Contents — 75 sections
- Part 1 — This is a digital copy of a book that was preserved for generations…
- Part 2 — piii eni pur vnum. ees que quo continc- 'tota cientia Medicinalisi…
- Part 3 — fioneciuídem. Primadiuiditurab codem: & iunguntur abzod£ rami parui…
- Part 4 — Charta vnacü ambabus extremitae
- Part 5 — ii fecondü quam eftGnguis. Idco TES, quz. r plus qex vna fe,non…
- Part 6 — fic 19. z(timariuz quz apprehenditefi &jl rema ? : c do. ^ tik…
- Part 7 — foopermma queeftinteriplam & re. Beslimiliscorud, q bumiditastra…
- Part 8 — Gam retinam per venas, d füntin
- Part 9 — um füper hunc mearfí cooperimé mum vnum 2d defendédum à areb,
- Part 10 — uttà vides qp carbonarij tegüt car
- Part 11 — fm curfam nature. & quzcít tercurfum naturz ,fitex debilitate…
- Part 12 — cat,cft os flomachi.Xppea nomina.
- Part 13 — ü lura quod efl quia illeqm fitp modum nutrimentieft attractio oxis…
- Part 14 — [pica- fpirinasvitbilis-quia q lon
- Part 15 — s eph
- Part 16 — busin paucas partes, mclius rum mem fccundum
- Part 17 — caufasaffignare, Aum Gacsumas coram ciuascil-
- Part 18 — malem,qd bec bypo(tafis figei
- Part 19 — - xum, & fluxum hzmorrhoida—
- Part 20 — Er remet, |uia vtalicuius
- Part 21 — ta, $ vnus an; füs , &alter fublis..
- Part 22 — M (3j , cormofie
- Part 23 — flat per: Pra melia &ün$
- Part 24 — geerea fuper eas dominabitur igni:
- Part 25 — Perfica fünt frigida. Sc humida : Id£ tenia Tiditate. fidis ee &…
- Part 26 — luriua.& qfi com. buritur , ciniseitis magis cit, fübrilat, &…
- Part 27 — Aliblebji. Mercurialis, calida cft
- Part 28 — interpretatur ven- . Illud gummi calefacit,& fübiiliat, (ecundum q»…
- Part 29 — tyri curat : &ci6 ponit theriaca. Eeprima vi virasiftiacare mice…
- Part 30 — propinquá, non deberdae
- Part 31 — vident illis calidiores Et fic. femen apij cóiunctum cuni
- Part 32 — jue eftín medicina fori. V.g.frugi- fu
- Part 33 — fa- nz &inftrumenta nutrimenu. Et.
- Part 34 — Deregimime Senills azatls.. Cap. 9.
- Part 35 — A eum bocregimine multi potuerüt. cab D rneeiibus eis accidnialiter…
- Part 36 — timus 146 cut dicic Galemes qp vti acciditiu- D ueni malam…
- Part 37 — od fánguispuircfatus, Et Gale.hic di Nono Me
- Part 38 — i m. Sed regimen an iquum fübcilius erat, nihil dare p hebdomadam…
- Part 39 — peruenit folatio fine apofiemes & poftea de apoftemanbus lo.ucmur. Et…
- Part 40 — dinem & latitudinem , & fi à ke eflet, defy ius vt quando attrahere…
- Part 41 — inem prouocantes,
- Part 42 — oyviricherifini pd quosmoftra bac Colle Pape mé datio cummien pre fi.…
- Part 43 — udo ac paruits menfurz fant vo- D Irantinadcontinug arribu
- Part 44 — ; finceibrd f
- Part 45 — miices perinffmiingenué fatentur, fo
- Part 46 — tfta amxihum.
- Part 47 — ibus nollris vitia aduehunr, qui [un j; medicine auxilio occurrere…
- Part 48 — fictiores breuiori. Atqui calidiores,
- Part 49 — fort auBiorem reddit; qd num.
- Part 50 — wmam. — C 6.
- Part 51 — iunt (yropos vockt) Peierbarü fuccs ;bumidarumé;, pottiotes.…
- Part 52 — jo minime, vtdrximus, ^!
- Part 53 — organica nominantur.
- Part 54 — minetut ipfi cholerico:fed color ob fcurus brunus fignificat in eodem…
- Part 55 — velut fcutum,& regii T rum prfcipalium. & fimiliter eft de. i ine…
- Part 56 — ] caquacivicinantur ex terris & aquis, Omeis *angul terra mollu, H…
- Part 57 — us fordices ex füperflui- Per corp drgcili lea.
- Part 58 — dira esccmdoge Ce
- Part 59 — H quit, q videbis m cfelidatione vul neris alicuius mébri,cüi…
- Part 60 — facit mentionem poft,
- Part 61 — 258 thoticorum . & plurimuni cum e-D itur fanicsim vrinayaccidit hoc…
- Part 62 — Ge:quarum vna eft igoorum pro
- Part 63 — era vefice.Ét ipenbosquide pin
- Part 64 — |uoniam jn hac i| Esker rii wi osi cd quenter diffoluuntur patientis…
- Part 65 — je ri aba eeitaris imaginabi denke en f. enema di rmn gnificat…
- Part 66 — Tntelietit (tutu in tuffi chroniea geberatur tatboe tefliculorá , fic…
- Part 67 — Curfs quidem boiosefisquosit É Sie inni eiie
- Part 68 — 4 lemachbum. " uei cerus a doge
- Part 69 — Quia vnnm contrarium eft cu- 1a alterius contrari; fuit quidem ne…
- Part 70 — 35. Omne autem, qud [ui violen-
- Part 71 — funt medicami; inofa, d mera 1 £
- Part 72 — ipd sisi id vert
- Part 73 — peer ER fadisay cim non eriuedt El "- licle ipfius
- Part 74 — Toce fonine ecoeals indi ip LI Eh opera£, & vícet hó vencnum. EE rcd…
- Part 75 — 5e Google
Part 1
This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
-* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individual personal, non-commercial purposes.
and we request that you use these files for
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
-* Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. con/]
5e, Google
ARS TOTELES
ARISTOTELIS OPERA CUM AVERROIS COMMENTARIIS
Suppl. I
VENETIIS APUD JUNCTAS 1562-1574
MINERVA G.m.b.H., Frankfurt am Main Unverlnderter Nachdrudk 1962
£86,5 Kj)4*
Suppl. l
Druck: Anton Hain K. G., Meisenheim/Gian
Decimum. Volumen..
A VERROIS
CORDVBENSIS COLLIGET LIBRI VII.
CANTICA ITEM AVICENNA& CVM EIVSDEM AVERROIS COMMENTARIIS,
M. A.Zimarz Contradi&ionum Solutiones, ogorum feries , GS additomentum verfa paginamenfilla,
VENETIIS APYD IVNCTAS. M. D. LXII
IN HOC DECIMO VOLVMINB H£C CONTINENTVR.
AvsxRxOIS coLLIGET librifeptemnuper diligen
Lib Min n Capita. Ivij.lviij.&ch b ibri Quint Colli ita.1vij.lvisj.& lviij. àlaco Manuno ob re dikcrltatem olim 2, nunc
cumantiqua trásatione in lucem fünt adita .
Colle&ancorü itemfeQionestres tribusColliget lihris, Secundo fcilicet, Sexto, & Septimo refpondentesà Ioanne Bruyerino Campegio elegantifsime latinitatedonatz,poftantiquam translationem ob ftudio forum commodam fun
t Commentaria in A v 1C & N N As Canticadiligentif fimeemendata, vnà cum eiufdem Auicennz textu in partes, tra&tatus, accapitadiflin&o, atque caftigationibus Andrez Bellunenfis exornato. Summarum & Capitum index in voluminis initio habetur,p uam 1ndex Canticorum, qui ante librum illum pi AvEzRoIs Tractatus de Theriaca nunquàm antca apud latinosvifus. M.ANT. Zim. Cont. Sol.
INDEX SYVMMARVM ET CAPITVM,| QV.£ IN LIBARIS COLLIGET CONTINENTVA
"Ci. nH circ lib, Vsmelibri. De Anate-
Delacert.Cap.15.. 9C De forma Capiti. C. 16,9.G. Ocwerk.c.17.9.L
ie 1:nG leforma bepatis.e.27. 1. K. De] C.26.13.A Deforma Pelis. C.29.13.8. Deforma, OG" amtomia Besum.Cap. 3o. n2 De forma esca.c. 3 1.12.
Defena erm C. s.15.D vim C IS
. Desesitete
bicis C6. 16A
iid if.E T :
i fears. Cap.1 5. 2 5.B. Rerósiniek s A e Asdiw.Cap.16. 26.A. Des Jn De imeomentis membrorió zo. lmterj motw.C.18.16.G Deisnanenis Ankeltot ,
iri eris Len
"auone febris cbelera. Lr u- 3C De Aegritudinibus chelerici
Ces. — g$K De Aegritudinibus. dis pigin Deco hegritudimum fri -
Deco etrindi ipfi De
Yr materialik, C. 9374 G Deis
ecan(is Ai men pie ox 13. 38K De Continnitate,et Soletione. ontinuitatit , cy» fait eanfit. aliqualiter. Cà-14. 39.À De Aegritudisum membrors
17. Eod
Sume DeSitnis S
2, rium cr Aerinh-
x Lut SL
Senitatis.ey- Aegri-
ec Faraciitbes «C. i. $9H
Vefica.Ca.38. 45.G xiénio, Cor fatu.
Dracidentat fopereetinti Msg 314 re
bu meris generationi, b- — De fognis complexioni, C ft
- emtTefhculu, Virga, Val — mtis Hepatis.C.a. 62.L.
tus 45.1. Defpws complexione» fa
De Expalía, mew- — mitaris Pulmenit. C. j.61.1 heremCe.]o. — 461 Defgms
Deaccidénib! mitatit Stmachi-C.6,63.A.
virtati e. 31.47. 1 Defignis cóplexionis e» fami
Deci ; fapermementi setis efliconleritc.7. 63. D
tab. Cap, 34. $t.G — mij 64.C
Desenfe; dearcidem De,
tie Ventiber. — ts Cape. 643 3. $1-k. De fornis dominó Melancho -
Dej ac- ^ lice Caps. 6G
y tempora. Cap. 34. 64-M reme qu des, .C.15. 66.D.
Te Palfe, C7 Vrinaim K.Cap 16. jn De Palfss c7 de generibus, co^ iebueeisa. Ca. 17. 66.M Decanfas Pulsaic. 18. 68.F ibus Pulfaum
D. p» veriutrinfeces.C.19. Eo Yecosfis 5b ab extrinféco.c. re L De Vrinis gendum. Co
per. D vias
olore.Cap. 11.70 I riner »rine ri gei ex fubfumtia eius. Capit.i3. . 7c
«37.7 $.B.
Dori 7$4E De
Foiriscee did mp
TL Die fsjozatu re" entm rm Cir. Te fregeficisibw sa
vC) 549
se. Cap.60. $6.3 Summa ac Capita Quinti Libri.
De quidtate cibi, ey medici me, Cap.1. NS A
Tghali, quas opantar rejet pr De medicinis Matwratims.Ca.
Aff Cap9. 89.M De medicis dip Cap.10. Dobis Merida wenarum.Cap. t1. — 90.F. De medicinis Sume r4 pit.1a.
De sebciis Mitigainisde- — 3eclern.Cap.o9. — 99.5 lerww. — Cep.13.90.H. etc [d d sem. Cap 14. 91.A — cori pront fum portesterra. pirver eni- posta imaliós: eo^ ^j $1.5 Locm, Temps , Repio, Demedicinis »Ca- ev Operatio.Ca. 30. 99.F peti6. 91.5 De Senibus Ciborum. Demedicinir efa e medicines iemiben carwem cadere.Ca. iter eckdum quid cer. peti. 91.C tifcatw fuit Galemu: praci b . freue d Grenier qui- E odis 9v.D panieconficitur. Ca. 3 1. medicinis Confortitibw. — 100. K. Cap.19. 91.G DeCeml".Cap. 31. 10.G De oprationibos Tertiam. DePifobus.Cap. 33. 102. virtstww.Cap.io. 91.K DelatheCap.j4. 101. Demedici Opntib'a forme DeCafo.Cap.35.. 101.8 dfrecifeccer dedifferitiaiter DeOsiCap.36..— 101.C £as, Cr illas que DeTraclil? Cap. 37. 101.E. p prim, fecidam, c terti De Aqui.Cap.38.. 101.F. OrwiCeit. — 91R DeGrawe,que fantcibime- DeVeowmsCap.ii, 93.E — dximdeCap.39. 101.1 Demedicins Bezabar. C.-— De Prutlibus arborum . Cepsi 93H — put4o. 103.5 De Herbie Oleribus . Copu-41. 103.H Devarietatemrtut:
ri Sunpliou.C.41. 104.8. De medicimis, qua ex Mimerhfew.Cep.43. 116.5 Latle, ey" nariu eine opera. ibw fecundi dimer ta ei* paneCapa4. — UTE
Deeperaticnd d put-4- 17K De wristibwe Busty. Caput.46. 117.K Deeoperatiombu: i.Ca P947. 17L 48. 117.M dbedoreCapiS. 9L Dedi Co. v. 118.C
Deeoguitiome diemarii per rationt fumptá | De proprietatibus Stercorum,
eme DeVrim.Cap.50.. 118.C
Cost. ne-D Decam Tyr.C.52.118.E. Depinguedis.Ca. 5 3. 118.8. DeMedelis.Cap. 4. 113.
i ingrediétis. Ca. 58.127.A. De coppitione Maediinsrsm
Summa, ac Capita Sexti Libri,
experi 131.8
prosenittil? Ca, 137. E
In Libros Colliget.
^ ov n Deco fübris ENDE Caps. 16o.L 9. 1j f. 14&.E Deoa: ej i DE miei irt reibeierjeue
tibos iiid . lunc De gdews.Cap.io. 138.H MDC Erekcemird
[I 138 k — edentiem.Ca 8. 1501 Deewofeipdicais ev boml Derefionptisu Exeemaetorió Decwafübrism patriderum — diris femasie 17.1611
e extemmatione, — C» primo decis io generali, De xt 12. 140. C sd 1jil cv i prin reginsime corporis diftem- Decibarione, er fricatione et — cipaliumcum materia. perati im, membris, — balneatione febrici . i:& 161,
Er CM 1414 Capri. B 155A De enornatione émotions prefruatio Decwra Cao C. 11.15 9H.— membrorum principalium . mecorporum à labore Viera. DecumifebriPhlegmatice, — Cap. 30, ire
Deremetione, C7 prefernatio Deos ics Queta m rdiet
De prefernatione corporum HAEC e Decree finis rc gewpore Aeris prater natu- — ratione, — Ca.16.158.E.— noitatio venarum, cr arte-
ram.Cap.17. 141.B De feemCep.35. 169. et M pio reple effe, i, quiamE Defjucopeaccidemecanfado — bris prouenit mtrinfecis timi Libri, le.Ca»iS. — 159.H — Capa. 169.L De fncope prourmiente ex fo Decura, contimmita Summa libri, De egritud Esecsatione. Cap. — ti im Nermecyr Lecertis. S mam Carat, ftol- 19. 160D Ce; 17k
ernraliscl, — idem. $$ 10. 160P cidiwm: rimis e yncope promeniente ex fy
bet Enacnatio , e» Curatio Em 1606 memere.Cap.37. — 171.I
d. 144.1 wie, Dronecrundmii Cree-
De esecuatione. per Pblebo tione. Cap. 38. 121.
fewiem.Cap.;. 147.A rwm.I wen Ho Deea egritudmumin pofi
Deesacnatiomper Pharma-. De cwre. i pires fitiowe:eor operis. Peror«tio. ciam. Cap. 4. 147G — ficeftsmachi] C219. 171
Index in Sec.Collectaneorum.
INDEX CAPITVM, qucin tribus ColleQacorum Sectionibus continentur,
ita Prime fectionis, ni defanitate,
198.G $^ De fomno atq. 5.1995. De ríe ile uis temprra-. tésatura.Ca.6.. 199.C. De vfu ventreorit.c. 7.1000 pierced A
De aeris sm^ouiserfum precan
tont. Cap 16. peri
M Capita Terág ft&ioni
de rónecurand.morb.
UE 21i zwH p^r denne Quia sigilia,trifiitia , atque.
Meca Cars. "7
CORDVBENSIS LIBER DE MEDICINA, QYI DICITVR COLLIGET. "Totiusoperis Proormium,ea declaransquz in ipfo continéntur. Que ft libri mentis ec doFirineorde. — Cap.
Vando ventila ta foit fap me voluntas no-
Part 2
piii eni pur vnum. ees que quo continc- 'tota cientia Medicinalisi Ara-
iospes firmaret indicate ias aliq
tentioncsPriorfi, qaz earum effent retiocndz,k quz. ;tünc dechinaui iseemensd aum. ecptfi Ac an, itaui easad fuü fer-
C aitiom, midom Scompilani iftá librá vni ueralem,& vocaui nomea fuá Col
ipeo qpinczpilco ordinem do-
à rebas vniucrfalibus, &ab
Perrdiaf » deucni& ad
qni immi compofitionü , fm q cft ra Primo Ph
T pemio MEUSE
ircabillisad membra adpercsfcuin vao ao ro jqué «omponam,fi placebit Deo.ideo vo
eii Colliget. Adhucelegif perm librialrum primo
Ectinq aliquis non poterit (lare
i^ fupfnem huiuslibri,necintellige-
remaiorem partem seil Maismenge »il polit lostrium. demonflraronum. Adhacnecefle. eft.q ipfe de illis, qui vfi füetinc fcirein radicil radicibus Nararalié fcicntiarum,Er i non eritde ali basiftoram,non folum. (erit priaatusà certitudioe intentionis huius libri, & ab vrilitatecius fed eueniet p eiabco num nocumentü, co eum abominabirur & defpi dich abominabirarjftum, t ? abominabetur veritatem hui*! Exdiuifi eum in fepté partes: & quá pigite, libeteius partem pofüi pro vnolibxo.Etnon. à me, q ego di pinos luasad numerum capin
sapientes prone 1DaiOr pars preteritoz& autborá . fed paer Philofophi
noo vanagloriazuefuird ic in ficierdo
G hocf maiori perte librorum füox. Etfortequod indnzit eosad facifdum boc, fuit debilitas difcrcriux. fcholarium.Sed ille,qui babebit vir tutem difcretiuam fans , cogeo(cet in vnoquoq, libro differennasrerü primas & (ccondas.&diuidet vnam. rem ab.lia, fm q videbifci magis conueniensin boralegendi. & qui volueritdiuiderecos ad paruaspartes velad capitula, faciat , & nominct ca, ficut vult.
H qjRimusliber P mia.& non multiplicabo ineo, €0Q non promitto dicere rem noam in co,quie non fitdicta p alios. suthores. quod ti promitto facere inàlijslibris : quito eis renouabo verbe,qua non (en(erunt antig Me dici .& quisnteme tranfierunt, & probabuntur à radicibus Cientia - Tum Naturalium.
Secunduslibet nominafliber Sa. nitatisIn ifto definietur faniusvera definitione. Etnarrabitcomplexionem, & complexionesomnium. membrorü confimilium & officia-
Y lium. Etnarrabitomnes . Deorum perquam i eor »&pari fuas Pifiono Brbebitomacafpés (à hitaris cuiuslibet m£bri pet omncs eau(ss quatuor, Et. itomnes virtutum ris humaai, &quid ánt,& quot nt & tum ex Tuto fm feoteotiam Arill. & Galen. breuiter. Et! ifto loco cadetmemo riadi! jonis (uper duo ta,quod eorum eft persemi i
dl quod oon ii cuinslocn ip fant ipforum.
foribam. Et narrabit devirtute pei- K. mi motorisqui eft incorpore moto voluntario,quid eft,& vbi eft fi^ eiusan in neruo,an Hacerto. Et nar rabitde motu pccloris& pulmonis, S diuifion£ que ceciditinter antho respriorcsfaper fententiam Gal & remouebitdnbia. Etnarrabit breiter naüram aeristempcerari, & de. natura rtemporum anai, & qualistéperantia eitilla, d dr f vere.
Teniusliber dicitur li bod tudint. Etibi definicfzgritodo. narratípecieszyritudinum fimplidiom,& membra confinilia, offi » clalia. Etponitin vooquoq; corum omnes rema vaiberfales, &ctiam de particufarib". Erpoftea. narratomnesfpecies zgrirudinnm c5pofitará quz fantin membris:& ponit canfasearü fen iftam eandem. viam przdict& Et narrat ojá accidé. tis qua faperocoiupt füpeor& rationesin diminuticae, aut in. bilitare:&ponitcaufasiftarum rerft prolize.&in iftoloco cadit definitio doloris,& que funt caufz cius,& quox. Et hicaddimus verba fap fen tentiam Galeniin hoc multum ncecffaria. Etnarratola accidentia fen faG & virretum: & ponitcaufasfm M. fententiam Ariftoclis.
Quartus liber Dommamur liber. Si im. Etnarraromnes. rela peces gait fopréaai tem cuiuslibet mébri in m& brisconf&milibus, & ofücialibus ec
Liber A domioij cuiuslibet humoris eror hominis fm complexio nem propriá naturalem tali corpoi. Ecnarrat figna cuioslibet zgrive dinis, & cuiuslibet accidentis que fü. perueniudt corpori ex caufa aeris Gircundanusfm didum Hip.&nar tarviam fignorum fignificantium füper. dines magnas ex parte paruarum anticip&tium,AUsez par- Miren sad nar igna 6icantia initarem, p» itudinem vaiucrfalem & paldtem,ex parre pulfus, & vrioz. Etnarrat figna figuificantia fuper B zgritudines, quz continent totum. corpus (icut fcbris& milia : & dat. cauíascarum,& incipit à febre diei. Etnatrat omnes modoscrifis, & ve. tos& fal(os bonos & malos, & remraearam, & cauasearum efle, & earum effe,& car(f priuatiopis. Ethic redditur caufa, quare Medici dicont,q fi etiam veutat crifist die. busconuerfionis,ipfa eft vera apud. €os,dummodo vcniatin diecretico cenuenien illi zpritudini. Ethic cdiciaquidrio, fteliz. fune inoperationibuscorporum inferio rum,zut non.& fi füntcan(a, vtrum. C fantcaufá propinqua, vel remota. Adbucinquiritur, 6i Aftronomia eft neceffariafcieniz medicinar&, annon. Etrarrat figna crifium ex reiexeuntisà corpore, autab €o quod videtur ab operationibus €orporis zgri. Et narrat figna figni ficanda fuper quamlibet zerituditem membrorum interiorum. Et narrat figna fignificantia füpagri« tudinem ez parte rci exeuntisá cor
jd exitu accidentali, & naturali. ex
ponitdifferentias,que (ant inter flurü.qui accidit per zgritudinem.
Primus $ materiale quz fa it vnimé- D broautplosq vni,& fluxum,qui ac €idic pet zgritudin£ vniuerfalem,$ fuperuenit membris, Et narratoptnionem plurimorü, qui ranfibant de vna medicine ad aliá in Yn mediewioneticui zyntudinis jua re probant diu: medicipas fuj eandem zgritadinem.& hicezéplificabo exempla conueniencia,& fca tentiabo faper (ecuriorem viam.Et narratomnia figna. eo perque certi eatur nobisin zgritudioe cuiuslibes mermbri,quecará eft materialis, & uz non. & ifta reseít multum deranda:eo o eft multum neceffa- E risad cog, lum Medico. Quintusl iber nominatur libeg Medicinarum,& Ciborum. In pri misdefinietur in eo qi qi efb cibus,& quid eft medicina fm fententiam Arift.&Galeni.Etnarrabo naturam cuiuslibet iftorum, & cog. vniuerfalem operationem in corpo. febhumano, & etiam particalarem, &pquem modum operátur incot re,& numerum (üará principaium virtutum, & 4 ipfarum opera tür perfe, & quz per accidens, & f$ virtusearum ,quz eft appropriata folum voi membro, &qux plusq E vni,&qua fünrilla membra. Ecnar ratquasopationesipfa facitex par» tequalitaris, & quas ex parte materiz,& quasex parte formz fpecifi^ cz,&ponitcaufam iftoromfm fen. tentiam Arift. Etnatratquomodo dürcibus,& medicina temperati, & depu fm Arift. Etnarratquae viaelt magis vcra: cognitioneco tan via lylfi & demtonis , an xia imenti:& fi(olá vnum iftor& füfficitin arte;aut fi ambo funtneeeffaria. Etnarrat longo fermone A ij omnes
G omnesregulascBpofitionis & nece( fitat£cius. & modi illar& regular inceduntfm (ententiá. Antiquorü. Et verba Iacobi Alkindi ,q. f voluitofttdere ficut Philofophü, & locutus füitin gradibuscompo-
tionis, Etdeclarabo vcrba Galeni. inhocjó qafünt multá cófofahic. Sextus] iber nofatur liber Confrustionisfanitatis.n primisdecla rat verba Galeni in regimincillius, qui bétt£peratam cóplezionem. Et pollea narrat fp£s fparation(i mare. ziali primas & clas, Qinueniü tur in indiuiduis, Etdabo cám ,qua
B rcinuenitgin faciendo cSueniés, noncueniet ditum : f. nosaliqa
jemus vno & codé regimincin Étpe,&in vna tate, & in codé elimateduo corpora&| eruntambo bia in fdidtisrebusin corü fparasione materiali (üp eandé fparacion£tfperantiz,&erit iftud regimen proportionatá & conueniens fpa- 1ationi, d inuenifinambob? corá &cíi hoctoto,non eucniet fitum aqualitet:(ed in vno cóplebif, & in aliodcficiet Etüfrinueniemuscor pora d regunt contrario regimine €onueniéniz fparationis eorü,& (a- Y nitasellcópletaín eis, &diu viuunt, Ethicfrangá verba dicenti, c illi. quireguntfm feeptum Galenthüt longam vitá penitus. Et narratiuna ment aeris, & eius nocument( fm
ie fuarüi, &iuuamétü (omni & vigiliz, & nocumenti fuá. Etnarrat on(eruationt nita titin vi ionütani ieget petis. eec regimine illius qui hét téperará com-
plexion£,cuius mala complexio eft K. 1n fieri.&ifte fermo fimilaémult primohuiuslibri: fed ponunfin eo inco má fpataieni manie en lonis. ftz,£pluslaboris, quicuenit pri aíe,non p accidens, nifi Ppagniuds nemanticipanté, & poná driam,[ Heiner hoc regimen, & rime: |ui eft anticipatus. i
bern abaccidenti manikslo. . Ethicprocedá i regimine atrradio ais mdlord bumorá factzacorporead vná mébrü,autad plura ut Ttusautextraquade caufaifm eft f L.
arum ad mala apoítemata. Po-
loquat breuiter in conferuatio necorporis,& defenfione eiusacor. rüptione aeris,
Septimus Liber nofatliber Medi cationis zgritudiná, & narrat mcdicationem,& remotin& acadénü , &ifteeftordo füus. Inprimisnarrat viasmedicationisegritudin ,
füperueniunt mébris coofimilibus, fiue fint materiales, fiue non matetiales. Adhucnarratmedicationem zgritudinum,dfantio membrisof M ficialibus p: lE vi , qua narrauit. iaconfimilibus& facilógd (ermonem dehoc. Etinuatfermonétra-
regimi medi Iz cóplexioais iuuenis, & male cólezionis fenis, qÀ elongatifunta luis gradibus naturalibus, qo debeant reduci ad ipfos ci gradibus contrarictaris, & quot (unt gradus coatrarietatis propri vnicuiq; ipfo rum.& in hocloco intelligetrepro buio (up hoc quod dicit Ga boc. Etnarrat modosgradud contrarie. taris,
Liber Primus
À ttrie.cim nos faciemus méme gx D TUE iuc 1pfum ad | i iiando sh ea crierit && Tertepretabit[carenta Galeni in hoc manifcfte Et natrat modoscea coaonis per fleboromiam & phar máciam, fm corpuszprum,f. quod corpascfteisconoentens, & qd n5, &qd iempus; & quz ts, & qd e(t conucniens(olum vni, & qd ambobus&od eft priugtum am & aliasdil tias imilesiftis. Ethic EE tiui ni P e. iatentio bas Deoa eric makum nobilis. Etnarrat viasmedictlonis &in ofbus febribus acu
velaurada, vel currestead ipfum. Etintendoin hocfermone in medi €ationcomnit fpecierü 3o l tumque, f in. mébris interioribus &exterioribus, & in qua Dosdebemusflebotomaree( , & in quanon: Ma e prp i pemurere, & in qua n6:& quil
c Tepercufsiuis,& laqua. mania, in quocemporezgntadinis. Etnar xat medicationé zgritudiná diffolu. tioniscontinuitansintus&ezttaex. elMinteriori &ex cá exteriori, &om niom vulnerá & num. & «aditin hocloco medicatio zgritudinum pulmonis, & fixurar vena-
ri, & anteriard , & apoflematum neruorum ,& cgritudinum dislocationis.
3 AVERROIS COLLIGET LIBER PAIMYL
3YMMA LIBSARI. De Anatomia.
viam breuem, etátia tins &inttoitus defydcrantibus per fici in partibusartis, & vtfit memoria olbus,q uerunt ipm, &(ciuerütcogninon£cius, Etfludebi-
ü musloqui in ploribus verba cócor-
dantia veritati: quíuis contrarient Sfinionibes Antiquorüauthorum is
uatio tatis remodofuz zgrii
poltserpdardeeinis tenet in arte nautarG, & in regimineczet- €iruum. Et quia artes practicz;in- Suanmmfuatarres continenttriaz rimum eft (cireloca fuorum fübie
orum: Secundum eft (cire finem. $orium ad adducendum ipfum in locis fubic&i : Tertium eft fcire.
infiruments, cum quíbus valeamus ducerefinem illum in locum illius fubiefli :ideo ex necefitate ars Me, A iij ^ didnm
G dicinz primo diuifaeftin iftss tres in prima parte, d eftad fciélum locafubiedi, faciem" (cire mé brs.ex quibuscompofitüeft. aman, mplica& eo! ta, &bumores,& fpiritus Et quia finis hicprzintenti & quzfiti (unt duz. 2 irudii dtes ir were zgticudip£, uc ií isis. duarpares vnacln qua. faciemusfcire quid eft (anitasin oIbusrcbus fuftentantibus ipfam : & fant. caufz, f. materia, efficiens formalis,& finalis, & in omni- H buscam confequentibus:altera eft , in ua faciemusfcire quid eft zgritudoin omnibas fuiscaufis, & cam juentibus. Et quiz non tft fuf. fiensícirequid eftíanitas, & quid eftzgri ad conferuandü vn& , &ad remouendum shud, diuifacft sidhuc ifta in duasaliaspartes. T vna. faciemus cire qualiter fanitasconféruarar-&eim alera qualiter zgritudo remoueatur. Er uia nec(oait25ncc zgritudo funt perfenotz,
dinum. Etiotendimus hochicor K. dinarcfm iftam diuifionem :co depend
peculariu re cipiuat ab alijs, cft loca fübiect &y ^2 principia, ue fintillaloca (abie&i á principijsnotis per fe iuc fintá re busquarum dedaratio fit ab alia ar te:oportet nos cognofcere T primis artes quibus recipit hzzc ars plurimum faocá principiord:deinde redibimusad loquendum de qualibet fopradi&atum partium. Etdicam" Medieiae qpsliquid huius aruis cít fpeculari- aiqoid € gu» illudefeiusficonia Nan fpeculadlis:& aliquid eius eft pra&icale.
