f t B. ad lubri. ciutem . g B.butyro,
li t B.cum msl
uamcnti.& femcn filcicoscftbonum,& c.xpcr tum,5c dccoquidem datur in potupccudibus foeminis,ut multipliccrur gcncratio.Et dc''[pcf fariis cft iiUid quod ] ht cx olco bal lami; & olco debcn,& olco dc lil io,& pcftaria de <■ [ nata nigra.J t t itoum adcps anfcris in lana, &cx ungulisaromaticis , & mu(cho,& fpica>& cypcris,& d [ancrho,& origano,& <■ [ ucnuca,j&
ma,& cft qu u m cercd itur ad ^^ccuatcni ^ tulu dccliuc,& fucccditci uchcnKnsacUH^'^.^ oris matricis,ita ut no ingrcdiatur
lus.Ft fmilircr ciusclcuatio ad l"iipc'-^°^^Jche antcriota.&colligiturabrqucduritie ^^^-
mcnria flccitatis illiuspartis,& ''^''"Pl ^ipus, Itrua.quarc non meftruaiur ift^^^^;^ jS^l pa"^ ......li .....i.Mn-. X-nrciditdo.lori
hyft()po,& bdcilio,& tcftlcuiis uufpis. Et daiii aut mcflruatur paulatim , & accidu ^^^^, fahan cft mirabilj|,& nux cuprcfti,& baccxlau uus in co , quod cft i^],^^^j!'J?''"''/'^^^^'"ri'nC,<^t^'' ri,&gallia,& amomiim & folium . & cordu- ^ " ' j.^v.,.,,itnsur
mcni,& ex omni calcfadmo ftypiico,&^pric f f [ ]& ftippolitorio coaguioru,
&propric coaguli lcporiscumS [ olco"] poft mundincationcm,adiuuat ad imprcgnandfi , autcum olco violacco, ct fimilitcr fuppofitio ftcrcoris cius,& fuppofitio fcUisgazcl mafculi fccundum quod dicitur,& propric fi ponatur cumolco aliquid detciliculis uulpis.iit [
ptriccm.Et quadoquc fit ditHculias uruH'^^.^
cidit ci,utabhorrcatcoitum poft ^^i"^'^^^. j^on habcat ipfum.Etquandoquunicacoi '^j^f
cmittit Ipcrma, ct accidit ci apud . ni3 fubumbilico,ct naufca ctprVgii-^^^-^^^^i^nr?fculum uchcmcntiusoditcojrum, *-r Jj-^j(^que gnans habcns fix:minam: ipfa cnim ^ ^^j^non abhorrct coitum.Dcindc iliut',q . f-oz ^ritia,ctgrauit3^..
ccditci de auguftia,ctpigr
Et (imilitcr fuppofitio fimi ^ poris ctmalitiaanimc,ctparuanau ^^j^fc
^.i^^^;. ^l;Liationc acetofa,et horripilatiouc, ^1^^11111
apitis.ct uertiginc,ct tcncbrofitate o ^^^,
cius,ct fuppofitio fcilisadib.ct leporis , etlcois pondcrc tcrti^.drach.j.CoUyriumbonumifpii B.mufchus. ca,ctcrocus,ct maftix,ct myrrha, ct »[ gallia ] ctcaftorcCi cum olco nardino.Et itcrum fuma V B.lcporu. fyj. niyrrh^.drach.iiii.ct ircos,ct fimi *^ [ adib. ] amboruman. drach.ii.pra:paretur cxcispcflarium fimiicglandi , ctluppOnatur ,et itcrctur in omnibustribus dicbus.Et iterum mcl colatu ctfcrapinum,et bdcllium ctolcum dciilio.Pcf farium bonum croci,amomi,fpice,mcliloti , ^"^ omniu an.drach.iii.ct mcdia.& folii, ct cordu incni,amborum an.unc.j.adipis anfcris, ct uitell i o u o r u m a mbo r u m a n . u n c. i i .olci n ar d i n i unc.s.fupponatur poft ablutioncm in lana coc lcftitribus dicbus,rcnouando omni die.Et ite rum iumantur alliaficca,cthimiida,ct cff^unda IB. Alia litera. tur fufcr ipia quantum ipfa funtdc oleo i[roi'.
aut] iifamino, ct dccoquantur donec in dcco
dione diftbluantur^ct rcccdat aquofitas cx cis: ct fupponatur cu laaa:cft cnim mirabile bonu. Et quandoquc indigctur antc vfum peftariorum clyftcribus cum re afiqua, in qua fi uirtus pulpc coloquintidc,quarccducunt humidita tes.aut fupponatur in uiilua lua, quod cft iicut m ». alchan- gumma n [ arboris mafticis , ] & cducct cxca tfluf • humiditatcs. Et cx Ibftumigationib. funttroc.
fadicx myrrlu, & ftoracc, & baccis lauri , &
capitis.ct uerc]ginc,c[ itiitunji^-"-- rnr aPP^'^*^ ctpuiiu cordisidcindccommoucnfi '^f^^,jtfi tus mali poft mcnfcm,autduo.s meni^ naturalbcdo oculorumcaruni.^ J t- , ntur^: " , ]ctquandoqucprofundanj3cUi^,^^ culi eius,ctmollificantur palpcbrn:c ' j|]c,ct turaipcdus,ct^ [ minorantur ^^^.^\lJ\^^{cf ingroftaturcius albcdo, ctnon citii^^^.^^ol^ dum plurimum.ct ncccftaria cft ^^^*:/ j^fiurn ^ ris , ct cucntus imprcftionum caK-'- ^^.,^fculf natura , quamuis iitm ?^^.?>^^^^^'^ ^^s-^i^^^^ niinus,cr in prec^nantc cx fa:mina R ^.fj^et doquc imprci:fnatio fcdat dolorcsj^ ,,iaffi'^' ' , A
^h.inn. ,J^;n^.-.>-,nnndcalclaClt<.a»; ^^^^r /
cioq^^/i,3rc]^^ X
quum pcrit,rcdcunt . ct ^^^J^^^y^^/.rfqLiar^^.^^^J^ ^
tur corpus] cius ab co,quod ^^^'^' ycn^^ latanturctcitrinanturfupcr iphin .^j,ibii5^ uiridcsfiu"- dilpoi -
int;ct inpluribiisdilpo» nantibus^'tmollitrcci;n.r^^^^^
[ corpora ] in principio rctcn
rum,ct augmcnto cius, quod dc -^ptefFj^^^ ultra illud,quo indigct cmbryon^F . a^^i^ . j uitatcm cmiryonis ct dcbilitatcm;^ .,.o^f. :
tioncidcindcquum m^.'?"^^*'''^^'^^ con^^^^^^uii baturilla fupcrfluitatc,' [quarcnt .^j^.ct J
ct fcdantUL- accidcatia retentionii» .jj^^r
5mprcgnatiif puclla , qiise nondum confecuta ^ft xv.anaos,timctur ci mors proptcr paruita- ^cm matricis. Et ii militcr eft dilpofitio illius , ^^f cx magnis aducnit fcbris acuta. interficit Cf^un foetu cx hoc quod facit poflidcrc dc mali tiacomplcxionis,quum ipfc fitdcbilis,non to *crans illudrSc cx hoc quod nutrimcntum eius
nicntia coitusinhoramundificationiscius,(Sc prouocatio fpcrmatis cx dcxtro : quoniam cll calidius,fpifiioris fubftanti^, 5c fumuur cx rene dcxtro,qui cll calidior,6c altior , & propinquior hcpati; Et fimilitcr quando cadit in dcx tro matricis.Et fimilitcr fpcrma mulieris in
prictatib.fuis,6c in partc fua,6c rcgio frigida,(Sc
^omuiipitur ex parte cbmplcxionis cius : & tcmpus frigidii,6c ucntus fcptcntrionalis adiu ^^nocqu6d,quum matcr non nutritur,dcbili 10 uant ad mafculi nitatcm: & contrarium ad c5 [aturS [ nutrimentum j toctus:&quum nutri- trarium,6c fimilitcr a;tas adolcfccntiiE,abfaue
tUr.rlr.k,i;..^.... _ -i:^ c_ r n..^. c 1- . . .
fur,dcbilitatur ipfa. Et fimilitcr quumaccidit matrice cius aportcma calidum . nam fi cft PWcgmon, tuncquandoquefpcraturcum co ^^ato cuafio foetus, <5c matris, [ Eflcrc vero cfi: j}^aluiti] valdc.Etquandoquc cognofcitur di- ^pofitio imprx»gnationis pcr experimcnta . dc ^uibus eftjvt in potu dcntur dc ' [ aqua mcUisj in hora dormicndi dua; vnc. cum tanto pon- Qcrc - - • ■ ■ . - . . .
ipueritia,ac fcneautc,& dicuntquidam, quod fi currit a dcxtro viri,ad dcxrrum cius, ma^lu linat.Et cx duobus finiftris,fa;mininat,<5c licur ritcx finiftro eius ad dcxtrum ipfius.crit fcmi na mafculina,& ex dcxtro cius ad liniftrurn ip fius.crit mafculus foemininus.Et dixcrunt quidam de illis,qui ^ [ prudcntcs funt] quod prxgnatio a dicablutioniscft cum mafculo vlquc J^crcaqu:Kphmialispcrmifta,(Sc vidcat anpun- 20 ad quintum,<SccftcumpuclIaufqucad oi^auu, Miioncm fcntiat.an non.'' t C ] Et caufa dcindc cft cum mafculo ufqiic ad x; dcindc cft
a B.Alia litera.
^uidcm in ifto cft,rctcntio inftationis cum c5 JJ"iunitatcintcftiaorum,licct mcdici mircntur ^choc:6c cftcxpcrtumccrtum,nifi incofuctis potarc iliud.Et itciu laborct in iciunio indie, ocinfcro inuoluatur pannus &: fuftumigctur ^ Hibrcllo] & traicdorio cum fuffumigio : il crgo cgrcditurfumus6c odorcx ore,6c nafo, ^^^uc ipia non eft pracgnans. L-t fimilitcr cxpcri
cumhcrmaphrodito . Et fanguis prxgnantis CLi mafculo calidior cft plurimum, quam faiiguis pra;gnanti3 cum focmina .
A N N O T AT J O S.
Tulchre de hac re i lihro de gemtura,& de natura pue riagitur&a CaLi.defemine ir i ^.de ufupart.Scdpul
quum vacuitasctt,fupponcndo aliium , 6c 5© cherrmi ,iy4ri(l.^.degencrat.anim.& ibidem ^uerroes pormicndo fupcr ipfum , 6c confidcrando an id pertra^tant .
Vefignis mafcuMtatls & fcmineitatis. Cap.
^nucniatfaporcmcius,6c odorcm ipfius in orc ^nnon . Et cx co,quod diccmus in capitulo fi- Snorum malculinitatis, 6c fccmincitatis dc fu pofitionc ariftolochia; cum mcllc,6c intromif "pne. Et urina quidcm prxgnantis inprincipio pr^gnationis cft citrina,ad'" [fubalbcdinej dccliuis,quafi fitcottum in cius mcdio fparsu. ^ignificatpra:gnaticncm,vrina" [ pura:]fub
PRacgnans habcns mafculinum,cft mclioris
(^"'^iji'"^» (i V ""•■'^ "r'^^""'-'"^"^"*^' Lr-'""-' — -r ~; L uuurumjiatc
"^"^^^'^^;pcrquamcftquodcftfimilcnubibus. 4« ris^^t [ ] matricis:6c non acciditillud,
J propricquando in cafuntiicut grana afce dcntia,<5c dcfccndcntia . In finc autem impr^gnationis quandoquc apparct in vrinalib.caru rubcdo in loco,in quo apparuit in principio imprajgnationis" [fubalbcdo.] 6c quandomo ^etur vrinalc prxgnanns, 6c conturbatur , tuc ^ft in fine prxgna^tionis: 6c quando non con turbatur,eft in principio pr^gnationis.
A N N O T A T J O S.
Satis mamjcjium cH^dit Jiipp.lih.de carmhm.harum fcrum pcritis.qnod midicr,quH7n inuentre concepit , Hatinihoyrcty& cdior,er dcntiumHridor confcquitur , & ^^nuulfio occupat tum articulos,tum totum corpus: ct ute fegnitiesac torpor. Et oju^ punx; funt,hoc perpetiun^- ^'ir.Q^ ucro crc{f!.t & mucofxJ)ocperpetiuntur,pier^i ^^his muli€rib,twn pcrcipimit,nec cognofiunt.Scriiit i- *^ in lih.de fHpcrf&^tatione.PrAgnantcm muiicrem, fi ali ^^rnon cognofas^ocuU traBi& cauiorcs fiat,& candidu ^^^jorum albedinis natura non hahet,fed luiidius exisiit . ' ^mugit et aliaiet flura et in Hh.de fieribdih.fcribit.Sed ^'^e & 5 .aph.& urifl.j.de l)ifl.anm.& Aetiumlib.i6.
coloris,6cpluris lcuitatis, 6c agilitatis , 6c mundioris facici,6c ianioris appctitus,6c quic tiorum accidcntiumy6c fcntit grauedinem latc ris dcxtri. Plurimum.n.gcncratur maicuiuscx fpcrmatc cxpuUb addcxtrum» L<^uorum]latc
Hih,autproptcr dcfidcnum illius latcris ad re cipicndum.aut quoniam cxpuifio cft cx tcfticu lo dc^rro,6c quando mouctur fytus mafculus mouctur cx latcrc dcxtro.Plurimum n quum incipit mammilla augmcntari ctaltcratur color,fit in ca.qux habct mafculum cx latcre dcx tro,ctpropricpapilIadcxtra,ctadipfam currit racinprimis,ct,puocatur in primis Et cftlac, 5^^^ nuilgctur cx ubcrccius ,groftum,uifco-. inm,nontcnuc aquofum,ita quod lac mafculi . diftillatur iupcr ipcculum,ct confidcratur ad iplum in lole , ct rcmanct quafiipfum fit frull-um argcnti uiui,autgrailluii margaritae,non currcns ncq; c [ prolongarur,ct augmctaturpa pilla in habcntc mafculu in rubcdinc, no in ni grcdinc uclicmcnti,ctfiuntucna;d [papillaru] ciusrubca;e[ ad nigrcdinedccliucs.] ctfitpul fus cius dcxtcr uchcmentius pl(?nus,ct frcques, "tdixcrunt quida.quod quando mouetur a fta
a B.
b t B. coiii.
c n-protenram. B. Pedum.
caufis maftuiinitatis.
CAufa mafcul iniratis cft fpcrma uiri,6c cali <iitas cius,6c abundantia ipfius,6c conue-
tioncmouct prius pcdedcxtrum, ctcftcxpcrtum,ctquum crigitur,fuftcntatur fupcrmanii dcxtra^et cftoculuscius dcxtcr lcuioris ctuclocioris motus, ctmafculus mouctur poft trcs nicnfcs,et foeminapoft quattuor mcnles, ct di xcruntquidadc ingcnijs cftin cogniiicneillius,ut fumatur ariftolochix aur.i.ct tcratur, ct conficiatur cum mellc, ct fupponatur cu lana uiridia manc ufq; ad mcndicm,ct in iciunio : AVIC. Nnu umg
f t B. eontraria illis . £e cx tis quae ucriHcanc eft.
g B. tibiis. h B hffos & sSc pciorcs difpofi tioncs &dcterio res fignificanones quam m prjgiunte cum fttmina funi.
tu.ic (i dLilccfcit ralluacius, cft concipiens ma fculum ; Sc u cfl: amara ,tunc cft pr^gnans cum f ocmina : & fi non altcratur, tunc non cft pregnans,5c in hac caula,eft confideratio, & indiget cxpcrimcnto , vcl multa pcrfcrutatione in fua fcicntia.Signa autem focmina;, <5c qu? prcgnans eft cum filia,funt,' t C ] multi-
tudo vlccrum pedum,6c proprie in S [coxis, ] & multitudo apoftematum eorum.Etquando
facere oportetyfed etim mulierem . Vnutn poflremo W-^^ ^^^^ fcrilfit de ima^matione. pro qua relcgc Calcni hiiion^ lib.de theriaca ad Tifonem,
*De fignisalhanum facientis nafci mufculos. Caf- i ^
ALhanun facics mafculos.eftuir fortiscor poris,xqualis cfarnis in duritiCjCt n tie,multi lpcrmatis,grofii,calidi, &cltma^^^_
quceft prcgnanscum mafculojcd non cft ma rura tcfticulorum,manifcftaru uenarum, fculus nifi dcbilis, & cft [ moUificatarum u^ tis dcfidcrii,qucm non dcbilitat ^^^^"^'^ jjam na^um . Signa autcm foeminc fortia,] ct enixce " ' '"^— ^ ' "'^'^^
at B.calefacicn tibus .
b B.Alialitera. ealidi.
mafculum funt, tp confumitur ciuspartus in xxv.dicbus vfque adxxx.dics , nifi iplh fit^gra, & focmina cx xxxv.ufq,- ad xl.Ck: illud fit lccun dumplurimum.
A N N O r A 7 J O N E S.
Hahes & h.u in locis fupcriori capite annotatisfcd m de praterea Hlpp. 5 .aph.& zAetlum lib. 1 6.quamms cu emnibus fcrrnc notis^qujt^s & Auiccnnas & alijattiderQ falli etiam fxpcnumero contingat.
Dere^minemafculinitatis. Cap, i^.
OPortct,vtcalcfiatmuIicr & vircumaro-maticis,& fuftumigationc, potu,&:cibis,6c potu mithridati,Ok: cum fuftiimigationi bus,(Sc peftarijs pricdidis,fi cis indiget cum cly ftcrjbus^ t [ ] & vncliionibus.fct no au
Part 342
fcultctur illc,qui dicit,qu6d oportct,vt mulicr fitdcbilis fpcrmatis,vtgcncrcturcx ca mafculus:im6 oportct,vtfit fpifii l'pcrmatis,<5c fortis, & ^ [ puclla,] huiufmodi cnim fpcrma dignius cft,vt fulcipiat mafculinitatem . Vcruntamcn iion oportct , vt dcficiat a fpcrmatccius fpcrma mafcuUjimo oportct ut fit fpcrma nialculi fortius in hoc capitulo co , & oportct ut dimittatcoitum ad
ius dcxtro ciicitur fpcrma . Nam ruftici ftringuntfiniftruni tcfticulunitauri, ^^^, datur cx dcxtro . Qiuimquc adolcfccnf^ ^^^^ ter prius inflatur tcfticulus ,tunc ipl^ ^^^^^^ fculinans , aut finiftcr,tunc ipic cft ^^.^^^[-^..c, Et fimilitcr illc, ad qucm fcftinatpoUii"^^^^^ non anocumcntoin fpcrmatc, cft^*^'^^^ fculos .
^ N N O T A T I O N £
. Qin apti {i^ncndis marihus P^tjpulchredoc^^-^^^^^^^ turi 'li^fmii: .Cont.tr.6. Qaod deuinctdo tc§iem inic^lo mcminit.lcgere cjt ex ArVM^^ fuperf^^' J mal.ex Lcophanis fcntcntia.fcd & /^'Pf i.,^. tationeidemaficrit.ridere autcm ex CaUfl ,.^^^,iti rnorb.quomodofi dcxtcrteUiculu^ f^'^^ '!^^^^'fjisiif^^ expuerltia in adolcfentiam itur,gigncndis ^'^A -^^ corpmindicctur\intmnefcentc ucri fini^i^^ r
De ffgnis muUerum mafculinixantium • ^
DE mulicrib.mafculinans cft ^^^^ 2^^^^^^^ /1 liscoloris,& formx,qu?n6cit ^^^^ci^i^^^
corporcjiequc mollis,& ncquc I^quol^'
c B.n« J &.
Alu Ucera . ned primo.
funt fubtiiia b [ cruda , ] ncquc P^^^^f ' jus^^ i
ct [ Ja^"/f^"^^'^'''uius^'^'^^^ matricis cft uulu^ oppofituiT) > <x ^ jj.enf^' d tcmpus,6c non rcccdat acoi ftio bona cft , 6c cuius ucnx 1'unt ^|?^fus, ^ tu omnino,quarc corrumpatur fpcrma,fccun proccdcntcs ad cxtcriora , & cuius [.^^-^t^SC dumquod diximus,&: vtnonmultumvtantur «-«i^tMc rrrnnHnti-» nn^ri r^nmtct^exi potu aqucjimo bibant dc ca paulatim , 6c cibctur cibis fortibus calcfacicntibus, dcindccxpcriatur vir fpcrma fuum , & dum pcrmanct tciiuc,fcias qu6d ncccfifitas adcurationcm rcma ncus cft,6c quum ingroflatur fpcrma,cxpcdct poftillud dicbus aJiquot,& proccdat fccundii rcgimcn fuum,doncc confortcturfpcrma, 6c aggrcgetur fccundum modum , qucm innuimus.Dcindc conucniat cum ca conucntu,quc innuimus, inloco Jtomatizato aromaticisca lidiSjficut [ ncrc primo cx ] murcho,6c croco, &xyloaloc indo crudo,6c dcuitctcamphora, 6c fitin l^tiorcdifpofitione , 6c mehoreanima , & dclcdabiliorc domo, 6c cogitet dc mafculis, 6c appit)priet mcditationcm fuam in mafculis fortibus habcntibus audaciam, 6c op ponant fuos oculos forma.'viri, dc illis,qui
motus, lccundumquod oportct,e* ^c^ nonhabct ucntris folutioncni amdu ^^^^,11 quc ipfiusconftridioncm afiiduan^' j^fubal cius luntdccliucs adfulccdincmaW^ bcdinc;6c citgaudcntis naturicA 1*^^^^ ^ocii|j Et pucUcuiripotcntcs in ^^"''^^^'^^^^"^forti^ ,
lunt ncm
uclocis imprcgnationispropi^ ^^ipjstii'* caliditatiscarum,6c panntatcm ^p, 5°.tricis ipfarum^ct humiditatum '^^^'"^igni^'^^^ quibus uclocitcr ucniunt mcnitriJ3|^^^iiiiiJ' lnnt,ut mafculos concipiant.EtlP^ ^^^^.ftvH' dificationis illarum,quarum eft l?^' ad xxij. dics,nonuiqucad xl.
. AsfHpet'^^^^^ De caufis ^eminorumi& imprcgn^ttioii^ j
gnatiomm, Cap' ^j^iati^;^
CAu fa carum cft multitudo jP^ fupf^''^^.]. uifio ipfiusin duo,5cquod^-i^^^Jf.tsq^ funt rccfcioris creationis, 6c gloriofaj formaj, ius cafus in duos ucntrcs . Et iflOt^^tci
^ 'N^N O T A T l O 7i E S. ■
Si fdtmelLmyait Hpp<i.de di£ta parere uelitydiMa ai aquam uergente utendum esi. fi uero mafculum.exercitijs Ac lu^lu ad i^nem tmdem utetur £t nm folum uiruhoc
dcm duoruin filiorum,ctiam S^^^^^itiin^^/unt cit plurima.Etparuin funtintcr 5 ^m pluiimi, ipfi cnim fccundumpI^^^^^jeX^^^^jjt V cx coitu vno . ctparu contingif^'^.^ ^^^ltci^^ f'/ fupcr pregnationcm fiat conccpt^ ' ra«L^j^j c6ccptio,tit in mulieribus,qu^^ ^uni'^ ^L rajhabciUa 6c iuntmuiioru p^l^^^ i^P^^^
^^^S^inis proptcr fortitudincmcaliditatis ea- ' rum.Et b [dc iUis]funt,qua: fortalTc uidcnt fangiiincm in imprxgnationc,5c no curant dc co proptcr uirtutcm carum, & fortitudincm ma- ^«litera. ^ticisipfarum, & non abortiuntur cum mcnfttuis.accum apcrtionc ^ [cius^quod cmittitur in matricc.]6c quandoquc mcnftruantur fupcr
Fen 2 f. Tra(51:. 2.
nutat'^t[ ] afi.srnsror.
vfquc ad tcmpus, tunc ipfccft dcbilis, ct non o^«r ews
TRACTATVS II.
'Pelmpr^^natlone& panu. Cap, i..
inipraegnationcnumcro duarum mcnftruatio *ium,6cfupra. QiK)d fi cadatimprcgnatio fu- 'HrEmpora quidcm crcationis6c motionis, perimprscgnationcmin nonuaidc'torti,6cin 10 1 & partus,iamdiximusinanatomia, &cis, <a , qua: non concipit nifj proptcr apcrtioncm S'^^? ^^"^ P^^ jpram,6c fcias indc, quod mcn fis otis matricis fua:,non proptcr fortitudinc fu? ^T^iinus cft primus mcfis^in quo parit iplum , tt)atricis,timetur quod fit fiiius primus iam de piUtatus,quarccorrumpitur fccundus & irerii mfortibus timctur latus cafus iitigi) , 6c com- Pteftionis intcr duos filios. Et iiludquidcm piuritxiuni pcrducit ad febrcm , 6c inflationcm faciei , 6c aducntum iKgritudinum , adhoc ut abortiatur unum corum . 6c dc fignis quidcm
a B.uelocfor.
b B.ue'ocior,.
,6c cft foctus fortis crcationis, 6z complcxionis-, cuiuscrcatio^' [uclox] fuit,6c cuius motus fcfti nauit,6c cuius pctitio ad cxirum fuic ^ [ uclox,] 6c multotics quidcm morirur natus^ [infra c B.inhoctcrti hoc fpatium ,] quoniam tolcrat motus uchcmcntcs in dcbihtatccrcationis^huiufmodina tus nanquclicct in radicc fit fortis,tamcn cft
gcminorum,6c quifuprafunt,fecundumquod 20 proxiiai fpatij cum crcationc.Vcrum natus in
dixcruut, 6c cxpcrturn crt , cft utconfidcfctur ^nibilicus nati primi continuus cum foetu : tiinc fi non fucrit in ipfo ruga, ncque nodus , fion crit poft natum primum,filius:6c fi fucrit *n ipfo rugcE,tunc prajgnatiocritfecuiflwm nu J^erumrugarum.
A N N Q r A T J O S .
g.mcnfccft,qui pUu-imummoritur de natis,6c parum uiuit . Quod fi aliquis uiuat dc natis in viij.mcnfibuSjtunciUudcft parumualdc, 6c pa- ^ B.quicftf^ j um cft quod uiuat natus [pcrucnicns hoc te i»ina. porc.6c in quibufdam rcgionibus no uiuit na- e w cjuare (?gni tus viij.mcnfium omnino,quoniam non cua- {^"^"^* cuaturcius difpofitio, quin autfit rctardatus tera^exl''^"'' in crcationc,6c motionc,6c dcfidcrium ad par exna. tu m vfquc ad hac horam. [6c fign i ficat j quod § t magis ac
^egemm fatus caufa , deqJuperfMationefufusa^i- cius uirtus non cft fortis in radicc: * [aut aduc- fpLi,?,ua,!! de
niuntcis motus icparationis] in principio tc- btiueciiiucu.us
poriscomplcmcnti,St [ conacus ad exU
tum cft jn prm 1 cipioteporis t6
quamuislitfortism radiccuirtuseius,ficutna h B.ii fueritcs ti invii. Q.uod fi non fucritita, immofucrit p'"* ante iUia crcatiocius,6c motus ipfius,6c uoluntas dcfidc f ^'^^-'5
j \\ nc- - i^tus la dedde-
rans pcruenircad partum/' [6c motusciusco- & cxqu.r^, plcti antc iUud , tunc huius fa^tus iam conjitur feparaoone , & llig,, *^icntcm,fcnfatam,6c hiTmcaiationcm cius, tuc 4^ cuadcrc a loco fuo 6c conucrtirur. fcd quid ua- "'^^ * ^«^0
^ I M dUta.Eadem de re fcrlbit AnflA-degcncr. anh ' • ^^f'C^iulta & Rafis ii.Cont. tr. 6. SedprAtcrea liher ^^Ppocratis extat de fuperf^atione .
^efignis appropinquatmis partus . Cap. i ( ) Vumprxgnansingrcditurin fpatiopro pinquo tcmpori partus,6c fcntit grauita fcmin infcrioribus ucntris fubumbiiico, 6c ^n dorfo,6c dolorcm in inguinc,6c caliditatcm ^n uentrc,6c inftationcm in orc matricis uchc
iamapproximat.Quumquc f[mollificatur cius * pudajacinflantur^ciusinguina^^c forriorfit mflatio inguinis, tunc non cft intcr illud 6c in tcr partum nifi proximuAn,
Scrlbuntur inHantis partus figna ab Aetio lib, 16, & ^b Blppocrate i.fle morb.mulieur.plura ,.
X)e fignis debilitatis mbryoms . Cap. 19«
f C^gnificant dcbilitatcm cius jcgritudincs ma- *^ tris fux,6c cuacuationcs accidetcs ci,6c proptie continuatio prouocationis meftruorum Pcrtrantcuntium Ulud , quod fit fccundum fe- J^^itam raritatis,6c paucitatis, 6cfecundum fc- J^itam fupcrfluitatis cibi, 6c fimUiter appantio
& c6uertatur & eius c6uer(io non lequitur m
bori, & tion^. \lial!C::r* & couerratur deficiat deb li.
lctciusconuerfio , cumquauon conlcquitur
intcntioncm fuam,]6c rcmanct fic conucrlus,
vfqucqua rcditad ipfum uirrus fua,6c f.\dt ip- tentionrrJi* fa fumdcficcrcdcbilitas fuo: uirtutis ? ' [ 6c acci- <^'"^cc'dc-«-eiAiMc ci proculdubioquod accidit dcbili intcnto motibus cuafionis , quum proccdit abiquc dircdioncfciUcctlaiftitudo6c dcfcd:us,]infirmaturcrgoproculdubio,6c dcbihtatur 6c rclpl .« '5
uitur uirtuscius,6c quando nafcitur in huiuf- nrconfequuu] ^ modidifpofitionc,eftiudicium eiusiudicium «'irentione (ui natiinfi.rmidcbilis,6cdciudiciisciuscft,quod [^^'te»^cidere nonfpcraturciuita.Natusautcmin ngno, fi gXn^*^'" complcta fucritcius crcatio , 6c dcfidcraucrit i b jtoc accidft n"\oucri invii. 6cnon fucritcipofiibilcutcua- procu .iubio <iat,immo rcmaneat in matricc, 6c accidcrit ei j|.f * inviii.quoddiximus, •^[uiuct]in fpatio mcn- ddfi deb^i" ddS fisjita rcdcuntc ad ipfumuirtutc, 6c cquabitur deriti uelexqui a conucrfionc fua,ufqucquo rcvlcat conucrfus, l"' ."lotu cua-
^a^is ctiam in primo mcnfe , in quo concipit 6c confirmctur:quumquc nafcitur,(aluatu r, 5c tlwi^^ii^^
ipfum,6ccmulgctur,quum mammillacxprimi tiir.6cfigniticat ipiam,qu6dnon mouctur foc *Us motu,de quo fit curandum.aut mouetur m »onfuahora.
Q^efignisdebilitatisnati. ^^P» ^^-
Vum fcetus nafcitur,6c non inflatur um . biUcus cius 6c non mouctuj:,^ non (tcr
quum non fit ita, immo non dcfidcrat nifi mo nitei taiis moucriin iUa hora, tunciudiciumcius cftiudi- ^sal^fqucuim omnis dcbUis^ [ omnino.] It plurimum ^«""^"ei appii quidcm nafcitur in dccimo illc, cui accidit ut 'utp*** dcfidcret partum in nono,6c non fuit ei pr^pa k t^nc uiusfi paratum . 6c accidit ci illud, quod accidit nato catur , in viii Et parum quidcm accidit, ut fic [ afTi- ^ *" «t"tioduatiojfcpar ationis cadcas in vi i.deindc cxtcn ^ * ,
datur uita iifqucadx.ita utcucniat cii^tcgra i>B «tn^^icatW n [vitajin x.hoc cnim rarum cft.& cum hoc^cil o B.pwiiponitur flgnificatio dcbilitatis virtutis, quumoLcurrit
compIe.t,emm ^^^^^^.^^0^3 fcptimo vfqUC a4 X.
uificacionis lea «liitttcis.
chlcarium vnum,- ipfuni cnirn rcdj^ . firionem matricis cariim,& dir-oC^iO^^^^ --^ machorum carum. Etoportct, ftudium in flomachiscariim,qiiiii'C/-'f'"^^'' tur cuiii cis, qua; funt ficur gclcniabin cum y loaloc,&maaicc.(Sc (imilibus, & clea"^^ '^^^^^^ da cum znccaroplurimo,cum fpccicbu
t/i^um de bac reantea efl . Tu uide Hipp.UheUo de feptime^lri & o^llmcfm partu.Itcrnque ^yirifi. &^uer
rhoem ^.degcuer. anim. & 7. dehiii. animal. /Lripfit & 10 tas,]& cum cmplaftris ftypticis (jaUihellum de feptimeUri partu . aromaticis .
rcgtmine mluerfali pr^cgnantis . Cap.
maticis,ft[ ^ , „_,:ai.
]in quibusnoncftmiilta Kcau - - • calefacicntiDUS
Cap. 3-
a Hfiraeoft.
^Portct vt aftiducnt lcnificationcm fuaru ' naturarum fempcr cum cis, qux liniunt cum xqualitate, ficut sut alcsfidabcgi pinguia, & ficut'' f. lurafcr] & fimilia,quum ftringitur natura valdc,(5c ut occupcntur cxcrcitijs tcmpc
ratis,& dcambulationc tcnui abfq; fupcrfluo. zo uam in hcparccius,ct muiripiicctur— ^^^^ fuptrrflua cnim abortiri facit,& illud idco,quo fortaflc hat hvdropica.Ouod fi in'^"'^^'^J:^^i,.b
De regmine enixa .
OPortctquando parit,ut ituaiui» uocationcmcnftruorum cius,-'T L
]& rcaiflcctur cib.& non pcrmu^^
tur cibus fubito ad rcgimcn grofluin^tl^^''^''^^ ciat iplam fcbrirc,6c dcbilitctuirtutcnial ^
hoc hcpar cius,non fpcratur ci fanatio. ^.^^^ quidcm partus funt motus,&: pcriodi,c
• dHioraaducntuscommotion.^
(ubico .
cipiumcuis cit Iiora aducntuscuiju"- ^^^j & dol(#is,ct quum cgritudo P^'»'^^'^"/^V^;a;uaii b»5 vfq. ad xxiiii.vgritudinc flantc,autb [reci" ^5,3»* tcjlianiticartarditatcm '[conlumptiom^-^ i fiouncccflariacfl cuacuatio in dicalioabiuo» i cfl dics crifis.fi non fucrit dcbilitas .
j4 7^NOTj4TJON£^'
J-lippocratcs i . de morh. muliebrihus adeo P^^mtef* Yctcntioncm in cnixis metuit , ut mortem porten ij^^^^ ^ nifi uel fcHioneuen^, uel citata aluoilli P*'^''^ j^^cc CHi fani & qudtidiana ex-pcricntia ^^'P^^'^^"^ : f^gjjfi^ go Hudiim autbor mfler adhibcndum efie aU n prouocatioHC .
De appetitu pragnantis .
Cap' ^»'
niam iplc rcplenturproptcr illud , quod accidit cisdc retcntionc mcnflruorum .Qupdfi fupcrfluitatcs in cis multipliccntur,oportctvt non afliducnt balncum . Balncum nanquccis cxccrabilc cft,nifi apud propinquitatcm, & no oportctvt inungantur capitacarum.& fortalfcaccidct cis indccoryza,quarcaccidattuiiis , & commoucatur fctus,& pofl abortiis,& opor tct vt dcuitcntmotum fiipcrfluum , & faltum, jo & pcrcuflioncm,& cafiim,& coitum propric, & rcplctioncmcibi,& iram, & no fupcrucniat cis.quod faciat triflari , & timcrc , & clongcntur abcis omnes rcliquc cauf^ abortus,& propric m mcnfcprimo,& vfqucadxx.dics,& pro pric in hcbdomada prima:& vfqucad trcs dics aconccptione.illiccnim cft cxccrabilc fupcr t».c«BnmoHes cas,omncb rcomprcflionem facicns.j Etconfidcrctur illud.quod diximus dc confcruatione embryonis,Etoportct utcoopcriatur illud,qd 4<> eft fubliypochondrijs carum,cum Ianalcui,& fintcibi carum panis mundus cum alcsfidabegi,& aizcrbcict. & dcuitcnt omncaciitum,& amarum,ficutcapparis cf [ x ]&
oliuiB immaturc,& omnc prouocatiuUni mcn flruorum : ficut funtpiiafcoli , & cicer, & fifanium,& fi dcfidcrantcibu in diccoccptionis , praeccpit Hippoc. vtin potu (iimantfauich in aqua; ipfumcnimquamuisfitinflatiuum, cft
tamcnvcIocisnutrimcnri.Etvinumearumfit rciitibus cft omnc, m -v.. r^ctu- '^r. odorifcrum,& fubtilcantiquum. Et Hipp.qui- caliditatc fubtili,ficut uirga paftoris L .^^ ^ntc )>^^f^^^v dcm dixit, lumant in potu uinum nigruni , & cum vino ct fuccoj eius,ct ' r 4/i
vidcturquod volucritintcHigi pcrilludfubtilcnigrum,& fit nigrcdo ciusproptcr ipfius for titudincm,non propter fcccm. Er fint in fccun dis mcnfis earum paflc,& cydonia dulcia,& py ra,& cxcitafltia appctitum,& mala muza,& gra nata muza. Mcdicina; vcro carum fint,ficut cle
duariumdc margaritis,cuiusdcfcriptio.llcc. x.^uxx.x^ iixw«..w. ^j^^.
margaritarum no^i pcrforatarum,pyrcthri,am tus malus fiat fupcrflucftudcm "^"'^^cuf ^'^^*
borum anadrac.i.zingibcris,& mafticis,ambo - • <"«it j-^-c^
rum an. drach.iiii.zcdoarix, doronici^feminis apiid [capfi2e]cardamomi,nucis mufcata;,macis e [cinnamijomnium an.drach.ii. bccn albi, bccn rubci ,pipcris, & macropipcris omnium an . d rac. i i i . ci n n a mo m i. d r ac. v.z uccari 1 11 1 i mcni quantum omnia, & pius cuius dofis fit co-
. Vum cadiiappctitus pra:gn 2 dimiflione niSjCtdulcis vch ftrationci [rcifubtilis,] & mO( tu aqux,ct fit contcnta uino ^^^.^^^^^.J^s apP'''^' fubtili: cftcnim iuuatiuum , rcclih^^ ctixo^^^^' tum,&illud.quod acciditdcnaulca^^^^j,tfc-
le pinguis vchcmcntin . j' hcmcntis dulccdinis,&^^r^, pO' fubtilis,] & modcrami" ^^^^.^, odoritero.r
tuplurimo , e^demedicinisappctit^;cuf^b^j>;
:ft ftyp'
cibum cr poft ipfuml, dc quo ^l^^^]^^^^^ f 11',/;.
antiquo . Et quandoquc ponu^^^J^^pi-ic apiijCtanifum, ct
foeniculum,etpf^^j^3ppcnrint illic dolor,ct inflatio. Qup^i " ndifi<^^^ ^"'"[ficuf^^i^
ftomachum cius, cum cis , ^"^j.^'" dci^^^^% algclcniabin facti cum dificctur cum acctofis, & tob dc ^B.^ ^ aiit» uinum cius- fachim cum aqua ^^JJ^^,iuni^,:.-;i « '
■ '"'(1
illo,& conucnicns cmbryonict j- r j^u:,
qua zuccari
nicns cmbryon ^ quidcm cxficcatu conucnit appct
Fen 21. Tra(5fc. 2.
^cis . Etqiiandoquc iiuianturcx acutis, ficut "napi,(5c fiaiilia:iprum cnirii abfcindit iiumore ^alum,& cxcitatappctitum,& ci\ ultimum in 'cduccndo appctitum carum QuumL^uccon- Jicrtiturappetituscarumadcaicum,airctur cis "Umidus fupcr prunas, doncc exficcctur, quo- '^iani lilc cll raclior, qua ficcus,acutus primus '^dtatjg. ^^^^«^Ttcll niiuoris lupcrflui.t,atis,& rccunduscft *^agis ' [diirumpcnsjappctitum.Ad vcntofitatcmvero ftomachi ca!'um,6c dolorcmeius,ver lo
gtatia, adminiftrcrur iioc clceluarium . 11 cc. <^ymini carmcni infufi in accro , <5c rorrcfadi poftillud,&: oiibani,<Sc origani perflci, omniil ' ^na partem unam, caftorci partisvnius tcrii?. : fumatur dc pulucrc cius ficco a mcdio aur.uiq;
aure i.Ad vomitum vcro carum fupcr cibu, ^portct vt dcntur poft cibu m ca.in quibus func *romaticiras,vScponticitas,(Sc ftypticiras, ficuc ^ydoniaaflara^ & proprie quum tixa iunt iacis Jtufta xyloalocs indi ^ aftiductur comprcf-
lia lite
wo naanuum , &c pcdum carum . adminiftrc ^t fupcr ftomaciiuni carum cmplaftranot
* ^«pcr ftomaciiuni carum cmplaftra nota , ^ tcncant in oribus fuis grana granatorum cum foiijj^ mcntx , 5c S [ forlKant J aliquid dc ^i"a,6c bolumarmcnum cft dc cis,qux fcdant «^tumnaulcam.
A N N O T A T I O 'J^i^E S.
^^^gnmtibus oh aggrcgaux cx menfmm fupprcffione ^(iria in corporc excrcmcnu , & ad Hcntrkulfm dcUta , H^wdoque ahoktur , qnandoqNe cthtm dcprauatur ctimu ypctentia.de qua re Gal. 5 .aph.Curationcm & abolui et JP^'^f4ati.appetitj4s,quem cittatnyfcu picamuocant, tra-
'^^«/«^ lih. ( .e^ ^ctius Ub.iO.
a [pulfii'\ cordis prfignantium . Cap.. $.
TLlud quidcm plurimum accidit ci proptcr ^ communitatcm oris ftomaclii,(Sc caufa im- 4^ ^^"^oris in co, " [quoniamj miiltotics alicuiat for ereaquam calidam,6c cxcrcitium lcuc pr.x:ci- Pitans illiid,quod cft in orc ftomaclii .
N N O T A T / O T^E S.
. "^lr^^useHexeadem canfa prouenicns , aquafupe" ^^oryab humore fcilicet uitiofo ad ucntriculum regurgitan^
^'Meminit de hulus curatione Tauluslib,i. & oris ucn- ^^^^i^lirofioncmuocat. 5^
in hbello de fuperfftatione, (lercus. afmiftccum & rubricSt ac fcpia tefiam,trita,fimulij, linteo iUigata apponit .
De apoHemationc pcdum pncgnantium , & molUtieea.' rum. Cap. 7.
Part 343
EMplaftrentur pcdescarum cum foliiscaiilis,6c liniantur cum uino miftocu accto , <5c. dccodionecitri:auti» [cumdccoclioncchy- j^i^^jfjrcmoica; jet quandoquc fumitur cmplaftrum ex moffr'^" ^ ^ [cannis cum accto,ctanciho] cum aceto. b B.daayiis im
macuris Hcas
A N N O T A T I O '^^E S. ^^^^;"* ^
Alcminlt dc bac re et Taulus lib. i .& ^etius lib. 1.6. cjp.i. cap.i r. Dcabortu. Cap. 8.
CAufte abortus , aut funt prmiitiux cx pcr. cuftionc, autcafu,autcxcrcitio fupcrfluo , autfaltuvchcmcnti, ctpropricad poftcriora, ycl rctro,ipfecnim multotics ticit dclccndcrc fpcrmac5.cptum vifibilitcr: autaliquidcx paf fionibus animalibus,(icut ira vchcmcns, aut tinior,aut triilitiaA cx frigorc acris,ct caliditatc cuisliipcrfluis , ct proptcr hocgcnus abhorretur pr(^'gnanti prolongatio balnci cx hocquod magnificatur anhchtus cius. Ijalncum enim, li- ^ct abortiri faciat pcr hibricitatcm,facit ramcn aborriri ' fper cgrcilioncm fcictus ad aercm fri g.idum . ] tt quandoquc proucnit cx dcbilirate cius proptcr defcdlum , ct moUificationcm ipfius, i) [caufa rcfolutionis rei corporex, ] ct cx xgritudinibus,ct [askiuj ct famcuchcmcnti , ct cuacuationc humoris,aut fanguinis plurimi pcr mcdicinam aut phlcbotomiam,aut cx (cip fo,ctcx fluxu fanguinis mcnftruorum plurimi. Et quanto magis fllius cft maior, cft nocumcnr tum cum phlcbotomia in iplbplusjaiitcx rc* plctionc vclicmcnti ,autcx fatictatcnaufcjiti* uaplurimacorrumpcntc nutrimcntum lcnis, ct oppilanrc uiam ad cum : aut cx multuudine coitus moucntematriccm, '' t [
J <Scpropric poft fcprimum.Et nvaltitutii^
a facit fq tu indij.i;ere acre frigido . b K pp caufam rcfolurionis 8c ex nocumentis corporeis. c B. arthioi.
regimine curfus menHruorumprxgnantis , Cap. 6.
T\ Ecoquantur ftyptica, in quibus non eft a- 7^ .romaticitas in aqua , 6c ex ea adminiftrej tina ficut funt lentcs , 6c corticesgranato^ ^^^■»>5c balauftix,(5c §alLx,6c glandes,& fimilia. ^/luandoquc fit ex gallis,6c balaul^iis,6c corti- ^^•gi-anatorunijac ficubiis ficcis cmplaftrum, Ponitur fupcr pedincm cum accto .
prf^T^^^^ ' ^ • ^P^- ^*^^^^ S^''^"^' purgationes
idtZ > i^^pofjibilc efi fatum cjk finum . Conjirmatur ^'de tn4)rbis muliebrib.9.4d huius. curatioHi; JJipp,
nebalncationis,ctablutionislubricanrc' ; ^
] matriccm,ct facicntc abortum, licec balncum abortiri taciat caufa molhlicationis virtutis,ct quia facit fctum egcrc ^ [eo,quod cft frigidum,jfccundum quod diximus . Ifti ergo iunt ordines caufarum.S ! [ j etquandoque fitacaufis propter foetum , ficut cft mors cius propter aliquam caufarum mortiseius : quarccxpeUit eum natura, ct propric quandocurritcxco rcs uirulcnta,que mordicat matriccm, etix>ditcam, ucl ficur cft dcbilitvis cius,quarc non firmatunautproptcr panniculos,ct inuolutioncs,quibus continctur. QuCi cnim abrumpunrur, ct mollificantiu*, ct cfl-unditur ex eis humiditas coruni , kcdit matriccm , ctmoucr eam cxpulfiua , ct admuat itcrum ad iubricitatcm, aut proptcr caufam matricis dc aniplitudine oris cius,ct paruitatc adu nationis cius,autcx humiditatibus in matricc, aut in orificiis venarum lubrificantibus, ct gra uantibus . Et quandoque fit proptcr rcliquas fpecics malitic complcxionis in matricc cx calQrc,aut frigorc,authumiditatc, autficcita- AViC Nnn ^ tc.
d f B. erre. r'ora ,
c| 8 &moil.ficante .
f B. aere frfgt, do .
g t B« primitiuarutn .
tc,5c paucitatc nutrimcnti fqtuSfSc qiiandoque fitcx ucntofitatcjn matrice,& cx aportcmatc, h B.eiyffpiU » 6c [quar runt fimilia,]aut duritic,aut cancro.
Etquandoquefit ex ulccrib- in matricc,& plujrimum abortus fadi in mcnfc fccundo, & rcrtio fitcx ucntofitatc,&: humiditatib.fiipcr orifi cia ucnarum qu$ funt matricis,qu9 nominan tur foramina,cx quibus contcxuntur , ucnx fc- Cundine:quumcrgohumcdantur,moliifican-
in fcbrc,& acciditHgonaiitgpauanif caput)8c
dominatur lafiitudo, 6c fcntitur dolonn pr fundooculi^fignificat^caufeabortuslunc nicntcs,&9ipfc ftcient pcrucnu-c mcniuu i ^ dcindcfacietabortiri,& fimilitcr caul^' ' i ] abortus,quando ucniunt,lignii^ cant ipfiim.Complexioncs ucr6,&ulcei ' apoftcmara,& humid itatcs p ca cogno^^"'^"' que ditta funt multotics. Fadus aute cau a
tur ipf^, & illud.quod cxcis tcxitur; quarcfit lo tofitatis cognofcitur pcr fignaucntout abortus fctus cx quolibct motorc,autcx vcnto extenfionis abfquc graucdine , &cx pcri /r... aL^ .«.^..r,,j^,,.ww.a^..,r. tAL:^Z,.^,.^. orrf-ntioncjnnau
tionc, & cx additione cum «'^cccptione^ ^.^^^^ iiorum, & cau(3c priniitiuv itcruni cpg^.^j^j [quantitate fua.]Mortcm ucro ^^^^^^ ^^^^^
iitatc,aut grauedinc, & quadoquc cli caufa ma Jitiacomplcxionis calida: cxficcantiSiaut frigidce congclantis.& itcrum cxcis ,quxabortiri faciunt in initio rci,clT: tcnuitas Ipcrmatisin radicc,(^uarcnon crcaturcxco panniculus pri mus nili-dcbilis,pr.xpararusad difrumpcdum,
cum hocquod ipfe attrahit fanguincm , & in gidatur fumcn^quum antc illud lcxto,& qui funt poll ipfum cx humiditatibus & dctumefcit mammilla,& quandoq^ c^^^^ .^^
difpartitisin matricc, lubricantibus fctum,& *o humiditatcsuirulciitx,foctidc,& j: .. ' . . > I , '■•I.- - , . /- • . . • . .^t-iKiK.Tiiini'^'
ficat motio rci ' [dclat^jin concauitatcgia tis ficutlapis,quimoucturdcUrcrc ^'^t^.J^i^ propriequum iacct fuperlarus ^"^P^^jjjyni^ i^idatur (umcn,quum antcillud cfictca
:runtquidam, quod fit plurimunullius cx lud , fi iam accidcrint prcgnantibusa?pi^^^^^ rofitatc,& ucritascft illc fermo.Polt fpatiu nesacut? , noccntcs fua ^*'^^^*^^*'^.^*^'^^-,,-^ mo-
dixcru uen
iicro notum plurimum abortus non fit nili cx i fB.Ijdfmc» dcbilitate matricis. 't [ ] Jtt dicirur , quod illa, qu? eft uchcmcntcr cxte* nuata,cpumimprcgnatur,abortitur antcqua ingroflcfcat , quoniam corpus recipitde cibo ad fui rci^^ificationcm, & rcdditionem fu^ uir tutis , taliicrquod non lupcrfluit cmbryoni,
tcrmam fi cx cis prohibctur initrimSrniri,^^^^ ritur foetus , & li non prohibctur , n^tiorfita^i^ritudo ,& fiuntalie cgnruciin r^^ ux . Et quandoquefit , quum «'^'^p^''^", j ut & ante illud , & cit de indicantibiis '^^i, dcmcr-atur ocuhis prsegnantisadpLOi | & fiat albcdo oculi fufca.Et quandoquc
• ■ o /-iim ruu*'".
Jt B-& tcmpo fibus axctidio-
quod ipfum nutriat quaredcbilitatur.Et in re daauriscius,& exircmitasnafi ,cum ri gionibusquid.*m ualde frigidis abfque a;quali iabij, ct difpofitio cius cftfimilishydr p ratc, & tcmporibus frigidis ualde multiplicaturabortus,& fimiliter mors pra:gnantium,& [ ] inrcgionibus mcridionalibus
ItC ^ ]
multiplicatur abortus ,& fimilitcr in aeribus mcridionalibus , & minoratur in fcptcntrionalibus,nifi fintfrigidi, uchcmcnter , laidcn-
pofarcha: .
rhra de ahortns ftgnis ex J-nppocrate c^'rf^je^ i . demorb, mulkhrib, Habes item 5. cipi^' fumhb.i^.
tcs embryoncm , & quando praitcrijt hycms . XQftui'
auftrina, calida , & fequitur illam uer borcalc J)e conferuatione embryonis, & cauteiit frigidum,abortiuntur pregnantcs,quajparitu Cap. ^®*
re funt in ucrc,cx qualibctcaufa, & pariunt dc bilcm, & doloresquidcm accidcntcs apud abortum, uehemcntiores funt doioribus accidcntibus apud partum , quoniam illa: funt rcs non naturalcs .
EMbryonis fufpcnfiocx matncc,cit ^ .^^ ti ipcnfio fruauscx arbore, & ^^'^"^ Jca^^at» nior , quitimctur fupcr huantnq^oo ci\ autquum incipit eiusappantio ,
Abortus caufcis tum exvcrnas tum intemas methodo amplc5lltur.Tro hac re tu uide Hipp. 5 ■ ciph, & aph, Jtm & l *de morhis mHliebribus copiose .
ipfiuscxiftit complcmcntum. T L ...-ninct^; ]fimilitcr, quodvchcmcntiu^ .^pud s ^,^^A 'ihnrfiuusn^irj -,,a'
Dc fignis ,
fupercmbrvonc quod abortiuusnai. .^^qua^ 50 principium coccptionis,& ante ^PPJ^ Jntur tioncm paitus, quarc oportct ut ^'^^iXXf^ his duabus horis caufe abortus Pj^^funi^^J pharmacum quidcm folutiuum cit ^^neiti^^ illarum caufarum, quarcoportct, ^^^^^ pon
Slgna quidcm abortus ipfius funt , quoniam incipit raammilla dctumefccrcpoft foiiditatcm fanam. Soliditatcm ucro a:gram rcdifi
illarumcaufarur , ^ . rui»"- cius difpofitio ante mcnfcmquair .^^fuiii • fcptimum,ct i n co , quod cft inter 1 falt^;
, - ,quc»wvii.* — . ^
vcruntamcn in co , quod cft inter 1 ^'^cc^^^rj brius,& ad ipfum perucnitur,quun ^^,^^jfdan
g 6 ftttum e% daoh' geminis quicftin lilo la tcrc £1 quum •
h t B. vaiae .
cat natura,perduccns ad dctumitioncm fine ti cft,& fortafle non erit cxculatio u ^^^^061^"- . xnorc abortus.& qua,'cunquc duarum mam- harum horarum,quin foluatur,c^^ eni^^'^^tcf millarum dctumcfcit a foiiditatc iana , tunc tur fanguiseius, vt non corrump ^^^.ecP^L.
proptermalitiamcomplcxionis:qp ^u^i^ ^^
habcnseam abortitur* fin dicillo,& fimiliter cx plcurcfi.Quumergo]fupcrfluit ladisprouo catio , & frcquens fit adco , donec dctumefcat mammilla,tunc indicatq» fvtus cft dcbUis,& cp prcparatur abortui.Et fimiiitcr muititudo do* loru ift matriccA quando rubct facics b t£ ]
proptermalitiamcomplcxionis:q ctqU^i^ ^ vtfiat cum facilitate,& fubtilitatc • .^j^^uii^^^, qucctiam menftruaantc conccp j^ca ^ funt mcnftrua ncccflaria, ctrcman .^ntcs» ^ pcrfluitatcs mcnftruorum '^^"^j-2cant^^' dificationc,ct tunc fi non mundii* p
'en. 20.
,(«» I
^^'"«Sibtiii ^^^^^^"^**^ corniptioncmcmbryon:oporrctcr go vt mundificctur illud ^ [ rubiilc J cum mfi 4p"oT"^ "^"^^i^iiiis fubtilibus non potando, fcd fuppo- ^cndo «- [ in primis fuppontorium poft colluj - *0(j^^. ?^^ti'icis,im6 fupponantur in collo matricis; Hij^ oc non mundificctur cum [ cis illud , quod ^undificaturjvicevna,im6 vicib.pluribus . Et ^uum fupcr mulicrcmtimctur,qu6d abortia ^urcaufa complcxionis,<5c apoll:ematum,& vl I cerum,(5c vcntofitatisA rcliquorum,- curetur lo
^^^^'"^ cum cis,qua; funt in fuo capitulo, & quu SHUr'" e [caufa complcxionis frigidac,tunc
^.''«flio'^ jl^^^^for ctiamcftcomplcxio.] tcmpcrctur,- & iilj?>ple "^ftaliud,<Sceftdeillis, quaidcclinarc faciunt *»eti4in, ttiatricem matcriam calida , cx qua timctur Ij. apoftcma,curcturcum apocrufticis,& prohibe
■ J^^.^*^Poftcma,5i cu co, quod de folutionc poiTi
■ "^^c cft . Si autcm non fucrit illud,im6 non ti-
■ '^^fur exco,niii vtconfeqaatur cmbryonem caufa cius nocumcntum^aLit lefio facicns ipsu »o
■Mjl ^oQttiri autintcrficicns ipfum,tnc oportct,ut ■■r ^urcturcum mcdicinis conlcruantibus cm- "'^yoncm,quas dicemus. Propter lubricitatcm
■ Vcro abhumiditatibus,qux cltplurimalubrici
■ ^as,oportct in hora impra:gnationis,ut admi-
■ nifticiitur clyfteria lcnitiua ,euacuantia ftcr-
■ cus;deindc adminiftrcntur inied:ioncs,& pro- K A ^ocantia vrinam , iScclyftcria mundificantia
c 8. zurumbcc.