Etpars practicaliseft am medicina- rum experimentalis:& ét illiusé ars cale. anatomiz- Sed theoricalis plurimá eftacceptaá caufis fanitanis & zgritudinis& maxime à caufismultum remotis:ficutfunt clementia, & fimi lia. Etabarte Medicinz experimca. tali di(ces coguofzerevirtutes plurid medicinarü:quod eít,quia res, quí.
imus per viam expeti
com| lidcoin primaobuiauone fuit necef' mentalem, eít pauca valdc compa-
fe nobiscognofcere figna, quz fant. f; a nicis i epritadin Aideo p ifla parsadhuceít vna partid iftius artis. Ergo diui(a eft fcientia iflain partesfeptem magnas. In prima qdem narrabimus membrahoís,fuperqua teflificatur fenfas, Cf €ia,& compofita,& bumores, & fpiritus.In fecunda faciemus cire fanit$tem,& (uas fpecies, & confequentizIn Seriaagrirdines& fuasfpts & accidentia fua, In quarta figifiificantes fup fanitat£ , &azpritudinem.In quintaiftrumét2quz (antabi,& medicinz . In fex ta viam conferuarionis(&nitatis, In feptimaingenium remotionisegri
rationccius, quod neccflarium cft nobisin boc.Sed via artis medicina licratiocinatiuaeftad dandum cau M. faster quas nobis inuenitars medicinalisezperimentalis, & hzc ars abarte anatomic recipit multas par fui fübic&ti, Etquia ardifezar nod poticogooltete prisca tisnon 'e principia in illaarte, uis (ciacillazodcitenim es, wf inquandt eft artifex alteri? artis: idco oportere recipere illa principiaartis faa: abil loloco, 1oquo (unt magisnou: & maxime principiaquorü o£s partes irinon polluttfasceriudiné, Gcureftesperiena melicisarf, Br i
4 ideo de hoiusaris dixit Hi;
ria botseit breuis.qi dixit: Ys Frdisars veroloa, ra. qa pars, d
vi eaperimentat n sen tilin ipfa Fiat, &cinaeft in hoc nro cpein plunbus membris, (apparent p viá anatomic,co q becarsiam eft ami? fa. Et debesfare qpattifex fciz Na- Medicus turalis cóicat Medico, eo qp corpus
dca humanumeft vna partium locorü Piyico io Cobiecti naturalis. fed diuerfificanf
frézudi adinuicem in hoc:quia ifle colydezatfaniatem & zgritudiné, inquan fum funtentia naruralia:& Medic* B confyderatcaanquant( appent cóferuate vnum,Kremouerealiud. Et àdco neceffarium eft Medico, poft- &iuerit fummas,
nt ia hacarte, ftudium longü : & flea poreritin ipfa inuenire acci- WA materijs, quz (unt impoffibilia (cribi. Et Medicus, 3 fuerit folicitusin operationibus iltiusartis, erantfirmarain ipfo principia experimentalia,p quz poteritinucnite in materijsillas(ummas: ficuc eft in artibus Mechanicis, & cogitaiuis. Ez Arift. aj iat hancarté
inter artes Mechanicasin virtute. C Etexhocmanifeftum eft, o resdi- Cb«3 Ga. Cain definitione Medicinz, 4 écodn. P999 gnitio anitans& zgritadiuis, & remmi fum proportonatarü eis, qpaóeft. definitio vera,eo qp diuifit in eadifferentia, p quam it differre ulationé artifias mdr à larione arti ficis Naturalisfcié Pr dz Erad hocnon an£darci, dequo. o^ nea dizerunt,g non eft anitasnec zgri oci, tndo:qffi non eftinter nocoment
operationü fenfibilià & innocumé- Foi tdcaridé medid:necé variatiorifi fm plus& minus, &nócít medium inier duo conuariajta qp fitaligd il
Primus lox in parte ab(que parte, inquacft D aliud,necip tpeabíq; tpe;in quo eft
aliud.& efl maaifcftü,fm q» di&tü € in fciafpeculatiua€tpoftq oarraui musintentiooé iftius arcis, & fuas, & vi& fpeculationisin iplas,neceffc eft nobisloqui fuper vnáqu&que partem eius,
De Anatomia membrorum io. vniserfali,
[7 E Atticulz , quzteftificant füper Penes corpore humano, funt fpecies duz. Vna ct membro c5tiaili: v.gr. hzcdcfinitio iftius Parcel cde itio toti* ifliuscft. definitio vna: ficutfuntofla, caro, E eo q libet pscarnisde neccffitateé caro, dlibet parsofliseltos. Ecfcda eft mébrorü cópofitorü, quorü par tesnóaffimilantpartibus:ficot manus, d pofita elt ex carne, & offe, mufculo, &chorda. Et mébrafim Maguh ft liciafantoffa & mufculi, & chor- membra. p» nerui,& ligamenta, & caro,& cy apr affupgia feu pfguedo,& cutis, & vil Ade phia li & anguis phlegma,& melácho prant do. lia,& cholera,& fpiritus. &ifteé va- F-Pimo t peeptusin cordc, & in cerebro, t nosindpimusnuncin rememoratione mébrorü cófimiliü feu fim. plicium, & poftca in rememorationecompofitorum. Deoifübs Capiti.— Cap. 3. ,Sfà capitisab(]: dentibusfünt Qva: 3.fex quorü appropriatacraneo.& locajin quib? cóiungdtur offafcranco,vocata (unt iligua. Arabica afoan,& ofla dec in mádi bulis füperiorib*,&Taurib? duo, & offaparis,& duo in mandibulisinfe rioribus& vná gd nolat getbet. & hoceftosquod elt fub cranco , qd diuiditinteripfam &füperioresm& dibulasEtomnia hzcoffa coniug- A düj ^ gunt
Of api
G guntur fimul coniun&ione ferrati , quz nominatur in Arabico dera rafi; duo offainferioris man-
dibulz,quz €&ioncnodarili.
De. Detibwe , c»* omnibus ofiibun
fotimcepporis, Cap. 4.
Dente: Entesfüntin vnaquaq; mádi- Dos 16. morum dio anteriores nominati funt duales: &in Arabico nominantur thomam. Et duo alij ex vtroq; latere faperiori & inferiori nominant quadtuales, & in Arabico rabiathan. Etduo fuperiores & inferiores ex vtroq; latere dicunf caniculares. Et quinq; ex vtroq; latere, dextro & finiftro no minantur molares. (ed aliquibus de numero molariü delicit vn*,& funt. tantü quatuor. & radicesmolarium. füperioris mandibula (unt tres, & aliquibusquatuor. & radices molariü mandibulz inferioris fant duz. & vnaquzq; radix aliorum dentiá Ofiegi- eftcuiuslibet vna. ergo iam inuenie. o 5r id musqoffa capitisfuntofla.; ;. Et aio. 5. Coniunguntutin capite apud foradimzm men,qd eftinipfo in pofleriori par «nim c& tefpondylicolli : &funt fpondyli.7. ifi I & (ant perforati ex vtroq; latere . & fiot ocn. (Pondyli nuchz cbiunguntur cum Joiá , per iplis: & funt. 17. &diciturde duode. jus dr cim ipforum, quifunt fpondyli aniex, ipfe terioris pectoris, eo qp ibi finitur coont óvó ram terminus: & quinq; corü funt fpondyli nominatiin lingua. Graca adinifos, &in Arabicoalktan . ergo inuentum eltg numerus omnium fpondylorum à cranco víq; ad os nominatum hagit, (unt fpondyli. 24. Sedaliqui fünt qui habent vnü Bishocett as cali i funt qui ha vnum minus, ícilicet. 13. Et
juntur coniun.
haic fpondylo inferiori coniungit K. osnominatum bagit. &iftud fitum eít ex particulis tribus, quae funtfimilesfpondylis. & in hocadhucconiungitur, Lin offe hagit in. inferiori ipfius os noainat& cauda, Et ipfum compofitá eft ex tribus petijs, ue partibus. & cerra parsiftiaseftveracanda,&eítquae oschattilaginofum . Ethi omnes fpondyli conrunguatur cóiüctione sodali per fpondylos duos colli primos. cd fpondylusprimus, qui coniügiturcum ipfo, gatur duab* adepuionibus vel additamentisexcá tibus cranco, &intrantin duobus L foraminibusfpondyli primi. Etcóiungunturex vtroq; latere ofsisfpS 7** drilagrofi duo, ex vtroq; latere vnum.&in ipfiseftplanta coflz, d 1 Arabico noíatur athaluorat. & ibt pendeatiefticuli.& hzc fantomnia offa partis pofterioris. Sedoflaan ,. teriora & pofteriora cx Iferiori par Detpacu'. teoccipitij fuat offa duo in Arabi- SPatals.s conominata charcobatan, Etofía fpatularum,& offa pe&oris, & offa manuum, & offa vmbilicalia, quae nominata füntin Arabico henina, &ofla pedum. Scd chartoaeítos gibbofum exterius , & concauum M interius cuius vnum ex duobusfuis capitibus iungitur cum humero & cücapite ij nominati bafeth . & alia extremitas coniungitur inla titudinem,velinaltitudinem risin loco foraminis colli ,& ideo, quia fpatula eft pofita fupra dorsd , eftampla.&in ipfa coniun&dum eft. pur; quod et hardlaginofor » & quáto plus appropinquarur char tod, tino m. UE ren araz Aceft in ip(o concauitas quzdam , in ni fübintrat caput brachij nolad: c:
A Sedoff riscÓpofita funt ex
Pe offto Rowan Mie chpemianbus Sept ofi inferiorib'funtcharrilagines. Offa verocoltarü funtofla duodecim in
Edi vnoqeoqy latere gibbofitates quorum lógiores funt mediz, & ex iftis fünt(zptécoflc quarum extremitas vninfcuiufq; cótungitur pofterius
in fpondylisnuchz , & in anteriori
in offibuspeSoriscü capitibuschar tilaginoíis.& quinq; iflará non cójunguntur pedori, S& nominantco
fiz pofteriores. & idco qà premun tur,cedunt przffioni. Et in partein
feriori pe&toris non eft aliquod os,
B nifi folum osvmbi'icale,quod mo- OiThbll raturipferius, Offa manusfant tri DE Tues gintaoffaf. osbrachij nominatum mama. (eth. &iflud e(t vo exterius gib- Offs ma- bofum,interius vero concauum.& 9a» (03 habercapurvn,quod 1n concauita. te fparulz intrat : & alia extremitas
P iusintrat ip marpec. & habet nifi pondylus vnus(imilisrotz ,qui in
Arabico nominat bachar:& in ifto fübintrateztremitas offis nominati
in Arabico zenad fuperior. Etoffa
xenad fantduo : longitudo quor
eftà marpec vía; ad osnominatum rafceth.(ed vnG ipforum eft parud,
& vocatur zenad fuperior : & alind
eft magnü,& nominatur zenad in-
ferior. Et habentifta in duabusfuis. extremitatibusez parte rafcera:additioneszdificatas & compofttasex
ipfis:& inter rafceth & ipfa € nodus.
t rafceth compofitü cít ex olfibus
o&o ordinatis in duobusordinib?.
& hecoffa funt fortia abfq; medul-
laj& fantcuruata curuatura, vtad-
ueniat faz coniun&ioni pulchritu doformeadformam rafcethorum. Etquatuorez iftisoffibus vel iftox
offium compofitü ct zenad mao*:
&aleseum vocitmeftal manus: & D ipfum coniungitur radicirafeetz li gaturis fortibus. Q uinq; aát d.giti manushabentoffa quindecim,quilibet digitustres, & nominanturin. Arabico alfolemiath :quorü f-mp. vnusconiungitur alreri: & ipfa con iunguntur offibus folahtper viá li^
türará fortium: & osprimá polneiscbiongiror extremitati zenach. fuperiorisligarura ampla cóuenien te motui, Sed offa pedis fune 29. De ofib^ principium ipíorá elt os relliculo- Pedi rüm:& eftosexteriusgibbofum, in. teriusconcanum.& extremitatem vná rotundantem (e in fuo p afcenfü,& nominatur pom grana tum teíliculorá.& alia e(t extremi tas inferioris quz intratin fo ramen 2! inferioris, fiue maiorisduot zenatuum cruris, Ecduo rum ipforü zenatuum longitudo € genu víquead oscalcanei: maior vero ipforü zenaht infetior , & minor zenatb füpetior. &extremitas duorá zenatuüm tangit fimul cal- Caneum &ibiin pede nafcunturno ditres & curuacura offis tefticulox in coffa fe&itur fea curuaturin te pofterioris, & in curuatura. riusoffis foraminis zenad maioris s eftligatura genu. Et füpracandem. ligaturá eftoscirculare,& eft rotam. dum : & eftin ipíacartilaginitas.Se nominafoculusgenu. Erconiungi tar in calcanco interiori osnomina tum alzochi. Etin inferior parte & oscalcanci . & in iflisduobus offib* coniungitur rafceth.& ipfum eft có polit ex tribus off;bus,& fabricari & zdificat eft zdificanonc fibi c6venienti . Etpoftca coniungithuic. fcibaht pedis.& ipfum compofitum eftez quinque offibus, Et poftca e
Artriave am.
6 quuntur offa dipitorutmqua nomi Moorur. fomiahs & fünt "licuiqrdi [AM ii pollicem,qui nó ha.
Bifi duo offa. Ergo inuentü eft fm fenfüm Galeni ,q offa hominis velbominum funt ducentum quadraginta oo , abf; offibus paruis, quz replentfpaca iun&tarará, quz Pied Arabico fcirfanaia:
abía, offe. idis, nominadin Arabico alanianhs& abíqs fc carulaginofo, quod dicuntaliqui anatomizatores qeftin corde. Ét nosnon abreuiamusloqui fuper. compofitionis formam iftorum of
H fium parem parti;nifi propter hoc, quód imaginatiua in iltisper viam allimanoniseft breuis, & parua,có politione earum rerum exi ftentití 3n ipfis.
De anatomia V enarum pul/atilium.
Enz files lume duará fpecierum,fcilicet: iles& nó Policies Sed pulíaniles compofitze int ex duabustunicis , prztet vp&.
& vnaquzq;eft (imilisalteri:nifi » €ontextura interioris runicz tendit in latitudinem, &iftz (untfortiore$: & contexturaerterioris tunicz
J tendit ín longitudinem. Etiftz venz apparent pet viam fenfus quód exeunt 2 corde : nifiquia exeunt à concauitate finiftra : co q propter Tropinquiem cócauitaris dextre epati neceffe eft,vt fit (tudiofum €or,vtattrahat nutrimenrum ab co dem,fclicetab hepate. Etillz,quz excuntà cócauitare finifita,fünt artetiz duz. Vnaquarü cft minoraltera, & habet vnam tunicam tantá: &illacit fübtilior fcilicet maiori ar. teriarum habentium tunicas duas, & minor babens vnam tantum, ha-
beteam nttil,eo vefftlevit& mol- K lisadextcndendum & adunandum fej&adauirabendum aeté, Kad cxpellendum famum vaporofüm . & eft amplior, vt adueniat ab ipfo ad. Rulmonem fanguisfübtilis vxporo. us propinquusdipeftioni ad perfi^ cicudum (c,eo qid quod nutrit pul monem, citcor . & quia ftat prope ipfüm,fert,vel praiftatci calorcm di. geltiuum & fuaucm . & ad hoc magi*q membrum pulfansin ipfo cít membrum leue, & uocaturin Arabico feriot : & non curatur vt noccatei.Et vena iíla intrat pulmonét
& diuifa eftinipfo diuifioneiam di L vocatur arteiia tauridi. Sed alia eft maior, magnitudinismaio-
rvaldeslerios nominat in lin- Arabica alahor. Etquando [^ afcendit, ramiücanur ab ak duo rami.minor iftorum tenditad concauitatem dextram duarum có cauitarum cordis:maior autem circulat citca cor, & poftca fübintrat in ipfum,&diuiditurin eodem. Et illud, quod remanet poft ramificationesiftorum duorum ramorum, diuiditur in partcsduas. maioreax. defcendit vetfus inferiorem partem corporis, & minorin fuperioré corM poris. Et parsqua: tenditin füperiorem 'm corporis , diuiditurab eadé,cüm afcenditin lateribusduobasin ramostangeutesmembraczi. fteatiaex op; CA corüdem.Etq exit verfüsacellam , exit ab codem. ramusvnuscum venaqua: non pul.
fat.tendens vq; ad manum "in diui *a.L &ia-
Part 3
fioneciuídem. Primadiuiditurab codem: & iunguntur abzod£ rami parui in lacerto exteriori & intetiori brachij nominati hafccth , & €um hocfünt profundati & fepul li
À Et quando iungitur adlatusmar-
pecbafcenditfoperiusmodicum,& aj
ius pulíatio apparet in hocloco in gluribuscorporibus.& vadit de (ub tusaícellam,& tangit eam,donec de fcendit aliquantulum à marpech. Kt poftca profondatur profundita- 1e: & ramificanrur abeadem rami ad modum capillorurm:& ipfi conánngunturin lacerus brachij nomi nat cahat, donec occupent locum iua brachij. Etpoítea diuidit in duas partes, quarü vna tendit ad raíceth vadensvíquead zenath faius.& hec efl venaquz palparur. 3 icis Edi emdirad uc víq; ad raíteth,& vadit víque ad anferius . & hzceít minor iftarum. Ex haec diuiditur in palma manus: &aliquibusapparent pnlfationesin fuperticie palma manus. Etquandohzc particula fuperior iungitur. inloco cranfitus , dui ditur in duas partesalias. V na quarum tranfit venam indatam,quz nominatur in Arabico gedebg. & afzendit füpe. zios donecintretin cranco . & conjunguntur ab eodem in (uo itinere rami intrantesin membrotum pro funditatescxiftétes ibidem. Etquan € dointratcraneum, diuiditur ibiin multasdiuifiones: & tác zdificarur abceiídem res nominata telaque ex tenditur fupra cerebrum . Erpotid eft diuifa,coadunarur &pro indatur:& tandem exeuntab bac tela ve nzduz zqualesin magnitudine,ficut erant antediuifionem : & conucniuotad corpus cerebri , &diuidunturin ipfo . Sed vnaiftarum,& ell minor, aícendit fupra fuperfiiem facici & apicis, & partitus fup membraibiexiitenda. Etaliquib' apparét pulíationes Lhac parte poft
Primus aures, & in emporibus. fed pul(ario ret prope itas duas venas: & € pulfanio particulz,quz eft apud venam profandatam: & nominatur hicramusarteria fomni. Sed parfienlagerminata i cordead inferio 1a corporis teudit primo per viam ret donec appodierar(ubra marpeh quinam :eo quàd locuefaz oppofitioniseft ex oppofito loco ca pinscordis.&ibidem eziftit pulmo ab(q; appodiatione. Demum equitantfüpra (pondilos nuche deícendendo ad inferiora, & ramificantur. rami ab eodem à laterib* vtroráq, fpondilorum, dextri & finiftri,& cS & tunguntur membns eziftétibusex oppofito eorundem . Etramusprimusqui ramificatur ab ip(o,e(f ramus veniens ad pulmonem.Et poft. ipfum veniuntrami venientesadla. ccrtum exiftentem intus in coftis, Etpoftipfum veniunt rami ad diaphragma. Et poft veniunt ramiad ftomachum , bepar, & fplenem ,& myrach,& inteftina,& renes, & vul. vam& arfticulos rveficam Ac vit- . Etexeütab ipfis rami iungen- Pt ami rum duorum locorum. Et quando veniütad terminum fiue ad finem fpoüdilorum, diuiduntur in partes dash quzlibeti(tarum tendit ver füsvná ex pedibus perramosduos nosex parte dcxtra & finiftra, & diuidunturin iplos diuifione venarum, nifi quia profundantur, Et. eorum pulfatiuncsfüntin lateribus. duorum emunctoriorum, quz in Arabico nominant orbitan:& ina tere calcanci (ab duobus offibusna:
mipatscalcagines:& fupra doc fum pedum prope chordam magnam.
&illa nominaf porta : & hzceftad trabédum nutrimentü hepari, Alia eft, velexitàgibbofitate heparis :& iftacft adaad deferendü nutrimé tum , € dividendum nutrimétum,
De*íus &nominafconcaus. Sed portadi
viditur in corpe lis in quinq; partes Et ramificanthz quinq; par. tesin ramosparuos, doneciungant ibbofitati hepatis Et qü exeuntab iepate, diuidunturin partes octo. Quarüduz illarum paruzfant: & vnaipfarü iungiturinteftino nomi pid deodenoi e ramificat lá ftomachi in portanario.
Sed vna ex fcx tendit ad füperficié dorfi partisdextrz flomachiad nutriendü ipfum. fed parsinterior nutritur, inquantü obuiat ftomacho. Etfecunda iungitur fpleni, & tandem: abipfa vena vna à late te finiftro (toma: x1. Erillud quod remanct, diuidifin partesduas.vna. |uarü iungirur medictatifüperiori omachi: &fpleniad nutriendum €a:& fecunda iungit gibbofitati fto mnachi,, & ibi diuidifin partesduas. Vnaiplar(i diuidif à dorfo finiftro. flomaci : & fecunda profundatur. víqadorificiü ltomachi: eo qj pro iijatad orificid flomachi füperfluü ficctatis & acetofiratis melancholi- €e:qin ftudet fplen ad expellédum ipfam cum füperfluo ad ptouocanlum appetitü ftomachi fuatirillatione.Partcula verofecüida diuidit.
$ ,
in duas. vnaipfarli tenditad E inliriora medicis fplenis:&fecun. daparsinfluitad myrach, & diuidit inipío. Tertia vetocx fex vaditad larasfiniftrum Salir finum re €um, ad bocvtfügat abipfo. Et |uarta tendit ad nini loma i&ad myrach. Etquinta tendit ad meferaicasquzfuntcitcaintefli num nomibatücolon. Etfexta qt &ircainteftinum iciunG,& orbum.
Scd concauz f. venz radix ciusfc- De vena paraturex feipfa ad trahendum nu cócaus-
trimenrum à ramis portz. Etpoft afcédit ab ipía, vena vna m: in gibbofitate beparis . Etqfi afeendit. i(ta vena, non vadit necelongatur. mult, donec diuidatur in duas par tes, Etvnaiftarü ctmaion idit
ad partesinferiorescorporis:& dasd(aperiora corpi. Et hec pars (aperiortendit, v(; dum iungatut. dilphragmati. Et ibi diuiditarin duas venas, quz diuidunrur in. datate: & po(t cóprimuntdia- [rien Et Rr iik ditiiduntur ab ci(dem venz minut: &diuidunturin a panniculodiuidéte luas, & in pannicu-
feneordiin ges
m nominatam intur in ipía, Demum ramificatut ab ipa ramus
vnusqui iungitur in auricula dextracrauriculis cordis, Et hicramus diuiditin partestres. Vnaquarum intratin concauitaté dextram cóca uitatiscordis, & iungit pulmoni,S& habettunicasduas. & ob hocnomi natur vena arsérialis.& hzceft maioromniüallarum. Ft fecundacircundaf circa dor(um cordis, &cxtendifinipfam orom.Erteriaciiungiturin inferiori pe&oris, &ndtrit peloraibi exiftéua. Et gà
Deconca fu piod
À trinfitcostendit p viam redam,do nec peruenitad oppofitionéduorá coran . (ficenim nomináturin Arabico.) Et dinidütur ab eain hoc fao itinere rami paruiad ambasíua. zug parrifí. & exeunt abeiflem rapniad lacertosexi (tentes ex oppofi- *o membrorum interiorum. Et qi fünt ex oppofito affellz,, exitab eis ramus vnusextrinfecus manus veniens ad manusex latereaffellz , & €vena nominata baíilica. Et qi eft in oppofito in medio trachez;in lo o fui iineris, diuidit 1n ptesduas. Vnaiflarü tenditad partédeztram, B &aliaad parcé (iniftram. Etquzliberiítará duarum diuiditurin par. tes duas, Krandem equitat voaex. partibusfpatulam,&venitad manü ex lareredextro:& bzceit vena noaninata cepbalica.. Et adhucfecüda diuidit in partes duas in vnoquoq;
nere pcollam, víquequo intratin
eerebri 4 Erramificantar beadem ami parui,coniungentes (e mi
interioribus propiaquiscolli& hoe
nominat vena profundara. Sed
€ Dcdsienditin foperfidem doríi
diuidit per faciem , &caput, Pr &pernares,fcu pnafum. Ethzceft venaa| ramifieaturà venafpatulariin fuo itinere. brachium nominat hafceth ,& Taidic 1n nodo mai . Etpoft Íuá diuifionem vena (patulariscómifcerur cái parte venz affellaris, &
defcendunt : & tandem exitex iftis
Quabusin latere marpech vena, & € vena media (eu cÓis; & dicifin Asa bico hachal. Et pars fecunda ex par te venz fpatularistrahit ad dorfum.
Primus brachij nominati fchabar, ideft ad- D jutorium:& demü equitat fupra ze mi üperiort c illa nominatchor
ij . Etpars venzz affeliarisf moratur inferias , Yadit platusintrinfec? brachij ad cahat,doneciun gator capiti zenad füperiori: & & ali Quid rami venz exiftentis inter digitum minoré &annularem,& no-
fuinafbalarcia, Scd pars tendésad Deconeeias (pbdilos ralio
nüchz., & poíica deícenditinferius. Et ramifican( in primisabipfa ra, mi venientesad ligaturas renum,&
nominantur in Arabico lafintalco lieth, & cor villos& corpora propinqua eis. Etpoílea ramificantab cidem rami magni duo intrátesin concauitanbusrenum. Et pofteara mi duo tendétes ad tefliculos Et de-
ei, iisesiteibusexttinecus ficat my ach, ventris. lumbis. Etqfi iungi tur ad finé fpondylorum,diuiditur ad partesduas. Vna iplari tenditad lem densi bala tenditad finirum. Ettandem ramificanturab y
eisrami iungentes tefliculorum Etaliqui iftorá fant profan. dy &liqui n tapparentes- Etqà wonguntgenudiuiduntur in partes tres. Vnà parti vaditin medio, & iungitramisqui fantin vnoquoq; lacetto cruristterioris & exterioris, Etalia parsin parte interiorictüris, donec apparet prope calcancum : & illaeft nominata. iphena Etpanste cunda vadit vltra apparitioné cruris:&illa profundatur ad larusexterioriscalcanci , & illacit chis que. ilicet
G (ülicet seminarar fchiatica. Etra. mificantur ab vnoquoq; illorum, quando iungütur pedi , rami diuift in pede, Et rami , qui fant pedisex
digiti minoris & annularis,
unt ex ramis(chiaticz. Et rami pol licum,funtex fa; & nominan tur in Arabico alízafen. De anatomia Nernorum.. Apitaéftorum corporum Cb: cSiungi in cerebro v. jn nuchazideo imaginatur fen zftimature omnia ifla exeant abis, Et videtur q caput nuchz coniuntur poít in pofteriori parte cere
H bri:& pellicula ipfiusrefiftit nocumento illius,& durat vq; ad osnominarum hafceth,f. cáuda. & ideo Smaginaffcu zftimatur q ipa oria tura cerebro.Etiungürurin nucha in Jure vniufui (que fpondili in v b luo nerui. vnusco- Tam [in parem dextram,&alterin finiflram,doneciungantur in finc hafceth. Et coniungiturin fun doipfiuscaput vnum vaius nerui, & ficconiungturin cerebro pana
De neruis ptem capitum neruor(i, Par prieme, mum fünt nerui duo. & apparent
quafi oriantur vel exeantá cerebro. J propeex oppofito duarum carun- €ularum fimihum capitibusmamil larum,in quib" fitodoratus: & ipfi coniunguntur in oculis. Ecifti duo nerui füntconcaui:& qf elongátur. Accrebro,tuncconiuoguntnr.Etfo zamen vniufcuivfq;iftorum tangit foramen alterius: eo vtfpirit* aduc. nientesduabus pupillisoculorü affocientur, & vt fit duob? oculis fons. vnus: & vtquafi orirent! upillasoculor(iad hoc vt appodienf 3n ipfis.Etdiuiduntur,donecfontin tus1n cerebro. & demü exeüit,& ten
Jit vnnfquifayillor ad oculd ezi- k flentem in latere fai. demá coadunaturin humiditate vitrea, vt deferaturoculo fenfum vifus. Etparfe cundum vf, ac fi nat? fuiffet poít na tiuitat£ parisprimi, & ipfe tenditex. o verías parté dextram,& exità cra neo fapra foramen anterioris cella. leecundz. Et partertium mifcef cum pari quarto exiftente poftipfüm, & (epararur ab codem, Etdiuiditur in quatuor pares. Vna iftarü exitab introitu nerui nominan haod ideftendir m trem fübdiaph iate. Et fecun: exit cx foratmincofli €xiftentisin L fodat& rangitpartesquinti. Ettertiacxit ex foramine, d quo exit par fecund(.Et diuiditin partes tresfiue ramos. Ramus vnus cx ilistenditad locum exiftentem in extremi tare. Scd ; nominarum in Arabico mach, & poflea ad tépora,& füpercilia& risp palpebras.Et. fun dustran(it foramen exiítens caudam oculi: & ille etlocus nomi natusin Arabico barbachi,& iungi tur vfq; ad ventr£ nafi , Et terzi ramus defcenditin concauitate barbachi prope osfübrile. Ettandé ramificaturin ramosduos.Vnustédit M ad dentesXalter ad cutim tpis,& ad. extremitaté nafi, & fuperioris labij. Etquarta.fpars,exitá foramine exi ftentein mádibula fuperiori adlinjuam, & tranfmiritur in cutem ipasproprie ad dandum fibi fenfura. fuum,f. faporéfaum. Et refiduum. ipfiusdiuiditur in radicesdentium inferiorü,& gingiuas, & in labium. Ernatiuitasparisquarti eft poftna tiuitaié tertij paris, Et diuiditur in palatum ad dandü ei fenfum appro priatü übi,& cfLfapor, Er parquim tem
Liber Primus
À tum doplicator : &exitab ipfo par vnü Mdiuresad dandí eis auditi, & ipfum nafcircr à partc pofteriori errebri:& par nerui mandibulz exit. &foramine nomiparo orobo. &in ifto neruo € odoratus. E parisfextiexcremnitas vadit ad gulá, & ad lin.
uam.Etextremirasalia vaditad la cere exi(tenié verfus fpatulam & éirca ipfam Etciusextremitasdefcé ditin collum : & ramificantab ipfa in fuo itinereramiconiungentesfe 3liquibus lacertisepiglottidis. & qà deriuant pcélori diuiduntur adhyc ibidem.& tandé redeunt adhucex-
B tremitates fuz ad fuperiora, doncc iuagantlacertoepiglotidis. Et dioi dunturaliquz ipforü extremitates jn diaphragma propecor, & pulmo ncm,& meri,& partesexiftentescit ca iíta Et refiduum iftarü, & maior pars ipfarü vadit, doneccóprimant. diaphragma.Et coniunguntin orificio ftotnachi maior parsipfarum. Et refiduum coniungi? pelliculz be. patis,& fplcnis, & refiduitatibuéi teflinorü. & coniunguntur ipfi ibi aliqua pattesparis teruj.Et ipum,f. par orit à polteriori parte cerebri, & coniungit quinto. Demumdiui-
C ditabipfo: & exit á loco füture nominatz 10. Arabico aldaroallami .
Etpar epit indpità pofleriori irte cerebri à loco naüiuitatispucha, & diuidifio lacertü lingua epi
Beienis glomdis. Etvt fenfibiliter quafi vt
exeantícu naícantur paria ex nucha
i i uorG.Et vous. bowir dapi iorG.Et vo: par
ab(q; focio fibi oppofito. Er paria oto ipforum exicruntintuscx (pondilis colli .Et duodecim paria ex (pondilis nuchzad locum
fitionis dor(i1n directo ER paria quinq; ex ficadlsne:
8 minatisalchacam.& iftalntin in- D feriori patte dorfi Et pariatriacx
offe agen e tria ex offc*afle,(cili- "hafeeh
cetcaudz. Eralterü noo habensoppofitá exit ex medietate eztremita-
tisoffisnominau*aflem fcilicet cau "hafotb.
da... Et par primü exitez foraine. iunéturz prime iun&ararü colli:& efcendit víquequo diuidafin lacertoscapitis. Et fm par exitex foraminceziftentein iunctura prima & fecunda . Et tandem feparaf in duas. . & iungitur extremiras ipfius. 1n cute capitis, & eztremiras aliaia. lactus colli , & in lacertis fpatulz. Ettertium par ipfiusexit ex foraminceziftenteinteriun&turá fecun. dam & terti.Et dioiditur in partes duas.voa rendit ad lacertosexiftentesin dorfo: & alia vadit ver(uspartem anterioré. Et diuiditur in lacer tum pofit cx oppofito ipfius, & ia. exiftétem füpra m. Etquarti exitinter junQturftertiá & quartí. Exdiuiditurin partestres.vnàquax ii d diaphtagma:&alia ad ezwremitatem lacern exiftentem in ca pite & in ceruice : & extremitas alia. adextremitatem lacerti fpatulz. Et quintd oriturinter fp6dilum quattum & (eptimum. Et fextum oritur F inter fpondilum quintum "& fexi, Etfeptimd inter fpondilum fextü & feptimfi. Etoctauum inter fpondilum (eptimum & odauum. & ibi eft finis nodorum colli. Et nerui de fcendentesab iftis, o£sfuntdiuifi im. tes: quarum ipfarum partiüi vay vadit ad lacertos pe&toris & cetutcis Mis aliz vadunt ad lacertos dorfi & diaphragmatis:przter pari octaui, cuius aliquid non tenditad. siaphragma:& reliquz partes tédüe ad hafcech , & brachinm, & fpatulí, Sed
€ Sed parisfemi tenditad laceirum fpa pra aliaad hafcech.E: (eptimi pars vaditad lacer-
vum exift£téin hafcech. & alia pars diuidicin cutim refidui bafceh., Et aliquid octaui paristráfmittitur in «uum brachij.& exiremitasfüi tenditad lacertá brachij. Et par nond exitinter p6dylum octanum & no num:& lludelt principid fpondilo rum dori. Etdiudivna (uarG extremitaram in lacertá exiftenté: tusin coftisi & alla extremitas in eertü dorfi:& alia extremitasdefcen. ditad fpatulá, & extendit in ipfam. Hi Et pardecim( eritinterfpondilfl nonü & decimum.Et pars vnaipfi* vaditad cu&im bafcech , Etrefidui diuidit. & pars vna ipfius tendit vet. us faciem;& diuidit in lacertü exiflentem in coftis,& in lacertü inueátitum füpra peA?. &alia diuiditur án lacet dorfi & (patule.Et p hanc. wvi&eftexitus neruorum, &diuio port par vnum inter iunturas luas víq, ad complementi duodcimi paris, donec exeant ad par fom plens viginti pariaex corpore dili "qui funt decem rnsuem Et poftea exeunt paria ex alchatini ex 1 corpore totiusceruxcis. par vnü vfq, ad complement quinq; panum.& panesi rétendoptad anteriora, & diuidunf in lacerto exiffentefuventré: & aliquae diuiduntur in (o exiftéte apra lumbos, & mi fcenturin parübustribuseziftentibusfüpraipfam neroi defzendentes ET t à paribusduobuseziftentibos füb iftistribus defcendüt ipfis rami ii ad crus, donec lant ad extremitatem pedis. Etdem oritur paria tria ab offe. haggez,ex vnoquoq; foramine par
vnü.principium eorácftà fpondi- £. lovigefimoquinto. Etdemum ex euntparea tria ez offe caudz, oomi Eri » Arabico bafech . Et folus |j focio , generatioipíius prima efLiater osterci offa ; cb aros primü offis hazeth,Ccaudz ,quod eftoscaudz. Etpoftq (ecuadü iftá ordinem inter duos fpondilos pat. vnü ví3;ad finem trium parium, & folusonturex finc caudz,, & criam. ifla (ex paria:par primum mifcetur. cü vatibus venichtibus ad crura, & refiduum ipforá diuiditurin lacertosani,& veretri,& veficz,& vuluc, & pelliculas vétris& in partes venit tesaboffc vmbilicali,&à lacertis ve. niétib*,vel ori&tib* ab offe De Ligamentit, Co. d. T igamenteque. funt nomina Es lingua Arabica rebathath, eiuscorpuseft vel corum medium iter corpusoffis& corpus mufculi, & corum ortuscít intet extremitatesnocofiracum offinm, De Chords. Ce». 9. Hordz, quz nominantin Ara »bicobauthar,(unt mediz ioter ligamenta & neruos, Etearum ort* feu nanimitas € ex neruo veni£te ad lacertü, &à ligam&o ortoaboffe, M. De Carme. Cap. 10. C Aruistresfünt fpecies. Va e(t Caro mixtacü neruo & chorda.&illa nomina lacertusfiue mu feulus:& illa maior parscarnisrotiuscorporis.& hecero memoratus incapitulo membtorá officialium. Sectída fpecies elt (peciescarnispu rz. &in bac(anr multaligamenta: & bzc eft minor fpecies corporis. Tertia fp&scftcarnis glandulofz, & caropura eftilla,que eft in capite. membri, f. veretri:& illa quz: on ia o
Liber A loco occulto dorfi: & exilla eftcaro exifésinter dentes. Sed caro nominataglandulofa eftcaro teíliculox, &mammillarum .&cx illa cft eti án zadicclinguz.&ex illa € carocziftensin fübafcellis, & in duob? emü €orijsnominatis in Arabico orbi- 1m, & qux Époft aures & in collo. &ifiusfpccici elt caro, quzeltiniz iotellina & neruos. De Vilis. Co. 11. Ed de villis ero memoratus, cí eto rememoratns membra com. pofita cxift&ia intusin corpote : co quia ille eft locusconueniens reme B morationisipforum ibi. pe . Ca. 11. T humoresapparentesin co! bumano pin qeansocaaguis ra Rc m ujis saisis Cap. 13.
"T fimplicia membra funt cutis, I : gus capilli & hoceftma-
De Spiri Piimeduo fent Git apparensin corde,& fpiritus; parensin cerebro. fed. fpiteusinbenon apparet per viam fenfus. hacfünt verbadicta fupra fim- C pliciam juz fafficientia effe videnrurin hocloco. & qui volunt ampliusaddere,addanr. Et nunc rediboadloquendum fupra officiali membra: &incipiá à membro fimpliGoriomnium ipforum: &iftud lt lacertus ue muízulus.
aero ,aícendentibus lupra ipfum. Etjpfecftinduensofla/ligatus ligatürisnafcentibusab offibus.& i
eíl, qà neruuscóiungitur fuprema
Primus exuremitari ipficslacerd.tandem di D uiditur in partes: & mifcetur exiturz carnislacert*, &germinatin offe pofitofüblacerto hgaturá, &mifce turcum neruo & carne: & demi ex omnibusiftisezit corpus vnum no minat lacerta. Etqn partesnerui. veniantad extremitatem inferioré lacerti, tác adunatz fünt partesnerniad partesligamentorüfolü ab(j; alia ammixtione carnis: & tandem. exitabiftis corpusnominarü chorda.& hzc chorda tendir,doneciungarureztremitatiinferiori illius mé bri. Etomneslacerti fecundum intentionem Galeni exiflentesin cor E. pusfunt.19. Etdictum eft,q hec £orpora varráturin forma, in quan titate,& in compofitione.& qfi vir- 1usabíillisgerminaGchordz in forma compolitionis rpforá tandem variantur in quantitate: quoniá ali qui(ünt magui,& aliqui parui. mae(t ficutlacertus pofitusfupra €014:& parnuscil (icutlacerrus pofitusfüpraoculum. Ervariatioip" forum elt in forma , qp tales(üntex Jaccrtis, quorum caro ipforum non mi(cetur cum neruo.& variatio ipforumeft in chotdis orientibusab ipfis: quoniam ralesez ipfisfunt, » F t'orda oritur ex duobus lacertis. talesfünt,à quibus ambob? ab vnoquoq; eorum oriütur chordz duc, xelires.& hoceflfecundum q» conncniteis, Mincir i rum ex parte oppofitionisipforum (unt, 2 liqui rum oppofítio fua cít inj membri , &aliqui non. Etfi deberemusloqui in vnoquoq; lacerto lacertorui vetbaeflcat prolixa valde : nec cflent huic arti mulrum neceffaria, hoc eft ad medi cinandum per cibos & medicinas: CollAuer. | B^ fed
G fed chirurpids, id eftoperfiübuscd ferro magnum effetiuuamentum, Etdicoadbuc, poftterminationé iftarum rerum paruum lucrum cófequeremur. Et cgo natrabo de ner. wisquando ero locutusiuuamentá ipforum i libro Sanitatis.
De capitis. » 16.
fma caphiecarurals eft rotü FE habésaliquam planinem in viroq; laterezac fi imaginatus fueris formam ceream rotundam efle cópreffam in vtroq; latere. Habensin trinfecus concauitates coniungentesíe adinuicem:X norminantur cel
H lulxcerebri. & fantduz caiftentes in parte auteriori cerebri , & vna in. medio, & alia in pofteriori parte. Et propeconiunctionem iftacá cel lularum/féilicet partisvniuscum al tera, funtcorpora formata formis talibus vt fint cóuenientesin aliquo tempore ad claudendum, vel ad ape. riendum. Et infüntcerebroduz ad ditionesgerminatz à duabus cellulisanterioribus fimiibusduobusca piubus mammillarum , derinantes vq; ad os nominatum colatorium. &iftud eftos perforatum foramini bus mulus: fed non perviam ted, fed obliquam. & locusiftiusin craneo eítlocuscui coniungiturextre mitasnaf. Etex paoniculisduobus. cerebri, vousez i(lis & fortis& grof* fus, & alius eft fübrilis.Subiilisconiun&us eft cerebro, & nominat? eft. capitisfecundina vel fecunda. & affimilatfecundinz, co qpin ipfo füpt nerui & venz,ex quibns nutritur ce rebrum . & ipfe cótinuatur cerebro inaliquibus focis Er pániculusgroffüsconiungitur craneo: & etiam ce. rebro coniungitur in aliquibuslo-
€is. Ethic panniculus fortis pforatus
eziftit foraminibus multis ia locis duobus. Vnuslocuseft in latereforamipis extremitatis nafi,& nomi natuseft colatorium,&alter eft. [coseritensin palato. &iftud nsi
quz eftex arterrjs afcendentibuscapur.Sed nach fpondplaiplam cooperiunt, ficut oscranei cooperit ce sica Àc ipfacitcundatar a duab* pelliculisexeuntibusà duobus pannicaliscerebri, &ez ipfa oritur netuus,qui ei coaiungitur. Defermaocslerum. — Cap. L Formen HH£il-
fo exiftentein cerebro, & norainat tunica fortis, & in Arabico nomina taeft aluocha al(alba, Et poft ip- Sccanda, fam verfüspartem exteriorem eftal tera tunica panno(a . & ciusorrusé expanniculo fabrili exiftente 1n co-
.& nominatur fecunda, vel fe eundina, & arabice almiffema. Et Tenis. poltiftam eft tunica retina. & ortus. €iuscft ex anima mufculi exeuntis M &crebro, & eftconcanus. Etpoft Primis» iftam in medio iftius pauniculi eft corpus vnum molle & humidum, nominatü humor vitreas,&in Ara bicoalzegia. Eti medioiftioscor- [een corpus vnum fphzricü ha.
isaliquá latitudine ine prandini in claritate &albedine.& hzc bumiditas nomitiaf grandino(a:& cft corpusprofundatum in humidi tatc vitrea vfq ad medictatem. Et Quan, poítaliam humiditat£ exiftent verfus partem exteriorem, acris ab.
voa milis; eem. nrbumor.
Popili. $9» — nicapupilinz, Et poft iftam eft co
Liber unguis il aranes. & illud eft in
Tino dantass&cterfion: &no-
neus, Etaícendit
fupra ifla humiditaté verfus partemezteriorem corpas vai fübci
sÍpérum, nominstá in Arabico ma
&iuaru, ver(usalbogin£ ex parteez-
seriori. & color eius variatur in cor.
poribus:eo qp alicubi € valde nigrfi,
& alicui minus, &ahcui eft coloris
» calecdonij. Etin medio verfüsgran
dinolam cft foramen vnum , quod
iq; dilatatur, & qfq; conílringi,
I vna poft aid, cundum ion
gericbumidiarigrádinofz, qieft
babenslocem: qfh conftningitor in
lace, & dilatatur in parua,
Etiftud foramen nominztar oculi
illa.& hzctunica nominatur cu.
Ira vna Co! vniusgroffi, iof füis fimilecelo, fatum ad modum cornu albi, & nominata eft runica cornea, & color eiuseziftit ad mo- € dam eiustunicz, qu; exiftit füb ea.
Seq — Ers(cidit (upra iftud, corpusvnt
*valdesibum nominarü soniandi- 92: non cooperit. imm grelinisocoli :&iftnd wominarar &lbedo oculi. Etciusortuseft ex pel licula, quz € verfus osexterioriscra nei.&ortuscornez cft ex tunica for tj. & ortus voz eft ex fecundina, & etusarancz eft ex retina,
De ferma » 18. Orma. "m dxvt dividen tes fcin partesduas, Vnacarum
gatur ad extremisatem oris : &
Primus alia aícendit defüper , donec iu: D turoffi fimili volirod quod. cun pofitum eft ver(us duas adeptiones. anterioris partis cerebri fimili ca- Drrudanmrer a plócaraf furcr vna fà , ortaez pellicula oris, isl b Asris, Ca. 19. v a auriseftin offe petrofo : & ideo nominatur irlinguaara bict agari. Etinipfo funt viz'obliquz muluz.& rendác raliter per vi& tortám , doncc tangantur mufculo quinto orto à cerebro, à quo oritur.
llicula excenfa füpra ospetrofum, Eioras il nolim exits E exterius, eft auricula nominatum, &iftudeft em Deforma Lingua. ^ 10. Ingua cfttaro mollis& albainvoluta venis mekis & paruisin quibus eft fanguis. Et fant venz ia. ipfa & arteriz,& mufculi imquandi tate maiori vltra fuz rudis ni videtur conuenire, &| rirur pellicula: Et fub ifta. exiftuntorificia ingentia víque ad carnem flandulofam ipfiusquzeft pofita (ub radice ipfius.
Deextremitate Oris, Cap. 11. Xitremitas oris tendit vfque ad P E vias. V naex parteantetio- A & Eila nom imam cann pelmonis. Pt fitael ipfam ex parte. eui defupi fibodya colis &hecnominatur meri.& per iftam tranfit cibus & potus. Sed per viam. cannz pulmonis tranfeunt fpiritus, &intrant,&crzcunt per viam anhelitus Ecpofitum eft (upra vi&iftam €oopertorium vnum ad coopcrien. dumipfam m hora deglutiendi, vt. aliquid non poffit fübintrare de eo, qd degluti-quia (i aligd fübintrar, Ba ajuco-
G iacSünenti ir tuffis. Erií przpaiatum eftin hocloco iuflrumentum vnum,inquo eft vor, verfusorificid cánz pulmonis. & iftud iofltrumenrum eft membrum nominatum cpiglottum, & in arabico basgera &ipfam eftcompofitum exsibuschartilaginibus compofitionepulcra conuenienti efie vocis.
ideo vc fit edificata & fabricata ex AMtis tribuscharulaginibus zampogna vna, vcl fíftula imilis-zampogoz fiftulz,& flaiboli. Etin conca Uirare iftius zam eftcorpus fife Jinguz fiftulz : & in iftis locis
H sürlacerta multa, vel fecreta multa.
Deunatona totius Vengris,
Cs. aii Ciasqpconcauiras totius ventris exiftenns fub offe trachez vfq;
ados lumbi diuifa a induas maias partes. V na eft füperiuscoo; Ecos pulmonem &cor, fecunda eft inferius cooperi£s ftomachum, Kinteftina, & hepar, & fplen, & fel, &renes& vuluam, & veficam, Et di vGidunturiflz duz concauitates mé bro vno nominato diapbragma, & iftud diaphragma cipit à capite Gorisrendensper diametrum ipi I niusad vnumquodq; duorum late- 1um donec deriuetur.12. fpondyli suchz.& iftudeft dinidens inter fu periora & inferiora. Demü concaui tas fuperior diuiditur 1 partesduas, &illz partes diuidütur vno medio, quod tranfit pet medium illarum rium, doneciungatur fpondylius nnchz. Et hzc concauitasfüperior tota nominat pcctus, & terminusipfius [tà fuperiori parte duorum trachez ví; ad diaphragma, quod diuidit füperioraab inferiori- Dbus.& hzcell forma pectoris,
De natomia Pulsenicrcamedwe, Kk.
13. Anna pulmonis incipitabextremitate oris ficut diximus.&
qf feendic fübtracheadraidimur
in dnasparres.& quzlibet parsipfaxs. diuidiror in plurib* partibus:& eipcaipfas zdificata. & fabricata eft ca ro pulmonis, & iterum cdificataeft. ex omnibusiftiscannisdiuifis.& ve nis exiflentibus füb ipfis caro pulmonis.& caro edificata & fabricara. exrcaipfaseft corpuspulmonis.medietas vero pulmonis eft in concaui tate dextra, & medietasalia in cca nitatefiiflra, Etcanna ipfius pu] E. monis przparata eit & copofitaex chartilaginibusia forma annulox: fed nonfüntannuli completi, cog inguátitate parustertiz annulorá ipforü extremitaribusfuiscoiungit pellicula vna rendens pet viá redis & coninngunfifti annuli fimul vil lis &ligaturis mulris. Sed ifti annuli roprie füntduri & chardlaginofi, gibbofitamesiftorüannulox (ant verfus parté exteriorem corporis, & ffuntpalpitar manibus pellica. lacóiungens annulos p viá redam,
Sed locusrc&us ipforii conun&tus.
eft meri. Ethocefl,ac fi imaginatus M.
fuerisin cordetuo fiftulá vná vnius.
canna. &tertia parsincifà fitin lon.
gitudiné, & pattes duz integra remaneant,& parstertia incifain longitudinéconinnda fitglutine cum.
Part 4
Charta vnacü ambabus extremitae
tibuslinea recta fiue perpédiculari.
&tandé intelligescanná pulmonis
per vi&conuenientem & redam.
Deanatomia Cords cv ferma tius.
TS Oma coriiseft rotundaad mo Fas pincz, quzin Arabico ne mipatus
*a1mnc &*non intusex
À miosturfemiars ed eft tranfoer(a, €o0 qp acuitascordiscziftit verfusinfriora corporis, & radix verfusfü- Iorpene corporis. Etbabet pel
: vná. m circubdantem. Ipfamded nOconiüngitur tota vetradicem . Et poirüeftin medio TrQoris ed caputeiusfacuiasten
lit mayisad part finiftram. Etarteria maa oritutex ifla. f. finiftra . & ideo apparet pullusma- 3or in ifta parte.& pt hocitnainátur aliqui, cot fit poficutn in
t habetcor concauita-
tesdoas mi vbátn ex parte dex.
B exaaliam ex parte finiftra, Et verfus zadicem fo& E den fmiüacur ilagini:&ii| indamen- Seir qu dam dextra ad finiftrá fant viz. Etin c6- «auitate dextra funt orificia duo, Vnumipforüeft orifiGutn vene có iun&z hepati quzotitur ab hepate fccundum Gal. & dcode(ecüdum Arift, Etfapra iftud orificium fant pelliculz tres apcrientesfe, feu dilatantes inoraintroitus fanguinisin pam, & demum clauditur claufio tie conucnienri. Etorificium (écun dumeftorificium renzcóniubgés
€ &exiftachauitae in pulmonem, Aet rca vas qur nonpalür,en
& tunicz ipfius funt gtofízad fimi- [eris ance 1i Imdorificium licul ttes (c extra,
Tintasez aduerío pellicolard altetiusorificij. Etin cbcauitate par tisiniftrz fant duo orificia, vnum. iftorificiom anerizm za pelliculaseres iÉtesfe intrin. fecus vcrías jattcm extenorem. & fm cftorificium atteriz cóiungentisfe in polmone.& fupra iftud orifi €iücft pellicula vna , apetiensíe in-
Primus "n tus&cxtra, Et habet eor additiones D duas (imilesaurib*,vnaex dex traeriftit,& alteraT finiftra. Et pulmoeft volatizans füpracor , &cor habet texturas multas variantes fe inoppotitione.
De ferma. Stomachi e» Meri.
Ce. 23$.
Am dixim"ginextremitateoris Tencvied :vnaeít viaanimz, fclicetaerisad polmonem:& fecun daclt viacibi & potus p meri.&hoc vocatur tneri , Et iftud compotitá peur Veil ipei UH
&eftcarhofa,& testuraipfius. tenditinlarirudinem.. slack b
trinfecus ,& eft *neruofa & textura ^ aL ma-
ipfiustehditin longitudinem, &ali qui ipfius tendit per diatnetram, ipfam pofitum eft in foderiort parte fupra (pondyliacolli,& ipfant elongatut,& defcendit inferius doectraníeat. diaphragma , &ligard eft (pondylib* & villisipfum ligantibus. Etquando tranfit diaphragma dilatat, & fitex ipfo ftomachus, & tenditaliquanrulum verfas pareé finiftrá. &ideo dicitur q caput fto« machi quiefcit in parte finiftra, & fundum in parte dexcta imaginaet goin corde tuo cucurbitam vnam rotundam habztem collum longd, &cum ipfaiungatur collum aliud, &fic intelliges formá ftomachi && meri, nifi qp itomachuseziflicà late. reverfusdeotfum aliquátalum lon mi vnü ex duobus capitibusipiut (tomachi füperius € meri,& inferiuseft principium intefhnorü,& nominatportanarifi, & in Arabico albeb. Etipfe C ftomachuseft ligat* fpondylibus,& ét cum aliquibusine teftinox fortibusligaturisfüftinen« tibusipíum.Etcorpus ftarnachi c D ij: ^poftG
pofitum eft ex tribustunicis, textu- 1a vniustenditin longitudinem, & alia vadit per diametrd, & illaeftin.
$51mm uinfecus-&eft illa tunica jideft" ner.
noía,& exterior eít carno(a, & textura ipfius tendit in latitudinem. Ix, . 16. I Niteneolopolia fade duabustunias.& textutá ten dentem in Jarirudin£ (olum, & fup tunicá interiorem adeft vifcofitas, mominatalin Arabico lafuca. inucflitaer ipfa inui£catione,fiue vifcofitate natura. Et ofainteftina (unt fex:tria minuta, & fantfüperiora, FH &tria groffa &(oatfferiora Et pri- Gpium minutorácítinteftiná con iun&t fundo (lomacbi,nominatü duoden&. Etpoftipfum eftinteftifium nomipat(i ien . & ifta duo. funtercctain longitudine corporis, &orificia iftorá conunguatur in hepate plusalijsinteftinis. Et poft. deiun eft inteftioum nominarum. ile:& ipfum reuoluitur reuolu tionibuspluribus, & laritudo iftorü trium inteflinorü cítad modá vel sdqu&icaté latitudinis rij. Etpoftiftacft inteftinü nominatü otbü. &iftud inteftinum eft latum. 3 non habens tranfitüneciter,fed (Te.
pan niftram.Etpoftiftadeftin-
teflinum re&á. & iltud inteftinum 1e&ü babet concauitatem amplam, inquacoadunantur feces, (icut vrinain veficacoadunatur.& fuper ori ficium iltiuseft lacertas vrina.
Deforma Hepatis. .:okK Epar pole eft o fuere dex Hisbedaram füperiorum ex cofüisaperioribus. Etformaipfius eft formalunz. &cít habens conca uitatem in parte lateris (tomachi,& addiramEta, & aliquibusinfünt. tuor,&aliquibus quinq; . & ipfum eft. iens fopra latus dexerum flomachum » Etgibbofitasipfi* cft. verfusdiaphragma.& eft ligatum. ü tis. ibusit pellicu Eines po (am , Etoriturà eGcauitatcipiius hepatiscanale vn nominat ianua is. S forma ipfiuseft forma venz , nifi quiacft L. non habensíanguinem. Sillud canaleeítdiuifüm in partes:& ille par tesfünt maltz in quantitate mula.& veniütex ipfisfcilicet partibus partes multz ad fandwim ftomachi, &adinteftinum nominati duodenum . & multz etiam partes adinteftinum veniunticiunnm, & demum ad refiduum aliorum iateflinorum,donectungantur inteftino teo. Eriftud canale, quodé a. pora is, diuiditurenáin partibus interioribus ipfius hcpausad partes minutas, (cilicecad venascae [llresGmilescapilis Erà pee gil M fitatis hepatis apparet vena mét« gna, àquaomnesvenz :ociuscor»
: porisezcuntficutdirimusin anato
mia venarum . & radix ipfius vens diuiditurab hepatead partesmina tas fimilescapillis, & obuiafin partesdiuifasà canalinominato porta, Etnutrimentum chymofüm intrat. in hepateper fuam ianuam.&in il^ lisvenis decoquitur , donec redeat. ad fangüinem , &demum erit pec illam venam exiftentem. in fua gibbofitare. D e
Liber Primus DemammiMyeh zu D Ce. p. . Yrach, od etiá in Arabico.
AÀ tema spl.
Ps - €. i a: isi Etpofi- Eoteeti ipt itisconiungcotibuspelli
iftentibos(upra ipfam. & cft con Sinuatus flomacho ex vna parie , zx alia parte coítis pofterioribus. Ktoriuntur ab ipo conducta duo:.
oom eripfa comungítur oriftomachi & aliud coniungitur in hepa. tc veríuscoocauitatem. De forma Bellis. Cp. 25. poft eftin bepate , & habet. Toass voaconfengiurín c5 exurarc hepatis, & alia ramificatur, ÀJ &con:ungiturinferioribosinteftinis /&in faudo flomachi. De forma , cy asatonua. Benam,
Ce. 39.
Vo zencs pofiti fantin latere. Ds laterum fpondilorum mmüche prope bepar,& ren dexter eft.
indocti Mo reoefiniflro. Et vnütjuodq; babetcolla duo. vnum ipfo rum coniungitin vena magna aícé dente à gibbolitate bepaus, &aliud. deíctditioferius, doncc coniungat in veficaconiup&iooe mirabili . & ifiz duz viz, (cilicetifta duo colla,
nominantur in Arabico alalbio.
€ pfomsVice./— Cep. 1. cus veficz eftinter an & vm. bilicum,aui locuseft nominatusin Arabico ana. f Etcópofitacft perd x duabustunicis: & in orificio fui girowa. eft tacertus vnus Et vrina veuità re. wis, Dibusad ipfam pervias nominatas 1dti1y.ter alhalbin. & ifte doc vie tendát per Scr p^ diametrü,S vaduntét per longum, Exige, doncc üáfeanrinfía in veficl. ori iMac tur ab ipfiscorp' vnd file pelliculz, 1$. &roj. quar apenit veficá ,& dlauditcam ex €&—— partercrü.& iftudcit (ine dubio, Bligd nó rcácat de vrinaad renes,
nominat Mirach , habet fub exiftente in. Tfno fub ux tíc pelliculá vn&,& eft plana.& po ifti eft coo; ri, & poftfunt inteflina. Etiuuamentá iftius pellicu. Ixeftadobui&dum, ne inteflina fimul commifcean( ficut fit in zgritudine in Arabico nolata fachot, Etiuuamentáü. rij eft ad ca lefaciendum inteftina.& de iftiscro locutuslargiusin libro Sanitatis. Deenatmia Vererri, cy Tefüeuewm. Cap. 33.
Ritur ez offe vmbilicali corp* neon »muftulofümam- Dn multarü concauitatum . &
unt (ubipfo atteriz multe & lat, vitra id,quod c5ucniret fuz magni tudini . & iftud corp* elt veretrum. Etonuntà pellicula viz duz nomi uis Aral ate eli ramifica( & genctatur ex ipfis pellicula, C buría Eiticalorom ,& inen tefticuli;/& veuiüta laterc interiori er parte venatü inferior(i rami habentesínuolutióes &ligaméta mul 12,& circundantur carocglandulofa alba, Ethabenttefticuli viasduas F. venientesab ipfisad veretrum. De«naiomia Mammillarum, Cep. 34. Ammillacít compofita cx atterijs, venis, & mufculis:& eft caroe glandulofa alba. & iftg arteriz & venz diuifx (üntin mam mllisi partes multas minutas& reuoluuntur,& torquentur reuolutie: nibus,& tortionibus multis. Deanatomia Value, — Cap. 35,
Vlna pofita eft inter veficá & Vielen re&um:tedeít (uperl veficà ex ptefupiori, &cligata
B üuj'oeft
6 Rligeriristeibosdripf fuat mu. fculo£z, vi de facili poffintextédi, & dilatar& coadunari,& conftringi. Et habetcamerasduasiungentesin vnoorificio &quzlibetiltarü camcrarü habetlocacócana,&nominata funtin Arabicoaluech . &ifta. fant orificia venarü , vnde (anguis menftraus trífitin vulu& Et poftil las. duascameras funtaddiniones, quz tefticuli duo mulieris dicunt, &íunt minores tefticulis virorum. Et M, quod füperater vulua, durat vía; adorifidü iplius, quod nominatüeftin Arabico fereg habetad-
H ditamenta prohibent ipfum à fri-
te. Etorificiü vuluz virginiseft ctifpü, & ex crifpitudineillaoriunt venz minutz habentes pelliculam vn& cótextam duabustesturis: vna. tenditin longitudine, illa cft minor ,&altera vaditin latitudinem.
titio €ex definitionibur pfe notis, £ Ei |uia membrorum, fm qte ftificarur (enfas fancduz fpés,confilis &cofficialisdebemusintelli 10 vnaqoaq; fpecieipforü qui. Doct ponere. accro po debemusenarrare que eft actio &pafflo, quz apptopriat vuicuiq; membro. & qi nos faciemus tunccognofcemusquid & (anitasve tacognitione. Et inicipimus loqui fupéorpusconfimilium partiá. Et. dicimus g viain. itione rei, ct |ua operatur membrum confimile (uas operationes,& patif fuas paffio nes ell via per qu nospoflum" cer f tificariin radicibus iftius ficudes dj nos reperimus haec verl HN io Naturali philofophia qp ola corpora fimiliü parti inquantum funt fimiliá partium,font com. pofitaex quatuor elementis, fcilicet.
Etquantitas hurusanatomiz mem brorum füfficiat hic. & fialiqui voluntplus adderc;addant. AVERROIS COLLIGET
exigneaere,terra.& aqua. Et eft de- 1.-deGáis. clarat( inlibro Generationis&Cor 9-49 ruüptionis,g via generationisnó eft
nit ex parte temperátiz cómixtioo nis,&complexionis. EtinQuarta c...
Meteororum eft declarat, qp com- goo, & c.
LIBER SECYNDVYS
SYMMA LIBRI. De Sanitate. De Sanitate , e» de Complexione , Compofiene membre iai efl. Cap
Anitaseft bona difpo fitio in membriscor- RNV porishumani,cá qua A995 | ipfa m operatur oj
rationé ,quam habet
GS am hberpas Lid
plexio &commixtio nó fini er €3o5t4. io
modum deco&ionis ,qua.
non fitnifi pcalorem.& q díia que M reperitin ifliscorporibusconfimili busnóeuenit nifi fm dfiam,& men. füram feu temperantiá calidi, frioidy humidi, & (icci, & fm inuenit ineisalia forma temperantiz.& eft determinatum ibi, formeeorum. non unt aliud qj formz temperantizcomplezionalis, & q accidentia, quz funt propriain vnaquaq; fpe- €ie ipforum,non funt ftantia per fe, (ed íunt fequentia formas complexionales. Ethzceft narratio, d erat multum neceffaria anticipate rr
0ws Me rioncs
Membr. dizimi
coaátc. Lois
Liber Secundus
À fant verbá quz fantdeclarara TN, turali philofophia per demonflra-
proprias& ordinatas. Etqf Media ftudent tra&are de ifs rebusin huiufmodi atte ,corá verba nonfunt fuper ifta necpropria, nec. ordinata,co qp ftudét attribuere res vniverfales entibus particularibus. &ideocorum dicta nó fant jppria, & non (nt fuper viam,quam iaten. dentprobare.& tunc cadunt in re, qum ereduntadduore per demó-
ionem. Ft ifla resaccidit Galemoinlibro dc Complezione, C do
» rina cius inillolibro non incedit fm do&rinam , quam fecitinlibro de Elemeciis per viam demonftratinam. &ifta verbacrunt multü leuia apud illum,qui fludueritin Logicactiam paruo tépore. Etmodo volumus reocrü ad ordinem verbo sum nofirorü.& dicimus q ifle res, qf eruntfecundum modü qué dixi musiüceritintelledum,g res, qu& merbrá confimileagit jonéfaam, aut paffioné fuam paritur, non cftalia resq for-
ae. cumcaa
gfom3 macomplexionalis , quz proucnit
à menfura commixtionisquatuor elementorvm. Etqfn resmifabiles non inveniuntur in mixto nifi duo bnsmodis Vnusell,vc méfurz fint aequales: ifla mixtio vocatur mix no zqualis, comparando ipfam extremitatibus,eo q eft in medio eax non dedinans.Secunduseft, vc non fintin zqvalibus menfuris. &ifta €tinzqualitas eft multis modis. & fmiílam inzqualitatem funt diuer fificatz,& inzquales fa&e com ziones fpedierum. Scd dabimuspro exemplo huius, qp ficut complexio equieft diuerfa à complexione hosninisideo quia menfurz clemcn«
13 torum fant mixteio eo fap leicu- D dinem di commixtionismé fürarum carin bomine. Etidco, Qrillaforma complexionalis, ( cft propria in vnaquaq; fpccic,inuenif 1n ip(a cadem fpecie iu zqualitate & diem tia media inter mult & parum, & etiá habetlatitudiné, quz reapit plus & minus intra extremitates,quz téperantia & zqualites non exitdecis, nifi q corrum. itur forma fpecifica carum , necef- Eotex hoc. qp vna & cadem cóplexio fpecialis fit zqualis & exiens ab qualitate . Etiltod quarum iliseft cópofitio adinuicem, (-a&iuarum als fiuarf, ci. qunm vnanon contradicitalteri, .calida & humida, frigida. & ficca, autcalida & ficca, frigida & humida.crgo complexiones confimili pem fant de ncceflitate noucm, jualis calida;frigida,ficca, & hu. mida,autcalida & bumida;aut calida & ficca, aut frigida & hüida, aut frigida & ficca. iftz nouem in corpore hominisin Cal. fincimilanti fini extremitatiscfntoram ip menfura qualitat(i, iftud non pofletefie,i non effet poffibile inuenire corpus.confimilium partiam, in quo menfüre elementor effentzquales penitusin quantitate. & viz Ípeculationismultá necef-
- T "m fariz funt hic. Tamen apparet,q cft Id&4.
1mpoffibile effe hoc in quantitate
partium corum.f.in grauitate & le- & 15,& t. üitate.ideo dominansfuper corpo« Cos 7.& ple- rapartium cófimilium eft aqua & deGener.
terra idco habentcoagulationem 4$ & firmitudinem.& qualitates, que fciuntipfa firmari & compleri,süt. ilz qua faciunt coQiionem & dige ftionem.
eftautin vna Vide Cal quatuor qualitarum,autin duabus, 99Ple-
fiinueniuntur Contaa.
€ fionem. &ideóeft sppropriarum. *s1slk. * generabile dominationi partisa- Ln calidz, & paticntis bumi- ;cum quibusfit mixtio & coctio. Ettotum hoc eft dedaratum in 4. Metcororum, & ab llis reguliseft probatum,q cóplezionesnon funt hifi quinque fold: vna fciliceczqua. fed 7. i, li & quatuorinzquales.& qp cftim. C5. bile do corpora iuenire;qi doccnce- fintcommuniain caliditate, quó dx9* vnum (it icciusalio, ficutopinatur gp 6? puero & iuuene. &iam dedar.
lius. Etfciasin fumma qp menfürz
duarum qualitarum actiuarum fu-
muntur à menfuris duarum quali-
tatum pafliuarum,co q formz pro
priz habent materias propriasíub
€is.Etnos videmus, 6i nosexiremus
abintentionepablica multitudinis.
Medicorum,eíf:t difficile intellige
ze. &ideo nos loquimur dehocni-
mis. Etadhucerror, qui accideret
ex hocjinbacartecft multum par-
uus. & ideo non facimus hic nou&
preceptum. Etctiam etror,quem
] diximusde temperata complexio-
ne;eít paruus. Et idco dicim", quód
1, compie Cft Yerum verbfGalenideco,quod
or Pk dixitdecutevo'z manus. & magis
2.12.7.€. in ifta pala vel palmaapud Arabes,
3 &.t.. &onat pro extrema parte palmae
dheoncz- ver(us digitos palma. & plusin ifta, €. Kw * derer ar
ded gu quzcftfüper partem, quz vocuur
nj.& pria formiculata. Érquando erittortum.