J ■ turumber. e B.Alialicerj.
f t B. xingib-r. i-x.& potus eis omm die eft a j reus utius. gp clyf^e:erare fatiiufi irtmsoe neris.
h B.origanuai. iB.foenugrjecM.
Comparat Gale. fietus amhorumfru6ifibus ^.aph. i^mhicplanUmulatur,
^ff regnmne bono ad illud.
Cap. ir.
E^^ ut in potu detur aqua radicum cu olco ^eKcrua,autdccodioalhafcch,autfocnu- Si*?ci cum oleo dc Kerua . 1 1 detur in potu in ^ omnibusdcccm diebus aliquid de pilulis foetitd ii ^*^^^^^ l^ieraGal.in potu.Clyftercbonum, . ^^^^!^' ^ ad vcntofitatcm . Recipc fauin^E 6c /.^l^^i A ammeos,& Kcifim,-5c ramoru ane- ^^i,oc chama3millx,& rutx%iSc hafcccA foenugtaici an.pugilluni unum, dccoquatur in trib.
•aqua:,donecconfumatur mcdietas, 5c fu ttiaturdccaminuslib. 6c adde fupcriftamicx ^Y^uni vnum olci arazaki , & facraiati unum fifamini,5c vtcre iplo clyftcrizando,& cly-
I^criza ipfamomnib.quatuor dicbus cum tan ^^indcm . Et cx co cft,vt fumatur coloquinthi- «a,<Scptbretur,& cxtrahanturgranaeius,& ini j| 5^^.aturolcodelilio,6cdimitraturdiC(5cnoae ■L ^cindc pr^paretur in manc fupcr cincrcm cali ^Um,^ dimittaturdonccbulliatolcuintcgrc; PIP ^^indecoktur,«5cc!yfterizctur cu co rcccptrix, ^^mcfttcpidum,hoc.n.cft mirabilc ad lubrici _ ^^^cmhumidam.Etpofthuiuscuacuationcm,
P ^Portctutadminiftrcnturolcaodorifcra, cali ^3jinuaa,6c inicda,6c fuppofita in lanis,(5c corctlioncs magna;,6c mcdicamcn alkcKcngi, <5c ^^^amaitc,<Sc lagzcncain omnib.tribusdiebus, f-^^ quinque,<5c fimilitcr de diamufcho,& diaiP^J^niaton.Et itcrum fumatur corticis thuris, Ce X ^^P^^*i tritorum ctiam amborum ana pars i. ? oc myrrha;pars s.decoquaturcum* [[iextupio
fui aqua;,ldoncc remancatquarta,ctcoIctur,ct clyftcrizctur cxcacum iiij.vnc. inomnib.tribusdiebus,poftquam iameuacuata fucrithumiditas,quie cft ante iplam. Et cx b [ pcftarijs ] b b. (Iiffumiga bonis funtbdeilium et glutcn alimbat , & am- "o»''^^*moniacum,6c nigclla,coniuna:un,6c fingulari tcr, (Scadminiftrcnturpoft mundificationc,(5c fupponatur lpica,<5c crocus, 6c maftix,(Sc myrrha,5c galia,<5c cailoreum,(5cbdcllium, 6c fimilia in oico nardino, aut adipc anfcris lupcr lanam viridcm . Et fupponatur poft illud , cuius prcmilHo ncccfTaria cft,coagulu lcporis, 6c mc dicina; conferuantcs foetum in vcntre matris , quum noneft nocumcntumcomplcxionisca lidae,autapoftcmatis calidi,6c fimilium illis.Et funt mcdicinc,qux funt ad cor,ficutc [zcdoa ria, ] 6c doronigi,5c bccn duo,et liEtificantcs,ct diamufchum,6c mithridatum Mcdicameprohibensabortum.Rccipe doronigi,6c [zcdoa ria:,]ctcaftorci,"[6caflx] ctgalix,ct mufdii, ct cardamomi minoris,ctgallarum, et fpodii , omniuman.j j.ff [ i cumaquafrigida,ctg [clyftcrizctur calefada ante hoc. ] ct cx cis,qu? confcruntin co funt h [hordcum,] ctchnma;milla,ct> [afla]ct auc thum,ct ammcos,et iimilia.
^ N O T ^ T J O ISa E S.
Mirum wdetur^quomodo conferuandi fxtus,& prohihUi ahortusgratiaycatapoiia fatida & hiera Galeni exhi beatycjuum hi&c menfcs moueant efficaciter.perum (^fires itafe habetyexhibcri tamen fortafk & hxc prxgnantihus pofiunt mhiori pondere quam ficri in c^neris fok^t.unde & non abfolute offerri hac pr£gnantib.iubet , fcd decem ftnguUs dieh.aliquid eorum{quaft dixeris, modicum quidpiamjexhibendum ait.Hipp.quoquelib.de naturapuen . fylucjircm colocynthida in melle tritam offcrt , ad fuperfluumhumwem uteroipfi infeHumeducendum,
De regiminc abortus , & extraaione fxtus mortui, Cap. 1 1.
QVandoque abortus inquibufdam horis ncccflTarius eft,dc quibus cft illa qua: cft quumpr^gnanscftpuclla,parua, fupra qnam timctur mors cx partu . fcit dc illis cft,quum in a[inatricc]cftnocumcntum, ct additiocar- a B.«c matticfs nisitnngcns fuperfoetus cgrcfTioncm^quare mtcrficit. Et dc illis cft apud mortcm foerus in ucntre prxgnantis . Etlciasquod quandofit dimcilis partusiHj.dicbus,tunc inm moritnr toctusiquarcoccupatus fisin uitamatris,ct no occupcris in uita fctus^mio ftudc in cxtra(fl:ic. nc iliius. Et abortum quidcm quandoq; faciQt motus,et quandoque faciut ipfum medicin? . Et medicinc quidcm faciunr,quoniam intcrfi ciunt foetum,ct quia prouocant mcftrua cum fortitudinc. Etquandoqucfaciuntcum lubricitatc , ct iiucrficicntcs foetum funt amara , ct prouocantia mcnftrua ircru funt amara ct acu ta,ct lubricantia funt humida, vifcofa,qua; ad~ miniftrentur bibita ct fuppofira.Etcx motibus eft phlcbotomia,ct proprie cx faphcna poft ba fiiicam,ct proprie fupcr magnitudinc [ iciu, nii,l etfamcm,ct,cxcrcitiu,ctfaltusplurimi ct dclatio oneris grauis,ctvomitus,ct ftcrnutan^ AVIC. jqnn ^ ^s-^^
b B foetu
C B Itg ifi ahva. iain uel.px)Iifu & ra(5tiim kcuid jn modfi liclnij d B.fulli ael ra tni .
e R.rerachs. f S.ruccos.
li B.ffitaragi, i] *■ quOi (^pponftuf cauli' aborltiin.
& clc r^gimiiieboiio in illo , eit vt intromitratur os niatricis pricj^nantis. charta fada liciniiim a;at pQni)a,aut:c [ Iicrbaamaravcl abrafa.j einB, mcnfnra' quantitatis si l pcnna: ] l*x v/{.ien;Ant ruta,aut artanitajaut« [firacoil-. j ipfaeQimabortiriiaciunc piioculdubiD : 6c pro*. pri^vquum liniuntur cx ali qua mcdicinarum abortin fKicntium,(icut^'ilkitran,& ^[ pulpa] coloquinthid.v:.l:it dc jticdicini.s qLudcm abortiri.facicntibus,ali^ funt fing.ularcs, 6c alinc cor i pofit>x,5c lingularcs qiiidcm iam diximus.iiT ta bu} is',med ici naru ni du^iilarium , «5c ' copoJitas in aotfidotaijio HicA^cro/diccmus dcvtrilq; or^ dini.bu$ ca's.,.qu c magis opcradtNu liintia inte tipnc:D/Q medicinis vcro linguhribusjquc iiit lojiginqniorcs a ,vchcmcntia calidiratis , iuvx ficut abuntii i um , & b' f caplia mJ .Scd mcd ici nx fing.iilare.scalidarffuntiicut fcnatnl» r caplicj q» cft 'UiSiili; iUiXmtmt' & cii ci odor nafiurti; , i [ , -i T-. -f,[!L ' J^ grana harmcl itcrum l)ibitai(Sc fuppo(itar6c olcum ball'amiquii;fup> pon itur cxrrah it f.ct u m;<Sc fccu n d inam:& anb, & galbanum forreeft itcrirm; & budiormanii in hoccapitulo i-artis cd valdc,bibita,& Juppo fitadta q«od quidaiii cxiilimant,cp li pi-;rgnau5
tuumfumantur vnc.iii.aqucriTtr,5ctaiTnin aquacfcenugrarcidccocli cum fiGubtis ckcoc ; ne multa,(5c origani vnc. lij. & fumantur i-n p ^ ; tu.Ipfacnim Inbricant mortuum.<Sf c]nati<^^oq. > > datur. in potu aqua: frigide qmntit^^^^-'^'.^^, pulucrizatur defupcr althca: vnc, & potii,(5c u6niitur,& £tilcr nutanoj & ^atur-r^ potu aqtia riitx plurima cum olcodefae«"6^ co dccodo cum datlvlis, & cfteonuciMCfls^^^ ) cundioCi<5c dc.pcflarijs cLimcdifl-Ha^ iii(-n H;] d c qua & cxj am mo n iaco, fiac pcm ' ^ , & fappDnatiir.Pefiaruim forcc. Rcciucri^^j^ ^-.^^^^
cumcris .qfuiini Kiiat. viij. confcfti ciic» ^^^p , taurino,& fupponatur,extraiut cnini r^jj' r' i>i,^i]ariunfi^l^'^^^
t [ • • : > j morcuuiAi cr ■ n |
li.lLccclleborum nigruiD ,&lbphiUgi:i^i^^|^ ^ ^^jjf
] mortnuni
ari(fcal.j.-otun.&buchormiirion4' t (' ' ' , ,.u,jL -" jiffj' ^ grana,a-lmczcrton;etpulpamcDl(iq»iJJ"
fupcr cam,.pcrducit cad\
9 B.cliarrne^anc
B f Suuiuus ti.
ad aborticndum, & fuccus cius corrumpit fcr tum linitqs fupcr Tciitrt.qtiatDtacrgi) ^us fup poiitus fupcr cottum Et limilitcr Iliccus rcliqiKar,u m ar taii ifaaT.Rt fi in pot u- dctiir< de tJii e '^*^ pcr ficO pon d Lis j . i ii.ci icict.fa^rum i n. d ie ilio \ 6c-GjuCi (umitur dc^ Ccordumcni] tcrtia ;.ciiv cit ioetnm, & facit pQrtiderecaliditatcm , & [ motum jEt itcrum,li iniiciatur dccoctiopu) pae coloquinthidein inicdorio nacrato fccun dum conditioncs fcias:aut lupponatur in lana fuppofitorio alccndcntc . Et cx raedicinis bo^ nis eft Ginnamomum,quura permifcctur cum rubca,ipfum cnim abortiri facit foetum bibitu aut fuppof!tum,(5c cum hoc lcdai naufcam . Et dc illis,que proprietatvtij habcrit,eft vn^uiaafi ni.Sccundu,m.cnim quod quidam cxiftimant , iicum ipfafuffumigctur fcctus,"-)-^ , ' : ' ; ■ 3 morcu uSiCKtradfi ^eum,"6c q¥ii m cj ftcrcorcfeius fit fuffumigatio pcr traicc1:oj:ifr, «xtrah ijt mortuum vcloeiter,6c fmiiiiter fuffit^ migatio cum ocuio pifcis faUti , <5c dc mcdici^ nn- compofitis cbibitis in hoc eft mcdicamen tprte.in facicndo abortum,& extrahendo foctum mo.rtuum . Quod recipit aJliu pcMidiis.?.si &foliotum rut^ ficcc 3.iii.(5cmyrrhe:?.i.&: efl: doiis i. fuisiatur in potuxuiia decocbonefauLn<^, dofis vna in manc , <5c dofis j. in vcfpcris; autfumiitnr ariftpiochia longa,6c geatLanajA Ipaccarum lauri,6c myrrha?,6c cofti marjni,.6c cafia;.lignc?nigrc,6c rubcx tindura; v:5c lucci abfintivih&cordumcni rcccntis acuti,6c piperis , 6c mcfratramcfiactiam partc&ifqualcs , de quo bibatur omni dic aur. " [.i. ] x.dicbus . Et, dc mcdicinis bonis facicntLb.al^ortum ctmi fa ciliratc,cum fcdarioncnaufcx, cftillud,.quoid recipit cinnamomi , 6c cordumcni , «5c latuui omnium a.ii. {.x.myrrhx v..v. 6c fit doiis cmsr^. iij.orani die;6c ailcuiatur cum hoc mundific^ tio enix3:,i& cxicus fecundia.u,6c thcriaca-diatciniton etiam cil fortis iafiacicndoaborturai, ^cxtuhcndQ mo£tuum> &ad iutkiucnf liior
d:x,&[ 'ammoniacum: itcrdtur omnia-prLi^^^^^^ > mpniaoum ,ipliim nanque rcfoluitur .^^'^^^j^ :ct ngg rcgc n i u r cu m co rcl iq ua , t cquancJ 1 ^ -poniiut ciim co fcUis taiirini cxficcau r^*" ;lit.cxeis pc[lariuni,c'titcruniahud fci>rtcv f^^
accipofalisammoniaci ti'i"-^-^*^^^"^^^^'^iitiiii. conficiarur ihl ammoniadus : cum 'i'^^^^^^ tioncamnu)niaci,ct iiat.tx co P^^.^^^^l'""!'- ^iuipo p atu r n Oi^lc ,t o t a clcoa t is .pc d i b. 1 d P^'^^ J ^ j-jjf :nar,ct iDiiciatur itcriilm4i\Q3in^q"<^" tCieii^ dccoaio abfinthij,ct ficut iuccus nim^f^^ dccovS:iofauinx,ct olcum dekerua.
0 \
DcMrumento, quo mle£Iiofitin ^^^^'^^[^^^i^
OPortet ut fit inftrumcntuni , ^"^.'ult^cn^ fit triangularx cjitrctiiitat<5>iouS" .^^^^.^l collum, fccundum mcluram ^^^"^^^"Lijtcff ^ li matricis mulicris , quar curatur ^ jti ingrcdiatur os matricis,ct lcntiai: ^^ ^^j^ iam pcrucnit in fpatiu.intra i^^^^^^^^i^f ' ^jfltta** ctatur pcr ipfum,illud,quodintcrlit">^ |.^,|,
.iubricat,ct quodrAtr,ahit.
ttiis raortm,ct
Z>e:regim'me qnorundam AJiti/pforunti m , -iiivx '>x timmattuum. \ y.\-\ Z/;. i C(t^^ ' ■^ln: :\. ■'.■nL\ujoj-j:) .r^iucii} ff qrXtradioItaati
JC :fcrro,quum diincilis fit pavtuSA-M"-^ fy^r anfitfaiiibrW,an fit noulalubris.^i ■ T^tis.ji^ 4-itcxillis,qux ialubrcs funt , ■ curationc CLUS..et
fi non,prohibcatt'r^^^^^l)^i? licri cnimcuius difpofitio nialacltj* |^p^pf$> copis,cum uigilijs,ct obliuioncct m poH'^^^' •ne,ct clisiocationcct quum voi^*^f"|^'^ t,ocC>^ .talle.rcfpondct,ct quum clamatur ^ -jyiycQ; / fpondct dcbiliter, dcindc lV/pcrucmt^^^^,ir,^li ^^cy .pis itcrum . ct dc illis funt,qua: ^P'^^!: Iroi^il^^' ^^^' ;tcnfione,a [ pullantearu.m laccrtij *' ^^^q^i^ai- ^ tur acibo,etcfipulfuscarum paruu^) j^k Illis.uer6,quajfaluantur, nihilacci^^^j ^^pcr^ J^^^; -Oportct crgo , vt mulicr relupi^i|Jj^ ^^^t^t
X caput,ct liiper dorfiim fuum f i ^ ^iqhi .ius decliue ad inicriora,et crura <^^^.nh0^^l c^-^y^
contincant ca mulicrcs,autaccip , iatcrcfi fucrint.prasfcnteSjCt ii no ^ . aus ciusad c [ lcdu ] cura . li^l"^^^^j-,a{ •:
1 ^ggrcgct omncs digitOjS in Ipiiigitudjinc; prof e '■«fBei sg, 'g^^^^^i^^ff^-^iTnittatcosjn.os matricisA (iil^tfzt [h.;. ,f^.^^?ctiam cum co,quod:Cft] fupr^^ IJi» pra p^^^jEt Iquiratvbi oportct figcre vncinos q^i i: :^«5^foetus cxtralaatur, <Sc lo^a '^'[ clcuata ui;'].|i
^anturiueisvncini,i[Etiiaipproxjmatci,quqd inucmt.] [ laacrgojfuutloca in foetu,qui dc ? , "^"^4^^^^?^^ caput,oculi,<5c os, & i [ collum
I^K^' ^ paUtunv,5c fub mandibula ] & furcula,& lo l^Mk ' ? P^"^Pii^qna coais,6c fub hypochondriis. In \ , ' ^^^^^i»vcroA]uidcrccn4it;fupcrpcdcs,funtoaa, quasfunt fupra pcdincm, & cofta: mcdi^ , & inrcula.deindc tcncat inftrumcntum, quo cx- ^'anatur/petus cum manu dcxtia,(S' intromit tat manu iiniaram | fubvncino in eo,quod ] intcr digifos fuos, & iniigatur in " [ parti J locorurns qux diximus doncc pcrucniat
alius,vtfitattra<iio cvquahbsc< non dcclinct ad Partcm aliqu^^i^^ . Dcindc tcndatur , & nonijt ^^nho .cqnaiiy in dirccto tantum: imo in latc- .libusctiam, licutfitui ablationc dcntium. Et ;^Pprtct in .o[hor3 illa] vt molhficctur tcnfio, ^ cindcintiomittatur indcx inund,us, & digic ^ ^^'^^""'^ co,quod ca intcr matriccm , Sc S^ilr ^^^"''^'^'Jod rctinctur-Et p [ circundcnt digiti l»c3 j^^^^^ ^^'•cuitum.J Qaum crgo q [ 1'cquitur ] focr. V ^s,(ccundumquod oportct,tuncpcrmutctur io ^KiiuKs primusad Ipcum altiorcm ,,<5cjtafiat ^^mi vncinis uHjs doncc cgrcdiatur f(xrus tocui)! attracl?ipncj.q?/i cgrccjiatur manus anmrf.!^'^-^^ ' ^ "^" poilibilis rcditio cius pro ipfiiis coardationc.m , tunc oportct ut
P 3
faciljs,. Qipd ficoardctur apud vcntrcm , & ,,pca:iis,oportct,runc vtattjah^tur cum pannp, 1 A findJftMi- (c;cund^in?,qup4 narrauimus , dpncc ciaund^fur, qupdi.ntr? ipfum cft. Si vcro rchqua mcnibra autcraptur,& rcdcat caputict ; :f,ctmcatur,tunc i^trom/tt^^ur. maqus liniai^a, & quq:ratur ,(;um ca caput, ^ cxtrahatur cu di- ;gitis ,^(\ qs,n:.atricis,cJcindc in tron^ittatvir in cpMrfcinus ahu>, aut duo cx hlis , quibusattifa to hitiir foeru^,(Sc trahatur . Etfi os niatricis lam .coarclatumca proptprappacma vaiidum .ac- ; cidcn^ ci,tunc non opof^ct vMabprctur , iiivip oportettuncytadmi^iarctur cfFufio rctMm pinguium plurima,($c hunicaatio,, ^ fcij^o m tina. & adminiarcntur f cpithcm^ta ] ad apic ncndum qs matricis,& auferatur capu^, licL}t .diximus.In, illo autcm,quj,d,(;, tpefibus cgrcd;tiir(upcrIatus.ri poiribileca vt.?quctu^, tu^: adminiarcntur / [cpithemata ad apcrienduni
re^ty^.r^ ' ■' -X-'------ — * Lv^xinwiiidiaauapcricnpum
^cin>acuam,<5c inhgarur ccontra vpcinus 20 os marricis,quc ] diximus. Ithnon flicritil.
Part 344
y B.emplaftra .
z B. canones quos.
lud,incidarurinhinstotus interius. Et pcccfl^ ria capoa adminiarationc harum rcrum,ad miniaratio fpcci(:ru curatipiVis apoa,cmatpni :cahdorum,quai cucniuiuin ^.matricc jQuod iiaccidat fluxus fanguinis^cuxcturcu co>q.uod camcapitulo fuo,
3 B.AIia litera. otc njiairicis, ^
^ n'n\q't
l^iiiolua^ur fupcr ipiaui pannus , vt non lu ' attrahatur tanditi^ doncc quuin to- ^^*grcdirur,abfcindatur cxfparula, 6c ita fiat H^Huii <rgr^\iiunrur ambgc manusantc f [ adiu
• l^Lia,]<Sc non ca poitibilis cat ' ii^iUlcr tiatdc pcdibu^ ,quu luuur cos a.mbos rcliquumcorp
Bahes de hac rcplura ex Bipp. ude morb,mulkbrib.. & evJRap.2 2 coKt.rr.7. Habcs ctlarn llbcllum dc ex fcrtione mfinpum^imcrliippoiratis iiiros rmfitHnk' fcribitdehac re & FaulmM^0..i&' CdfuiHh,y,^ . . .*
'^9reimine,pr£gnmtUp0 ," . x:ap. .'15,
QVum abortitur mulicr foetum,oportct, vt fuffumigetur cu,bdcllio,(Sc aLhyabpo] a B. zufcra. & alharmcl,<Sc glurinralbotin,^: orieano,6c fi
arumrcduCtio 4,0 napi albo, &:.curratian
;uis (5c non ingroflc-
tur,quarerctincatur,(5c dolorem/aciat > ^ N N 0 T A r I O N E S.
A ttenuantibus fangimcm educerc ex utcro molltur , de qua re & Hlpp. i.de morb.mulkbrw .
J^cextraaionefecimdin^. Cap. 16.
1 Ngcnmm quide in cxtradione, qi^od admi- Aniltratur inea abfquc mcdicamine, cfl vt
. ,- .^.icjuumcorpus. f incidan
. , /^^^"g^u nibus.ft h caput inf.mtisca ma- |.uum,6cacciditcicoaraatip incxitu , 6c c^ ^ cap;te cius aqua congrcgata, tunc ppprrct ; ]J tjat/omitiarur intcr digrtos .phlcbotomus , ' ''it CUltcllus fpinoius-.aut cultcilus , quo inciuntur ha2morrhoidcs; nafi , .& pcrforctur •cii J^.caput,vtcrfundarur aqua,<5cdetumcfcat. Et iiarrarm- m ,--1 j- • /1
^f'.fu„uiur,,fiat Siautcm f<Wiiscftmagnica- ciunt dc ndc tc^l .n^'"' """^^^ |'t' s natma,tuc oportetvtfindaturcrancum, ter quarca riS^m^^^^^ f ^ apiatur c,um.tc„aUis , quibuscxtrahuntur lubryca fcc £ o ^ ''^!' '''^ tcnditur.Sc Qcn ..n-- o ; K ' 1 V ^ ... •^^'^**'- i*-<^unqina.Quumque apparct lecun-
aina,tunc tcndatur paulatim cum facilirarc.ct non ht in ea ].abor,vtnon abkindatur. Qiuim €rgo tmictur abfcisrio,armgaturillud, quod ' ^^^tutur manu ] cum coxa miilicris,coari- , - , ^^"^^^^.fcmpcrata, &cIaboicturin aernutatio
adunetur,]oportct nc. Quumque tardatur cafus iccundino; , nou tur ffurcula.iQLiu tcndas cam tcnfiotic aliq,ua:im6 aringe cam ad coxas ambas ligationedcfupcr,taIitcr,vt no afccndat.Et fi fucrit adhjcrens cum profundi tate matricis,tunciubtiltatiofirin feparatior m cius cum, motu Icui ad latcra, vt molliliccn tur ligamcnta.Etoportct,vtnon cadat in hoc
^ ----r-rrr' 'rr laboromnino . Etfifuerit rctentioeius pra.
> octi-anipofltio ciusadosmatnc^s pter.vchcmentiara oppilationis^ Sc conflri-
^[^^•'■^^^ QGa,& cxtrahau^ Et fi cgrcdiatur ca ^^•''^i^ ^^^^ardletur pc«ff is , tunq findantur cuni _ c \ ngenio Ioca,qu9 icquuntur furculam.,dp tij^i ^^^^^^i^iatur ad pfia v:acua, quarc cffunda- \.^^ fcat ^ '■^^^^ ' ' '^'^*^ peclore , (5c detume Ki\^^ l^^-^^U^.Si autein non.i [adunetur,]oportci '^«s. ■ ^ ^^'^^■•tfci.ndarur.^Scaufcratur' [furcula.jQuu autcrrur,obcdittunc," t C ^en r ^ ^ fUcrit infcrius vcntris apo 'f^ ■ • tcbi) foetus mortuus,aut viuus , opor-
''^«i?'^»'"^ •mn * ^^"^ «-^tiam, vt euacuctur ^ [ flcut narraui ^ tuo a^^^ eo,iquod cfl in concauitate eiu.s.Fx
HMl^'^' £ 'i^f^^quiegrcditurfupcrpedes, attraaio acUis , & tianipofltio cius ad. os matricis
a B. fiattenfiisi ut chorda.
b B.appreheadic Qianus .
c B.ad (!ilattn« dum ipfuio.
4^ S & fcetet.
aioiiis oris niatricis,ingcnictur « [ vt carminc tur:] aut cum digicis:aut cffufionc vngucntoiu calidorurn mollificantium fccundum propin quiorcm prxparationcm fitus mulicris, qux poilibjlfscd: in ea.dc fortaflccf^ iacerccius coucnicntiusad illud. Et quandoque adiuuatad iliud vndioncs, & cmplafhalcnificantiadcfo xis fubvmbilico &aichatim.Etquandoquc fuf ficit linimcntum digitorum oblktricis-, dcinde rcgatur rcgimcnto flcrnutationis,& fufFumigationum,6: tinanun.&corum^quaibibLUi tur^(Sc ingcnicturomni ingcnio . Ipiacnim in quolib t Ipatio putrcfit,&" ( lcnituri(Sc cadit,] & adiuuatccumdiurcticisfortibus.f tadmini fha ci tinadccocbonis vfncn : quoniam facit ipfam cadcrc.Et dc illis , quc ficiunt ipfim cadcrcclt vt infundatur in marrice vngucmu ba filicon . iplum n.putrcfacitcam.& cxtraliitipfa m . Et qu iH )i cg r cd i t u r , a d m i n i 1 hct u r olcu m
fccundina cum iftis rcbus,tunc non ex iioc:ipia cnim poft dics paucos rcluU ^ ' &currct,ficutcurritaquofitas iangaHii^' vero C augmcntum ] odoris cius ^^^^^ ' ^ a rcm capitis,& corrumpitftomachiim- oi-J^ ftiam tLit.Quarc^>[oportct utlohcit is,Jf^ oportct,utnonfitabbrcuiatio :idmn^^^^^^^ i tioncfuffumigationis cumrebus jn tibus ad illud . hiquit, & lam cxpcrtus uh ^^^^ ' hoc fuffumigationem naflurtii, & ^^, caru.Ei aUus locutus eft fccundum icrni^ _ qucmlcripfimus fccundum modum hi"^^^^^ tiam.'^ [ vidctur mihi J vt ponantut nic acutx,{icut ruta,& praflium , & ^^^^-^^'^'l^^it^ & olcumdc lilio, & olcum dc alcanna, ^^^^^ quatitatis,qiia humcfiat mcdicin? "^^^?' -^^ir gctur torum iUud i iialc nouo,& ^^^^ incaput cius,& fiat in co fbramcn P^^^^^^^^^^fur tromitrarur in foraminc canna, &P
■e B.Alialitcra cineui reccatis.
fam.Etquumcgrcditur,adminilhcturolcum tromitrarur in toraminc ^c^o rof& fimiUa.lidchi.squc adiuuat adiubrica fubco ignis.Quuq^unolcruorcbu H cn ,
noicruuic ^p. uc ipfiim, & ponc ipfum lupcr P' ""^h^f niu proximaipliim fcamno,lupcr quoa ^ licr,& ponccannamin ""^"''^'^^.'^^"^l^^sutno ri cum pannis plurimiscx partibus cgrcdiatur vapor , & dimittccam ^l^^' huncmodum duabus horis, doncc pcr tur fccundina.Qupd fi non UilUcitiU "^' ^.j^i bilitatur uappr in cxtrahcndo iplani, t ^^^^^.^
ronucaitvtiemplaflris,quc ^'^*^''^"'^^ j^uapo
g B.dilautar. Alia litcra . putrercit. b t ii.cnnx.
i B.altnirufea.
KB iiiuo]ata&
tionem cius,cfl:, vt in potu dcrur aqua f [ rolarum rcccntiu]pulucrizatadciupcralthca: aut dcturin poturaut fupponatur aliquid dcflcrcore accipitris,&adminiflrctur dcfupcr,c|^ dicluni efl dc mcdicinis tacicntibus abortiri fa^tum, & pcflariis, & fuffumigationibus . Et de fuffumigationibus bonis , cft cllcborus albus facla fuffumigationc cnm co, & flcrcus co
lumbinum ctiam facta fufliimii]!,ationc cu eo , conucmt vti empiauns^^uv ^^^' y a ^apa &ariflolochiafaclafuffumigationcEtdcanti *° tum. Adminiflrarr> nanqiieco|un f .^^^jis, quis fucrunr,qui prxccpcrunt obflctrici , vt in ratione cfl fortior. & pcnctramuoi uohicrct manum fuam in panno, & inrromittcrct cam & acciperct fccundinam: fcd hxc cu ra cft doloro fa:nam quum no cgrcditur fccun dina,tunc ipfa''^icarminatur,]& cgrcditur pofl: dics.Vcrufitamcn paricnti ''t [ ] accidit difpofitio malignaproptcr uapores ma los afccndcntescx fccundina ad ccrcbrur», & cor &flomachum: oportct crgo vtfiiccurratur ad nocumcntacarum cumfuffumigationi busaromaticis,& potu ' [ ahneifus,] & diamu fchi.5:t adminiflrcntur cpithcmatafupcr cor, & ftomachum,& mcdicina^ aromati cc facicn tcs corui . ft quiuam antiquorum locutus eft de extractione fccundiniTfcrmoncm,que cgo fuadiclioncnarro.Inquit Ludus , fi rcmanct fccundina in matricc poft cxitum foctus, tunc fros matricis eit aptu,& fccundina cft k [fufpc
fa,qux] iam collcaaeft,& fadacftfimilisfphe noracoirus,uc caucaiui intci' "-r^
rxinlatercmarricis,tunccxitusciuscft tacilis. 5° quam diximus , & cunidiucrlita ^^^^, vf '^ Et oportct vt calcflat manus finiftra,& inunga fpcrmatis cicdiones, &,fcparati ^^^j^i c L -I ....^r.,.,,-iMr,, .5.^,,^ -itatc,& pi'a:cipuc,utcleuctur mit^! „ niiP''
VtfccundJipYOcidanty ait Hipp-S . r^^^dii ( appofno nares compnme & os . Dt extrahen fcYibit eti.m 'Pauluslib. 6.& ^ftin^ l^^- ^ '
• . CAp'
De pyohibmonc mprx^nationis.
MEdico quandoquc ncccfl ariun -^^^^^1: liibcrc imprcgnationcm m pai.^^^ ^^^^trf quam timctur dc partu,& in ca m c cccftxgritudo:& in ca,in cuius "'^^^- j^.rc rci' litas.Grauita^nanqucfaitusfacitpoii aiti^l'
furam inuclica _ vrina,& non potc
i,quarcinuoluntaric<^c^^j^Nrj otcft retincri v^^q^^^^^g^cipi^^^^
t^.Etdcrcgimincinhoceft, ut P[.^gndtiti^' hora coitus,ut caucatur fornia d^if
tur,& intromittatur ad profundum,& quaj- 1 3 proianJo. j.^^ cumcadoucc inucuiat fccundinam cum l [ coUo ] matricis anncxam, oportetut trahatur non fccundum rcclitudincm, m [ quonia ] timcmusindeconuerfioncm matricis ncquc attradionc vchcmcnti , imo oportct in primis utpermutctur cuni facilu^atcad latcra dcxtra & fmiftra -- dcindcaddatur in quanritate attra
mB.-Mia liicra. vxQ.
picmcntocoitus,& faliat ad V^^^^^^^ci^^^ iP^^ ad.vii.&.ix.faltus:fortaftccnim cgrc ^^^^^^o
.Inccffus autcm paruus,& ctquan^^'' [uicfccrc facitfpcrma forraiic ■ ^.■^^^^K^^lf quc adiuuatad lubricitatem ^P*^^'^^jcrai'^ ' |,^| "^'^'^VftiP^^^^
ma, raq
nutct.Et de iHis,qu2eoportct conl utfupponatur antc coitumAP^
& hnutra-- dcmcicauaatur lu^uduiuace attra uiiuppuuaiui diu». ^^ili***.,— . ^ a:ionis:ipfacnimattrahiturtunc, & fcparatur tran , & ungatur cum " ^i^ufa ' f^.
fnj^i-ir 3/'Inn'«- Wtrr rnm olrn h.Tlfami « OC ^ .„r\.^'
cx adh^rentibus.i-t h os matricis tueritadunatim-\,adminiftra fpccies curationis,quasdixi ti bi,& ii non faci ii: uirtus dcbiUs,aclminiflra res mouentcs ftcrnutationcm,& fuffumigationcg cum fpeciebus in uafc.Et fi apcrirur os. matri- ^isjtimc lu intromittc manum, & cxtraliccani fccUndum ^uod dixiams. Et fi noa cgrcditur
iitcr cum olco balfami , & j^ati,^ ^
fupponaturantc & poft pulp^ S;^.auli^ ,oi mcnt.Et fuppofitioctiafumuiitatis ^^pU^A^ J>;J.^ minis ciu3,apu d mudificationcm.^ ^ ^,oy .^ y^. tum,& poit ipfum cft in h^c/ornS^ergif^^ ^^'^ quado ponitur in Kitran ^ L*^^-^ v^,arli^% /[calamcntho.JEtfuppofitio iom^ f^^
Fen 2U
IJoft mttndificatioftem . propric quando cu !Utt«j|. ^^cfuntrubmcrfainaqua tblioruni algarab. ' iit fimilitcr pulpa coloquintiiidic.Et d [aliieguc 'crcen,] (Sc fconx fcrri,& caulium, 6c lcammo ^^^A fcmiais cauiis partcs a^qualcs aggrcgcn '^rcum ititran,<Scaipponantur,Et fuppohcio Fpcrispoltcoitumproliibct conceptioncm , ^-furailitcr fuppofitio ftcrcoriscicpliantis fo- «,autcum fuffumigationc cueo in iiorisprce^ ^lftis. Et dccbibitis crt,ut in potu dcntur aqu? Jfocdarungi unc.iij.proliibetcnim impr^gna-
A ISI N O r AT 1 O l^E S,
' ^luufcrlhk de hcic re ^etimlih. i6. h^bcs&e^ 'i.de morbis mulichribi^s ,
'^emolA, Cap. i8.
QVandoquc accidunt mulicri difpofitio* ncsfimilcsdifpofirionibuspraignantm, «X tctentionc mcnllruorum .5c altcrationc co- A0ns,5c cafuappctitus ,<Sc adunationc onsma- ^J^^cis.Etquandoquccacum hoc duritics qu^ . Etquandoquccl
quandoquccil in caaliquid duruici matricc tota.Etaccidit inflatioambaru ma- ^'^larum,6c rcplctiocarum. Etquandoquc ac ^^ditcarumapoitcmatio.Et fcntitin uctrcluo H ^iQtUm,qui eft iicut morus cmbryonis, 6c nu 50 ^ensc^. ij^Nmj. giHtudincm corporis, & qux cll ficut quanti-
J3s embryonis.quod * [mouctur pcr comprcf- l^e am .
"oncm] ticxtra 6c finiftra.Etquandoquc rcma fic annis quattuor^aut quinquc.Et quando ^ ^^ic protcnditur ufquc ad hncm uita; , <5c non %"^'^<J4 ^^^T^ curationcm.i tquanaoqucacciditcifi p ^y^^iopifis,ac iniiatio ucntrii: '> [ lcd quc tc S^'^^on duriticm non clamat uocc ] tympani. Et ^«fto. ^uandoquc accidit dolor pariedi,^: angulha,
pus 1 [ formatum] in matricc,5c mnltotics acci dit cxm.olaillud:, quod acciditex apoftcmatc matricis,^' [ <5c J cx accidentibus coIicx,proptcr co(kidioncm*[ab orbo:] quarcacciditdolor uchcmcns,Iicct multoticshabcns molam patia tur g [ex apoftcmatc] coIicx.Sc [ in colica qui idem ucntofa iuuamcntum fit cum daQylis in xlis,(Sc cum co,quod vocat aftl^im J 5c Iniiilibus. ipfacnim refoluunt ipfumdolorcni , & cum lohoccxtrahunt molam.
^ T^N OT^riOT^ES.
MoU caufts pulchre Hipp.lih. defiailihm in hxcuer ha . (JMokponh conceptus caufa hxc cfi . Quum multi rnenfes modicum & morhofum fcmcu com cpennt 7 neque fftus reBm fity& - uenter plcnus eHy& ucUit pr<£gnmtk nihil autem in uentre mouctur, neque lac in mamniisgcnc ratur.mammx, autcm turgida funt. Jdrm & in 1 . de mor, %o muliehrib.aJierit.DiJicrit eadem deren^-^riH.^. de gcnerat.animdL& ihidcrn Auerrocs.it emque .^^ctim lih, 1 6. & Paulm lih. ? . y^git & Cjal. i -^Mc ufupart. Scd hic con troucrfm eji.Ait Auiccnna^ ijs uerhis. £t faititin uentre fuo &c.fcntiri uhi mola adfit,in ucntrcmotmiem.At H<p pocrates locis antea litatis nihil ait in uentre moueriyquod & ^ctius affirmat.Euidens profcBo cotrouerfia h£c cfl. Fortaffeautem Hlppocr.ites motum moUiiUclligit pcr fep 4hfque matris motu . Auu ennets ucro dc motu loquitur p qui ad totiiis corporis motionern fcqunur, quiper acf.h'
d B adunatutn.
c B.
f B. Cvtp orbJS ,
g B.aliquidn dolore . h }i. quidoque ficiuuamentuin in colica molatica cu rleduario de dadiylis , & eleftuariodi ^oaKeiiarao.
Cjp. 7. Cap 80. ca.tf Cap 7.
Cap, 1 9.
REgimcn in ca cft paucitas motu$,& dimifnocxcrciti),5c rciupina;io in dormicndo cumclcuationcinfcriorum,(Sc prohibitioa [in «B. nuteriettt. fcriorumj alatcrc infcriorc, ctfi indigct phlcbotomia,^: cuacuatione,etuomitu,fiar.ct in re Hquis curationibus iiar curatio apoftcmatum
^ cum hocnon paritiimo quandoqucelt cau» 40 ^ [grauatiuorum] et cum molIificatiuis.L cmia in co tcnfio , <5c infiatio in ucnis mcniu u^B , plaftris,ct : <l^iarc nondcponitaliquid.Et quandoque dcponit fruftum carnis,cuius cft forma qucdam, ^^ius fpccicsnon comprchenduntur. Etquan Jloquccft illud,quod cgrcditur tantum ucnto- "f^^s.Etquandoquc funt fupcrftuitatcs aggrcga ^*^«£> quarc cgrcdiuntur cum -fanguinc plun- ^^^f^.xco^quiminetur.&niolacxomnib.iftis ^lt duiifio fccunda, 6c cftcadcmnominata mo ^^>ccalia abilla n5dicitur mola & nominatur 5^ Pc»^ficenaduccm.6c caula in gencrationchuius imfticarnisyfccundum qu6dcxiftimatur,funt ^cs^quarum una eft multitudo matericru Ji^ularun^ ad ea cum uchementia caliditatis:(5c ^^cunda cft coitus,i n quo matrix comprchedit pi^m muiicris,5c extcndit eam cu nutrimcno>oc proptcrdefcaum uirturis mafculinitais, non concipit.Sc dc lignis dcccrncntibus in jcr molam harum fpccicrum, <5c intcr priKgna ^^oncm ucram,cft, quod rcs illa non mouctur in hora quadam,deinde poft illud no mouctur 5c cft duritics ucntris cum ea uchcmcn- ^c>rduriticucntrispregnantiscumconccptia •V \c ^"^^'^'^ ^'"nt mulicns manus , & pedcs mol ^sualde cum'^ [minorationc. ] (Scfigna dilccr ^cntia intcr fpccics alias, dc ucrani molam, cft ^xutimatio (^uod cft cmbry on, ct fcatitiu' cor-
}> s.duroruin.
plaftris,ct uaporationib. ct cmbrochis, ct tinis, ct ex eis , qux abortiuntur,ct abortum fticiunt poftillud, quandoquecnim rcfoluunt matcriam tacicntcm molam , ct quod ci fimile cft , quandoquccijciuntcam. ct multotics lu|]icit in ca labor dandi in potu logodion,ct dandi ia potu oleu m alkckcngi,cft enim vchemctis iuua mcnti in hoc,
^ N N O r A r I O N E S.
■ SimolamuyntantumcfirmsfruHHm efl , noncuran dt Hipp.lih.de Herilib.fed intcrire £gnim,feruari autem , fi plura fuerinty& moderatus fanguis erumpat. 'Tro curatione uide Hippocratem iocis in fuperiorihus addutiis.Vh «p.^y .«ap.f de & Paulum lih. i.&^etium lih. 1 6,
1>e figurisnaturaUbmf & nonnaturalihm partm, Cap. »0-
Flgura naturalis partus cft , vt cgrcdiatur fupcr caput fuum , fccundum reditudincntx oris matricis abfquc mclinatione , maniU cius cxtcnfis fupcr coxas: ctqu.-e cftprajtcr illam eft non naturalis,red quc ci propinquior cft,clt vt cgrediatur fupcr pcdcs fuos: ct cgrcdianiur mt nus cius cxtcnfe fuper coxas.Qupd fi caputdc^
st B.praptetil iud quod'
b B matricis iii tcrficieBtia.
clinat a rc^bituclinc, aiit i-cmoucntiir manus a coxiSjCtegrcdiunturpedcsjCt retinctur manus tunc cftmala. Etforma; cxitns mali quandoquc intcrficiunt foetum,& matrcm.Et quando quc cuadit cx cis matcr , & moritur fctus proptcr illud.quod adiicnitci dc laborc. & f [
3 accidit ci apoftcmatio cxtcrius quum prolongatur,6c non fcdatur in trib.dicbus.Et quadoquc pcrducit ad apoftcmata lida] 6c cuadit fctus,& moritur matcr. Et q doquc pr^focatiar in huiufmodi pucr,& mor tur prxfocatus.
^ NN O T AT I O ^ES.
Htthes de hac re cx Hippocrate i.de morb. mulichnb. & liiello de natura pueri . Sed uidc & ^^ctium lib. 1 6. Cap.ri,G«.T^. ^niulatur prxjcrtim 'Paulum lib. ,. hoc ^ tribusjcquen tibus capitibus.
Fada vero caufa matricfs cil vt matrix i ua,in quacoangullaturS- [inccniis:] ^"5 i,ryja "'"^joiuca valdcin quanon lit lubricitas: aut lit i penj»^.,,,» conftrida] ualdcin crearionc, ^iutproptei folidationcm ab vlccribus,& rcliquis Ipcci^. conftridionis. Aut fitin caaliqua a:gnti| ■ mak dix:
malarum>ficutphlcgmon,aut viccrarniit nV,^ t dix: authxmorrhoKlcsin matricc. Aur • [ ca claufu]a,quarc fcinum fuit fipiiacaborc n_ [ua- lo ciSjfciHioncnon complcra,c]ua;ccft ciu^ r . lori fitio ficutdifpofitio condriclicnis, 'T l ^
ifpofit ] matricis in crcationc
ptcr fccundinamc(l,vt icciindina non ^^^^ patur proptcr grofTitudincm luam,q"^^^^^^ rcpcriat fctuscualioncm : ^'■'t i ^-^^^P^^^iLini^ vclocitcr.^&cgrcdianrur hiimiditatcspi .^^, antccompicmcntum fartus, q^^^'V^^,i.;naiv i/S niat^ [ cuafioncm. ] Fada vcrocaula vic _^J(J,^^ tiumcft ut fit in > clica apollcma, aut ^^^^^ jn rum aliud cx i [ fixionc ] vrinx,& aiijs: air^^ intclUno fxxiiccaplurima , cfut 'H'^^jJ^!^|^f^.s,aaf <^^^
De dijjicultate partns.
Dlfficultas partus, autfitcaufa prxgnantis : aut caufa frrus, aut caufa matricis, aut fc cundinc-E: autcaufa uicinantium, & communi cantium, autcaufa horac partus, autcaulaobftctricis, aut proprcr caulhs primitiuas. Facla vcr6caufapra:gnantis,cfl: ur lit [ flrida, aut J dcbilis , pafla a;gritudincs, aut famcm:aut llt ti-
colica altcruis ^cucris, aut ha:niorrnu.-— ^r^y ■rhagadiai ani, & iicur fi iint ilia ^^^"^^^''Vfif ^V!! •lia.Faa:a aurcm cau(a hornE partus, ^''^^^ot' iS^V' tus uclox [ in adminiflrarionc P*'^^^"'''' jibct /V dinarionc in co , & non dcpaftus clt ^^^^^^j^ ii- c^/^
lud, fcd pcriciicr juit, quarc i^cci^iif 4"^^- .ji
graucdmc ici fiipcric, ficurlcpc
cilis fadus c(l partus , co non cxi
mida: aut n5 confucta impra'gnationi,autpar & fi fucrit fortis lccundum quod opoi
tuijimotunccft primum quum parit,quarcc(t timorcius maior. Etdolor ipfius vclicmctior, autcllanus dcbilis: autcfl-plurima; adipis ; aut cftvchcmcntis pingucdinis habcntis hriclum h n.almazencu b [ almc7cn,cuius mczcz ] non dilatatur,<Sc no iusmayem. c f jj^^^m^t^^j^. nicmbrum vchcmcntis frigoris fujcr coniprer- comprcUiouc laccrtorum vcntris.ucl J ch pariionc & cxpref ux tolctantiiE iu dolorc,& cll: vchcmcntis pcr iiciic uchcmen n-iutarionis,5c inquictudinis,quarc pcrducitil
•dcbilisfccuudum quod oportct j ^.fcliaf lt\^<f^. proptcr caiUas primitiuascll:, licnt n uj,.o- a1'» frigus, quarefortis ^^it conftritlio nu^^^^^.iii vfi»
rumparius: &: proptcr ilUui ^'^"'l^^^P^^isVcpt^ ^^/ rcgionibus fcprcntrionaiibus,ct in i-ibus 'triorialibusA ht in rcgionibus,^: ^^/^^^.,.jucif 'PjV/
xem «i^ ivamcc cuin ijceiiis ue
d C.dcrctnciir.
.cgionibus,c^tcnip^^.^^i,i frigidis, dilhcilior . Etquandoqut f huiuhnodidifficultas ad S^fis^^^^ iii^y!
ventris,& inflationcm]miracli
lud ad caulam aliam, & cft altcratio iigurx in- xalor , quarc fortis fiat mollilicati fantjs ab co,quod conuenit . Fadta autcm caula autaducniat ci triftiiia ta;tui,autcft proptcr gcnus cius,fa;minacnim pcn i t us cft d i fti ci 1 i o r i s p a r t us,qu a m m a fc ul u s: autcii proprcr magnitudincm cius,autmagni tudincmcapiris , autgrollitudincm corporis cius,autproptcr multam cius paruitatcm,autlc uitatcm,quarcnond [ fubmcrgitur] cumfortitudinc, aut proptcr aitcrationcm crcaturx ab sequalitate facilis lubricitatis: iicut li lit licut il-
k qui habct duo capita : aut qucm comprimit 50 uo, & inlpjflatiuo ad
plurimum utcns aromaticis , <5c ^^}?^^ ^ttraaromatum , & fiatmatrix cius aftidu^ ^^^^.^ ^jy^^ dionis ad fupcriora: quaproptcr no^^ .^^^,^5 tct apud difhculratcm pattu.s,<!^ calu» ^^^, ■ • ■ " ' - .-^•rcnttt^"'^-'^.^ j(
ccftitatis in rcdu^tionc virtutis,
& multotics pcrducit dilficultas p^^^^^^^ fis pra:didis.6c cx ^
doqucpcrducir ad incil:
numcratio cmbryonum, fortaftccnim in vcntrc uno Ibntquinque , imo quandoquc cft numcrariomaior iUa,quiparui funt, tScdiuerfi. & quandoquccftnumcratio plurima ualdcin cyili vna. Etquandoquc cft difticultas, proptcrca, quoa cft mortuus,quarc non titci adiutoriumproptcr motumcius:autcftdcbilis, «Sc fit paruum admtoriumproptcr motumcius. It quandoque fit difticulras proptcrca quod figu-
raciuscxituscftno naturalis, ficutfi cgrcditur fupcrfluit infpiflatio . Ibpcr pcdcs fuos,autfupcr latus luum, & manus cius c [ fint plicata; J fupcr coxas&gcnua cius,&: iftudhr proptcr corruptioncm motus pedcs dcciioe. ciV!bryonis,aut proptcr muititudincm inquie vc;fus f,!cicm, tudinis ^ [paticntis. j Etcxcis.qua: fccuritatcni per gtnuj, lacjuntcius, cft ut fintinqui;iudu partus,o<: do Muinvi. lor dcciiuis ad infcrioraA' iit anhciitus bonus.
vtortaciataromatica ° [ lupcr ^'^jf (^^^^[^c^^
Part 345
dhoc,utiiK.J ;;^,aip^^
in pcdorc,6c pulmonc, quarcpctdn*--'* ,:,n^ ^.j
tum ianguinisA' tuilim, &: ^^'^^^^'^^^^^''run^ A </ hoiKmncr"||^^^uoJ'''^-
e B. autfgrcd'6 curuatus ita i;.'
laccrtoru m proptcr uchcmcntiam ^Jnipl^'' "^^^^^ acciditdctcnftonccum paucitatc . x^ln- W plcmcnii,] proptcr dcfcchim lcnJtat ^^^^,^,1 ^^,cj bricitatis,quarcpcrducitad ip^^^^''\''rii»^^^'^,n Pff X doquc pcrucnit rcs in quibuldam ^ jan^i^ Qai% M vt hndatur mirach ucntns,^: iU»^ '''' ^oiyj
3cfi^!is. C.ip'
^ [C Vnt; ut lcntiat dolorcm
poft iplum inantcrioribus:n'-.jccUi'-
nat adpccl:incm,facilisfitpaitus? adpoftcriora,difticilis.j
^e regmune tius, * [ ([ukm Uduntparm accidentia.] Cap. 2j.
QVnm pr^gnansappropinquatpartLiijtic* ccflariumcft tunc,vtalliduct balncatio ^^ni,6c tinam:& mclius clbvt fiat cxtra balncfi, non dcbilitctur,quarc mollificctur. Aut ad- ^iniftrcturmundio pccT:inis,& dorfi,& ^ [co- ^arum] cumcis , que lunt licut oleum ancthi-
*De regwiinc eius,in qUafit difflciris partks , abfqiie femita medii inarum . Cap, z 4 .
Vando dilficili-; fitpartus , tunc fac cam odorarc odorcs dclcdabilcs cum quantitateparua. r X fi uirrus fucrit dcbiiis ' t [ J a t B.ft, da ci in potuaquam carnis , & cibacam cibisbonis, pauc<;quantitatis, ficut lunt Torbiliaoua,<Sc (imilia. Et daciin pctu cados uuii
|ium,(Sc chamcmillinum,<Sc dc Kciri, & aha ab 10 odorifcfi,aromatiGi,dcindc fac cam fcdcrc, 6c
j^lis.Et afiiductfuppofitionemaromaticoru , ^cffundantur in ^ [matcriafuaccrataria] fub- ['lia,5c olca mollificantia, & muciilagincs mol iiftcantcs, d -|- [ ] ficut adcps galli-
J^sJ^Scanferis impinguata;,tcpida,non frigida , ied fit ad caliditatcm propinquior : <Sc propric ^uum ctt ficcitas vulu9,6c corporis totius cum VUlua. Etoportet,vt in potu dctur proptcr dif ficultatcm partus, mcnic uno omni dic in iciu
tcmpera fcrfioncmcius,ii cit hycms,acccndc igncmplurimum, jc ficil oiftas^cucntacam , 6c faccam fcdcrc ufquc ad iiypochondriain aqua tepidaad calidirarcmaUquantulam dccliui:6c proprie^ [conca,] inquadccoiti iunt. M.x.calamenthi.Et fupponccollyrium cx cis,quc funt ficut myrrha,& inungc pcdincm cius,6c mcmbrapartus cius,6c dorfum ipfius cum ccrato,(Sc adipctcpidis:5c proprie ii fucrir caufa frigus
b B.in cueam».
^io mucillagincs, (icut mucillagocydonioru 20 etfimilircr mucillaginibus, ct lubrificantibus.