P2. do&. boc,quod narrauimus, tunc ret.cfi
35 quaoperantur partes coimile as
actionesaur patiuntur fuas paffio-
nes, eítde abecfitae ier mnn
nouem complexionü,fiue nt par-
tesconfimilesalijsfiue non. Etideo
neceflarium eftícire naturalem có-.
plexionem de iftisnouem comple-
Méj«. 4.
usiftudin alio loco me. eft,q:
ziónibarceinilibel membroré,g it K. lacomplexio cft temperata,comparando ipfam a&ioni mébriaut paffioni eius. Et iftatéperantia eftilla, uz e(t dicta tem| i alis
[ys ipi cftilla cóplerio, qu& eportetconferuari in bacarte , aut. reflaurari. Etquando ftabumusfa
complexion£ cuiuslibet mem-
tum confmiliá , tunc ftabimus füpercomplexionem membrorum compofitorum ez ipfis, & quando quc plus:ideo q» complezio,quzd& juz appropriatur membro of ciali inqu&tum eftofficiale, &quadam cít appropriata ei inquantum E. eftconmilium parti,non cz parfexadeeltofiiciale Erquando nos
imusez| faper com, xionem cuuslitst membri e. rum officialid, tunc poterimus (Iarefüper complexioné téperatá ks propriatam toti corpori:idco q» plexionem nosnon appropriamus, hifi hoc, ceftinuentamembris officialibus, ez quibus eft compofitüm,&ex membris officialibus, & ex parte con(imilium. Eteft nccc(- Cócra Me fe vt (ciasin primisqp cx mébris vel dicos.vid córporibusquadam funt compofi- 1 PaiPbtaex elementis prima compoí:tio- Su a^ ne,& quzdáfunt compofita mediá- 7,.. nu. te prima compofirone. & membra inores nó confimilia , quz fant partes ajalis , (i mébro funr huiufmodi fpeciei: idea quia non gencrátur nifi ex (anguine(o- Vimodo,& Gnguisgeneraturex cibis & poribus. Eck. qfperma ná eft ex rebusquac (unt pars membri, aut (implez,autaliquod aliud mem. brorü,(icut declaratum eftin Natu. rali pbilofophia.& ego faciá longio réfermonem intra&atu de iuuamé to membrorü. Necetiá mesptho-
Liber Secundus
A liacholera,& legmafant elemen peer milid per viam,
Part 5
ii fecondü quam eftGnguis. Idco TES, quz. r plus qex vna fe,non itur,nifi quando mi- Era Ub ceradimai a, &faciit *num corpus ficuteft quinzibin ,
fitex commixtione melliscá
Wxto & aquaquorá quodlibet ftabarperfein in vulus nou in. weniuntur melancholia nec cholerainactuqus mifceanur cum fan.
ad hoc vtfint mé per i isa omdanchclta fut
incorpore homipisez ccrtis iuvaas.
membra,nifi quando fitfanguis, Ez. pl duz i d
cbolerz non (ant materiz m&brinec »pinqua,nec remotz, ideo quia ef offbile ipfas conuerti infanguincm.fed ipt funtio eo in
potenria:quia quando corrüpitur, pi
&áéo «5. nultotiesconuertitur ad eas. Etn &x Medi. fccitepserrare in hoc, nifi locuscóww. fcquentis:ideo qp viderunt, qp efbta non inucniuntor in pofito exeis
nifiin i2, cm dixerunthoc'.
C Sed & non conuertitur, q res, quz inucnirur in alia rein potentia, fit.
cius clementá:fed fanguis eft mare riatrapfibilis, vel mutabilis ad ali
TÉ pet accidens, non ficut eft mate-
ria cibosillorum peracadens.(ed i
€ut vita eft marcria mortis. Etidco
non dicirur fcx &(puma (it ele-
menti vini : (ed dicitur qp vinü e(t completá eziftentzb' (epararis iftis abco:ideo quia funteius fuperfluitatesfeparatz: ab co , quando digeri
tür.ita funt vera daz cholcrz n
Eine roquod quodlibet genera-
jc habetaliquam fopetfluitateni ,
quz feparatarah ip(o terapore df- S
is. Decemplexionibus membrorum Con- T poftqeá eft declaraiá iftad, E&enor adordintnoftrum ad cnarrandá complezionem quorombber i menbrord confimiliü, & abi * itioncng tor adionura A paflosum. Etdimarg ofa patent ex fuo cfle , qp frigiditas & ficcitas dominarur (a ea: & fimiliter chartilagines, & pili& chordz,&ligamenta, & ncrm,& venz,& panniculi : eo calor. ta coxit,& frigiditas congelauir: & B. idco mollificateacalor , aut diffoluit Etiffaquahtaseftin vno cor usq inalio. Et videtur q fccior ompiburá pilus t ponim o EA poftillod chartilago, & poftligame dei A tum,& poftillud. ni lus pot i Fabien 1 0 S BE E alfanles,& poft illas neru*, vel mu. iculus. Sed (uperfuitas frigiditatis eorumeltifta, qpiluseft tigidior omnibus, & poftillum offa , & poft illacharilagoyk poft illam ligamé tum& poftillud panniculus&poft illum lacertus, & poft illum vena pulíadlcs& non. qalacies * Etifta , membrafri, ficca non appropriantarfrigiditati nifi propter hoe. «p frigiditasctillaqua completea, & dominatur in cis: non qp ipía fint. privatacalore/ficutipía funt "pe riata ficcitati,idco q ficciras clt i Luz compleza, & dominatur ia eisnon q fintpriuata humiditate, quia mixtio & digeflio flant fuper Bumiditaté,&calot qui eftn ims in fpecie fpecierü accidézis.Sed wnébra, fuper qux dominatu: color & humor,lunt cato anguis& rine ^
8 Sed alidiasomnibuseft fpiritcs&. poftillum eft fanguis, & poft illum €ato.Et per iftam candem viam in «edunt humiditates:ideo q (fpiritus
degenere aeris, &acreft humidioraqua,ficut declaratá eft in Naturali philofonhia. Sedinter mem bra frigida & humida in primiseft prt poftillum eft pngnedo,& illam cerebram,f fubítitia me lullaris, & humiditatesincedunt fecundá hanc viam. Et hiceft pelag?, inquoaliquismultum haberetnauigare,fi tépusadeffcc. & in alijsnoftrislibrisiam locuti fum" prolixe.
i Sedmultum recordare, & caue ne. obhuifcarisquod di&um eft (pra, ío dencecfílarecft, qp int gradus virtütum adliuarü fuper vná & eádem complexionem fm comparationem graduum virturá paffiuarü &non intendspoft confilitiignosatum in hoc.& conuenienseftl Mc
dico recipere cóplexionemiftorum. laturali.
snembrorum à
uam dizimusdc complexione có- 1 ilium Fcdicim? qpcor, poftquá eftcompofitum ex panniculis &lijamentis & neruis eft de neceffitasecalidum propter multum fpiritá exillentem in eo,& propter anguinem criftentem in eo, &etiam pro partem caruofam quam habct, pris incorpore ad fimilitudinem vaiusclibaniignisin domo. Sedft eft (iccum,ficut dicunt Medici, aut. temperatum , aut declinans ad humiditatem,boceftfpeculandü. Sed mihi videtur eft declinansad hu miditatemn propter fpiritum cxifté-
tem ineo. Sedillud , quod videtur E ex hepatecz fua cflentia,eft qj fit ca. lidum & humidá:propterea qa ma jorparsfuarum patrium eft crnofa fanguinea,& ctiam ad ipfum trá" micütur moltz ateriz. Et bicmol ta funt inquirenda . & quia Medico non pertinentjideo dimittamus, Ft cerebrum eft frigidum : ideo ims ior parsfuarum parti eft fübítátia. medullaris,& neruo(a, & fifishuic. Etnatura medullz,quz eft it ipfo, eft diuerfa à natura medullz, quz & inoffibusquiatu vides, q nóeftini €o parspIguofaaut vn&tuofa. &qf Soguimradigoem » ingroffatdr & L. deficcatur:ideo qp pars aquofa, quat eft in co,refoluitur propter calor£, & remanet pars terteftris. Etquemadmodum diximus dece rebro,eodem modo diximus dend cha. Sed fplen,& tenes ipfa écfunt demembriscalidis & humidis: qu& uis renesfintin hocfubfpleneTgra du jppter groffitiem (anguinis qui. ftatin fylene, ficut fplen efti boc gradu fatisinferior hepate. De Complexione temperata, co de diflem "atis tolins corporis. 4e IT poftquam eft dedicdiu in E rptsione mébrorá officis- M. lium &coufimilium, ab ifto poffu: muscognofcerequid eft temperata complezio totinscorporis.Quod fi inueniunturifta membra proportionata füperiftascomplerziones, ip fm eft temperatz complexionispe nitus.& inucniuntur in eo iftz pto rietates,& illa gna, quz dicit Ga lenusqp inueniuntur in temperata complezione. Et manifeftum eft, qiflatemperantianon dicitur nifi in comparationcomniurn partium. totiuscorporis: ideo quiatpofüibile
Liber A eftiflismembriscoofimilibusezeü Bibascisaíua complexione natura- B,autin vna quantitate,autin pluri bog nó faperaeniat permutatio, , iftum exitum. Et P p ieziadhabee malas tau(as , out dox kc propterchmaaut pp materiam,aut ior com- ; aut marationem AIC qusoreuem cog peret goma p 105 X humidus iuucniscalidus & fi. do ficus & fenex eft fngidus & ficcus, f. Ca, & hocmanifeftum eítez corü operationibus &ez propinquitate &ló. grergoop Eitudinc generationis, & €t maículi golusan complexio cft calidior & ficcior cb- "n " fominz hocmanit ezoperationibuscoráü. Etaliq de dturá prmadnreom Inonespper ci terii om Mir ecr bei mutatio in confimi tal koi Fiche inoficalibus Etpoft boe. ame jn toralitate cotiuscorporisconcoray x dantibus nobisipfaomnia adinui- £m. Etpoflquam cft poffibilecé boc,&ctiam ollenfum qp exituscójonum excütad octo fpésapud '1£o$:tunc respp quasoperatur smembr( fuasactiones, & pau fuas paflioncs,aut rotü corpus funt no- € vem fpeaicsapud Medicum,vnatéperaus& illa £ naturalis, & octo süt. diflemperatz,co 9 corpus,cui diat aliditas io mébris& ficcitas, appro iat caliditau & ficcitati,&fic in re liquis fpeciebus.. Echoc modo intel lige fpecies complezionis(anitatisfuntnou£. Et temperata commu icatcum ambabus ipéb* mébrox: iplà clt in fimplicib* primo án fublliacia/& in compofitis (ecun. dario& per cadens. Etidco,quia Medid approptiant complexziones difléperaas qualitatiactiuz. & paf-
finorá Rabli Merá.
fiuz,conuenienseft appropriare. peosm totiuscorporisiftisdua- pred qualitatibusfolá.& pp hec(unt EUIS. fm rationem complezionesdiftem (i qoaa peratz folum quatuor. er. Idéln- De Sanittte monbvorum ofJicialium , Q». Phe eins fpeciebus, Cap. 5. "T poftquam eft declarata fani- Exin milium partiü pp cart complexionem temperatam,quam. RR propri&& in. Tabftants con fervatam ,& per accideusmébrorü officialium & toti* corporis: modo redcamusad declarandum fanitat mébri officialisfubftantialiter,ing: tum eftoffciale,& (p£ cius. Etdici- B mus,q mébra officialia , idco quia funtcompofitsapparetes corüeffe qp nó operantur (üasa&tiones,& pa« tiuntar fuas paffiones, nifi qn func. in fuaqualitatc,& in qualitate quá titatisinquantum Ps eft quáutas, &in pofitionefüa fm modü narura lYé& n conunuatione partum fuae tá, &in contiguatiope terminorá eorum in coniunctione fua, & (eparatione, n qualitare coniunctios nis & feparationiscorum , & fit? eo rum,& otdinationis. Et quidá funt, qui opinantur q, iftud intretin genere pofitionisied fi vocat pofi , hocnon ítnifi ppzquiuocation£. Sedqualitascorü efte fit forma co rum naturalis, & y concauitatesca. rü,& viz (intfm formam naturale incorum largitate & flritura,& qo fintcorum fupetficics in lemtare & afperitarefm modum naturalem , Sedquantitaseftin tcmpore; quádoinuenitur harum partiü numerusnaturalis,&codcm modo in fuis meníuris. Scd moduscorum incá jun&tionceltetiam modusile nata. 1alisficut cóiunctio partis rnembr; ofüciali,
1j iareeó D
6 ofcalisarrpari, &feparstio corum parsà parte.&. 43 coniun &ionis &feparationisintratin hoc.
Etcontnuatio, & contiguario , & terminatio, & fe io, & coniun- Gio manifefta funt. Sed cótinuatio
lusconuenit in membro con(imi-
iq in officiali.& paruum & magni
fantin menfürz: & (antap- Rropraaquannran continuz,ficut
lunt fatis, vel multum & parum appropriara quantitati diferetz: quá- P» méfürain hoc q» appropriarur,
itconuenientius aj eam membro tonfimili d offcali: ideo
H quiaofficiale non E fuper menfusam foam naturalem, aifi quando eftquodlibetconfimilium, ex quibuseft compofitum füper menlür& fuam naturalem. Sed pofitio natu ralisquzclt in membro, hoceft vt finteorum partcs npo mébris manifeftisficut confuetudo eft mé bri pofiti. iftud erit locus m&bri naturalisin cotpore , ficuteit hepatis & lomachi.& ficio alijseftintel ligendum.& ita eft mod" ifte in po fibione partis membri in feipfo, pars
rti. Scd quod diximus,g erit molusipfiusez communicatione eox
y partium fuis partibus, eft modusna turalis hoceziht in * pofitione pri
fidos. —maquz generaliseft omnibus mé-
bnscorporis ficuteft communicafioomnium mébrorum principalium,eo q non complerentur eorü epctationes, nifi cumeis. & etiam. hoceftinuentü in membro cá m£bro,ficat communicatio ftomachi €um cerebro in operatione füa quae eft appetitus Et ficut eft in partibus vnius & ciu(dem membri officialis vn parte, quz dominatur plusin operatione illius rei,ficuteft cómu-
&hocmodo poteft effe qj mouetur. membrü,quod eft parsconiunctionisipfiusfitus Sicute(t planta manusquz eft pars coniunctionis bra chij, quod eft nominatum in Arabi cxi Ain plan coniuoda L ligaturis & adeptionibus,& cum, boc emisso nodarilis. Iftz it fpecies rionum,quz. füntin RR MPs ri tücl benragere fuas actiones naturales, & pari fuss paffioncs, fiucillas, quas.
habentab* vilitate Sue illas, quas ,s-Lnacé
habenta nobilitate. Etacapitulis insomis qur ordinata unt p mul tosalioseuthores, poteris fcire iftas tesprolixius.& propter hocnon eft meaintentio prolongare me in eis. Erfitu vidifü libros Galeni, &libtosaliorum Medicorum, qui funt jy fecundum füam opinionem, & vide. bisiftum , tunc cognofees r4 illud, juod diximusiin diuifione (pecierd ritatis, eft multü melius,& verius g illud quoddixithomo quem fis, Etiflud meliusnon poteriscognofecre/fitu non ftuduetisin Naturalibusfcientij$: quoniam oportet tu teneasde via Philofophorum quantulum plus quàm de via Medici,& qifteliber n6 eft factus p illo,qui incipittant- 5nó legere. De
A pe sean aiqudlie in mehr c
. Ce. 'T modo incipimusdicere: idco 1nocnimusde complexioniitatis appropriatis membris onfimilibusquz funtin finetemgeraniz (ecundá fe, & iq €xeuntà iemperanda,fed exitu; pet quem non prouenitlz(io fenfibils ánaGtiooctutin paflionc.& (imilisereftin membrisofficialibus.&üc reru ualet perat, & itat téperaefi & pofition£ té * Faden rat. ns bona. rio, aam vi- *p füsfuit Galenus demdpfirirein t &aru habirudicis bonz. ^ qui eam. volucritaádercin iflo libro, n6reputo malum.1dco f fanitarfí, qux fantin officialibus membris, intapud Medicos oco, quatuor. temperaiz, & quatuor diftemperatzAautangmenratz. Sedquintum genus fpcacrum vel generá difpofi tiooum;quidam fünt,qui opinant, gtroemin quo cómunicant mé iconfimilia & officialia,& illa cft forma coniuncBionisnoltrz. Idco Qua coniunctio eft duobus modis, t Ías,vna eft coniun&io nodati € lis.aliacftconiun&tio vera. & vera eil appropriata isconfimili , & officiali, $ed coiundtiorve railla eftconimilium,& debet nusmerariin babitudinc fanitatiseox. Amodo dedarauimus omnesfpés. babiradinum fan.tatum membrosum confimilium &officialiam,có snunesfiue ias. & dedaratum. tilin omnibus per. modom efteorum communicatio. Etnecet fe fuinilli declaranoni: ideo q opetatio complezionistemperatz m€brioffcialis non cfl vna & cadem
Secundus operatio coi illaeffimilium :idco D. juia eft confimilibus propria &in fibftantis Ar otficialibusecond-ria. & per accidens, &alij Mcdicinon fübdilitan faerunt in faciendo banc. diuifionem : nibus, cde.
Odo volto: tractare dea-
&tionibus,& pafficnibusproprijsin quolibet membro.& iflzin ténones& itiones anitaris tl&t. loco cavfarum finalium & illz , de quibushs&enuslocuti fumus;ftant loco caufarum formalium & mate rialium. & hiceft ponédum vnum. principium naturale. Et dicimus
ofteofüm in Naturali philofophia , quód quodlibet epu eftcompofitom ex materia & formadtquod merit ig uon eltipuenta,nií mam . & propter. hoccoliettam ex roateria. aora, falicetens nararade aon eltnifi pro operanones uas iasin i
Due dicit Arift 5 Daum nop facitaliqmd in vanum.Et (imi liter inuenitur iftud in rcbusatti&cialibus.verbi gratia, quia ligoa ua visnou (unt inuenta, nifi propter formam nauis,& figuram fuam ,& eftinuentum im ex hisambobuspropter operationem nauis, fcilicec nau gareinaqua.ergode ne ceffitate eit inuenire in mébrishominis remjquz fitetiam hoc modo fcilicet qp fit in eis res flansloco mapris te ftásloco formae,& c ter tia. lo & quz rcs ipfa eric. finiscollett imi» hie. W necef" feinquirereT primis, quz ficilla res jn mébrisqua flatloco formz, & Joco materi, & pol venient
G dedarandá a&ionem, & paffionem cuiuslibeteorá. Etdicimus mem braconfimilia apparent vt in pluribuscorü o fintioco marcriz compofiti.quia offa manud,& ligamenta, &chordz,& nerui,& caro , & cutisapparent ex corum effe c nó fint inuentayifi propter formá manus. &forma manus,quz eft compofita exillisnone(tinuenta nifi propter a&iones& paffiones, quibus ipía ap proptiatur qp manusnó poflet ex tendi,nec cótrahi,nec colligere,nec faccre alias foas operationes nifi pprerhocg eft compofita. Et quí-
H uis mébra confimilia non fintinu£tà nifi ppcOpofita.tfi habentquodlibeteorum per fe operationem ppriá,quz manifeftatur plus in com pofito, p manus non haberet firmitudinem ad fuftentandá res, ni(i propter offa:& nó haberet poffe pli arc fc,nii ppter carnem ,& ppter neruos & alia fimilia. Ergo poílquá dizimus o mébra contimilianon fuotinuenta nifi pp compofita, ncceffe € nobis viderefi hic eft aliqua resp quam fitinuentá compolti
&colle&tüex eo,cnm quacomplca tur operatio corpofiri, -Etdicim*, ] 9 actiones , & paffiones naturales mébrorum non fiuntnif propter caloré innatí in ipfis prztet calor£ complexionalem , qui eft in mébris confimilibus, Echoce(? demóftratl per ícientiam demonftratiuam, & cognitü per experiennam anato miz,q f. inuenitur in corde vnum corpus vaporofüm calidum in fine, quod mittitur abeo ad omaia m£bra per viá arteriarum. &iraopina turgfitineerebro. Etpoftquam. ficeil,& coniunctü huic, q omnes a&iones &paffiones non fiunt nifi
per caloré intrinfecums, ficuteft de- IE. claratü in Naturali philofophia, & declarabitur adhucin ifto lib. ergo membra non faciunt (üasoperationesnificü formis corum compofitionalibus, & cá co quod acciditeis deifto calore.& coniun&d in mem. bro deiftis duobuscaloribusfüpradidlis iftud cft (aa fornra ,cum qua. agit,& patitur. Etabhincpotesco gnofcere dominationem cordisfuomniaalia membra:quiatu viqp ipfum füfficies eft ex fe, & alia indigenteo. Et fimiliter cerebrum. eftin hunc modá füper mébra, in quibusdominatur.ergo mébra fim plicia non foerunt inuenta nifi pro pter compofita, & compofita func. 3ouenta propter ifti calore, qui cft miffusà corde, &iftccalor flatin eis Ew forma. &per iftam colle&tioné iunt actiones. [ifionesque fant [os rizinquolibet membro. Sed fufficit ifte caloriu faciendo hoc, aut finc hoccít alia virtus ftans ifti caloriloco fotmz ifta non eft res juam Medic* habcat inquirere, fed. imiffa nobis. Etdicemusbreuiter qp hicfüntaliz virtutes prier formascomplerionales, que vocantur animz. Etiftud et conueniensanti M. ciparcin paucis vetbisani "a- &emusde actionibus & ib* cuiuslibet mébrori,&narrare quot. funt illz íp£s, & poflea reuertamur adinquirendü rem, cui iat Quodliber mébrorum, 4c d erit, qü cognouerimusin primis virtaep à quibos veniunt operationes. Etfcias p genera jon(i funt notioraquo ad nosq virtutes, &vit ful naturá notiores. Etideo
Liber A Q vitate eee fantin hominc, funr. tres,20t irtusnaruralis, aot vitalis, sutalalis. Viruues naturales apud. «osíunt, cá quibusfit nuttimentá, 2ugment,& genesado.Et virtutes vitalesapud cosfunt virtutes pulfati lesquz! fare&.
lunt in corde, & habent dila.
i irádo & re-
fpirádo, & virtus motiuaquzeítin. €otdeyquz vocatelectii
Quis, vir- yclfcgicadü abea. Et virtutesani
rer Tmalesapud cosfantquinq; virtutes
e iim. fenum Cra&os & guítus& odora
ha de mé U15, & auditus, & vilus& eriá virtus
8 monuaia loco, & virtusimaginati-
e peopdia patslumarus tengiuiua cen
Eoeapai (eruanuaA reminifcibilis.Erillacft
a [eii dinifiu,qua vá fünt Mediciin dtui-
dx. « c. dendo virtutesalz, & quáuis nó tit
pxe:nur conucniens, par(i tibi pót nocere in
quos; 5 hacarie.Sed cóucniensofno eitilla,
wn a j c
Medico QU2: fi fm mot oaturalem.idco q»
fgáaság. maniicílum eíEq iftz operationes
5 pofsütappropriariquatuorqua
lianbusíolum/fcd ét virtutibus ad-
diis (upeas,quz vocanturanimz.
x poftq inveltigan (ant fuper iftas
pzrationes quz vocantur animz,
dicunt o quedam füntoperanones
G quz appropriantur plantz, qua hét.
&res virtutes fupradictas, (cilicetnu-
tritiuam:& poll illam, crefciuuam,
&ifla clt finis nutritiuc:& poltillá:
gencrariuá, & iftacfl,quaf finiscre
Ca Me (Giruz.Brelt declaratum ibi ipfz
Íuntanima:ideo quia füntorgani-
€x, & quianon funt virtutes natura-
les. qp ipfi nó appellaueruntcasna suras i largo modo, iftud ect [ne
veritas, ipf crederent pipía effes animafm relationem ,aut fm opcsationem. Sed fi ipi ctedunt gp ij in fui cficngia fit virtus propria:
Secundus lumjftud etérror. &fgoifenup D opinionem corü o iracit, quia nos. videmusq Gal.in vno fuorü li rum affimilat ipfam adamanti, nitad diuidendum cam . Sed virtus. pulíariua eft de neceffitate Gbarina virtus, & diuifiua, & princeps . quia cum ipfa cor dat caloresalijs membris:& eft ficut (eruiens virtuti pria. €ipali cibariuz,quia cum ip(a cófervarur, Et ideo non clt cóucnienspo nereillam vnam virtutem per feab. alijs virtutib*ideo,quia eít ifta vir- Qui; vir tusanimz nutritiuz.ficutalic qoqy e in faz virtates,ficotattractiua, retenti jn &nc feua, & digefliua, & expulíiua , & di- quiis caferedua: quáuisvirtuspu!fatilisap- Pruli. 'oprietur plus vitz pp multum ca. lor&quieftcum ea. Et quidá funt, qui appcllane planam inifta virtu« tebayguam,f vegetatiuam., Et for» firan eh non vocaueruntiftam. virtutem euenrationis vitalem, ni propter! approptiatur plus vi tz,quamuis (it de generenutritinz, ficurdiximus, Szd eorum diuifio, [i juam diuidunt virtutesanimafenfum, &ad virtutem monuam inloco,& imaginatinam,& ra tionalem,& conferuatiuam,& remi nifcibilé, eftomnino vera : (aluo virtus motiua in loco non eftaliud [ies cienofoia C virus mouua vo lunrarie, quando concordatur cum. eaimaginatio, & cóimilium. Sita eftdeciaratum in libro de Animz; Etipfi numerant virtutem motius voluntatie1n numero vitalinm , & unt motiuam in loco aliam fpe ciem. &iftud non eít conueniens; quianoneft nifi virtus nutritiua S crefcitiua & fenfitiua,& generatiua. & imaginariua, &appeuiua, & ra» tionalis, & motiua, &lactariua ex CollAucr. ^ C "iilis,
Cra Me
G iftisfieuteft zflimatio, aut cogitari
u2,& cófervatiua, & reminifcibilis.
Etiam eft hicdictum gvirtusra-
tionaliseft magisfpiritualis q'ima-
ginatiua:quia perfectio virtutis ra-
tionaliseitapprehéfio rerd vniuer
falid, ficut poreftintelligi à Philofo
po Trertia particula prima fumme.
hyficorum, & in Primo Pofterio,
uáuisintelligatur contrariü circa
inem primi libri Phyft. Ec qui a-
bebit ncocflc (oluereifta dubia , te«
quiratin locisillis. Et quia res vits,
uz fantapprehenfiones virtutis ra
tionalis, habet paticularia,necefle.
H cftinuenirein bomine virtut&que
chendat effeoná illorum parti
«ularium conrentorü füb vniuería
libus, & virtut£aliam recordantem.
iftaparticularia,quz funt cóprehen
faà virtutepropria eorüapprehen-
Vitw foni. Eridco,quiaifta virtusappre
aalerinl* henfiua particulari non apprehen riores sd, henfiuaparticu'arid non apprehe
tres.ldem ditcanit habitudinib* imaginaris,
clarus in- fuerüt de neceffitate tres virtutes.
Part 6
fic 19. z(timariuz quz apprehenditefi &jl rema ? : c do. ^ tik particularium : & reminift
impreffioniszftimatz:& tiua,d qua apprehendit zftimatiuá ] fü&impretfioné,ficut (eruientes vir. tuti rónali: ideo quia feruiens przirat feruito ea quz funt fibi necef Brinaur ftudet inaliqua re appro priatarüferuito. Et manifeftí eft, p virtusimaginatiua ptzrparat vir- E^ Tationalica que PA funtapprehenfa,ficuteft manifeftü qp duz ap. prehenfiones,f.zftimatiua, & cófer matiua appropriantorapprehéfioni virturisrationalis& quando remowentur res vIesà virtute rationali,& virtusreminifcibilis facit record: effcoriz particularis & cognofcitil- Jam virus zítimatiua,& tuncinue-
"virtus imapinatiua babitudin£ KE iuseffcntiz particularis.que eft re cordata à reminicibili , & cognita ab zftimatiua,& quando imaginatiua iam venit (upct foam babitudi nem,tunc virrus ranonalisreducct. ad (cillud, quod eratpriuatü ab e: etgo i(lz tres virtutes ex hac parte funt miniftrantes virtuti rationali, & miniftranseítla&tans, ecce, quie fantlaQantesex hac. ficutdi- Narqua Et ifla verba (untdimitteudahic,fm q ftant, & recuperandaà Naturalisquamuisaó fitneceffariumarti Medicorü (cire oc,nifi per modüele&tionis melioramenti, L Sedeftfafficens Medico in iftisrebuscognofcete complexionem, cui apptopriatut vnaquzq; iftará vittutum, conferuando ipfam , fi effec fens ,& reftaurando ipfam, fi eft deperdita . ideo quia (ufficiéseft ei hacarte venire: cxgitione foc mz complexionalisad formam fpi titualem: ficuteft (uffüci&s er venire. Ácognitione materiz ad cogaitionem quatuor humo, & mébrorá, Deissementis membrorum confimilsm. — Cap. 8. S Ed cim quieuit res (uper locum (uum pofitum in hac'arte, runc M. etit manifeftum q omnia membra non (untinu&ta.nifi propter hasvir. tutes & ift virtutes hasfuss aiones.ergo non eft inuentum in corporealiquod membtorum, nif propteraliquam actionem iftarum virtutum,aut paffionem carü. Idco. eft nobis ifinquirereaio nes & paffiones membrorum, &có plezionem cui appropriantur:& co gnofcentesillud,cognofcimusfanitatem cuiuslibet membri per fuas fi nales caufas predictas ia xm
à ideo quia ism togeonimos cam i endi si icennle fcd D
«2ufam efficicnié non eft neceffe no pacusdloo tit eis que aluo fiibi effet res, qua 1etloco efficiétisin ftatu eoerakie. Erincipicmosa iuuamento mem brorü fimplicium,& dicemus q res, quádiximus, quxeít neceffana pet aliam, efti modis. Vnuseft, vtfiteflentia prime iaefien iz vitimzficut fuitintentio efícntiz confimilium neceflaria pp intétioncm effenz officialium. Alius efl,vtobfitex neceffitate: fed eft,ga B meliorafant duo vnum, «zt nobilitatem in agente & patien-
te-(icut oculus , qui n6 eftinuentus. nifi pp neccffitatem videndi:fed na reraduplauiteospp melioramentá luplationis, ficut nosdeclarare de-
li quod erit magis neceffarium. De membrisfmplicibusquzdam funt offa & fimiliaip(is, ficutchartilagimes, & vngues quzdam funt nerui,
ii panniculi, corde, «erebrü,& offa (ua, & nucha,&caro, c irre bisfimilia, pen i (uis Ac a &cchol src g ips. Sedofi maisiusamentd ipfbrü eftadfor tificandá & flabiliendum,& in fum. ma, ipla fant (icut fundamentü tctius. ris. Etiuuamétum fa cft 2d def-ndendum & abícondendü, ficutoffa capitis, & ofla pe&oris. Scd multitudo corü in corpore fuit. pp mot" particulares, & multos: qa maausoó poffet moueri per fe, nifi eflet diícontinuata ab offe brachij «um contiguitate amborum offi,
felice manus & brachij.&itaeftin d
Secundus uolibet menfbrorfi nodarilii mo D. bilium difcondinuatorá.Iuuamentum terdá cft, vt poffit fieri refolutio fapertnirant vaporofará , ficut. font iure que funtinoffecapitis. Et poteítefíe p funt & alia iuuamenta : ideo q fi eueniretaliqua Icfio alicui offium, non tranfiret ad aliud osalterius mébri, quia difcon. tinuatá eftab illo. It£ fuit neceffitas. multoram offiá pp diucrfiratem f gurz corum, & qualitases fm illud, ppquodordinara funt, & pp parui tatem & magnitudinem corá . Sed dinerfirasin paruitate & magnitu dineefticatoffaparus quz füntin E. digitis& oflacruris,& coxz. Scd di uerfiasin figura € ficut os,quod de. neceffitate habet efle forte. & graue fuit factá dur & daufüm . & illud, inquo fuit intentio vteffet leue, fais i dur & perforatum in quali-
us, tate.& illud, quod habet de occeífi-
tateeffe coniuncti cum carne , ferit. fa&ü tenerum, ficut charüilarincs, & fimilia. &iftarmuamétafünt no^ tape ee ede m jore ipfum, coqui poleisiry ftudueritin pete do. Sed vngues fuerunt fadti pp duo inuaméta. Vná, quodeft cbe, LÀ & eft pp'confetuationem extremitat digitorá, ficut ponitur ferrum. inpoftremo haftzlanccz.Secundá eft propter (üftentamentum carnis. digiti,gR caditaliquid . Eriftudiuuamentum eft magis proprium in uibus manuum, 3 in vnguibus phun - fed primum iuvamentum communicathomini & alijsanima. libus, In inuamentisneruorum ca dunt multa dubia, Gal. fentit quód iuuamentum corum eft ad fcren-
G omnibusmembris. Sed Secldo de ret à fententia redde dug farà s ficfacktsneruus nifi d temperádá din Para raloréintrinfeci, ad hoc vt det virphi A tutem fentiendi.& bzcopinio fequi. brwod rar plosiuuamento. ri.Sedfi € TASTE dixfpecalatio, Ecconfirmatio Gal.
NI alaliá qp fenfus& motus fint à neruis, elt, €. «21 eo o remoro neruó remouetur fen Pod füs& motus.& hocnon cit p viá de ditlen ina monftratiu&, &iá difputaumm" boc. 109,).d Lo in libris Logitalibus.Sed apparet qp V5 II inuamentá neruicft de genereiu- 3. d Nz uamenti cerebri. & apparet manifezuiuey, fte qp naftaneur. abeo,& v non fint. H fixiineo, ficutdizitGal. Etligamentor iuaamentum,& chorda ad motá voluntarium eftapparens s3doculum. Et panniculi fuerütía &i propter abfcódere & defendere, & ctiam vt füftincant membra que funtfüfpenfa& retincant ea;quáuis. hociuuameotü fit magisproprium. ligamentis. Etiunamentum panni uli pofiti (upra ventré eft de fpecie E etse een i lina'epredi. jslocis ficut scádit Besniofis Sc] venarü du funt Vna eftarteriz, qug por. Y uaotfpiritü ,&anguin£ à corde. & iftz finedubio fucrunt fa&tz jppter. hoc,& fucruntramificatz & partite. rorum corpus, ad ferendum rem. Mt, aut fpiritum fold,aucfpiritü,& fofuncm fimul. Aliae nópulin quibos non eft fpizitusfen fibiliter. nifi nosinduceret ad hoc mondióum fimiledido, quod di
ei usin hepate, quia dicit, eftfonsfpiritus vamralequem Ed imusnon effenifi propter virturé futritiuam. Sed quod apparetez juuamento iftarum venárum, eíb
motosvoluntarijiinhocca- bus
quia fade fantad diidendu iangai K
nem co&& in hepate peralia mem«
bra:& propterea facrunt ramificate. ficutareriz. Hicfcire debes qp Ari Sanguisve ftoteles vult, cibus & nutrimenrü 29S ar omnium membrorum fiarez duo: cibs aem. inibus mixtisinfimul : & brocá. idé Éanguisquieftin venisnon pulli: €. de NE
libus, &in hepateeft ficut mareria albe n guini mifi parteriscordis:& 5, g^
b2 lis arteriarü eft ficutforma 4.ei(d£.
fanguinis,& hoceíl,quia dateident &4-&t.£
complementü, &coclioné , & facit a; auf
ipfüm cibum propinquum a&ui Et dem. c...