<^um mucillagine feminis lini . Et fimilitcr de- ^^^t ci in potu in diebus doloris partus, aqua t(j ^pgrxci. Et fitcibus cius cx olcribus lenificati ^is,<Sc alesftdabcgi,&caro pinguis, &galia pin- Suis,6c interdicantur ci ftyptica. Et oportct uc iufFumiget vuluam fuam cum murcho,<Sc aro- *^^aticis. Qjumquc prxfcns elt partus , (Sc incipiunt accidcntiaeius,comcdat rcm paucc qua ^itatis,6cmuUi nutrimcnti,(Sc bibat dcfupcrvi
^uui odorifcrum . Dcindc oportct ut lcdcat 30 cius iam aperitur,ct quod humiditates iar» in
Et quandoque cit tibi ncccirarium , vtclydcrizcs cumcis vuluameius,itautpra:cipias utponatur fub anchiscuis, 6c fit ipfa rcfupinafuper puluinar , cSc clcucntur pcdcs,6c ^ [apcriantur ] cox.c ciu » quantum poliibilc clt , 6c clfundc in cam lubrihcantia,ctaUafimilia , cum inicdtioneultimaiii canna,cuius longitudo fit longitu do matricis,ct plus. Et dimitfc eam unahora vlqucquo tcltcntur mulicrcs,qu6a os matricis
c B. diUceaticx'.
wiulicr hora vna, 6c tcndat pcdcs fuos , dcindc 'ciupinctur fupcr dorfum luum hora una , poijca furgat (ubito,5c afccndat gradus,6c A<:'i^QV\. ^at,6c clamct. Quum crgo apcritur os matricis Pai'um,6cincipit augmcntari,6c apcriri,tunc ^portctjUte [fuffumigctur ] quantampofubile |^lt>6c propde quum lcindirur iiphac, 6c ' [ la- ^tct fici] 6c apcriat os iuum,quantum potclt, ^ intromittat acrcm plurimum attrahcndo
^pium iiaribus quanto plus potcit ,hoc cnim 40 etfupei cxtrahit foetum,6c fccundinam . Et mcUus fu- P^'r quod fedctur apud partum clt fcamnum , pouto puluinari polt ipfam, 6c iftud fiat poft a- P^ttionem oris matricis. Quod fi mulicr fuc- ^it pinguii;,iaccat fupcr ventrcm fuum , 6c po- ^^tcaputfuum fupcr tcrram, 6c inrromirtat genua fua fub ventre fuo, ut S [ comprimatur ] ^s matricis cum uuluacius: dcinde inungat ^'uluam fuam cum lenificantibus predictis
cipiunt currcre, tunccrgo taccam ftcrnutarc,d t [ ] fac cam fcdcrc fupcr
fcamnum,ct praicipc ut cxprimat infcriora ve tris fui,ct pra:cipe ci,ut cxprimat (c,ct comprimatiUacius^ipla cnim parict. Etfortaflc quan doqucindigcbis vtapcriasvuluamcius cumin ftrumcnto,'-- [quo naues cxtrahuntur ut apcifas osjmatricis cius ctapcriatur.ct oportct ur cxpe riantu
r fuper eam figur^ iaccndi fupcr ucntre :r * [faciem extclis maaib.] et rcfupine,ct alie. ct confidera,qua; illaru facitappropinqua recaput infantis uulux ,etalicuiatpartum , ec cauc ne dimittas obftetricem laborarc in rcccptione, ctin^[ dimifiionc uuluxcius cum lu brificatiuis.] quod fi hoc rcgimen non excufat,adiuucriscum medicinis,et fuftumigationibus. Qmuiique das in potu h f [
J cx mcdicinis alleuiantibuspartum.
d r B. & dcaa eam.
e B. «J hacrena ajipareac . f B. genua.
iie lubricaiiciu tQuulaacneius.
h t B. ia manct
— lurtin <^uiii ituiiicaiin^Ltc j^tv^i-ivii^ . cx piiulis, ct alijs, ct non parit, oportctvt Ibr- ^toportetutdilatetur, 6c aperiatur cum di- 50 beat in hora mcridiei de iurcfafcolorum,ctcigitis. Qiujm ergo facit illud,6c coarctatur uen eius , parit uclocitcr partu quadrupcdum . VS^quc apparet fecundina, fcitur quod foc- ^^isappropinquat. Etfi nonfcinditur proptcr gtoftitudineni fuam.oportct tunc ut fcindatur ^^^guibus, autinftrumcnto h [ nominato linpa] aflumpto inter duos di^itos cum facilita-
- -nueniat foctum,6c l^datcum,doncc icin J^^^^t.6c curret humiditas 6c iubricet f^tus . Q(J ^ifuadm
iniftras fciilionem fccundin? , 6c f<^-
uon cft I [completus,mciu uatur fecundum ^j^^idcntiapartuscuadcndi,]6cprol6gatur fpa- J^m, 6c exficcatur vulua , fequcre iUud cftuncndo lubrificantia,ceratariafubtiUa6c mucil ^^gmcsin vulua,5c adipesliquefaaos, 6c albu- /jen oui,at uitcUuni ciug; ^ [ cft cnim regmicn
ccris cum oleo fifaminordcindc quum 1 [ lccurus tueris, ] pra:cipe ei ut (upponat aliquod de luppofitorijs,qua5 dicemus,ct dormiat luper ipUim,poftca,quum manc fucrit fadum, iuftu migacam cum aliqua fuffumigatioiium , quas dicemus,deindeitcradarejnpotu mcdiciaam. Siautcm nonconfcrt, admmiftracpithcmata dorfo,ct umbilico cum aqua rutx.confcda cd farinaalfccilcm,cr quumtortior fitdolor , ec propriepropter ffigus , ponarur in vuluaoleii calcfadtum, [quod diccturinantidotario . ] ct antiqui quidcm primi dixcrunt ui cxtrahendo f^tumingeniumin capitulo motuia eius,i t [ ] nos rc-
lationem dimifimuspropter paruitatcm fiduciae in ipib.
i B. ueiper fir.
K B.
regmine eim , eum «emim pedes e^ediuntur antecaput, Cap. 25.
De re^imme* [naufea] etut^
OPortct iitfubtiliatio fit ut rcducantur pcdcs, & conucrtantur cum rubtiliationc ; ira ut aequccur lcdcns, 6c clcucntur crura cius •« t[ ' ] tionccdclccn-
dat ca}>urcius,quod fi nihil dc hoccltpollibile,hgcrui*geiii{tjNCu viua liiica,^^: cxtrahatur, & hnon citpoflibilcurriat lincincifionc , fiat illud fccundum modum, qui diccus cli in gcni to moituo.
ASpcrgatu r aqua Oipcr faciem eius , fi non timctur rcucrfio partus,<Sc uiuincetur tuscius cum aromaticis , & fac ^^^^^ ^"'Jicii aquamcarnis cum uino,^fpccitbusconci
X)e medkmis fkciletn efficientibus partum.
OMncs mcdicina!,quxeducuntuermes, alcaridcs , cxtrahunt f^^tum. Et qu^f'^ j]^> potufumit muHcrdccoriicibus - [ ^^"^ ^ («. < \x ] iiij.aurc. parit fiatim . ht lumcrc m fam,& callorcum cll bonum & »l""^"*""^jcie, mcrcin potu cinnamomum c(l bonum " ipfijmcnimaccidcntiapariusallcuiat,& P JEtitcrumdccodio foiiorum altiicxroma cum aqua,& mcilc, d\ cx cis,qii? allcuiant f
Multis de cflyfis partus rcddi diffu ilis potrftyprffcrt:m Uero oh figura dijjcrcfitias , /e( mcikm ^jutu uiansjora^
frocedat.tjUHin cnim n^ituyalit tim exitUA in ipjurn fu ta t-u ni aqua,oc mcuc, cit cx tJ:>,s^' V nartuS
putyqumdoqHcin pvdtsucl arnios uelalte)i4m,<iuidoque tum ualdc, quoniam allcuiataccidcnnafj^^.^^
mbraclju.qumdoquc Aitcr protcdiint. Dchi^ er curan- '"^ .^-^.-m,.,, >i, ^,-,,,1 1 vniiPrcci , a
di in ipfis ratione plura Hipp. • . dc 7norh. mulicbribus & lib.de f(rti'um cxfcUione . Scd cr 'J\iulus lilJ* 6. ^ jietttuUb.iO,
<5c partum. <& itcrumnquaf.L'nugrcci, partumualdc. Etitcrum nicdicamcn ijf ^ ^ UusucncrisA^Sr
ultimumc(l,ut fumatur capj
fpe regimine eiu4,cum fftu^ cgreditur fupcr latut fuum, Cup, 2'\
mcdicorum mc nupcr p *^[mihi cinnamcm
EStproximum illi utcqucturcumclcuatio- x caficbo ncad lupcriora.dcmdccumlcfliouc, & » [lcnificationcj cum tacilitatc.
foluaturcontrituscum ^ [ lyiuporoi.J .^.^^^. quantulo olci. & fumatur in poiu : pukgium , Pilulv* bonc,qux lunt cjuc^ri-i
>rum mc nupcr pi;vccdtntium, ?^ Lc ^ f,r^, aftiihucrunt, quidampoitrcmi.l^^ l »cmi,6c d [ lauin? J aniborinu i^^/ )onxdrach. vij.^- [cinnamij & my' ^ J^^,
pam facjat ict6 fionem •
"Pe regimine cius , ^uaparit apoHcmate in matrice eius exijiente, C.ip. 27.
ADminiflrcntnr fiipcrcamccrataria, & olea, dcindcadm;na'haci illa,cjua:icripfi tibi dcbcrc ficriin pingui dciormapartus ^ »U;s. ^
tZ>f regtmine eius, cuius partus fit difficilis caufama* gnitudinis fstus. Cap. 2».
OPortetuta[ inucniat obftctrix pojlibilita tcmj huiufmodi faetus,quarcl'ubtiiictur jn cxtraclione cius paulati m: tunc fi ualct lilud in co,bcne cft;& fi non, ligctcum cum mar^u
& ariaol.rorunA coiti amari,ommnni a ^^^^ t v.fioracis, ct opijamborum fchi ^ [ dcfallo J drach.i.quartam-liantcx ^jj^c.
lul^, ci dcntur in potu aurc ii). ni
antiqui. Etquod magis diligcndumeu, ^.^ jiiinorciur opium,&: lulficnr dccisdiau lui^ bonc.Rccipc ^ [ faumc ] «^^■^^■^^•^'•\;Li,ct xumharmcldrach iiij ctaifa:,ct ''^'^^"^^^•spilurubcx,omnium ana clrach.iij.nantcxc r ^ , J(,-,ct bibantur cx cis drach. iij. cum dcco^ ^ ^ prouocantcmeftrua,ficutcltdcco(ttio t ^3 _
ui na] ct pulcgio,ct r ubca,ct cum ^^^^^^'fc. ^'^ K*' fcolorum ruoeorum, ^ [ctj cum ^^]^^^ lul? bonvX.Rccipe k [ fauinx] drach ^J^^,. moniaci,rubca;,omnium ana drach-s. fis vna.ftitcrum ariftolochiajlon.pip^ -i^ji^, rhx,omnium ccqualcs partcs.fiantcxe y^^^^ ctfit dolis drach.iij.omni diccumunc-^;^ p^f.
nc panni,& trahateum b [ lubrilitcr ualdccirm 50 lupinorum,funtcnim abortum ^^^^^■^^^-^lc^i^ -..:u../.4 — ^..^ ,/r:... ■ tum allcuianrcs,mundific.intcs m_atr^^
quibuidam atrractionibus,] QuodfiiiUid non confcrt,ad minifi rcnrur forcipcs, & cxtrahatur cumeis.Si ucr6,non confcrt illud ,cxtrahatur cum incifionc,(ccundurn quod facilc fit, 6c rcgaturrcgiminc foetus mortui.
pf regimine eiusycuius partus fit difpMi^ caufa mortis /4 tusydut rnalitia p^ur£p*irtHS,ium qua non fpe~ raturuita. Cap. 2^.
APminiflrcntur mcdicinccxtrahcntcs f^tu moituum,dchis,qucdiclalunt <Sc diccn tur. Quod fi illud non confcrr, fufpcndatur cum uncinis, & incidaturfrullatim , 6c cxtrahatur;<Sc fcfiinaad hoc antc^^uaminflctur .Si crgo fucritcaput magnum , & poflibilis fucrit ciusconqnafiatio, aucincifio vt currat, quod cH in ipfojfiat,
fortitudinc.Etfimileillis in ^^^^K^I^^Zdih^'^''^ J dHllud^quod rccipit bdcllium ^"^^m 'i^auc^^^ rham,ct [ fauinam,] dc quo ^^"^^l^L^ntf^K nis fimilcs,ct bibantur.quoniam -.^xA^f , tum.Cokaio bona ualdcde qua ^^^J^^^ctcaftJ ^i'^ non equarur ci aliquid Rccipe ^^o"^^' rci,ctlloracis omniu anaaurc).cin ^^0^^^' [fauinej amborum an.aur.meduim^ • jnfi 60 turcum mcliccuius dofis finr.^^^^^^tcnin^ hus cft ut dctur in potu cum n^"^/ , suin^^^ tima. Decmplaftrisctcpithcmati^4^^^^,senJ*J dccocho pulpxcoloquinthidcct qu?humidadt,cftmclior, f^^j' ni/^ ,1 • . cafuccus rut.T,ctponaturI caaliq'|^^t»jiicU»^^ ,Ji ct iiniatur cum ca pcdcn ulque ^'j /-^c^def^^ Suppofitoriafortia infacicndo ^^an^jj lud,quod ic^aratw . 6uk>i»ciSatii*
Fen 2T. Tra6t. 2.
€0 pulpas coloqulnthi dce,& fucco rut^, & fup ponatur.aut fupponatur ariftol.etiam in lana, autlupponatur buchormariem , aut ftaphifa- 8na,(Sc cucumer afininus,(Sc condifKautfuppo natur collyrium ex ellcboro^& opopanaco , & J^Ue taurino; facit enim defcenderc viuum & «lortuuni. Medicinaefacicntes illud cum proptictate.Dicitur.oportet vt contra difficultatc Partus tcneat patiens in manu fua finiftra magnetem: aut liniatur cum cincrc vngulae afmi , quoniam eft vltimum.^ut fuffumigetur cum J'tt hmilitcr vngula cqui.Et fimiliter fuffumi gatiocum"^ oculojpifcis faliti. JBtdicitur , quod li fufpedatur corallus etiam in coxa dexjrajconfert difticultati partus. Etdicitur,qu6d Hufpendatur fuper coxameius ftoraxaphri ^ana,nonaduenietei dolor.Et dicitur, quod iteraturcrocus, 6c conficiantur,6c fiatexco nux,& lufpcndatur fupcr eam,cxpellit fecundi «am.Suilumigationes, Sulfumigacam cu myr »o *ua, quoniamcftbona vaide . Etiterum cum ^^yrrha & galbano «5c <> [ caftorco] confectis cum feilcvaccinoifumaturcx coaur.i. &fuflumigcturcum co:autfumantur fulphur citri ^um,(Sc myrrha rubea,<5cfcl vaccinum,& opo Panacmn,^galbanum, &fuftumigetur cum is.ht luftun^ig^t-io cum Ipolio ferpentis , aut
inr"^^"^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^"^' & fortalle foet ' ^"^umigatio cum fpolio fcrpcntis
um.Et lliftumigat io cum opopanaco folo, *j)e ugmine inftatloms uentris ems -*ucuiat,& cum ftcr core p [ accipitris. ]
Deregmine fducitatis fangums ms,
QVando parit.aiif abortitur . & timetur , quod fanguis cius minorctur, aut appa^ rct illud,tunc rcdius eft vt fohcitudo fir in pro uocatione fanguinis cius,&attcnuationeeius, nam quum rctinetur,facit accidcre apoftcmata.Et fternutatio in hoceft iuuatiua.Htde me- 10 dicinis,quibusfit fufFumigatic in hoc,eft vt fuf tumigeturcumfinapi,& harnici,& bdellio, & myrrha ctitcrum rufFumigetui cumoculopi fcis fahti:cum vngulaequi,aui afini . Si autcm illud non excufat aliquid , tunc ncceft^aria cft phlebotomia faphenx, vt cxtrahat fanguinem, & prohibeat nocumentuni rcplctionis,& apo ftemationis cius,& fortalle prouocaUt, Et phrcbotomia ucnac curuaturze poplitis, cft for tior .
Deregminefebrium eius ,
Cap. ^6.
^^^gmnemfantis.quum nafcitur. Cap, J2.
r I ^^"^ ^cm profequuti fumus in iibro vniuer *auum,.quare quxratur illic.
'^^ ditpofttionibus enixarum.
T) Artus ] non cxtenditur in mafculis vltra run ^^'^ foeminis vltra xl.dies,& plus pa iicut ft ^^^^^^^i^^^Q^^^s^gr^i^udines plurim^e , j| .^^•'^^s,&retentio fanguinis, quare per- ^u^!^"^^^^sfanguinisadcafum virtutis,&per /*cit retcntio mcnftruorum ad fcbres prauas, ^aaapoftcmatapraua,& multoties acciditcx : i^?^ P^iitudifticili. Et quadoquc acciditcis unatio vcntiis,& fortafle moriuntur. Et fan- ^^^idem partus vchemcntioris cft nigredi s quam fanguis menftruorum: quoniam cft ^^cntionislongioris fpatii.
regimine multitudinis fangumis eius. Cap. 34.
\} Vum multiplicatur fluxus fanguinis cni ciI^^^'Oportet vtcum vitta ligcntur manus fufi • P^^antur fuper vcntrem ciuspanni inq^^,? ^ccto , & fupponantur coUyria ex cis , ^icut balauftia5,& Karabe,& rofa , & ^ed^^"^^ ^ ino pontico. Et oportctvtdeuitct '^atr^^^^^ cauterizantcs,ipf? cnim funt malcc qm^^^^^^P^^optcr neruofitatem cius,& de illis, dicii-J^ ^^^^^ propriet^ in hoc, fecundu quod ^ fufn ^ufpenfio ftercorisporcini in lana, /*^Pendatur in coxacius.
AQuahordciconfcrtci: ipfa cnim cum hocnonrctinet menftrua. Et fimiliter granata dulcia . ct plurimum quidcm fcbrum carumeftpropterretentionem menftruorum Qniimcrgo cliratio fit cu phicbotomia faphcnCjfit iuuamentum cum ea.
DEtur in potu diamartc,& detur in potu al kckengi3& dentur in potu Ibj apinum, & origanum,& maftix cum a^qualitatc.
De regimine dohris matricis. Cap. ^ 8.
Scdcat in aqua tepida,& inungatloca fi.ia cii olco uiola.dulci,tepido.
De regimine ulcerum eius. Cap. ^
Vrcntur cum vngucntoalbo, & fimilibus j ex vnguentis conucnientibus vlceribus,fu pcr mcmbra ucruofa.
TRACTATVS III.
Dcreliquis ajgritudinibus matricis, cxcc ptis apoftcmatibus , & qu^ currunt curfu eorum.
Deiudicijs menBruorum.
MEnftrua tcmpcrata in quantitate,& qualitatefua,& in tcmpore fuo, currcnte fc cundumconfuctudincm fuam naturalemin omni [ fpatio,] funt caufa innitatis mulicris, a B.petiodo. 60 ^^^'■^"^i^cationis corporisciusabomni nocumcnto in quantitatc,& qualitatc, & faciunt ipfam acquircrecaftitatcm,& paucitatem dcfi dcrii. ct mcnfuratio a^qualis,^ t [ cft,vt mcnftructur mulicr in c [ omni menfc vfqucad.xxx.dies, & quodcftfupraillud, & cTomm^ quod cft infra illud, quod cadit in quintodcci diebus . mo,& feptimodecimo,cft non naturale.ctquu akcrantur menftrua ^ [ abxqualitate ] a difpo
Early Europeor, Books, Copytighl © 201 1 ProQoesl LLC. Imoges reproducod by courtesy ofThe Wellcome Trust, London.
fitione fua tviturali , funt caufa «gritudinum pkirimum.Et parum quidcm accidir, vt altcra rcntur iu tcmporc fuo. Et cx nocumcnto altcrationis" mcnliruoium pcrucnitur ad additio ncm dcbilitatis mulicris, 6c altcrationcm forni:^ cius,& paucitatemconccptionis cius, 6c niultitudmcabortus cius. & ad partum ipfius dcbilirantcm foctifm,quum nafcitur.Rctcntio autcm mcndruorumA paucitas corum,com
attkamm hemmarHm aut paulo uhcrlorem wtnj tifjaccre.id quod fcre & ^etlus lih. 1 6.pleris<jue euen affirmat.Slc uero & de mcnfirHorim excremcntora litatibus ex corporis natura crit Hatuendnm.M ^^.^^^^^ forCiCjuo hdic Jccundum naturam cxpurgentur , controuerfia.Mifi.paHLis ca jtnguHs ^^'^'"/^''■'^^^''^''L»^ it,fed vno intermifio plurimis.^t '«'^'^'«^/'^^'''■'f ^jj^/jfl lis menfibus uiginti duohus.aut ad fumnmm ^^^^^^ ^^-^^^ terpofitis diehusymoueri afjirmat. Quin dif repare ^ ^^^
cxcrctionem hanc putat.Jetius cjuartnm dicm a Cate) iim^ruidcjuid aliqui fentiant.exafia profettre pr^i ribi rcguU non potcsl. funt ^«^M''"^'-^-^^^; , alternis menfibm cxpurgentur . alijs '7«^^^^^ ' ^^fialvjspluribu^ , autpaucmihus purg^tio ea f tur : iieque ccrti in hoc fiatui fines pofunt : men ohferuare quotidie efl, pUrifquc pngulih^'1^ * . , - • pbilofopPi*^'''
C B.
f R rrrentio vil
r.? .
g t f ius t
nismenftbus cicri mevflrua ( qua
Jtauerb & dc purgationis fpaiio.& fi Hippo^^''^^^^ ^^j. lusudtrihHSiUeiusahfohtieam /^«^'^^''''.''' .^^; c^' maduencre quoticie tfi.quum pauc^ duocus purgcniur.pluri..us ad quartam uelctiam ^'^'^ -anje Of'* prorcgari. <^od huius rci rcliquum (fiypct^cX ^^^'i Qif hifi.aiiimd.Vule '■Jaulum Hh.^,
h B.rraOruIin.'i 6. tiiCLtnus
K B . permntj»-! tioneni.
moucnrin ca.-cgritudincs rcplctionis omncs, lo de purgandi fpatio authorcs yidcntur.Hipfoi-rji'^^ 6c prsBparant eam ad apo(lcmata.5c dolorcs ca mulichrib.morh.duorumufltrium dierimfpAcio^ J pitis rciiquorum mcmbforum 6c tcncbroli tatcm vi(us,5c perturbationcm fcnfu s,6c fcbris mulriplicarur cum ca rcplcrio valbrfilpcrmatis cius:quarc fudcfidcrans , non cada, 6c non tulcipicnsfilium cx imprcgnationc proprcrcorrupiioncm mairicis cius,6c (pcrmatis iplius,6c pcrducitcumco rcs ad prgtocarionc niarricis,(!^c nriduram anhciirus,<5c rctcntione
cius,& pulfum CQi'dis , lyncopim c [ 6c fin- obfetuarit ) undc & mcnftrua uocari gultum 6cquandoqucmoritur, 6c^ccidunt ci ^ I dilliculrav j 6c diHi-liario ^ 1 1. ] propter oppilarioncm matcricrum . Et quandoqucacciditci fpurum lauguinis6c vomiuis cius . 6c propric in viiginibus, 6c curluscius fiU.Ku \cnrris.l:r diucrliiicanrur ifia' a^griiudincscxcisfccundum diucrliratcm complcxionis cius.Nam fi fucritcholcrica,gcncrabunuir in cacgrirudincvcholcricc.i-t fi fucrit mclan cholica, gontrabuntur in ca xgritudincs mcla cholicx.lirli iucrit phlcgiv.atica, gcncrabiin tur 1 ca xgrirud incs phlcgma^icc.ct ii fucrir sa guinca , grncrabuntur in ca acgritudincs langu(ncc.£r dc mulicribus quidcm cftcuius ab- Jai io mcnllruoium fcflinat;quaic in xxxv . 6c cr.xi.anno vu.^c fu.c fit finis.ci dcciscii,in qua tardarur illud \ Iqucquo pci ucniantl.anui . 6c qu?.ndoqucpcrucnJt rctcntio mcnlhuorum ad altcrariou^ difpofirionis muiicrisadlj[ pur piuciratcm,] fccundum, quod • [ dicitur ] in prop caula rctcnrionis mcnfiruorumA quadoquc dsi^.&c d ap'j?arct in ca,cuius mcnrirua ablcmdunt lac , 6c ligniOcat iilud.6c qnandoqucaccidit rcrcn tio mcnftfuorum.piopter ^ [tortuoiiutcm ve narum t matricis.
T>e fuptrf.uitate ciitfus mcnfiruorum.
rla>« CVpcrfuitasinhoc qii^»'^''^.^"^" ii,itatcs n- ^ lcmitam,qua naturacxpcllirfur^'' .ju / sa quod quidcm cfi budabilcquum n^^''^ >_.^j,.ju citadfupcifiuama [lurpirudincmj ^^^^j^^jCi .f"" quo uon iudii!ciur.ct cuandoquc , /rjjo- j
lcmitam agniudinis, aut proptcr ncm in matricc. t [
m matricis.6c c [ iUa cft cictcrior,qn;^;^,i a;JJ/ prcrmaliriam compkxicni^a Kii ^^^^^^^ , Lncr\lccr:a.6c corrofioncm,<X lH» ,^0- c^"' -.^...6c d [ fricarioncm i 6c ^^^^^^^^''''[^^k fJ ptcr apcrtioncm orificiorum vcnai ,-0'lcilTIoncm carum, 6c lciHuram
tatcm prop
ptcr caulhm corporcam ^^^^ .fu^aiit [ corrupt:onc 6c J pcrcullioiic ^}}^^. ^^f^ci^^milibus,aut malitiapartus,6c ^^'"'^^"^^^3^^^'^^ aut proptcr vchcmcntiam «ucris.r , .^^^0 caulalanguinis,autcll:proprcrmu ^^^^^jitu
6c dominiumcius, 6c cxitum
Tutnoncumv^^jJII^-iain ^ius. 6c nos q^^^.l^\,ciuc
Part 346
dixi mus iilam,qua: fit a ^^.^'^^^^"{^^^^ic^iV-F^^^
Aftn^lruts-, ait Hipprocatesy larg'Hs fiuentibus morbi eueniuntynon fiuentihus autcvn ex vtcro morhi contin ^ tc ••^ t C Aphor.f?. gunt.s-aph. dc Jolaquantitateyerba fadens. Spe6'anda re,6c rcctificationc cius . 6c \aMcn & qnaiitasj& tcmpu^s , quod hic autlm ammad^ Mcrtit.Sanuquod ad moaeratam quantitattmattinet^fpe
Banda Lorporis,a quo cffiui-t naturafi muhis yci paucis ^a, ^i^^y^^,,^^ >^^^-r' faUS'""'
humoribH^ redundet.r.cmpc quihus miiltum humorum af adclt debilitas: aut pg ^'^^"^'^^^^.^rJorci li'-"'''^^^ fiuicjiue ob n.ituralcm (crforis IjaLitum ,fmcoh ftudia yiiJii^ YiUloTiein conm copiahi Agy/egiintem.,yhenus eas expiirgari nccefje eji.paniusycrd qutccontrariomodo fe hajent.fsyitoJijcies.y^riHotelem j.de hifi.animal.affir-' marcr corpulcniis mulieribusmultummenfirHi fangidnis inalimentum (.orporis ai ire , vnde & has minoricopia / atere opone.it. Scd per corpulentets ridctur philofophus €.zs intclHgcrCyqui'yUs foiidiOr 'fnemororum inest fuhslan
ambx funt diucrfe: licct fintan ^^^^^^
in hocauod vtrcqucnon ^^^^^^^^.^aixW^ ■ ■'■■:as:autpggrauiratcmi^^^.^^-c
pcr corpus.pp dcbiiiratcni ^"?7.',^^uannf^^'^'lit faaguistranficns cqua' qualitatclua.autproprcracui -..c-^- . aut tcnuitaTcm.ctlubtilitatcinC'^^ 'niulf^^'
^%ncrcaliditatcmcius : ^^'^^'''^%:ins-% dincmaquofitacis cius,6c ^^^'^^^' uU^'^^^ / omnisrluxusianguinisiiKipif f ^^^^^^^^ tilis:dcinde iucipitproculdub^^K jc^'-^^^, %
Ywncopiaoh uirnm roJuruel coquitur vel difiipatur . Qiutn uerb a^iXjVt dltlum cfiy OpiofiuSjaiia p.inius exf,u^ AiUf,ln omiti muiiere^int JMpp.fi fana jit , duAYHm
grol]itudincm:/t [ • ^^'rauc^^^;,nn» ' dir,6: pcrucnitadfubtilitatcmAf ^,10%
6c aquolltatcm. 6c hxcclldilpt^^^^^^rarui^ fluxufan§uini{,ob quamcunqu^ ^ ^aii^^
Fen. 21. Tra<5l. 3.
inhoc c(l,rj) orificia vcnarum,& inccf . * itiS'. . vcntolitatis j funr in primis HricU, & in finecius conllrin^unrur iicrum,& aduna-
^iir pi optcrllccitatcm. Ftquum fupcrfiuitflu- ^sfanguinis , fcquiiurcu dcbilitasappctitus , ^ debilitas digdlionis, aut inflatio cxtrcmita- ^iini,<Sc corporisA malitiacoloris:& quando-. ^iieperducit ad iiydropifim,& quandoq,- pcr- Qucit multitudo cxitus langumis ad dominiu
h U. coUo,
i t R.alioiap;
latim , ^ t [ ] qtiafi f«x & propric quan g f «'gruoj.
do ert a vcnis abfquc artcrijs. Et fi fucrit corro ilo in [ profundo ] matricis,critcolor minus nigcr,& quando cfl illic , 6c apud os matricis , polTibilc cf>,vt tangatur. Fada ucro ab hamorrhoidibus habctpcriodos' t [ J mcnihue.tt quandoquenon funtci pcriodi, imocft lcqucns rcplctioncm,& funt fignah<g-
^ _ morrhoidarum matricis manifcfla. & cft fan-
cholci x>:quarc accidim g"is lccundum plurimum nigcr,nifi fit ab artc 1, r
Qicatiu.\!,prcptcr inflammationcm caliditatis riis,& quandoq; eft harmorrholaicus [ frufla guu, ^^-^ . . ^ lim . ]& multotics quidcm alTociaturhxmor-
rhoidib.in matricc dolor capitis, & grauitas ca
Wordicatiu.r,qUcie9quatur pcr fanguincm. Et ^ccidunt itcrum horripilanones. bti[ quandoquc ] accidit hxccaliditas k 1" in cafu appcti. ^usc!bi,qucui fccitfortc nccclTarium dcbilitas caliditatis,6c] additincalu appctitus ftoma- <^hi proptcr dcfcaum fanguinis,& accidir doloi" in dorfo proptcr ' [ tcnfioncm j ncruorum pofitorum in illo loco,5c quandoquc multipli ^^tur fluxus fanguinis cx matricibus cum mul titudinc'"[humorum.]
A N N O T A r J O N E S.
J^modicasutcri purgatmes qua uiiia fequmturyplti ^^^tis Bippoir.xtes udcmorb,mutiehribMocet. Sed & Gx ^<^nHs6.dcloc.af& ^.dph.& e^4etlu4 HbAo.Diligcn-^ ^iffinte omnium hk abfoLuit .
pitis , & dolor in uifccribus, 6c hcpatc . ^ t [ W b. & fi>Icne
[Et quandocurritihnguiscx illishcmorrhoidibus, rcmouctur illudaccidcns.
> H.tbe5 & de ha0e ex Gal.plura y.de loc.af& ? .de «''P ^ "P 4fympt.cauf.& ex Faulo lib.i. .^cmulatur taTnenprafir "■'"'^' tim Rafim 1 1 .Cont.tr. 2,
t>e cura fluxus fan^ums » t [ ] cJr i»
fine eiu^yde cura ^ [ patieniis fluxum mcnlinio^ rum.] C.^p. 4.
a t n mcnftrui lupr.flui.
nij meftnii on
lll^ws quidcm,quxcflfccundum fcmitamcx -f-' PLilfionis naturalis,(ignumcff, quod non |<^quitur cam nocumcntum , imo pcrducit ad i^iuamcntum cius,(5c non aducn it ci laefio, ncqucaltctatio uirtutis,&: plurimum quidcm ac cidit in [ p inguibus, ] Fadx vcro caufa rcplctionis communis,qua cxpcllit natura ^> [ a do-
FA^n-aquidcmfccundum fcmitamcxpulfio. nis naturalis,5c fada a rcplctR)nc,& grauc- ■ »•> ^° dincfanguinis fupcr corpus , oportct iicrcti- P'^- ^ «^on'ii«o , ncatur,doncc timcatur dcbiliras, & quandoq; !^,J"non co"^ cxcufatphlcbotomiaabcxpcdationcillius,pro fucto. ptcrca quia cxpcllit rcplctioncm ct trahit matc riam ad contrarium,ct quado caufa c(l [ cho *^ ^ *cutta$ ch« lcra, J & cuacucrur,ct propriccum cis,quxsut ficutfumuftcrrx,&: myrobalani,proptcr illud, quod in utrifq,- clUicuirtutc flyprica & fi cau fafucritaquofitas d [& prouocatiocius, ctat- d b. ttmcpro,
niinio ) ciusquarc cxpcllitur, fignumcflrcplc traaiocius ad cutcm tunc dcntur ] in potu de i^oca ta.n,& aj
facici,&corporis,&cxubcratio vcnarum, ~ d. . tru.,.. .
^aliacx fignis rcnlctionis : & quandoquc cft cum ca dolor , & quandoquc non fit ; & dum ^on dcbilitat, non rctinetur . Et cognofcituc ^niinascum languinc, vtexficcetur Canguis, ^ ^^^n{id<:YQXi\ry an color cius dcclinct ad albc "'nc,aut citrinitatcm,aut nigrcdinem,& pur- Puteitatcm,quarecuacuaturhumor,qui domi naturcumco itcrum.Fada vc-rocaufadcbilita
gummi arabico,ct dragacanrho,& fi caufa fuc 'F'-»m *4. rit dcbihtas matricis,aggrcgaad mcdicinas Oy *^ pricas mcdicinas confortatiuas cum luaaromaticitatc,& proprictate fua, & fi caufafucrit g ^ . ulcus, curcturcum mcdiciniscompofitiscx- uis. [confortatiuis ] & flypticis&» [diurcticis,ct > iluf efaau illa qu^ c(f cx hcmorrhoidibus, curctur curationchajmorrhoidarum, & cum Ibminc iini
cum aqua calida Et oportct vt obfcrucntur ho ^ismatricis,& apertionisvcnarumeius, fignifi 50 r(^quictis,& fi fucrintillicpcriodi.curcturtiic exitus fanj^uinis puri non dolorcm facies . in horis pcriodorum,& fludcarur ad fedan du.
QuLi crgo fupcrfluit fluxus fanguinis , oporiet ut ligcntur ambx manus a radicc adiuroriorfi & utriq; pcdcs a radicc coxarum apud duo inguina,dcindcponantur ucnto(a; in infcriori partc mammillx & ubi nccdut ucn.ca(ccnde tcsex matricc ad mammillas,& lugantur,ctcli gatur vcntoCa ma«^na,ipfa.n.rctinct fanguinciii in horauna dcmdc oportct ut confcqucntcr
^ «,x5«wiiSpU
vcro cauracftacuitas (anguinis,cognofcitur Pcr colorem fuum,& ^ [acuitatcm]ipfius,& ve ^ocitdtcni fuicxitus,& paucitatcm abfciflionis ^gtcfTioais.hi fada vero propter fubtilitatcfan g^finiscum materia aquofa,& humiditate.cft Ijnguis aquolus,non ^ [ calidus,!& l^diturcu "ypticis. i tquandoq;apparct in caquafiprx- " ' ' ficutacci
8natio,&quandoqucappa'"ct inipfafu _ f I "^^ia^ partusjquarc paiithumiditate, & (unt adhibcarur rcliqua cuia & quandoquc rctinct
>'lH(Int *?^erticorporiseiusuchcmais mol^
3 unt*^ 1 lonoQ nr«anni»-n nrklnfM iinr 1 coaf?uiari.
^«.W4i IVi.^J— ...... V..
fluxum fan^uinis pohtio ucnto(arum fupcr lo » .
^ t lcncs,poftquam uolucrunt ] coaguiari, cum,qui cft inrcr utrafq,- anchas. Et oportct.ut trn^''^'*''''*^
Wf '»Wr (V ^ ^^ncspoitquam uoiucrunu j coaguiaii, ^^'ill^^^^fitf*, ^^^^^ndoque noccnr ei curationcsdiureticae fNv5'W, ^^'^Pfcrcaliditatcm ftiam, quarc addunt in a- Ml' ^^^ofitate fanguinis.Faaa vcro ab ulccrib. t [ cu ^'l^lotcf'' ^^^'^^^''a,&dolorc, cft cum vchcmcntiadolo-tis.-j ^^^^ ^^^^ ^ corrofione,c§rcditur pau
paticns fluxumlanguinis cibctur cum cis,qux aflur^ boni©/* funt ficut uitclli ouorum forbilium,ct cfi om- ^es tx bonig^car ni,c;d cft uclocisdigcftionis confortatiuo ,ct '"«^t necef. quandoq,- op_^ortct vt cibctur aqua carnis forti, ^'''^' * ^*^'^' qu^ acctofa fafta fit S [ aqua j lumach ii [ ct a-
Liber tertiiis.
> t B. pauco.
k B.aceti.
quaacctofa:, «Sc potibus boni odons cx carnc bona,quoniani nccdrarij funr. & fimilitcr for bitionious huniidi.? | cx fauich^^Sc amylo,& vi no nouogroOb dulci, t[ ] & dcuitct anriquum rubtilc. Ftquandoqucco iicnicns citcis vinum mcliis rcccns". Dc mcdici nis autcm communibus, & propric fluxui lau
nrcll^H 'r;''';'^'''''"?^^''^;'^^^ -^a, ctucums contcrcnn.u. c. ^
An'n c P^'"-.^^^".^"^^«q>a'^'c^n^^'f fl^ixum ro thifmain dccodionccalamcnthi.ct folioruni
'l'''^^^^^ '"'"^^^- <^'c^>nfcrt cius,ct frudusipfius, ct radiciscius dccoaicu ^^^.
:o,ct rof " [ lincj capitibus,'^ t [ . ,] xt»*^^^
f]ccum:fupponanturdc co ?.iiii. inlanan...imbibita in aqua myrti , ct tcncatcam tota no- ^ ^j^^.;^^^,, <flc,ct itcru balauaix ct (brdcs ' [ ucni ] ct char to: comouilx\ctahimcn,ct dragacanthnm^ctfy niinuminfufum inaccto, ct bohini aimcnu» etrob^ [alchat,jconficianturcumaqua [l^u 05,^1^^ cis ] ct coriandri uiridis , ct (upponatur no6te i »• tota, ctdctinis confcrcntibus cis cft cnca-
chronic.r,6c no chronicc.Et potus " rhalafcc] itcrum.Ht admini(lratio\'amphora: bibcndo, 6c fupponcndo.l tdc illis,qua: confcruntad iflud, c;l iumcrc in potu lac bcncdccodum cil fcrro ignito,& in quo cfL fcoria fcrri, dc quo c-'i quibuidam llyptici in potu tribuantur om ni dic vnc.iij.Etacctolirasciu i bona cl\ ualdc. Et fimilitcr dctur in potu gu mmi arabicum cfi
myrto,ctrof "[lincj capitibus, 1 L . , ' ctcorticib.granatorum , ct xylocara^tis "^"^: thi.ct balauH i is,ct barba hirci'na,ctgallis un-i^i bus,ct dccpithcmanbus,ct unc^ionibusccntc- ^ ix'ntibuscis,cncpithcmadcr ] alcannaj luFr fumcn.Lt vngcrc partcs matricis cum (^''-"'^ ;
pticis llypticitatisfortis. Et rcitcrcnuis diltu dioncm curxfiuxus fantruinis facii proptcr
p . ' www.^L. v-ui .1; jiu;tus lau^uiu. r
Ovc icmcnlmi cuni aqnacalida,cV 20 nuitatcm ctaquofitatcm^ciiis.Dico cigoqu ^,,,
10 cum camphura confcrunt ci ncccflarium in hoccft ut ' [ hat.quod ^'"'''^l-j i^»'*"
aquolitas cius.ct opcrctu r fupcr ipliJni cunj
troc.dc fpodiocum camphura confcrunt w valdc, 6c troc. dc balaudijs.Cofcclio mcdicin.i; 1 t B. munuc. vltimi iuuamcnri.Rccipc ' t C ] tcrr.r ligillatx.6c boliarmcni,&: aUiminis, «Sc gallarum, 6c fanguinis draco.partcs v'qnalL-s,dc quorum fumma accipianir 2,.).^ camphoropo d u s , . i j.gra n o r u m & ga 1 i x- fcx ta , .j. qd to ( 0 d i f foluarurin vnc. vna fyrupi myrrini. Ht itcru acacia, balauihc gallc^cnipliiHidcs.fumach.myr
dationcct prouocationccum ci.s qua^ Innt 1cut dccoclio afl'ari,ct.apii,ct rubcc.ctqna; lu"^ ^ ^^^^
m R vitrioliim <jUJ coria p. je p^raacui & pcl Je$.
11 B .slhuda
ccoclio aflari, ^ . ., - . , . jj. j
^imilia illi.s. \ currat J una uicc cf prono^'^^.^ ; aliacum facilitatc,ct prouocationc, ^^^^" .^^ nc,ct fricciurcorpusciuscum panno .^'P''|'^-J ctimiatnr corpusciuscum aqua ni^"ll'^'^ cmplailris hydropicorum,ct jc-
, : •"^^-"t>--'K'/"uu^^,ii.niatn,myr rmniaiiris hydropicorum,ct qnanooqi'^rha,5c thus 6c opium.conhciarur cum accto a- ;o fert ci uomitus fortis,ct oportct pcnitnsut^;^ cutok3rt,,eV fitdohs . ..Kr n.,nn. 'H , clinctur cum mcdicmis carum ctcibisiira ^
a 1 ilIud,quod cxliccat ctingronatfmgu;"^'^^ <Si ucro clt caula ulccratio tunc contcrt
ungucntum.Rccp. balaultiasct pl""'^"J), Ji. vltum, j ct hattx ambobus, ct cx ccracci^^^
vnum, jctnattx amooDus,ct cx c*^'^^*cum olco rofctfupponatur.Quidamautti^^
o j «.imrnira xorii recetium.
cutoforti,tV fitdofis s.Ht iicrum [ drag.ica thum magiacrij j cuppulx gladium , mviTha, thui,opiumconHc!anrur,sSc tiant piluU'.& iu mantur dccis^ij.iinitcnim bonxualdc. Et itc nimbibatur - f c5chiilarum mai inarum, qu.x afportantura fanclo lacobo ] aduflarum,pondiis ?.ij.cum aqualumach,& tydoniorum, 6: dadylorum: t L ] & iflaruincibi
antcquamindigcanruiuificarioncvirtutisfor ... ...........4...^.^.-. .uunu...w«..-
ti,liinta.hulcm,5c Karos,6v' almoioscx carni- 40 pncitaic ct confoitanone, ct cft ut pi
bus iic£di.5c auium monianarum:& prapara- * '
tain paicliis,(Sc cibariacx lcntibusaccto condi tis,qu.i2omnia lintfngida.Jic dcuitcntomncm cibum caliduin adu,aut potcntia.Et dc fuppoilforiis communibus funt fuppo(jroria fac>a cy }irhargyrio,5c d ragacantho, ^ balaullijs , & tcrral]gillata.6c bolo armcno,(Sc antimonio,<Sc aliis.i ^clcriptio mcdicaminis ad illud, Rccipe
colcotar,&dr.igacanthumA acaciam,&corti lupcr larcocoiix ctiycii,amooruiu-'T vccs tnuris c\- antimonium & fiant cxcistrochi 50 ^.iKburyri uaccini ct mcliis an.cochlcarjUi^ . lcr.dcindc lumamur cx cis aurci , boli armcni, num ct lumantur dcco in potu niicium^^ & iiummi araoiCKcSc KaraS..omni..n. . ^^^33 ^,,^^^^ cochlcarii , ct tardctur cibu^^'^^ ^
lcr.dcindc lumantur cx cis aurci j boli armcni, & gummi arabici,cSc Karabc,omnium anaaur!
ponantur in duabus vnc.fucci flyptici^aut aquc.ac clylkrizctur cumco matrix fccudum quod lciuiih.Confcclio clyflci is ad matriccm. Kcci.aluminis . .mcdiam,6c fcminis hyulquia mi albi,& opii amborum ana ^i.fcxtam,& fup ponatur. Pcfl!arium bonum,ct propric ad cor-
p «.altamir. rofioncmA ulccra.Rcc.tcflas ^ [ furni j (Sc fuc cumbarbc hircinc,5c acacia:aggrcgcntur,et fu pcflarium cum aquagallarum immaturarum, ^Sc itcrum.gallc imma'turc,ctbalaulli.i:,ct amyl lum,ctopium,cralumcn,cf rhcubarbarum, ct g r a n a my r ti \- i r 1 d i a , I li m ach, ( u cc u s ba r b x h i rcinx,granaagrcilc,chartccomburt?,fandalum . . album, corticcs tjiu?is,tcrral7g llata,capitagra
tau JougT n^corum/' {. folmm.fcoria fcrri,] corundruin
^^•111 >'ivw ii.^i.vi iii|^pv./iiaiLi( . v^i.» -
ciunt ncccflarium in curationc' f p^t'*-' xum languinis mcnftrui j capitulum cft cu :at 10 co mpofita cx mun d i ficationc, " pticitaic ctcontortarione, ct cft ut P''^^"*^^^,!.. tur mcnlrruaciusin hora, utnon lardcii Dcindcagitcntur motuscius. ct m^" •.( iU marrix cius ct confortctur.utnon ^"'^'^p,j;uf pcrfluitarcm cgrcdicnicm ancccllitatc ^ ^ / crgo,oportct utdcnturin potu^U /3"'"^/^^.']^ ct lcm mcnrc i. fcm.foeni ?. i'-P^!]^"- ^tiie uafc ct fundantur dciiipcr uini puri lib-i coquanfur doncc mcdietuf.ct pr^''^^^ ^,ju5 fupcr iarcocolLx ct lvcii,amborum ^"•P.,,,.rt V' •••• ■ ^ '■-•-'n.coclilcarJUii^.
licinni^ ,ct tardctur cibiisi
ad uc Ipcram ct faciat illud tribus dicbu-»- ^-j^, dico, quod quamuishociuuametnniij^^^|-^,i ribus horis,quandoqucramcn cft " [ "^^^5 x\Z . guinis mcnftrui ] cx caufis aliis facicn ^^^^^, Jsjf^ ccfsariumcikuti ftypticispuriSjCttu v \v^^
lci cas • t L
E^it de huiusafe&iis cumione , & i^per) <sy^etius lib. 1 6.Hic ampHus quam alt^, fi^^'^ ' [oco caufii ftnguUs curationes
tradit.Elitment^^^^^.^f,^cf trouerfiA . <i^uthor nofier, ubi fAngt^mii ^'^''.^^loni^^^ jluatfUmHm exhibtt.qHumait } Et fimili^^^l
fif cr
Fen. 21. Tra6t. 3.
^«»J2<f?^ c2rf j AtfAulusuinum mterdich. fedpaucis .
«et«5 (jr tenuculnum intcrdUit , ^«o^/ certeflu- ^^onib.ciendis eji maxme opportunum.atq-^ id etiam Aui ^^nnctsflatlm damnat.Trohat tarnen hk umum craflumy ^ recensji^ duUeytjuod.f.quum multam nutriatj& uires **^^meneatjfangumetH etiam ipfum incrujfat.
ulceribus matricit , & putrefaSiione eius . Cap, 5.
T Am fignificauimus in cis,quic prartcrierunt, 1 iliudjct tu fcis quod caufa; corum funt cau- 1« ulccrii, ctcaufe ulccrii lunt cx caufis intriniecis,ctcx curfib.acutiSjCt * [ plagis uiccratis ,] iiutaccidentib.dcforis propter pcrcufiioncm , aut cafum,aut proptcr partum, aut proptcr auataut proptcr vulnus ^x medicaminc fuppo- J}to,5cinftrumcnto incidcntc, &quandoquc
tulofluxus ranguinis.Et diffcrcntia quideintcr corr ofioncm matricis,<5ccancrum eft^q? cu corrofionc non eftgrauitas.ncqucdurities, 5c fcquiturcam quicsin iioris quibufdam,& pro pric poft cxitum cius,quod agreditur,& n5 cft iongitudo piurima fpatij in curationeconucnicntc « [ fpatium ucro cancri cft afliduijdolo ris,& cft ibi pulfatio longi fpati; .
a B. cutn cicro aflt eftaslidQi- Us .
'De curet.
cum putrcfadionc:& quandoq,- funt om
*Juillacumfordibus,&: forditic.aut cum mudificatione,(Sc fincforditic. Etquandoquefiut *u profundo,& quandoquc fiunt in non pro- ^ndo . Et quandoquefiunt cum corrofione, ^ abfq; corrofionc,& cum apoftcnaate,& abf- ^uc apoftcmatc.
OPortct,ut confidcrctur an ulcusfit fordidum,an non fordidum.Sicrgo fucrit for didum,mundificctur in primis cum aqua mcl lis & fimilibus proicdis in camcum inftrumc to iacicndi,aut cum dccodionc ircos.aut cum vngucnto mundificatiuo,& fi fucritcorrofio, inijcein iplam vngucntum rcdificans corrofioncm,cum mundificationc, t [
a t B.«orp»ric.
& adminiftra cibosconucnfcntcs.Et confidcra itcrum,an fit cum apoftemate, an non cum apoftcmatc.Si crgo fucrit cum apoftcmate,cureturprius, & fedcturcum curationibus apoftcmatis.quas diccmus.Quum crgo mundifica turmatnxi,t[ ] tunccurctur cum confolidatiuis,qucfuntvn gu^nta pr?dia:a.Vngucntum,quod confcrt in
^ principio rci,quum inuulncre nondumna-
iunt]fuper os matricis,& incius proximo. fcitur caro.Rccipc lithargyrii,& ccruric,& far ip'ni"fi^^..;ii., j — r.,. x^" Jn.it^^jri if-ifM cocoll^partes a:qualcs.& fiatcx cis ccratum cii
ccra,& olco rof Et fi fuerit illic forditics,pona tur in co parum fioriscris. Quum crgo caro incipit nafci,& cxiftimatur illud, curcttir cuni vngucnto liuiufmodi.Rccipc tuciic ablutjcpar tes ij.climic argcnti,cerufiE,& farcocollx, om nium an.partem j. fiat ex cis ceratum cum oleo rofacco & ccra.
"De fignis ulcerum matricis. Cap. ^gnificat illud^ [fanguis,&propric fi figna
^ t B- mundifl cacione bona.
^ffignificatilludcurfus fanici,&" liumiditatii diuerfi colori.s,& odoris. Et nocumentum ex ^cdicinis.quc mollificant, & iuuamcntum ex «is.qux ftypticitatcm faciunt. Et fignum munamcationisulcerum matriciscft,vi fitillud,q3 cgreditur,adgrofiritudinem,& albcdinem dc- <:.Iiuc,& b [ pianitiem,finc ] dolorc vchcmcnfi>& foetore,& mordicatione>& fignum,qu6d ipla funt fordida , & tabida, cft multitudo hul^iditatum virulcntarum,& [ quod curritcx Jntcftino. ] quod fi fucritillicputrcfadio,erit hmile aque carnis.& quod iUud,quodrcludat ^ft PUtridum,malum,& fi ftierit cum corrofio J^c.erit illud,quod cgrcditur nigrum,cum dolorevehemcnti,& pulfatione.& fignumcjuod jpfa funt cum apoftcmaic ,cft adhxrcntia fe- Dns,& horripilatio,& quod dicemus de fignis ^Poftematis, & iuuamento cius , & corrofio- Rceius.
Vlcerati uteri caufa^,flgna & curationem pulchreadmodum & breuiterex «yirchigene Aetius docet lib. 16. Tradit uero & Taulus lib.^.
De regimine deutrginatx.
pHtrejnBione matrick.
HOc itcrum eft ramus capituli vlccrum ma tricis,& eft caufa in cadifticultaspartus, ^otscmbryonis,autadminiftratio mcdicinarum acutarum , aut curfus calidus, & acutus ; vulnera putrefaaa,& fitinproximo,&fit profundo,& fit cum {orditic,& cum priua ^ionc forditici , & fada in profundo non cua- ^^aturcx humiditatib.diuerfis cgredientib.& ^ortafle plurimum afiimilantur feci.
DE muiieribus cft , cui accidunt quum vio. lantur , doiorcs magni, & propriequum 5 coUum matriciseiuscft ftridum, & pannicu- Cap. 7. li*[ funtdcbilcs, ] & uirga dcuirginantis cft
grofiTa . Quiim crgoacciduntci fluxus fanguinis,& doiores , ncccflc cft ci utfcdcat in aquis ftypticis,& iu uino & oleo,dcindc adminiftre tur lupcream ceratariainlana inuoluta fuper cannam,prohibentcm aconfoIidationc,& allc uictur fupcr cam concubitus.
Part 347
a B.virginale, &uttextura; <jf . fat.
» [ cwa.
1 Am diximus corrofionis fignii in co . quod ^Srcditur,& difpofitionem doloris in capi-
ADminiftrentur medicinc mundificantcs deindcpoft illud,vnguetum pra^didum ad ulccra , & quandoque ad mifcctur cum co tcrrafigillata,etquc funtci fimilia.
« «■MialiKr*.
continuarurJi>5 ra lequenscutn prajceJenti (ic. Ht ijfitvlc^ad mnuftretur dicinas, &c
^erhadagijs matncis.
doq-, acciditillimuIicH,utnon fatictur cxcoi tuA aducnitci priapifmus nnilicrum. <5<: ciuo ties cum ea iit coitus,additur iiialitia cius.
De cura prurimrnatricis.
RHagadieacciduntin matricc: autproptcr ficcitatcm rupcrucnicntcm ci maximam , ct p rop r i c ap u d pa r tii m,a u t p r op tc r apo 1 1 c m a, & limt in principio,quum accidunt,icucs,oc- JuM ^'^^^^ doloris,qui cftfub dolorc partus,& . [ rc-
liquijsjcius. Dcindc apparct,& propricquado
tangirur . ; t quandoq; ingronantur rjiagadia; « ^ --t — ^-j-- —
bs.quauiscon ^^ldc.Et quandoquc tiunt licut vcrruciK, & re- lo tus r.omnishumorcumco,quod cuacuatip-
OPortet ut mundificctur corpuscum ph^^ botomia cx nigra:& fi indigct,fiat lecun- [ccphalica,]& cuacucturhumoracu a«.»
datio cx '
mancnt, t. [ & conlbiidatur J Jocus. Defignis earum. Cap.
POfTibilc cft, vtpcrucniaturad atteftatione rhagadiarumponcndo rubmulicrc fpcculumcoram vuluacius, dcinde apcriarur uulua cius, 6cconfidcrctur illud , quod imaginatur in rpcculo . Iit ilhid,quod fignihcatcas , cft dolor ap ' ■ " nolcnta; .
fum:iJcutcholcra cum pihdisdc (cammoiK^. 6c phlcgma cum pilulis ftomatichis: & mda cholia cum pilulis dc cpithymo, & decodtionc ^^^^ eius:& frangatur b [ cbullitiojipcrmatis cu n ^^^ j \ dicinis,&crq ]d[inffigidantibu «'^' j infrigidctur : & cum mcdicinis acUnx'ntiD ra^;^,^^^ i ipfum] fccundum ncccairatcm,<5c attcltatiui . ^y,^ , complcxionis:6c '■[dclibutioncj oris m^^^^, • i^f fadla cum cis,quc funt ficut acacia,& \^y?^T f^' '^jlial ' - ~ itlic,t[TL
do or apudcoitum, «Sc cxitus virgc fangui- ao ilidos,& ro(9,&: fandali,& hcf mcmitu^v ' f,iiiWr^,
] & fxx^ [ & acctum,J & olcum ro wj, ccum,& itcrum,quar funt ficut fuccus portu^.^
j4git de utefi rimls & earum curationc yJctius lih.i6. & Paulus lib.^.Scduide & Rafm 2 i.Cout.tr.^.
> <5c quandoque pcrmifcctur ^''■'^^ ^"^^^,1- Siif""' nis fcm.lini,&: fitcmbrochacuni aquis,in _
bus dccoquuntur ftyptica,<Sc ^^'^'^f^^^!^^^^!^^^^^ fxcccorum;«Sf fi indigct mridincationc^ ^^^^ ^^^/
*I>e cura.
Cap. r^.
mcl cum aqua frigida ualdc,<5c ad P^'^^^^^^I^\ot cxpcrtum iftud.Sumantur ^bliamcnth?»^^^^^
f On cuacuantur trinfccxsautincol tur ipfum.Intriniccccrgocurantur cunifuppofitorijs pcnctrantibus,5c diftillationibus ina B.er. ^^^^^ ''[Sc] aquis flypticis pcrmiflis cu vngue tis redificantibus^ficut vngucntum faaum cxbB.Jithir^ytio clim!a(5c J> [ plumboaduno.jEtvngucniu rhacB.ahenccom- gadiarum ani,6c fccundum curationecarum'' iicmo.<iicauui, ^ fcntictquatimordicarioncm.JQuod fiindi gcnt maturationc a!iqua,mifccarur cum cis il
ticcsgranatoru,(Sc lcntcsexcorticata:, rhagadia;,quinautfintin cum vino,ac fupponatur, & itcrumruaian collo (int,<Sc qua; fcquun- croci,&: camphora; , amborum ana ^^^^y.^^i nius, phimbiaduflitcrtia ^i.baccan|m|^^^^
5.s.tcrantur,(Sc cribcllcntur,& liJ^^^^"'^. ^^ui , lco rolaceo.tSc coficiantur cum ^'^^'*"',^y.iuin & aliquantulo uini,(Sci"upponantur, iS^^ ^ ^^^^
fumaiu r mirobalanorum,ct balaufliai'^'^^^^'^^^^^ borum ana.pondus ^.ii.Sc lycii. <^ f^il'^^* - -
niaci.ct \ inum antiquum,tcrantur ct
, , . .p. tui^ct liniatur locus olco rolacco.&.p|' .
cut vnguentum bahlicon cum adipibus , (Sc fi ''^ zcntur dclupcr ifla , & dc fumimigi;^^ ' fucrit cum rhagadiisgroflitudo vchcmes. qua quod fit ex lycio,ctmcduiIa granorum cn
fignificatlogitudo fpatii,<5c paruitas rcccpi^ionis curationis,adminiflravngucntum de char tis cum oico rof Si ucro non tc lcrat illud,ponaturcum eo okumdclilio, (Sc glutcn alimbat. Quum crgo quicfcunt^curcntur cura rha gadiarum purarum : Sc propricquando viccrantur,&quandoqucindigcntcis, quiefuntficut corticcs arris optimc triti, aut dragacaiithum,5cgaiict,autaggrcgatioeorum.In cxirin fccis veroquandoqucfufikit laborarecum ad miniflrationc tiitix vahk^ tritc cu vitcllisouo-
d B. i aggrcgarioncillius: ] &: fincccffa-
tionc fiat adhx^rcntia illius, (Sc vngucntum de cerufaitcrum.
De pruritu matricls, & pmpifmomuUerum^ , Cap. I 5.
QVandoquc accidit in matrice pruritus proptcr humorcs acutos,cholcricos,aut lairos,baurachios,aut corrofiuos mclancholia B.meftftrui«K cos , fccundum quod apparct dc dilbofitionc
Dcfflnlls rnatrick.
Vandoqucacciduntin '"''^^^■^^^^^mcJ ^^^l V^f quiE quandoq,- pertranlcunt [ ^i,//'
oc apparcnt ab eo , quod uiciniim cu ^^jjj.^.fa- ,^ bris,itavt corrumpantos pc-cfinis,»^l^j^^que ciant ipfum,(5c collum matricis,ct q^^^^^^.j^js, f^^^^. pcrucniunt ad abradcndum pilos P^-Spgrtc^ /yje t [ Jetinccduntiifqiic^;^^^ anij(Sc lacertorum eius ctiam , q"^' y jn vi^^T tuncclt in manifcfto matricis:& fui^ jjitcfi^'^^ ^^' quoquc latcrum matricis : Sc P^''^ ^n^l^ ^^^^
b ».aat« fper- ^^^^^^^ ' mcuflrux-j aut bothorgciicratascx cAlido acu ^^^, [ calidas, acutas ] valdc . Fortaflc.n.fupcrfluunt adeo^donec dci;ciant virtutcm:6c quan
partc matricis,ac quccx ciscfl in P^'^ /jniilitcf tricis, non cft pofi7bilc ut curctur : i(tiS pcruenicns ad ucficam. RcliqLie ^'^ ^jctt^ri^^^ curationemhabcnt,ctfifitdiflicilis>^j£,iani^ 60 iiiarum eft iiia, qu.Tpcrucnitad os^^ pilos pccVinis, etpropricquum ^^^^^ raminc pariio.
2)f fignU eitff. ^^^'
SVntlongitudo putrcfaaionis, ^^J^^^$i\ot> tia doloris,ctantcccffio uiccruii^^^^^j^fl..
Fen 21. Trad. 5.
fanatur cum curationibus A prolongatur fpatium 6c ciirrit virus: dcinde dolorcs, ficut dolorcscaiicri , <5c cognofcitur locus cius cum ra ^io,6c ubi pcrucnitur cum co , 6c fcitur ftatus <^ius, an fitin carncadliuc,aut pertranfcat ufque ad c» pcr iliud , quod fentit cxtrcmitas radij, cx knitatc , &c moliitic, <5c afpcritate , & <4uritie .
a B. Alialitera,
De cura.
Cap. 19.
"pXcurationibus cft pcrforatio,(5c multotics pcrducit iUud propter ncruofitarcm mcm *^ti,ad fpafmum.& abfcillioncm vocis,& pcr- ^nlioncmrationis. Etpcrforatio itcrum non ^ft poflibilis.nifi in co,quod vid ctur.cuius car 'icm mortuam incidcrccrt polTibile, ucrum cft JJiclius ut adminiftrcntur dcl lipcr mcdicinc cx "ccantcs,6c mundificctur corpus,&: confortctur matrix - [ 6c mcdicctur.j
nis in vcnis mcnftruorum , quum putrcfit matrix,& iiabet capitulum . £t cognofcitur lubfta tia cius cx colorc mcn (tru^ cx liceitatc,&: cx co lorccius in fciplb .SccundumverociHicut ^ f [ J curlus Ipcrmatisviri.Si crgo *^
cftfincdcfiderio,tunc caufacil dcbilitas mairicis, <Sc vaforum cius , <Sc mollificatio ipforum . Erfieftcum dcfidcrioA mordicationc,<Sccomotione,tuccaufacius,crt tcnuitas fpcrmatis , 10 <Sc acuitas cius . Et quandoquc eft caufa in co pruritusmatricis, quarc pcrducitcommotio ciusadhocut dcfccndat fperma. tt habcntis quidcm curfum ditlicilis fit anhclitus , 6c cadit appctituscibi,6c dcrtruitur color cius, aduenitci apoficma, ctinflatio inoculo fincdolorcfccundum plurimum, ct quandoquccft cum dolorc .
i m
*De cura ,
Cap, 24,
'De debUitate matrkis.
Cap. 20.
Aufa eius cft malitia complexionis, <5c rari tas tcxtura:,(5c tolerantiaxgritudinum di Ucrfaium.Etaccidutex debiUtate matricis pau ^itas appetitus coitus,<5c multitudo curlusmS- «ruorum,(5c fpcrmatis,(Sc ahorum,(5c priuatio imprxgnationis.
De cura ,
CVra ciusjcftcura malitias complexionis,(Sc fuccurrerc ci,quod accidit ipfi dc nocu- ^cntiscognuis.at C ]
Dedoloribt^s matncis.
CVrfus quidcm fpcrmatis carum curatur cum fimilibus,quibus curatur illud in uiris. Jncurfibus vcro alijsoportct ut incipiatur a mundificationc corporis cum phlcbotomia , ct Ibiutionc vcntris, li indigc lur ambobus. dcindc clyflcrizctur matrix in primiscum mundificatiuis ct exficcatiuis; ficut e dccoclioircos, ctdcco(5lio praflij . Etfriccnturcrura cu oleis luDtiliatiuis cum mcdicinis » [calidis,Jficutcft 50 olcumdc lquinatho,et pyrcthro,et pipcrc.Dcindc conlcquentcr poftillud adhibcanturclyftcria cum ftypticisclyftcrizatis, ctcbibitis . Et clyftcna magis operantur poft euacuationcm . Etfintaqua: , in quibus dccoquuntur ficut gall?,ct balauftia:,ct corticcs granatorum, ct fquinanthum,ct my rtus .
a B.:
A N N O T AT I O 7^E S. Fluorem muliehrcm intelligit. Quomodo autem hicfln
XHS a menfirui fatigmnis eruptione di ferat, docct ^etiHS lib. i6.FluxHS ait muliebris cft uteri defiillatio dintnrna, Cap. 6^, amenHruifanguinis eruptione difcrens , co quod inilla fanguisfyncerusprodityhic uerofluxus corruptus apparet. Fufius uero de hac re ibidem uerba facit . Vide tu & Paulum lib.i.
De retentione menflruorum , & paucitatc corum. Cap. 2 5 .
tluntcx malitiacomplcxionis diucrf», 5r cx t'u ^^"^?^*tatibuscxtendcntibus & humidita ^ ibus accidcntibus in ca, ita utquandoqucacci ^«m ca ficLit accidit intcftinis dc colica . Et ^uandoquc accidit dolor matricis cx apoftc- **|3tibus,5c cancris,<Sc cx ulccribus . Et commu- ^icantci ilia,<Sc inguina,<Sc crura,& dorfum,(5c Pctten,6c diaphragma,5c ^ [ anus ] 6c caput , <Sc P^optie mcdium fyncipitis.Etquandoquc per ^utantur dolorcs ciusad anchaspoft fpatium, ^ vfqucad dcccm mcnfcs, 6c confirmantur in -q is. ht tu cognofcis curationcm omnium ho- ^^mcx cis,qua5 tibiprxmifta funt,(5c non cft in \yf Enftrua rctincntur , aut proptcr caufam ^J^ationc lcrmonis in cis vtilitas. J-Vl propriam in matricc, aut proptcr causa
communcm Et illa quidcm » [caufa propria aB.qu»eftp^ in matricc:] autcft proptcr caufani innatam , caMi^ropiU, aut propter caufam accidentem alio modo . Amplius mcnftrua retincntur ; aut proptcr caufam in uirtutc,aut proptercaufam in ma-
teria,autproptcrcaufam in inflrumcnto, b [ct ^ ^B.
60 pJ^opfic] folo.Etcaufain uirtuteeft ficut debi lit^s propter malitiamcomplcxionis frigida:,
Qautficc3e,autcaUd^. ct [ Vandoqucaccidit mulicribus , utcurrat 3 Et frigida,autcftcum matcria,aut
_ ex matricibus earum humiditates pluri finc materia . Caula aiitem in matcria , aut cft
quantitas, autquahtas, autaggrcgatio ambarum. Et illa,qux eftex quantitatc,clt paucitas , ct illud eft,autproptcr priuationem ciborum, A V I C. 6005 ct pau-
*Doloris uteri caufx uariA efiepojsunt , quas author rc- *^^'^tquidiHhisaqendumfitydocet & Hippocrates i. ^'^orbismulkhAkt ^
^ ^hlkbribus, ^^ciirfumatricis.
Cap. 2S'
Vandoqucaccidit mulicribus , utcurrat ^ ex matricibusearum humiditatespluri *,puiridx: ct currat ex cis iterum ipcrma. Et Lr?"*^ quidcm fitproptcr multitudincm lU ^ rwuuatum,ctproptcrdcbilitatcm digcftio-
frigidj fiecj.
PT® Libertertius.
ct paucitatcm ipforum.aut proptcr urhcmcn- focario matricis,proptef colkaioncm Aia, ct d B.^ominSds tiam viriuiii ^ , comprehendcnris] cibos, ctfi dcclinationem ad partcm larcris ,&accidunt f rremancant ^^"J"pj'^^^'f^^-^ij> , l inudificat fupcrnuitarcm] ci itcrum apoikmata mairiciscalida,& dura, fupetflaii^tes . nicnUruorum.ht huiulmodi quidcm mulicr.Q «5c apoftcmata uirccrum,& iEij,riiudincs in itonatura:,uirorumlimilescxjilLUnamris:ctfunt machocx dcbilitatc dicertionis,& calu appetipotcntcs luperdigeaioncmultimam,etdiflri. tus,& corruptionccius& naufeaAfitisvc-nebutionem neccnanam , et expullionem Cupcr- xncnsA mordicatio in iiomacho,& accidunf fluiratun), lecundum modum, quoexpcllunt cx caargrirudinescapitis,&neruoruni, f B.colorubra cas uiri. ct iltae funt i [pingues j neruoU^laccr pilcpr]a.&: paralyfis,&: ,a:gritudinespcaoris,U- «1 . tpia: dc quibiis lunt jortcs ini:4g,incs, quarum |o cut iuifis,(5c malitia anhclitus,& plurinia^cxaJ-
e B dur« r>h- f '"''■"^^? iplarum pcaoribus funt ftridiorcs^ct ip gritudinibus hcpatis ficut hydropifis, & ^^^^ ' L plurimum , " extrcm itatcs lunt ^ [pingnes plus, ct j funt 6c altcratur cx ca forma;& accidunt ci itcrnm » ,„t. multarum .uiacu^tiopumcum meMicims , ct .difficultatcs urinx,&ciuscompre/ho,&
h tB.euaoia. cxercici)s,et propric 1> f L ] /an rcsalchatim,& colli,& i^rauatur coipus,& ^^^'
iionc. gmmsfli!ctispcrnares,auth?morrhoidas,aut tenuatur,& contriflaturA adueniuntcihorr -
plaga^^autaha.Fadavcropropterqualitaicma pilationes & fcbrcs adurcntcs . & quraKloqu tcrieic(l,quoniam /auguis eftgroniis propter dilhcilisfit lermo proptcr cxficcarioncni la'-^ trigiditarem aur proprcr multitudinem eius , torum & lint^ua: cx vaporccalido, &
quod admilcetur ci cx humoribusgroslis, aut cft illa grauitas cauia dojoris capiris,& ^^^^'^ \ proptcrmultitudincmtranquiUitaiis , ct quc ci inquictudo.Sc ^ [triilitia: proprer naporcn 'J
curruntcurluillorumdeillis, qu? lciuiai. cf & c]uandoqucapo(kmarur rorumcoipusciu
cau(a,qu9 crt cx parrc inarumcn, cll oppilatio, & uentcr cius propter artraaioncm inrulcnr^v /
& illa,autcftproptcrcalorem cxliecantem,co lani;uinis3diprum.Etquandoc]ueaccKhreii
llringcnre,aurproprer frigus cxnccans,(Sc mul comp]exioncfua,quum rctincntur nK^nltrti^ ; \oP.,f
totics tacitiplampofliderc , multirudo potus quando cft fortiscreationis,cuiusuirtuscitF
ji /).ftcriliwtcm. .aqu?,& pcrducit ad • [purrcladioji e,jaut pro^ tcns ad cxercendum luperfluitatcm ^'^^^.^^ J
pter hccitatemcum infpiflationc fua, 6c pro- utadimil.. tur uiris,& multipliccntur pil'^ ; J
ptcrmultitudmcmadipiseriam^aurhumoru autnaicaturei quah' barba'^ fquare ^^'■^"^^ £t/>'
groflorumuilcolorum,autpropter^ponema formajeius,& ingroflarur^deindcmoritui • rf' ta.aut proptcr clauluram , & additioncm car- p quandoquc pcrucnitantc mortem ad J«'P"
ms:autproptcr vlccraaccidcntia in matricc, tionem, cum quanon cfl podiUile, »fP'^/' t
ruTcin" 5",-^ confolidata funt,& X [corrupcruut fua c5 centur menltrua cius , & plures iflarum 1"
foiid4uonc ip- A)ltdationc] orihcia uenarum apparcntium : dciUis, quxpariunt plurjmu.Ti. Q'^'fJXi
iorum- autpropter tortuofitatcm 1 1 [ ] non coitcum eisaliquis, & rcceduntal^<^^^;
I t B. fe« dech in ca lupcrlluam C& ] conucrfioncm , aut ^ "
comparcs, rctincntur mcflruacarum . iPjf ucntur ab cis . difpofitio, ] quani nccclia|
rr«r [P''^^?^^'^ breuiratcm ] colli matricis aut pro- ucntur ab cis i difpofitio, ] quani n^^^'"^' ^;c^
p b. ftypti Ptcr pcrcuflioncm,;!:.^ calum claudcntcm ori- facitcuacuatio ianguinis , 6c ^cccptioco '
fiutem,reuco- ficia uenarunv. aut luccelhone abortus. Faaa ptionis,& acccptio coitus,& acciditcisu
^^unauoneai. autcm proptcr retentionem menflruorum ca vrina cius nigra,in qua cfl ledinicn "^^"'^ i^ji'
communiratis aliorum membrorum , cfl ficut ficutaqua carnis : & quandoquc minS^'
factacaufadebilitatis hcpatis,quarc non cma- guinein.
natlanguincm,nequcdifccrnit ipfum,autpro
pteroppiiationcm inco,& in corporetoto , nr ' r n ^7-
autproptcrpingucdinem facicntcm accidcrc nejtpis. cap.
oppilationcmconlhingcntcmuiasconflridio ^ti- j r- r.nnumc^^^K i-^
,icfadaacompremonc,&cxtcnuatio c6flrin T^^'^"s>f ^P^ndetex frigorc fi|n^^^^^^^^^^ git cas,conftridione facla ab exficcationc , aut ^?''''''^ ' ^ ^'''^?" dkis «^narun^'
„ . proptcr paucitatcm fanguinis. Et fan-uis' 1 cf ^l^^^^^o^o^i^s corporis, ctiHnditas i .^^jo
fluitlupcrmatriccmcumcxiru,& ]qutmnon «raritas pulfus,ct frigus fudoris,ct^ ,
lud,diIaraturincorporc7& facuincurrcrc^. quepcndctcxcal.ditatcfignificanM^^^^
gritudmcs. tio,ct cxficcatio matrici.s,ctrcliqu^*'|^mani'.
ditatis fcita in cis,qu9 prsEtcrita funt -^^ ^^^jfa^
quc pcndct cx ficcitatc,
fignificantligna ^^^.-fi. tis inca,fcitain illis,qu2e pr?terierunt' . ^^^^^ ' ctuacn^V.ntii^'.
lye menfium mMmm fHppreffione.de em caufis & cxtcnuatio corporis cr u
Part 348
''^''•''V., fymptomanbuslegereenexgaLUefymp.cau.6deZ. ^J^^^-Apoftcma uero,et clau lu a,ct ^^.^^^^^
co^';'; k& 5.- ^.uulg^orh.flura6^ m- demorb.mul.^ '^^""] f^^^^""^ deilhs,quc tu laH
cap. D. hib.^Tauluslib.i.& ^enus nh.i6.Hic,defumpta€X ^^c^^l^unclocum. fap. j 1. j^gj natura methodo hoc fequentibus capitious abfoluit . g.
Vecuratmihus. ^'^^* ^ t. Ulam r« Deaccldenti^us^ iillius & depr^ocationema- .^^e, ct
^.ti.n« mw- ^»'"-] Cap. z6. /^Vratioquidempendcns acalct^f^j^gu^^^
mincmHt,xgmudincs,dc<jwb.cftprs ftcmatuni.etcuraclaulurx^ct/mi»!"'"^
Feti lu
K6fi radicibus itcratis » ct fa6la quidcma
^laurura,qux n5 ciiratur,ct ob oppilatione ori ,""!caf3i^;, ^^^^i^um vcnarum ab incarnationc vlccrum, J''^'>«fliilSV^.^''''^'^^ ^i^^^^i ' L Hmilis •, ] cius cura cH cxtra- '""'Jeftfpej. ^io fanguinis vtnon multiplicctur,»5c mundi ficatiocorporis & vfus cxcrcitiorum. Et non oportct nili ut afFcramus nunc remcmorationcni curationum prouocantium nicnftrua, (5c ^nt illa:,quc moucnt fanguinem ad matrice , oc faciunt ipfum pcnctrantcm in poris , & fa- ;5iuntporos apertos.I t has quideni mcdicinas ?am diximus>quum dc fingularib. tradarcmus intabuliscarum,(Sc diccmus itcrum in antidotario Hic vcro uolumus diccrc dc rcgiminc,&: JJ^cdicationcillud.quodcfl-magis conucnicns *^uic loco . Et rcgimcn in hoc, cft moucre fanpincmcum fortitudincad mcndrua. Etdc il *is,qua; faciunt illud, c(l piilcbotomia cx faphe ^a,^vcna,qu9ca poft caLiillam,& phlcboto- ^ia ycnc geniculi , &: curuatura? cius cft for- ^or illa. Et vcntolatio liipcr crus,& calcaneu , proprie pinguis,cl"l magis coiicnicns. Et qua Qoquecft ncccllariumvthat phlcbotomia lu- Pcr iaphcnam pedis alLcrius.Ht allidiiatio liria S^^ndi cum uittis membra infcriora <3c ligandi ^^><Scdimittcndiea talitcr aliquibus dieb. Dcin t^">cQetu, _^^^"^i'iiftrc'ntur mcdicinac,ut apciiantur po ven- ^^'^Hwrant] humiditatcs vilcofc.^ [Et finiilitcr] fi caufa fucr it humiditas . Dcindc ad-
uocantia menftrua^ficut calamcntham,<Sc ruta pulcgium,6c fimilia.
'De fupprefiomm menfifi cnrationeadl loca m fapmo^ ril).mdicata.prii!.fcrtimj^pete '/etinm. Eji vciohic dcne nx fecfwne (^M.aftio. ^utbor noHcr fecari pedum ct cxurum uenas iuhet,(j.il. £mulatm,qHi & lih. de curandi rat- per ^^*?-
10 fang!t.m'iff. & alihijfccada uel talijuel malleoli uenam in utcri afc&ihus d'>i et,prxfcrtimq'^ id in afjc&Uy de quo hic agiturjohferuandum uidetur, in quo trahenda per utcrum matcria efi. At Actias lib. i c-.de m agensy qux obplcnitu, dinem non parganturya cublti fe^lionc cunitionem agpx-ditur.id quod fanelndicationiyquA apartis ajfecix loto de fnmituryaduerfari uidetur.trahenda enim dcorfum ad uterum ejjet materiaynon ah utcro fnrfum. Scdprobe uterque confulit.Litct fumma corpus aggrauantetnultitudinc ( fi uidelicctuhcrim fanguM ajfiu.it) ex cuLitoimminucnd^
ao multitudinis gratiayfanguine?n ducerc.qnod ^ etius intel^
lexit. At fi ca multitudo non adcrity fccanda erunt crnra , cap.^ 7, ijuod 6^^ C.d.er author noHer confuLuit.
TRACTATVS III I.
Dcnocumcntlsfitusmatricis , ctapoftematibus cius,ct qux limilia iLUit illis».
^^uiiftrentur mcdicina! proprix ad prouocan jo oum,qua; fLibtiliantcs f\nguinc,apcricntcs oppilationcm,(5c dc illis funt ,ciuoc bibuntur ficut ^alamenthum 5c dccodlio eius cum aqua mcl- *^s, 6c pulucrizatioipfius fupcraquam mcllis: ^ Uuina cft fortior ea, & pulcgiCi cft fortc val- *^t^-(Sccinnamomum.<S: hicra picra, 6c fcrapi- '^^imjSc opopanacum, <Sc friicius cius,6c cal\o- ^^-um,& cordumcni,(Sc dccottio cnuhc , & dc- ^0(^10 alufncn,6c dccodio phafeoloru rubco-
Dc claufura .
a n. c!e!ceDdii .
CLaufuraeft,quum fupcr os matricis eiusa [ cgreditUL* ] aliquid , qdprohibctcoitu, ex re addira laccrtofa , aut paniculari torti: aut eftillicincarnatio abulccre,autcrcationc:autb ^ [illud q? cft intcr os uuluce,ant os matricis,cft fe & os nucricis fe cundfi vnCictcunde] horum modoruni. Aiit cun-iumvnum. cft iupcr os matricis eius,quod prohibct impre gnationcm,ctexitum meftruorum cx paiinicu
b R. AltJ liccra. incer os viilur ,
. - j lo,aiu incarnationc vlccris, autcjuod cftcis ii
um 6c ci [ almaroch , j <Sc alaftirgar , (S:. fcmcn milc. Aut mcatus no cft iuLietus in crcarioiic , ^^"i^pluci. Et dcillis fuppofuoriafunt,iicutaU itautaccidat uiri;ini qufi incipit meftruarl, vt "us cUeborus, 6c pulpa coloquimhidoe , & fto- ^x, 6c ccntaurea, 5c gumma oiiux campeftris , ^ ^Pppanacum,5c fi uaus cius, 6c caftorcum , 1 f ^'^'^ fcrapinum,6c cordumcni , 5c fucciis ^l-ninthij . Et quandoquc fupponitur cuphor- "^^um funf.1- ^^f.^„rv« R7 /^v'n/»A?jf n]* (uper ipfuni
irginiquu mcipit medruart, vt non inucniant meftrua mcatii proptcr aliqua harum caufaru,quarc accidant ci dolorcs vclie mcntcs,ct ojgritudo maxima.Sicrgo no ingcnictur ci,rcditfanguis,ct dcnigratur muIicL,cD
^ ^ , praeiocatur,ct moritur.etquandoq,-accidit ut
lum fuper cottum, 6c cxpcdatur fuper ipfuni claufa rctincat c [pcr accidens]conccprione,<i f
^oraparua abfqucfupcrfluitatc. Suppofitoriu [ ] quaremoritur ipfa,ct toctus.ciuspro- b & hacp e ^onum. Rccipc myrrhx , calamcnthi amboru culdubio,fi non rcgitur.ct hoc quidcm non eft g.iaas . ^ua drach.iiij.fauinc drach.viij.rutc ficca: drac. 50 poaibilc,nili ahquo modorum, aut ut fit illud, ^•pauularum mundatarum drach.xx.confician quod opponitur ori matricis de claufura rarx
tcxturx, aut fit habcns foramina piura, itay poftibilcfitmatrici attrahcrc dc fpcrinatc aliquid.liccte [cnim] parum fir, ramcn cx ilio par euofitconccptio,fiparsciuscft ^[ucritasjcjuod ^ |^ , ,. uifumeftphilofopho,ctparscius,quod uifum cft Galcno mcdico. lUud nanqucquod ncccfta ^ ^^omi rium cft in crcando membra,cft ipcnna foenii iircus, & onx fccundum S [ fermoncrn phiiofophi , ec cft
■ ^
P" t,^i;cum tclie vaccino, 6c fiant de eis peftliria
■ r^^^^^/ii^ihmianturcaftorcum,6c myrrha,5c
■ «julchus, 6c fiant fimihtudincsglandium cum P ^lco dcbcn,6c fupponatur.Etol.alacuhe prouo
'^N^nn c^^^^^ mcftruorum, quii fupponitur, 6c fuc l^"^»rncn trlf P^P^^<-*i'is f ufi,6c ' [ alncfim fecundum par X n-^^y-e- n .^^ualcs,6c itcrum galbanumj ponatur in la S&> r'"^'^ainfambacino ,6clupponanturi
. veia
-^» '^ar' V"^'^'^'^-^^^<^lccisfuntcmplaiha6c vaporatio 60 iUud,Quod ineo prouocarur ad matriccm in 'S>te n';''^^^i^^poratioci ' ^ ^ - " ' ' —
A.lia lit
te. a ^'-^Furacio cuni Ipccicbus prouocat mc- Xl^^ Llt^^-^f eis funrfuft\imii2;ationcs,ficut cum
f^^^^.^iuthidafoja,iplacnimprouocat in dipoiitionc. ct fimUitck- opopanacum, 6c afta^ 6c ^ipuuim,6c cordumcni.ctdccis funttinaieo ^3quis,m quib.dccocla funt fubtUiaiiua.pro-
tramacriccmfccundumkrmonem J Gal.ctcft j , acTuen^to' fpcrmauirili [utfumatcx eouiriutcm odo- uo yenn roritas ris] fccundumlcntcntiam philofophi,uidit.n. g*l^' > & recipit quodquuni' [ouumgallina? crudu rorc afpcr ^^J^odor^raa fum cft.ctproccditexeoodorlpermatis uiri, umitlrilS fitT conucrtirur cuum in conccptione.j uam concepao
AVIC. Ooo 4 9AN^
Cap.73 cap.71.cap.9f & 96.
cap.ip & »0,
De uteri morhk in cornpofmonc agit, primumj^ de md h formationc,ohfini^ione.f.ipJa. ad utcri os,& muliebriu locorum cUufiira.qu^xm rem plunhns cxplicat.Egit de boc ajfeSiu Paulusyiihi aducntitiHS esUH. i.&phymon uocat, de naturali ueroyi.dc non perforata utcroyhb.6, dc quihu^ & Aetius lih. i6,cjuos utrofque affcclu^s hic fmuL coniungit. Vnum pojiremo huius capitis loco fcribiturjde ,quo no mcdiocriter amhigcre cH. ncmpe ex phdofophi tejiimenio femcn fmninoi nccefiarium efic ad crcanda mcmbra . ^t' fhilofophus contra 1 .dc ^cncr.c^nimal.fcmen a fnnina con fcrri negat.ncque id-,quod intcrdum a mnUmbns In concu^ bitu humoris feccrnituryfcmcneficpHtatifcd uteri excretio. nejn,qu^ alijs cucnit.altjsnon cuenit.CatcrumjUcrephilefophus femen uim ad gencrationem conferre negat ya6tii4a fciliccty& qtia procreare apta fitynonplane tamcn concur rerc id ad generationem it inficiits.quiu z-de gcn.animal. fcemincvs matcyiam, marcs uero ttim creandi prAivcrc ait , incficq, ynulicribiis femcn,quod cxcrtmentmn uocatgenitaleycuius ortum ex tfltima alimcnti concoiiione , & ex uenis.fictm etiam maritm ferncn gig?ti arlltratur . Vidc^ tur er^o atithor noHcr philojbphi Jentcntiam afjcqtitaus.
tur itcrum,nc pcrtranfcat qnantitatcm addi^»
& capiatdc liibilantia matricis aliquid , quat*^ apoftcmctur matri.t,& dolcat , & i"currat cuzcz,& lpatmLi,(Sc cgritudincspcrnitiotas.Qii^ crgo fcccris lioc , oportcbit ut abftincas cam frigorc, 6c non appropinqucs mcdicinanut ' gidam adu omnino, imo oportet ut lint oav ncs diHillationcs,(Sc inicdioncs,&: luppolitorw cxpoliatafrigorc.
modo in adminijlrando hanc fcijfonem » Cap. 3.
PRarparctur mulicri Ccdcs cornm J^^^^^^^j^ ^I. . . fiilknracuic»
*Dc cur.t clatiftra.
A pcr quam fcdcat cum pauco 1 -^^
ad pofkriora . (^um crgo .-rquatur^crura ^^ii^ ad h xrcrc fac i at cox i s 1 u is , t [ & adiugatillud ucntri fuo,& ligct manns » (ubcuruarurapoplirum fuorum,& ^^f^\cdi' ^■o cundum hancformam fortitcr , dcindcni ^ cus admini/frct /cinioncm liphac,& mcn^ ^^^^ c a r n i s . E t q u a n d o q u c i n d i g c t m c d i c u s , n ^ ^
miniflrct fpccu!um,& propric in co, ^\ u^c intcr matriccm.Qiuim crgo cxtcnditnr 1 ^ cum radiis cr uncinis,cxtcnfionc,cum q^^^^ ^ ^^^F
[com-primunrur J matrix, & ^'^^'""^"Kisnic U''"^/^ : c[ fiphacciuscomprcllioncjnoccntci ^^^^^^ ^^r^^
b [
C-> V ratio claufurajcO: cum fcrro,non cum a- & j 1 io. Si crgo h xc claulu ra anparcns c(t, tu c bris/i f [ moduscft utdifrumpanturlabu vuluaja clau- mami,& fccundo cumco,^ [cuius x.v..- , lura, itautponatur lupcr unumquodqucla- nuurprocclliocum utritquciiianibirsa^^"
biuma[pila:]& inuoluanturpolliccspanno, • ' . -Hfm .m2>
& tcndantur labia,donccdiliumpantur ab co quod cft intcrca: [aut] imicris phlcbotomoc [obtufo,&: findc] hphac, & incidccarncmaddiram,{i ctt lub iiphac paulatim,ita , ut non rcmancat dcadditaaiiquid,ncquc lumas dcradi cah aliquid,& illud liat cum calib. Ht difrcrcntiaquidcm inrcr liphac,6<: carncm,Cil,quod liphacnon l'anguinat,fcd caro languinat.Dcinde ponc intcr ambo labia lanain infufam in o- Jco,& vino,& dimittatur tribus dicbus : & adminiftra fupcr cam aquam mcUis,fi ca indigcs: & adminiftra dcfupcr vngucnta ^ [ nutrita,] cu cautclaaconfolidationc,&:glurinationc,& co ftriclionc,&'propric ij illud,quod incifum cft, cft caro.Siphac\cro parum iufcipir confolida tionem poft tciiluram. Quod ti claufura fucrit profunda,tunc modus cft,ut pcrucniar ad ipsa imcinus,& fi cft ftphac, findatur lcillionc vna , ^ non cum illa x-qualitatc. Nam fortatTc, ' [ coopcritj vcficam & alia.- imo oportct ut ^[caucatur alia, ficutvcfica,] & incidaturlacftcaro, paulatim,& adhcrcat incifioni lanalfufa in vino pontico ftyptico ; dcindc poft illud fcdcat i n aquis,in quibus dccodtc funtmcdicine mol lificatiux i^oftca curcturcum ungucntis rcdi ficantibusS [ nlccraj linitis,& inic<51:is,dcindc cumcontblidatiuis.Et quum apparct fanitas , oportctjUtaflidtictur lupcr cam coitus,& opor tct ut caucantur apud hancfciilioncm,& incilionem dua; rcs,fcilicctabbrcuiafio in incidcn do, & in iindcndo quantitatcm additam, illud cnim ^ [ fi cft compofitum ] cft facicns polTibiiitatcm conccptionis apud coitum,qui acci dit cumea>& ditlicilcm facicns partum,prarpa rans fa^rum, & pra':;n intcm mo:ri . Etcauca-
(us multis plica lionibus . b B. Alialfa.&. c /i.occulco . >Vlia litcra . ita W ((tndatur.
cidcacumincfcrri. ] Ettpcculum qni^^*^^ el4/j; cittc vi<lcrcillud,quodartccfHcinsjnclc, ^^^^ cit tcco2;nofccrc illud, quod aftbciatur 1 K^^^ ^^„^»1)' fubtili , & dc mcmbris, qua: pr.Ttcncrnn «rr jc mcmbrum,fciliccrcx vcfica,& alijs.QQ^^^ .^. '^jJ/M pcrfluir, dimitrc illud , quod cxtcndim '^^^^^^: ^^^^^p
icat,quod vchcmcntius cft ^^^^f .yo^ai ^f/i ariumcft, dcindc fubleua iiF^-^^^^^^^^^^^nmO-
^ B. oleaeinw, « cx oleo .
f B.elongerara Ipco vefica: .
r B. vulncra.
h — B.
40 lubrilitatc , dcindc fcindciplum ^^^^f^'%in^ 5% bliquitatcm,ut non,confcquatur yclica ' ^^^^wi dc confidcra in principio quum lcin^^ j Jop^*' ''Jfly cgrcditur fanguispaucus,tuncpcnctta ^^^^ it^^^^^^
^ ' :>nc tua finc timorc,& fi multiphcat . -mj^ . ' ...... nr»n i»'-^ f/y
fusfangijini5,tuncfinde paulatim,vtnon ' dant fvncopis,&paruitasanhclitus.&q^^^^^,.n ^y^^f
qiic tibi cftncccl]arium,vtdimittas tum^ [ incidcns,] quod nominatu-
cavfqucin manc, muolutum ^^^^}], %n f^^ o panno: &quum fucritmanc, conli'ic t virtutccius , ct fi iucrit tbrtis, ^ut^^^^^^^j ^jicni curationcct fi non , diniittatur vlqn^^^^^jp^.ci
tcrtium,ct rcmoucatur tunc ihftrum ^.^^-^js confidcradilpofitioncm lcifihrc fiin^ ponendo fublococius.vtfignincctu ^^^1111^^^ ma,quam ncccfic cft te incidcrc poit- ^port^^ foluitu r mulicr ab co , quod cur^f "J,.^^ f^,nt l^' tunc,utfcdcatinaqua, in^"^^^^''^!'^,!! ^P.^^' nitiua,quum cft calida,ct P'^^^,^^,! adn^'''^.^]
60 rctapoftcma.Etmclius qtji"c*m cn^^j.^^pjc
ftrcntur fupcr cum ungucntai ^ bcntia confolidationcm. EtmcUn ^^^^^ quod cft concauum.habcns io^^^^^^^Jfarci'-'' diantur in co tupciftuitatcs. ct "^'^^'.jjuri^^^V quando incifio accipit carncm "^^.^^p Cf» tunc fortaflc accidit curfus uri"3:,q ^ rarur. ■ ^
y k
Fen 2 1.
\^ N N O T A r I O N £ S.
Curm hunc affeBum ait chiruY%ia » non alia ratlone . itctruHt tdmen et ''Taulus i^tr zy4ctuts euw (^ui ex acci- ^mi eflyinfcjjionib. & alijs pr^ftdijs curareabfqi manuum a^me. Q>i^ naturalls tamcn eH ohtHratio,non nhi fcrro ^*ho6.' ^^^'^^[^^^^''^M^ipcre uidetur . fujiffmic curatmem hmc ^*P.7i! profeqmtur lib.i6.& PauiusUb.e.
u;^«tf>aio J^e^{fufpenfione]matruis. Cap. 4. Jo
QVandoquc accidit illud proptcr claiifuram, & quaiidoqucaccidit proptcr apoflcmata calida, & dura , & cura coruinclt ciita cius .
kiiibus,& fac cam adhcrcrc'^ [niatrici;]dcindc a b. AliaHrera accipc Unam atiam,& iniundccam fucco aca- °" n>ac-icis. cix,aut vinOjin quo diflblutum (italiquid i\y~ pticum,6c ponc lupcr os matricis , dc rcduc cd
facilitatc ad [antcriora, jita ut rcdcat lana to-
b B. intcriora.
•^f a [<«;<2me«to] matricis , cjr ci«f , e^r conuerfione eius . Cap. 5.
MAtrix^ [augmcntatur, aut]cxit,autcxcaii ia primitiua,rcilicct cx calii , ^ inut curlii ^'cncmcnti, jaut vocifcrationc, qua ipla uocifc- ^^'"acfl-aut (icrnutationc maxim.!, aut (Ircpitu, ^ut vocifcrationcquam ip(a aadiuit.quarc tcr -fcfacla cd^autpcrcullionc molliricantcJigami; I? ^■^'iatricis: aut proptcr cau(am partus diliici' ,aut partus grauatiui : aut Jaborcobftctricis cxtrahcndo foctum, 6: (ccundinam autcxifocius (ubito,aut proptcr luuiiiditatcs mot- J^i^cantesJ [iiumiditatcs,J autproptcr putrcfactioucs accidcutcs ligamcnti.s,& quandoque ^^•^cdixur tota, ctquandoquc conucrtitur , ct ^uandoquc cradicatur radix cius .
^NNOTATIO 7^^£ S,
pe uterlpYclapfu plura hahes in 2 . de muliehrih.mork ^PpOirati afripto. Agit & Acmslih. 16. er ^^-^ctius 2 i.Cont.tr.y. ex quihus locis caufis , J^gna,^ curatmem habes .
^^^ccidcntihusiUiuSf&figms. Cap. 6.
A^c\d'it mulicri indc dolor inpcclincma . - g"us,(5c in •*[cliatin,&: dorfo.J& quando 1 (unt cimi lioc fcbrcs.<5c accidunt ci niulro icscxprciIIo,& di(iicultas, b t [ ] ^. Qptcrcaquia niatrix compnmit nicatus fx- ^.^Scc vrina: Et accidunt fpal"nius,6c trcmor,(5c ^^^or finccaula (Sc fcntit rcni rotundam in pc 'iic,6c fcntirapud vuluani rcmdciccndcntc, ^^istaaus, 6c propric quumcomplcturcon-
S";^''^^^gre Ucrfio.c
^,- "^•^f grcditurcnim,] quod intrinfccum s c(}^d l^j^^^^.^^.^^^^^ j q^^m^^jiQi^ (cntit^'
^ oi"amcn ciusrotunduni,] fciturquod radix ^ latn conucrtiturA cgrcditur:(i aurcm in- ^^/^V'^'tfoiamcn,6c tamcxiuitficutcft nocon ^ia,runcnon caditclaufura,fcias crgo illud.J
cura^ . Cap. 7.
pJOn fpcratur curatio , nifieius,que rcccns - ^ ^'^^»inadQlcfccntia,&'incipcinprimis a
ra ad t [antcriora:J dcindc accipc lanam aiiam, ^ b. incerittra & infundccam accto,(5c aqua,(5c ponccaiH lu- ■ " pcr vuluam ,<5c prccipc mulicri ut iaccarlupcr iatusluum ,& adunct crura fua/6c fcruct lana vbi cft pra:parata in ca, nc cadat,& ponc ucnto famfupcr radiccm fuminis cius , 6c fupcr dor- 1 u m ip (i us , 6c fac cam od o r a rc o d o rcs bo n os " .valdc^ talccndat matrix cauia coriuii ad i iipcriora i.tcauc, ncapproximarcci faciasaliquid foetidum: quarc fugiat matrix ad infcriora. Quumquc dics tgrtia afliierit , pci muta lanani ciui,6c ponc cam lanam infu(am in vino., in quo dccoda funt my rtus, 6c rofi, 6c acacia , 6c corticcs granatorum,6c alia ab i(Hs,tcpido , 6c cmbrocha cx illo lupcr fumcn cius,6c ipiius pc tlincm . ctadminidra (upcr cam lininicnta la- <fla cx fauich,6c faclacx [hciba, qux nafcitur ^ B. thalcU. lLipcrlapidc5,quum funtin aqua.L^c facirlubricarcpcdcm .J 6c faclacx lcntibus cum ilyptici.s. fioc cnim rcgimcn quandoquc (anat cam, 6c (ac cam fcdcrc po{\ lUud in dccodionc (qui nanthi..6c myrti,6c rofaium>6c oportct, vt facias c3.m abftincrc a'-' [ falfis j 6c llcrnutarionciii niouciitfL>us,6c tudim, 6cfac cam mancrotiaa mbusT'^""** quiliam,6c quictam .
dcv linationc matricis , & feparationc dus . Cap. 8.
MAtrici accidit quandoquc vt dcclinctad [vnam duarum partium matricis, ] 6c ^B. vngauorS rcmoucatur osmatricis aboppoiitionc , pcr '"^'^"'n mciiequaui inijcitur ad ip(ain (pcrnia. Et quandoqj * c It ca u ( h i n co d u r i t i cs u n u ! s d ua r u m pa r r i u ai : aut inlpidatio , 6c codnciio quarc diucrlitican tur duo|iatcra in humiditarc^c niollificarionc,6c liccirarc,6c fpafmo. Htquandoquc c(t cau la in co rcplctio in vna vcnai um duarum partium propric.Etquandoquc c(l cau(a in colia niorcs grolll vilcofi in unaduarum partium d l, b a<»graua'es [facicntcs iHam:atrrahitur, cnim fccundina ' ad iiU >itt^re ajca ip('am.Etmulroticsacciditcx co prcfocatio ma ^^'^"1 (^«nJa. tricis.Et obdctriccsquidcm cognoicunt parre dcclinationis pcr taclum cum di*itis.6c cogno 50 lcuntan fit aduritic,aut a rcplcti^onc cum faci
liratc^ [cttcnfionc]vcnarum iScduririccaium, „ - . ct neccliitatc cius ad cuacuandum . ' ^J.ccaGon».
De cura .
fol vtiu
^||^.^Jud,rc(upincrur niulicr,<Sc apcriar , quod ifttcr crura fua,6c atrume lanam cx ucUcnb.
.|Hjonc naturic cum clydcribus , 6c prouoca "^m cum diurcticis, 6c quumcxplcium fae
OPortcr crgo, ut phlcl^otomctur fiphcna partis,cui oppofira c(i pars dcclinarionis, n lciHirur rcpJctio,(5c n diciz obllctrix^quod vc nx ui iUa pal-tc funt tcnfx, ct rcplcra:,ci lUic cft grcllitudo. Et illic cft condriclio, ct coadanatio,ctnon crt iUicgro(Iitudo,adminiilra lc* niriuacx clyllcribus,ct fuppohtorijs,cr undlionibus. £t adminiltrabahicum. Lt facvtciiHis bonusfiat,cu fi fucrint iliic humiditatcs.cuacua cas.Et daci in poru olcum dc Kcrua ct admini lUa ctiam - [ia fuppofuorijs.jct fijotiiiitcr inun- ii^^^'"^^''^'''
h B. paites vul gc. ^ fmatriccm eius. ] Et i micc in matrice cius ^*' oicumbaKain.jScarazaki. ; fimilia & tuncfor
taflc poiTibilccrir oblkrrici, vt intromitratdi-. c B. declinantl gitos inundos cum ccrato , autadipcgalliniE, cioHcc cidat op aut anatis . aur cquct mati iccm , 6c tcndat c [ad jiofuQ oris ma- dcclinationcin,donecfaciar cadcrc oppofitum mas ad vula*. matncis \ ulux'.]
Cap. 77. cap ». cap. 64'
Morhus eH in fitH.qmm non extra proceditutcrusjed ad latera..Dehoc & Aetiusex ^ifpafta lih.t 6.Scd muUa & ex Hipp-hahes i.de rnorb.muliebrihus,et ex Rafi. 2 2. Cont.tr. & Paulolih.^.
Ve 'aportcmate calido in matricc . Cap. t o.
qiiod cftpropfnquiim orimatricis, cft uche-
mcntiusA durius co,quod cH: in concaiiitate . quoniamos marncis clt ncruofunii&crt ^i^' gibilc , & illius. quod cft in concauitatctadus, c(l diiiicilis. Et in quacQquc partc iit apoftc"^^» dcciinar matrix ad contrarium illius,6c fit ily ficilis fomnus (upcr contrarium cuis.l tnt ficilis morus locali.s,& clcuatio, & lclliOj»3c inccHio. Lt cdfcquitur irgram, vt claudicet apu^ 10 dcambulationcm . Et l]gnum,quod coniK't^^ rurad dubcliati , cli vtlitdolor additus valdCj & accidcntiaiiantfortioit , &diucrfifica"t tlbrcSiSc pcrmilccntur. Sc inucnittranq"^!"^^' tcm^quum c(t Huxus vcntris,& cgrcsfio ^'^'^"^^ Et llgnum collcclionis complct;T:,cll,qi'<^"^'^ tur fcbris & puliatio,& mouctur rigor,c^ap ' llcmata quidcm matricis,& cius dLibclfyf f B quando liint in orcinatricis , P^^^^^'jJ^'^J^][-,i
ACciduntmatrici quandoquc apoflcmata calida,&: caufa in ciscll,aurprimitiua,licutpcrcufIio,autcaiiis, aut mulritudo coitus, fcut» Llancntur.] au t ab o r tus , a u t d i 1 r 11 p t i o cx o b (lct !• i cc , q u u m rccipit foctum,& quandoquccfl: caula in cis rc tcntio mcnriruorum,& ivplctio,& multitudo humiditatis.aut inHatio infpinata,qua: non rc loluitur.& quandoq-, fiuntproptcrclcuationc fpcrmatis. Etquandoqucfiunt in orc matricis, & q u a n d o q uc i n con ca u i tatc ci us, i n q 11 i bu ( il a partibus duorum latcrum, & anrc,& rctio, & , quod dcciscfl:dctcrius,c(l illud,quod cit com-
muncpluribuspartibus. Etquandoqucfii du- ?o communitatis& magisattrrahcns beilati . Et quandoquc conucrtitur ad indura tioncm,aut cancrum .
[fancntur,j & li funtprofunda^noneilpoS'
De cura apoUematum calidorum . ^^^P' ^ ■
NEccflaria cfl in ciscuacuatio quum adiuuant figniticationcs rain Et phlcbotomia quidcm balilicx ,licetco ^^^^ rat aii illud,c(t tamcn in ipla.qnod j^ic- (h-ua,&trahit languincm ad fuperioiaxtP boromia quidcm laphcn^ cll ^'^'^"''^^'^'^'^jj^efii communitatis& magisattrrahcns '^'^^"'^^^ quam illa.Lt mclius quidcmcft, utprouo
De fi^ni
QVandoquc fignificant ipfum communicantia: (tomachuscnim communicatci, quarcdolct,& accidunt in co triflitia, & augu ftia,& naui'"a, & fingulriis, & corriipitur digc-
a B.
b li pioprcr c5 icufiitatcm.
tur mcnflrua , & magis iuuatiuum , - r -^^^ ci,in quo caulacll rctcntio nKnflruortu^^^^^^ (Stius quidcmin principio cfl, ut phicoo ^^^^ tur balilica , quia prohibebitcfluhoncni y^^^ ric: dcindcconlcqucntcr adhibcaturphi^^^.j mia faphcn.c, utatrrahatur ianguis^Lad ^^^^^ * & fuccurratur ci,quod fccit incurrcrc p ^^^^^^^ tomia bafiiicx , cx nocumcnto comnii" g
fi.io,& appctitus aut dcbilitatur . ^ [ Et ] ccrcbnl 4^ tc ci . [ Et oporrct ut fiat phicbotoinia P ^ ^ ' ■ ' buscius ad fupcriora lcuatis, & ip^Y^^^^^^fan- & pcrucniat ad fummum inextrahcn : - ^ . cibusA "
^ [communicatci; ] quarc acciduntdolor capitis in lyncipitc, & dolor in collo , & radice oculorum,& profunditatc ipforum cum graui tatc , & procedit dolor doncccon fcquatur cxtrcmitatcs,& digitos,& duo focilia, & utrunq; criis,& iunfturas cum mollificationc in cis, & dolcntduas partcs dorfi,& duo inguina, & pcc B.retfmio fx- c1:cn,& inflantur,& mirach itcrum inflatur , & cii , Sc retcntio fcntit in toto corporc grauitatcm, & accidit c vrinx. [cxprcflio,& diflicultas,]ira ur non firvcnrofi-
tati mcatus adcxcundum, &liiud fir proptcr coarcl:ationcm apoflcmatis , & ubi coardat dc d t rctenr-o mcatibus plus,illicfit'^ [^'-'nfibilitasj uchcmcne B*.*r"Juofi- tior.Etquandoquecfl e [cxprcfiio linc difncul cis -biqucrctc- tatc&diflicultas finccxprcflionc,] & accidit in caut dcbilitctur pullus.& minorctur,& frcqucns fiat . Quodliapolicmafucrit caiidum, cruntomnia accidcntia ifla vchcmcnria, cum fcbrc intlammara,& cum horripilationibus,& cu nigrcdinc lingue, & dolor fici fortis,& pulfatio , & multiplicabitur fudor in cxtrcmitaribus. Et quandoqucpcrducir ad abfcifiioncni uocis, & fpa(rnum, & (yncopim . Et fignificat partcm apoficmatis locus puliationis, & communicatio itcrum.f an fit dolor in fuminc,aut ad dorfum dccliuc,aut ad vtrafquc pyxidcs.Et,
Part 349
euinc.] Et oportct ut prohibcatur ciou^" ^
norcrur in dicbus priniis ufquc ad ciies^^ ^ prohibcatur aqua pcnitus , & lP[^^l^f{s .]^^ ^
primo.Et habitct in domo boni c [ oao ^^^^
pr^cipiatur,vt vigilct,quantum pota j ^^^^j mitus vchcmcntis iuuamcnti cfl ''^^ i ^.^.5 fol'^ doquccfl tibi ncccflarium,vt adniim ^^.jctvt ^ tioncm facicns,cd uccns humorcs.x^t ov^ ^jfint in mcdicinis cius,quod fcd^ct nii|^ ^ ^-.j^at minorctur cibus',quum neccfiitascil ^^^^^^leo
in principio in aqua dulci commut^. ^
tioiie vrina: , & rctenno vrinx , quandoqac abf que reccncioriC fxcii .
rof.bono.Etcmbrochctur cu fiypf^^^^Lnailt/' Dcindcnonfiatafiiduatiolupcrcain ^.^^quo pticis,vt no indurctur apoflcma. Et j^orumadminiflratio cfi conucniens ^^.^j^c,^^ ra,cfl papaucr diflblurum cum ^^^V^cin^^'^"-^ ^ quofiatcmplaflrumcumolcooinp ^^ .j^a oicorofautolcodcpomis.pcindci .^^^uui lcmtiuis : quare fac cmbrochnai '^'^. rpfani , olco rof tcpidis.Et iiipponc lanam l\-^^^^ti^^^\ , B-^
quis, in quibus dccoda i^'''^^,^*^;^"'^^ aih^ifejl
ini,ct alhaiccnA-^jcat [ plurimum cum mcdicinis ^l^T^^ .nrun^
d [ malua^ctlcmcn ' [plurimumcum r arfioglofia^ct blitis.] ctfimiiitcf
Jben 2 1.
ftiim cx ouis, Sc meliloto dccoao in decodio i^cdilloluto, ct quandoquc ponitur in coolcuni dc croco , 6c olcum na rdinuni . Dcindc n^t pennutatio ad matarationem , <5c ex cis , niarurant ipfum, ilmt dadyli diflbluti in codlionc, dccodicum fauich , <5c olco ro(:(5c oico dcalcanna. 5c propric in (Vatu fuo,5c cm- Piaftracx hyflbpo , Sc adipcanfcris, & adipcr iwacc«J 6c mcdulia ccrui •, 5c fimilibus.nt quan <iodcciinatrEgn.tudo,curatiocius cfltuccum mokitiuis puris, Sc ^ [ iuntaqua fUimbrij i & jampincus , 6c laur. 6c [polypodium] & fimi- ^Jidc his,qua: fciuifli.Et ciba cam,6c conforta, ^^iuiftca ipfam. Et quandoponuntur fupcr cam emplaflia , oportcf ut non iigcntur : ligawa cnim nocet apoftemati. In dubcilati ucro oportct. ut occupcris in maturando iphm . <5c ^cj!tpropinqu;i ori matricis,ctcfc poflibijis fe-
^upiopinqua ori matricLsctcfc polhbiiislc'tioeius fccundum modum rcgiminis claufa;.
Lintrinfecaautc,quum poflibilecflutcon utcretur eius maturatio cx ipfamcc , aut fufl?- ^|tjilliid^ quod prouocatpronocationc fubnj "cutlac, <Scfcmcn mcloniscum aliqua mii ^iiagiaum : & cius crnptioex ipfamct rict , <5c Jiposhbiiis efl:kcinfrigidatio] <5c rciblutio , ^^nccfl mclius - Etquum rumpitur aldubella- ' ' ^^^^ quandoquc cgrcditur puseiusex vul- 13- Etoportct, ut iuucturad mundificatiocni, 6c refolutioncm rcfiduorum cum eis, Vjiiachjntficutungucntum bafilicon minus,<Sc ^° ^wciatur incam. Et quandoqucegrcditurcx fia/""^' ^^"ncnon oportet, iit iuuamcntuni tib ^^'^'^'^^^fi^^atione cius cum diurcticis for- "^ps , quarecffundatnr matcria aliaad ucfica , ^ ' ruincant,(5c faciant] aducnirc ulcera ucfimmio fubtilicris in ilio , <5c fis contcntus ^ ^^'^^'^^prouocantfubtilitcr , ficutlac, <5c fe.
"^cn mclonis cum aqua mucillaginum,<5c for- ^aile C£rcditur cx uiacgcftionis , <5c fortaflceft cccflariun-i , ut rumpatur cum mcdicinis di- ^ in dubellati matricis , <5c aliorum , ficut ^^ntcmpiaitrafaaacxficubus ,<5c finapi , <5c fi- ^•?^^*^inibino . Et poft illud oporrct,ut munm n^^^'* ^^^^ funtlicut aqua
Scitcretur illud multoties duminuc- Pnsgrofllim. Qiuim<^ue mundificatur, ^ irctur curationc ulccrum . Etquando magni ^ntur accidentia in dubcllati , non eft excuw-^^^c adminiftrcntur cttiplaftra lcniti-
, tafta cx farina hordci , <5c cx ficubus,<5c foe- ^ ciLi^ r^^^ »&: fcminclini, & meliloto , & tinae, lit rn^S^^^^^nn^ hunc modum funt,<5c oportct, Ucrues]ics,quas diximus in capituloapo jj^^^^^i^i calidorumA dubcllati in cap. aliis , f *^«t matricem, <5c complcas, quse hic abbrci. ^^^^^^usiUirtc. ^
l^tj ^^^'^'^nlkmynatmey cauf}s,figms,fukhre Faulus lih ^^^^* ^-^^ ^^^^' mullcbnhus plura , & t^etius qu d^^''^^'^'^^^ /» huius curatme dlftordia.quHm omnes ■ fei^^fj^^^^^^^f^^^n^yf^dlocofemo difcrcpent.Gai pro thd' f ^^ rat.per fan^u.mifi.item & m lih. me-
If^f/^^P^ '#<5?o utcro inferiores partes fecat.<f^t Pau ^ ^etius ckbitum in hoc morU inciiuni.S.inefmi'
lis duhitatio in fuperioribus Incidit. Verum reuellendi gr^^ tid , & ubifanguinh multitudo affliiit , ex cuhito mittere fangmnem licehit; debetj/idmitio curationis ohirl.at €uacHatmis,u€i deriuationh caufa ., tundend<£ inferiores funtuenx . rtrarnque uero fe6iionem author nqficr propofuit.
J)s apoflemate phle^matico in rnatrice . Cap. i j .
APoftcmaphlcgmaticum in matricc figni ficantngnificationes apoftcmatis pr^dicla;, qucE pendcnt cumgrauitarc, & inflationc : fed non cft cum doIore,dc quo fir curan*dum , Etfitillic mollitics cxtrcmitarum , Sc pcdinis . Et cft forma habcntisipfum , ficut forma habcntium hypofarcham . Et curatio cius, cft curatio apoftcmatum phlcgmaticorum in vifceribus, ^xcis , qu^ diximus in cap. pluribus,
De apoHemate duro in matrice . Cap. 1 4.