Galenusfentit q (anguis, qui proue & Auer. f
nitab hepate p venasad membra,é
cibuspropioquus pfe. Etprobatie c. juidéPhilo(ophi in hoceit bac, q» 6-1 Pat:
ingerit inguis,cfl conueniés & ;.deGe
velitcibusmembris& omaequod zc. ati,
querindebet tuenire mébris duo pee inguines, vt fit ibus membris, ve«
niudt cis ergo membra debent nui P a
ttiriexcis. Ecproptereag vnused
Fumeíterudus & ter coris crue
dus cóucnientor eft vt approprie
matetiz,& co&t? forma. lebot
effc cóparatio codti ad udi, ficat
formz ad matetiá, & hoceftdeda-
BENE Pier tet
verbi: |. apparet op idé afferit ,:
mébrafüpcriora bun à fanguot n
arteriali ,q6 przcipitineidi arterias.
in paffione hemicranea,& in epilep.
fia perfeucranre.& vtináego (zirem.
quid prohibet cá credete, o iftc fa
guisarterialis nó nutrit alias partes
corporis Sed cerebri medulle (ant
uz fpecies.vna eft,quz ftatin olla.
capitis&iftud (ine dubio eft ma fpi.
ritus cum quo fiunt fenfus. fed mc-
dulla,quzeftinoffibuseft fapBui-
tascibieorü Etoffafolida nó habet.
medallam , quia non fant. pori
Liber Secundus
À Ecnótnen medulle df zquiuoce ad bauc medullá, & ad eam,quz cítin olla, & n6 nominamuscá medull&, nifiquaficà vulgo nominat. Scd medulla, quz eítin offibus, eft fupfiataspenitus.& hzccft fubftantia.
Wisechy temnpefara. Sed n nuche eft dena €deni «e turacerebri,& iuaamenta eox funt. pio ide. cadem.&adhucexponá driam,que E yrops. citinteren, qf narrabo iuuamenta
widet-de membrorum officiali(i. Sed carnis Yacc.7.« duz fant Ípecies, ficut didum ell,&
c4 Arifto diafup hasduas,quiafunt
Glia dug inltiafenfas cactus, proprie ftanna. sms. 1s. €6 eo ficut ftatoculuscü vifu.& de- B monftrat hoc , quia fenfos fimplex nóinucnic nifi à corpore (implici, ovens fercinor camis in bac apprehenfione ad temperandá fpi-
sium Gafas, qui mindéá code &
ifta fandaméta necefle e(t vt Mcdi-
cusá nobistecipiat. & nosdicimus
defenfu & motu, q vnaex rebus à quacftcorá permanétia , funt cere-
brü &nerui. Sed vna fpés carnis,
quá Gal.vocat mufculofam,eft vn
ex mébnsofficialibus, & n illo eft
virtus primi motoris, Propterea qp
itod eítillud,quod mouctex fe pet
hanc virtu, &non mouct paliud
C mébrü,quodipfum moucatquia,fi p aliud moueret, bocinduceretnos. ad inueniendü corpusaliud,qd mo vebites (c.alids, resduceref in inft nirá, quia nullü corpusmouet nift moueat. & é neceffe, op resquicfcat. spud prim6,quod moucfà motore jmmobili. S hocprobatü eltin Na turali Philofophia. Et bzcfpéscarmisapud Gal.eftinftim morusloca lis. &loquemurdeez,qü loquemur. demembris officialibus, Sed caro
inguin& , fübafcellar diea pocula: füperflui-
tatum. Et nóeftmuki longinquü sd credendó, q» multa ex pim non ficfacta mf ad implendum loca va cua,& ad dcfendendá.Er in (umma. iftudeft fimplex membrá ,inquo «6municantofa animalia, ficutcor eft membrü officiale,in quo cómu nicitolaanimalia. Et fanguisma. nife(tüell, q» non fuirfatusnifi p» vná duarum rerum : aut pp dandá nutrimentum, ficut fangüis quieft in hepate, & in venisquasop:pátur Medici vt nafcantur ab hepate : aut. vtfit vehiculum fpiritus, & caloris, &iflecftfanguisarterialis. Phlegmaeftfanguisindigeftus:& propte E. rea deberdici füpfluitas fanguinea, hocé foptuitasdiminuta vtfitan guis.nó (nperfluitas,cuiusfeparatio neà fanguine remaneat fang uiscóletus. icrà cholera, & nx nchoia.ergofi ita cft, e£ phlegmaris fuit. incob re de neceflitate : hoceft q» impolecftcibum cóuerti,nifiex co leneren ff pfluitares phlegmati,
t poteft ét cum hoépfüntinipío alia iauaméta, quia humettat mem bra,&adaptatca ad cibandá , & qfi eft ficut cibuspraaratuscis,qfi cibustardareis, Seu melancholia, & cholera (unt primo & pfeincotpe F
p neceffitzté: quiacibuschylofus, qui vaditdz ftomacho ad hepar nà poffetdigeri,nec effe fanguis, nifi fa parentabco illz duz (upcrfluitatea ficut muftü non poteftcffe vinum, nifi feparentabco dua fuperfluitates, vna grofía & erreftris , & ali fubiilis. E proptereaordinauitna eispropria membra. & non fccit fie. pega uia iftz dua fuperfluitates n6 habétaptitudiné, vt poffit et exeisaliqua parsmembn aliquo mó:qd in phiegesee bene póceffe,
€ Et &cum hoc,9 nstura nó piis indien fer iens virruu nutritiuz p viam cle- &ionisboni.quia buría fellis habet vn meatum ramificatfíqui aduenitinteflinisfüperioribus, & partibosinfimis ftomachi.& in aliquib* bhominib? tangit: flomach t, a iidem opus, quod facitin inceftinis. quiabi lis mádac
ufa huuc mca
tum inteflinis parcem que saoueatea adexpellendá füperfluitates& facic quafi abfterfionem. Et. fifrfplen babet vn& meat qui tangitosítomachi ,& mittitei partem H paruí melancholrz ad puogédum. 1llud,&ad mouendá appetitá cibi: quiaiftao patio proueatt à reb? ace. tofis.& multa verba dicta (untT alijs libris:cd n6ezpcesez me, vtlabo sem ad natrandá ca. Sepi vulitas 3o corpefuit,vtcalefacetet, ficut zit bum disphrama Etfepü cftfügs fluitasfanguiniscodi, à quo bata funt mébra. Et pp hoch eítincor poretéperate fignificat magpá fani tatem: quia fignificat (aper bonitatem nutrimenti , & qfi non inueni incorpore figniüarg n6eftbona ligeftio:quia nó cft fu pfluitas, que. ü Pn bonadi i nb nocelt al da&humida. Et neceflaniüillud eft sdimplendá vacuitates etiá mem-
brorá.fed qi mulüplicaturincor- tis
gore/ignificacfup malam difpóné. quia multitudo materiz nutritiue, quz eft anguis, eft cóuerfa in fepü: &tuncinfrigidantar mébra & mo ziuntquiain bac fuperfluitatenon. eftfeníos,& perduntur membrafen
fibilia, qfi multiplicatur füperea. Pilorum capitis, (uperciliorum,& arü iuuamentum eft vt de-
&hoceít manifeltum ,quia. efti
videmus capititdefetddto- Y, rebrüá: FL ionaPr à liorá,&;
Sed pilifa Eripe
cie corpojuod apparetez. Diseerie tate materiz : eo qp generat pi- IX faeio adu undá Gal. Ét hoc indiget fpeculatione.quia vf q pilusfitcorpusex teudibile,ficcá,& talecft (uperfluitascibi fici q nimiscoquif, duran tein illo admixtione pinguedinis, ergo nó eft ille vapor,cui* fit L gatio partis fupra pareé:fed cft corpuscótinaum fortis cótinvationis, extéfiuum,erefcensin longitudine. Etjmihi videtur q natura adducit iftum vqortvc t materia pili , ad tpi
Goa. Ld
hoc vtpilustrabatillam malam ma Sram ereoporead mundificanlum ipfam per hoc,ficut tu vx fiit defe focuerlaboramarg terrz, qui qfi volunt vt ipía frudtift inancíemina,quz habentac trahere. m verrteftrem adoftá, & perhüc modum poteft effe vct. iuuamentum corpori. Sed causvi perdi deiendere &ab(con- XS ftat fori: funtcoopertu. rz membrisiotrinfecis . Et. fpiritus Qut funtpropinqua inftrumenta virtü- miniftraa itiuz. tis. & ficdicend te. 14€. . efte mini(tratur à quatuor virta- bs*cré Sibosaurqui phoceltanridius foc Op. reteotiua,digeítiua, ulus & , cac. dierecis.Etadhuceft iumenta ali e.c uirtusquae communicat tod corpd fi quz regitiuanüncuparur, &quzfit,& vnde (it multa dicenda fünt.& poltea difputabimus, quicquid fit, abanima eft.proptetea priuario ei* (abita morsaecel D
brorü fimplicium, narran im eftiuuamentü membrorá officialió,& vniu(cuiufa; partisipfoyam. Ethoc faciemus breuiteers epis cafibusin quibus prolon; funt(ermoncsil i ui [erc r1 mie Ereligempees hisquod maifct eft & quod opinatur e£ magisueceffariá in hac arte:& incipiemusà membris,qua füntinftía vir. tutisoutririuz.quia hzc eft vir*ne B ecflariapima noftro c£& propte- 1e2 fuit corruptio fuax operationü mors. Erdicimus fm o tellifictur fenfasyy mébra difpofita ad facicndasopctationes iftius virtutis (unt flomachus, & (ui miniftri, ficut os, &inftfacius, S afopbagus:& poft. hzcinteílina,& hepar,& venc,& re ncs, & fplen ,& facculus fellis, & vefica. Primum iuuamcatü oriscít smaíticatio cibi.& propterea fuerüc. prfüi dentes, vt faciantad hoc cóue niens przparamentü. dentesquidé anicrioresvtincidát : maxillares, vc frangát:molarcs, vt molát, Er(cias, qpinorecaliquátaladigeftio:& ho mo qucm tufcis, appelatcam alio nomine. Ocfophagus cít mca:us, quem tranfircibus ab oread os machi,& operatio fua nó elt nii án duabus virtutibus, qua füntla- Gutes virtutem nutritiuá , boceft auractiua &erpulliua: quiaeftneecfic atisahere ab orc : & expellere sd ftomachum. & qr ifta operatio erii moritur homo fame.Etinrumentum féruiens naturz in his duabusoperationibus,accefle elt vt. varictur, Et apparct p anatomiá,
früisa. » 9. Es narranimusiuuaméta
ma nus aggregat fe fuper res humidas, PUN e nifettá eft, ftomachus &locusdigreftionismiffi cibi eidem ab ore,có uertendo illum in chylum:qui. poteft conuertereip(um in fanguinem.Ethocapparct abeo, qd mi- & niftri fui in hocopere fünt quatuor. virtutes particulares füpradicte. Sed. digeftio c(t magis manifefla intunica carnofa, pp calorem,qui eftin ca plus.& propter illud , quod ei aduenitexarrerijs& venis, quz ei adducuntcalorem:& & eft fuppofitus hepatyita qu ipfum calefacit. quia be pateltei circa pofitum à lateredeztro:& fplen eitei circapofitusin laterc finiftro,qui dat. oct. Scdattradio cibi, quá facit ocfophagus& meri/fit ptunicá villorülongitudinaliü &adiuuatipfum hoc; quod eftin co dc tunica diametralt angu F
lari, Et*accptio, &espulfio fiunt ^.Lreen-
piunicam, quz pzocedit platitudi- ti nem.idco quia qi rcapit cibi, illa tunica aggregatur füper ipfum ab. omni parte, quoufq; completur di-
ftio:& digefttouc facta. firomueslüc parts fperictesfüp
J bir memuit eam viferius cell expulfio per hanc tunicamqua vaai per orudicem : & habet duas operationes contrarizs, hoceftex« pulüonem inferius, quádo elt fatta. digeltio : vel fuperius per vomit.
C uüj scd
S se lo virturisdifcretiue n6 et melià maniffta ia flomacbo: hifi diceremus g ftomachusnutrireturex chylo ,quia. defyderaretdibum,&aggregarctur fuper ipfum, Ktfitin eo. & opinio affirmat hoc. uód fi nó diceremus,g (tomach* meter ezchylo, squared dera- " ret cibü,&. retur füp ipfum, TOSS i celare Lime, qf comedimas m,nó f Et fi contingatqpvnü membrü fer iind, uiatalreri feipfum obliuioni nó tra civopatio dit:ergo recipirnutrimentü, & vti- 1aukum litat ex eo. Et accidit vtaliqurex mamtefla noftris focijsdubitentexhoc : quia ineo membraesehylo non dien rs ri, nifi poftq conuerfusfueritin. Anon ine lnc RN eft adhuccóuerfos in Prima re. languinem in ftomacho. Ergo diiponho. camusq ftomachusnutritabco ex modica reque plusaffimilatur qua. litati q quantitati .&teftificaturex. hoc, fubito quiefcitfames c comedimus, ficut (übito quiefcit fitis, Sects r* cüm bibimus. Etadhucnoneftinconueniens, q in co fitaliqua pars fubrilis, qua nutriaf cito peraliqu& humiditaté,quamvisnon fitfangui nea.quia tu videsmulta animalia, nutriuntur , licet non habeant(an- ] guiné Et digeftio fitin co percalidi tatem & humiditaté primo,&(ccun. dario fit p aggregationem,quam fa €it Itomachus (per cibi, & quia ip füm ampledif. Ét propterea runc, quanto llomachusin animalibus é groffior & durior, tanto fortior digeftio fit. & hoc apparet in ftoma- €hisvolucrum. Et propterea volue runt quidam Antiquox q digeítio fiat pp conftrictionem aggregationis. &opinanturq flomachi voluerum profint (tomacho, ficut funt flomachi gallinarum & perdicum.
*21. q de fideraret ,
quia hoc membri a6 fultpofirum i ineisdurum &forte, nifi quia nort habeot dentes fnolrer. Sed inteftina £t vident effc inflrgmenta nutrimenti:quia ipfa n fuc runt facta principaliterynifi vt tran feat p ca digeftuscib? in ftomacho. pnm » quod appellarar 'roptereacüm facta. tdigltioia ftomacho , aperit locosifte,& mit« tirur cib* ad inteflina:& intem he partrahitab illis foccoüitacéchyli p venasquz attingunt iftud. & qfi có pleuerit operationes, runcezpellür Inteflina fuperfluitates inferius: & illaeft fa pfuitasficca .ergo vtilicas L. joteftinorum cítbioz. Pri i fant via, per quá cibus vaditab ilfis. 3d hepar.Sccunda ppezpulfionem. füperfluizatisficcz . Et virtusin illos manifeíhorefterpalfiua.& rea füerütambz füz cunicz euntes perlatitudin£. Sed virtusattractiua non eft manifeftain cis, non habuerunttranicam vná inion gitudine. & ripfaett zm digeftiuat uia eorü cÓplezio eft propin: pw lexieni feriam machi; Sedillainteftina nó haboerüt mol tam reuolutioné, nifi vemoraretur ineiscib*, donec hepar traxifitab M. csquod neceffariá erat. Ec; rea dicit Arift.qp animalia habentia. ucá reuolutionem in inteftinis, unt gulofa, Et habuerüit duas rumi^ cas,vt eflentfortia:quia funt viafas perfluitatum . &etiá quia o| virtutis ezpul(iuz in hoc riot Manifeftá e(Lin bepate, ime mutanuum cibi ad ouctendums Loris ipfim in fanguiné : & poftea mirciq Cal ipfum ad ola membra Et ppdomnie pee nationé, quam facit fuper ofa mem im uci bra nutrita, opinabaf Gal. qp effet ua virum
Liber T virtute nutritiua princps, &ip(e neíciuitg poftremum nutri mnenrum eftio corde:& in co prima virtus nurritiua cit princeps. Ecapparetdchoc m habet quinq; *rittures dictas, boc clt digeftiuam , qf facit fanguinem, retentiuam tépore digeftionis, attractingm quan do trahicchylumbireflinis diftretiuam qfi diuidit & coynofcit tres fuperfluitares : hoceft Íuperfluitas aquofa,quam trahunt rencs:cholerica, quam uahirburfa fellissmelan cholia,quam trahit fplen. Etinuem ti virtutem expulfioam affinem vit B cuti attradliuz magnum dubid cft. &bicron cftloces fuz folutiouis. Etdebesícireqriftz quatuor vittu- 4esaut quinque non funt feparatz abinuicem,fed fant ficut multi ope rarij (aper vnum opus:& funt virtu tes, quz funt ficot infizumenta vni virtuti, quz facit outrimentum , & facitcicumiflis quaruor virtutibus. in quolibet membro. &illz in toto «orpore datz funt proprer necesfita. em vnius viruarisintrinfece,queeft. án vnoquoq; mébro. & hoccft virtusnurritiua principalis. Dcinceps contemplandum cft, ifta principa. C hsvirtuscft propria hocmembro sd boc vtfit iplum folum prin. membrortí ilius virtutis: autillic eftaliud membrum , quod fit prinepedipum inhocopere. fuphoc moltum neceffe dilpurare.Etdi- €nm*,iam apparet per hoc, quod de- €laratü eftin Naturali philofophra, qpifta virtus non facit nifi vná partem membri nutriti: & p membra. füntcompofita ex elementis : &: €ompofitam ex clementis non compofitum,nifi per modum temgerant complexionis;& comple-
Secundus 2I
aio fit per modü deco&tionn: & de- D
cocto p*t modum caloris:ergo nc« cffe cil, inftrumentum iltws vie tutis fit principi fortiscaloris: qa. non cít differentia inter illam ret, quzeft nobis neceffaría ad effc pat tis, vel effetotius.& fiita cftergo de. neceffitate iflecaloreftin hepate,&t inalijsinftrumcntisnurritio.r Ec (i jtacfl ficat dicitGal. q non lucrata. fintalia membra, quz habenthaut virtutem iftam calorem , cum quo agunt fuasoperationes;ifi à calore.
Itis:ergo hepar certe princeps EET
ipforum membrorfi:quianó com- E
letur eishoc opusnifi per ipfum, & ip(ütn complet opera fua per fe.& ta lemembrum,qualceft i; MA iius vt vocetur prin: &iftael lominatio,quá reris: tín aotho 1es ipfum per fe babete.. Et propte-rea de rectore agticultor(i dixerfit fit princeps eorum: prc qa uitiaeorum non compleat , nifi ex regiminc ipfius, &cpusilliuscóper ipfüm. & hoceftin omoi [pecie dáauonis. Dico ergo, vtin& fcirem, fi poffibilc cft; Galeno Saisqui fequuntur fuam fententiam, vtdicant qj hepar eít fufficiés pet fein ifta operationejipfo concedentecum eis, p multzartetiz venianthepati á cordequz abducunt. eidem multücaloré, cfi hepar eft fufficiensfibiin hacoperatione: ercalorifte efin vanum,& fine ali qua caufa. Et fi dixerint qp ifle calor. non dethepati,nifi virtutem vitalét Dicemusquideft virtasv;ralis,qui eft in membriseft ne ala virtus, vircusnutritiua aut (enfibilis& nec nomen vitz intelligitur ; nifi füper. has duasJicet accidat vtinomen vi«
tzattribyatus magisfenfibili.&hoe
Cha Ca.
Secunda seplicn.
eftconirarium ei quodintelli ex verbishofsquem fcis. Nec certificarum eftex iftis virturib*, fi ppearü operationes: necfunthic aliz operationes nifi iftz duz , hoc eitoutribilis,& fenfitiua. $i refponderent, qp virtus| itilisin corde. efttertia virtus & illa dr virtus pfe : Refpondemusquamuis nos concederemus vobis hoc,cortí dat hepa. ti'virutem pulfatilem, quia manife ftum eft qp vena: hepatis non fant. pulfariles Deincepsapparet qp virtu. tespulíatiles (unt propriz cordi , & ifta virtuseft ppria fua dominatio: &qfi dominationem habet corcü bac virtute, quia cá hac virrure dat. & partitur virtutem omnibus mem bris qi dat& partitur ciscalorem. aturalem,cü hoc ipfum habet con feruarioné fibi p modá flabellationis.& cüm ifta virtus videlicet pulfarlis, ütilla, cum quacor datalijs snembrisprimü nutrimentum,dan. do & partiendo cis omnesalias virtutes:ergo ipfum debetappropriari deneceilirate ifti virtuti , hoceft nu. tritiuz latere, qp eft nutrimentum «ordiale,g ipfum eft inftrumentü, cum quo ltoratjit virtusin dando nutrimentum. Et (i effetalia vir tüshicpreter iftam virtutem nutririuam,daret alijsmembris. quiaim poffibilcefteflcin aliquo membro virtutem contrariam in fpecicalijs virtutibus, quz funtin alijs raébris. &noninueniturin alio membro,ni fiin ip(a exifteate membro princi- :nec Gale.necalzer medicus dicir
- Et fi ita eff, ficut diximus, &ap
'et ep comparatio cordis ad hepar Tied comparatio, qui ponit Gal. hepatisad membraalia:ergo cor cx necellitate crit princbps füp hepar y
3o bac virtwte.quia bepar a6 eft faf ficiensin faciendo perfe fuam opérationem, nifi pp calorem tranfmif fümá corde temperatum in quanti tate,& qualitate. Et eft refirmatus Tercer iftefermo , vtcor fit de noceffitate. princeps virtutis nutritiuz, qd Gal. necalij ex anatomicis dixerunt nec crediderunt, q» cordi veniret calor abalio membro, fed eft fufficiens p. feficut conucnienseftprincipi. Et ego iam probauitibi virturem & ca. lorem pet viam doctinz difloluti- &fio vz. Etfitu videris q» indiget cor Báo e hepate propter przparationcm nu- Gioni, trimenti , non et propterea hepar L. dignum vocari geo: ficut non conueniens Ítomacho propter f ionem cibi vt vocetur princeps ais:nec etiam bubulcus qui pre. [orssircibum Ptquam de vocaitur princeps.Poftquam declaratü R5 prima eft Porett princeps virtutisnutri dd cor eit tiuz : & apparet per anatomiam qj Prnt" non eftincorpore vnum membrü, nuuitias. adquod non veniant arteriz a corde:ergo cor eft dator virtutis nutri. tiuz omnibus alijs membrisp viá, quam ego füperiusdixitibi ,&fíica non «Hi, arteriz cflentin vanum. M Et adhuc non fuit vifum vnquam RÓ cda, peranatomiam, vttranfiretangui; abeo per venasadcor. Adhucíangaisqui eftia vcais,eít ünguisimperfectus & non eft creatusin vehi culum fpiritus, mf fanguisarterialis.Et fidiceret ahiquis humo, q me Prima ret. dicus non habeat neceffariam hác micoe i. inquifitionem:dico qp habet multá zo a ^c. neceffariam. &hoc in futuro meli* 2h: explanabo. Et qi Galenus vitupe- Kt a. c5 rauit. Ardhigenedn, quiacurabatuir í hilotutem memorialem cü medicinis "P
€ordialibus credendo g effet tranfmiffa
Liber Secundus
4 mifisa cotde-K Hicebat ,fi credis erepti y zenon ventofam füperi, fm. ornrormain melickdo iplum. Etego dico q bxceft vna re.
quzeft magis vitupera-
sq verba. Ardigenis fm de- Haraui hucu(g;, & ineset ii omnium amemi . Etfuitlocus eius] me dio:quia bxceft locus regis: ad hoc vtfitregimen huius; rüonati sequaliter omnibus fuis circüferen-
» Sjsareiam "mius faftodiamr
tpi [ sica profs, vedodarelga mentáüfüum. Sed nutrimenti cor. discftex vena quz coniunctaeftin ter hepar. &ipium. Cooperimentü, «uod fuit pofitum fuper auriculam €erdis, fait pofitum wt apcriatut ineri*;ad boc vii ispoflet ingre diadiplam,& poftca dauderct perfe&e, Sed auricula, quz eft inalio Jatere,hoceft auricula venz, que p Wwenitabifta camera ad pulmonem, fmopinionem. quorundam fertfan. guinem ad nutriendum pulmon£ : 25s non fünt venz continnatz cá illo Etcoopetimenta qux fup hanc suricolam,ordinata fseruat vtape-
C rireoturextra,& non intus ,ad hoc vt fanguispolletezire per casad pul monem.. Sed vnjduarum auricularum, vidclice'Quz eft in camera. fiaifira hoccítos areriz magnz, non feruntordinam tria mua, vt aperirentab interior edermiif vtiretfanguis & fpirius ad arterias & non rediret: X alia. suricula 4 eft in hoc latere,eft os ar. aerix venz,d venitad prlmou£ .& b hacarterra fit euentatio cordis.et. pea fücruaz ordinata coopcrimé-
121 taifliusauriculz vtaperirentdefo- D risab intus.Sedquia fplen non h& nifi duosmeatus:vnusqui continu" efthepati,& altet cum ftomacho: in (plene (tat fpiffiudo fanguinis, : opinafg ficidtusad trahendá fup. fuitatem melácholicam hepatis. & vflooginquum,stünt doo epats,
quia nonaj Itin eo uenz mifizadaliud membrum. Buría fellis ordinara fuit ad trahendum fuperfluitatem cholericam ab hepate. Ee. rencréc(unr membra Craientia he i:quia untaquofitat£/que Pind fanguine mE maps qui uenita gibbofitate hepatis.Sed E. ucfica fait ordinaraad trahendd fa. perfluitarem aquó(ám a rembus, &
Part 7
foopermma queeftinteriplam & re. Beslimiliscorud, q bumiditastra hituradeam,aperi,/& qi remanet, clauditur,ad hoc ne reuertaf ipfa fu. perfluitasad renes. Etfcias & non tradasobliuiont, unnmquodque iftorá membrorun , quz ordinata füntad trabendum füperfluitatem fanguinis.nó trahunt, nifi quia fint fibi conucnientesin cibo: & cti cá hoc faciunt inuamenta,que funt ne ceflaria, Et proptercain cis funtde neceffitate quinc; uirtutes particula P Tes Cartractiua,& retentiua, digeftiua difcretina, & expulfiua (upiadi- Gz.1fta fantomoia inftrumsiang
trimenti, Ethebesqp digefliones, Trerufsdi
quz commiunicát omnibus membris funt duz, uidelicet digeftio fto machi, & digefhio hepatis: falno qe turon ponssfanguini unam di, fionem m uenis:& fi efl paua cít.Scd terua digeftio cil, quxeft ppria omnibus mé bris.
quein infirumenta virtutis gene rae. Cap. 10. T poftquam dedaraté «ft, quz. poi rari efl qux fintinftrumenta virtutis nutriti uz,vclumusdedarareinftrumeota vircetisgeneradiuz. Virtusent aug- Snenrariua non habet propria mem brafibi:fed cadem membra, d (unt. virtunsnatritiuz.fant & illius. M€ brorum generationis quzdá funt, quz lunt propria facminz, ficut vul ua& mammillz, quzdam (unt pro ria mari, ficor telliculi & virga. Lin teficulifuerunt ordinati ad fa- H ciendum fperma . & ideo fuitcaro eorum alba & fpopgiofa /ficutcaro mammillarum.& ideo, q^ couertit fanguis,cóuerutur ad fimilitudiné eorum,& faciüt ipfum album : ficut. hepar cóuertitchylom propter fuá subedinem ad. Tuborem quis viseft er.tisaffimilare ibi patiensfüum. Teftieuli: Etdcbesfcre iftud membrü non non fun: eft icut princeps virtutis generatipn^, uz:quamuisipfa virtus fitin eo ,fipel cut opinatur Galenus, quia illud n6 po re fuam operation£ pfe, hifi perfpintü miflum eidem à cor detemperatem in quantitate &qua. 3 litate.Ideo apparet p virtuscordis, i hunc calorem menfurat,vt pof it facere faaso| joner»firprinci liter generatiua:& virtus, que ef
Tohociembro,eteiasíentient- & fi habctaliquam przdomination£, 5 3llaeft pricularis. Sed refticuli, quos side, dictGal.Keminam habere, apparet nonigre qp non habeant cffetum in genera ditgiont tione:quia (perma mulicrum,quod Jdtin Pis genetatur in mulieribusin genera-
raphratid d i Alalibus, tonc inpentionem non habet, Ett Róp'ima aliquis velletdicere admirando:ersboperi- go facti (untin vanum. Refponde-
ous qj néc in botniniburmammil K, lehabentaliquam ipuétioné in generatione, t t habent eas.ergo de besfcite q aliquod iuuamentá eft invtrifq;. Etl tu dices, vndc: ret q- fperma mulierispon bé ali 108ücntionem in generatione:diceg d g manifeftatur fenfo,& cogno fcitür per argumentá perfenlum, quia homo videt p mulier impre« gnatur;abíq; eo qp fpermatizet .Et. fofqeam legilibros Ari: qoe is à multis mulieribusde hoc, & (ponderunt q pluresimpregnate füeruntabía: e lmarisatibns EE fi difplicuiflet eiscoitus, Et etiam L vidig pluresez iftisimpregoatss, fuerant à mafculisviolatz, Et vi naquadam mea;decuiusfacramen $7? pus to confidere multum bene poteta- vis i musjurauitin anima fua qp imprz illud, iali. nata fuerat ubito in balneo lauel- quib? eré aquz-alidz;in quo fpermatizaue [ie runt mali homines, cum effent bal- sepericar. ncati in illo balnco. Et ego perfcru-. tamus fui vnum librum , quem fedt Auemcladis de fpermate : & inueni, eumqui dicit q hoc poffibile eft e£ fe.&redditde hoc rationem plurimü mihi placentem:quia vuluatra M. hit perma propter vnam propriá virtutem,quam habet cum coa ro ta fpecie.& ad boc non eft neceffariadelecatio, ó quam bene placet mihi. Sedillud, quod cognofcitur Sclaré. arguméto naturali, eft, q» i (perma mulicris poffet facere hácoperationem,quam facithominisfperma:et. go generatet perfe foemina, & ho« mo nó effet aeceflarius. in quo nec efletopinandum,q bzcoperatio di uidarur in illos in qu&titate.hoceft vtfperma mulieris faciataliqua mé bra,& fperma virialiqua. quia quáuis
Nou le-
Liber A Fes sipmidu- fant vo án vno principi inen:& ancillis prncipij, quod eft cor, ipfam eftdator omnium membro- Tum in potentia. & fi eflct fufficicns molicrisfpermain dando hoc prin Cipum:ergo fperma hominis non Iberetcriam tnucationem in gfadico in te viri. liquod iftorum ithancoperario 'mem,quou(a; non fant mixtaadin Xücem, & fancaliam fora &aliam difpofiionem: (icut nó eft fafüciens per fe acetum , & pet fe » me,rtlslosyme) nifi qf semi Me u mol. Refpondemue,& confitea- Boma nur boc, quod coplezionem habét. iia dno gera iftud, quod dat eishancformá , neceffecit vt ütcó-
pusim duo fpermata fanthic. cflet!
materiz.& hic noneft resqua
detformam,nif virms gencratiua.
&de necefltareeft , p membrum,
quod habet hanc complexioné, vel
quod facithanc complexionem, eft
mmembrumIquo eft virtusgenera-
PES tius. Erfm hanc opinionem e£tne
ind cre direi vircs r iua cft
3n eulua. Et vtinam cgo (cirem,que
c neris clt permaitt 6 & anguini
2d facicndum lianc operationem :
lia (anguiscft (ufficiens ad facien-
ola membra, quiaip(à nutriü
turezco. Erpoftquá ita cft, & ap-
eins e icoperailg-
ia quacdceid apps prima ren
: a rima fren
teq mulier habei operationem Ige
peuaone serfo gonuetienseft operatio vui" fit fine oj
Vins & p ntambo drdinanerin
torum operationibus ad vnum fi-
Frzi- | pcimciqui.
Secundus libeteorum datembryoni partem, D pet quá ftat, vel eft. Eciftz duz partesfünt materia & forma: & vnum eoró eft datot materiz., &aliud cft dator forma. Etimpolteft vc emi Dadetformam , & maícalus matetiam:ideo quia dator nutriméti dcbetde neveífitare e£ dator materiz, & femina cft datriz nutrimenti.er-
o debet efle datrix materiz,& mafius duor formz.& fic dixit Arif, Etpoftquam muliernon hétaligdy dequo poffitopinari,q fit materia, nifi fperma & fanguismenitruus:& eft manifcftum,g fperma eft humi ditasaquo(a fimilis(üperfluitai:zne E
e que folum eft üfefuperfluitari, fed
certoeít (aperfluitas: & impoffi ileeft,pex co mébra nutriri poffant:guia f polt effet, (üicientior
le is:quiaex eo nurriuntur membra:quia nócít differentia 1n ter nutríméti materiam S marerií effeotiz:quianutrimentü e(t effen- Idéeflma iain parte, &| ijo effc eítin Far toto , & materia totius & partiseft circi. idé-Etetiam hoc tefüficarung per ma muliere ns € materia embryos nis:quia mulrz mulieresimpregaá mra fpermatizatione, rus di- Qrara r6 €um d is mulieris Y vomitfut fperma, & trahit fperma iind Quonvereie fica luni rma muliens eft fu, tasdid ne proper dada eni
ficut difcurritfaliua ex ore alicuius famelicicám videtaliquécomedea ——
tem. Etapparet manifefle qp (pet Quiara co ma viri tenct loc agends.quia mé-
branon nutriuntur nifi percalort naturalé,qui eft in corde : &iftz cáloreitprimá inftrumentá az na-
tritiuz. Etproptercanecefle eft vc
nez hoccftembryoaiséergo quod. fit primá inftrumentá virtuuisct-
Cédafo. o£sergo
G pletiuz.Etfift acceffe eftin fperma te viri,autin fanguine, qui efti vul. ua,magnam iftiusnaturalisca loriseilein actu. &impolceft effc. hocgif in fpermate pp fat caloré, & humiditaté Etfanguis,ex quoge neratembryo;eít fanguis venarum mulierisqui eftin vulua retentus. & remotuseft,vt habeatin fe virtuté talé,qualiseit ifla: co quia e(t (an guisindigeftus, & adhuc remotius eft vcficin (permare mulieris. vel ét pon eft dicendá q» calor naturalis fitinembryonc et fe: idco quia nó
eneratur calor naturalis, nifi à ca-
H lore, quieftinnuttiente. Propter
iftasrationesnon eftcredé
dum g fperma mulierisfit materia. velforma embryonis:fedfperma vi zi ftatloco formz, & fanguis menfirausloco materiz , & (perma mulierisnon habet inuentionem in.
nerationc. Etnon eft credédum vt fpetma przbeat iuuamentü (olum qualitate,fed confert in iuuamento exlorisquantitatiui. Et pro) non hé Arif. reprebéfioné ab Hiy & Gale.qrin muliere, din lando abortivit exta die & fuitinuenrum. fpermainuolurü panniculo . necét
1 $rendüab Ari£.quoloco eratiftud
ma. Etício 9 nonerat neceffariain Medicinaillainquifitio:quia
iseftinquirendá in Giatione alium . dnos narrauimusiftud hicpro maioriiuuaméto . &q vult fcre qónes.quz funtinter Arifto.& Gal.legatlibrum de Afalibus.& ibi ánuenictillud, quod dixi. Etdein-
volumusreuerti ad illuda quo fuimusfeparati. Etdicimusgprimü iuuamentü virgz eft, vrinijciat fperma in matricem,& fecundá , vt. ft meatasfupfluiati aquofz. Etiu-
vament( volue eftt fitloeusgtiationis.&cü boc fant alia iuaaméta, vtfit meatus & via füpfluitati (anguinisnon co&i qui güafin facmie nis:& eft: fanguis menltruus,qui pp. nimiá bumiditaté, d gfatin cisez. paucitate calorisearü intrinfeci, n$ eft (ufficienscalorearü ad decoqu&dá Ginguinbq minitad mébracari. & idcirco expellit ipfum natura ecttisparox ilmis p meatá b* membri. Eteft cópofitá mulus villistráfverforijs pp virtuté retentiu£, (cfe ineis:&hét aliquos villos longitu dinales pp virtuté attractiuá, vttrabantfperma.fed virtuserpuláua, ( E. eftin hoc mébro,magnaefi:& p|
bét vná villálatitudipalem. Etfi ru Aa ia vo?va vir fit imme
mutatiuá hocindigetfpeculatione. quus.
quareresvtrü vuluahé virutéim
quia nó pótdici qp vulua faciat m&bra pp iee virtusinformatiua ipfa facit cá calore fixo in fpermate,ergo virtusimmutariua, d cft. in vulua,non eft;nifi loco conferua.
rea tionis.& idco càm attingit fperma.
acrcotrüpit cóplezion£eius. & per hanc viá pót intelligi p virtusimu tatiua eft in vulua Sed manifeftum tipi En Bciendülc cato ipfará fuit do[a & s ifta mébra habeis cilligaa- ud má c vulua. Ec propterea, qi mateiz pp aliquá cám non veniuntad vulbá,curcuntad mámillas:ficut eft. in mulieribuslactantibusquia non. hüt meníitua:& fi ht, parüi büt-Et fantalique mulieres, d non poflunt. impregnari,dum lactant. & iterum. c materiz defcenduntad vuluam, priuanturà mammillis. Hucufque diximusiuuamenta menfirnorum. & (permatis:dcinceps volumusnar rare iuuaméta in(trum&orüst(us, De
À Deimenenis meilbeorum ire [- ALIS
"T dicimus 9 quinque funtfei-
Escritos aodia flous,odo-
'Curebrá raros& tatus. Mauifcilácít qj cc-
quet e vebrum non füit creatumynifi ppip.
EI Cep ie pp vifum,auditügu-
fina, Koloraid 1&quilibetiftorá
bétfuüinftfm proprium, videlicet
Tiferoclomaudiros Suresodora-
f-— tusnaresguítus linguam. S. in
inito firuméto proprio dits eft dubid.
P^ ** quiaGal.dicit y neruus, qui oritur
ium inftim eis,
virtutá alijsmé-
bris.& Arif. dicit qp iftud inftfm eft. aj
taro Erbocfeguirmr opinioné, quí 3aquo set habent de cerebro.quia Gal.dicit bro si in co funtquinq; fenfus, & dicit p € denm Lot princrysi(tiuso| is, hoceft ione, Sp iacit perfe ius neceff. tare. ArifL aGtdicit q dáium füum.
eft parti quiaeftin bocopere
feruitor dominationi cordis, pofito
ep (eofus fucrintin co quinque ved
CluaQa. quatuor. Et nosvolumus ípeculariin hoc,fm q fpeculati fuimusin dominio hepatis. Etdicimusq ma
C nifeftáclt ex anatomia g multzar
teriz á corde mittunt ad cerebrum. &fortes& omnesanatomici, & Ga Jnmgumcishoc eonfitenruri&t ex
hoccít prima pbetio,q cerebrum f Bacopciationeidigctiorde. Sed zes,quaiuuatur cerebrum pp cot p
«alorem iftum,quem ci tráfmictit
eft virtusnutritius , qua. nu
ritur : ergo cor de neceffitate effec. feruitor cerebri ín hac re. idco quis mutfimentü & virtusnutritiua nog
feat data in animali, nifi pp fenfus
viran£ (enfbil£ , fcd res, quaiuuat
eercbrá gg cor per calorem , quem
Liber Secundus
24 eitrüfmittiteft inq; fenfus: SirmerenGbilis primo. & princi rer eft in corde. & ifla virtuseft ízafuscommunis,cuiuscfle probarum eftin libro de Afa. Sed Galenosdiitg hecvirtuselt cerebro, & Ari fto-dicite eft in corde. Et (i tuquae ns,vnde. €» cor fit datorcerebro caloris menfurati in quantit& te &qualitate,& fm qp conuenit vni. cuiq;feafa ex fenfibus cerebri: Re» Séfatée fpondemusq rationc debita eft , p nontum omnicalore fit quilibetsé uia calor,cum quo perat vir- Ma daipuaon flle ellor, cum quo operat vins fenfibilis. Ethoc B in dormiente & vigilante quianosvidemus q operatio virtu. tisnutritiue eft fortior cüm nosdot mimus & tuncnon cft fenfusin a- Gurergo calor,cum quo operaf vir. ms(eclibils, non etin fenfibusim. s&o,cum homo dormit, Ethocapuia qà homo dormit tenen-
lo oculos apertosnó videt. & fi nó ponen pir UR quo eft vifus, per neruá optic ad partesintnníecas vifus,nó eflet priuatus. Ee Debe Íciasqp vna & eadem virtus non po- rios. teít inueniri in potentia & in actu (i mul &femel. ergo poftqu£ manifefü efl, virtus vilibilis vadit cfi fpi ritu vifibili,& fpirirus vifibiliscü ca lorenaturali,qn dormit hó,non eft virtus vifibilisin a&u. quia fi e(fetf actu,videret in a&tu:& non eft iz: etgo calor narnralis, q viuificaesie tutem fenfibilénon eít calor virtue tisnutritiuz, qi dormiens nutri non videt.& qniwu facies vbi reuerrif, & vade tranfmittif,tune (ciesde necesfitate loc( virtutis fen(as cómunis.Sed mihi videwr prima fronte, qpàcordetranfminias ifle hu
G &sdillàd feuertimr. Et, funt calidictespartesextrinfece, q bá vigilar. & operatio virtutisnatri tiuz eftfortior,cüm homo dormit, &corpuseft frigidum deforis Etne Dedaftio mo deber dioere q orms iltiuscalo epnirauss siscü quo ftant fenfas& vigiliagepod acretubpnmoin cetebro: qiia cire brü e(t mébrü frigida, & nerui m& bra frigida, & in maioripartecorá p t manifefte frigus:ergo incre. hbileeft vrcalcfaciantcorpus. Et fecunda adhucderarioneap| qealorq deduáio. eft materiaaiz nutritiux,&calor. eftmatetia anime fenfibiliseft vni H loco (übicái,vel vnüin ira, & oon. eítduoloco fübic&i, necin duobus ciuerfis mébrisctiá duo. Quiaaia nutririua,quz eft in embryone, eft rata recipere alam feufibilé, "& (tatcücaloco formz & finis: uttiriua eíteiloco materiz: idco fuitreceptio in illoloco de neceflitatc,qui przparatuseít recipere. Et. mau eit qafa non ef re Tara recipere, nifi inloco fui fubie&ti & fai itus eft calor oaturalis.er. io animad formam fcofi Eie eft deneceffirate ín hocloco. ldeo ergo res vnitaab his duab* eft Vyniü loco (übicct, vel itus : qufuis
numero,& vná definitione . & hzc eft nobilicfententia, quam dedim*.
Et uam itaeft, & etiá a ortun quoreguacital ei
valor cordis: ergo virtus , quz regit fenfum cem eltibi , & cerebrü eft feruiés ilius virvatis, fed ipfum cot eft princepsittius virtutis veraciter: jua domigator faper his in bac laa dominatione Et nos poruii
mus probafle hászostnagis per ili
demonftcatiui:£d noftras intedtió Eeftabbreuiare. Et poftquá decara Virms ga. tá eft cp cerebrá ell iccuiens cordis, fitiua eft dandoei virtutes fenfibilcsper mo- 14e Hipp. dü,qué dar camerarius regi, vtim- decorde: pleat voluntates (aas quáuis rex dec salis, Vir- €i illá virtuté, propcer quá agit: ne- t3 £A ln. ecfíz eft deinceps (cire, quzeft via, in tiniftro. perauá feroitcerebrü cordi:quia i& vérriculo. declarata eft via, per qu& (eruithe- Idem parcordi , loccít, quia przparat ei i54 sec fuünutrimentá. Etdicimus q non (ibus.c. 7. in qualibet menfüra caloris comple ab Azí. vi« ruroperatio cuiuslibet (enfus. Erad de Primo. hucappatet ad (enfüm,g non indi- cp forti calore.quia fortiscalor p- 1, ibeteos apprehendere (enata extrinfeca,&impediteos,(icut videm* £p hofesqui difiemperati funt forti Galore in cetebris eor(iin zpritudi-
& nibusacutiscreduntaudire,& vide
fceaque non fünt.& maxime appa. ferhocia fenfa tactus: quia fuitintentio in co aj endere quatuor. jualitares . & fuitimpoffibile vt inument( illiuseffet vacu(i ex eis: quiaipfum eft complexionatum ex. eis.vndefuit fa&din fine tempera. tiz, vt habeat fen(um fortiorem. Et v lias. Bropserhzcomoia ; quiacoreftia cereba. ine caloris fnit ordinat contra ip M. füm cetebrá ex oppofito ad téperan. dácalorfn (üum,vt(enfus poffirap Dobendere . Nec füit poffiileponere banc frigiditatem ean* dé n cordea priacipio creationis: quia effet diminutz operationes nutrimétidiminutione manifefia £t dá voluerit narura facercbas duasopcrationesin animalibus feisin vlrimitate perfe&ionie, fui itum cerebrá contra cor.Séd afa lia,q uc dicuntur fpongia marina, &r multa animalia bruta noo vidétue indigere
^u bad
€motin- Sremérd. fmm u-
Liber Secundus.
indigere crebro, & fpecialiter nerwo magno,qui oriturà cerebro. & ppea fi icideretur aliqna pars illius
xefcere donec rec - Et pp háccim videmus multaani ia qua viuunr, cum fintincifa. víq; ad medii fus. Ez iftud eft ferui ti,gd dicit Arif. & fequaces fui, & fe&a ciscoenrifi, qux. nier gd i. viator,cp cerebrum facis cordi , fuitordinarum os capitis ad defendendum cebram. Eric roman" lum , quia. TOLU! magisrcmoa d [ztone: ficut faciunt cafieilani, qui faciunt turres rorun. das, vt machina non poffit eis nocc sc. Ezadhuc , quia figura rotunda plura cótinetin fes& ctiam eft magisaptaad motum connnuum. De ssnesento fili Spine. Cap. 11. T iuuamenrum fili fing eft de. Fsgesaeinameni cccbigicet quaii clauus ligans K ys los. Et poftquam declarata cit ex hoc fernone * compofitio dominaci ercbri,& militer dominanóis cor dis, & declaramum cil uerum g eft «ius iunamentum : deinde narrandum cít iunamentum membrorü vniufcuiuíque, quz dam fant his
Ce. 13.
Tddmus caro ct propri E E brum , gd
juia illud eft memi D Firnshucat omaibus animalibus, ficattadtuscft fenfus cómunis ofbus animalibus. Etin carnibus per fe&otum animaliü (unt fparfi mul ti nerui ad temperandum complexionem carnis.& quia nerui funt fi Sniles complexioni iuua
1$ mentum eorum de; inbamé D n eerebri.& ppea membra, ad (nó veniunt muln nerui, funt duri fenfus. Ez iftius virtutis quiddam eft, qd cómunicatofbus parribus car nis 1 & hiceft fenfüs quatuor quanatum contrasiar flour calidas fngiditas, ficcitas, & bumiditas : & quiddam eft, quod cft propriti vni. bro : ficut eftquando os ftomachi fentit refolutionem factam. inco : &ifle fenfus appellatur &ames & firis.Sed fames eft fenfus re folutionjs fübítantis grofiz,calide. & ficca: & fitisef fenfus refolutionis (übflantiz frigidz $ humide: E ergo fenfus proprius eft duplex . Et fenfus capitis membri de nüillatio- Do quam babet in hora coitus, ifti uo funt connumerat: in (us tactus, gum Ce. 1e.
De inuanento Lis Tli den i eítma E dor ,q illa nerui üi nó int facti nifi pp operationé flusquamuis hoic adiungarar ala. res ppelectioné meliorem , hoc eft ad dum literas locutiond , Et in radiceJinguz funt duo orifi- €ia,quz tangunt canem glandulo fam, quz appellatur generatrix fà- f liuz . & iuuamentum iflius faliuz eflvt faciat manij guftum re. rum faporatarum , Te isnementis Oculormm , Qr partim. firm. Ce. 1$. Exietum ct fiti ex fepté tunicis, & tribus hu- Fach cde eg Le
ti vnicuiq, ipford. E; appe
prid iau homi D vocatur cryftallina,
edo Dowd
oculi funt rios Lage ldem
*1L.fecun * feri dina frins,
G vel glacialis, aut reticula aranea po fita füper hanc humidiruem Quia declaratum eftin Manni hilolo
hia, «p hzc apprehenfio nó pot Poiciift Tcorpore peruio,hoc eft acre & aqua. quia pp clariraté & p-. uietatemjquz eftin cis fuit es poffibile recipere colores.& non appa retinoculo corpus exiftensin vltima clarirate,& luciditate natum ex temperantia acris & aquz» nifi duo corpora. & non fuitordinata rotun ditas iftius humiditatis cá aliquan tula deuexitate , nifi vtreci| rum fenfibilium multá qu&titaté
H Sedalig humiditans, & alie tunicz non fuerunt facle,nifi pp hanc humiditatem, Etcá deuexitate modi ca non cít nifi vt recipiat grandinofa : quia vitrea humiditas fuit fa €la ad nutriendü hanc humiditaté p viá roratiois.& hoc fuit: ppea ga Datura fanguinisé remota n3 hu jus humiditatis. vnde fuit neceffatium, vtaliqua re mediante fiat trá fitus fanguinis in prfo, vt ipfa ada-
tentur ad nutriendum hác humiitaré, Eralbuginea humiditas faa fuit iterum ad humectandum báchumiditaté i ad cuftodiédum I humiditaté fuam ab acre cxtrinfe- €0, & et ne tangat vucam tunicam, Sed vunica fortis vocata coniuncti va,fuit ad cuftodiendí oculá à duricie nerui S é ad ligandu oculum. xi ofle,& É pp aliam vrilitaté, quá dicemus poft. Sed tunica, i dicitur
it facta ad nutriendá di-
Part 8
Gam retinam per venas, d füntin
€a: & & vciuuet ipfam pp
naturalem perartevias quz funt in ipfa. Sed iuuamét tela: retinzs, pri má eft vt der iritu vifibilé p nernos; qui füntin ipfajhoc cft caloré
naturalé cuius cóplexio adapta € in cerebro,& p duos neruosqui vadunt ad oculos: & é& numtcryftal liná humiditatem per viá rorationis, S datiuuament caloris natu- Tahs per arterias quz funt 1 ea.Sed.
Gale.cófitetur qp aranea eft vltimi» C5tra Ga-
tate peruietàtis, & luciditatis : quia. colores & forme imprimüturin ip» fam. ergo ifta vela cít Propni Tita. mentum vifüs,vel perfe, vel per adjutorium cryftallinz . Et ula vucz. d£ habere tria inuamenta.. vn& eft
re- vinutriat telá corneá : & ppea fuit.
multi venofa . fm vt defendat cryftalliná a duritie tactuscornez : & pca fuit hzc tela mollis tíà, ne diareur fpiritus vifibilis. & hoc it pp caloré nigrum qué habet, quia ansra eteolorisnigiv - Etforamé, in fis tciznon fuit D »tifi vteffecforma (enfati humiditatis cry-flallinz , autaranez, aut ambará : quia vifüs, ficut (cis, non fitextramittédo . Sed oculus recipit colores perfüa corpora pma per modá, perquem recipit fpeculum.& quan. do colores funt impreffi in ipfum , tunc apprehendit cos fpiritus vifibi M. lis. & bene probaui in lib. de Senfü & fen(ato fex rónibus ,: fi aliq corporá, quibus eft cópofitusoculus, eft conueniens vt in co imprimané olores per sinit ies iietaté , ipfum corpus. ri inftm oculi. Eciuvamenrun te cornez é fuit vt defendat humo: albugined.& fuit facta clara & fub ilis, vt non refiftat humiditati cryflallinc ad recipiendá formas. Sed. fm iuuamentá coniundtiuz fuit fa €tü ad mouendá fecum mufculá , qui mouet oculum, Ifla funt muuamenta
Liber Secundus.
Á hetta partium oculi fm Galen . & maior iumamentorum , fm qp» Qustcd e dabio quodi potua hibet i x haberinmamentd üT [4 gars domin&s f eo, & (ü* fiuisnó & mifi vtimprimantcolores | ipfum.
Dea je infirumenerum As-
dtu. Cap. 16. Edinftrumentorü auditus manifeftum eft Q» fünt aures.& pri mumf EMMM meraus , |ui venit ad eas , qui cooperit fora- Sen auris. Ecdihà efuq foramen " m fuit prraofum aif os igidus non intret tali m6,9 ledat. pcnc meliuseft. dicen fuit tortuofüm,ne virtus auditus fuiflet 1zíaá vocibus foriffimis. Ett fum. ma ícias qp hecfigura habuitiuuamentü in receptione vocis. & ideo factum fuitchartilaginofum, $& vo «atum eítauris rortuofa. Etalia ani malia habent hoc pro alio iuuamé 0, hoceft vt recipiant voces vemiétesab omni parte.& propterea plus xegrediunrur foras, & mouent cas. Deisuamentis infirumentorum Odovam. ^ Cap7.
Anifeftá eft q» inftrumenta
c odoratus funt nafus, & fit in afalibus olfactilibus per viá attra- €honis,&in nó olfact:libus fine at« racione: ficut in apibus, & in alijs animalibus non habentis olfa&tü . tfm Arift. iftc fcnfus fiti duobus mcatibusg funtin nafo.& fm Gale. fitin duabus carüculis fimilibus xapitibus mammillará : & dicit gp remotioné iftius loci indiguitac.
16 apertum nafo. Et fm q dicit Aucn- D. z0ar nos us qR incipiunt digeri in ftomacho:er. go à contrario noh eft probard, p perillas duas carunculas fiacodora. tus. f ita eflct, animalia inolfa&ti bilia nó odorarent. Ft fcias q nod fuit data atttactio odoratui, nifi pp vnam duum rer : aut ciettione propter melius: aut grofficie fenfus po in animalibus olfadtilibus, .
iia poffibile effet vaporé euenire. àre er ad imt bilem pp nimiá fabdlia fubftan tiz,& propter naturá fa: im; nis Sel pie qoperaioelfadbonis E eft vna duatum rerum,aut trahendi, aut mittendi : &eft impoffibile vaporem venite ex reodorata tempore tranfmiffionis acris extra. Et eft pofüibile ipfum venire tempore. attractionis: qa aduentus aeris odo. rati fit magis per modum attractio tis per tiodum ettufióis: ficut tu. vides, c volumus certe fentire odo res, qp nos conamur füper aturactio 1€. & heceft cau(a,pp quá fuit data.
attractio.Et apparet cp animalia , d Tetiará.
mE fine. anrattionghabtt cla riorem fenfum g animalia , anreum. aradlóe vicarios , in formicis & apibus : propter debi litatem ipfius: chus in animalibus. olfactiuis fentiturodor paucus fi. nc atrzactione, & quafi videtur vt nonfentiatur. Etcüm fitcomparatio iflius fenfus inter hominem , & multa cx animalibus, eft iftc fen fus diminutus in homine ab illis animalibus, quz indigent in hoe
odoré cibori , $ccádaró
rima r6, zractionc. Et cgo dico,qp fi ita effet.
fic mdidtGal, Eo odotaemusquá? fücalisb Vis nares eflent oppilate,qfi attrahe. waGd Zemusacté peros: quia palatü cft
fenfu in venando vitam füam, & propterea dicitur in prouerbijs, p «üm ifta animalia venantur viram. füam.& hoc eft quafi per vi pphe
Dij ux,
Q tiz,vel diuinz prouid£tiz. Et poftquá narrauimus infirumenta quin. lue fenfüum , volumus narrar inienta , quz: facta funt propter. virtucm motiuam , De iamamentis, membrorum volumtarij Motus, Ca. 18. T dicimus g virtus, quz facit mouere animal, hzc eft imaginatiua vc] xflimatiua, quam przeei: firmus cócupifcibilis& poftea ibiconfirmarum. nef confilium, vel 16 pp reprcfenrationé rei imaginaeiie z[timate fm. declarat eft H in lib.de Anim. Etcft necefle pfcru tarif hac virtute, hoceft,vt fciamus. inftrumentaquibus oportetoperazi quot funt, Dicamus q motus voluntarij quidam eft proprius , & quidá eft cóis. Communis eft motuseuudi, qui motus eft rotius cor- [són . Sed proprius eft motuscutis ntis,& morusoculorum, & man dibulará,& duarum nafi extremita t6,& labiori,& linguae, & epiglotti dis,& mandibulz inferioris, & motus capitis & colli,& motus nafi , & notus nodi, vel humeri fpatulz cá bredone, & motus brachij à cubito ] inferius, & motusiun&urz nomimatzin Arabicorafceht, & motus digitorum, & rniufcuiufq; fuarum. jun&turará, & motus membrorum. exiftenui in collo, & motus pe&tofisadinfpirandumj& virges, & vefi €z qi claudit, & motus cxtremitatis inteflini redi qf retinent feces. neexcát& myrach,coxe, S cruris, &tefhum,& pedum , & digitorum | sey funt motus qui dicunfvo Qi pri luntarij. Et eft necefle pferutari res, mot? à quibus veniunt ifti motus. E: dici
m Aiuntt. mus qp manifeftá cft perdifpóncm
EX motuum, fiunt pluribus E, vno mororc.v.g.motus manus fit àchorda, & motuschorde cft à mu-fculo,& motus mufcüli ell per fe, se mufculuseft primü mobile : nóeft hoc corpus, qd moucatipfum. Idco quia o€ corpus, qd mouctcot- [osmobie cta necefirare mobi- . & ideo cít conueniens, q corpouorum vnum mouet. enata veniantin finc ad vnum corpus moucatur per vná virtuté moti miffam cidem,& non pp aliud corpus, fed pp aliud principium, qd eft. Gliphioth, q ta non eftt, h h ita non effet, res Foendercur in infinitum. ergo de neceflitate debemus dicere Principum eftin mufculo.Et quà- Cótra Me opinat Medici qp motus muícu. dieat. li fitá neruo, opinantur falfum. i quia,fi ita cflct , neruus mouererur. aut per fe aut peraliud , hoc eft pp. aliud pnincipium,quod effet in co. Sideo. duis declaratum eft in Naturali Philofophi, odllibet mobi le habet motore, Kg lc fi eft cor» 'us, non moueat niíi moucatur, & motus efletà corpore, rcs procederet in infiniti ; 16 neceflecft hic eémotorem, qui moucat & n6 mo Ucatur, & qui fit non corpus . Hzc eft vna ró per quam vi, q qui mouet primo animal, nó é corpus, fed. virtus eft aiz:& q hoc fit dc ncocffi tatef muículo.Et hec virtus,eft virtus volütaria,quá fccdit imaginati ua,vel cítimauua,& cófirmauo cófilij. Etideo quia ifte motor nó eft ems ne eerprimü mobile, mot ipfum, fit corpus, ad loce hoc mobile. fitficut nada, tpm eritci ficut forma: ga smpolt cft primá motore 1 ajali, s
Xrits Ari
Neclida tb eeffitate in
Liber Secundus.
À& fine materia.ergo necette eft fpeculani quid fi ho: primum corpas: & fppotet qp fit calor naturalis;qui eft ia nobis, Ett vides, qr qi inirigidanf membra, corü motus priuantur. Et eft res nota per f£, (p vna rerum receptarurh in defiritióc iftarum opératioh(i eit calor naturalis,
Sediifte calor natüralis differt pro-
ores aderant
nes, quibus aj
iftud maxime ih ribus nu
triméti.& de hoe nullatdifcordat. (imilé.
Sel Gale; fentit origo fins caloris iftius fit cerebrum , & ad totum. » yer sp neruos abeo mirirur Sed ift. fentit ip cerebrum fit fetuitor. ordisin hacopetatione p vil, quà enirn taf us, in e dilact perius: & qp origo iti" caloris. in corde, Et hoc pot videri manife- 1ta efl, ve verum eft. Quia cu. vides qr nalcifin corpore iter agen- Seg di ton act mer à pota kimtcijor, erra it: 1 useltcor. Etpp f accidit. hon: aliqd, qd iiim terreat fedit &alorad cor, tremüt. rura & pót efle cadit hó, aut nó poterit moueti. ía virtus reaai boc nor lud met urat calor m quantam dene e. Etadhuc, quod Gale.& ó€s alij medici confitentur, qim olunariaelt in eorie ita elt, &à, 'afalianó mo Menta voltate: t virtus hec &ftin corde, & cius ferni& án dando eit&perantiá , Et cóc erit €um diceret de hac temperantia, vt. Barp nero, sut fiae c fpirira ani mali eitein ipfim . Sc non eft dia. in hoc; excepto gin neruis fpintus lalis fan. bon cítappárens,
17 nif I duobus neruisoptici Sed pri Ty
ml mobilcà calore narurali£ mue RÓ cóers
fculus: i quia conucniens eft, qp c& «4letlor namuials opererurT primo, hoé
eft vt prirtio mouearur iftud corp*y cum quo habct (ímilitudinem pro« pinquióté ex pare caloris , boc eft muículus ppcotipofition£ fuam s juia eft cópofitus ex pri:
Sed neruus folus frigiduseft multli,& non habet: deno aigna e prnciid »vtfit pti Vis motus tideo quia cire à netàübtó rioh primo. Et deróne nó E eftqiiftém,qd dat nutzimentum, fit ini tü motus: quia mae Le conueniens vt nutrimétung iat per inft£m quietis. Necétartee zia connenienserit huie moni: qa operatrix operation pulfauos nd, c difimiles &tnon chnuenites funt motui voluntario : immo eft &le vc fit contrariaei,& fit quafi difpofita,ficut res,quz vellet& nol leraliquid fimul. Érgo remanet vt. fit mufculus prim inft£n,gd mouetur. E po in me is.quibus nó fünt of nó funt arlbesa dcfcmtpanta, muículi P ipfi móuentipfa fine medio : & ratnificata mouent ca mediantibus cotdis , quz nafcuntur ab extremis tanbuscorum. ideoq; curn contráhitur, trahítillam chotd&. & quia alligatus eft cutn extretnitateoffis, monetut os füo mori.Et qn méme brum habet duos motus cótrarios A&dinüic£ , tuc habet duo offa, vel duos mufeulos in duobus locis cótrarijs adinuicem : quorum quiis bettrahit per fe füo vempore & pr hibetalocri fuo contrario, nc faciát D (iij;/opeza-
66 operationerm füarn illa hera. &fi tieflentambo una hora,tunc zqualiter membrum, & trahi turfm vnum flatum. verbi gratia: juando mufculus qui eft in fyluei parte manus, trahir ipfam vertitur verfus: m:& [i mufculus,qui eftin parte dome Sicsscabic ipfam verfus partem do meflicam , vertitur verfus illam: & qfi wahunt ambo fimul, eriflit zqualis.& nullus eft ipforum per fe, vt fuo faciat ipfam verninms, &extra. Et numerus mufculorum fm Galenum eft. 529. quorü H in facic fünt4 «. quorum. 24. funt, vtmoucantoculos, & palpebras & 12. vt moucant mandibulam inferiorem,& 9.vt moucant alia membra faciei quz mouentur voluntarie, & in ifüs fanc mufculus occultus (ubcute frontis, & prodeft fortitudini aperüonis oculorum : & duo mufculi qui mouent extremitatem nafi, & mufculi duoqui mowent labiü füperius furfum, & duo |ui mouent labtum inferius deor- (um & duo qui mouent maxillam. Er mufculi, qui mouent caput & collum fünt.1j. quidam corá tra- Y hunccaput verfus illam pareé folü, verfus quá pofiti fünt.& alij funt, q. trahunccaput& collum . eorá quidá funt, qui trahüt caput fuperius , & quidá lint qui trah(ítad partem. qrecriort Kquids koe ad l9 tÉ ii füperior£ , & qui. tdhuntad dexail&c quidam adffim . Etnou£ muli mouent linguam. Et. 32. mul ant pier motü colli epigloiidis Le ptem mufculi vaicuiqs fparale, Et 14.vnicuiq; lateri quibus mouetur brachiá . & quatuor muftuli pofi
fuper cubitll: quorum duo funeiri- K us, qui faciunt ipfum verti.verfus. patté domeflicá : & duo flátextra , vt faciant ipfam verti ad pané yl ucftré. &. 17. füntin quolibet bra» chio. 10:extra,& fepi£ intus. &. 36. pofiti funt fiper manus , 18.füper.
YRaquaq, , qui mouent manusad x dos cilcam, & parsem (jfnes [wis ad motus pellice pari digiti, & volá manus Ec mutent toris funt. 107. corum quidá dil tant, & quidá conflringunt. Et sufculi (pondylorum fant.48.& octo [os inpar (oper vene fübof£- L pectoris víq; ad vmbilicü, & dam. dudit fm longitudint, &quidá fm latitudiné, & quidam fm tranfücríum, qui faciunt motü ventris conftzingendi & laxandi, & juuantomnes alios motus. & quatuor mufculos habent duo tefliculi, &quatuor mufculi moucnt virile membrá.& vnus mufculus tenet os vrinenefdebite fundatur.& qua. tuor muículi tenent onficiurn inte. flinorü, ne ftercus ante tépusegrediatur. Et.64.mufculi ad motü co- Xarum & crurium, &. 18. ad di lái, & aliquorü digitorum pedü. egre jror pedi, M & pofiti funt füper re. iomnes mufculi funt prima res, dj moueturà calore naturali cóiaut calo Li cuiuslibet mufculi . Ec poflquá ita eft, qp aliqd membrum. qui ftat ei rmz,& propter. calorem, quicitin afculo &ille nó mouctur nifi per principiá animz : & (ciendum eft quid eft iftud incipium,& vnde eft,& vbi efL.Et. icimus 9 qf aflociabitur huic, gd declararum cít, per vitm fermo-
Liber I pecie eimi i pio
n méro dbi, «5muníca: ton corpori, fit mobile per fe: & per virtacé. opns vo- Jantarie mentis membris particulanbus, quz mouétur per fe,& funt amuículi: & apparct fenfüi, qpin eor. por non eft membrá, qd commumicet toi corpori, & fit mobile per fenifi cor: virtus voluntaria €biseftin corde, hoc eftin mufculo qui eit in eo, & virtutes particulares.