Qlgnificant ipfum apprchenfio eius cum ta- O (Slu , & quod cft illicdiflicultas i [ex parte] ^ ^ vrinx, <5c foccis,autuniusambarum. Doloris nis.' ^^*^**^* vcrbcucntus minoratur cum co, dumnon fit canccr.Et fi cft rcs lcnis , <5c cxtcnuatur cum eo
corpus, b [& debilitatur , & propric crura.] Et b 3 ,
quandoquc magnificamr ucntcr , <5c apoftcm a n tu r pcd es, <5c ex tc n u a n t u r c r u ra , & acc i d it difpofitio, ficut difpofitiohydropifis:5cproprie quando dnrkics eft fparfa . Et quandoquc accidit ex co hydropifis ucra.Quum crgo non rcfoluitur duritics,feftinat ad canccrofitatcm. Et fignum , qudd ^poftcma durum eft canccr, autfitcancer, quum quidcm cft utappareat fcnfui,cft,qubd apoftcma uidctur durum,non arqualis figurc, a quo proccdunt,ficut uariccs, quodlxdif tadus uchemens, mali coloris, <5c turbidijdecliuis ad rubcdincm,qua:cft ficut rur bcdofoecis: & quandoquctrahitad plumbcitatcm,(5c uiriditatcm .Etquum non apparct,fignificat ipfumgrauiras : *5c quod exiftimatur dcIxfionc6c cCrcntitur,] Etcommunicantin ipfopc<fI:en,6cduocmuncl:oria,<5c dueanchcc, ^ * P»nft«<>ae. <5c inguina, & pcrucnit IxHo cius ad diaphragma,6c dorfum,& multotiesacciditcu co dolor in vtrifq,- oculis , 6c tcmporib.& h igus extremitatum, Sc quandoq; cft cumco fudor pln rimus,<5c quandoq; comitatur ipfum fcbris incipies cum Ienitate,dcinde acuitur,<5c fit fortis cum vehementiadoloris. Diihcultas aurcm vri ne,& eius guttatio,& rctcntio ftcrcoris ct , aut unius carum finc alia cft fignum,in quo com'municat durities , & phlegmon, Sc fi ulccratus cft, apparct pus non iEquaIc,habcns fordcm , 6c cft fordes fecundum plurimum mali coloris , nigra, Sc quandoq-, cft rubca,ct uirid is, ct raro fitalba,(Sc curritexco humiditas acuta,<5c J t [
jmatcriauiruicnta^^rpcrueniens^d vi HfB.aman riditatcm fctidam,ct quandoq; currit languis ^ • ^ purusproprcr illud,qiiod acci(jit illi decorro- '^"^a^i*fionc, ita ut cxiflimctur quodjllud fir mcftrua. '"^*"^' ct quandoq-, currit rcs.,cumqua icdatur lcbris, ct icdatur dolor, ct quandoqueaflbcianrur ci iigiiiaapoftematiscalidi,& aon eftci curatio ,
i>e '
'Depra/ocatlonematrkis '.
a B. alrataehi. b B. alchaiian.
c B. g\uten al-
bo!in,& yrcos, & alhichuen .
a B.ran!,i.vn euenio apofto lorum.
# B . vt tnnita li* fopcr conue liieniiorH .
Cap.R^. * 94. Cap.67. & 68. Cap. I .
APoftcmaquidcm durum, oportctvt mcdicctur , (5c cuacuetur cum co corpus ab humorib.groflis,& mclancholicis, & adminiftrcntur vngucnta licutdiaquiion,&' balllic5, & quod fit cx bdcllio, & adipcanibris, & mcdulla ccrui, & butyro ouium, fadum ccratum cum olcodc iilio,& a [arazaki]&: narciiTinO(Sc ancthino,& oicocliamacmillino,& olco dc foc nugrx.(5c olco dc Kcrua,(5c olco de alcanna , (5c olco ^ [dc alacuhcn,] &c litccracius,ccracitrina,(5c quandoquc ponitur in co uitcllus oui.Ec llncccilccd^utiitfortiusiilo, ponantur in ipfo callorcum,(5c alocs fcmcgcnium , & coagulum lcporis,(5c ^ [fcrum>6c iicos,(5c ruta, (5c alacuhcnj(Sccrocus,(5cglutcn alim ut, 6c gumma amygdal Et de vngucntis cxpcrris cft, ui infundantur folia capparorum in aqua, doncc lcnia tur, (5c tcratur cum cis cafcus cum aqua mcllis, & fiat cx cis vngucntum. l't adminiftrcntur florcs vitis cum cafco ,(5c aqua incllis. Er folia caulis, <Sc flos cius conueiiicntia funt apud mcadhoc.Etitcrum fi lupponancur fordcsauris, ficut dicitur , contcrt . Et oportct ut lcdcat in aqi^is, inquibusfunt uirtutcs lcnicntium , (Sc fiat cmplaftrum cum folijs althcx rcccntibus contritiscum gummaaniygdalarum,6c adipc anleris. Etcmplaftrafadacx lampliico, (5c mcliloto,(5c f(i;nugr9CO,<5c chamxmilla,(5c althca. Canccr vcro oportct vtmcdiccturcum mcdicaiionibus , cum quibus funt vngucnta fcdantia,(5c humcclationccorporis , (5c cuacuationc fanguiniscxbafilica asfiduc (Sc faphcnapoft ipfam in quibuidam horis , (5c cdu(^lioncmclanch jUae,(5c folutionc vcntris. <Sc vngucnto " [ara fil] cft proprictas inco mirabilis, 6ci'cdatdolorcm cius.Etquando fortior fit dolor, intcndc , (5c expcrirc in lcdarionc doioris mcdicinas calidas, (Sc frigidas fimul ,^ [6c fiscontcntus conucnicntioribusj carum, & propric ad vlccrarum . Calid^ itaquc.lHantes doiorcm , ilinc ficutdccodio focnugrxci, «5c fimilia. Et ccratum fa^ftilm cxfaicc olcictiam dimisfiinvafe xris,ut lumat dcflorcciusparum cum ccra citrina, ct dc foris liniatur . Et frigida iunt eniplaftra facla dc papau. cum coriandro , ct Iblatro,etoleo rof etalbumincoui,etcx co, quod refoluitur cx plumbo ad inuiccm fricito cum aqua coriandri . Et iterum dcco(flio icntium fumatur,ctclyftcrizeturcum ca. Etitcrumlac afinc,ct fuccus arnogloflxconiuncl:im,ct figil latirn . Etquando aducnit cx ulccrationc fiuxus languinis, adminiftrcturvngucntumtiuxus fanguinis .
Scripfit de utero in fdrrhim induratOji^ de eius cancro cy^etius lih. 1 6. Egit & Taulus lii. . & %]fis 22. Cont.tr. Jn fdrrhi tarnen curaiione di/crepare uidentur, Paulus uena /e&ionem proponit.Hic uero de ea non memi Tiit.Ferc morhi initiOfUt Taulusait,/ccari uenaiUcl purga^ tio infiithi potejiyprx/ertim /i injlammatiombus /uccedat , ut /ucicdtreprmpue /olet-at Lon/e5lo iam morbOj non «idetur ip/a Janguims mffio opportnna .
Fi| ^cxgritudofimiliscftepilcpfia:,ctfynco- 1 pi, cuius initium cft cx matriccctperu^nitad communitatcm fortcm co rd is, ctccr^ bri, mcdiationc vclaminis,ct rctis,ct ven*'^^^ p u 1 fa 1 1 1 i u m , c t q u ieta r u m .Qui d a m \ e ro 1 •'^P ^ tum medicorum dixcruni, quodnon cog" ^
fciturcauia prxfocationis Vcrunicauiaiiiip^ ^ o faquum f.comprchcnditurj eif q«-iod acci a rctcntio mcnltruorum , aut fpcrmatis in ^ lcfccntibus, ctiam viripotcntibus in V^^^f-^. quumfintuiripo?ctcs,ct uirginibus.ct ui ^^; ct fitconucrfiocius,quod rctinctur inuc a _
gus fccundum plunmum, ct propric quuu cidit.ut in radicc fitfrii^idum,ct additci T ^j,*:-
^ipisfifudoctiouaf^^ a
frigus:autc [ad frisus putrcfadtioneni, ] c cj^^j,;J
paruni; crcognoiciturVx ^ [foliditatcjciu'»'*^ '^^^^m
' quoddcclinaitiniuacomplcxionc.Q!lM»^f^^^^ df^i^i^,
inlpiifatur vnum horum duorum^ ftrua,corrumpiturjcorruptioncprxdictii,^^-^ j-^{iC«"
onc.mi"»'^'^ a j. i^. ^ .----^cpridiaa,ctJ.J^^^^
clinatad naiuram vcncnolam, «^^^^''^^^""Lao P'""' fpecies a:gritudinis , quarum vnacftxgn otHcialis, quxin primis conlcquitur mat_^ quarc ipalmatur , ct contrahitur in P^'!"^^.^, lupcrioraaurantcct rctro autad '^^"^ ' .fja; ct finiftrum lccundum obcdicntiam ^^^^5 rctcnt:^; in ucnis,ct noninucnitmcatum,^^^^ dilatat vcnas, ct Ipaimatcas cum dilatati quare dolorcm facit, etquandoqucipa .^^^^^ in llibftantia matricis,ct ingroflatcam contrahit cam:aut non ipargitur in ipl^'
ontrahit cam:aut non ipargirur ui ^y:"' j^fc poftcmat ipikm,dcindccorrugat ip^^^^^-L-jm ^ jq^Jt, dditur malitia, '[aut prouocat J ^^P*^f Jjum, pff""
iian r
mcnftruaalia, quarcnon inucnicniiJi<^"^ pcrducunt ad nocumcntum in "^^''^ qiiai» j cipalib.vltra nocumcntum primum.a ^^^jj, doq; contrahitur cauiaapoftcmatis,-^au ^^^^^^ AO tiacompicxionis in primis.jEtquandoq^^^.^j^ ccditcontra^aiocaula apoftcmatis,aut^ -jj complcxioniscxficcanti.s,quarc ^^^^^^ /^^^\ : tio h [oris matricis] ct orihciorum ^'f^^^ccli' d ci n dc acci d i t rctcn t i o , ct fim 1 1 itcr ^ 0i nationcsad latcra. Etfccunda ^^^^^„^atci'^ tcrialis cum eo , quod facitproccdcrc^^ ^^^^. rctcntamad duo membra principai'^j:^^t cpi' . re malo vcncnofo, quarc accidit ''^^ ,j.jtiidf? .jnl''^ lcpfia, ct iyncgpis,Etquoiiiamha:c. g.^^yji- jy,.
50 cft fortior'[lyncopi]pura,tunc ^'^^^ ^niix<^^^ copis ficutdcbilius anteccdit fortius ' j^^acis cft mcnftruaiis, magis ialuacft '^W ^ fart tica.Spcrma.n.quamuis fit citis B^^^^^^^^^ilon^' guineer propric in
mulicrib.antccoi- ,,atamcn cft magisfuiccptibilc conucru .^^^gui' lx,quam ianguis: ficutlacgcncraron j^^^^ii5,et nefutccptibiliuseft coucriionis,qua ^^|^^i,ct quandoq; accidunt huic cgritudim P^j^joqJ'.^ multotics accidit in autumno , ct <] ^cc^di funt pcriodiciustardi, ctquandoq ^tqiiarc omm dicct frequcntiaciuscit pra^' ' q\i^^ . non accidit huiulmodi apud partu '^^^^.^^1» tus lUc fit iaboriofus.-quoniam m^^' (1
loraA^; ,cn^'
tunc cft fimilis cx omnib.diam^ tris> tus.ct non iubitus ctcft ad ^^'^^*^^ '^'.,^por . ratio natmcjct in ipfo no proccclit r^^|ii5
Fen 2T. Tra6t. 2.
ftofus ad mcmbra principalia.Et deterior pr^epcatio imtricis cftilla, quccdcftruit aniiclitu ineo.quod apparet quaniuis ncccflarius fit ali quis aiilielitu;.& fortaflTc apparct in co , quod citlicut lanacarminata furpenfa coram anhe J?ntc,6c dcftruit ctiam fcnfum,& motum,& af Jjmilatur morti , 5cplurimum iliius eft caufa ^ caufa cius, quod deeo frigidum
lias memmmus.quum de couulfme agcretur.atq', ,quHm
hic uuthor fpafmum qucndam Minmprxtcr replenori,cm &ficcitatcmpo?ieret,qucm,non proportlcnaikm ad ma" teriamuocat.o^cndifie nos recorciamur, conuuifionem , qu£pyau£alicuiqualitatifuccedit,popcad ficcitate, yel ad rcpletionem referri . nempe , irritat<ii neruofs partes oh maU illiMs qualitatis vel manife!^£ ncl ohfcura prtafentia . contrahunt fcfcyatque contrahendo id exprimunt^nuod hn
n?; hei^nn^U r^^^'"^ difticultatc ilia,quxaa- Witatiscontineuant;&fitficcitas.Veletiam,dumilIius . .1^«'« ^"^^^ ^ [ ] dcftruit. 1 1 C _ » o aciionis^^ratia plures aduocanturfpirltusfmul nuoque hu
morum copia conjluit,& rcplctiofucceiiit. Puiat tamen Gal.retentumfemenfuifrigiditate obcfie,quod & ^eti" us. de quare nos modo non difkrimus.
in A ^^^^^ lcuior ca & minor eft
**^Iiaiir^ ^^^^" tertio, qua; facit accidcrc fpafmum *• ^ fctanum,&'" i a^.,^^,.;.^, i /t.^^
. . [ fyncopim 1 finc nocumcn-
Cap, 1 7.
JJr, i^euteri flrangnlatu doaiffme Aret^us lib.i.acuto- Q Vado appropinquat periodus huiufmo
%r,,;;- ymorh.ai.undcGaL,.dclLaff:& Taulushb.,.& ci^J^IfT^^^ '^''^: Aetiuslih xf. VI \' I 1 ' ri - Lj'^^ cultasanhclitus<Sc pullus cordis, & dolor caoi
^ . «^/.^.16. Pluractumhahes^nhhnsH.ppocrat^a 20,^^^^^ Vtloquatur fccum, ] & dcbihus dife
fi^^iptisdemorUs midiehrib. EH autem de hoc affeciu l^^f^ioytum a quib.caufis dcpendeaty tum qua ratione & ^^^^^dcs & tiitalcs atliones hum ui adeo Udantur. Sa- ^^^^^'^^P^^focatioyOmnium tcHimonio {quod&author 0 terprobat) conuulfio quMamefl,contrahitur nempc F[^iernatHr.ilem pofnioncm utcrus ad fupcriora.Conuulimis duplex caufa efl , repletio & cuacuatio.Quo fit ut l^^horumaltcrum fithM affemoreferenda. Mthor li-
J^^^^^demorLmuhebrib.hb.primo,adftccitate7ytrefcrt. nnr^rit- />oc ^ ^.Nii;;^» 1 r , V . • ''V'
€uat f ' ^^^"^^^^^ ^f^^'^^^ "^^^ muhert ynfi cua- 3^ .kr^;..,^ r.. j • . tr
- j I ^ -v^^''^^ > enim contterti & furfim progrcdi
ncndi,&: b [ dcbilitasj & pigritia , & dcbiiitas b B.*ftano oj« in cruribus, & citrinitas coloris,& ahciatio , oculi» apertis, cius cum paruitatc fixionis fupcr difpofitionc fuam,6c quandoquc acciditcx putrcla(^lione calidi vaporisjfitis.etquandoadditur inca, accidunt fubethA pci miftio rationis,(5c rubcdo facici,& oculi,&labii,& ' [cgrcdiuntur ad cx o-uif '^"'''''^' tcriora.ctquandQquc claudit oculos] ctnon ihncapmi'''
d humditatem cx ipfo iecore haurieniam. At Gal. 6.de ^r^H"'^ ^^P^^tioncficri id cxiftimat.eofque fuggillat, qui am!^^^ putant.iArbitratur uero hic
Mob men[lru,<v5 fupprefits purg.ttionesj aut ob uitiatife '-f retentiQncmcucnire , quum id mah genus uiduis P ^J^^^i^n,atqueijs,quibjif yirorum ablata cofuctudo efi , quin etiam ob immoderatam uteri frigidita-
^ccidat . tem idern
oriri quandoque ui:ium afcrit . Quod ue-
dc abfcinditur fccundum plurimum.ct ima^i j""'"- 'i"^'» naturcgra,quafialiquidclcucturcxpcdmcc- fe,;^'''^' ius.ct accidit ftridor dcntium.ct pcrcufiio corum,ctmotus inuoluntarii proptcr corruptio nem laccrtoifi.ctalteratur d iipofitio cius, ct ab
fcinditurloqucla,ctdu]icilisfitintclicd:us,cius quod loquitur-.dcindc accidut, pcipuc ex ca , q fpermatica cft,fyncopis,(5c abfcilTio vocis, ct at tractio crutium ad fupcrior a, ctapparct fupcr
^(>totP)/mt)tny^J ^ r 1 / £ /VA ; 40 corpusros no communis>imo paiuus,ctqua jymptomatum concurfustn hocmalofiat,id Galen. ^ Hnnnp rrlnlnifm- vrkm.m.^^ .^m^^ \- ^ uteri cnnf.^r > , cioquc iciouiitui aa vomitum pnlcematicum,
^ ^^^'J(-'njumcim ceye<jroperneruos,cumcordeper • • • b "-'•i»^"^"*
tamcn h^^-'^ ^^'ore pcr uenas contingere arbitratur.EU tioncm '^^^^ ^'^^^^^^'^^' ^^■^^^''^{^ conuidfio ob reple^ tnodo^''^^^^^^^^^^^^^^ /fV>»«^7«^ ahas habet caufu, quo tur ^ ^''l^^^^^'^^ ultiatum femen hic affe&us produca- ^^'f^[^^j>^onis ad repleiionem rcferripotcfi,quum tandunt ^^^^ ^^^'^^ ///■>«^ replendo uterum tendat. abfur H.^ioqiie esl^fi ex euacuatione id fieri quifpiam afie-
purum,ct dolorcm capitis, ct dglorcmgcnicu li,et dolorcm dorfi,etad rugitum, ct ad cxpul fioncm humiditatis cx matricc.ct quandoque perducit ad pcripncumoniam, ct ad fquinantiam,ct apoftcmata d t [ j dorfi,et
pedoris.ctpulfusfit in ca in primis tcnfus,fpaf mofus:rarus,dcinde fit fi-equcns abfquc ordinc.ctpropricapad cafum virtutis,ct propin-
<1 t B-coIlijfij,
'«^«Slr "'^ff f/'^ 50 quitatcm niortis.ctfit vrina fimilis lomrx cat S '7«»^^^;;^-'«^«'/''; f f/f l" nis,aut fit languinca, rubca.ct mcnftrualc qui-
ciryi/ZTjt: '1«^'» fignificarrctentio mcnftruorum. ct|-.cr.
^'^. '^^^"^enobis^nonarepletionetacumjedetiaexfic r . , . . .. . _
y^^^ ^l^-^^ P^ocreari.Et fi yerb Gal.perpetuo ad repletio nlsid ^^^"■^^^^*'^''^ excrementonm, yel corruptifernitem ' '^"'^ deferre uidetur , & eos notat, quid ficcitayath ^'^■'^•^^^^^'^"^•"^««^ tayncn etiam ex uteri rejrige us.ne^T-J^^ ^^'j^^^w/^zfww fequifiribat, quod & ^rctApopter^' «i>'^<^f«r, id uitium ficcitatem fequi:quum rus.
LJdr^,'^'''^'''^''^ 60 infanguineapparetdominiumctmali
'^en oU '''P^'"^'^>^^f^''^^H^- afienmus cut melancholici,] ipfe enim facit accic **fi)o '"'^*^^^^ appetcntiam cotrahi uterum,quod
^iliterd^^'^^'^ wor^.y«/W/>/?n^.<7«J«rfo id fatisproba uperil T^'^^^.^ 9^^-^idetur.fed illud tantum arbitramur, nc^J^^f^^*^^(>fiemyqu£conuttlfionis fpecies qu£dameH
^^pletionem conmlfione pariat,difiertum a nobis
maticamfignificat clongatio fpatii a coitucu dcfiderio, et caftitatcet mcnftrualem quandoque cofcquitur cxuberatio lad:is, ct corpus cft grauius.ct fcnlus dcbiliorcs ctdolorcs oculorum,ct collijCt fcbris,et accidentia, quie fcquu tur retcntionem mcnftruorum prardidafunt manifcftiora, etcum hochumoris dominatis
itia,e [fi
ipfeenim facit accidcre alic natione pcr commun itatcm cerebri, ct fynco pimfortem percommunitatem cordis,ctdeftruitanhelitumper communitatcm amboru fimul,ct pcr communitatcm diaphragmatis.ct phlcgmaticus eft grauior,et quictiora habet ac cidcntia.et cholericus cft acutior , ct magis in^
« B. melancho
prS Libertcrtius.
columis . Spcf matica vcro {ncipit cum nocu- de ^ [thapfia, } Sc pilulas ^«t^^^^'^^j?^^P^ch ,
f B. anguftia. mcntoanhelitus ,ct magniticamr f j timoria vetofaspofttrcsdicsfupcr dodum,(xn ^^^^.
ca magis.quam in menftruali. Reliqua uero ac ^ quandoquc fupcr coxas,6c ^"S"^"^"^. ^^^0*
cidentia nonapparcnt in ca:F.t multotics qui iia regimcn,6c calcfacinfcriora cum t
dcm accidit ex hoc quod obftctrix tangit ma nc, & vaporationibus, & vnaionibui>.
triccm cius fpafmofam,commotio, 6c dclidc- daci in potu,quod fit ^cut caftorcurn, ^^^^ ^ ^^^^^
^ rium;quarcdcfccnditfpcrmagi-oaum,& fana rhacum aqua mcllis,& fagzcnca,& aia ^^^^ ^^.^
g B.fpontefua. tnr.Et quandoquc cxpcllitur iliudS [ cxobuia^ &diapipcrco, & diacyminu,& <^ L icrap
, o ri ta- eri2 fiii ipllus,] 5c inucnit rcquicm. & licet* cum aqua anifi,aut aqua fafcoioru lu .^i
inrln/r-m; ipfa j fit iimilis cpilcpfia; in pluribus iudiciis i gariophylliiuuatiui itcrum.ctdcp
& mier cpile t [ ] iu hoc quod fubito accidit,tamcn bus bonis cft,vt iumatur cymini ^l"^" Jde
pfiam eft,^ 1. jj^^cr ipfam & cpilcpfiam diftinguit ^ [ rctcn- \x,dc detur in potu cum aqua 1'"^%^"^ , L bo-
TtB & °" ti^^ cmsquodclcuatur cx matricc,& pccVinc, coaionisagni caftixt agancumclt ^^^'^^j^
k B.icpfitiQ- & quod ratio non minoretur ualdc,& fcmpcr num in hac .rgritudinc, quando „j^yCt
imo in dilpofitionibus vchcmcntibus valdcct uino.ct caftorcum quandoqiic laiut i tj^^^ ^
quaudo cuaditprxfocatas narat pkuimumc- fimilitcr blatta;bizaiiti.v, & fimuitci' I j
ius,quod fuit in ca,nifi fit maxima,immodcra aut acctum cius quum lorbctur ; auc ; ^ .^^ ^.v^,
ta,& fpumanoncurrit,ficutcftcurfuscius in cius acctofum.c [ AUoUrvcro cunicx ^^^^^ (^i .
cpiIcpfiadimcilicxccrcbro,& fi currit, fcdac potu fumitur,cft i"Coianitas,lititciu ^^^^^^.j t
segritudincm ftatimA non indigct,; [quod ab in potuf [ dc co ] pondusdrach.iu ^^j^^.iu. ^
iB.eoqnodo- ^acxcufcr,! & rcdcamus ad iUud.quod uarra- uino forti. ctpoius olci ^^^'^^'^"^'f foUo ...^
A^Xrl' uimus in capitulo cpilcpfic ,dcdiftcrcnti.i.Dif-. uatiuus.ct itcrum lumat in potu luccm ^
^ tiatahui fercntia ucro intcr ipfam , & apoplcxiam cft rum agni caHi cum uino, & olco. r l ^^^^^ ^^,it manifcftiois&quomodononj^quumfcnfusdc lctitcrumiumaturpont ^^^.
Part 350
ftruatur in ca fccundum plurimum intcgie,& i.opopanaci, & icrtia. ^■^^■''^^'^^•'•.^^•^^^"uc/iialtic
non fit «« ^ gcmirus. ] Diftcrcnria vcro inicr ip tur in potu cum uino: cft cnim ^^^^^ ^^[otii^' .
m B.flwur , lcthargiam cft,qu6dcum canoncrtfc- diurcticum,ctdccmplaftris,& uapo < ^^^^^^.^^ ^^^^^
bristncqucpulfuscftplcnus^wHlofus, & prin- quccunquc lubnliantiangumcm <x r ^^^^(^^r ^^^W
cipiumdolorisciusincapite.&cftcolordiucr choIcricum,ct dc luppofitoriis bonib, ^^^^g., ^^^^ .
fus, altcratus, erin lcthargiacft fixusfccun- zcncc cum ] olco dc hiio quantitas a ^^^^^;,^ M'
dumdifpofitioncm unam. & iupponccollyriumcxH f.^'^''"'^!! „nc iii-P^
ciitcrum fumatur ftoracis hquidx.uiiv ^^^^.^
De cnra . Cap. id, pcris,thuris.amborum an. unc.i.adip ^.^^^^
vnc.iiii.fcm.vrticc.vnc.iiii.fiat cx cis ik-^ ^^^jy
Lliusquidccflc, cuiuscaufa cft rctcntiomc & fupponatur.ct itcrum adminiftret ^^^^^^^
^ ftiuorum,oportctut rcgarur,fi non cftillic ftcribus, &collyriis faclis ^^^^^'^ ^QiXos,
albcdo fupcrtiua,ct caula rctetionis no cft mul ciut,& prouocant, & ibluut humoic ^^^^.^
titudo humiditatis vifcof.E,cumphlcbotomia & rcfoluunt vcntofiratcm. ^"^^^ .^.tvt if'
cxbafilica,ctcx faphcna. ' [ addcndo ] in om- iuscft rctcntio fpcrmatis, tunc opoi ^ ^
a B. &noncft ^i difpoiic b [ cx ] adminiftrationc prouocan- ptui tradatur ' t [ rfaturcxcr'^^ /
hbzb,' tiu nKn.trua,ctpropric fuppofitoriu acutoru, vlquc ad illamhoramoportct.vt \w ^^^j^.
mordicantiuosmatricis-.ctsutficutcordumc^ tiO;& cxhccatiuis fpcrmatis,ncut r
ni,crpip.Euphorbiu vcrocftvaldcfortclhoc, mcntho,& leminc '^>[almaru]& cicc ^.^^^ja
fv:icns dcfcedcrc mcnftrua ftatim,& comotio cymino cum cis.que lunt, licut ^^^^, ^^^-jx ro^
oris matricis,& partium uuluai cius, cft confe dicibus,cr oportcr,ut intromittat o ^^^^iio
rcns ci.fiuc rctcntio fit meftrualis,fiuc fpcrma nus luas in uuluam cius,inunaas " ^^^tfO^f
tica.-ipfacnim facit dcclinarc matriccm ad in- aut nardino,autlaurino, ctcomm jp^aic
fcriora, & ad cqualitate, & prarparat mcnftrua uuluc,& portam matricis motion ^^^^ j^jc-
ad prouocarioncm Er galiaquidcm cft mirabi ui,&ncccftarium cft vtaflbcietur ^^^-Qcoit^^'
lis in hoc.Et tino: ex diurcticis iuuatiue funt , clationc dolor,&fit ficutcft " P^rj.jcridu^'^'^^
& proprie,qu9fiuni cx kcifi,& fajnugrsco,& Iplhcnim forrafteexpcUct fpcrma r b^^^j.j.cS
fcm.lini,& sapfuco & abrotano. & aqu^ thcr- fanabitur . ctfimilitcrquum fupi^ ^^^^ fjcut
marum utilcs funtcis itcrum.ct oportct,ut fiat mordicatiun3,commotioncm ^^^^'l^iiiS^^^'' [
phlcbotomia cx bafiiica partis,quc icquitur dc fagzcnca cum oleo laurino, & h^'^^ .^^ lioc- .^^
clinationcm ma.ricis.Si autcm non dcchnat pipcr, & cordumcni f"'^VP"'^^'^^ ?|cbotoi^^^^f
ad iatus,imo contrahitur ad fuperiora,tunc ti cauc in huiufmodi difpofitioncp^^^^^ exci^^^^^
bi fupcreft vtphlcbotomcs quacunquc duarii imo adminiftra in hac diuiuonc, i^pis.ct^^^
vis,autambas. Quod fi fcnferis humiditatcs caliditatcm,& cura curationc iy^l-^^^^j^fctci
plurimas,tuncadminiftracuacuantiacas,ficut fcrt ad illud,& accidcntia cius "^^^^oni^i^Vg' cft hicra Rufi, & tlicodorico.Etitcrum quum . nommata confcdio i""^."^<^"^^\^^cnS'^^
tuphlcbotomaucris,&cuacuaucris fanguine, uamcntum ciuscft mirabilcvjn^^^^^^ aei^^^g
fortaftc ncccHarium crit tibi poft fcptimii foU zcnca,ct mithridatum. ctmcdic ^^^jjcai^^.^' j
ucre ucntrcm cumhicra diacoloquinthidos, fcho,ct thcriaca. ct fi timctur cx ^ ^'^^^(i
&-hicra picractquandoquccritncccftarium, mufchi,ct mithridato * C quam r^^t^tio^^^
m itcrcshoc fupcr cam & fortaflc crittibi nc commotiofpcrmatis.tamcncon ucn^.
<:c(rariii, vt cuacucs , & in potu tribuas pilulas ^uam faciunt cordi ct natur? au r
,^'Hu(cKe 'refimtilii^5cyin^,j^ ipfum.Et ° [ rerapinum,]& gariophyiii mirabilu fimt ctiam.
N N O T A T J O S.
Cumlonem a venx fe6iione ordttur , id quod & Paw /*/;.j.cJr ^€tw^nb.i6.<^^reUHsl'ib.2. de curat, ^itt.morb. ^uthor tamen noHer diligentijjlmm eas ex candidioresfiinty^^auibHsutfLidi humorcs af-
mHntMPy^4.n ^ l - .1 r ^ • . i.
Fen 21. Trad.
Deh^morrhoidibuSjy^ bothory& morOt qu£ apparem in matrice^er ilauo . Cap. 20.
QVandoqiiccucniunt in matricchemorrhoidc accidit quandoqucin ca licuc morum hcut diclum c(l in nnlculis. ci quandoquc apparcnt fupcr cam borhor diucnv':qua re qucdamdicunturalhalcc, cuoni.im luni li milcs capitibusa)halcc,<5^ quandoquc luntal-
if ' ^^^'^^j^iuiy^ quwHsutjLiai numorcsaj' luucs capiriDUS a)naicc,<y quandoquc luntal-
ferelt"^^^^'^^^^ ^■'i^ mijfione magisrefri 10 b^. ct quandoquc apparcntlupcr cam 1 1 bo-
i ^t^^ 3 & incrajfentur humores , H nund/ifFpdum/i' thnrl vr vrrnirrf» k i <«ir ^ii,.; r.,^^*.^i:-^.,,. ^u.
id quod affcdum a-
a B hf roonhoi dts .
b B. dauofie.
■^' ''^-S^^'»^»^ eiHs quum commouetur. Cap.
^Portct,vtfundatur fupcr caputolcumoval i ^^^'^^'''^''^^'^'^"'"^^^'f^fi^i^Jm^calcfadiuum , 8. ^ ^5^^'ii^'ut olcu m nard inu m,aut olcum dc bc, H^^'''"^'» ^cipcad racicndam commorioncm praidi
nnn !^ ^'''P'^^' ^"'^^ ' [ ^a^icntibus pruritum "orciicatmum:j 6c luppoiuitur coilyria prxcta prouocatiua.iSc (iippoluoria trahetia ma ccm ad intcriora,l]cut ^alia^dc olca odori-. J^ia>ticut olcum dc bcn,6cYambacinum, &: fi- , ^ okumalacuhcn,6c oicum dcfolio,& rclitriv ^ ^^''ontcra acuta.ad quae dcdinat mac^r c^^^'^ ^^^^ ^^"^ fubtihatio, & prouo^ m !r 1 ^^^'^^'^^f iuffumi^a cam fubtuscum
W^^^^yfam mnc.r' 'l'"'^**-^"!^ iiiirumi^a^ i>Por?. ^'^^^^^.^'«cxyloaloc. Er luflu
miea cam cum
thorj vt vcrruccg i> j & vt ciaui Ibcccilionc rha gadiarum, &c lucccflionc apoCtcmarnm durorum . ct non clt polIibiic,vt lancntur hxmorrhoidcs,nifiqua; cx cis lunt cxtra mau ictm . ctparumfananturfaclx inprofundo. ctquan doquc.-cfcquitur illam,jcuius mcnQruam cB.iuuarurilu rctincnturdLapparitioj hamorihoidarum in ano fuo,& in eo.q? apparct dc matrice iua. Na ^ ''-^""^ appalpcratur,qu6d apcriantur,6c mundificctur . ct fit cumcis fccuritasab cgriiudinibus ditficili bus.quasfacitrctcntiomcnllruorum. ct pclfibilccfi,vtapparcanthcmorrhoidcsA fimilia il lis.in IpcculOjCui oppunitur uuhia, iccundum modum, quem diximusin capitulo rhagadia rum etquum [ imprimuntur J infpccuio,no e a.viJe euacuantur,quin aut apparcant in hora dolo- ' ^^^^^^' risAelt hora rctcntionis mcnftruorum cius, Sc videatur rubca? dura::aut in horaquictis. <5c videantur dctumcfacU-.ct illud cfi apud cuisCi
[mufilir^ ^ ^[i^'^.^^ .^..........«vo.i. ^..iw *iv.vct.iiLit viciuiiK-iaccx-.cu iiiua cu apudcu
linicnmcr Y^'^^^ fiipcrlnpidcsignitos,& lO cius,quod curritcx cis dcrc iiigra ficut fxx ■ cius V ^^^^**^ algalia Ettcnc anhclitu
Pen •^^''^'^ ip^HJs,(5c mouc ad vomitumcum y na mtromifla in gutturceiusripfa cnim in nitcu vomitu rcquic, 6c leuitatcra.Er facea rcre""^^^*^-'^^ iac ca odorarc firtida Et fac adhc tcs '■^' '^^^''^^•^•^^^i vcntolas plurimas,traheiv
JDc curationilus hxmorrhoidarum. Cap. 2 r.
IStchxmorrhoidcsnon dolcnt,nifi proptcr vc' ■- n ■ - , . r
%3*iguinc 6c matricc ad infcriora , propric ^ ^*"^^''^^>oria,c\'coxas:autfupcrillud,qdeft j^^" '^^^'^^J^partidcclinarionis,fifucritdccli rioi? p^^^**'^^^*'^' matrix,& fauguinis ad infcciusfortitcr, & facadh«-
'^'^'^ " '^' ' [ius,& coxa.s,<5c
ehcmcntiam mflationis carum,5i folidita tis carum.quarc oportct vt liniantur, 5c pra^pa renturadcurrcndum :qu6d fi noniuuanrur pcrhoc,' [ hcmorrhoidcsnon funt] larc ampla;, non cft excufatio,quin adminifirctrir fcr-
- ^-^. v.vvMijani^iii.^, 11 lu^iii uccn- iiun cii cxcuiauo,qum adminillrctur fcr-
tiaaarur matrix,& fauguinis ad infc- 4° rum fccundum modum. qucm diximus in ad
a R.&nonfup* h«oiorrhoides.
. , . ^i'^*'- •■'lAi m iiti
minutrationchxmorrhoidarumani cum calibnoto : ctilludcft quum funtcxtra matriccm.Quumcrgo inciduntur,ponatur fupcr in cifuram atramcntum <5c alumcn 6c r cortcxj u d f • <^^''tcs j^--;;'-;--**^^''^'^'--'^;^ ttiuris,6cqu«funtfimiliaillis.Quum(]ucuolu £t ruDDon^ lit,quod fit ficut cuphorbiu , tas efl vt fiat illud,intromittatur mulicr in dotonr;.':^ ^.'^^ ^^^s ^'^»^"? rcioluunc ve mo frigida, 6c incidatur illud cx ca in ipfa . 6c
prxcipiaturci,vt fublcuctpcdcs fuos ad paric ^^i^ima^iir^x^ cciiirnouc.v^am crgonunrei temduabushori.s,&faciatadhxrercdorforuo ^^^^^^fl^ariunflal? T ^""^'f ''''''' '''f ^ P^^l^"» ' & ^ 1 "^atcri^e fuc ] pannos infufos c B . pa„i,.. Per..: ^^:' cfiundaturoleum feruens fu aquis fiypticis infrigidatos niuc . ct fi forfiran ^«'"«^ '-m.n,
ianguis non abfcinditur ,tuncponefupcr pc- Ctincm,6c ^upcr dorfum,<5c qu^fcquuntur ipluni,ycntofasadhcercntcs, Sc fupponc lanam infufam in aquadcco^T:ionis fiypticorum, in qua (untdinbluta acacia, & hypoquifiidos, ct lycium ct fimilia,et fiat vt fedcat in aquisfiypti cis.et fi fucrinc hcmorrhoidcs late, amplcrfic non laborcsad incidcndum cas , fed adminiftra fupcrcas cxficcatiua.fortitcr rctincntia fan
cru a 'l'"'^?' ^^^"^^^ pcaincm ipfii infcr "'''"gcca?, iigandoafuj: ficnr^^i'^^'^ '"C fijlFumigerur 1 cum cis,qu£sut ^icumaraza.ki,& mcdicmxcalidx rubifi ^^»tnquibus fit
tofifP^.'''^^.ano ciL.
ht ..^^,^'^^'^t!iai (lomachum iterum cum ci> .
'Ocacam,5c commoucQuum ereofiuntei mailia,^. • ^ .•.- -^. . .
^ j^^^^,^^^^ius,aur cautcrizcturfincipur cius , ^itcu ^^^^'^^'^^^'^^''o inde.ctquandoquc eua tuv ^'^^ ^^^^^^tomia.ctcaucnc eidesin po- ^ ''^^^'^'^noniamaquacfici conucnicntior, fp^j.^^^"^^§roaas,<Sccaqua5 addunt incarnc,<5c
^'''•71 «^etS^ 'Pf^prafocata uteri accejftone agUum ftt, do fii^li^^^f^^^^^^^^-^^^filii^lib.^.Tulchern^^ &Cel ^^inihm R- ^-^^f^^^"^^ m'ittity& cucurhitas affigit in gYatla ^ y^y^ ^^^^"^ fintiput fcarificat per(p'ir*tus Jpim TTi^^- augendi potius affcaus uim habcre qm ^^^'^^ritydum.f.materiamfHpra trxhit .
guincm, ficut iunt panni infufi fucco bcrbcris autacctofcE,fuperquod pulucrizata fint lyciu, ct acacia.ct fimilia . et ligcntur cxtrcma cius cCi ftridura.ctprjEcipevtdormiatfccundumfi^u ramieruantcm illud, quod fuppofitum eft ctrege cam rcgimine fluxus languinis luper
i 6 Alialirrra
& fieaiiiturhjc niorilioides; f n6 dulejnt pi
RmA t [
SEdcathabcns eas in dccodionc focnugr^ci, 6c lcnilicantiiim cum aliquoolco,& luppo
prcrcorfum^ian tionc carum cft,vt fcdcat mulicr in aquis , in gnmi» xquaiis quib. dccocla iimtlcnificantiaricut altiica,6c ^^^"'%^lZ7z chami^milla,& fosnugr.Tcum,6c fcmcn lini,ct virfufcfi pv>h'. mciilotum . I'tadminifira fupcr cas cx olcis,fibitionc ma fa cut olcLi m dc [picc, ] & dc lUio, & olcum dc
^aad flnxii ian melilotQ , guit)is Iiipfjoi .
Alialitcra. Sc i •
fHfficir in c^ra -O^ ctams . Cap. himorihoid. jum ^curaret}'
'umLmQJrra* ^ ^ lcnHicantium cum aliquoolco,(5c iuppo fj^tit;.cis (lue nantur pcifariafacta cx hyllbpo : 6c nitro, 6e
(ic ab m ii6 du rcfin^ . lcar,& if n6 ca
j,i;,h,none'ra NNOT^TIOT^ES, i,cij;)d HiixHin f«.i^,uini.s hiicr fluum . c li. oliuar.
a B. alHarara , vcl albandar b U. Aliaiucra.
Clgna funt,quod antcccditrctcntio n^cftf"® rum , & multiplicaturrugitus ^'^""i^iit
proprie quum mouctur,<5c ^'^^^"'^^'^^^j^qua in infcrioribus vcntrisapoflcma "''^' /jur doquc fit ficut hydropica,(5c ^"If^P^*^^ "'ifti. fushumiditatisaquolc, & <l"^"^^^"Tvul' mat quod fit pr^gnans vCtquandoquccu ^ uacius in hoc,utprouocctur abcaacju^^r ma fubito.
Cap, *7'
CVratiociuscfi,vtadminiftrcturphlcbo^^^ mia fi indigct ca,&: cxcrcitium.et v ciant eam fcdcrc, in rcbus piouocaiii^Li^. ^^.^ fitatem fortis prouocationis.tt rcs,q"3i' niftrantur in cmplafiris hydropihs ^o||^^,jij Habcs dchacre cx^^dulo llb.2.plur(i& lib^^-decu *o turctur,-Dcindc approximcntur ci P''^" pj-o-
mcnftruacufortitudinc.ctdcwin P^^^^^^^^^ uocantia urina.ct noncfi malu,fi c^ uyriiJ clyficribus hydropicorum . ct cum c ) prouocantibus aquam,<5c mcnftrua, oc fitio ellcbori alb^ confcrf ci,ac cxtiahit a i plurimam »
rationc.qu^ Vfr nunus.Fidc ^etim lib. i6,& JJip'» pocratem libcllo iHmorrhoidibus,
J)e carnc additai& longitudine -i C allakjcy'] & appariii^ ncijicut gulraj & rci nortiinata )n [ jurfui.\ ^ Cap,
A N N O T A T J
C B prohibcnt coito. Alulr-.!. cunn qua pcri)
QVandoque oritur inorc matriciscaro addita. ct quandoq, apparct fupcr mulic rcm rcs,quc cfi ficut virga,^ [ commoucns lub 5^ Dc uteri hydrope intelligitjde ma & '^'Yn^ii'(^^^ Of^ • ■•' .Siripfit& ^^r'
O N
coiru.jct quaiidoqucaducnit ci ,\ t faciat mu- Ucribusfnnilc,qu()d fit cis.cum quibuscoitur, nitur ad opus li & quaudoquc ctliliud D.itrarum magnum, ct d rtVha lii-td ^ t furfus ] quidcm cfi caro addita oria in oaicWag,"flu rc matricis, quequandoquc prolongntur , & tarchas» * quaudoquc abbrcuiatur non prolongatur nifi in a;liate,& abbrcuiatur in hycmc. ct siima quidcm medicorumtcfiiticaturillud ficutAc « B.nfgatinnd chigcncs.ac ^ [ Gal.ucgat iUud J mcdicus.
bis Tnuiubrib.& ^elius lib,i 6.i tr.i.
'De inflatione inmatrlie, & (Ognitio^^ Cap,
'De curd.
percu tatur coi
Vandoquc cfi caufa prima in ho^^^^^i^c » niant infiatio <5c ucntofjtasin "'^^.i^iii^
Irga; quidcm, oc albatara curatio cft incifiojpofi coucrfioncm cius fupcr ccruicc i!,bajarom& fnamA rctinC^ ucntrcm cius,<Sc incidatur ] illud cx profunda,(Sc cx radicc, vt non accidat fluxus fanguinis . Carncm vcro aliam fortalfc poilibilccfi curarccum mcdiciniscorrodcnti buscarncm.de illis,qua; adminiltrantur in ca
fl[io,aut cafus,ct:ficut iUud: qi^2^,^:,i^cul ,d complcxio cius,ct quandoquc cit ^ ^ ^^.j tas partus,(5c conuerlio oris
matricis.au^ -la , /
gusfccitci fupcrucnire oppilationcni^ .^^^
do ] os matricis,coar(n:ado vcntofitatc ^ ^^^^^ ^
cuiratc eius:aut in uacuitatc "'^^^•^""^ijitatc >
aut in ani;uliscius,ct illa,qux eft-in uac ^ jij^
cft b [ dcbilionj dcindcqux cfi m an^ 1 c t
fka,qujj eH: in concauitatc.'^ t [
Part 351
Qiiandoqucfitfortis uirtus rctcntiooi^^ ^^^^. ^ ■ • .%(5ciuUiscius,u(qucq^,jiiata
fitatis in matricc.
pituio fuo,(Sc fortafic non ci"t cxculatio , quin fcquitur dolor cxtcnllis ad pc<^^ip^'^^' j cOJ^as
r -1 c_ . r I , , ^ : . : l ... o. ^1^.,^^,,t- vTnUC 3" „1,1
incidatur,& tunccurritcurfu hxmorrhoidarum ct ^ [ furfus ] quidcm ligatur cum filo li. b ■./vtiaUtera. gatura ftrida, (5c dimittitut duobus dicbus.auc
oduur'. C fortafic minuitur]dimilTio cius ita doncc pu d ii.quandoquc trcfiat,*'^ & ] incidaturut minorcturcurfus
turin inguinibus,(5cclcuatur vfquc «^hf 5c ufque ad diaphragma,(5c ^arop^^j^^ bct uoccm ficut cfi uox tympani,«:^^)j^.|i5, ^ tympanitis.ct quandoquccft P^^f^unct'^/ , ciantur ci pulfio,(5c pulfatio A P -^tutil^^f ^ oncscumui^ .goi-iS'
ailbciantur ci pulfi puni5luraA]uam uaporar
Cap. 70'
Nympham intelligitjCHticulam.f.in pudendi muliebrif fm jitbfultantem.d e qua Paulus lib,6.
caUdiratis lcdant,(5c redit cum ^^"^l-^^i^A ct comprcfllo pcr mutat cam m rU8 rem^!\j J gmcntatur cum ca peclen . ct forta ^^quja
60 ha:cucntofitasfpariouitx.(5ccxut . fjtia quodd [dominium]matricis lup^/ foluithaacuentofitatcm quafi
De aqua in matricc.
Cap, t j.
De cura.
g B.roarftatur, \ ik}t reiiaciiit ifl*
matricibns mulicriim a^juaA •» [prqffocaatur ] ea .
COnfcrt ad iUud potus loS^^.Uy nca in at^ua radicumA ^^^^ ^^^uoi^^^
Fen 22. Trad:. i.
^uationcmmatcrieifacicntis illud , acorpore, * a matricc,cum ci.s , qiix liint» iicut hicra pi- ^^jipropric.Et fi chrdnica fit icgritudo , tunc
Jeu ^^^1' ^^^^ ^^^"^ ^^^'■^^ ^^'^^"^ Archigcnis.Et o- £j ^ alkckcngi iuuatiuum cfl: ualdc adhoc ^uandoque fupponuntur collyria cx cis, M"!»? lunt ficut bdcihLi,& xylobaUamu , 5c fcm. ^^cum olco nardino,&'oicodc ruta,& quaq> embrociiatur cum olco dc ruta , & oico
f^j^!^^^^^^^um,&: cafia, (Jc^ammcos , & rcliqua „. quiku^;,^^"^"^"^oq"cfit vt fcdcat in aquis, iu pre-i n ^^^^'^ ^^^'^^ mcdicinc cmDlaih-orum cicbi Et quandoquc ' [ iiuntj cum fpe.
^ini^ V^^^^^^'*^ ' ^ quandoquc opponuntur pci^mici ucntofccum ignc .
ylur^'^'^^ "^^^ w flatus fiidunt, ut ait fJlpp.
^ * ^^^^' «^^'^«^? quandoqne ipfius utm corpus fi^lll/ ^^^^^''^^'itpant.dc V^''^ ''^'^^'"^" '^nlocoaptur.dif f(mnt ^ ''''^ difcuthmtur . quandocjue in tauitatc facit 7^"^^ '^^^^' '^ontlnentur, de quHms mfvquentib.uerha ^:.'^''''^'^^Aetiumlib.i6,&^Pa PP-^'^^morb.muiiebrib.
ius cfl: cx fupremo,& cfl: ] fubtilis fub cutc uen- g b- & continua trisA panniculis cius: & adhxrcnt ci duo ex la ccrtis ucntris,dcxtcr,5c finilkr adha:rcntia ue h BVnlficu uel licmcnti. Dcindccontinuatur pofl:cosambos alTociationcUu vciamini , 6c partibus eius carnohs continua- uicimtare. tione vnitionis '.^, [. poft continuationem luam l^^j3^ib"[rT' cum ftomacho,6c ] poft confn mationcm & fo 1 B. laiuudhull liditatcm fubflarixcius; & illa continuatio cfl: bus.
vL*x.i ^icv^viv, xw.«,w^ continuatio dilatata:verum iplaquum con- mB-Mac.
aacthino. Er quandoq^ apponuntur ihpcr ma- 10 tinuat licpati,cfl fubrilis valdc: 6c cfl ci in clcua- i^.Xri^.ru. '^^^"[■^^-"i^^plailrafaaacxds, tione fuaad ftomachum , & m rcflcxionciua pBaiberuarun
^,csc lemcnagnj cafli,&: cyminum , &ccntau- dcfccndcndo abco firmitudo^cum h [ oppofi uerum. 3^ albcrcngcfif,.^ fampfucus,(5c anifum , & tionc J vcnarum & arrcriarum 1 [ magnarumj 'j,^,'^^^^-;;"'
- •• fufpcnfar^nncum co,<Sc dcfccnditfubtus,(5cfit ji ,1"
zirbum.Etcurritfupcr pUirimum ^ [ albcritc- i f ^berirarun. ron jdc fubtilibus laccriis l [ d ilatatisj fupcr ucn ^ IJ. Alialiccra. trcm "[tunicavna^J & forfitan cxiflimatur 9 ^'P^^^i^^, jj^^^^ fit parseius, proptcrcontinuationcmcius,6c ,epiere. fim'litudincm luam cum co in ncruolitatc . x 15. i-terrcs. 20 Oiium 1 cre,o ) iingularistit ab co'' [ albcritc y necxhuc r^^ijcft fubtaisicxiurc ualdc <Sc illc cflP ^albc. t^^X^^'^ rircron ucrc 1 Et llibtilius cius,6c puriusipfuis
vc di/iicilirer e-
cftapud'^ [ cpiglottalcm, 6c onum| panniculi uacuaur iiiuj, intrinlccicoflarum ^ t [ ^ J c'x hoc pan ^"f -^lt niculo,& luuamcntu huiufmod i fiphac f [ ^J.^J '^^'^^^ jcil' [ rcplcrc,quod cdj intcr mu sbuutMo.i Iaccrtosuentris,5cintcflina,ac " [ flringcrcjlo- &tciamenapo cum,6c prohibcrc ^ [ lupcrfluitaus j nccadant ^"Xalua! in locis uacuis,y [ cum adintorio diaphracma- cuana lupeirtui tis,quod cfl: poftcrius , &coprimcrc poflcrius ia:es exputtlo inrcflina,6c uifccracuacunniia fupcrfluitatcs , "csdHm^ncead quum proxima Cunt acl cxpcllcr.dum quod cft 5!'">t habcnscani qimr. fitrcs in cainuoln- incis dcfa:cc,& aqnahydrop.l),'. & ur.na , & „,;„,d.f.cc« " ' ' prohibcre | .nHationem uchcnicntcm, & ligat <■'"'>' 'J cx-
uillcra ^ [ ligamcnto fbrti , 6c cfl in dorlb fi- ^^^^^^; cutrcs una, & laccrti cmncs ] poflcnus fupcr b/r. carncm glandolamquafi lubflratr.m cis, ct uc 7 b. ^ainuiccm nis magnis,6c mcatibuscontinuiiati.s intcr in- & cum cioHo li tcftina& flomachum.Quidamucrodicunr, ^^^/^^^^^^^^^* a[non pertranfit ] ut dicatur quod in fiphac grcgatu ex eit fint t C .3 gcncra villorum ccn eft torte,& firip
tcxtorum fccundum c [partcs notas ] uillorii, ^ durium,ii qui funtinftrumcntauirtutumtiium natura- [^^j'"
Jiium: t [ fubUentantnr
] ct iflisquidcm non cft '-^i};*'i-iita.
>.& 'Paulum lib. ^.Fliira &
^ ""^^tofitatc mutricis « [ non inflante . ] Cap. 3 o.
' ti r ^^^^ ^'^^^^^ ^'^^ inuolu-
P^niiUta^"^'^' <Sc uidctfcparationcmdoloris
(^^^acft,vtfumat omni die drach. j. (5c s.dc ^ jtiia(^^^?^'^ai'tccumdracjxymini,& vi.j.vniu
I I.
F E N X
^B^^itudinibus in cxtrcmitatibus mcmbro- ^^m : qua; habct duos tradatus.
CtATVS PRIMVS.
^^^0, quod acciditcis de nocumcntis quantitatis,& fitus.
"^S^ '^'''^^^ ^'^orum ftphac. Cap. i .
IPm' OrJ^^^^^^^^^f^cias^quodaipcr ventrempofl: ;CrW '^[niw^''' runtduopanniculi:quorumvnus KKo ^A^. w^^'^^' ^PJ^<^c6c comprchcnHiMn ca,fua fpiHitudinc,
hcndit intcfli-
S^t4.b m ''^.'t iicut fphcra, fuDcr qnam !hnt e [lum- ■ tinii^y^^intioncs moUcs.oSc foramina 5c con- 'uper ucLimini ; [ & proccllio c-
^'^^Vfl ile.^'"^''^^^''' f.t ] ab co , quod tcgit jp-
polTlbilcut dicantillud in tunicis ucnarum,ct ^ t btm"'''"* vcflcc,ct matricis.nifi dcaliquo panniculoru , ciioiam no-i . imo cfl: corpus llngularc , ct ifla duo uclamina d t B. iroo ipftuiamina funt uifccrum concauitatis infcrio- ra""'f"'"^ hen ris. Quumq,-pcrucniunt ad pcdincm^fiuntin "tZ^^^^'^^' eis duo toramina ttricia , qua ipfa ambo fint , e cii <l.-.o me.it* [ per qu.x tranfit lumbarca dcxtra ct Hniflra in rdexrer, & (ii.icis infcparabilia, doncc fiant ficur duxcyfla: ji^"^ f^, duorum ouorum] et fub duobus uclaminibus fcSu rdontc cftzirbus,cr zirbus,quidcm cft compofitus cx fiar.rduofaccoU duobus panniculis . quorum unus coopcrita- duobusouisfca lium,intcr quos funtarterix plurima,>,ct uen^ f B°ori'o''''^^* pauciores cis,cc figu ra cius cfl ficut cy ftis. ct cft g ^ b"& 'nomi
fupra exiftens ucl fupra equi fans,&: concinet inrf ftina:&: ftn- <^iichu,8cca!eta ipra fu.^ rjMT ti udine , & {"ua ?'ngueciine foz
• '*"=J<Sc"co!r" f '"P'li'"'-^^''i'-' ? A.. lY-atuscum rto.iMcho,et mcraraicis.et cum co .WJ-.hlTi;
'nte&P;;<='^^-"d.tlaccrtos.Et fcc«.K u 60 ^»^^^^„3 ^ [ p,occir.o] cft cxco ,quod ckfcen- ^ " SV«f« natm.c'^'^ nomm.itur„ [bc.-.tcron]& nomi 1^.^ ,-„p,ir^uitatcbcriteron apud ftoraachf. ,
i,.c.nnoniam ctduodcnu.Ti,cteo,quodafccnditex fupcrflui
Primu crgo,quod occurrit dc ucntrc cftcutis dcindc fub ipfa cft panniculus primus,et nomi tmauoiSuu:. AVIC. Ppp natur
natur aggrcgario corum mirach: dcindc funt Jaccrti, poftca bcritcr um.deindc zirbum,dcin de intcitina.
^ N N O T /i T I O S.
*T>e peritonfi & omentianatomc fcrlpfit cqpiofe(jal, cap. 9. ^ Ae ufa part.ej( quo hic tranrtulit.