B voluntariz (unt in quolibet mufcu
Jo parucularium mufculorü . Sicut. us q motuscómunis vitalis animalium,qui eft ifpiratio, habet
guincipium à corde. &ifbe motus eft coniun&us motui expirationis pul&uhs. Et ter hoc acadit, pulfus magnificatur per motum, i minoratur per quietem.Ergo cezebrum, & neruus non fuerunt nifi ad vemperádus iftum calorem, in «uocít principium virtutis voluntariz communis & propnz. Debes fcire qp non eftimpoffibile hiceffe rnotum voluntarium abfque mu- C £culo. (ed (i eflet propter calorem. Texas, naturalem, aut propter ré, qua ftat repere inea, nec mufculofa . E finedubio ifi mu(culi non (ünt, ni &x uiá p fiin animalibus is. Ideo u— pep 1 dandum muícu- ; qui mouc&t linguam exterius, Pol gf motus durici nicmbt tempo- E 1e coitus: ió quia intentio fua. , eratoino, vr motusnon
Secundus Deinaonentis Aubditus , eor moulee- D. rum eins. Ce. 19. Oftquam narrauimus iuuamÉ Pm membrorü motu(i voluntariorum, eft narrandum de anhclitu,& membris fuis. Ideo quia Gal ponitipfum motum voluntarium,
& quia vf qp cerebrum operatur in huoc mod credit. motus voluntarius fitin co. & fimiliter credidit. qpefletin neruo, & credidit falfum, - 1deo quia ià probatíí eft, qj hoc con. venite£ in membro mobili per fe. & propterea egrirudoà qua prouenitlzfioin motu, eft primo & fein mufculo, & per modum colliitizz in cerebro & nerao. Quare E icus debetcurare lzfiopé iftias
motus, intendendo primo ad mu- Ículá,& fecundario ad cerebrum '& a n Pe anhelitus.
int di; ;ma,pulmo, cána,trachea. dn & vuula, Et pnufquá nos tractemus de iuuamé to vniufcuiufq; iftrorá membrorá , efttractandum dc iuuaméto iftius operationis hoceft. deanhelitu. Et diim us. Medico Gal alij, bris vifi funt dicere, anhelitus eft pro- £7: ferdooiaamen Vnd ad yes in
lá calorem naturalé cordis.
atrra&ioné acris frigidi &epilio LI nem vaporis, qui rcíoluitur à calo- 1e naturali qui cft corp? fumofüm, qui non eft conueniens cidem. pro cro iftud iuuamentum cft vnum. & ncceffarium afalibus calidis fan-
uinci (ilis que uon fant eli hzcoperatio: fed fufficit eis motus arteriarü, qui venit à corde. & hoc. reputo ficut anhelitum . Sed aliud iu dicunt efle, cít, vt detnuuimentum virtuti intriníecg
D iue
Córa Me dico.
Q ex ere, qui recipitur reflaurando. ex fpi eomm quantü refolutd eft.hoc eft falfum.quia impoffibile eft compofitum nutririez fimplici, qià fiita eflet, iam inueniretur ani mal cffe (implex cx vno folo elem to. & Gale.negat hoc. & meu dicit
ju non nutrit, & ppea dico. Cuisim- Prinlum verax eft Sed nter viru dis & tibusanimz debeat attribui anhetnbui de- litus hoceft pferutand(i.quia Gale. EM i oed gmibui virtuti Ms tie. & dicit! ja na volütate nm d vt nbcemus S6 anhelemus. Et & dicite propri inflfm huius vir H tutiseft neraus, & didt fiincideretur neruus, qui mouct diaphragma,homo nó viueret, nifi tín quan tum viueret ftrágulacus.Sed alij di- €untg flat vircuti,ficut mocus pulfus. Et pót queftionari dictum Galeniduabus rónibus. Vna, quia tu vides p anhelamusqfi dormimus: ergo non eft voluntarius. quia cpe ratio voluntaria non fit nifi cogita. tione, & voluntate,ficut di&um eft. Secsó Alia quia videmusc) anhelitus qui fiumprouife, fimilatur motui pulfüum: ita qj Hippocr. ponitipfum pluriesloco pulfüum,f.tépore, quo non zgrotant membra anhelitus. & dicit q denunciat complesioné cordis ficut denunciat pulíus, excepro q non fitzgritudo in infirumé tis anhclitus, Etalij fapientes volüt €» fit compofitus duabus virtutib? , videlicet voluntaria, & non voluntaria, hoc eft naturali,& animali.& hicinuenitur in motu plurium mé brorá, ficutin motu palpebre oculi,& in moru deglutionis.quia manifeftum cft, pambz virtutes ifte fant compofitz.X ideo, qfi debilitá turifiz duz virtutes, cadit defe&tus.
1n operati Itienidi, fícut ae« Xx Siirquando t virtus appetitus,
Et mihi videt, quód opinio poftre- Teri 1&& mafit veracion ioc eft, qp hac opes
ratio fit fita. Vel poffibile e(-
fet dicere quód fordior eflet opinia
illiusqui diciteani efle naturalem:
quia plures anhelirusquosfacimus tempore (anitacis & zgritudinis, fiunt íineintettione. quare ponütur. 4d denunciandum complezioncng cordis , &etiam fufpitia pioijciunturab(que intentione. Ses, quaa. do magna ncceffitas anhelandi incumbit,defifiere non poflumus: fi-cut accidit in cuffi , & (imilibus. Es e natura non inucnit hanc virtutem actione voluntaria, nifi propter neeeflitatem füperuenientem : quando non fufficit virtus naturalis ad exigentiam cordis , Sed probatio, R&fio ad qua probat Galenus, s6otGal, quód hzcuirtus penitus eft uofuntaria, eft priuato iftarum uittu— tum, quando eft incifus neruus, & dicit probando, poftquam eftin-cifus neruus,eftincifum inftrumen tum motus uoluntarij:& incifo ner uo, ceflat motus uoluntarius : etgocftin neruo. Etifl jllogifnrus. eítfalfusm principijs, & corruptus. in figura. quia quando tenetur vnum przdicatum rei, quz dara eft à fübiecto, non debet: (emperremo ueri przdicatumabilla, à qua eft remotum fübie&tum. & qui opi
nabuntur hoc,tenétur. cum contradi&tioncoppofiti antecedentisin tora materia cótradictionem
oppofiti confequentis, & ideo hzc uerbaiton funt digna, ut hic au—diantur. Etifteeítunus modusin quo eft manifeftum,quód non habuit ueram radicem in Logica. quia
A qiia f per rertéonerti nerui remo. wetur aliquis morus, illud n6 eftex neceffitare, vt quando nefuus eft, vt fitille motus , vt dicatut qp tictu*fit. propria caufa in hoc motu , Et iari ifi fünt homines yetcuffi füper venas& neruos dormitorios qui vadunt td ccebrum, & cancin tis pri Vatz fant omnesoperationes volü-
tarii proptea hoc nomine nun cupátur. & dicit Rafis, qp quádo rex po
Indie volebat intetficere riobiles, in terficiebat eos per hüc moduth , Ex. vis tu dicere propter hoc ,cp omnes g mot voluntarij funr fixi in his duo. bus.Irem,quz res eft illa qua: iubet. hanc operationem in neruo,ntfi vna ex rebus propter quam complet hzc operauo . & quando illa efe cunc necefiario ga eft íllaope-. ratio:quanuis non fit propria caufa ia hoc: quia corrumpitur propria tio ter cortuptionem vir liswanlmilie illuc. Etde necef fitate non cit propter hanc priuatio nem voluntarij mous, qp quilibet smotusqui eft in neruo, qui ingredi tur fuam eflentiam)fit poficus (übftantialiter voluntarius:& per acci- (C densaccidit ci ve ic & ille voluntarius. Et quomodo poterit. apex hocquiziam cóncedit qp mot pebrarum fir pet mufculosfficut no tum eff per (e,& cum hoc toro non eft voluntarns, Et fi vellet dicere: fit tocus volütariusadhu c nihil hic luctatur:eo qp eftin mufculo,nou f neruo. Et uam declarat eft qp iuuamentum fit in anhelitu,& d it eius virtus, necefle eft narrare iu. mE proprium. vniufcuiufq, membri proprii huic operationi Dido? E: dicimus q membrum, quod ma. mex nifclum dat juuamentum inhag
Liber Secundus
operatione,eít pulmo:ficut videm* D)
dp quando dilatatur,attrahit aeret
intus,X quando cóftringitur, expel
lit foras.Et hon eft dubium, quia il
lud eft propriutzi inftrumentum in
operatione illa. Sed quod ncceffc
fpeculari fübüliaerin hoc, eftillud,
virum ille motus, cutii quo fit infpi
ratio & refpiratio,fequatur miotuta
ris,tiec per (e habeataliquem
miotüm:an fit motus isinan
hehidi,nde continuus fempercum CptoCul.
motu puliionis, vt fiteius adiutor. P Pulmo
Sed Gal.dicit o pulmo noüium ha ^, Pee
bet proprium motum in fe:
tusillus fequirur morum.
& qp motus anhelitus, qui fequitur
motum naturalem, fit per rem ma
fcolofam magnam,quc dicitur dia
eremo quod feparat Yfcriora mé a fuperioribus. dicit qo magi:
Propria resiuuamé iftius membri eft hzc operatio:quia nos idemus qp incontinenti cuni peus dilataf, fepletur pulmo aere : ficut videmus. infollibus fabrorum.Et teftificatur Rófefa. fuper hocgquando vulnus fadum Mas faentibi , &intret aer pectus, tunc Tod fc? eeflat motus pulmonis, & moritur. cr.i.ca Et pofletefíeg eeffatio motus pul- F monis quando vulneratum eft pe- €us,eft properen quía infrigidarar pulmo.Et in temporibus Ariflo.n& (cebarur aliud iuuamentum. huis membri, nifi proptet fepatationem membroruni principalium a nutiitiuis,ad hoc vt non accideret. tempore digeflionis eis aliud ez ealoreillo.Et non debet imputari Ari Pecan ftoreli hoc in defe&tum.quia iftud » 1, iori: quod'apprehenditur per anatormá, cogninóe eft ficut res,quz apprehenditur nu mero motuum circulorum.nec illz erat plena faentia completa t£pore Ad-
€G Ariflote: Etfi cempore Galeni crat. r5 Medicing plene completa,tamé dicit Galenus non eft impoffibil poft me venire , qui inuenit in arte Icdicinz, quod per me non eft inuéram. Et propterea in maiori ac rerum, dc quibusopinantur minesq Galenus contradicat Ariftoreli, non cít vera cótradictio, fzd. ficut addiiones & complementa. quia nullus deperit Ariffote: de eo, quod dicit in iuuàámento diaj matisS& motu (idum dicitio tractatibus vpiser(alibus effe motus, & fenfus, & iuuamen tis cordis, & cerebri. & ftiniliter hic. eft (icdicendum : & non eft dicédü: pillud, quod dicit Galenusin reb? particularibus; contradicat in vniuerfalibus Ariftoreli, Etmodovo lumus rcuerui ad illud;a quo fepara. ti famus;& dicimus qp lud, quod diximusex fententia Galeni mo tus pulmonis fequitur morum pe- &oris,& hoc indiget fpeculatione uia Galenus non verificar hoc, nii ppterea quia videtg ccflante mo ub noris, celat motas, i & tunc moritur animal. od coq non cít hoc ita abfolute di I dum morus petorit iz caufa pt ipalis motus is. quia poli bilecft vt quilibeciftorumj. pulmo & pectus, habeat hunc motum ex. fe fed habeant vnam proprietatem. coniunctionis: propter quam null* eorum mouctut fine alio. & propre xeacum ceílat motus vnius, pn motus alterius, & non cft quilibet eorum cana motura tf nos ponerem"g quando pulmo nó mo Tour hoc Boro gundecflanet mot* pe&toris, (icut dicit Galen*, eflcmus azbirrati pcr hoc fecundum cum,g
imo effecid quod nibuetet pe^ t [ossa ossis d non moucretur Ecce hic vi- Ga!enus prodiderit in opinione d$ noa Hiimpolible ffemotum is & pulmonis, vt moucatur fimul,ficut f globo vno: vtfi vnum non. aliud n5 moucretur:quannis vnus nó fit.
i aducnit,g illa malitia non penctret ad pultaonem per illam colligantam .quia vna rerum, cx qua rotant membra, eft colligantia. & Galenus hoc concedit.Etiam pet hanceandem viam icems dt 164p motus pectoris adiuuct mot pulmonis:& maxime quando indi
gerfocianhelitu . Et melior via, Opfopre-
qum eligere poflumus in finc no- priapropofitionis,eit hzc,qp membrumquod lzditur, cum ceffatinfpiratio & refpiratio , eft cor , ficut manifeftum cit. & fi cor eft illud, pori hanclz(ionem jppter ic ecflationem, & non folum Iz: fionem, fcd & mortem:ergo de neecffitate eftillud membrumjin quo eft pnncipium iftius iuuamenu.Et. motus pulmonis fecundum Gale. erat violentus per viam, vel per vio* lentiam, qua mouentur corpora ar tificralia. Ex nobis eft dicendum. illud principium motus eft in ipb perviam,quz eit in ribus na- Dub" S adhuc qreotipleur hic motus per duos motus, vidclicet na. turalem & voluntanum. mclius,quod dicere poflum"ex hisett, vtfint icut duo pnmi mobiles. mufculus fit primusin motu volun mano,
Liber Secundus
A trio, frcoc Scpulnio primi mota. naturali. Et Gale, renuitin hoc tra-
mur de hisfécundum apd:
huius temporis.quia non eft impof V bile vt cadant hzc verba,per que
polfumos cerüficare de veritase:
Bártaliaflantiniunamento loco ipfius:ficut contingit in vulneri etas ena amc per
mend anhelitus. fed quando vulne rantur ambe, tunc ftatim moritur
Mes patiens p bermepir cbe]
fpi mr: Fepradonim cum Loc habet
juuamentum vocis.Et hoc fuit pofitum im extremitate hui*m& br vnum, quod habet pofübilitat
idi vocem. &: fimilaror vni parux lingue. Et mifle funt eidem a murulores que dant ci diuerías difpofitiones , vt poffit generare di-
werfas voces. Ethociuuamentum.
rem pepe d Forfnon cft neccfaria in moflid. Kcin maiori peres facit natura hoc.
30 quia facit in vno membro duo iu- D uamenta,auti debeteffe hoc.ficut videmus narib*: qua fantordinatz adodorandum:& ad
hoc vt fint propter mundificationé luitatfi cerebri. & in vna par-
it virtuti: uz, & in alia
pene emitvirmdieafibil Etctif Be wine.
luuamétum vuluz eft vc defendat,
lociim qu ap- Me cn" mus forni cameram , vel.
ius anima-
dur voxextra ex ca queaf
voci illius afalis.Et fuit poft
Part 9
um füper hunc mearfí cooperimé mum vnum 2d defendédum à areb,
vadunt ad acophagum,; Ta
i m. pw jue funt poffibilia dici de oné, muanienmanhelit,
Drisemcni Cri pati ti
T virtutes d ceebi omaginati- E ua, & cogit tatiua, & reminifeibà lis& confer atiua, q quis nó E habeát mébra vel inftruméta,ipfa ti habéc. appria loca in ccrebrojin quib'manifeítantur operationes carum . & ppea decis dicendum eft. Et diim?
Q vir'ima; p f cie e Ad
bri:&illa poft fepered efta: eic ement Scd cogitariua pl* me-
€ dia camera. & per hanc virtutem co gitat homo in rebus, quibus ptinet itatio & ele&io, quoufq; aj
beber quod. pn ei RUM Propterea non inuenitur hxc vint, nifiin homine:& animali bruto có cefla fuit zflimariua loco iftius; Et locus virtutis reminifcibilis& conferuatiuz eit pupis, pofierior capitis.Et inter conferuatiuam & reminifcibilem non efidria, nift quia conferuatiua eit conferuario €ontinua, & reminifcibiliseft cófer atio intercepta. Etdtia quz eft interconferuanuam vel reminiftibi- H lem,& imaginatiuam,eít quia ima inatiua praftat alijs formam rei (enfatz, poftquam priuata eft a fen fibus:quare non eft fenfus Et vir? conferuariua & reminifcibilis non funt nifi ad conferuandum , aut ad frendum reuerti Éfiobem.
illiusfigurz. Etex hoc aj tj funt; migir fpiritualesq: iniiginat- Opiibe i. Ernoncit adendum obliio di&mri"it ni, q quanuiscamere cerebri fint pléfinas- membra, in quibus complenturomeris ce. perationesiftarum virtutum, tamé Téxi» d inueniuntur earum radiocs in corde:&g illa loca non fnt illis nifi fi Re inftrumentajin quibus. manife Y ftantur corum operationes Et ficut. virtus vifibilis dt effe in humore cri flallino,quanuis fit in corde, vel in cerebro: ie ilz virtutes, & iuuamé tum iftorum locorum eftad tem] randum eas fm modum,qui dictus eft iuuamento cerebri ad. alias ap- Primaté. prehenfiones. Et hoc declarabitur viam,qua declaratum eft illud: Tocoitg itunes ifte nonlaboist, nifi cum caloreintiinfeco : & calor intnníecusnon aducniteis, nifi cfi «alore menfürato:ergo virtus dati-
«es funt
pe phragmatis:& non
wa& menfuratiuk deneceffitzieft E in corde:ergo radix iftarum virtut& eftcor. Item quia operatio intapi« Secidaré natiuz non efbnífi T fipautn,quod remanfit ex fenfatisin fenfa com-
muni, ficut declaratum eft in libro
de Anima:& ibi declaraturn eft ,
locus & tadit habitationis fenfus
finario eft, quz mouer aninialme
manifeftim cft motiua voluntaria eftin corde.ergo imaginatiua € in corde. Etin lecos ri quo eft imagirtatiua de neceffriste eft copitati- Wa:quia cogitatio no eft nift compofitio rerum imaginatiuaruits & diflolutio earum. Étin locojiin quo cogitatiua de neceffitare eft eft reminifcibilis & onera arua: rea quia propter ipfam füric indere tz. Etnoneft udeflanum invidé MM do zgritudines iftaruni virtutum, esemplá. &in zgritudinibusiftarum came« rarum cerebri , vt iudicetur propter. hoc,g iftz virtutes fint folumrin ce rebro:ficutnon eftdicendum invi dendo virtutem vifibilem zgram, qfi «grotat humor cryftallinus, M. virtus vifibilisnon fit principaliter; nifiincryftallino. Et tu- videsite- Secundd: rum, zgrotantifte virtutes appre exempli. henfiuz propter zgritudinem dia« iit aliquis, qui crederet qp ifle virtutes apprehen(iuz cflentin diaphragmate, proptercaquia non füeruntordinate ifte camerecerebri,nifi propter iftas vir. tutes. Etfuitordinara carum com plexio ad faciendum illud, quod c& uenit iftis virtutibus.& propterea if ta virtus non mani primo "
À nifi T dusbus cameris je, & ab
es vaduntad duascameras, (funt. de
in parse poficriori per meatum,qui llinc ral: funt pofita cor potain illo meatuquz aperiuntur, quando ncccfíz eíl vtapetiantur ad intrandum calorem intrinfecum in
mi, Erquia ccrebrum eft mébrá bumidum liqvidum, idco ad cuíto diam ipis pomum Rios cranci,
zemocoromnibus alijs exiftit Et fa. dr pofirm cerebrum in altiori loco corporis in animalibus perfcátis;ppect feníus qui funt Teo:propterea. fenfus fm q dicit Gale.(unt culia corportan:cradoniseft, v eufiodes finr in jocis altis. De Somuo. Cap.2.1. "T iam declarauimus iuuamen-
€ [uas operationes , qug eerie in ng Etincipieamus ah operatione dormiendi:& fa. €icmus te (cire quid fit dormire, & án quo membro fiat hzc
modico cius,quod fequitur ad hoc, rica i partes
i ctiam tranfeunt füper ipfum mulfenfatay&
rum intrinfecam corporis. Et e es per fe note fünt.& jpmA tranfeunt res fenfatz faper.
rmientes,S£ non fenniunt eas . & euam videmus dormientem oculos habentem 'Snon videbit.& fi eflet virtus vifibilisin fuo inftru-
có mento,unc videret Et non folum
acadit hoc in hora dormiendi, (ed E tiá acadit hoc quando homo (üb. tiluer follicitatus eft circa aliud,tc
[1 non fcütitca. Et poft quam dormire non cft,nifi reuoca- nis, to fenfum ad partes fteniores cor. pons,& eft impoffibile fenfibus , vc moueantur in motu vniuerfitatis ris fine corpore vno, quod fta 1et loco eius propriz materiz:& ít manifetumy iltud corpus eft ca-lor naturalis: ergo dormire neceffa. rio fit per caloris naturalis rcuetfio nem ad intrinfecas coryoris Etteflificabitur füper hoc,q partes exucriores corpons refrigeranturc(i P homo dormit Et etam operatio di geitioniseft fortior cum homo dor. mit:co q calor naturalis, cum quo operatur naturain vigilando inex terioribus vt det (enfum& motum, reuerütur dormiendo ad partes intrinfecas corporis. Et pofbquam ur fmiffio calor naturalis membris n fitnifia cordeficus dictum eft f rius:ergo reuerfio ipfius tépore miuodis non fit. il adco pope rea quia a loco, vnde incipit motus, adcundem rcueritur:cut eft f domino:
Decii de&initio-
€ minor quiadbeonshabentinigt,
tionum propter reuerfioncm calozisnaturalis, qui eft eorü fübie&tá ad coretam fLiendum. eft, quz fit caufà ifhus rcuerfionis: propterea. ia hzcres ftat loco forme dormitionis, loco vltima: digeílionis. Etdicimus g dilatatio caloris natu. pis in parübus extremis nó eft niaugmentum quantitatis els non E operaugmentum qualitatis nifi propteraugmentum
H 0: fed con-
bus fuper ipfum frigiditate & humi ditate:ergo fomnus non accidit no bis,nifi quando infrigidatur & huectatur calor naturalis:propterea. quia, quando acquirit humiditatÉ & frigiditarem , & reuertiturad fu radicem,diminaituFa fua quantita. te.Etpropterea quia iunamentum. cerebri fuit, vt temperaret caliditatem & ficcitatem cordisneceflari I eft vcrecipiat maiorem. iftius operationisa cerebro. Et hocacajuando dominabitur füper cóplexionem ipfiusfrigidam & humi dam.& hoc non accidetei, nifi qi o tranfinittitur ciuscibus, & fir. juando accidit cibus cordi, acquirit igiditatem & humiditatem.Et ppterea q hoc non accidit cordi vtf luribus,nifi mediante cerebro,nos. Iciemus embrocationem füper cc zebrum vigilantium cum rcb*,que habenthumectare. Opinabantur znulti hommum, q cerebrum effet. folum proprium membrum fom- *n.& non eil ita Etrauones qug no
oftenduntp dormito non fit ni K. fi per fiigidi: & humiditatem, quia Giborumqui faciunr dormire, figa &c amid car lactücz, & fi :& cibi qui indacunt vigilias, fantcalidi & ficci.& can(a materia lis fomni eft va; humidus qui a- Ícendit amenbris inferioribusad cerebrum propter aliquam caufam generatus. & quando eft in fine fui afcenfus;ingroflatur a frigiditate ce rebri , & recipit grauitarem ab ahjs seii in paced fecum " is queibi fint.& quia non poffünt. ellas nec cru aendele delet duntinferiusad membra, & oppilant meatus virtutum fenfibilii por cin et aduenit multum animalil laborem, nifi propeereaquia animalia,quando mouent? &laborant fpargitür calor füus na. turalis,& diminuitur quantitas fua. & refrigeracur. Sc reuerti de neceffitate ad fai principij& fui the(auri . Sicut filt accidig. ci resque impedit ipfüm:quia re-uertitur ad principium füum.& fr cuthomines exercituum, quando peel grande periculum,reuer- Mi tuntur ad capitancum.& propterea coreft iftud membrum cd ylü morcefrigeratur tempore mortis. Et fomnuseft vna opcratio nature, quz regit corpus antmalis.Et jppte rea fuit fomn?neceflari*in animali bus perfeths.quia nifi effet fomn?, perirent fenfus propter nimium ex ercitium.& pereuntibfenfib*, perirct vita, Et inde eft, qp citrinatur fa- Cies dormire non potentium, & ledunturcorum operationes, & propricopcratio virtutis nutritiuz . & etiam cxcrcitrum fenfüum. den Te Ib.
Liber Secundus.
AÀ bosyyaz refriperant calorem natuzalem propter fparfionem füam ad. panesenzriores kr quando reftige
ratur,reuertitut: fteriores,
in calore naturali, quz eft augn tum complezionis frigi a bami demen veacrefüc hice virtus regitiua, que eft in corde : qui-it in corde hoc modo eft faum initrumétum.Et hoc gy tfthic narus locus inquificóis, hoe eftem virtuti animz. attribui hzcoperatio. & vfq» debeatattriban viri (enfibili, ideo quia cre
fcit, & forificarur; cope tz3donem: & non. tamrbui nu trinuz;inquantum eft nutritina, p pterea quia vegetabilia non dormi *nt,co qp non. t fenfüm. Et ifta virtus eft ex vircuribus fenfibilibas. jadis fenfui communi.
Eros non attribuimus hancopesationem viri fenfibili, nifi quia. eft vna rerum, propter: confervamr cz fium: qukuismunc cefie c Htz fant ille res, d poflunt dici in. opationib* olbus, quas hé faniras, Etdeiuugmeni i!
tionis funt. actaquacibique "
enrporum cceleftium , cum. €ofüeruntcaufz,quz ftant corpori humano loco conferuationis , ipfa eadem corpora.Et nó complet * operatio in aere,nifi propter operationem folisin có in quatuor tempotibusquz funt ver,zftas, autum. nus,& hyems. & hoc eítex inceffu ipfiusin circulo obliquo. & propte- Tea conueniens eft Medico cogno- E fcere naturam, n edem porum: quia propter ipfa ilat (anitas plus dui P dias caufas. Et dici musq vereít empusin quo opera. tioncs nutritiuz funt Tes. & hoc non acciditnifi pi mul tiplicationé caloris naturalisin cor pore: quia calor naturalis eftca idus & nomidus dt com o 1fBius temporis eft propter Pda & humiditatrs: à puerea quia fpeculatio f complexio ne huius temporis cftin comparatione ad corpus humanum: & operationes iuuenum in hoctempore F fant; lores. *& prop
erit decla.
rata res quz cft neceffaria ineffe a-
nimaliü,& illajf non eft neceflaria. De complesiombus Tenpormn.
terea po "Vere£it teft dici quód eft rempus tempera- b tum comparatum cóplexioni hofs, n, 24 hu. Sed fca diceresqp e pati iPpor manücoc tion£qualitarái ex quib*elt vna cá pas.
Vorst tips tiuz,& operationesbllius , (unc ia in efle animalis, jp non eft generatiua.&ctiam fenfus taa? efl neceffarius& propterea füit priatio iftius virtutis morsex neceffi tatc. & anhclitus eft etiam operatio neccflaria.Et cx hoc spparct, qp res,
alia,hoc e&t falfum.quia vnaquzq; rerü, d appropriatcóplexioi, appro priaf de neceffitate düationi vnius qualitatis actiuz,y ftat loco form, & diac viqualiratis paffiuz ks loco materiz.& f ir nó e&t. 'onatfj,nó cét vn I formaima Ent duo.nec & cét recepta vna opa. So
tio in fao rermine,fi dux qualitates conraric dominantes effent füp ij fum ambz zqualcsin potentia, inadu.quaez duab"reb? in actu. conrrarijs non poteft ficri vnum ána&u.Sctiam dc duabus non cótrarijs ficut non fit ex duab'lineisf 2&u vna linea in actu. Ethoc non confenferüt multi ex eis, qui appro priant fibi Philofophiam hoc remre, nedum Medici.& de hoc haunt manifeftam declarationé: quia nung inuenitur temperata c5 lexioin proportione quatuor qua liarum, hoceft vemperantia, qua eftfm extremitates: ficut non pót. inuenjri temperata complexio appropriata vni qualiati actiuz,propierca quia quelibet a&iua hétgra dum füz operationis propter unam Suninem paffiuam ppriá ei, que tci loco materie. Et poftj declapimmeft hoc s ucramurad ilg", a quo feparati fum*.Etdicim*g u£ tempus zftiuum habeat in digo fitione fua dominium caliditatis,& ficcitatis.& ctiam apparet p humiditas & frigiditas dominentur füp difpofidone hyemis:& hoceff com parationead temp" ueris,& comple xionem hominis. Sed c5plexio autumpi,quia eft media fter. eftatem. & hyemem,opinatur qp (it quaft in. temperantia ueris. fed res eft contía. ria quia eftin fine contranetaus ue. xi:propterea quia eft illud temp?, f juo debilitantur uirtutes &fünt o Bieficut uf in uegetabilibus, & animalibus. & dicendum eft q frigiditas & ficcitas dominen tur füper ipm,qua fünt cótrarie ca. liditan & humiditani.&Qquis non fit. figidum, multum tfuinatur
& licitas A ult dico gy cbofufüscft.
in füis panibur.& Sol inilloeft me. Xx dius nobis inter propinquitatem & longitudinem . & quishzceadcm com| io fi T uere, ti eft magna diia inter iftas duas comparationes. ex parte preparationis naturalis: p» juia uirtutes funt in aut(íno in fine declinationis'& ficcitas iam dominata eft füper ofa aíalia. &,ppterea non inuenitur aliquod uua. mentum in rem tig caloris ip» fius temporisin reb'ghariopis. Sed. temperanna,qua: eft in uere,eít cóueniens gfiationi,& fedet: fuper naturam,quc eft conueniens g'iauói,
& heceft humiditas, Et hec tempo L, ra non ht terminum ftabilé ghaliter in breuitate & longitudine, fed diuerfificarur in regionibus. & hec. diuerfificantur in Briadinibus ipe faram. Et temperatior regio eftillaque habet tempus autumni breue, & tempus ueris longum. S talcs untin quinto climate , & proprie que fant propinque mari , Et autumnus ia terns noftris Hi» fpanis habet quafi duos menfes, & in principio quinti climatis.& füb lance dici non eft tempos P peratum, fecundum gopinantmi
ti hominum.& hoc Sum edtM alias, Necetiam uerum cft quod di cuntquidam,g quartum clima fit meliusquinto , & Galenus fentit temperatior regio ct terra Grecorum. & interalias temperatior eft terra Hifpanicis,X dicit» cotum tÉ pusillarum terrarum eft (icut vempus ueris. Deinceps declaratum eft ex ifhsloas fanitas cuiuslibet mé brifomnibusquatdor caufis; ma. teriali,efficiente formali & finali. & brc fais poítza intentio a principie
Libet Tertius.
AVERROTS COLLIGET RIBER TERIIVS.
$YMMA LIBRI,
fita iai Etui anitascít vna bona difpofitio in mem bro,cum qua agit ationem,quam. habeta natura íüa agere:& fift pa-
tirar pifionem luam babet pat per fui naguram:fui Yt
it neceflarium. Mi fit mala difpofitiof m
nam agit,& patirur contra manie Ern a omini camus in engnitione fpecierum cgriudinis quod fecimus Y cognitio ne fpecierum fanitatis, hoc cft vr naremusin primis quot, &quc fint. ius fpecies, & que fint fuc caufe:& poflxa declarabimus que fint actio dia Tafionem enr
vocant .
Erquando norhoc fecerimusrunc cognouerimus «gritudinem pom- Beas caufas quc funt finis cogni tionis rerum , & hoc totum poterinus a cognitione fanitatis,que a nobis priusdi£ta £.Quo Riscít icut numerus fpérum fani- 3tis:Sca cognitione (anitatiscogno ffcimur egritudo : Quis opinatum üt. p notiores fint fpecies cgritudinum.
35 fanitatis: & fanitatesoppofitg illis non habég
fi propter. torum. Et propterea dictum.
Loin eadem eft difaplin3. Rcuertampr igitur,& dicamus
propterea qp difpofitiones fanitae tis membri habét duas fperics:vng. eít bonitas complexionis membri, qucia membrisinuenitur confimi libus:&alia cit bonitas complexionisqueeft in membrisofficiaib"r fasc neceflarium diuidere filt «gri- R. tüdjncs fecundum has duas fpecies, In primis nairabimus egritudines membrorum confimilium, & dicemuscarum cau(as efficientes,& ma
& dicem earum caufas. Et dicim*, Tropea quód membra confimjlia non. agunonec patiuntgr fecun dum curílüm nature: ni(i qi menfüre caliditaris, fngiditatis,ficcitatis, & humiditatis erunt in illis cum rtionc conuenient in omnibus fpeaebus complexionis fanitatis: ficut narrauimusin libro Y Sanitatis.Similiter € necefle , vt fint egritudines illorum membrorum ipfis cgredientibus ab jpfis mcníuíis lonarisin vna qualitate. vel duabus ex illis , que poflunt. combinari . ergo fpecies Hunde nisiftorum membrorum füt octo, Tideo tfigida humidasrel calida, ficca,vel. » & humida, & cali« da,& ficcayaur frigida & ficca,& frie gida,X humida. rt non felum eft inteiligendum de. pumis ualiraae bus, ficut dicit Gal. fedes dequa- Auct, ( (Eo biet
G liber qualimatecums quà operaémé
rum faas opationes,, ficut duricie & mollice,& bis fimilibus qualitatibus propriis. membris, & my prijs.Etfpis*harum egritudind pri " moinueniunturin membris confi mvilibus/fecundo in compofiris confimilia,ficut dictum eft in [:4 bus fanitatis.Et iftarum octo fpecie gum quzdam fünt materiales,& ddam non. Scd diffiale e(t imaginari zgiitudinem materialem c€ fim. plici ygea quia egrimdines ma teriales funt compohitz: quia nulla. zgritudo is lzditopetatio nem,ni(i pp aliam nó marerialem, ju: (aperuenit membro a calore , vl a fngore. Decenfa eqindimem is goma . EN volumus dicere caufascarum.Et dicimus fiones materiali egritudind fünt humores quatuor,quando egredi turab corum temperantia 1n quan. titateaut qualitate. Et hocaccidit anta parte matetiz, ant parte effi Gientis.& hoc eft ; pea quia membra non permanent fuper complcxionem fanitaris, nifi quando
1 guisqui aduenit eiseft in quanuta
te,& qualitate in proportione temun caliditae d fagidiame Et
iac Acciditquando membra , quz efficiuns nutrimentum, flant (uper
complexionem fanam: &cibiqui poftqi
dueniunt corpori , funt natu
& recipiuntur in quantitate conuehienti,& ordine debito, & tempore conuenient. Sed quando funt fec dum contrarium, tunc non fant fo Jum caufz materiales ad gf andum. án corpore iftos humores, fed ctiam. inducupt membra facientia nutn-
meytum ad malam cogplexion£. K & vinc dr, qp huntorcs extuerunc e. natura a duabus guribus videlicet a pareefficienti, a materiali Et plufeseruntcibi viataralesi& reci piuntur fm ordinem naturalem, vt di&unieft. Sed res extrinfecz acq rent membriseffioentibus malam. complenonem,& gfiabüt tales humores & illz fünt fícut aer, exefcitium,& fimilia.& cales füncexeuatesin quantitate, qualitate. & tales (anteuenientesa mala com xione n radicecreationis mem| rum agenuum in nuarimento.& ta lesacciduntcaufa paréum,qui exi- &. uerunta fua complexione,S ex pre satione prima in creatione. qf lunes hofes funt fimilantes fe ida Uicem in creatione corum X regimine,ti variantesfein accitibus.