J)c rnptura, <^ hlsjqux affmilxntur. Cap, 2.
fit paru^ additionis , 6c non dolcnt in prin^l" 11,,^ pio , quonia cxpuUum in ca lunt intcftina mi' ^ g % luitaA funt cxprclla coarclara, 5: ^[coaraant ^^^^ fa;ccm,]&cuomuntcam,&cftdcgcncreilcos ^^^^ M
& [ inquictudinc cius & anguilia ] ip"iif : ^^mf ^ Verum illa,qu? cft lubtus, c{\ magis fulecpti^^ goi:#f j lis dilatationis,&: magis inccdcs inaddition ^ <5c non dolct in principio.&: fcias.quod rain , i ntcn:inorum,6c zirbi^cil cgritudo foiW»^^ 10 cilis,qiiamuis fit parua. Et ramcx aquccltiS:? tudo iiiciiis,(5c fi (it magna,
B tJ3.prarter na cuulicer
KV ptura fit pcr folutioncm panniculi a fin gulirirate rua,(5c calum fixurcinca.quam pcncti at corpus,'» t C " ]
quod fuit comprchcnlum in co antc fciHura , autproptcr dilatationoin ftriclura: in mcatu ; aut folutioncm , & q'.i;im accidit illud talitcr quodquando inccdit pcnctrans pcrucnitad tcfticulos; autcm c
bR. ruptura,& COmmUllitatis,^^ [
hcrnia quidcre ^ ^ duritics ipfius , (5c duritics quidcm fol it.cui.uccduex liculitclHculorumcadit in zirbo ] accidit cnimquandoquc, vt dilatcntur duo foramina pra'diclviproptcr dcbilitatcm corum ; aut difrumpatur , 6c cgrcdiatur , quod lcquitur
^4 N N O T A r 1 0 N £ He ramhe feu hernia verhafat it . Iloc uitin^
quam ad ingucn ft^iitur, & mulierihus a^que f^'^ ?mme eft:aliquando ad fcrotum efi .yirorum tantnrn- ^ busin formatione eHtumor.fpreteryiatHram.wor ^^^^^^
. . . V- V. . . f . ^ ^'^^^ ^^'^^ fcquens,ner^pe peritond vel ruptionetn t
s7iVoniiliatu7ramcx '^iTicmiarC^^ l^^x^twncm.Hic pro materix adfirotum ^J'''''^^^,u. H: pr.xtcr Ikk , nominatur nominc ^orem facientisumetatevari.t^ quoquc jiijcipj^^^^^^ litatis,l> [ hcrnia tc(liculi,<5c variccs c- pationes.fiinfirotuinteUini parsirruat,
t.^iam.ne. AIi,i litera, lUiTura . & her r.a qmdi? trlti-
«ijl'&d"unn" humiditatcglutinofa authumorol^a, aur ipfius, &duri mollificatiua.Aut proptcra.iiutoriumcx^Lpcr ties ofei jccidit cuilionc j aut motu , aut cafu aut rctcntionc Ali^luna^^ Ec ^^'^"^■^^'^'"is moti,5c prohibiti ab cxpulfionc.Aut plurimu herni^ afccnlionc niulicris fup cr viru m . aut laL^orc t."rticuli scuaii anhclitus in coitti,(Sc proprie liipcr rcplctio- '7* ei^V Vdu ^^^'^^^^ llmilitcr coitu fupcr naulcatiuam fatic riucs'Qreicadit ^'^^^'^1''*^ aggrcgatioucm vcntofitaris,(5c cgcilio iii z.rb-!i nis in vcntrc,quarc dcfccndit aut zirbum, aur c B.claiuQre. vclamcn,(Sc intcllina.iSc propric monoculum , nuoniam c(l (blutum,non ligatum:aut humidifatcs,qua;cfFunduntur adcoscx cxpulfionc .^, natur.t:aut gcncrantur apudcos proptcrfrigus ipforum , 6cconucrlioncm fanguinis ad aquolltarcm . Et fortaffc accidit ci panniculus proprius.Etquandoquc cft proptcr hu midita . . tcm d t [ ] fanguincam,&- foccu
d fR- rangQims i(.i.|f-ji^, ^\^[ ^aufa cius pcrcudio : aut cafus, e E feii-irurca autjucntohtas innatiua.(Sc quaudoquc [ c^tcrt rarioncin. cuiatio cuui ] fctro. Et quaudoquc nafcitur il lic caroaddita.Etquandoqucingroflatur ofcfi f B, impingua aut iduratur cx apoftcmatc.aut * f pingucdinc,] quarcal'fimilatur,ramici,(Sc nominafur hcrnia carnis.5c quandoq,-c(l fimilitcr in inguinibus, (5c quandoq,-inflantur vcnc cius,& nominatur hcrnia vaiicola.Et qnandoque molliticatur moliificationcvchcmcti abfquc ruptura,qua rc prolongatur & alliniilatur licrnia itcrii .,5^ quadoq. accidit ruptura fupra tcfliculos, 6c .p- ^ B. & in umbi ucuit apud inguina,<5c qd cll fupraca^ [ in fumi iieo & tupra um q{{ malorum accidcntium, <Sc in duobu
ciynofiri inteUmorum ramicem uocant , f ^^SVL^V, i^riTKoitnALpJatini omenti ramiLetn^mncnp^tnt.Ji ^'^^^ v^poKi,\» er aquofus ramcx dititur. fi intr^^^^^^l ^^^^^^ concrefcatcaro,carnofusramex,et crupK0K>,Atf if. Nonnunquam vero etiam firotiuensjitpr^ ^^^'^^^^^^^^^ t£glomerantury& <ro)Ciixm vocant Gr^ciy no , cofum ramicem.Qnandoque intenina & ^^^!^^'!!'';,^/,^,; cxudut,& ir.i-T,.otvitpoK-.ihy\feuomenti&^ntci^ ^^^^
ramex nuncupatur. jit ycrbiM laxato ^f^^^^^^^^^i peritonaio tumor fiprajadinguinaconftiterit , ^^'^'['^^^^ fi rotum defiemieritt^^--^KyiKnK» & inguinii ratne^^ tHr.QuandQque etiam non ad inguina "^"^ ^''^^^^^^Jpf0 ad uminlu umjit morhus: atque hic afjc^us non ^^^^^^ raniuis nomine appdlaturjfed a GrAcis t^of^f*^"^-' ^ ^^-
thure nofiro umb'iiici augmctum.a Cclfofrormncn,^^^^^^^ nioautem prociduus umbilicus d'icitur . ^/'''5^'.' j^^^^ ^ jortafie prodduum Hminlicum uocani,urnhilui
tractionemyqui ajfe&us fipenwmero puerulis que admota leui tucurktula curari . ^^^^f hunc tn(uiumram'icis d'iferent'iai . QMjl^i^^> r ..*, ueniofam hernia aUiungit:eizm.f. quxaflatu mj 'impacio euenit.Tu pro ram'uum natura, & ^^'''^ , pete Celfu'Mlib.6,Aet'ium lib.i6.& P^i*^'*^ ^'^' ct Gai.in fi/ution'ib. medicis.
Dc fignis.
g n u m a u t c m c o m m u n c r u p t " i ^ ^ \ j „ t r i 1 ^
vSc intcr mirach , <5c ad
iccum , ,
pantio apud motum & [ comp^i^^-^Y-^iirati
no npparcns,& fcntitur intcr fip^'^^-'
fioni^ ] trdil^i^^'
anhclitus,(S:cius,qiiaj cft propt;
mcatus fignum cft , q"^^' ''^pP^^^^^^cif^- lu iu oleoabioucmotu laborioio, ocu ^-^^jfcn^ b^'
bihcuin , & in
JviObas Ijfenb. . - . -
h B.umbihcum cit parumpcr raro lccundum comparationcni ad airas, quoniam illc locus fultcntatus cll laccrtis <5c quod fubeo c(l,ructur cKtrcmitatibus i n «mbilico laccrtoruni , <Sc quandoquc accidit ' [ lumini cfninemu . augmcntum,] (Sc crt dcgcncrc rupturc itcrum. , , r Etomnc,quod cfi cx rutuura fupcr lumcn , k ijmbiiicu» [ j cit maloruiu accidcntium, quaiuuis
nc , & alii.s, «Sc cft ramcx tclliculi • procft i, [ propccr illud , quod d\ lnP^'i,n co^^'
nc cii maiuiuiii aLciuLin.iuiii, 111 uuuiHH c- cu i, ^ propccr iiiua , quou ^P^j^on*muncloriis,] Etiiia.quaiaccidit (upra ''[(iuncl 60 ptcr dilruotioncm proculdubio,<>^ , .jfinf^ ... . . . .. r ...-rcir^^^^.^ia
fcrtci cxiiccatio.Etfignum cius,q^'^^ 11 inis pcnctrantibus in lcinuram^^^^^^^ ^
ciuscum uclocitatcqufi rcliipiii^^^ '..HirJ^'']
bilitasrugitu.s,;:^ propric quun\P^'j[|^^a^^^ vcr6,qua; iit cx zirbo,(Sc iiphac, iJi^'^
litatc ia litti . Etnon fcniirur
tus ci us pa u 1 at i m , & cil p r o fu " '^^ . .
■ ■ ■ - ■
Fen 2 2- TracSt. i
IPp4'^gitos, &: rccundum plurimumcftquantitis
g, ^^0^ \ ' parue ' [in quantitatc profunditatis,] & quan- £ . ;°JMi,e. aoquecgreditur totalitcr,& habct quantitatcm BAiij^; 'C**' iftagtiam,<3ccftdiiHcili-''— ^^'""'^^ ^ '
..v^..»ulislanationis,dt [ , jficuthcrnia intcftini:ucrumcius
i^^us eft diueriusa taclu hcrnix intcrtmi , *[ ] & ventoritatis,& reditio
€ms,que cft cx intcftino, & zu-bo ditficilior cll,
nc Amplius confolidatio fcifliira; , aut conrcr. naiio ciiis, ut non addatur , fit cum mcdicinis rlutinationcm facicntibuscontortantibus, m nuibus c(l ftvpticitas . Et quanto magis cft lcilfura minor, cft confolidatio facihor . & quanaoqucfit iuuamcntum mcacumcautcno , ht ciuscxriccatiofit cum medicinis rclolutiuis . Et rcdudio cius,quod dcfccndit, fitcum c Lltrj dura ] & ligatura.Vcrum rcfolutio eius,quod
e B. reduAioitt.
jv^ugcir cx intcitino,(Xz.uuuciiinw» ' ^
5;?amucntof;,^Etramcx quidcmaqux cogno- " ,^.;4^^,f cft , fit cum cmplaftris facicntifc^^^ but ad hycU & qux funt cisfimilia
^orcm, 6c lcnitatcm, & ipfa itcrum non rc- ^i^.) 5c noa ingrcditur . Et hcrnixucntolx co- Snitio cfl, quoniam inflatio ventofa manikfta ^^^'<3c vcntofamiidcm rcdit abfquccomprcllio •J^ Plurima , & dolorc, & quandoqucredit la pipofmonc&ircfupinatio non facitcam uciocioris rcditus,quam hora alia.Iudicium nati
2^^e,eius in rcfupinationc , <5c non relupinatio- ^^,,,,^,^
^^l^ icitas, ied in ea, qux cft cx intcftinis . cft di- ^o M^icnt^^^^ ^^^^^ ^^^^ .^^^^^^^. ^^^^ ^^^^ ^^^^^^^^
^^tium,quoniaai cft apud rcfupinationcm ta-
^UlOr nnnii-i^ M*. 4^^,,o^^^i.^iinrexca do
I In"^'^ parum.Et quandoqucacciduntexcado !W '7^^ vchcmcntes , proptcrca quod extcndiC H^'^ ^icmn.Et ^ [quandoquc] comprimit tcfticuiu .
^ carnofc iignum cft , quod cft in ipio oico , ».k ti^V"/'^ ^Pi'^^'^^ > ^ cft cum duritic. & gtofti- * p 4 ^^^'^"^'^^^^c ^ Cvix.]& quandoquc cft cx la-
but ad hydropifim, & cjux lunt cisfimiha & prohibitiomatcrici, ht cum cuacuationc , & cquationc cibi . Et cius cxtradio ht cum mcdicinis J [adurcntibusjcum fortitudmc,ac ope rationc tcrri.
JNNOTATJO S.
JnhernU curatlone emollicntlaomnltmterdkk . uqmitihuamen & emolllentlt , & ctum baineas c let Vcrim res ita fc habet. Si uel inteni^um nd omentum ad fiium ipforum fitmn adducendumfn^confcrre&mol' llum &balnearum ufus potcn.Atrcnitutisiamtjs , cauendum ab omnibus prorfum mollientwHS fuent .
Part 352
faciencilj. re u dirc.A.lia licera proaocanribas.
at in
rOe cHratme rupturarum intenini , & %irbi. Cup, 5-
Sli^- " 'f,9>is,5ccxJ^ [torfioncvrhiali ineal cum Jnift^,^J-n\oiii^^,^^.^^^^ tcfticulorum , & prohibitio-
in ^^^ii"^ihus.] & motibus. Et illam,quc cft .din?'^''^'''^^^^^^'^ cumdigitiscomprchcn- . Hw './^•it.t illam,quce non cft in cis,immo in ucnis
tk "^!" r>Tcftamborumdefccnfioadofcum, poffibi-
rikr.''^^^^^ jobhscft corumrcdudio, ucrum fit diflicihs
' apoftcmatis duri,<Sc nominaturbu
fccimdumcomparationcm reductionis ambo rum in ruptura , qux cft dcfuper: illud cnim ht facilecum refupinatione ,& quahbetcomprcl fionccum manu.Qtiod fiaddatur ruptura, iii- N^^o nutrtV'/f ^''''1'^^'^ "^^^ cis,immo in ucnis . ^,^i,cando illud , quod dilatatum
S f ibu. aia mcmbra , non i £comprchcn^ cft proptcr humiditatcm , & adunando , quod ; W ^^^^s.J lcillum cft : & ingcnictur in coniolidationc e-
ius 6c quum fit inobedicns ad rcdcundum, hat uti^^cr fcdcat in aquacalida , 6c cmplaftrctur 40 ruptura cum lcnitiuis:aut uaporctur cum panno calido tandiu,doncc rcdcat. Deindc ftnnga turfupcr pofitis medicinisaggrcgationcm tacicntibus , & dimittatur tribus dicbus, <5c lit rcfupinatus . Et fit ftriduracum inuolutionibus auadratis,& inuolutionibus pr.^paratis ad agsrceandum labia fciflfurx. Et quandoquccaurerizatur fecundum hanc ftriduram A pra:pa. rationcm.Et non a [adminiftrcntur inuolutio-
fes n ,V'^^^^^^"Potuaqu.i;, & dimittat omnes cot^^^^^^J.^^^"^cs,ita quod ctiam balnca,ct quu
'^^NOTATJO 'K^E S.
- —'^•ijuu.nfri ntii rzL m. uviiii/ , „
^'^'^khrc cidmodum docet , quilnis mtis finguLts rami J^Jpecies dignofcas.Tu adi & Cclfun
'^^^piteinaicata, *2>e cura .
T> %nicn quidcm vniucrialc habeutibus rut{%Y, tT;. P^^^^^i^^^ft dimittcre rcpletionc & dmiit- V^'' fuul''^''^^"^ phirimum,& faltus,& a [inccflun
fti.i'{^^^'^i^tclupinctur,& fitquum fcdct , con- • prie F^^^^^^ rupturam, tScapud coitumprociu5*I^ ^^.coitus eius apud ^ [lcnitatcm]vcntris re pjf-^^^^squod intcntio incurationeruptu con.^^^"^^oUdatiofcifl^^^ cft: aut
quo-i ^^^^/^ cius ncaddatur,& cxficcatio cius, aioei^^^^^^^^^^^^cft^ac dilatatum . & rcdu- ^^uint n^^^^^ dcfccnditin ipfa, fi cftzirbum, grcoar, "^^^^ . Et rcfolutio cius , quodagpcotiib ca.ficft aqua,aut ucntofitas . 6c
noiij:J'^\^.^^^atcrici,qux cxtcndit cam. &fi *^^^i^r,prxparatiQfiatiacius extradio
omnino . Et mcdicinx,qux bibuntur , quibii. iuuantur habcntcs rupturam,lunt I^Szcnca , oc dccodio nucum cuprefll,& proprie, in quibus diflbluta funt fagzcnca , 5c diacyminum & oportct utadminiftrcntur ^>^^^^-^^^P f,^ ,^ '^,^,^ fuper fcifluram adminiftrantur, P^f f ^^^^^S' grUn.ntl^ia2^fl^^^^
^«ruofdS" -^^P^^^-f Uid , quod fit cx fauina & nucc cuprcfii & cuprciTabliis - Ipra cnim funt radiccs cmplaftrornm fupcr piurimum iuuamcnti,quorum eft conJcnicntia. Et dc empiaftrisconucnicntiac cft iUud,quod fitcx bdcllio,& dragacantho , & mimmi arabico,& glutino pilcmm,& glutmo ^ AVIC. PPP a ^^^^^
panaos liri.^os plicaco^ fecimduni f^j mini fphaerlcatn . b R. nsceiririis cil brach.ale.
e t B.&vifco. coriorum, ^ f [ ] & tu-
beribus ficcis , & carnibiis cancrorum , & rofis B M.d:u ^»^" P'f^^"V^^i^>^ omnibus ftypticis,cSc macncbuaro fcri- "^CW myrto ficca.cSc uics cxcorticatis, 6c [alptorum,&fo. tcid 6c folijs althca;] dc mccha,6caiumineia- Vm lycii . mcni,& rumach,(5c truciu ramarifci & maera l^ynTr"' ^.c^^^f^"^S^&aloc^[rcmcgcnio jDclcriptio ahacmplaitri. Rccipcammoniaci, & thuris,(Sc alocs lcmcgcnij , & dabacomnium ana drach.
tur,5c non dcfccndit aqudfifas . rri operatione ucroquc htcum bczcl, (5c phlcbotoaio,oportct ut clcucntur tcfticuli adYupcrioia , & d^^^J ^ gcntur ualdc ab ofeo po(lquamc[obiifiatii* pjiiflg^ eitpcdcn,& parscius utclongcturabinfiniiO' ^ci^^^. &utrcrupinctur fupcr lcaum^aatlup^'''^^^"'
cillajadcxtracius cxtcndcns virgam eius^ t^^ '^»^1^ iii bdclhi nnnHn^ 7.-^."^" --..m ana uracii. fupcriora. ] Dcindc phlcbotomctiir cum P»i^ J j- f^j,
aSrn m^n. 1 '''''' ^ ^ i^rcocol- I o botomo lato , & cauc nc phlcbotomcs aliqu ^ e ix.amborumanadrac.i, tcranturin morrarin. ^^^^ :n:,L r^.j ... i .A ..nriinilli'^
in quolcdcnthomincs:j&fiat utiecicat l^»- ^^^[^f
Ix.amborumanadrac.i, tcrantur in mortario, & madcfiant in principio nodiscum accto • dcindc tcrantur in manccum ahquantulofa- Uinx,<Scimbibaturcxciscottum, <Sc ponatur lupcr locum,&: ftringatur Ijgado. Emplaftrum Icnc . Rccipc mafticis , & farcocoJle , & ihuris f t B.cfi gluti. partes «qualcs,& aggregcntur 1 1 [
nr feu colla pi- ^
S:««r ^"vi"«dcpafns,<5c liniaturfupcrpcrgamcnri
dccomminura,rcd in dcxtra P^^^tcaiiti..-^ deinde fcindc fugiendocommilUirain> <5cit ' dc tamdiu doncc dcfccndat totaaquouras^o^ cuacucs eam : DeindctibiinciU4ccuo,li n«J ris reucrfioncm, «5c rcpictioncm cius polt te pus,vt rcitcres curationcm,fi volLicriscum ' ^^^^zch6c fi volucris, cautcrizabis,& ^ tcautcriu» ^^^^ fit hoc modo.] Sumc ferrum liibtilc, ^ [i'i 4 g^p.^
in vino dc pafl^is , <5c liniatur fupcr pcrgamcnu funt vncini 1 & iLniar ir ficut i<Miifur cautc- ^
locis : ct rcuoiuccautcrium " [
g B.lycium.
C|uod fitexaloe& glutinc, (Sc thurc . <Sc iterum lumatur nux cuprcfii,<5c thus, <!5c acacia , &c balau(h;c,(Sc farcocolla.cV l"an.diaconi.s<Sc Jvcium & myrrha,<Sc ^ [gallc:j & lauina , cquali mcnfufura, 6c tcrantur bcnc,5c conficiantur cu i^ummi,(5c fiat utadhxreant ouo.aut in quocimque loco fiatruptura,doncccadant. Emplaarum bonum, quod quandoquc confolidat rupturam infantium. Rccipccorticumgranatorum pondiis drach.x.gallarum immatutarum v dccoquantur cum uinifiyptici unc. v. decodionc uchcmcnti,& reducanturintcrtinaad liipc xiora, 6c emiuochctur locuscum aquafrigida, & inuilcetur hoc cmpia(lrum,(Sc non ioluatuj nhl tranlacla hcbdomada, aut inomnibusx. diebus fcmel . Emplallrum mirabilc. iumantur mafticis, corticis, thuris,nucis cuprcfii,(Sc myr rha: , 6c glutinum pilcium , <Sc farcocoll^ , omnium partcsiEqualcs: dilibluatur gluten cum accto uini , <Sc aggregentur cumco mcdicina: , tiatex cis empialtrum.Etfortafle fuiiicitinfantibuscmplaitrum,quodfitcx balauitiis,<ScpIyllio, 6c radicc lilii filueitris. Et fortaiTe fufficit ti bi , utfacias cmplafirum cum lcnticulaaqux > qu^cftde gcncrehcrbarum ^ [nafccntium in aqua.Et fortafle fufficit,utiiniantureorumrupturecum bdcllio diflbluto inuino, Sc olco . . . ^?i«^^cino.autcumcaltoreo,&propricquan- I tB.*l»fci«. docftaquoih,6c itcrumfortalfefulficiti t [
hordco. ' ^'"mlauichdc
ab ofcO)
itautnon inucniat tciticulum, ct inucma
lcum,ct albcritcron, ctconfl:ringat'L<^.^^.
faciat] ipfum , quarc non ingrcdiatur jpi
aquapoflillud, etquod dilatct^ "^^"^^"" Aii. cnimj mclius:Dcindecuracruflas,ctcon
da, ct fortaflc incidis cx bcritcron ^^^^l"'.!!'* j-as indccautctizaipfum, <Sc ponc ^^^?^^ v^y fiyptica,(Sc prohibe^grum potarcaquani- ^^^^
plaltra vcio ad raniiccm aquc funt ^^^^^^
cmplaflrorum hydropifis,ct Iplcnis fumantur flaphiiagria , er cyminum , ^^^^^^^o gentur cum pafiis rubcis cnuclcatis, ^SS^^^jJ^jcn nc fa<^a cum contritionc, ct fiant ficii^ ^r^^-^^ tum,ct cmplaflrctiir cum cis. Et itcrum ' tiir piper, et grana lauri, et baurac,ctcci leum antiquum,ctfiatcx cis vngucntum> ^^^. plaflrctur cum eo.Et iterum fumaturcin l^^^ cus , et conficiatur cum olco deco<ftione, ct cmplaltrctur cum ^-'^' | j^^X. ^ uatiuum ualde.Etfumantur nitri dracn .^^^ ccrx vnc.vii. olci vnc. vi. ctpipcris' t^l" bonum cfl-, ] ctgranorum lauri gi'2"^^^,Vrabi
.-r. i^n. ji c-Urlrl lUn»'*'. ,
Dete akhaleb .
?a.rticHktim fmgulas ramich fpecies curare docethic
Cap.^^ ca.ii). &(^^'^nc€ps.ProquareuideCtLfumLib.y.PauLtmih^ cap.a.cap.6».& & ^>yide& Rafim i^.Conc.tr.i. deinccps .
cx cis cmplafl:rumadhx*rens.EtbdclUui ^p.,., cum in [ianat tcfticulos : ctjquandoq" ^ uit ramiccm aqu^pucrorum.
Decurarupturauentofitatis. ^'^^' ^
I Egimcn inhoceft , ut dc^Ji\^<^}- '"^,f|i?per
digcflionis, ct potum vini mifti > ^ ^^\a\c\^'^^
DerupturaaquA ,
Cap. 6.
?o "R Egimeninhoceft , ut ^^^^^ZiXif^^f^' ^° JtV olcribus,(Scgranis,ct rcplction^ J^^j.^jarn fluam pcrducctcm ad riigitum, digcflionis,ctpotum vini mifti> dum inflatiuum . Etiumat in potu '''"jjj^uin.' refolucntcs ventofitatcm , f\ci\t ^^^^^^^^-^ i\W ct fagzenca, et tryphcra magna, ct to.-^ (jocum dccoaioncgalang?,confcc1:io^ ^^^^pjjct t na.Rccipc foliorum ruta; cymini,ct ammcos,et fem.agni ^^[j^^jes, ^t^F^J
«uicnratar. i - • ^ i ^i"^ - l**"'J'-"'" ? *iie-
b K comraiicn ^^^'nisacutis^ [calcfacicntibusj iliud,quod fc, ttb«. quitur rupturam cxfiphac, quarcconftriniii.
cinum,ctoleum nardinum pr^P^^ ' orat^^
ren 22.
pomiocum rcfolacntibns ventofitatcm,pr«, «iidis mnltotics. Etquando fortiorfitdoloradminilhcntur coUyria fadla cx mcllc , & nitto , 6c ferapino , & opopanaco , 6c cy mino,5c fcm.mtjc,3c folijsrutx5ccai\orco,fcilicct omnibus, aut cjuibufdam eorum fecundumncccfTitatcm .
^ccuraramtcUcarnls 9&varkof:6' Cap. 8. j
CVratio corum cfl: curatio apoftcmatum du rorum, & multotics quidcm lufftcit in^ra «^icc varicofa inundiocum ungucnto bafiiicon,5c adipibus lcnibusA mcduUis .
"^e » laugmmo] umhilici . Cap. 9'
QVandoquc accidit in vmbUico augmentui^-j.quodcft fccundum fcmitamruptu dcnukis tMius pucroYum . nota; , & quandoquc cU iccundum fcmitam ^diopifis, ita vta<igrcgcturiniUolocofolo l"iumiditas,autvcntoYitas,&quandoqucfitcau favcnai aur artcricX facicntiscurrerc ad iplum, fanguincm,& quandoquc fit cauCa apolkmatis ^uri,aut additionc carnis fub cute .
Tra(5i;. i-
B. fuperfluu
fcoopcriatur ab co , quod cd fub mirach folum . Si crgo cft fub co inteftinum , cxpcUc intcftinumad infcriora, & (icftzirbus,cxrcnde ipfum iSc incide^ rlaccrtum.-ldeindcfuc locum ^*- fopwfluu. difruptum cum filis opponris,duris,cxtcnlis ad inuiccm,(Sc ftringcipfum fupcra]charini,(3c fue cum,ct dimittc filis iiii.capita confidcrando vt cadate [ad lacertum: ] <5c confolida rcfiduum , ct ftudcvtcofolidcs ita,vt proiundc rcmancar, ^ 6c non proccdcns ad cxrcriora,ira ur fir non f^ dum . Vcntofi aurcm rcgimcn itcrum cft albczcl,cr incilio, ctconfutiopoft iUudfccundum modum, qui didluscft.
Dc protnincntis umLilid curatlone agit CclfusUh.6. cap.i7.cap.j1. & 'Paulu^s lih.^.& O.Aicnnnit & Aetlus lih. {.deproci Cap.ab.
J)e giLhofit.itc, & ucntofttatCy^ [gibhofitatis.] Cap. 1 2-
"Ibbofitas cft rcmotio fpondylium,aut ad -1 inrcriora dorfi, aur ad anrcriorcm par-
a n. groffa cau ranccgibbuiica tero.
Dcfigms *
1Nco,quicftcaufacgrcftrioniszirbi,autintcfti ni fignum cft , quod color corporis cft co- ^otipfiu.s,5cfit locusdnicrfus,<5: propricin ru- PUua cx intcftinis.Et aftbciatur ruprura:cx in- ^cftinis dolor quidam, <Sc occulrarur quum pre occultctur. j Et quandoqucoccul-
^atur cum rugitu , & additur ci adnViniftratio mollificauuam,lcilicctcx balncis, & inundioi^ic,^ niotus u [magnitudinc. J Et illud ,quod cft cxhumiditatcnon rcducit comprcflio: 5c
lcac, [cuius quantitatcm non altcrat com «^^s proptcr ucntolitaten prcftlo fa61a caula dccultarionis , ] 6c cft color tcm,facientcm gibboiitb . ,Je ^^^1'P^ris , <Sc, quod cft cx vcntofiratc.cft icuius, St-''^»3n oc nimuscxpcUcns,quamiUud,quodcftabhu- % miditarc,<5ccfteifonustympani,6cvox,&q5 cft cx fanguinccft fanguinci coloris , 6c nigri , ^quodcftcxnatiuitatccarnis,autduritic, cft Vsfio. g^-^iucdurum, cuius*^ [occultatio,J noncft fi- Vcjfio. cute [occulranoj aliorum .
1>ecura. Cap. i^.
AI) iUud,quod cft cx apertionc vcnx pulfatilis,6c non pulfatUis,autucntofitatc^cu- J^andum , non oportet tc laborare . Quod li la- ^^otaucris ad iliud confcquetur tc,ut laborcs ad incidcndum,& fucndum. Rcliquorum autcm ^utatio cft , vt facias cgrum furgcrc , &c prxci- Pias ci , vtcxtcndat vcntrcm fuum , 6c retincat 'et,tu. anhditum fuum tandiu,donec apparcat u [au, L'<:tir, ^^enrum ?>:^ ^uciusci
B- paulycica
d B fjufmafjua eft ab hun\;dita
^■chipina^ [cum non fupcr circuUun poft Parationcmeius cum vncino, 6c facopcratio^ "cmj fiipcrmirachfolum^itaut nonaccipias, n^odfubipfo cft, & intromittc inco acum ^^H^ fiio talitcr , vt non obuiet corpori lub ^P^o : dcindc pcrfora tali pcrforationc , ut di-
tcm;ct cftgibbofitasantcrioris , quani quidam nominant arcuationem , 6c quandoquc acciditcum conimunitarc ofi^ium cafi],noniinatur 6c arcuatio:autad cxtcriora dor-
^ ^ 1> t s &adpo
eft gibbofiras poftcrioris:auc ad latus,6c dicitur fterius. contorfio . Et caufaieiusaut funt primitiux, ficutpcrcuflio,aut calus , 6c qua: currunt curfu corum: aut corporcx cx humidiratc aquofa , c [fallh, ] lubrificatiua, moUificantcligamcnta : authumiditatc^J [ limola. ] Itquaj plurimum fit- [abhumiditate falia.cft toriio autad anteriora,autj poftcriora,ct quandoquc firgibboli
" atem : [ aliquam pcrCUticil teparalyciciine
brcm:jautapoftcma,aut coiuo.fio cxituramcxtcndcntcm tqnicas in partc lua. ct ra & Aluhtera, multoricsS [ declararur apoftcma pcrfaiigui- &qurpiarima ncm egrcdicnrem,] aur faniem cum Iblunonc ^^tab humuiica venrris fi^nificanrcm marurarioncm apoftcma f^j^'r«!ycic..ue tis,cr eius cruprionem : cr multorics cltihud a- anteriorA. poftcmaduium.Er quandoquc fitproptcr fpaf Aitaiicrra. eft mum ligamcntorum>ct cft pauci caiiis,ci vclo- *^ h-n^nicj^e cis interfcaionis. Ettorum illud , aurcft caufa ^Xr/e^eii^con^ 50 communitatisfpondyliumplurium numcro, tnflonaad am ct lccundum gradationcm , aut non c4\ ita . Et teriora. gibbofitas quidcm, ct propric illa , qu.i: cft ad ^^J^f,^''^*^^ ^.J*" intcriora conftringitlocum fupcr pulmoncm, J (^^'^^^^ *m-inquare facitaccidcrc malitiaanhclitus.Et quan brumalmdaio do accidit in infantc, prohibct pcdus inccdc- <uo. rcin dilatationcetamplificarionc fiii:'i [quarc ^^^f^,'^^^"^^ ^ diucrfificant mcmbra anhclitus nocumcnta mXirLn^ conftringcntia (upcr ca anhciitum . Et proptcr rentris fanguU illudj dixitHippoc. cui aducnit gibbofitas cx •
" • - h h V
... I , • ra,q:jare Uringi
tationcm m atcrici tacicntis cas ambas ad Jpon tur Anh.luus m dylcs Et facit accidcrcinciscxituram fortcm cucnicnrcm a materia grolia. Et fi non cftct J- ^'^*.^.^'^"".^' cius grosfitudo, non accidcrct ab ca gibbofi- ^^^^ '"et-uc tai>:ct\]uum ita fir.no fitpr.cparatiopcclori,vt . dUaictur pulmo; k [ quarc rctinctur anhcli-us 1 i ^ f VIC. rpp 3 imuio
.vjQuumerffoapparuerit,fac in circui 5o afthmatc auttuftl antcquamMexpuarj ipfc mo ^^^^^^ irculumb , [vt fit dinindum: ] dcinde ritur,ct illud ideo, quoniam ugnihcat pcrmu' -
immo oportctvtmaIusfiatanhditiis,&:perdu cat ad4K.Tditioncm. Et infantibiisquidcm accidit|^o(itas , «Sc vcntofitas i [gibbofitatis,] quando cibantur antc horani : quamobrcm ingrd[ranturhumorcs,6c dcclinantad Ipondyles , & fubtiliantur crura habcntis gibbofitatcm proptcr iliud, quod facit gibbofitas dc oppilatione quorundam mcatuum,ac vi^;, in qua pcnctratcibus, ^
A N N O T A T I O N E S.
tico,& c ralufniati] 5c cnula, &:quandoqucco-
poniturmedicina ex ftypticis frigidis,/icuti'0 ^^^, ia,6c acacia,<5c balauftiis, cumJ i calidisj calcta- ^^^^. cientib.rcrolucntibusjficut bacca Iaiiri,ct calrorco,& foHis olcandri,& acoro.Olca veroconfercntia ci,qua; c(l humida^funt olca rcrimi calidarum iiypticarum , ficut olcum cupicfli , <x olcum rutx . Et ^ [ ijid igct cmpLKtris iiabenti- tU^^ bus mcdicinasrcfolutiuas] tbrtis refolutionis, y^^^;. 10 ficut funtfoliaolcandri,& acorus,& caftoreu, & ruta, & ex olcis olcum dc ruta, & ^^^'""^ . caftorco , 6c olcu m de py rcthro , & cuphorDi» fadum lccundumhunc modinn.DilHii^^Pf ;
Spma in poHerlorem partem di^ortio gihbcrofttas , Kj^m7tiS<.Kvpr«(n( dicitur , ficut quum in anteriorem ft .rcpanditcis , & M^pvyi^^in Utus ucrb ohjlipitas , ^^ "'"^^^'''fmmcupatHr, ut gdcnus firihit com.in lib, hippoc.de articulis i . Huius caufa & extemx & mtermfunt piurcs . qua^ hic author & CJalcnus eo. j . dcariiculis profcqmur.fed & 6.aph. ubi ait Hipp. Qui gibbi ex
S^ TZ Z !^ ^^/'mr,^«.^..ix.o«,«^ unl^atale- ilUm,q cft cx humidiiatc,& ad vctofam fin
efio [ ante pubertatem j fed [ antequam cxpuut j Unf • - - ■ ' :-nm.]
T)e fign
Cap. I j .
Slgna fadc a caufis primitiuis funt cafus carum , & lignum fada; ab iiumiditatc cfc fignum forma: , & tactus : 6c quod locus parum
tur pipcr.6ccaaorcum.(5c pyrcihrum,&P"|l' coloquinthid9,6c cupliorbiu, <5c in a^^,"^ rutino.itautpro vnc.i. mcdicinaruinlLiniar lib.i. olci , dcindc morctiir fub folc, & colct poftduashcbdomadas,(5crcnoucnturluperr
fum mcdicinv>«Sc fiat illud multotics "^^^^ ^Moaics,]& adminiftrcturmcdicauKnforrc iiiam,qcft cx humiditatc,(Sc ad vctofam lini" ' ,,r Rccipc lauinam,6cfchan.(3c £ [ammoniacun & nucum cuprcfti ,6c pyrcthruni ^^'"^/jj. cum,& cordumcni , 6c Iquinaiirhum, ^,^^ ^ dccoquantur cum aqua dccodioncoptn" ' fundatur dc fupcr dc olco , qu«mrumct .^H
mcdictas,6c dccoquantur,6c ircrcntur. tics,ct proiiciantur in co caftorcum,ctcup ,^
cYiirrif-r^hM,^, . '.' t- " bium,ctfauina contrita,ctadminilhctii'' •
dS^^^^^ ^'^'^^^^^ ^P^^ q^i^^'--"^ confor tatio mcmbri.ctc imi
^minishu^^^^^^^^ natioVcutofitatis,etrcfolutiohumiditatum5? giminisnumiditatis.Etfignum fa^aaiabapofte xnatecfttadusloci, 6c dolor cius pungitiuus proprie, 6cfcbrcs habcnti ea accidcntcs . Et fignum facl^E a ficcitatc, cft fignificatio ficcitatis corporis , 6c tolcranria fcbrium acutarum 6c cuacuationum, 6c vclocitasexficcationis oki, oc vchcmentiaipfius ficcitatis .
trancarum groflarum.EmpIaftrum ^"^^^^^l^^y, tatcm cx ucntolitate. Rccipc ftoracisliq"^^.^ ctcofti,ct calami aromatici , ct ^^^^^^^^'^L^fiana vnc.i. cuphorbii drac.i. olci "^^^'"'Apotum ncccftc cft . Apoftcmofc aurc ^"^'^'^ ,Ji5,
ftcmatis difticilis maturationis, ct criip
ct rcfolutionis,propria apoftcmaiib «71, r,.*.^ X- ^ mcmoratio cmplaftrorum ad gi^^^"^^ ^.us,
gihbofttateni ,
Cap. i
/IT et cn^
etcnula,ctdccoquanturJn aqua ^""P^^^J^^^.i-enS
phiftrctur ex eis locus . Emplaftrum ^^^^^.^^u humidx,ctvcntoiajcx cisfimul.Sutnanf^ la ct fauina,ct acorus, ctcoquantur nec indccoctionc diflbluantur^ctdilio ^^^^^^
HVmidaj quidem, & ficca: curatio , cft cura paralyfis,6c fpafmi humidi,6c fpalmi ficci m neceftitatccuacuationis,6c dimiftioniseius, cc quaiitate adminiftrandi cmplaftra , 6c cm brochas,6c qu.x funtci fimilia. Et canon mcdi> cinarum cius, qu^non eft cum ficcitare, eft ut Imt ftyptic?,vt ftringant ligamcnta,qux molli-
l'les &calcS''.^^^^ '""^ ^i^^"- ucamTmomfi^^^^^^^^^^
Q>ies,Oc caictactiux vtconfortcnt ca, 6c rcfolu-
tiu?,ut^ [conftringanturj humiditatcs molhfi.
cantcs,autadiuuantcs admoftificandum.Nam
Part 353
cumcadic fufticicntia fupcr ftyptica, pofiibilc
cft utconfortcntur li£?amenta ;
cumcis bde)lium,donccfiatficutunc,- ^^^.^, ct adminiftrctur . f:t quando non j^^^i^jj . ct tioncs cum eis , qux bibuntur, ct empJ^[ fimilibus,adminiftretur cautcrium
De uaricihus .
onc .
T; St dilatatio uenarum in ^^^^^'f^AJccn'^^^ X. ptcr multitudincm cius, qiiod ^^jj^iscft ad cascx ianguine. Etplurinuim ^^''f ^-^ng"^^ mciancliolicum . Et quaiidoquc ^''j^joq^^ mundusnon mclancholicus. ^^^^^qC^mA^
tilua.,6cgroftitudincfiia:6c l.cun.uimp;;- - t^^^^^^Af^ ftiopem eius cx imbibitionc , aut ^ in fufioue dio : ct fi non,non iahiabitur cum cis Pf ?,ri'
non refoluitur matena,pcrtranfit vt permutctur ad mcmbrum aliud . Et plurimum quidcm pcrmutatur ad pedcs, 6c facit in cis accidcre pa ralyfim,6c fimiliajccundum inarcriam in Uib-
[ iniuuoue
paulatim fada.]Etquum antcccdit mundificatio,non cft malum vti ftypticis.Etquandoque aggrcgantur ftypticitas,ct caIcfadio,6c rclbiutio 111 re vna: ficutaggrcgantur in nucc cuprcflJ,6c toiijs ciusA ioius lauri,6c caiamo arouu-
ccr mum
ationcct apoftcmatibus maligi^^^ • ^^^.^iot^' — jmquidcmacciduntcurlbribu.s, ^ .^^^ ^(laii
bus,ct oncraporiantibus, 6c coram ^'^'^ Jitu^^' tibus . Et inuitotics accidunt proptc^' ^^jiiici^ ncs acutas, quoniam cxpellitur m^^^^ jiiis »
Fen 2 2. Tra(5t. i.
Ms ,qui cxpr2Bdiaisadcas funtpti^parati . Et quandoque accidunt incipiendo, ficut accidfit doloresiundurarum incipicndo .Etaccidunt ^bcntibus rplencm ex prcdidis multotics. Ht uarices non fufcipiut curationem. ct quan tioque inciduntur , etaccidit cx incifionecatuni,cxtenuatio membri,proptcr priuationcm dcfcrentium nutrimentum , ct acciduntin illis , quxex cis funt mclancholica: , quum inci
decliu is . Et quandoquc feftinat mclancholica ad fcitrioneni , 6c vlccrationcm. Et fanguinca nota cft .
De cKra umcum , dephantU . Cap- 1 8.
ELephantiaquidcm malignaefl: qiie pai um fanatur. Et oportct utdimittatur cum di-
Jic^et WChoira iTf.Uut meftfang^^ nen.tadvlcerat.oncm, & t.metur corrol.o, niundus,eteradicantur , autauferuntur, tunc
a B.Alulitcra. aoccu
^on timetur quod accidat melancholia,et mul toties quidem putrefit illud, quod eft in varici- Pns, ctperducit ad vlcera .
O r A T 1 O N B S.
Vanx eH^quuyriuenA latiorcs fiuntln femore & cru ^^hws , ait (jai. 6. aph. Dicivur tamen & de uem m teUl- V dllatatls , ut ex eodem colligcre eFl i^, meth. 'De te- ^fmuitioac^um antea eUyquumde uarlcofo ramice uer- ^fficrent.hic de uarice crurum agitMuius caufam matenalcm Gal.eo 6,aph. <^ alihi mcianchoHcum humorempu ^^t. quod & ft potijfttmm & plerunque euenire exijiimaty ^fhkratur tamcn etiam exprobo fanguine^ & eodern qnan (foque pituitofo & crafio acciderc . id quod fane etiam no- ^ls arridet . De huius curatione pete %Aetium lib. 1 4. & ^dfum Hb.j,
De elephantia ; Cap. i^.
TjSt additio inpcdibus fecundum modum.
b t B. cum.
B rectpiat ia uamencum .
d r.vlcimicis ii curactone vaticunt .
e B accrprum in modaioch.
qui accidit in uenis uaricum: quarc ingroL »ar pedem cum qualitate fua , ct quandoque fit Pcoptef humorcm melanclioiicum , et cft illud quod eft plurimum . Etquandoquc fit propter humorem phlegmaticumgroflum.et quando qucaccidit cxcaufis, exquibus accidunt uari-
<^es, etex faiiguinebono, quum plurimum defccndit, aut nutritur eo pes nutrimcnto ali- ^uo,eteft in primis rubeus , dcindcniger. Et caiifaciuscft vehementia rcplctionis,etiam debilitas membri propter multitudinem calidita ^is, etvehementiamattradionis eiusproptcr Vchcmentiam caliditatis inflammata: ex mo- ^ u. Et adiuuant ad illud difpofitiones adiuuaiv tes ad uariccs .
Nonhic pfor^ fpeciemintelligit . quam elephantiafim ^^^ci uocant.fed uenarum^ ut exisiimo^qu^ in pedikfunt ^^/itationemy quafiuarices dixeris , unaq^ pedum tume/a- ^jonemydequoaffeBu Gr^ci neuerbum quldem, merm- «•M. 9iit tamen Rafis 2 6, Cont.tr, 2.
non eft aliquid, nifi ut incidatur radicitus Quum lliccurritur ei principio fui , posfibilc eft,utprohibcatur cumcuacuationibus,5c pro priccum uomiru laboriofo,<S: cum eo , quod cxtrahit phlcgma,6c melancholiam, & b t C
] P^^i^^-
botomia.fi indiget ca. Deindcadminiftrcnrur ftypticafapcr pedcm. Quum autcmconfirma- %Q tur,parum fpcratur,quod c [proliibcatur,! 6c fi fpcratur,l'cias quod fumma curationis fpcrata; huius xgritudinis,cft<i[allidLiario in curatione,] (5c adniiniftratiorcfolucntium tortium . Et d i c i t u r q u o d al c h i r ra n co n fc r t c i i i lui i fcatumj & linitum. lUgimcn vcro varicumeft , quoniam oportct, utcuacuetur corpuscx ucnismanus , <Sc euacuentur mclancholia, & huniorcs grofli,(Sc rc<ftificctur rcgimcn,6c dcuitct omnc ingroflatiuum , (3c dcuiict motus labo- 30 riofos , & ftationcm longam. Deindc pcrucni ad ifras ucnas:quarc phlcbotomacas, 6c cxtrahc torum, quod in cis cft de fanguine mclancho'lico , 6c ^ [facphlebotomiam in finc faphcnas : ] f b phlcborodeindcalTiduefacinomnipaucogt [ ] maihn-raphe
niundificationcm corporis cum cis, qux funt ficut hicra picra cum aliquaiitulo lapidis lazu- ^ ^ ' '^'"P^'^*^' li, 6c asfidiictur fupcr eamquantum posfibile eft.Etasfiductpotum epithymi in aqua cafci,6c dimittat motumomnino , 6c utatur ligitura fupcr pcdcs , cum in ftitis ab inferiori parte ad
{uperiorcm, fcilicct a calcanco ufquc ad gcnu , Etcum hoc adminiftra [epiihcmara ftypri* ca,6c proprie poft mudificatiouem cum phlc-
incedat,n?(^ de ambule-.niii hx beat pedes mfti tisli^atoi . 11. lud aut cu <.j.,o linitur loc" pra prie poft mun dificacione . m phlebotomiJi
T)efignis. Cap. 17.
Dlfccrnitur vnaquoequecx» [fuo fimilijper f^olorcm , 6c rcgimen antccedrens, 6c mclancholicaeft ^ [grauisjtendcns ad caliditatem. ^iila , quse rubeacft , cftmagis incolumis , q^am nigra. Et phlcgmatica cil ad ienitatcm
h B. linimen^a ftyptica ^p.tie
botomia ex nianibus,6c pcdibus, 6c ucnis ipfis, tt magrcojc- ,6c cinercm caulis, ] autolcum de oliuis puluc- nieseieit,vi rizata dcfuper tamarifco, 6c lupinosdccoctos '""^ ' cpithemando , 6c cmbrochando cum aquis eius.Et fimuscaprarum,6c farina fccnugr^ci , & fcmen raphani , 6c fcmcn cruce funt huins ge- 50 ncrisetiam.Quod finon valetaliquid nifi incirio,lcindecarncm,6c fac apparerci [uitcm] 6: lcinde eam in longitudinc lua . Etcauc nc findaseas latitudinalitcr autcx tranlucrfo , quare TJ"'^'*!;^ fugiant,6cnoccant.Quumquefccensillud, ex- fis venif eft'<S* tralictotum,quod inciscftexfanguine. Eto- niscauHum. " portct*^ [ut facias currcrc cx eis iliud , qd posfi » «• varicem. bile cft currere . Dcinde mudificcs iliud lcinde J ^'^'«■'»j'«re do ] in longitudinc. ttquandoquccxtrahun- GbTic^^extrlhT^ tur cum acu,6c incidunt pcnitus,6c oportct tuc deinde fcmdetc vteradicentur,6c finon,*no£cbunt.Ht melior • cxtradiocft cumcautcrio:cautcrium enim mc liuscft,quam incifio. Etnon licct utcxtrahantur nifi rube?, non nigra: : in nigris ucro fiat illud, quoddcfcripfimus prius demundifica catione.Et quandoque acciditiiuc non fane* tur ulcus, dum non ad vltimum pcrucnitur in AVIC. Ppp ^ i^^^jj^.
I B cuacaat» sd fcuc cum foiuttooe .
m B.auc
B «.AUa litera ft pa-^atitiir fub
ra.M^uniur Aib
mundificationcef nonirciicurrcrimtadhucj huiiiorcs mclanchoJici, cScgrolIi. Et oportct poi\ jncifionem,6c cxrr.utioncm, [&] cautcrium, vt dcuitct jlkid,c]uodgcncrarhumorcm meiancholicum Sc aaiduetmundificationcm corporisjta vt non gcncrctur llipcrfiuitas mclancholica, quarctiar rcucrlio cgritudinis , fi •'fucrirmatcrici iterad ipfam non ftrictum nioucatur,quod rucritconllicti motus a pcdibusad mcmbra,quc lubhmiora fun:: quamuis lo in apcrrione , 6c fci/fionc (it timor , & quum non cxpcllitur ad mcmbrum vihus , pcrucnit ad mcmbra fublimiora: quamobrcm rcdius cft,ut non apcriantur,ncqucliatin cisahquid, niii pod mundificationcm vltimam.&: fortaffe affimil.intur nodi clcphanti^: quarccrratur in cis : vci um nodi >- [ tanguntur cum fcrro J fcd clcphantiacftficut diximus.
TRACTATVS II. Dc doloribus horum mcmbrorum .
fcdant fccundum phirimum , Sc cflcius ince* ptio paularmi , & quandoquc fcntiturcum<^<^ frigus,6c fidum a laborc rci, 6c oncrc giauantis, & fnnihbus,<Sc acoiru fignificatantcccilio rci i]lius,6c fachis caufa rcnum ci\ apud alcnatim, 6c dcbiliraturcumcodcfidcriuincocun-^pj^js!^ di,6c fit cum vnacaularum;i [rcnumjnotaru . jt^. ft facfum caulacalidiiatis purac fignificantin' fIammatio,6c mordicatio cum lcuirare,<5c pullationis priuationc. Et faclum cauia rcplcrjO' iiis vcnarum fignihcant extclio dolorisin dot Ib c u n>ca 1 i d i tatc,6c i n fla m mar i o, 6: p u 1 i^",^' 6c rcplctio corporis Et fadum proptcr cauia gibbofitatis'fignificant ca,quxdocuiniu.^incacius.Et dolorcs quidcm dorfi, aut cgcnt incur uationc,aut crcaionc, 6c indigcnrcsincuruationc funt illi, in quib.cll caula (pafmuscxap llcmate dorfi,aut aUis cx caufis gibbofitaiiS' £ indigcntcs crcdionc lunt ifii, in quib. nonc ^^.^|^|^
^ JicccUarium, fquod diucrlificci rcduaiofi^jj^ anhclituscxincohimitaic laccitorum arcc -
*Dc dolore dorf/ ,
arium, iquou uiucri;nttt i*-""»-"- ■
• laccitorum af^"cu
nationcrctro,6c incuruationc] antctacicn dolorcm • i-.'-
DOlordorfi fit in laccrtis,5c chordisintrin lccis, 6c cxtrinfccisciaufis cumdorfoj^c qualitcrcunq; fitAut accidit proptcr frigus c6 plcxionis , 6c phlcgmatis crudi . Aut proptcr multitudincmcxcrcitiiuci laboris. Autpro- jo ptcr multitudinecoitu.s.Etquandoqucfit pro ptcrcauiasgibbo(itatis,quum nondum confir m a r a cft . A u t p r op tcr co m m u n i tatcm q u o r un dam vilccrum,ficut fit propicr dcbilitatcm rcnum 6c macicm corum.Er propter replctione vchcmcntcm vcn^ magna; pufitjE fiipcr dorfum Aut proptcr caulam apoflcmatis: aut vui- , nu.s incannapulmonis,6carquandoq;j fitin mcdio dorfi,6c quandoq; fit proptcr commu niiaicmatricis , ficut fitquum appropinquat dclccnfijs mcnllruorunr.aut pra:tocatio matri cis.ttquum lunt figna partus, dolor fitdorfi. ht iicr um quaildoquc cft cx fignis crifis .
Et quum m.Tiuis inucnit doloic tunc cnuCa cfi in dorio:6c il non inucnit;^" fainptJ cauia cfi in ucntrc. ^lJln^jj
De cura doloris dorfi . ^^P' Portct, vt rcdcas in caad curationcs do (^^^/^
o rumiundurai um,quasdiccnnjs,cx tioncsgibbofiratis,6c vcnrofitatis ta*^^'-*'^'^^?'^^ bofirarcm:nam via vna cfi.Frigidus vcioUM^. tum cfi frigidus,oportct ut cirrcrur cum c tis,6c cmplafiris,6c vndionibus pi^^l^^^^^f.yjus piruloprctcritis.lt inquaniumcli ilii^^^' ^.^ ^ humor, oportct ut hat cuacuario funi ^ qu^luntficut hicra dcpulpacoloquinfn 6c pilulce foetidar.Et fadus a laborc, ^ ^^^^io^
N N O T j4 T I O T^E S.
'Dorfo & interni & extcrnimufiulimcumhunt^etueniSy& aitiria,& ncrui.prAfrtim uero & uena magna,& arteria magnay & nerui exortus magnusperipfam tm cdes fp'inam,utLegereexGaUn i2.de ujupart.proptereaq^uli jo dorfi dolorajiiigityineUe oportct doloris (aufimymtcmperie fcilicetyuel folutionem i ontinui uel inipjis muf uLisyuel ner uiSiUmiSyancYPjS.FaiiLlimiautem objpinaLim mcdulLam, tju^fii^^iaafuapte natura e^ ycx frigiditate jit dorfi doLor. ut 5 .apb.quamuis non rarb etiam cx caLorc: id (juod in ijs uidere eliyquosardentcs feires afjiigunt-.proptercaq; ,qua uis in primo hoc caplte intcr dorfi doLcris caufas,dc i aiiditate non memineri. ymemmit tamsnyquum de fignis uerba faiit.Sed et exfiatib.quoque im fieri doLor foLctyUt C.apLj. Cal.notat , ac aemum a qua< unque ucL intempcrie ueL re iomprimentc, tetidentej & diffecante .
oportct.vt curcturcumcibisboni.s,<5i
nib. tepcratis,6c olcistcpidis.Et ^^^^ ^^Z^^^lCO. racficuracius q dcbiliiatus ellacoiru. t
caufa rcnum curatio, cit cura ^^^^^^^^^^? r[ti\c] Et fa6ti caula replction is -* [vcnarum P^" * cura cft piilcbotomia cx b t C fuatur^^^ ''^'
nu ctiam.ipfa cnim in difpofitione ^^"^|^,ics 6c proprie quum confcquuntur ^""^V|^oiif^ cx o]eorof6c fimilibus Etfaaicaulagi^^^.jjf tis . Et quoniam plurimum ciiis» quo ^^-^^^^ cx dolorc dorfi, no accidit nifi '^^'^^Lortcf' autproptcrdebilitatem renum,t""^ i-uiii.^^ vtfitplurimum curationis cx V^^^^^^q^c^'^ '^^ nos quidcm iam compleuimus ^^^^^l^^^k
De fignis .
Lhim quide,qui cficxfrigore, 5cquieficx crudo humore,dcambu]a"tio,6c cxcrcitium
curatione rcnum,6ccompleuimus ^^^-^ijofiti' moncm in calcfadione dorfi in cap ^^i^ji-uiH tis. Vcrum dccurationibus propi J)^ .jdccU' dorfi f rigidorum,c(t adminfiliatio oi'-^ jp, phorbio folius.} tdcpotionibuscxpci j^jCctiumc(Uiicriacadiatcfiaron:aurolcun^^^^^lcC' ua cum aqua apii : 6c ur bibat it^^^^^^^^lj.^c]! ris nigri, 6c acori mulrotics, cum V ^c?"^^'* buiyri, 6c dracli.i. mcllis , 6c vtarur ^ ^^^jjuadiebus , er comcfiio afparagotum > f ,-^|ijcn''^^ tio cius cfi iuuatiuauaidc. Etpilu^V^jjgca^^ habcntcs hunc dolorem,qui ^^^^^l^xioi^^^ '
plfxlonis funf pihile foctida; . Emplaftra ucro iuiithoc m ;do:nam cmpladratio cum olcandro fanau:um qui antiquus cll, & cmplalhac n cumei>,qu.i; luntiicut opopanacum,& ■^•o* bdcJlium,6c (crapinum [ <5c cnulajammonia-
prie quum accidit pcr rnotum,&: pcr dolorcs, &: pcrcaulas cxtrinfccas . ] licctiixcdiuirio n5 litlonginquaa diuilionccomplcxionali; aut [cafu j lui (itus fub mcmbris ali)S,<5c ubi ad ipfum currunt matcria: pcr naturam: 6c proptcr hoc multiplicantur in pcdibus,6c anchis.Caufaautcm clficicns.aut cllcomplcxio corporis totius,autin mcmbro principali inflammans,
aut infrigidans.congclans autcxficcans, con-
* tB*xoi ^^'^^ y & de vngucnris funt olcum dc cu- lo llringcns,& propric quum ci commifcctur hu «ietata^/^ .phorbio,6c oicum dc cofto. 1 1 [ miditas cxtranca. M^atcrio: ucro aut lUnt fang.
]&oleodeli- fingularis ,autfanguisphicgmaricus, autlan- Hoincfl: proprieta> mirabilis. Etmcliusquidcmcft,vtcalcfiat dorfum , in primis fricando cum pannoaipcro:dcindeg[ inungatur comprimendo .
c B.propter cau {atn.
C-.m,6c ca;ior^iim,& cuphorbium rigiliatim > &i compohtc cum olco laurino,o t [
] & olco rutino, ^t C ] 5c oleo de ftoracc , 6c olco dc Kcrua , iuuatiua
guis cholcricus,autlanguis mclancholicusraut cll phlcgma fingularc, <l [ aut uchcmcntia crudi , aut ] fmgularis , aut humor compofitus ex phlcgmate , <5c cholcra , aut aliquid cx gcncrc ^ [ cholera^,jaut ucntofitas irrctita,6c piurimum quidcm fit aphlcgmatc cum cholcra: dcindc a crudo,deindeafanguinc,pofta cholcra , ct ra- ^tfaSli caufa repletionls uenarum &c.]Venamfccat *o ro fit a mclancholia , 6c caufx di uificnum hu-
<1 B. 8f eius et eU crudum,auc choicra. e lanici.
-4 N N O T A T I O N E S.
dorfi doloribus ex multitudinc fan^uinkiin curuatura , 'tcxt.6. *i^/iit,poplitis.amuUtur hic HippOiratem , qui ^.dc rat. ui6l.in acin l.Hmhorum & tifutuloruin dolorihm fecari m i^ct uen.fS a popHtum ac malleolorum interna parte jpro^ ptcrea au-od Uluc a fuperiorihus Impartihu^ uenx cfdcm ferfcrantur. %Atfi ta^ntn in toto corpore plemtudo fuent.non negarit hic author,ex cuhito imminuendam antea ffiemultitudinem.
ESt proximushuiccapitulo:6c plurimum cius cft vcntofum, phlcgmaticum,6c appro pinquat ci curacius , 6c dc curationc propria iQtiii;'^*"'»»- ^^y^^ fumantur foenugrxci , 6: granorum • [arafccd,]6c lcm apij,<5cammcos,6:zingibcr, & cinnamomi partcsxqualcs, fcrapini quantii oninia fianr cx cis pilulaj,vt aucUana;, 6c a<iminillrcntur.Quod fi tucritproptcr apoftcma in
us,funtcauf(jqua:dam preterita: , 6c catarrhi , ^ coryzx funt cx caufiscius . Etcuratio colica^ fccundum huncmodum, in quo conforta tur inteftina,6c cxpcllunt fuperfluiratcs confuc tas , 6c non fufeipiunt cas , quare cxpcUuntur ad cxtrcmitates , ^ { [
] I tdccaufis cius iterum funt cibi gcncrantcs gcnus facicns cucnirc doloreillum g [ matcricrum,] 6c paucitas ?o xiigcftionis,5c traquilliias,6c quics, 6c dimifiio cxcrcitii,6c coitnsplurimus, frcquetia cbric t.iris, 6c rctcntio cuacuationumconfuetarum fanguinismcnftrui ,^^t C , J 6c alio-
rum dc illis , quorum iam confuctudo currit cx phlcbotomiaJaut folutione ucntris, 6c cft di mifla.6c itcrum cxcrcitium lupcr rcpletione , 6c coitus fupcr rcplctioncm,6c » t [ ] cibum,ctuinum plurimum in iciunio anteci bum: ipfum nanquc ixdit ncruos,6c humores
g B.ex matiwis
» t n bjlneua
nicmbro.autin co,quod communicatci,tunc crudi,quumlf [ rctincntur]in corpore.dcinde
r-n..-;^ .,. .... : j„„-i^. Hon cLiacuantur pcr naturam iu cgcftioncvri
na,ncque pcrartcm,non cft longTnquu,quia cucnire taciantdolorcs iundurarum,fi cxpcllanturad caspartcs,' t [ ] fi remanfcrintj6c purrcfiant. QuLimautcm naturacxpcllitcosin cgcrtione, 6c urina,tunc inueniscum cis urina groftam fcmpcr,non fubtilcm, crudam: ciuare tunc forliian fitlccuritas abcorum malitia,qu6d ^iwon itafucrit,erit unumeorum quxdiximus, 6c fiadiuucrit ad [ hoc] materias crudas, mctus iundurarum laboriofus,aut pcrcufllo,autcalus aut addidcrint in dcbiiitatcuirturum ira, et uigilie dcbilitantcs uirtutcs, 6c trahcntcs matcnas '"^ [ ad iplum , ] 6c fiant pcnetrantcs « [ fua proprietatc , ] cucnicnt dolorcs iunclurarum , ct horumquidcm humorum plurimum cft ili-. pcrfluitas digcftionis fccund^ ,ct tcrtijc , ct a-
curatioeius cftillacura. '/tparum quidcm fit proptcrmalitiamcomplcxionis calidaib [ficca:]autcum matcria, ni fi fecundum fcmitam communitatis mcmbrorum urinc, 6c intcftinorum. Et fiiinum,6c curainiiocmanifcftafum.
®e doioribtis iun&urarum , & eis,qua communicant podagra,& fciatic£i& altjs. ^Cap. 5.
CAufa paticns in his argritudinibus^cft mcm brum fulcipicns : lacaufa cilicicns , funt complcxioncs,6c matcri*^^ mal3e,6c caufa inftru ^ nicntaliscft dilatatio mcatuum naturalium ac ' cidcntalis,autcx crcatione.aut cuentu^ [ com plcxionum ] non naturalium,quas accidcre fc cit motus, 6cvacuitas, 6c raritas accidcntalis: autproptcrcrcationcm , ficut cftin carnibus
K R- Alialirera.
J t B. auc £g bres .
cuin pro-
gianaoiis.Amplius diftinguamus vnamquam- ptiorcs ad hoc, ut in cis muiriplicentur ifta
5' ^^«^br
^ue harum diuifionum diftindioncaliqiia
•i ^'«udu, • --^i^ui^i itaque lufcipicns cft caufa , ut cuei!'#?nc niant iftx a.'gritudincs,aut proptcr dcbilitatcm lui propter malitiam complcxionisconfirma
tw -*t>ir
f'K^^ ''^- ^.^'^ proprie lrigidx,6c proptcr debilitatc fui ^^'«tinrecj*'^' Cfcationefua, nonex partecomplcxionis : ^utpropter uchcmcatiam ^ [ caliditatis,6c pro
lunt fcnts, cr habcntcs cgritudincs chronicas ctconualcfccntcs, quum non rcguntur cum rcailicationc , ct illud idco , quoniam corum uirtutcs debilitantur a digcftionc bona, ctpropric quum funt curati cum fcdatione, ablquc cuacuationc ftifl^cicnti ,ctcxpulfione ultima, ctnon quidcm muitiplican- AVlC. Ppp
f B. reftore . q B.lapidaotur.
f B. Tcparari,
c B.vicealia fa eiant.
u B. augmenta rio.
X B.
y B. romanetea au: aihach i. & eft excremtut cflis cius rotun da ^klocira a pyu^e-i.a concauiuee .
tur dolorcs i'n iiinduris", ninquoniam ipfa: funtmagis uacua;, quam rcliqua mcmbra, & pluris motus,& dcbilioris complcxionis,& fri gidioris:& fuus carum in cxtrcmitatib.cft lon ginquusa P [ rcgiminc J primo, & multotics quidcm'^ [ inuilcanturj matcria: intra lunduras,<Sc fiuntficutgypfum:& propric^quxcxcis funt crudc. 1 1 muliotics orirur ' [ fupcrj iunau ras corum caro,6c propric intcr digitos.-quare contorquentur digiti,(Sc con(lringuntur;6c lit doior fortis quandoque , & fcdatur quandoqucA plurimumquidcmliuius non ht,niii in habcntibus complcxioncs calidas . Et plurimfi quidcm oritur caro,quum matcriacit fanguinca.Etplurimum quidcm illi,cui acciduntdo lorcs iunclurarum,accidit in primis podagra . Et dolorcsquidcm iuncluiarum funt cxfum maxgritudinum,qua; hxrcditantur plurimu : quoniam fpcrma cftfccundum complcxionc gcncrantis,(Sc multotics quidcm htcuratiodo loris iun(51:urarum,<Scconfortatiocarum , & cxpuhio matcricrum ab cis caulaad pcrnitic: quoniam illo: fupcrrtuiratcs,qun3 cofuct^ funt ^ [ fupcrilucrc J & pcrut nirc ad iunduras, pcrue niuntad mrmiJia principalia, & fi nontrahun turad iunduras,' [ currunt alibi facicntcsj cadcrc habcntcm cas in timorc.Hr aptiora tcmpo ra ad hoc, \t in ciscucniant dolorcs lunclurarum,& podagra,funt vcr proptcr motum languinis .5c humorum in co ,• & autumnusproptcr maliti.im humoris,(5c digcn;ionis,& antcccfiioncm dilatationis pororum in a;llatc:5c cx calorc,qui forti:s fir in dic I:t quum liiccur ntur doloribus iundurarum in primis quum apparcnt,fit corum cura facilis;qu6d fi confirnicniur,6c confuelcant propricilli,qui gcncra ti funt cx humoribus diucrlis, iion curantur . Etquando apparcnt uariccs in habcntibusdo lorcmiuncturarum,& podagram,cficorum fa natio pcr cas, & dc habcntibus dolorcm iuclurarumquidam funt,qui fibi fupcrucnirc cos fa cifit proptcr malitiam fui rcgiminis, 5c dc illis funt , fupcrquoscucnirc facit cos corruptio formc mcmarorumcorum, & dilatario mcatuum vcnarum corum ; 6c gcncratio humoru malorum in ipfis, proptcr malitiamcomplcxionis mcmbrorum radicalium. Et quandoq; commoucnturdolorcs iuncturarumin fcbribus,3c eorum " [ clcuatiojficut ipfi quandoquc cucniunt in fcbribus.Sciatica ucr6,cftdc fumnia doloris iunfturarum,<Sc ell dolor,qui inci pit aiuncliura anchx',<Sc dcfcendit rctroad coxam:&: quandoquccxtcnditur ufquc ad gcnu, & ad calcancum . <5c quanto plus prolongatur fpatium cius,aJdirur cius dciccnfio, 6c fccundummatcriam in paucitatc, 6c multitudinc fua, & quandoquc prorcnditur ulque ad digitos, 6c cxtcnuantur cxco pcs,(S: coxa.Etin ftnc cius dclc(flaturcomprcfiionc, <5c dcambulationcpauca fupcrcxtrcmitatcs ^ [ fuorum digitorum ] & fit ci diflicilis incuruatio , dSc a:quatio crcdionis , <5c quandoquc foluitur in co natura.& iuuatur per id,(Sc quandoquc pcrducit ad diflocationcm cxtrcmitatiscoxx cius ; & cft ^ [ zcmentum fccundum ucritatcm,] Dolorvc ro anehas, & clt iilc> in quo cil dolor hxus ia
Liber tertin^.
ancha.qui non dcfccrtdit,nifi quumpcrni'^^j*' ^ ^^j;, tur,ad lciaticam [ ['^^^''■" [ li.
totics acciditaut cx dcbilitatc* [confcqucnrc ancham j cauia fcilionis fupcr durum,5c caiiU ^^^^^ pcrcufi^onis'^ [confcqucnrccam j<5c caiiraaili b b-j duationis cquitandi, &c [ luiu cauf?cius, iH^t^ qBjfc»' caulc. J ucrunramcn plurimum firabhiimore ^^■^{^oi^ crudo,(5c multotics pcrmuratur a dolorib.ai'^tricischronicis, 6c rcmancnribustcmporclon lo go d [ ita ut fint x.jmcnfcs, (Sc quandoquc ma a B.jJ|^, matcriis calidis,(fc pcrmixtisctiam, & a rcpl^tionc vcnarum ancharcx (anguinc , <Sc abapoftcmatibus intrinlccis in profunditatc locorum , ucruntamcn non apparcnt proptcrptofunditarcm luam,ficut apparcntapoftcmatar^ liquarum iucl:urarum,6c dicitur,qui habcttioj lorcm anchx, (Sc apparcr in coxa cius ^""^^^r^ vchcmcns quantiiatc trium digitorum,non cicns ci dolorcni,(>c acciditci in capruritus hcmcns,(Sc dcudcratolcra, Si "^"^'^^'^^'^^j '7oi Etomncquidcm mcmbrum in quocft dt) o iunclurc,macrcfcit ,(5c cxtcnuatur . <5c quidcm iunclurarum ,qui (iintprctcr lcia 6c podagram, quum curantur , 6c .^'"^'^!^^'!,-^^ corum marcrix no rcdcunt uclocircr.Scia ' ^ ^^.^^. ucr6,6c podagra [ quum curantur,6c <:rii^ ^^^^ ^^J)» tur carum matcric i funt cx ci.s,qu<: rcdcun locircr qualibct c.x cau(a,6c illud fit P^i^P^^^j-,,^^ ^ tum mcmbri 6ciftcquidcm •'^'g'^^^^'^^^" j^' ,,.a cxcis,qujc hcrcdu^intur,6:propricpodaS^^^^^
6c m.-itcriaquidcm fciaticc plurimu ^"'^'"^^,,^ (fl:ura,5c proccd it cx ca in ncruo lato, ^^^^^^q dolct , prcparatur cftufio matcricrunKX corporc dclupcr ad ipiam,prcrcr "^^^^7 Vcitfi^ ar(flatas in principio rci,6c quandoqrics ut non (it in iunciura , imo in ncriio U j^^^^^ multotics quidc multiplicarur huinidif^^j^^^jj^
cofa in pyxidcquarc mollificatur ligaiii^^^^ quod cft intcr addira<mcnrum 6c pyxid'-
obrcm diflocatur ancha , & anrc
fc^l^ii^^m^^^dhlocano;rxirus , 6c ucloc inquictaualdc, (5c fciatica quidcnic
difpoiitio inrcr firmiiuuin(.iu cav^.- ^j^^h 6c cft , ut fit uclocis cxitus , 6c uclocis ^^^^^^^i^c.
nicnrioribus doloribus iuncluraruni.<- ^^^^^ ..j^ riuni fccuritatcm facit cius . Podagr^ ^^,^^ fumma dolorum iunclurarum ^*^^'|j:"^i^/is , 5C doqucincipita digitis, fcilicctap^>ft'^^ .^quc quandoqucincipitcx calcanco, 6c <^^^^ -uciH' o incipitcx f [ latcribusj pcdis,6cqu^"^^^\,^,aa' cipit cx latcrc cius^dcindccomunicat^^^^i^^p^. nf
doqucclcuaturad coxam,6c q*'^". . .-hor^'^
1 chor-
ftcmatur,ctuidctur,utnonfit ilUid '^j^jj^ qtii 6c ncruis,im6 in ligamcntis,ctcorpo<J^^^^^j,,ni bus contincntur iuntlurc dc foris , ^jjit qu6d dixit Gal. ct propter hoc non ^ j^,iori' pcrucniat dilpofitio po iagricoruiii -^^ijiTi bus fuis, ctapoftcmatibus^ipforft , ^^fjbp^^^^ omnino,ctcxcis,qu? accidunt f:^|^,lc)t^'^ gtam , cft ut prolongcntur ofca ^ , •^^arff'^' ? ' ipforum, ctpodagra quidcm cholcn .^,^11 ^9. hit mortem fubito,ct propric apud plurimum .
Part 354
Vhi mpms ankuUs dokr mfefl(ii yO^f^^^^^
Fen. 22. Tra61:.
mnomme nHncupanfoletyqmmcunquefartern ohfcdent . ffeciatim tarncn.quMm arthritk genui fit^yvi ad manuum micuUs dolur conjiiteritychiragra^uhi ad coxamjf hins: "^hi ad pedesypodagra yocari coyifueuit.Conftat autcm affe (lusyde qUibus hic agitur,dolorofjSjfymptomAta cffe : de- ^endcrej^ propterea yel ex intemperle,uel ex folutione con tinui.-intemperie inquam rcl fimplici yel cum materia. Et ft enim hii ajfeclihm humoris redundantiam communem ». effe caufam galenus fcrihit i o.de comp.med.pcr loca. un- ^c &alijproximamarthriudis ioLork caufam intemperiem cum matcria jiatuunt, negantj^ ynquam efefme ma teria . quum tamen interdmn ahfque tumore omniyqUi intemperiei cnm matcria coniun<!i folet, dolor fmtiatur : & »» arthrititis yiderc aliquando liceat , lahorantem partcm *fana nullo prorfmn tumorefi d folo dolorey uelctiam calo re interfiinguiyatque id quidcm pcr aliquot dics:illud certe per fuademuTya nuda quoque (hcct fortajk rarojintempe ncyarthriticum doloremyVt cxteros dolores procreari. Vnde & authornoUer in (cqucntibui,quum de huius cursLtio
cis acetahulum humor effct ^ qul morbum fncit , ncque tamuchemcntem , neque tfatn iatt cjf ifim dolorcm fhcC'rct,quum obtufi uinculum ftt fr.fm. Atque his de termino in qucm jluxio in arthritide efl , eiifferunt . Scd & de termino , a quo motus , amhigitur . Exisiimant ph riqti€ a toto corpore , & qmbwsuts ciuspartihusj ficuti in altjs fiuxionihug folct , hunc illahi humorcm pofc , & a capi^tCyquod hippocrateslih.dclec.in hcminc , & ab utero , quod idcm in lih.deinternis affcCI. ^ ah ia inore quod ai^- 10 thornaHer infeqtientihus y quumdc hklm afjc6:m curatione firihit y & ex internis altjs dimum partibm omni' hws . Aducrfantur tamcn huic rcccpta opinioni alij . T um quodfi fynccrum. humorem in caufipofucrisynufiuam fyn cerHs hic kmor per uen^t^ firtur:fcd fanguini pemiftus, qui per uenarum ora purus m artiL ulos exudcre non poteU.Tumyqubd fi fanguini pcr?nifluminlellcxeris,hunc in micido colle6ium,phlegmoncm cxeitare oporteret.^dde ■etiam , quod crudus hutnorper alios du6lus quam per uenas in articulos illaicns , arthritim non fadt : crudi-
ne aget,fimplitesintct/ipcrics folaaiteratione egcre com- t.t4 nempc inmalo corporis hauitu cx uifcerihus in pcdes
^onehit.Et EJipp.lih.de internis ajfc6l.ifchiadem,qu£ arthritidi^ eH :fecics , exjiccitate qua^idoque jicri , mcmoria mandat. ^t ycro quia a materiaplcrunque hoc malu tuenit,qtt^Hio cH, a quo nam materifgenerejiat.galentu I o. de comp. med.pcr loia aliquando irruentem humorcm fanguineum efie jUt plurimum uerb pituitofum ait , aut ex pituitofo hiiiofo misiumyaut etiam fxnguine cum tjs per ^sio.^ddit authornoftcretiammclam hotuum kumorem,qHod & Traliianus lihro i .& EWd.iih. i. Mtj ctia
iniuynhcnsy& cos in tymoyem attoUcns podagram non facit.Quare non ah internis partihm origo arthritiuis e§i , fcd aiiHnde.Huiws uerditiitium caput cfje uidttur,non in-^ tern£ quidcm cius partcs, in quibus p tuitojum exLnmen tum cumulari fvlct:quhm id nclpcr nara forcvSyUclperpet latum in afperam artcrkm,puimon€S,ueniriLtdu7n,mterio resq^ alid4 fcdcs iilahaturifed extcrniX. & cxtra caluariam pofitdi,aquihus fuperuacancus tcnuis,& fcrofus himioryiL licah externis iugularihHS uenis rcpofitus,neqiie oh cu*
jcrofum himorem adiHngnnt. tAivi cx reccntiorilm^neq, * tis crafjitudinem expiratus , pcrfimima pcjlea corporus ,
a fangitineoyneqne a biiiofo,ncquc amclantljoiic 0 humore ynquamartbritidcmjieri arhitranturjed omnino a pilui.tofo uelfcrofo.umle &■ arthritida omncm frigidam ejfepu tant,nunquam autemfut uuigpputant)cdidam.ElAC quu de l)umore hunc age^ium facientc difiordia jit , quia hucaufafiuxio ejt, cfi rero in flhxionc omni aduertcndu^ <:r locHs a quo,& locm ad quem ca fit: qiuftio rurfum de his cH ommbm. ic prmum,qutm nd artiados & mcm-
fuh cute deorfum decurrit.SuMt cr^. o he de arthritide quxftiones nojiris temporihws,aLri ccrtciudicio , atque rationumui cxcitat£.Tro quihustamcn fedandis.fi nohispericlitari iiicat . liiud certc^nahis maxmic arridct, frofum pr^fcrtim uel pituitofum ac tenucm humorcm arthritldi materiamprxjiarc. ^'Jfcntimurquc & afje^um locum ipfosefkprmpuc tcndines,mcmhranA6 et iigarncnta.atque ijjUiionis fontcm cjk fapenumcro cxto rurs cavitis par^
hran^ & ligamcnta & nerui, & ipja inter articidos caui tcs,qu£fcilicct extra caiuariam funt pofta.^t nihiicmi-
tcts fit,amhigunm eHyumi in mcmhrana^ articulorum ex tremx amhicntes.an in iigamema,an in nertios, an inter ip fa intcrnodxn fluens iilc immor excipiatur.Qinm itcm n9n ynnt in ccrpcrefit iocu^,a quoioni itari jiuxic poteH,fed tr acapite,& a ietore,utero,toiim Lorponi^ amiitu, atq; ^lifidcuhi copiofior ailcuhi h:mor afjluat,ini hoare qucaty de kac re dHbit.xtio tfi.GAicnm xo de comp. med per loca,ipjam ait coarticulationcm ocitipari: atque hac humonbii^s expleta in cmhem partcm circtimfitdi ncrucfdd par
nus,qucd etiam a Janguine , & a finguiis lateris humorihits hic ajfe^iusfiat , pr.ctcrquamqu6d conjirmatum iam ah omnibus cjly& ipfirkm affcfiartim panittm ioiorcs,tu moresye & Jenfus intlicant, & quotidiana ihfcruatio con firmat.quum afjiucnte iilc,pitidta,uel fangi. ine ucl atrahi leincrefiant eiolcresjlmminutiyj. tjs in.mmuantur . Vid^ mu s nos,qui hnec fi rihimus,potldg/u um, i ui Jafu: *; mcdico in crure uHiotie , atcrplanc himor efflnxcnt copiofus , & frcquens.quo dcmum cuacitato fcdata affcfiiopro) Jum
ticulets tendi Qiiid tanicn percoarticulationem inteiligaty 5 o fuit.Vidcre quotidie cH, ( quod rnodo di^ ebamus ) edvlio
n6n fatis LonHat^ Jutfier quoquc nofler ahfolute ad iun- ^ur^tsferri humcrcs prcnurii tat; nvn tamcn particulatim explicat^num in ligamenta,an aiiquam aiiamparticulam irruant . Jlludfoiffm aduenit,quum ait [ Et mtdioties qui dem inuifcantur matcric &c. ] ftfipcnumero inter ittn6luras ipfitsyhoc efl,interipfos( utpt!tamm ) plane articulos k<&rere,craflcficrcq. matcriam uciuti ^ypjim':fciipe etiam fuperfMam carncm fupra iffos articulos vigni.Jta ut huius fententia,intra ipjos artiades & cautm ipfum f^pefluxio excipiatur. At ccntra t.imengratdffiminoflr^ctcmpcPatis Mri,nunquam aut raro intra id (fluutn,fed in uim ula dum taxAt & mcmhrancts articuios amhicntes & eorumtcndlnes adigi humores putant,eo argument b,qubd id tiodcfa, tophaceaque podagra chiragraye humor in calcidura lam cencretu^ aperta cute picrunque cndtttr : intcgro ac iii^fo uincuio. qiwdprofe5lb non ficrct yfi intraipfos materia ^^ctmiculos . ^dde, fibd in ifilnadefi inwa id co.xcndi-
hiiiofo uel pituitofo uel atro fuis medu amcntis hnmore,uel imminuto finguineper ucnoi fcttioncm,u£i jedatcs cfie dolores quampnmum:ucl ccrte hreuiorcm cfie faBam accef fionem. Qmd ucrh non ad ligamcnta fcium ipfa.fcd etiam intcr articulos fluxio fitpe hoircat ( quod author ntfier ait) certe uidciur carere cmni duhio. quum enim intra ipfos articulos pituita fimpcr fit cpus ycorum durition c-r moiilcnte , e-' moticncm ad iuuantc ( alicqui cnim , & qukm ficci w l nt,lcngo ufuariaiorcs & motui incpti ef- ^ ficnty mfi lontinuo pitiutecajjiuxu lcitigarcntur ) quid obfiat , quin copiofori hot intcr ipfia intcrncdia irruente humore , artlmtis fiat i Quid iiunc crafieficre prchihet ^ & in calculimt .iLire Sed ahmt , aperta cute fiiX^pc calculos erui . Aosid non certe imus infiiias . atqubd intra ipfios quoquc articuios taiis rcpcfita fixpe matcria jit , non rcdarguimur ; qua, quvmita ( ut a-unt ) aperta cute , ili^isuinculis extrain non tcfHt , morbum. AVIC. Ppp'6 fcr.
ratio coloris,ncque fignnm mntcrici.Tn matc riali vcro jlliid,quocldcca in primis oportettc cognolccrccll gcnus mdtcrici , & uia cognitioniscius crt,aiit cx colorc loci ,aiit cxcolorc apodcmatisciuscnm dolorcficutfit in hiinjo rc crudo,(5c cx tactu.aut ci\ frigidus ,ant cali-; dus, aut iniiamatus,aut Cccundum conructiidi ncm . Aur cx accidcntibus doloris ,an fitcutn inflammationcvchcmcntiApunationc,autcii
fxrpetuofiruet.OHod autem fuhi^chmtycoxeridictsdolor?, neque tam ucbemcntern,neque tam late fufum cfie oporte re,fi modointra coxendicis acetabulum humorefiet, (jida heoctk fenftis ligamenta fimt:hoc incfua?nfatemur,fi mo^ do foLi ligmenta affi: erentur , non etiam cirijmfitx partes & neruof^.&mufiulofx ob interpofitam matcriam di ftcnderentur. at,quum in aretabulo maieria fit ( qu^alio^ quifi in extern-s <fiet partibm.multo fimiims eduaretur) ipfaquidem di^. ilismetws caufiiprimo cHloco.tcndun-
turueroetiam uimjiy& anncx.zpartcsy& neruQfxy& a- jnllammationc cquali <Sc tcnfionc,aut cuni tcn
li£,& dolores longi lateq\ uagantur.FcrHm qubd aliunde frxterea qnam ex capitis externis partibus arthritidis flu xiones fiant,ar?umcnto eH moifium, hamorrhoidumyflH" xus fiangumis narium cdprefJio.inLhoata in iciore uel fple^ ne ucl toto torpore grauit(ts,ipfam acccfjioncm antecedes tiullo prsteunte externarurn capitis partium dolorc.fcd f^penumcro toto ipfo capite grauiorc,quod rcdundantis in ce rehro materi^nota efi.quandoque etiam uii(thfi,qunndoq; fomno ajf.iy/ntc.ita ut ab internis partibus,non minm qua
fionc tantum . Autcx cis,quib.iuuatur,& cuni ^ ^0^^ quibus fcdatur d()lor,fi non- f cn at cxminia- reftj^^, tio:tunccnimcxillimat]proprcr ca qiioci rri- &•« gida luntci conucnicntia,qu6d mat cr ia fitca- ^^..^^ lida.b I (Scnonaccidir cxillimationiciusi
^ _ uter- ^.B;^^^^^^^^^
rctaiifiproptcr additioncm doloris apud inj ni^^,„,^|
frigidationcm inrpifiantcm , cxillimans qU' matcria inlpillata J lit trigida. Autcrrr"""*' dationcm doloris apud rclolutioncm
fit trigida. Autcrratpcr
alj cxremisanbmilisfit omo.Q,ioi!.n.hkoOiiJunt,mn *° ""t quod matcria lir t'riHida,& cft calidafl"-^ .io«'^(f ' • ' " • ■ . :bl,,it,&rcdatm-dolorcMUfl
fofieauenarum ofiulis fynccrum humvrem in artimlos fcrri:aut fi cmn fidnguine m tos excidat, oportcrc collcfiu hun c fanguincm phl egmon em exi itare, hoc inquam , nihil nos urgct,quhquum intra ipfios articulos confluereintcrdii humoics aficrhnus ,non fmguinem , aut alium humorcm tjucfnpiamac^rcris humoribHS fiecrctum , fedpituitofim fl.ineillum inteUigimus,quo nutriri & inunvj ex partesfo lcntyd quoinfhmmatione ficri non op(,rtct,quamuis nd ter.-rs parta articulis circum^tantcs dtcrius gcncris hufno resfdipe confiliant,& fmguineus & pituitofus, cir liliofus &.iter,qux cirthritim cumiahrc & inflamatione uelfym ftomatis altjs pro humoris ratione fhciant.Neq-^ ucrb ( cp fubiungunt) quarnuis crudus illc humorfit,a quofxpear thrltis procreatur,neceffe tamen fcmper esl, uhi crudi hutnores in particuhm qu.mpiam exccpti fucrint,ilhm arthritidc iibore.Scd pr^tcr himorum affluxum adcfie anicuhrum imbeiiliitatcm oportet , ut arthritisfiat, idquod &Cjai& Pauhis & ahj aducrtunt.proptereaq-, in cache xia,iametfi ob crudos a uificribus iUapfos humores intume ficre crura & pedes fokant , non tamen articuhrem fieri afcCvum oporte: . His ita adnotatis.quia inter huius affc- H s caufiis etiam parentum femen repomtur, Qu£ritur rurfium an is kueditarius fit morbus.Sani} Hipp. quod ali bi etiam annotauimus,fiLuti fiemcn ex toto corpore m.inarcexrfiimat,ita exfianis fianum,ex morbofis morbofium.qi tn iib.de morbo f^cro legcre efl,& aliji. '^Prehendit ta^ mcn /irifi.eorum fcntcntia i .de gcn.anim.qui fimcn ex to to cfflmdi corpore arl itrantur.darique proptcrea hxredita rios morbos ncgarct.Sed & de hac re fupra a&um esl ,
rcfoluitur,& ^ [ rcfolu.._ - .
imo oportct ut confidcrcs omniaiHa, aui terif.|-/ hora doloris & additionccius,aut crt in uaci" 5.qdj^, tatc aut rcplcrionc : & cx dilpolitioncd [HK,- faj^^y picntcj ad apollcma (5c tardiiaicinco,autpi ^ uationc apolkmatis omnino, qnare ngin" * j humorcs,malosJubtilcs calidos, autcomrJ ' ^p.qfl{W ros,(Sc * [ luntintcr uilcofum,^: ] humorccr^ ^^,^} dum purum,<?c cx difpofitioncgrauitatis,qu ^ ^•^ niam grauitas in marcrijs fubiilibus '^''^^'^^^^ .^^ pollibif^ elhitaam-cgctur plurimum uicc i cllplus. £tquandoquccognofciturjnpl"' ' horis cx urinis illud,quod uincit ^"P^J^^P j^i^^ ^tl5-*ff Ht cx cgc.'lionc,aii uinccns lupcr cani litci co\fl^)^ rica rcs,aut mucofa. ( t [
]Et cognofcitur quan^^^; quc cx artatc, <5r confuctudinc , & cx ^^'^ -.[o, pi\-Eccdcntcin comcnis,(5c cbibitis,5c ^^^"^^^pi. & rcquic,(5c cx contrarijs corum,ct ^^^^!j{.j>|;ia tatc complcxionis rcliqui corporis.E^ . ^ quidcm languincam fignificat rubcdoio non clt uchcmcntis profunditatis, cll: , [ aut non apparct adhuc, Sc ^^'^^^'jp.tio.ct
fani tcnfio iichci"ncns,& rcpiilllo,& ,,y,tat egimcn,& qu^"'' to-
grauitas,(5c prctcritum rc; dcdifpofitionibus c raHc cftcorpusgroH"
dcdifpofitionibus corporis languinci > ^^ ^ ^ ~' ^ rum,carnofum,ping; .^^^
ifatic 1 fcii
noi invfu-:s mgani.ocu o" fip nac rejHpra actum est,o^ ' y^:^; ^'^. '--y— - ' ,,^Y,.iuS,
mnfumq; quomodo extoto corpore fimen decidi ^riHo ^ cftin fciatica languinca dolor fta-
/i phncnon difientiat.Hlud aiitem pr^ter aiiorum quoque g"S'^^^^i''i^ logitudinis,qucm ,^^^-,^0^
tesVnnonia obfcruare quotidie eH , arthriticosmorbos per ^'"^ ^^^^^ * "i^tcnam cholcncam ^^^^ ^^^^
)bfcruare quotidie eH , arthriticosmorlos pt fkmiihts quafdam i4t I^xrcditarios , ficuti & epikpfiuu & manus.& non pauca aliorurn morborum genera uagari . ^tque hjic de articuhri morbo fint di^ia,pro quo uide qu^ do&iffimus ^retms i.de diuturn.morb.flribit.
uitatc quai
itas uchcmcns,quc lcdit tatflnm ^"[^^ftat^ cquantitaris in a;gritudine> ^^UAini^f
Cdp, 6.
ILlud,quod oportct te cognofccrcdecaufis harumxgritudinum pcrfigna,in primiseft difpofitiofimplicitatis complexionis,aut com pofitioniscius cum matcria (5c fimplcxquidc cius cil: parumpcr, (Sc raro, (5c fit in ca dolor fi- Bc§faucdmc,6cabfi|; iatlationc,<3c noncftaitc
graucd'inis,<Sc tcnfionis ctparuitatci* .fct & dcclinationcdoloris ad ilUid, quo^^^^^,ofi dc curc,6c traquilliratccius cx f^ ^S^f^^^ificatj^' pr^neriitcx rcgiminc , ct rcliqux iig^ .^^j,oI^ ncs,quas diximus,ct difpofitio '^^^'P? .^ificat » ^^rici. Etmatcriam phlcgmaticam [^[^tur quod non alteratur color, aut ^ a^^^tf^^
p'lumbeitatcm , auteft illic parum ^^'^J^^lfio • • itiadoloris,ctp^j"£prti*
tionis, ctadhgrcntia uou gnorum fanguinis ct cholcrc, ct q ^^oJcoi-'' fit incefironc doloris inlatum ' .^''^ plcni;^,' pusftoacltcarnofum,im6cltii^^^P ^/^f
Fen 22. Trzd:. i.
^**&aitnia,^ ^eSjquas innuimusin cognitionc comple- lo pca rctorti , fi non prohibctpriuatio maturi- l^'"!f"J"'
^ ngnificationes not? hiiiuscomplcxionis , ^uasprcKtcritajrunt. ctmatcriam melacholica iignificantdolaris occultatio,&: paruitas tciio wis>ctpaucira3iuuameti cu curationc,&^ Uttc miatioj loci,ct no cft in co mollitics, ncq,- claxitas coloris 5c quandoq,- tcnditad tcnebrofi- J.atc,<Sc figniftcant ipfam complcxio uiri,& di ipofitio rplcniscius,& appctitus fupfluusA rc gimcn iplius prartcritu : ct rcliquc ugnificatio-
Jis ad canoncs vnmcrfales . u fucrit (anguinca,autcumdominio languinis,oportcbit ut adminifircs ,phlcbotomiam cx partccontraria, & fi fucnt communis iuncluris corporis, tunc cx vtrifqucpartibus phlcbotoma limul; dcindc adminiftia vomitum,<Sc propriequau do doior cft in infcrioribusivomitus cnim ma gis iuuatiuus cft ci,quam vcntris folutio.Dcin dc^ [adminiftra folutioncm J vcntris,& inci- ^ Alialitera
xionis mclancholicaj . Matcria uero » [ cholcri cani] fignificat caUditas uchcmes cum rc , qu^ cftquafi pruritus,cumnocumcnto uchcmcn- Jiabco,inquo cii calcfadio,<5c iuuamcntovc «cmcntiabcojinquo cft infrigidatio,ct ftypti citasqucedam.Matcriam vcro uentofam figni- ^cat tcnfio vchcmens abfquc grauiratc.ct figni "cant ipfam pcrmutatiodoloris, <5c rcgimcn Vcntofitatisgcncratmum.Matcrias autcm pcr
tatis,&grofiitudo materici:quamuis facihs fic incolumior,&gradatio conucnicntior. Dcin dcfcqucrc cum folutiuis mundificantibus fe cundumgradationcm,<5c funtdchominibus , qui c [ dclcribunt] initiumcum facili poft ta c B. prflfccipific. cilc,& figillant cum forti poft maturationcm. Et rcdius quidcm cft in hoc, fi matc ria cft fub tilischolcrica,fcftinarccuacuationcm, quuni uidctur maturatio,& ficftgrofta,non cft ma-
B. ^}iltasfigniticant'' [ tcnfio vchcmcns ct] pan lum pra:mittcrc,quod ca fubtilict,& maturct
citas iuuamcnticum curationibus calidis, ct ffigidis , & diucrfitashorarum , in quibus luuatur . luuatur cnim aliqua mcdicinav- ^^^^ ' hov:i alia cum ca,qua: illi contraria cftjCt plurimum quidcniaccidithoc accidcns corpof ib. calidcc complcxionis, aut cholcrica: naturjcqua; vtutur rcgiminc infrigidantc,hu ^i^cdlantcgcncratiuo phlcgmatis, & humoris crudi cx cibis,& motibus (upcr rcplctioncm
& prepaict ipfam ad hoc, vt cxpcllatur ad partcm cuacuationis.Et tu intcrim allcuia,cum fo lutionc fubtili.Et fi matcriafucrit compofita , fac vt folutiuum, & cmplaftrum fi nt compofi ta,liccttamcn mcliusfit ut blandc iraclcturin principio,& non fiatphlcbotomia. phlcbotomia cn im d [ accrcfcrc fticit ] humorcs,& facit i b. cSai<»u«c . cos currcrc in corpus,..& non cxtrahit illud , quod ncccfte cft ut cxtrahatur. Etfimilitcr no
quarc pcrmilccntur duo humorcs, & cxpcUi^ fiat cuacuatio. ct afi[iductur aqua hordci vfquc
^P»^»»ans, fic.
turcxcis, quodgroftumcftproptcr ca quod lubiiicrfic ipHim (iibtilc ranguincum, & cholc ficumadiucturas.Ht horum quidcm plurium luuantur & quicfcunt dolorcs pcrcomprcftiio i^cm fubtUem cum manibus pluribus , quonia humor rcfoiuirur,& maturatur pcr cam.Etiu uarur cumund^ionibus tcmpcratxcaliditatis, cum quictc. Motuscnimprohibct amatutatione. ^
Qumodo fingulA arthritidis caufn dignofcantur , ha-^ »w ex AlexMh. i 1 .^Aetw iib. 1 lib.^, quPd hU
omnium dili^entijpme abfsluit.
curationibus dolorttm iHn£fHrarum,& podagr^,& fciaticdt . Cap. 7.
QVuni cognofcitur quod caufaeftcomplcxio fimplcx,facilc cft ipfius rcgimcn. "*^ultotics namquccft inflammatio puraabfq|^capoft:cmate,c|uarcfufticit pcrmutatio con P|exionis, & maius quoIdigctur,cftcuacuatio cholcrc fimul<5c fanguinis.Et fimilitcr quanooquecft congclatio & frigus dolorcmfacies, 5iuarcfufficit pcrmutatiocomplcxionis,& ma ^us,quoindigcturcft cuacuatio phlcgmatis , ca cfiat fanguis . Et multotics quidcm cft
cirasa ! cxafpcrans.] quarc ncceflaria eft hu- J^}C(5tatio ficut fcif Quum autcm caufacft in cjs materia,tunc oportct vt prohibcatur.quod ^unditur,pcr^rrra6lionem adcontrarium , ^ perminorationcm . Etconfortctur mcm-
quo maturati^o apparct.Si aut rcplctio cxigir ur
fiate [ CXpulfio,] tUncfiatCUmCO, quod facit * R minoratiV
afccllarc fcmcl aut bis ^ [ Et ] cx cis, quc bibun- ^ ^ -
tur,ficut aqua cndiuie & folatri cum cafia fift. & clyfteribus,& funt rcdtiora . Qiuun autcra dcclinarcincipit tunc nonS dcclincs ad illa- . ' *' """'^'p'»- &cuacua] quoniamfortaflc moucbithumo- nL^uoTorZ res a locis fuisad a^gritudinem. et attcndc cri- nata,& fineaifcs.fquxfitindic quarto,& fcptimo,& undc ^«^^•«'ne. ^ cimo,& hora crifis mclior cis cft quartus dcci mus.ctfipofiibilecft , vt ccflcsabcuacuatione vfqucad maturationcm, & fis contcntus cmbrochis cum aqua frigida,&calida , & tcpida fccundum canoncs pr^dn^los in cap. cmbrocha;,fac,& incipcab aquafrigida. tpithcmata vcro calida,& narcoticaomniafunt nociua,ca lida quidcm proptcr attradioncm:fcd narcoticaproptcr congclationcm,& cruditatcm.ct itcrCi cpithcma a infrigidantiagroftlim faciut crudum & h [mortificant ] fubtilcnproiongat KB.congslans. ctiamosgritudincm.ctaqua quidcmcaUda no ciua cft cis,quoniam humc^aatiun^fluras.Etoxymcl proptcr fuam acctofitatcmnon cft nia gni iuuam cnti.Et lcmina fortia ficut fcm.focniculi,quandoqucaduruntfupcrfluitatcm, & conucrtunt cam in lapidcitatcm.Quumquc c6 plctur maturiras, tunc cuacua cumcis,qua; luntficut hcrmoda<ayli , & buzcidem, &pilulx corum , & intcndc cum facilitatc,<Sc « [ in- * tt»na
cipcitcrum , &] cpithcmacumcis,qu^ funt ficutherba,que nalciturin fluuiis,& fimilia.ct caucncinpotudcs inprimis [nifi] mcdicinam dcbilem:quoniam ipfa mouct matcriam, ^
1 ' .-.a..v.xiviu . x.Lvwiii^,t.v.w. &non^[facitcurrerc]aliud,dcquofitcuraa
^J^um,vtnon fufcipiat,& refoluatur, quod in- dum^imofortaflTefubtiliat matcriascongclatas ^ wciitum cftjvt priuctur, & redi in omnibus U* alias , & facit eas currcrc ad mcmbru m . Expc-
«1 6.& qaicfcat n B. abfcmdle.
lud quod fcdatmalitiam fummam ^^^^\[^'^^ &vtci-ceocum audacia& tcmcnratc pi" •
grollat matcriam proccdcntcm: ^^^^^^^'^J .^^^at
<iitci,qui vultfumerc mcdicinam, vtfummo manc rumat,6c tardct Gibii : dcindc fumat pofl: trcs horas.xx.aurc.panis cum vino,5c aqua paii ca,&: hoO: vii horas ingrcdiatur balncum,&: cgrcdiatur, « t [ ] dcindc cibctur
cum cOjquod conucnicns c(h dcindc adminiftra prouocationem.Nam prouocatio " [dcfic catj matcriam dolorum iuncl:uraru,6c quonia
ipfa, llcut fcis, cftex fuperfluitatcdigcdionis , luu nocci.tx iiiuu«.l m^iv/.vxx.. -r j,^.xco Gua!cn: hcparis,ac vcnarum,6c propricin poda lo mittat vinum omnino vfqucquo i^"^* ^ ' ' ■ • fanati(:ncintcgra,6cvcniant hipcripluni i
mulroticsconfcrt (lupcfaaio inquanium grollat matcriam proccdcntcnr. ^"^^'^^ tur. Et fcias quod rcdli us ci\ vt P^^^^JJ"^^ cummcdicinis:quandoq»JCcnimct. .
confcicns vni mcmbro , 6c non ahi i^^'^^^^'^^ j^! & quandoqucconlcrtin horat ^^cindcpo hid nocct.& mouctdolorcm. Etoportct,v
gracalida. Vcruntamcn phuxshabcntiumdo lorcs iudurarum frigidos,& complcxioncshu midas, non iuuantur cum fohitioncphu inia fada potionc,&: clyftcri. &quum mcdicantur cum d iurcticis,fan'antur.Et dccorporibus qui dcm cxrcnuaiis funtcorpora.qux non tolcrat fohuioncm,& prouocationcm phirimam, & gcncratur cx cis in ipfis adullio lianguinis con fidercnrui crgo omnia illa , ct thcriacaircrum
tuor tcmpora,& oportct, vt dimjttat iUu^^^^^^^
fuctusfccundum gradationcm A y^^" , ipflim dimittir,diui:cticis,6cvinum dc mcu diurcticisconfcrtcis.Etmclanchohci cit i tibusarihrctica oportcri.rrcaihcctur ip c^^^^
cuacuctureius mdachoha,& I^tJmcactiu^'^ pus cius, & lcniatur cum cibo , & iniuituon
bus,& hmihbus,<5c non airiductur (l^P^V Jnifti
in radicibus ' tcrurcaro^' t [
o B. & qu»pln T\mii per piite Y3& pnrc$ (iicc«(fiuc tftundi tur .
p B. cfFofioBis ad lucom
inco,quodfrisici"nicft dc hac cgritudine . Quod h iicccnaria , tunc dcrur caro auis montan<,%& lcpoi is, ^ zdi,6c omniscaro paucarum hipeittLUtari ct fi cucncrit dolor in dorfoin ^'-^^'^'^'^J..^^ mutctur ad manus,rucphlcbot«una cx irw vtriTcdiatur fanguis 6c huruor, cx paiit, dcciinationis,
r B. rerolutiuo.
f B. ut mifcet-
tur cu reiolati- I3is,& veficanu-
B.cu niefura,
cJjt mali
tum doioris, &: adminiftra li-
in h-i^idisconfcrt propricpoftcuacuatio- purarcfohuio hnc lcnihcarionc, ficn[^^^^^^. ncm: ipia cnim mundiricar rchquias matcric- in radicibus vniucr(ahbus. Et op^^,''^^ . j.^ rum cum facihtatc,(5c rcfohiit cas , 6c cofortat omnia mcmbra . Rcpcrculiio autcm matcrici a mcmbro^non oportct vt fiat matcria cxi (Un tcfortis cftuhonis,'' [ plurim;t rcfumptionis.] illud cnim facir duas rcs malas, quarii vna clt , quod facit uiatcriammobcdicntcm,(5c cft con trarium motuicius : quaic accidit dolor magnus,& quu m accid i t hu i u fmod i,tu nc ccfla, <5c occuparccum lcniiicatibusA (ccundacft quo niam fortaftcconucriiturad mcmbra principalia:quarc accidit rimor.Et qnum matcriano cftphirima,aut cftparuxi' [ rcftaurationis , ] tunc non cft inahun rcpcUcre cam^ [ in primis quum cft,] nili in fciatica. Nam rcpcrcuftio in ca,retinct matcriam in protundo; quarcopor tetvt fiat paulatimdcbi<it<:r,autdimittatur,'5c fit occupatio cum cuacuarionc : in hnc ucro eius oporrct vt occupcris in cis,quaj rcfoluunt &fubtiliaiit,6c extrai do ad iUud,quod app cum incihonc aut
rubiticantibus,6c vcficatibu5,pcr quas currunt matcriac-6c non colblidcntur vfqucad tcpus , & dc vclicantibus quidcm funt hcutallia, cepc,5: non cft,quodfitficutmcl anacardi , 6c poft ipfima lac tithy mali,(Sc lac Hci.Et oportct, vt admifccatur cum ''[abftcrhuo] (5c vclican-
rclciutiuum,5c fi non,pcrducitad lapidciiatc ^ - n r ■ r • ,c
iundurar unr.nam vcficatio itcru m cft ficur rc ^ ^ ^mcquidm mct{slimm efie duit jf^n-jim^ fohuio.pcr id,c]uod rimctur dc ingroftluionct & confcrt* [ vcficam.fi mifccatur cum rcfolutiuis,& adipibus. i 6; dciiirctur frigus , ^ noil oportct, vt approximcnr ci rchvlutiuafortia in p r in ci p io tc I ,a n I c c u .u: 1 1 ar i o n c m,q uo n i a m «f acicnt cucn i rc marcr ias pl uri mas , dci ndc rcfoluunc fubtilc carum,6c infpiftant rchduum , &reiincbuntiplam. Et oportct vt oblerucrur iU-ud fccundum phu inujm itcrum , 6c proprie xjuandomatcriacll vifcofa,au£ mclancholica. C>tumicrgu fortcsfiunt dolorcs,(Sc non tolcra tur, noneftcxcufatio,c]niii rribuantur fcdati^ uadoloris,6L cbibira,tx hniia Epithcmatavcro fedan r cu m 1 u bt i l i tate rcfol u t i o n is- m atcr ici , aut cii ftupcfa^ftionc. Er non adminiftrcs ftupc faciens.niii apud ncccftuarcm,.6c ^ [ mcnfura il
*T)e ankiilmum ajfe^^ruHm curatione 01]^»;^^ rrdde comp.rned.pcr loca,^Jct\i4^ ub- 1 2,'P.t«/«^ ' llarm lib,toto vndecimo, & Celfus lih. ^^^P^T rt itiO' thor nofier profequitHr. JEjitam^ hic midtiplexiiu^f^ ' Triraim (imdem,^mcenn.'Uy^s ycr,kk i ^^''^^^^-Q^e guinea,aut cum dommiofanguink &c . ] de rcnK 1^1^
mtteruium ftngmnem fiUmngit.Magna hic tm.^Mh'^'!' rc^undanfe fanguine ncn ciiam dtjs /^^^^ nhm mittendM.s fit fingms.^tumfi cx ^pM^^^Jf^^^^^ L^/i gendum. Gal. ybi omnes ex tnquo himores ^P''^^!^'^^^^^^
dat , fid etiam pitimfloriljiM aut melancholitt^ p ttim mittendum fanguincmait . <^euus ^^-^V^^ -^^ xmc^mdemnecefihYum efe di.it fanguims eHacu mnem in fangtmeis Jluxionibus in P^"^^ \j1q^' farigiiine redmdm y-f^d 6^ m rcliquis etiam A7^^^_^ rum.r&cranentis ^ atque ijs qui dim UtiP^'^^^ . tur. Qfuire, alijs a fanguine affltientw^^^^^^
us ykcii^r fangmis mijjionem cum ^''^^'^j J^^^^^^r/?
qytinhcr tamen nop.cr, quum hic J^^^ii''''^^'^/^^^'l„,^ a^it 'aulopoftea,^.^
hocajjhmcproponati tamen P*^"*'^^."^, ^ [ Et fi matenafuerit compofita &c.-] vhi p[^J' ^^-^, res jimul ajjiuant , ve^ia jeSrwnem cauet , ^^^^^ , pTAterfanguinsm humores auget,& in corpn^ j ^^^^^ qwm id quod eduii oportcret , non educat . Se^ \,j^ea^ quoqjfe .A ctins contra quam atithor "^^^''•^'"^^^^^ o#"A
tur ( depodagra particulatim agens ) m „ cruris brachil omnino feSionem peragendam P'* /^^t . & Thilagrtj teHmioni0,atqu€ experimcnto co J^^^^^^ Cmrm. rerenififanguis affluat, "^"^'^'^^^^y ^//f
Fen 22. Trad. 2.
iustUe eB;mfi id jmafte reuulfjonls gratia e<^ms , rt & i» apoplexia jieri folet . Fortajie ergo Paulus etiam In pitMtofis&in melancholicis yenam jecatjmorbi initio , rc^ mlfionis cauja.c.^nt etiam {idquodmagis juspicamur) quum in pituitofis & melancholicis id prafidium admit- ^t,eosintelligity quihus ex xquo omnes ajfluunt humorcs, yt GaLait,quamuis vel pituitofi tj multumftnt yel melan fholiclVnde & TraUianus,fi non offendat folum pitmta , fed etiayn fanguineus ftmul humor appareat, mitten-
crlterpoffntyuon fatis rc&e confuti halncum uidetur . Sm adhuc perfeBa medi camenti a&io non erit : ccrtnm illud quoque cfl, forcyyt eius yis ad cxteriora halnei calorc per trahaturyexfoluaturque . Catcruniy quamuis non ignoremus alios alitcrf cntire, placct tamtn nohis cornmfentcu' tiayquipcr tcrtiam horamy^ion ah ajfimiptopharmaco,fed poHeiusatiionempcra6lam inteliiguiiti quo certe tc^nporCifedato iam totius corporismotupcrtubationeueylicebit ut parum nutrias.poji hanc yerb icuon nutritioncm, fi ad.
fed etiam fanguineus fmul humor appareat, mitten- utparumnH,r.a..puj. aun^^^^^^ ^Hminitio fanguincm leflatur . ^utetiamidintelligit 10 fexhoras mbalneum ^^otantem auxcns , tmc rpejiis ny.,.i,.,^iii..^......^ L...J: .■..^nu^htnte.in- m cfuictcm ct paucum illum cibum yiYio.ac jpintib.de ip
perquietem etpaucum illum cibum yirlb.ac jpiritib.de ip fts rurfum yirib.no crit fu?picadumxpportunc.n.tunc tcpo riseuacuato fatis corpore, inflauratisq; yirih.priufquam ex aliorum ciborum afiumptione alia rurjum in corpore excrementa gignanturfbalne^ magis quam uel antea , yei poftea conuenire uidebuntur.
Et oportet ut dimittatur yinum &c.Vinum ad peraBa yjqjtemorbi jolutionem interdicit.AHipulatur huic Tral ^ap. i. lianusdib. 1 1 .janatosque aliquos & prcferuatos tiini inter Cap »® yriijfione teHatur.pro qua repete & Celfnm tib..^, Noflri tamen inclinante iam morbo diluti uini potum concedunt, frsjcrtimquc fi afrigidiori materia morhus euciut .
--'^"nitnnf jangmncm tcjintHi • ty^iwt' a>
^aulus ybi humores multitudinCj non etiam qualitate in feflant . id verd prtzfidiuyn non in omnibus etiam femper ^mrnodum putatjed in vjsfolu, qui tunc primum id mor- ^i genus experiri cAperunt . alioqui enm, quos iam f luxio frequenter infeHarityijs plus inde nox:c qudm auxiltjfen- '^riait: pr^fertim quibus corpusnatura frigidius cHyaut '^beciUius.Quamobrem fiyel tranja6ium initiumfit mor ^i>quo repellerc amplius non licet:uel fi fanguineum humo femalij multitudineexceflerint:autfi tjdcm qualitatepo- *msquam copia moleHarint:aut etiam fifrequenter infe- ^ari eiufmodi fiuxione Ager confueuerit , tunc AtjicennA fiandum erit confdio, ncque nifi in janguinea fluxione mit *endus erit jangms.tum quia alijpr£ter janguinem humores aHgenturjnibil yero cius quod morhum jecit, dctrahittiT:tum ctiamyquod eduBo janguine caeri humores craj-
fifcunt. 9yityerdyqu6d^ctiusexdire^oUtere,hicex ^^^^,.^.. ^^.
comariaparte jm%ii:ne mttatynulla controuerfia cft.hic |^ phlcgma folu, imo cum cholcra. na quu ^mrum per contrariam partem non oppofitamfccundum ^.^ tblum phlcgma folutionc cducitur , iu- ^orporislatitiuimcmyfcdfcctmdumlongitudinemintelU' uantur ftatim,& rcdit cholcra,& facitcurrcre ^t . quarcylaborante dextro pcde dextrum cubitimyfini- mcmbrum phlcgma vicc a lia. Et non opor
^rofininrumfciandam ptitaty ii qnod & Aetius . Porro ^^^^^^ corum catharticum vehcmcntjs caliqu^rat hic quljjnam , quia de fanguinis mljfme agimus : - ' * •
Cap, 8.
Portct vtincis non cducatur fohitionc
mc quijpum y qma ae janguinis imjpvn^ ^tiidaffiucnte bilcagendum fit^Satisjacit T rallianus. at ^t^e fihumorqvii influit /tcris & biliofus fity non ejjejangtimis uacuationcm adhihendam cenjetyjed medicamento cholagogo ducendum,yhi tamen prius humoris acrimonia, ^utrofionem hnmcclaris,& contempcraucris. Qno etiam ex loco illud ohiter adnotandum eHy quod biliofam mate Tiam antpa ^^f^-.fT^^^tn.nijJi fdur.at.aducrfus eoru
tct,vt fitcorumcatharticum vehcmcntis caliditatis,fortis ualde.quarc liquciiant iuimorcs, & rcdcat ad membrumquatumcft illud,quod ^ ^ acccptumcft^ [ multiplicitcr.] Et inhcrmoda ^^i^plfJJ^ ftylis quidcm crcditur cflc plurimum iuuamc ti nroptcrca quod ipfi foluunc ftatim humore frigidum, 6c inipfiscftrcs aha, quoniamfaciunt fuccedcrc folutioni (lypticitatcm,& co-
locoiUud obiter adnotandtm eiiy qudd Uiuojam maic fuccedcrc lolutioni uypticitatc
Part 355
riam anteamitigatrefrigeratq-yqua educat,aduerfus eoru 40 fortant, quarc non cftpoftibile cum fcntentiam , qni billofos & tenues humores co5lione ylla, (icant fupcrfluitatcs b [ liqucfaclx ] pc
cis Vt rc- b B.atttafta.
j^».^^tu idfn , qui biUofos & tenues rjurnufa n/n.»u,*u ^ Vr^paratione opus habere negant , qnod promptc cdw cantur.Et fi enim tcnues & ferofos humorcsJjabita corum fftbflantim ratione,jacilefoluere eft: ti&renda tamen acri fwoww caliditasque,nempe qui eitis gcneris humorcs funt, trafituper inteflina & rofiones & dyjenterias & dolofaciUimc concitare pofiunt . proptereaque & Gal ta- ^ctfi cJ- in Cowmentarijs libeUi de humorihus 4. Hipp.
"""-j» k:^ m LOmmentarijs U»eut acimmvnvn» ^-Tr-
^ in lib.quosyquandOy & quihuspurg.op.tenues humores ^^^^^ ^^^^^^ ^ ^ _
f^^nciquiprimim pojje cenjeat;intjstamcnCommcnta- >o^^ mifccanturcumcis,quxiunt hcutpipcr,&:
dcant fupcrfluitatcs b [ liqucfaa^ ] pcr mcdici nam,quibus non accidit vt cuacuaretur,& pro hibcnt iterum illud , quod fubtiliatum cft pcr virtutcm mcdicin? folutiux currere in mcatii &:hoccxopcrationchermodaaylorumcon- . .
trarium eft rcliquisc [folutiuis ] cuacuatiuis » f««^i«'n». calidis.& pluiacorum funt,quiE dilatant mca tus,& dimittunt cos dilatatos: ucrum hcrmodadyli funt nociui ftomacho : quare oportct
rijs in lib. de humorib»je6i. i . yhi yel nimis calidi, yel ni ^sfrigidi y ycl nimb mordacesyxut craffiyaut alitera na i^ralifiatu decedentes fint,dupricem nobis curationis pro fofitam rationcm aityyt akercntur & euacuenturata yt ^Pfiquoquealterationeminbiliofo humore cduUioni pr£ ponat.Sed h^Cyobiter ma fint.
VL im J.v-v,aii».".- ^,*-,-^^.^^ - i » - ^
zingibcr&cyminum, & quandoque admifcentur ci ca,quc funt ficutalocs, & fcammonca,ut confortctur corum lolutio.Etdixerunt quidam,qu6d pcdi coruino mcft opcratio hcr modaavlorum,&noncftcius nocerc ftoma
^ cho. & iapis armenus confcrt doloribus lun-
^ £f expedit d qui ytdtfumcrc &c . ]fummcd}ficiHs aurarum,ct dc cognitis funt piiuL-e luuamcm hicloct,s.qtJtcrtiaponafi^:mptummedicamentum & pihftcE to^tid^ , & hiera Rufi cft magni uiua- ^oracibHmexhibe^tyuidcturhippocrati^fintcnn^^^^^^^^ ^^mcntiad podagram,& fciaticam . ctgrananil myqtun2.derat.ykinac.rorhiLcmnatimabaff^tm ^ iuuatiuafunt iterum & grana rcgis , & buzci. ^BfM, fto mcdicamcnto ex^et^m medU purgatione nihil af dcn & a [ almczaharagi & raha calhamcn & - rah. aU fmi uoluit.a^^d ttan poU ix horasjm eH hora nona , ccntaurca & coloquinthis,& aloes,' [ & lcam ^ ' J _ L_ j^.^onca,]& vitisalba
- Quhd itan poU fex r,»..^^y
w balneum duci yeUtydifficile uidcpur.nempe ucl tunc ab-^ f^lutamedicamenti eritaRioyUel non.fi abfoluta,ccrti quu ^x^edicamentis uires ob fpirittnm folutionem proflcrnan ^«^d^ hedneA itidem eofdcm jiintus diffifare non medw
e B.
f B.&alfarera-
& alharmcl :ponanturcum cis ammoniacum nigra. & farcoco.& bdcUiu,& turbith^& pyrethrum.
Dcfcriptio folutiui cum facilitatc. zingibcr.?. illud.x. dicbus . Et itcrum mcdicamcn , qviod i.pipcris,& agarici amborum au,drac.s.mcdul adminiflratur omui iiora , 5c lanatcumprO'
\x ciiartami pondus.drach-ii.radicis pcdis cor uocationc. ChamxpityoSjCam^dryos^gcntia^
uini,drach.iii. cuius doi;(itx.& vii. filiqua: fa- na; omnium aua.vnc.vij.roliorum rutcficcjc.
cicns aicdlarc fcptics, aui odics.ct itcrij cymi .ix.unc.tcrantur,5c cribcllcnturA litdofiseius
ni carmeni/zingibcris,hcrmoda(^ylorum om omni diccochlcarium vnum in jciunio,poft *
g ^B. nium ana. ?.i.alocspondus . ii. g L Sumantur digcllioncmcibi prxtcriti in tribus.unc. aquae j
dc pulucrc.^.ii.j cumdccoclioncancrhi. cfl c- Irigidc.Ht itcrum mcdicamcn albcicd lccun- *
ni lii iuuariua in hora ct itcrum fumatur olcu dum IcrmoncmA]ui cxi(limauir,qu6d lit alkci « dc nucibus.^c olcum dc alKcrua, & farcocolla lo ri rubci tloris, 6c cli proximu dclcriptioni p^'^' ^ s.Alii''^*
vna diccum hicra picia,ct uua dic Ibla vii.dic nii.Rcc [cinnamomi philoniijouim an.nnc* cinn»'"'^J;,;
h B. aqaaalfe bus ct non fumatur nifi cum h C aHcluzahara- ij.foiii indi unc.i.gariophyl.grana.xv.albcicn • oil^^^^;:'
chin g. 1. ttibu gi^j.f jinciho ] dccodis.ct iicrum fumantur hcr .quod cil alkciri pia:dida.\nc.s arinol. ^^^^^^},
l©rp sc anethi . ,^-j.)tiadyli,ct buzcidcn, ct mczahagi , ct pipcr, quc.\'nc.iiii. cuius dofis fit oi dic Kirat.iii- ^ffoni''"''
ct zingibcr , ctanifum ,ct daiicu conficiantur incipiat bibcrcapudcqualitarcmucrnaicm,^^ rha;'
cum mcUe, ct bibatur cx cis omni dic . ct itcru utarur co 1. dicbus,v5c dimittat ipiiim.xv.dicbiis
Aimantur cx hcrmodaClylii pondus. y.xxx. ct dcindc itcrctur lccundum hoc anno toto,!!!- ^ ^^^^^^.j
pulp? coloquinihida;;pondus .?.x.dccociuatur fi cum ortu d [ allahara j vfquc ad mcnicni,<X' dj-^^^. h
cum XV. lib. aqu.t doncc rcmancant. iii.lib. a- s & fccundum rcgioncs . Si autcm nou potci quxjCtlltd fis ciusomni dic mcdialibracum jo bibcrcipfum anno toro,bibatiplLmi in ^J^^^^^ «^'^'m-
tribus unc.zuccarncft cnim mirabilc valdc. Sq prc frigida . Qmimquc pcrrranlicrint ' [ d"' ront'^
lutiuum lcnc iuuatiuum , farcocollac rubco:, j. ccnti dics,]non crir malum,vt bibatnr vno tu
?B.hcrmodaay iii. ' [zuccari rubci.jdrach. iii.tcrantur,ct com- 6c duobus dicbu? non.Et oportct vtclongc-tu, ^
jorunB. i-nifccantur cumolcocetum nucum ct^^iproii abcocomcfUoquantum poflibilc c(t ci . ^>
kB.derurinpo j.ia(-jfu,- fupcr ca J aqiiaancthi. cllcuim mira* non plus faltcm ulqucad nonam,<5c ^'•'^^
bilc folucusabkiuclaborc:ctallcuiat. Vomiti- turrcgimcn rcliquum. Ftoportct, ii^^^^"^^'.^,
uum foric.valdc, confocns habcntibus humi- ca^qux noccnt habcntibus dolorcm hinctui
diiatcm , ct mclancholiam cx habcntibus do- rum.Htcxiflimaucrutquidam.quod dc ^'^P ^
lorcs lunduiarum. , ct iciaticam . Rccipc a.- fis,qu3£nodiucrliticanrur,om!iino,cftvtinp^^ locs, ctfcm. cUcoori ni. ct lcaminonc.com- :^o tu dcnturoffa homini.saJiifLi, cV iam qii'V^ ] fj.fe"^ nium ana unc.i. cuplu)rbii,ct nitri amborum " iifi fucruntcisquidam dc ' f rr:i:linnptiiou
an. unc. s. conticinnturcum fucco caulis , et ianatifunt cumcis cx podagra ,<5c doloU
quando fit vomitus cum co , cradicatur radix iunclurarum omnino. it hicra quidcni ^i^^^
{Cgritudinis . mctis maximiclt iuuamcntici. quibibif • ^
vcrc djcbusaliquotcontortando ^"^l^^^^f
yiNJSlOTATIO 7^E S. ius,5c ipfa cxtrahit fupcrfluitatcs, cuinsp»^
mumcthcitpcr (udori^, 6c prouocationcn^)^^
EtinhemodaBylis quidcm crcuitur &c,] Probarf confcrt fciaiicx.f t quum chronica fnci''^^^^^^^,
folent hermodaElyli in arfuulanons doloriuHs , utu , poflcmara,(5c dolorcs iundurarum, '^^^^j^^a-
ijui 3 qmm ualidiori attrafiione frigidos humores etiam pcr lioc rcgimcn rclarum ad Humain , ^^^j^it
longinqut' traijant , reliqmnt pr^terca aHriSrionis cu^ tur' lauine iiccx quarta Kcilin, 6c ^^^^^9 j^^.m
mfiam uestigium , id quod ad roborandas iiin^mas , cum co,quod fubmcrgat cx aqualhpcfb ^.^^
ne fluxionem ftf ipiant , tum rernorandos humores con^ lcucm doncc dcnigrctur aqua , <5c l^lj^''^^.^,^!!!
fert , nead afettos ipfos Articulos iomitentkr .Ciim fx- colarura cius lib.i.&.s.proiicianrur Inp ^
lutari tarncn hac ui , unum almd noxium iilis iwmtur , iii.uncolci fifamini , & bibar ipfam cg^' ^
qubi uentriculum pertubant , anxietattm , er cibi ft- mcdat fupcr jpfam cibum pr<:pararuni ^^^^.^
ftidium mouenty idquody&^PauhtSteHatur . propte- Ih.F.t ad dolorcm ancha: c(t rcgimcn^^j.^^^
reahuiusnoxizte-mperandsgrafiay^^sgingi^cr , n^-pipcr non htdant iplum Ixalncum , <5c ^"l^^i 'jbuni
4idmif:eturabAuthorenoUro,quQd&rra'dianusfailt. &c fcmina , 6c forfiran propric p<^'^i ^nici- Sior tamen prfifdij genere,quiai;^norantur nojirahac tc- 5° malum fcdat cam uomitus fupcr ^^'^^l^^x\i^
peftate ueri hermodadyli , abslinemus libenter quantum ccr is , 6c folutio ucntris cum aqua
foflumus , pYAfenim quum alia idgcncris meauatncnta cafia liftula.
fint non pauca,qu£ hii author fibdit.yide Paulum,TralU ^^^ffi hr
»«P-»- & Rafim i6,Cont.tr. f .necnon ^.ad Almanf emplaflris iuuatiuis ad dolorcs 't^^^^^^^^^ Zfnrin
mons,& eorum.qua funt in uia, ut conuert
T>e potmihus adfolutionem faciendam , & de iUis , qus latideitatem . Cap. ^^'
conferunt cis , Cap. 9. .rtnriii^^
T Mplaftrumbonum. Rccipcgran<-'^^^^.^iii.
ET dc illis,quai conferunt cis^eft mcdicame JL kcrua mundatorum.unc.iii.t^''^^"j jj-iaiit^^ • n
aluefcdfccundum hunc modum.Rccipc. vncj. butyri uaccini ^^ptinie, ^^: ?' ^ -1,-0^1»' J,;
albcfcd,dcquodixitquidam ,qu6d cltaikciri dclupcr. unc.i.mcllis 6cfaciatipl«-i' -^iup^^f p,^
rubca aur.).&.s.gariophvllorum drach. v) . 6c <Sc hat cum co cmplaftrum , &c P^^^j^itut^^^i
myrrhg(Scpa.'oniaj,fcm.ancthi omnifi an.vnc. iuncluras iiccas. Etquandoquc P cU^^
« «uaxii i.&polii-l veuti.xi).j6cvtriufqucari(lolochic co cx accto forti . unc i . ^^^^]^^ . diO^of^
b t. nw.* an. vnci).(iequoin potu dctur^ ucutem ] i . ftcrcorcuaccniocfttortisualdcni ^^^f,n»
aqua mcllis , 6c non comedat.ix.iiojrjs fiat iunamarum,(5c dorfi,6c gcnuLbC^ lio^
Fen 2 2.
liorpliiribusaliis. Emplaftriim fortc.Rccipe olciaiuiqai.lib.i.ets.ctnitri Alcxandrini ,ct glurcn albotin amboruni analib. /. dccupiiorbij vnc.i.6c ircos vnc. ij. &farinc foenugr^.lib.
s.fiat cx ciscniplartrum.Et itcVum l)cicllium, opopanacu,& adcps lic]ncfachis iuuatuia funt yaldc quod fit cx crudo humore in gcnibus, & iuncturis.Eniplallrum tugitiuu,reloiutiuri.'' L"^^*^,! '-^^'^'cj.ammoniaciJHatcx cisempiattru.
Trz6h. 2.
leo rof doncc confumatur aqua , ct olcum dc cofto ultimumcd, ctpropnecumltoracc aut cum afia , ct olcum dccoiio , ct dcungucncis bonis iuuatiuisellolcum, in quo dccoquitur uipcra, ct cilcx cis , qux fanant fanationc integra. ctdccisertolcum vcfpcrtilionum. Cuius moduscftvt fumantur xij. ucfpcrtilioncsdecollati,ct fumatur dcfuccoht [
] almarmacor,ct
o t B.foliorum
Aut(umaturcuphorbium,&rcraturcumolco lo olciantiqui lib.s.ctarifto.drach. iiij.ct cafto- «cliiio,<5c liniatur cumco. Emplaftrum fortc. " ' ' " " '
^ccipcbaurac.6c galiam,& pyrcthrum,(iaphi- Aagriam,(Sc calccm,milccantur omniaiSc linian tur cx cis iundur^ cum mcUe, & aliquantulo •accto.Emplaltrum bonum,6c rcfolutiuum am nioniaci,6c iyci),fumantur partcs «-EqualcSjtcra turcum olcoomphacino.<5c vinoantiquo, 6c farina fabarum emplaftrctur cum co calido , cmplaCtrum cx cincrc cyclaminis , 5c accto ,
rci drach iiij.et colti drach.ii;. dccoquatur om nia fimul,doncc confumaturaqua,et rcmancat olcum .
Quodreliquimpro articularhm morhorum curatione csl)(iL7nddgmatihusdotioriihmjmiin^iionibm, bahiepSjH'
f^''HU2"nec f' "j^^^^'^ mirabilc ualdc.Etdecmplaltrisb [c(t 20 riodyms,rtupcficimibus,at(jucid gcnus ai
i quiC extra
admoMcntury de quihus hic y & hi Jcqucntibus author fw fius agit, Vuic Gal. i o. de tomp. nicd. pcr loca. PauUm ^ ^ lib. ? .Traiiidnum tActium itu. i z.locis iarn fx- Cap!». ctp!^ y
modus eorum,qux nccclfaria ] funtad confor tandum mcmbrum , <Sc rciolucndum reliduii , ^ uon indigctur cis nifi poft euacuationcm i"tcgram,dc quibus c(t cmplaitrum. Rccipe fa- ^^in9,6c nucis cuprclli,<5c ollium aduftoru par- ^P.^Si"*^^'''^^-^ aluminispartcm [ dragacanthijicxtam partis unius,<5c glutinis pifciu quatum (ufficit ad congrcgandum. Aluid tacicns Mbrocha fcdatiua.iuuatiua,cxperta. Sumaoperationcsm o^gritudinibus plurcs, 6c illud Jl: tur galia^et hordcuni,ct la<:tucc,dccoquan iaco,quoniam apcrit,5c cxtrahit fpinas, 6c olfa ?o tur cum accto.doncc dilcoquantur,ct dilTolua
De cmhrochis in illi intentione.
putrida ex profundo,<Sc confcrt moUiricarioni luuamcntum maniil-ftum.Rccipcfcmi.urticx «^undati,<5c (pumx baurac,<Sc iaiis amnv)aiaci, ^ ari(tol.rotundc,&radicis coloquinihida; , ^ glutinis alimbat,omnium an.aurcxx.focnugi*a;ci,6c pipcris,<Sc macropiperis omniu,ana ^urcx.ammoniaci aure xii cordumcni,vSc xylo »al(ami,6c thuris,<5c myrrhc , &adipis cap. <Sc ^^^^"^"i^u^ pini omniu an.aunx.ccras.h. iii. dabk.
tur, ct fiat cmbrochatio , ctcit conucnicns ad calidum . Et itcrum maioranactancthum ,et folialauri,ctruta, a t [ ] cyminum coc]uantur , ct fiatcum eiscmbro- *^"* cha:ctcx cisitcrum, qua: confcruntb [adla- b B.ette pideitatcm] iunaurarum, ctgcnuum, c[cft ratio*.
i euapo*
ta:x] accti inomni parte, cuius poniturfcxta ' ? «umrapo. partisharmclcontriti, fupcr quamproiicianturlapidcsigniti , etliat fuffumigium facicn-
Suantum fufficitad liqucfadioncm mcdicina ^umhumidarum, 6c uini optimi quantum iuf citad conficicndas mcdicinas ficcas:commijceantur omnia,6c friccntur,6c adminiitrcn- ^^^t . Aliud confcrens in hora ad fciaticam,6c «olorcm manus, 6c pedis, 6c dolorcm rciiquatumiundurarumf<xnugrecum,5cproijciatnr ua(cte{tco,6c proijciaiur delupcr accti com
J^as uVCnn^ h^hm"^''^ ^""^"/''^" .6 ^'^"g^^'"^i^^^« ' dccoqiiatur doncc diirolua"
Prolichn, t^^''' /r t''" ^ '''' m decodione,ct colctur aqua, ct fedcant ir
^'Er^^^^^^^^ ^^-'^utproiiciaturfupcrillamaquamokum ^ buihatlccundo,6crc(cruetur. Ahud fimi- et dcconn.rnr dnn,..^, i na] lan um
innim^r/l^^V^i?-^^ ^'"^* ^^f ^ ^f.l^.^i^ clo cum eo (uffumigationcm fubKiHc, aut fi.
mnim r.n. j:.- .. niilibus. Etfcdcatin dccoctione afini lyiuc-
ftris , in qua ponuntur omnia membra cius dcco£tacum anctho, et d [ rc^llificaturcum ] d , f,ie & feminibus, et porris ct fimilibus . Et dcco- " ' aioe [hordci]ct uulpis , cuius modus cft , c B. aUaUha vtbuUiataquacbuilitione uehcmenti tandiu , doncc minuatur tcrtiacius , etproiiciaturfii pcr ip(am daba , aut vulpcs uiua dccollata cum
aH x' ' ^^^^^ mincra lib. iij. f^cis accti ficcjc '^cluitaelib.j. bauraclib. j.6cs.gumma:pini ,6c ^ci*^, 6c fulphurisnonadufti ,6c (taphiiagriic omnmm lib.j. pyrcthri lib.s. cordumcni Kift ^num.
^^^n[iionihusin humfmodi intentione prM^a . Cap, II,
ti?'^''«Hter, r^^,J^'^^^ccoloquinthida, 6c olcum dcca- * "^i*eo, 6colcumdeiynapi,6colcumdc ^"^^^oleumdcnuceromana , 6c proprie |{;^^^.^^ aduritur,6ca [currir] 6colcumdeco- H^uithidaladum cx decodione eius cum o-
ct decoquaturdoncc pcrmifccantur , autdonccaqua conlumatur,ctrcmancat oleum,ec fcdeat in co,et quandoq uc dccoquitur in oleo ficut eft . *
T)e balneationihus-ad huiufmodi. Cap. i^.
P Alncatio quidcm cum aquis calidis , cthui i midis,nocct cis proptcr iliud,quod liqucfacit dehumoribus, et dilatat deporis, nifi inaquis thermarum . Balncationcs ucro fic coicum tricationc cum nitro, ct falc ct fel pcliri in arcnacalida,ct fudarc in ca,funtiuua tiua cis .
a B. adhxrerp
Pe fedatms dolons calidisjeuibus, Cap, 1 4,
SVmatiir foenugra:ciim,cttcratur cum aceto commiiio contritioiic minutiiliina,dcindc fundatur fupcr ipfum mcl , ctcoquatur doncc coagulctur, ctliniatur poftquam contcritur , fupcr tabuUm,ficutalgalia,ct ^ [ inuifccturj lo co cumpanno lini. ct dimittaturduobusdicbus.aut tribu.s,ct fuccurratnr cxficcationi cius
Liber tertius.
firmus fccundum flguram, qua opoftct,& pro hibcaturci motus,& b [confcructurjcncuit doloris, c t [ ] & implcarur mcdium
cius falcct ponatur deibpcr parum olci,ct p j natur dcfupcr pannus,ct lint priulcntia cawtci w diucrfa, ctigniantur cautcria,ct admini trt tur in primis talitcr , vt non fcntiantur calia , «dcindc fcntiantur cumca, dcindc ^i^»"^ tia, doncc nonpoflinttolcrari, 5"""^ f^ffi
b t.ctii tor.
bus.aut triDu.s,ct mccurratnr cxuLj^iinum ciui na^ uuncc nuu pujiiuiiv^Acia^* , -1
cum olcorofacco.cthocquidcm conucnicns 10 pertranficrunt d [uirtutcm] pcrtorctur cft inprincipiocgritudinis,ctin afccnfioncc- fa,ctprccipiaturciut inclinctur,quatcnus b , ius. ct itcrum fumanturinprincipiis,ct in rcfi diantur falctolcum: dcindccoopcriant
Part 356
ius. ct itcrum lumanturinprmcipus duismucillago fcnugr^ci^ct fcmints lini,ct c6 quafTct ur cum olco lifamino,ct ingrolfctur licut mcl,ct itcrum,quando non cltdolor ualdc uchcmcns, cmplarlrctur cum caulibus rcce tibus ,ctapio, ccli fucrit fortior, cmpUllrctur cum olco iri no.ct farina foenugr^ci , ct farina ciccriscum iyrupo mcllis,cum pauco uino, ct cum aliquantuio olci dcalcanna , ct itcrum ci^ pis caulium cum adipc, ct ccroto fa6\o cum olco chama;millino bonus cis cll uaKlc.
Una, ct ligctur, ct oportet ut fit fupcr ^^?^^^^^ firmi uas plcnum aque, ct aqua rofarum, c quaabltcrgatur facicscius,quando tudat,c ,Mcaturnc caroaduratur,ct ulccretur.
De cura calidl
^enarcotiLis ffdantihus dolorem .
Cap, 15,
I B. fiatlcnp.
h B . fuccarau.
g t • op" 3-^' it H. iuch^trau.
SVmantur opii aur.iii.ct croci aur.i,ct tcrant u r cu m 1 actc u acci n o , ct p r o i i c i a r u r d c lli p mcduUapanis (imilaginci,ct^ [liniaturj ctiiat
OPortctut curcntur cumcis , quxin^rjS dant.ct humcdantcx oleribus,ct carn^^ bus,ctcibis,ct fru(ftibus,ct liuiii^cntiSjCtcm chisxt ccratarijs ct cxcrcitcntur cum a:q" ^ tc,ct balnccntur cum aqua dulci , poOq"^" . funditur lupcr extrcmiratcs corum aqii^ t w.^ d a in domo prima. ct adminiitrctur tinji da,dcindc fubmcrgatur inaqua^C '^^'P'^!^^,^,^ femcl, ct fundatur fupcr pcdcs
cx ciscmplaltrum, ctcooperiatur cum foliis fi frigida . ct oportet ut foluantur,ct P'^'^^^ i^fa* cl?ctiam,autUa:uc?,& ponaturloco panisfi^ utanUir, cum cis , in quibusnoncltc
• ■ ■ ■ • ''-'-^ aioplurima,ficutfyrupusroi:ctdiacydon^^^
milaginci ccratum^Ht itcrum fcm. " [ hyufquia mi nigri] drach.vi.opij.j.croci j.uini dulcis, cu quo conliciatur,& mifccaturcu ccrato.Ht itcrum fem.hyulquiami albi,& opium>& plylliii, & acacia, 6c mugat, fumantur,& informcntur troch.cx cis,& liniantur cfi lactc uaccino,& rc lerucnturcumfolio.Etitcrumalocs ^.x.^^t C ] fucci hyufquiami drac. ^ [ vj.hyufquiami nig.j drach.iiij.hypoquiftidos drach. vj. pomorum mandragoras.xx.aurc.croci aurc iiij.dccoquan' tur poma mandragorx cumaccto, doncc diffoluantur, 6c proijciantur fuper mcdicina , & liniatur cum cis. Etitcrum mandragoraproijciatur in butyro uaccino trita,dcindc inungatur cumcadolor.& itcrumopium,& ftorax fu jnantur, & fiat cx cis cpithema. & ex eis,qug ftu pcfaciunt,cft clVufio aqu^ plurima:,quum non iuntulcera, & iterum pfylliuminfundatur in ^quacalida,& quum inflatur,conqua(letur cu pleo rof &infrigidetur,& liniatur cum co
folutiuum. Mcdicamen bonum,in q"oc . viocatio.ct folutio,ct fedatio doloris.K^j^^j
niinis mclonis,fem. citruli, ct hcii^^od^^y}^!^]
JPe curdPione Hmtofi ,
HOc currit curfu gibbofitatis ucnto fc,& dc cis , in quibus cft iuuatiuum in fcdando dolorcm cum (lupctiaaione , cft , ut fumantur gentian^, & rubcaj,& ammcos,& ariitol. & ca- Umcnthum,& fcmin.citruli, & hcrmodactylo
rum,& buzcidcm,& almehczahara,& almugat , ,ntici-'
partcs cqualcs , opij pats.s.cums dofis fit ulquc libus cis , ] ct cum mclonibus : 1 (yUi)
^,dij,dSch. ^'''''^^''''^'^''Th^ll^
alb.ctalmugat omniumanapartcm )• ^^fdo tiam partis unius,aggregcntur <^^^"*^ a ^nit^ fis eius drach.iiij.cum draciiij.5iUCcan'C praefentis iuuamcnti .
Deepithematibus. Cap-
SCias quod quando ipfa funt frigi^^' ■^^yd ca,ilcur landali,tuncforta(rc 1^^" jjnt.ct oportct ut fint tcporem facicntia, cnc prcr quando lcduntur cum infrigidantiou tcnfioncmcorum,admini(trenturca, i ^^^^-^
liHcantficutrob.ctoleum rol.ctccra » 3. doqucponitur fupcr illud pan""^^" eft^'^^' qua ct accto, ctdccis,que ^"n^^^P yiiicni»^ cus cxtrcmitatum cannac humid«^(l|; ftatiti^' cx eolinimentum fit, fedaturdoioru ^^j^.
glandesoptimccta tur uchcmentcr , ctcmbrochctur cu ^^^^^^ ra longa, ct quum tolcrant infngi^J»' ^^^^^i\0 faciunt cis dolorcs pcr infpillationc ' jjuiiC / ncm,tunc non cft aUquid ficutaqua ^^^jabli' aqua folatri,ct aqua fcmpcruiuc, ^^^^^nja, et ^ rum,ct cucumeris,ctcucurbitx,c j
fimiliter cmpUltratio curii a^^P/^^ J^ii^^,^
Deregmne cauterij ad eos.
Cap. 17.
^ T dc cautcrizationc bona cis,3ut dccis,quae 1 a furguntj loco cautcrij, cft ut iaccat in-
fortis infrigidationis. ct iterum (a" uuO^ j,^ mithcct fimilia fcdant dolorcm , ^ m ^^^cip ^ dant dolorcm,oportet ut autcranr (^iic r ucantur,ct dc eis , quc iuuatiua od^P^ riduorumdolorum iunfturarum;
Fen 2 2. Tracfl. 2. 97
<falidor5,cfl ut rumantur aIoc$,5c croci,(5c myr foluantur fine lenificationcimo oportet ut lc-
^nx partcs «qualcs, & Imiantur cum aqua cau niantur.^c rcfoluantur fimul, & dccis, quibus
iis.autendrma: Iccundumquantitatcm calidi- cauctur a lapidcitatc, funtcmpiaftra fadacx fa
^atts^t iterum ccratum cum olco chamgmilli- rinahcrbiA lupmorum cum oxymdlc,(5c ala-
no. tt itcrum diaquilo diflblutum in oleo cha niudcn,3c uitisalba-,cum partelycii, & ammo-
^^BmiUmo. Balnca,qua! cx cis noccnt,funtbal niaco,cum vino anriqao,vSc oieo omphacino,
iiea caiida.Frigidaver6quandoquciuuant. &quandoqueponitur dcfupcr farina fabarfi,'
&dccis,qu?confcruntci,cuiusiunaure con i^ejolutmis . Cap. ai. ucrfc funr in lapidcitatcm , aut funt in itinere
SVm.n.. 11-. . . . '^I^pideitatis,funtcmplallra,qu9diximu> infri-
vmantur myrobal. citrmorum drach. x. Sc gidis dc doloribus lunaurarumgroflbrum hu
an^ H T-^?^^^^^'""^^' ^ buzcidcmamboru morumA undioncs,5ccmbroche. quascum
ii r^^^^ anih amborum an. ?. cis diximus, & dc ilUs,qu;r confcrunt cis eft fa
^^onnciantur cumzuccaro loluto,dcquo in rinalupinorum cumoxymcllc, autacctocom
nia^, w ^"^"'^ ."^"^^^ ^'^' '^'^''^^''''^ ^^^^""^ mixto,6c itcrum radix almarot, 6c itcrum em-
n I, . VnrTii i"''^' cydoniorum lib.j.&: accti dc uino plaftrctur cum bulbo difloluto in aqua,iple n
«"''^'5 diaiirHii ^+''r''^'' ^ '^*^ hcrmodaayl.aloes, 6c prohibctlapidcitatcm incipicntcm A limiliter
'''aoru^.P^f- 1 dr^.r i ^ r • r . cmbrocliai cx aquis,in quilxis dcco^-a funt ca-
i 5.% p^^^^^ s.unc.vfq;ad vnc. lamcnthum,&alhafcc, autaccro , I autdcco- rU' ^**^
moit^ !^ T- ^^'^'•^^^«^^^^ylV'.^^ m drach.x.fca aionc,in qua ] cafcus antiquus dccodus b rcft] a.a^ T
b iTzuc . '^'-^-^' '''''' drach.,.cubcb? drach. proprie in iure ^ [ cafi? fiftulc 6c ] nitrum ct b _b
'•^^'^'Sdca,. Et itcrnmV '''^^ drach.xxx.dol.cius drac. iij. euphorbium: ct aqua cincris caulium combu- ' «•'^iu h/era
•Binf. aqu;^'^^^^^^^^ ftorum. P^^^umpo;:"' 'Watio. 2^^^^y^i^niorumaccto(orum,autpomoru ,
ciu??a?^'''"' '^''^ L fubitantia J ^ N N O T A T J O S,
^JLis, cum crgo incipit inlpiiran, oppiictur os V. ^ •
^ ftlmam r"" '^^'^ ^^^^"Jf ^,^»^,^ cxficcctur, //.^..pro c«r.«c/;. aniculorum tophh ex gde. plur^ ^^taWtdtT^''"^"? f 1"-^ '^'^'''^P-^^^^-T^'^^^^^'^^^^ ^ -liconol pondus dr.ach.i;. aggrcgentur om-
in umbra.Lt fit dohs carum pilule li. vique cap 2 ? * ^ aUchaJii.
^'** ran^i '^^^^^ F^d. • ^ CCiasquodoleumde andacocha potandoex
^upus o?Sfn f"'''''"^^^^^ r ^«'^^i"""g^ndocumipib,cftrcsmagisco
fucci rofl h^^T " T^- ^^^^^""^•^"^^^^"f ur f^i-ens ci,ct modus facicndi hoc oleum , eft , vt
•tBr fat^vn^^^ ^^coquaturandacochacumleminibu in un- , ''^^'^V.. 6c fit doS qnamum ipfa eft etolco,doncc conl
itfi, vfauelri « ^ ^^^tui*aquolitas.Cuiusdofisfitvfq;addrach
cZ £^a^ iTr^' "^^^^"^^^^^^r .^^"^^^'^^^^i 40 iii.ct minus,ct illius,quc cx ca ucnt^\^ c£ra
diuie t f ^ ^ /- r ^ ^'^"^ tiocurritcurfu curationis uentofitatis facicn-
tur I'^ f«^«ugrc.6c fi non fucrit fcbris,fuma. tis b [ ucntofitatcm. ] ct dccis, qurcxDc^^^^^^ u •
^ S,San"''^^ aclcc^contradum,]^eft utiiiS^pcK e.^^^^^^^^
quo^ulde^^^^ hora,quacxcoriatur,ctponatur iuper ipfum; « «-I^Iui.
%li 6^rofi 1 '''""^ 1"^'' r"^ & hcrmoda ctimiatur iadle uaccino dulci,ct iuuatur co et
<ic qno c? ^"^^?'?qT' ^'n^'^'''^ iumantur, adminittratio balnci ficci , ct fudarc in furno
^ZTin^f^!^^^^^^^ autfoucaignitaiuuatiuafun . ' '
. ,^'^i^^^fibus cumacctoA rciiquiscumin yo ^ ^
kJii fi"5e"/rr^':°?"i"^"' fanguinis^ficut il ^Portct.ut utatur illcqui afluetus ert his do
• " bus (icuS;'^P'""™"m curacibisexficcanti utaturrtgiminctcmpcratoin fubtUitatc.ctom Wuni fl^.- "«'^"'•«■"'lentplu nmooportctfi caufaineo.quodacciditci, fic
Ut p " ;* ^'sq"'dcmconced.tur cx fruftibus, multitudo humorum, ut no dimittat cos mui
«is,fic Der(l'^P"^'^P'""fu'^"'^ t'Pl'caricumco,quodeuacuat,ctcueo,quoda . t •
fii«r.°"^"'^Soautemabhorrco eisea,qua: tf 1 erririr.v^ , t • • ^ '"'"°'-«
.Incnr/^^r^^^^^r'""^'^'!"^'^?^"^^ « « caufa £^^-^/0^^^ eo-" ^ti dV.""
Sumcmaquofitateplurmia. ^° rum,opponatur iUicum cuacuationc eius
l>ecural,«in , . quod " L oportct, ] etcontrarietate rceiminis '
"^^"^"^''''^'^fi^catarum, &ccmerfir,mm pcr quod gcncratur,phlcgmacnim |cncrat B-luoiaj. '«M'f4r^«. ctf. .2. peradiutoriumexinfrigidantibus,e?tuqu,d^ ^''S'™'-
IStif.,.,,.! I. ^cisca,ctlcisoppofitionemcorum, ctchf>l,.r,
m^cr ^««Pl^^^^io"" ""''^' ' -^c gcncratur pcr adiutonum calefadai tium cr
nvatcrus grofias . & oportct ut iib non re- tu fcis ea , et fcis oppofittonem eomm?a fimi!
p8o Libertertlus.
litcr mclancholiagcnfratiirpcr id,quod fcis. fcdcscoscurn inollificatiuis,Icnificantibm, m
Etopponitur ci,quodgencrat jplumperid fiaccidat ut fit matcria fubtilis valdc.& nta -
rcis.Etquum accidit cuacuatio,tLiccx illis, qu? ficilis corumcurario in frigorc, 6c m ^^iW
rcdiora funt, cdconfortatio mcmbri cum fty- frigido,& in pinguiA in partc iuumacit a
pticis, ut non fufcipiat fupcrfluitatcs : & pro- ficiiior. In illis vcr6,qua: dc eis V' '1
priequum non timctur conucrfio carum ad dc rcbus magisconfcrcntibuscis cftp^^^^^.
incmbraprincipalia,cauiaantcccllionismun' mia,& iuuanturin difpofitionc P^^P^'^„
dificationis.Et iftaiunt ficut acacia,<5c balauili?, miam in primis cx manu,dcindc ^''^ PY.^i^^jQ,
6c fuccus virgx paaoris,&: lyciumA mcmiihc fiat phlcbotomiacx pcdc, nifi polt pnicu
Et itcrumfrlcatiolocorumcum /aicirito ,.<5c 10 miamcx manu . & luuamcntum "^^"^J^ \je
cum olco ctiam , nih fic ficcitas vchcmcns . Et uomitum. Vcntris autcm folutio ^"^"^^"^1^^
quado cft apollcma phlcgmaticum, & bibit ha vfquc ad fincm poftponitur, & cil i"^"^*';
bcns ipfnm ariftolro.pondus drach.ij. aliquo- vomitu forti, ut non trahat lolutio "^"^^ ^^3.
tics in ucrc,(5c hyemc,tunc fortaffc prohibctur tcriam ad infcriora,nifi Iciatiir quod nr p
pcriodus cius. tt utatur cxcrcitio rcmpcrato,^c & dc bono cil vticiunent •J"'^^^"^"/^? ,^uotO' B.
vcaionc,(5c non fupcrfluat in cis, quoniam cx- indc phlcbotomcntur, & (cias quod pnic ^^.^ o^-^^^^^ii
citantpodagram , & dolorcs. Et non adhibca- mia lciaticx ucnx magis ^*^^»""'^^^"'^^/Lior c liv^'^^
tur ilUid,qui non cfc confuctus, li»bito fincgra tica] quam faphcnx pUmmum, nin nc a,i,itoo';^,;.
dationcQuod fi ilUid acciddt,admini(lra olca [lcuior cxtcnlus in lylucftri , imo litP"' ^-^. ^l^^f^f^
confortantia inungcndo . l.t oportcr vtdcui- bcus,cuiustcnfio cx domcftico J ']^^\'-^^ -^^^ , ';^>ca.
c B alnemech. tcnt carncs groftas,6c omnia falCa,& ' [ aflb Kcf phcna magis confcrcns ci quam vcna u ^ ^ u
fud. fud.] Etcxolcribusdcuitcntca.quxfuntficla, quamuis ambajhnt duo ^*'^"^^ phaU-
A B. fcd mclon ^ bautix & citruli d [& aqua nulonis. noccnt [ ] ficut bafilica <^ j^e
noatcis. ^^.^^ jpp^-j p^-optcrca quod gcncranthumorc ca in manibus.Vcrum Gal.rcmcmoiatu^ r
aquofum,&confcruntpcr prouocationcm,6c na;,&: ucnecuruaturc pophtis tantum. _r^^^
' diucrfificatur difpofitio corum in corporib. botomia uenx-curuatura; popUtis,maL,^ ^^^^^^^^
Et dcuitcntpotarcvinumplurimum,groflLim, tiuacft,quam vcnx lciaticx •^^^P'''^"^ cft
imo omne uinum.Et cibcntur cis,quc funt bo & cx cis qux phlcbotomantur,cft vcno i .^^^q
na;digcftionis,& vclocis.Etoportct,utdcuitct intcr mmimum,(5c ^<^^'ii»^^"^^^.P^^|f;?|citur^
e B Mialitm. icplctioncmA * faunichiUtionc ab cxcrcitio,] J° tomctur poft ipfam ucna fciatica , ^ ^-^jati'
^imkfioncme- & dcuitcnt cum hoc fupcrfluitatcminlaborc. hi-c ucnamagisiuuatiua ^ft q»^-'^'^^ ba-
aercitij. ^ cxcrcitio, 5c propric fupcr rcplctioncm. Et ca, ficut laluatcUa magis ^"^^^^/^^ r i^j^is- ll^i
dcuitcnt coitum.Et minorcntur in balncatio- filica in argritudinibus, hcpatis, & ^^j^tcuf •>
nibus,quoniam ipfc liqucfaciunt humorcs: & autcm,qui funt phlcgmatici cx cis cu ^^^^.-^ca- c «•'"'^
faciunt coscurrcreadiunduras, vcrum aqux lu apoftcmatum groflorum & ni ^ QttcU
thcrmarumconfcruntcisinhoracgritudinis. tionc] curationifc:& pioptcr hoc noi
Part 357
&exillis , qucconfcruntcisinpripcipijs bal- vt fitprxfumptio ad adminiftrandu ^^^^^ ^
ncorum , 6c pbft ipfarum cxplctioncm , Sc in tiua fortiaantccuacuationcm , ^^^f ^^^is :fo-
nicdio introitus coru in ipfis , cft cftufio aqua; quod uomitus luuantior cft quam nc j^io f rigidz fupcr iuncturas, fi no cft aliquid,quod 40 iutio,proptcr motus matcrici ad par ^.^^^u^
prohibcat cx dcbilitatcncruorum. & quando- lis, & uomitus mouctcam ab co . ^ c^-jceto-
qucaufcrunt hoc nocumcntum fcbrcs ^ [ 6c o- bona (unt in co,cft, fi fiat cum baura .-^j.tibus»
portet ut non dormiant fupcr cibum omni- & quum cuomuciit cum ^io"^^"^^^ j,ifrigi-
no,quoniam eft cx rcbus nocibiiioribus cis. quibus indigctur in humoribus cor
^ dis,grolTis , tunc oportct ut fcquaris lu
fubtiliatiuis calcfacicntibns, & cft n^c .^^,
ANNOTATIONES. phlcgmaticis itcrum quandoquc, ^'^'^^f^cua-
tics phlcbotomia , 6c adminiftrcntur^P^ ^.^^.g ^ ^ ji^.
XJldemfupericribM indicata.gd.io. de com. med.per cuationcm ^ [ cum cis,] ^"'^' V^^" ,ji iun<^^^ „ -Uca,Acmm hb.12. 50 ticis & cbibitis iuuantibus H^J: ^
rarum. t [ J ^ V ' nicn cu
De cura. Cap. 2 5. mctis propric : h [nam] hoc mcdica ^^oruJ^
CVra,qucmagispropria cft fciatic?,&: dolo an unc.ix.ariftoi.rot. vnc.i^lcm.iuf . .^.^cuiiJS
ribus anch?,(5c gcnuu fixis,cft,quod opor- tcrantur , dc cribcUcntur cribc lo 1 .^^tum
tct ut rcdcatur in curationc coru ad canoncs dofis fit cochlcar. j. & ^^"^[^^^^^'^^r^iutiu? ' . indoloribus iunaurarum, 5c tu,quidcmfcis, uaporationcs , & cmbrochs ^uUfT^^,^,
quod ipfi diflxruntab alijs doloribus iunau- aqua thcrmarum. Qupd u^-nto^P^' rarum.Nam rcpcrculTioin principioquando- clyftcriza, dcindcadminiftrcn u Hici^^^%l quenocctcisnocumcnto uchcmcnti, quonia p^^. a^^cham cum ineifionc, oci ^^oncoi^^ : niatcria profunda cft , & rcpcrcuffio rctinet ca Et ponc rubificantia ucficantia, '^^^j.^i.uu^ iUic,6cponitcam talitcr,qu6d diflicilisfitcius lidcntur donccfanctur , &cmF ' .^y^ acu» . rcibUuio, &pra:paratcamadhoc,vtdislocct dcm adminiftratorum , .,funacu^.
. r rr iunaurai^ , quum ^ [ ipfa diilocctiuncturas ] proptcrduas intcntioncs quaiu ^^a^^^^^ ,B.ipncdisio- ^i^^- i-cpcrcuflioncfimilitcr, imo oportct fi lutio, & altcra attraaioadcxtcii^^^^jonci volucris fcdationcm doloris inprincipio , ut rcturacuitasproptcr quandans
f B.balaei'
Fen 11. Tra6t, 2. pSr
« cft quod ipfa cxnccat matcriam,ct in iapidci ad doJores gcnuum,cft ccratum dc cuphorbio.
ratcmconucrtit.ctdimittit cam non rccipicntc & itcrum olci dc alcanna vncviii.& accti unc.
Bicdicmam , quamobrcm oportct ut non di- iiij.nitri unc.ij.pyrcthi unc.j. infundatur py rc-
niittatur lcnificatio .ct quandoquc ncccflarig thrumcumolcodcalcannapoftquam truicris
i^int ucntola: , ctcarumpolitioproptcr attra- ipfum,& poneiplum in olco tribus dicbus , -Sc
^^^^* bulliatbullitioncieui, deindeproijci.mtur dc-
n 1 . %cracetum,5cnitrum,pofteaimbibaturinip
^eembmbis&mis, Cap. z6. fo lana fordida, dcmdeponatur ilipci-locum
SVn,*, , • . , ,., . . dolororumanciix>,(Scaliudfimileilli\lecpithc vmaturolcidealcanna.Iib.;.ctaccti.Iib.s.ct ,o matibus.Rccipcccraj colatxaurec. & "lutinis
s eth^^rJ-^ ^"^^^^ \}^' «^^^^'^^^^^«"^i drach.j.ct ahmbataure& [ xxv. ct floris xn is] aure tij liiii^,
na a+ r ^"^^^^^^gatur iu co la- ctalbczard,ct myrrha:omnium an.aur.vi ct al ^
niftrlnrn "^P^^^f.^^^' ^''^' 'oc"s.ct admi kitra au.v aggrcga ifta,et conquafla ca ficut pars m^Lfit'""
niltrcntur tin? cx aquismedicinarum fingula- ;.ct facex eis cmplaftrum j. ctlini cum colocQ '^^^'^^"'^'
^^:^ ^ ^^M^^"^? pra:diclarum in hoc cap. dolorofum pyxidis, prxcipuc fi fucrit matcria
a vcro,cx quibustiuntinundiones, funt, ficut faciens dolorcm fanguis fixus in innduraiplh
dc nvi.^^? '"'Y^ ''^'"f "^f cuphor.ct oleum aut phlegmagrofllim uitrcum, quod iam bibit
nifFrlnr, Pyxisiundura:.Emplaftiumfcdansfciaticam.
ODonn. f ^ mundificationem , cerataria cu Recipcolei antiqui lcrup.xviij.limatura: phmi «Popanaco,et euphorbio,ct olcis prxdidis . 20 bi,ct lalis ^ [mafla: ] ghitinis alimbat , omnium ^ ^'^ommuris.
^ an.aur.c.hmaturxa:risrubcilcrup.iij.floriscris
^eepithemauhHs^&cmpUslris. Cap. 27. abrafi,et condiii,et ladicis almczerion nigr^a-
n«. T^MnKa . /- . n - , rhlol.fy napis,omnium an.fcrup.ij. proijcTatur
E h.n " T'' ^ rcfoluens] matenam adil incoquandoquc pvrcthrifcnip.j.Aliud Rcci-
rm^^fvh?.T f P^'"''^^ Peaniudenlem.ruta:lylucftris,baccanimlau.
armcni lauri,aniudcm lceha^ ri,ct baurach,ct coloquinthidc,lbcha,ammeos
mcosn- ^^^^^^^^ ^'ordumeni,omniuman.aur.iiij.rutchorcula~
ccre^n!''''^ ''''•'''''^ '"'"^ '''T''' ' ^^" iic humid.v,et picis ficcc.ghitinis alimbat. gum
ni9pini,ammoniaci,adipisuirulorumomnia ignis Ih.''^''^'- ^''^^'^'VJ''^ ^^'^'f ^ 30 aa.aur.xv.opopan.aur. vj.* ihlpiiuris non adufti
ftrum\>rT ^'»reiiij.olcidealcannavnc.xviij.Ahud.Rcc^^^^
noTar., ftercore capri- pids humida: vnc.xviij. ariftol. vnc x. ct s cerc
^^T^^^'^^ lib.^g"mmcpiniaur..[iiij.]fulphurirn5adu •«
P afra rib^^^^^^^^ ft^ U.,.baurach lib.j.ct s.ftaphifagfi^ S '
f^idirra rubihcantia,& vcficantia bonaiuntual cotvlcii ovrcthri li <: rnrHn.^^^.?; i/ A •
Jc^c eErT^''r'" ^''««''"""'".d^-n fccomnia.ctfricaca fccundum modumS
mlcm^T^T^^^^ ft"niinco.cuu>srcmcmoratiopr«tc "'l^Mb
•^•■ii-eiumlumaturlib.i.baurac^lib.; olci, & fiat cnndnmnunH r^i^ifM.. «^n. r .^K^,^^'^'
^^^cjs cpitlacma.Et itcrum cmplaftnl iu.utiuil 40 lia fu t p^uL-e iSoSl'"'
fphifagria:l,bj.f^-cisadultelib.i,.pvrctliriliby' tid«.ct^ ctp.lulfte-
ac£ui:„!i'-'-^V'"^^1^-''"'P'^'^^^ ctnritSlituia u//^S^^
adminiftrctur. Et itcrum fumatu'r pi i roXm ftc" f"'" '"'^"^^^^olo
Pats j.fulphuris pars i.contriti.ficut alcofol: b ut rucnSnn ' ' " "
^ l'n.atur Apcr ancham, & ponatu r dcfupcr fub ^^^„1 «"^cn T""'^'''''"'
^""a" [ dcpanno ] & dimittatur ufqucquo rur^S tiuamm n^^^ .'^''''^'P^ nicdicina-
cadatpcrfc/Etcxcii,quxcxpcrtafunt.cftut c ca S ™
^« !'gatur planta . [tapficj in aTftatcdum crt ui- 50 l^Q^f'^^;^' ' .f^''™"^"'?." tap- , ^
ndis.acciusconttitiooptimafiat,quoniamcft loqu h S c^ -gs*t u''
. ^'ffic.hsadcontcrcndum,dcindeaggrcgaipsa rconc.,^^;'^,^ ^"''''■"^^^ S'-
^"'"''[«ral&inu.fcacamanch^&lococW miXs e c^
0'->s,& hgctur dcfuper,& dimittatur ii.j.horis ct coonc'ri.„ ' '^^ miplca.uur olco filamino.
vqucadvj.dcincici.isrcdiaturbalncumquum tLuTrS T '.■"'"^°'''''''''''"^'''^'-
qucparum rorari hicipit. ingrediaturti. am , oq hid ^^''^"'^'''''Jr^P'^';"''"''''-^^
, * 'ollaturabcocmplaftrum & Donati.r fu ^oq"'thtd.c.n mane .ihus nod.s cuoloo.quod
'•Pctlocumlan"[SSsia?th'o?h^^^^^^^^ c a\';S~'^,>°''^^
mada u.ia , aut x.diebus, & .terctur, quoniam qua J coouan u^^^^^^^ T"^"'^' '-"^- '^'
r,?"'f Vy^^'?'-^ gun^tna rut; agreft.s . Et ite Zuihc cXuin 11^70 ':'^J"^1"«>1il'coc1§
ct tcrum pyrcthtum, & dabk , & flos lapid.s a- p oiic.lnt ur Ser r^^n -h^ '^""^^
ftn.^. • ^ quandoquc additur in eo na- conffclatur aaua er fiir n n ^"^'V^^^^re,qua
ft''U.um;& exeis. ,ue confcruntad hoc,& nia|lalcot.:sT;c^^^^^^^^^^^ -.-/.^
& fumintur de ilHs aucllanis xviij.numcro, & fumat infirmus poft balncationem . Et modus eft,vt dccoquatur oleum cum I iicco , & quum accidit munditicatio pcr folutioncm vcntris , & vomitum,5c prolongatur legritudo, tunc tibi conucnit uti ruppoiitorijs cx medicinis facicntibus excoriationcm,6c folutionc cducentibus fanguincm,ficut cft decodio cucume.aixnini,& cOloquintliidc,& fcl uaccinuni.& pyrc
« B. rceitartgi. thrum,(Sc ccntanrca,6c naftur.(3c ^ [tapfia] & cli xaturapifcium, omniailla iuuatiua funt cisin hachora,& fortc fanant. Et quandoquc ponitur in dvfteribuscuphorbium,& dicitur quod . illudcftnociuumvaldcprohibcnsa rcliquisP
f B. aammifttt r^.onuerfionibus:] in fine ucro cis cft iuuatiuu,
«onibo» . ^jpropric quando fcquitur vciicatio . Et nmU toties quidem accidit cxcoriatio per fc, & cuc nitcumca fanitas. Clyfterc bonumcxcoriatio ncmfaciens; dccoquantur coloquinthida , & nafturtium,& radix capparis , & ccntau. & cu-
i|B. fccitcragi. cumer afininusA [taplia] & rubca,& fiat cly ilcrccum aquaj & cmplaftrctur anchacum tx ce,& cft cx clyftcribus iuuatiuis. ct!itcrum,cmplaftrctur cum aceto,& furfurc calcfadis. Si au tcm fucritillicfanguis^qui moriaturin ca,cau tcrizctur cum auro rubco locus (anguinis cauterizationc uchcmcnti,ut currat fanguiscxca.
Vedolerecalcanei, C^P'
QVandoquc accidit cx obuiationc contc^ rentc,autcaru,aut coaraationc caicia-menti,& aliis,& fanat ipfumcmbrochatio piu rimacumaqua frigida,& cpithcma dcmcmt tc, & bolo atmcno rcfoluto.
7)c dcbilitat(pcdis.
Flt quandoqucin creationc ; & l quc dcbilitas cx labore plurimo, & cx n lificationcantcccdcntc , & oppilationeui nutrimcnti ad ipfum,ficut accidit caltrau»»
Vc a [ bothtr-] unitmm, & attrltionc emnt . Cap, 5»-
APpropinquat cura corum curc ^"PP"^^^
.afturtium,& radix capparis , & ccntau. & cu- 20 cmplaftrum cum fol^s n^>^ti, & cujn ^^^^
c rr-;..(i^i .K. vnUrc» ?^ finr rlv prclTi,& cmplaftrumdcadipft?nstuu
prino,& ftcrcorc uaccino. & cot^'^^"; ^>runt cuprcfti , &fauinacmplaftrat.x.ctconi
t grana albo
Debothormn^Hrarum. *t C
] Caf. 28.
HAcbothor apparct in crurc nigra::& quafi iplx fint fruOus tamarifci^autgrana ui ridia, & materia carum cft matcria uaricum,& curacaiumcx partc mundificationis , eft cura varicum,& ulccrum mclancholicorum , quorumcanoncm diccmus in.libro quarto .
cmpiaitrumcum toiijs miru, wc v«.prclTi, & c;mplaftrum dc adipibus^cu^^^^^^
cis^phyftici dccodi cmplaftrati. '^.^ ^^^^tritio liquctaciuntfanguincm »T^ortuumiu . ^^ ^^^ ne,cft farina confcda cum ^ [olcoj <x fum pofita.
. . C<ip' ^^'
Dc inflatme ungMs,& pruntu mca»
CVratur cum aqua maris, ^^^^^^j^.^^^cofcmpcr.quare rcmouctur,aut ^joaionc lcntium cthcrbi, aut cum at ^^^^ nc^ [cucumcris .] ctcx ^'^^P^^^f'^^^^^ i ^[ncnuphar ctolcum,]cthcus L ► k iun(!^im,ct fingularitcr.
Finis Libri Tcrnj , & Primi Tomi Canonis Auicennx .