Oca quia tales funt multarum zgritudi
num,&alij paucarum agritudinik: & tales multorum annorum alij paucorum annorum. Et pluries acidet hoc a mala complenone fixa. in principio. ionis membre rum effiaénum. Et plurimum hec talis complexio cft zreditaria : qa. abiftisprimis iombus aecidit quod. videmusetiam de fimj M litudine multorum bominum ad inuicem in forma,confüctudine , & accidentibus zgritudinum in paucate & longitudiue annorum. Ee uam diximus caufas hum orum diftemperatorum vniucrfaliter, deii nairandum cit; quoe
modo h jo uniufcu-
ufque iflorum , & quot. (unt agritudines, quz generan. tur ab ei.
Liber Terüus
A bn T material nni ciutem
C$. . T intípiemus ab zgritudinib* ,calidis & ficcis materialibus, Et. dicimus. irudo calida & ficca. gfiafex cibis calidis & ficcis diflem
qernads:vel quia tecipiunturin mul fu
xaquantitatej aut nimisdiminuun vurzaut quia tecipiunvur fuper ieiu nium quia. recipitur cil potenilnui ieiunium in flpmecho& utabitur ad ca- Jorem & ficatatemn fortern,& indu. eet ftomachum , & hepar ad cand.
d :& nimc erit fadta.o-
Exe corum ab ambabus pari lüpradictis:& (anguis,qui generabi tur ab hoc ciboeritcalidus & fet & diflemperarus: & mulriplical ipo cholera n mulia qualia perabitur in multa qualitates Sc cin cimpedieturoperatio felhs& non poterit atralrere cholerít m debitam quantitatem, & fic remapcbitimbibitus ex ea. Erillud tfl,co q, quando exit cholera a via. faa naturali in quantitate, vcl qua- Titate, aut in ambabus fimul, & cic reimanct cholera influxa in fangui. € nc. &quando nuuientur mem «xiillo anguine, eribunt paulatim. A (na complexione naturali ad mafam. exi calidam,& ficam, & gencrabuntur multz. tidines calix chol:ricz, & fimilia &ccidcntia venientia membris a rebusexixinfcas ficut ab aere calido, i&a mudo excreisio,& vigilias accidenabus animz,qux habent ca- Mefaccte icut ira, & furor, & cogita noncs cordis & his fimilia.& caufa foror, qux cft farum caufarum plusaliarum zerum,eft act, ars.&
34 al erit eaufa iltatur oppi- D latio pororum qui funt in cute, per. quoseuaporat calor & rerine& c culcabifcalor int", & faciet qd" di—- &umeft Ecaliqfieri: hoc cóplexione naturali, vel radicali. Etcho kra non naturalis, fit in corpibus. füpradictis,hét quatuor fpé. Vna fpis eft, d affimilat vitello oui , natá eft in illa die.Gale.dicitin.
bus rib'locis,p hzec fpéseft calidior na
turali:quia ps ignca in hac ffe diia. tur| peii licit p eius Pitt ppnimiam caliditarem & ebullitio n&ob quam rem hét ifla feci ifti calorem igneum . Et alij medici przter ipfum, dicunt e» hzc eft mi Opro. noris caloris naturali . & dicunt, q groffitiesipíi* eft pp alicuius mixtionem ph ius. & fm hoc dec pa, beteflc rubedo ipfi'infra rubedin£ naturalem. & eft contra illud quod dicit Gale. & nos videmus qp ita nS eft,vt dicunt. Ad hoc fm illos debe. habere cum füa groffitie aliquantu. lum vifcofitatis, ficut debethabere. «orpus humidum mixtum cá cospore calido.. & fenfus vifus in hog adiuwarGale. Etfécunda fpéshét coloré aurichalchi,vel citri:& gáaf ab humiditate aquz admixta cum. ipfa.& finedubio hoc infra fiftitia caliditatea cholera naturali & egrá mines fit ex hac fpecie, & vital lina fm illosqui dicunt» fit profía. pp adroixtioné phlegmatisuó fane enumeráde cü Sgindiab, calidis & ficcis implicib!, fed c oSpofitis, fed egntudines vitellinz fm Galey fünt pofitz in vltimitate caliditatis & fietitatis. & pote qp hec cholera eftcholeraquá nofat Galc.cholerí rubeá. Etaliz duz fpés funtficut praflina,& crugino(a.& df qp ambg Ed Lu
EID bumori
fmpliciquiae iim ibd Virguti narra la pi ijs humorjbus: & loe fpecies. fiptcompofitz. Shane eito iantor in ftomacho fm eos . Et. machus per fuam naturam non habetgfiare choleram natpralem, nec non naturalem. quia qd' g& naturalem,genctat nÓ naty gf corrumpif'ip(ius complexio:ga 3pfius complexio intendituraut remittitur.ergo praffina & emginofa -H ton habenthoc nomé, nifrequiuo e.Et vt q cá iflarum güanonüeft pq cholera tura fua natura incaliditate & ficcirare, pp fparfionem ipfius ad ftomachum, tunc remifcetur cum alijshumoribus, & proprie cum melancholia:& ibi re- «ipitaliquam fpeciem putrefadtionis,& peruenitad talem complexio nem.& ppca affimilátur ifti humo 1e5 veneno,& proprie cruginofa.Et. zgritudines, que pucniunt ab his, füntincurabiles, pea quia non re- €ipiuntdigeftionem,nec permutan rura colore naturali : imo corrum- 4 puntformam fpecificam ipfius, ft- €utcorrumpit venenum .. Defceps volumus declarare,qualirer gane itudines cholerice: & incjpiem* Si dolis fara Dedi muse, juam dictum bris di irte continet vod. eor pus, qui lzdit a&tiones & paffiones. snembrorum omniumyab hac parte apparet qp eft calor cxtrancus. & apparetex parte, Ke manifeflatur in ipfa operatio caloris intminfea di. gerendo humores,& reapit fanatio Rem,& non eft ficut calor extranc?
tate cajoris putredinalis poftquam calor ifte (pargitur,& c Hinetmr per rotum corpus p arterias dicus phoce beum propin quur iffius caloris elt cor : & pes. fitimpofibile ipfam efe torum ex traneum, Et quia calor gor. diseftillecalor, cum quo membra. faciuntomnes fuasopationes,necef farium eft, qf recipit aliquam petmutationem, vtledantur omnes co rum operationes . definitio t,
febriseft piso ic Febris de-
ex calore naturali & extraneo putre dingli miflo a corde ad potum cor-. Rex lzditomnes actiones, & pa iones. Et dicimus, o iffe calor eit permutatio caloris naturalis perma taurin quantitate,& qualitate operandiin corporeopationes non ng turales, autiu materja non naturali.Deinceps volumus dicere qv cá generationis ifli* caloris funtecdé cum caufis gencratjonis caloris exmanet: faluo gin boccalore fünt juales.& fi ita non. effetergo: l Sine abíolute quía resartribuit M extranco dominanti, Etiam declaratum eft in Q garto Metcororum, qp d efficiens purrediné flat duob^ modis. Vnus cft calor exuinfecus,
Tra uia ifte calor pago erba Cg jr pri idc iig ma xime,gfi eftcti forti litate. Sci fpargifcalor intrinfecus ficuc che nittpe magni caloris,qui regit materiam giatam illa materia calor extrane?: & maxime fi fit humida, quia humiditas de facili pmutaf a 1ebuscxtrinfecis:quia difficile eflct
Liber Tertius. 3j
eltefficiens ;quia qi
À emi p feipfum. AL; ach, bbc et Monac ap "i comer Binguit pm: & miáte- Fa ioco iti alor naraclralit dicte eine | tibi declarat ensnaturale non pmanet in
fuo cles q virtutes apentesdo füinant(üp patiétes.Et qn debiliti eure virtutes regio ik dominé &ut virtutes eximinlecz , tunc tendit.
€tiad viam *impf&tionis, Eteác,
onis. qucadiuuítad gitándum calorem
exuancum, illz édem funt cut il
Esque adiütüaht dd cxtingtienduta. 3 clon ;
fahpuis ex quo pfiatur
cholera, qui epis amatum in
quátitare;aut qualitate:aur pp rttul
utudiné fa is,àut pp ipli"grof
fidemaut fitatem. da nc
y; cálorintrinfec*, & excirt-
ij eut ciot mult ligna hál-
jfi onn? fup zgnem. Etetiatá
rur peremit
It cuentationi caloris in-
tribfeci . & accidit hocfficut accidit.
igni, qfi bón habet euentationem,
€ quicito extinguif,vcl debilitatur:fi.
Part 10
uttà vides qp carbonarij tegüt car
curti tetra. vrignis non tran-
feat pomnes pres carbonurh, & fa-
ciatct cistinererk.
Degeperatione Eebris cholere fifrarie.
Cap. 71 pofiquá declararum eft vi quid fit febris, & ves cz fuz giiagottis, ditendum eft quomodo jarur febris cholefica , que dr feia. Ftdicam"q fernor caufa in. gatione ifhias fcbrisefLquido do-
fuinaf complezio f&upuinis n cali
ditate & ficcitate-Et h£t fparatione. vtgücfin co taliscalor,aut pp xation£ fupftuitari tertie di nis.4 etin mébris:fed proffities & vi(cofitas; &oppilatio venar( nom. imaginanfin opationes ifb* febris, nifi dicerefin cholera vitellina fm. illos;qui dicunt coíttra Galen(i: aut. Qntat£ füá. Et debes fcire q non. E in bote cholera abfoluta ,1ta vc its rü£bri is erorpta cholera d fübin facculo fellis fni quofdam: engem atab c el ped ineis;q eo. eftipoht ópinss fübicduE e. E briutn fefrariarum fit cholera abío luta: fedcft siut hüiditasin qua diatur cholera. Et ppea poteft recipe digefbotiem,& reuetti ad fdia non denudafa füa forma ica. Scd qfi fepatab €o cholera abfoluta incótinenti ezpua natura. & fi fpafabeo fet habeat pofitaté recipiédi dictio Eisen eo ed ett IR vt cholera recipiat aliqui digd Tiob£ quia a eft poft ilii, qs finit termind ionis, vt redeat ad terminurii decóctióis:ficut noit. eft p vrafum: teuertafad dit ] necétin ca eft aliqua. jua fint niébra aliquo iA nutriti 8 di €o hoc de nartitali. fed fi fic de naci rali quanto plus de n6 ttáturali. Ec illi qui fol funt. Medici qul dicunt doles eft cib'alicui*imembri," unt q dict quatuor hüores. elementi mébrorü cófirniliü.Etego nolo laborare plus in qónib'di Sisiquia ego dedaraui hoc pfe f libro Sanitads. Ef ppcá quia calor. extrancus generatur in humiditate quceftextta naruram cum debilitatc caloris intiSfeci:dico o nó 6c E doe
Q execfía naturalis caleris, ficut opinafGale.in multis]ocis. Sed ppes
plaslaboratadi, ioné; quaii eres edm con
S t fi confiterct Gale . p om-
nis calor extrane*cét purredinalis, aderetpiculum magnum in dictis Alo pges quia qui ibetcalor cx- Naneus hi fm ifm primo,&ubítá alt ppcalorem aut ftigiditarem .
& qh debilitaf calor naturalis pg iditatem , tunc diatur humidi-
tas & fatigacur calor intrin(ecus in.
H dáando fuper ifm, &fit putrefactio p calorem exrrancum fapuenien- Usos Ci calorisextrane: fita ca. Tore, tunc füpuenit mébrisaffatio, Yel combutho,(ed non putrefactio. €rgo non eft ex neceffitase vt calorextrane?, aut ofs febnis fit. uredinafis, maxime caufus . &.
f calor extranc* gfatur in lo-
digeftionis (ccfide, quieft hepar, & venz:& alter ft lo «us digeflionis tertiz , & illacítin E ris; Et propterea fpés harum
tium fant due:vna que eft1n ve Bis/&altera quz cftin mébris, hoc eftinlocisdigeflionis tertiz.& in li bro P. 1 declarata eft diiaiftatum duarum febrium, Et. lantétaliz febresquz funt appropriatz purz cholerz: & talescuam.
prienk &bres cholericz : u volumusloqui, X nárrare. q(ío fiunt cgricudines cholcrice localesque nominantalguafe:in Launo dicunCafata cholerica: X in Grecoeryfipelata.Et dicimus p hec. apoftemata infin membris duob*modis:vno, qfi expellifad aliud membrum bumor cboleric" : L & tunc pp eius quantitaxé fit dilata. üoin or fm. 2 i ch, E elmare,fiuc ery! & ila [^ compofita ex morbis confimuhbus & officialibus. Et caufa expulfionis iftius humons eft, fortitudinem virruris expulfiuz: in membro mandanie,& pp debili tatem eiufdem virtutisin membro. recipiente: Et non fit, ficuc dicunt. pfit pp fortitudinem retenti uz membri recipienus. Verum ad hoc mulrum adiuuat largitas viarum cum füppofitione patiétis m& bri:&maxime qfi membrum expel M. lenseft fupius S recipiensinferius: & maxime qfi humor eft groflus&
. terreflris.& qn fueritincineratus,&
fuerit in membro, tunc pp ill*quátatem calor intrinfzcus 1n eo füffocabitur,&: bitur calor ex—traneus in meinbro extranco : faluo fi humor non cfletin vlimitae ficcitatis Et fi apoftema illud genc raturin aliquo membro principali,aut prope ipfum , proccdet ab cor calorad cor, X generabitur febris foitis, & (ái non ent prope. membrü, puncipale;non faciet fel wmm td
Liber Tertius
A fiev mo zt Ma peedldigece dbum quia
fnimemmbso llovalis e ipia di latationem in omnes tresdimenfio mes? &cxunguitur cius calor natuz2lis eidem menfüratus , & gfatur án co calor putredinalis pp neceffipecu ones mi xtiftzzitudincs , que dicuntur cryfipela- D fantdoarom fpecicrum. Vpa eft que dicitur eryfipelas ruboris. & ap. gatetab hac fpecie, vt fit mixta cü B multo fanguine ter rabedin£.
habet: & non facitin memdarmegnom amorem, & non efl
nes. ecali t, nifi in membr, & illa. rip] ta &il joré. & efie vt fiat concraicar alicuius guembri cutin flomacho , autin
seridibw. — Cap.6.
lm i phleg-
-maj quod eft extra naruram in quanutarc,X qualitate. t caufc geacrasonis illará fantoppofitc cau Misexquibus güanror egntudines £holence. & manifcfüores iftarum. grisdinum funt febres phlegma- Sieg & apoflemata, que. dlcieir in nic.Quod vero plusadiuuat ad geacranoncm hanum febrium cft op. pilatio,. que fit propter groffitiem. ilius humoris,aut
tatcm. Et
36 vic fit hec putrefattio per viam ex- D in&ionis alors inti ecificut ex tingui£igoisa füperpofitione li, rum vindium . & cum extinguitur" intrinfecus, itàtur cxtranc* in fnateria extranea. & ifta febrisfic ex bochumore in venis & in tertia. digcftione membrorum . stifti*hu moris excuntisa natura funt quá-- Tor fpi Vna eft ls & efl Gecior. naturali : proptetea quia falfugo i aducnita abitantia temer pr fla mixta cum aliqua humiditate; ficutaj in géncrarionce falis. Alia cltacerofi . & quáuss fit ficcif; tamen eft fugidum:propterea quia Bi acetofitas generatur spine Dulce cft calidius,icut eft videri in. acctofis fructibus qui poft acetofitatem acquirunt dulcedinem.rt vi treum eft deterius omnibus : quia. hétcum fugiditatc multam vifcofi tatem. £t dpecies fbrium phlegma tis diuerfificantur fecundum diuer fitarem harum fpecierum, & guan do nos tractabimus de febrib*, tác cd pemurlamo fermone. 2t je anis melius reci, pellice q choke, fm pes dam dicunt q reaipiunt fpés chole. rc di, er febres, que füt pire. »fant periculofiores fecholere propter groffinem Phlegmacs propter oppilatióes, que huntab eo, & quia interpollatio earum eíl valdc breuis, fecundi
q dicam poft . Sed. apofiemaum phlegmaricorum qui fant, fiunta phlegmate fubeli, & qi
& phlegmate groflo:ficut funt apos ftemata,que nominantur fcrophu. le.& ipfe nafcuntur in carnegládd lofaficutin collo, fabafcellis,& in-
guinib* Et hec mareris, que eft in- E ij.
€ du(ain apoftematibus,efl dura val
le: funtex apoflematib'glandu- cidi
dofis funt groffitudinis grani pini vel e Sliocefüicitt ldas camo fis Et ifti^pfs füint verucz,& claui, &ex apoftematib*malis, d appto-
priatafanrgrofirudini humorum medi
& excüuüa natura, 4 nólata funt, adubelati in Atabico ; & inuenitirt iflis apoftematib* fübftátia fimili fci & feercori,& luto , vel caiboni; Etíhaior pars iflorü afatum compofita cft ex duobus humoribus, f. ex phlegmare,& ieanchola. kt &pata appropriata Á
9 oan pa ota Aic cam Ja.& dicurit p huius és fünt quatüor,flutofarum,inellitarti vitrea-
by em rum,& pültefarum.Lutofs fiunt ex wamorib*
mate groffo. Mellitz fiuntex pi: WAR habéte int*fübiam mellis. Etaliz duz fr fiuntfilrex phlegmate mellito. & ppm fiüt, & quzda venhtate:ficut accidi in illis, 4 fiunt
in extremitanb'h icorum : & snalts alic cgtitudines quas narrabimus,cum loquemur de acciitib*, jus fuperuetirunt aCtionib?, & paf
x frontibus membrorum,
De tans Aitulinem frigiderem ev márrialum. — Cap.7. ,
tz egritudines fiunt ab humori bus melancholicis, qui egrediun tura natura in Qtitate, ant qualita- 1e;autin ambab'fimul.& d faciunt. humores iftos lia fua natura, fünt materie, fant fimileseis,ficut €lbi frigidi & ficci;aut calidi ct fica: aut qh exeunt membra ab cor có plezionib?ad frigiditaté & ficcitaié, vcl ád calidttaté & ficcitaté diftemgeratam.Et exeüt ét fuis comple- Zionib*pp res exuancas, ficüt pp ae
ret, & erereitium Etali ac idit a generatione, ficut acciditle- . & rirasor pats talium fit ab. streditate ; àut propter coitü cum. mrenítruata it dicb*, quos dut Za. cliaram: quia lepra illa a bencfiao cinsrum curari non recipit, nifi fiant tempore crifis atinórum, juod natuta ordinauit. & hoc &eft deatur mirabilis Zacharam; & egc expettus fum. Et quando. mulglicantur ifti humores in Iplé conatür cos attrahere & iequitaut ropter quántitatem,auft malá qua. itarem,aut propter vtrunque, tuüc. L remanentcum i *adunt ad tücinbra , & quia membra abominátcos c orem eorurh facere nó poflunt . quate cx cis getie* rantür Ditis difficilis cutário nis.Et nígr efcuntisf qu£
fpés titatea natura funt dot fpecies.rna.
eft propter aduftioncin mel lic nacucalis:& alia fpecies efteraduftionc cholerz rion naruralis.Ee iftzt fpecies, it à rirlto ca lorc & intznía ficcitate,quis rema» ncaat perearum haturafn frigide, & mifceatut cuni eis calor extranc? extra naturam fnulturh. Et q figni M. ficat hoc, f. p complezio earumi fit. taliseft earum acetofitas. quia qu do fpargunt'fap tetrá , fermétát ipfan. & vnaquzq; tflarum fpérum inducit corrófioné in mébris& ali- [j fiftulas,& maxime d fitab aduione choletz. Ec $gritudihes, ue fiunt ex humorib* isque funt febres,quedá afata.& febtiuthque. in cisfiurit,quedam fiunt in fecada digeftione, & quedam in teitia . & quod adiuar generationem iftará eitoppilatio rum cum tic bumorü Ndifücaltas px a t
Liber Tertius
À Etapofiemats, 4 dicunt fclerotica; hütex melácholia natutali & adufta& aligüi cancer. (ed d fiuntá naturali, emp fine vlceranone fürt& € fiunt ab aduftióc nó naturali c vleeratione . & aliqfi fpargirur hzc. materia füperoía membra, & tunc fit lcpra. X ppea dicitur, qj lepra cit hicer vf'is Et ilhusdue funt fpecics. Quia qucdá e(t cum vlceratione, $c
37 bris fünt fpecietduz. Voafitpro- Dn pem, uantitaris folü. Eo illud angméam quantitatis elauduatur pori,& inflammat (ange fit hec fpecies febris. & baec ris in fuo principio non eft putredinalis.Sed fi Medicus fuit negli Teius curatione,fit putredina- Ex hec fpéseft media inter ephemerat & putridam. Et alia fpecics
quadam fine. & quà fit cum vlcera inone,cít de melácholia,qua eftcxirá naturam. & phlegma falfum, & fanguis fecundum quo(aamt recipiuntaduflionem
fit pp aliquá putrefaCtionem.Et fe- Dafyaobres, abe guns Bats adde mni us "s ; pea quia non eft UET.C A. (anguis in actu in corpore,nifi f ve- Vide .. mss non habet in Pola inem Cell ji
D p, confie AjritwlPrem edid c» dmidaror matridiem. Cap. $.
dét attribui cbolerz : & fic deali Etdebes fcite egntudines fimplices nón fiuntex hurhoribus fimpli € abusifhs 1 & raxinte cx illis, qui ^on recipiunt digeftioné, nec funt. api nati reciper&ipfam.quia qnádo chólera, vel mclácholia fimplex dorhinarur fingularitet & fimplicter fiant zgiitudinesex ce nul lo tn habentcurationé, (cd nom nantur fimplices pp humores in eis dontinantes : ficut notninant com pofitt, qi apparent in cis, & videntur duo humores aut plates dominates. Et malor pars cgritudin( ,
Iz generanturex fanguine, fant free Acapofiemaa, Eripfius fe-
manifcflam.Sed apoftemáta , qua: Kfiüitez hoc humore funtquz dicátur phlegmone. & fiunt plus ;pyter. à intiam in quantitate, d litate , Et dimerüficantur ifta.
ipoftemat propter maiore. inditaté & minótetn.& od y noris profunditatis , eft [euius . Sed fanguis, qui curritad membrum, diftem, fitaligü in quahtate calido teryipelasphilegmonodes: co g tunc eft cholericus pro-ptet inflammationé cholete. & hec fpecies eft periculofior . Et apoftenata vit diucríficant per diuerfita t£ membrorfi,in quibus. fiunt.quia qi fiuntin aliquo ex mébris pfinci [es ario fequitui mala fe ipie maxime Sf aper em ata eft errwran Etaligü fit jmonef Sacelbsdeiti tec et inauribus. & quz fiunt in partibus fübafcellar, generantur ex füper- Le mranfmifsá sorde .Et
iunt hec apoftemata pp alia aj
flemata fla n alijs pariboscorporis: quia o£ membrü habet virtutem expulfiná mandanté alteri Etétfiuntex hac variole,& pou li,
li, c ppea quis nullus etaditab hi». duobus, nifi habeat hzc. Et non po seftdici, vefiát à caufis exurinfeais :
juia ill non fünt neceflariz in oT mine.& ifta cgri
Cap. 9. TA debes (cire eprudies ám lices ingulares , 4 dicte funt, H gon fiunt ex humoribus funplicibus, nifi raro . Sed maior pars egrifudinum (üpradk eft cópoft tacx pluribus humoribus vgo. Et €ompofitio egritudinü auteft com. plenonis compofítio, aut cópofitio Yianitatis. Sed compofitio micinita fiscf, ficut figs haberetab vna par te febré cholericá, & ab alia febrem. legmaticam , & imi hard im febrihen
[ent in vna ho-
fa: Et febres, quz fiuntproptercó- il
gofitioné complexionis funtdupli« €ts.quedam.n. fant, quarfí cómix- &o eft abfolura: Sc qurdí conuenié 5 éus poflunt appellari compofitz q mixux. & ppea communicát febres in ágnis & proprietatibus, quas aptur humoribus fimplici
às. Et hec complezio,& cópofitio quz cítin humoribus, inducit ad Inultas commixtionesinnumerabi lés. Et ppea quia ha: duc fpecies cópoliticas fuhr 1n febribus, poflunt tf inueniri febres mixte, qu&uis n5 fint duarur (pecierfi , fed vnius. & hoc accidit, quando fiunt febresin duobus locis diuerfis n corpore. Et mantfeflior febrium compofitari
eft hemitritzus & plarium fpecie- E. rum: Etomnes fiunt ex phlegniate. &cholera fed quzdam eft, quz cft ex phlegmate intus, & cholera extra: & quedam eft econtrario: & 4dameft, que eft cpofita ex phlegtnate & cholera , aut intus , aut ex» tra, Et febres diuerfificantur fm diuerfitaté menfürz quantitatis , aut. alacntlod humoris icut cau. lus,& ficut febris,que fit ex pegma te vitrco, quz dat calorcrn & fngus fimulin partibuseztiinfecis : & fi« eut febris quz habet fortiffimá caloremin parubus intrinfecis, & in artibus extenoribus fünt ccontra- L. rio . & pótefle, vt partes exteriores? fint multum frigidz,, & vocatur fe-
brisinclufa, Et quzlibetiitacü De tudinum. haber quatuor ti b dde
ptincipium, augmeritü , flatum, Se declinauoné. Et principium eft tépusin quo a cgritudo f actu, & tama mu mane operatur; Et qi humorincipit. digeti, natura epieopear tontra humorem:& illud empuseft tempus au; i. & dí augmentá, quia tunc lanrfor tia accidentia. & qfi ceffat digeftio, eeflat Sfeaugrnenri, &inapitítap. &illud cft tépusin quo apparct cer M tamé inter náturam & humorem, Etqü natura eft forificata fap humorem ipfum vinandicit tüceó tempus jóis. Et quedá egri« tudincs funt, quz: habét difloluuio» nÉhumoruri finceuacuatione ma nifeíta,& fan&tur, & (dá funt, quar hát diflolutioné virtutá paulaum donec monuntur: & quzdá funt, hüteuacuationé manifeftá ad fani taté, vel ad morié. X ifla nomina vera cnfis. Etcrifis (alubtis süt dug
fpecies : vna cíl, d dicit per fuá cuacuationé
dieb*creri eL & Vg. qreftcá remos, d Medico nó £ ne-
Liber Terius
& coaciont ad pfe fenitinf: c alia
38 tp,autin (Laro,antin declinatione, D
ias, &decinatioin egritadinibus mor-
qur "au MuuIo Pappe
tem Eoque undogo d- Ma: it
eodem aun eg adi sch perpcoensi né nam "um namu- Ene csnf ge, in quibus st bona. eei Ga. & quia di,
e cai ideo tempusil-
iam, ficut períeóda. Etqui ordine eft Luna . Scd tu debes fcire,
fam dicunt, pinuenno crifid hoc hs&.
siferis fit à debilitate virtutis, & n6 «gritudinis,, ficut eftin falubribus zgrivadimb? declinatio Pi snatond irri Erfafüci ditimus hucufq; de cgrirudinibus materialibus, & earü caufis. & nüc volumus facerc tractatü breué de egritudinibus immaterialibus Decanfis. Aeyrimdimm nom materialis dn general. ^ 10. EX met p brsgrindincs fi (un abíq, cá bumort,eft lo us fübicéti earü de neceflitatc mébra, vel fpiritus. Etefüciésipfarum L funtduz res, autresextetiores; aut. aliz zgritudines materiales , & vos lumus dicere de manifeflioribus ip farum, hoc eft de calidis S ficcis. Decanfis Aegritndimsm immaterialixm, calidrum e». « Cap. 11. Via qued egrirudinü calida- Qs in fpiritu. corfs(olá : & hecef febris diei .& boc fit pp resextrin(ecas. &eft pro» Prerquatuor caufas, quarü vna diuidifin quatuor uarü quedam funt per e, & qi peraccipeeibuu^h p siepe 5M int in potéua,& quedà in actu, que fadin actu (unt ücutealor f gnis & vit res cxtrinfece cali dginiéhs. &d funrin pori fir ficucbalned'in aqua fulphurisiqug
XTvy- ceflaria,& cá jua cftilla , quí
Dm pi aperiat qu
latc flrabimus rón£in hoc, & dabimus
(ici exéepla.Etaligfi accidit morsí prin ipio «gritudinis.& hoc fit,ppca qa humores dominant multü fup caloré natuzalé, & extinguuntipfum. yp quátitas autqualiacé , aut.
Yirunq;-Et aliqà accidicin ao;
«ealida eft potéua, & fimiliter qus: lüntp. acci fant ficutilla, dindürporosob quá ré accendit'calór iparaübusinuin(ecis ficut balneff aqueatuminofe,& fimilia, Scáa ck fuut rcs. fampat corpus, ficut cibi, & ppcus calidi poétia, & actu, Toztia cá eftcorporea,aut animata.cor. itm; 5 motus S
G immoderatum exercitifi: animata, ficut ira tufütia,& vigilia, & fimilia.Q arta cft pp egritudines mate 1iales,ficut aj 'mata inguinis, & titillicorum,& radicum aurium.Et Sterü eft itus fpeciei cgritudiis fe. brisethica. & hec febnisé calorextraneus fixusin fübftantia mébro- 1&,& prohibet fieri operationé ipfo rum,& confumit eor(i fübftanualé humiditaté.& habet tres fpecies.Le uioripfarü eft quz eftà ca loreextraneo in humiditatibus naturalibus & radicalib* , quc exiftüt. in fübftátia venarü. Et fe-
H cüdacftd eítin humiditate exiftéte incarneipía : quz qi diffoluta eft,pótá cibis reftaurari adhuc . Et. terua oibus deterior, & eft illa.cu-
jus calor extraneus profunditaseft p,
án membris folidis: quia impos bile eft in eis, quod ab eis refolutü eft reftaurari. quia méfüra uite naturalisé fm men(ur& humiditatis tadicalisin quolibet indiuiduo pro
cat Breuilinis vitc.Et prima fpeciesiflius iebris vrplurimü fitab. aliz duz fpecies fit 3 jp maiori pare pp febres matcriahumorofas przcedentes . Decenfs Megritudimem immateridium, fritiderum cy ficcarum.Cap. 12. Fi AEgntudinum frigidarüi & fiecarum qued fünt,quz appellitur egritudinis fenectutis, hoc MM jiditatis,& on tis füper méi t fuia illuc quod dat vitá, eft dore humidi- 'táteob hoc hac egritudo coniungi turcü fenibus.fed non eft vera cgri tudojifi qfi fitin non fenibus,Scd
sgrirudin£ calidam & humidi, fi e gidam & humidi eft difficile imafjauri, 6d clida imple iid humid, & ficcum pofluntimaginari. Et nos debemus enumera- 1e; quando tractabimus de rebus, Izduntactioncs,& paffioncs.
De Aqriudinibus membrormm éfficias
C4. 1. Epson c breui: de dpecieb" egritudind appropria. eaufisipfarum, dicenc egritudinibus officialibus . Et dicimus,
iá didum eft in principio primi, B dique etin quante qualite te& pofitione, ligantia : quia
M lis, & n6 reuertitur ad alias fpecies juas dixerunt Medici. & intrat icamétum habitus, ficut pannica. li,& cutis intrant przdicamentum. habere. ergo tria. itudinum i&trarit quinq; predicaméta , hoceftin ln litaequantitate com. tinua,& diícreta,& habitu,& vbi,Sc habere, S& poftea inuenitur hec res in qu&do,hoc eft in prioritate & po ftentate. Sed ordinati membrorá Mw officiali, & prioritzs & pofferias plus ponenda cft in fex fcquétibus fdicamentis . Et debes fcire q cgritudo non füperuenit vnicuiq; gene n fanitatis, ficut nos videmusin or. dine tunicarum oculorá, & in majori parte membrorutn officiali(i, quia in illis non fuperuenit
irudo ordinationis, hoc eft vt prius fiat rius, De
Liber Tetrius
À DeConthuitete , C» Solstiontcontiumialis,» ) fais conf quao ^ iz illarum fm aliquam partem.
qt ti Tgenus prre morie À nd ioc rgritudinibusciui- Rentb, quz faciunt accidere is egritudines, quibus altera.
inum , in genere zgritudinum.,
nes ridi, get vonmarum e inuitati naturali, quz nominaturconringitars foluno,eft duobus. mois. Vnus cft folutio continuitats veracis,& continuitatis partis cii min confimilibps. & hoc genus
quia. tinuitas fit pet.
c Ene i per mod tratiogis,& per mod(i focictans mé brici membro, autligamenu. & hoc genus folutionis pofuimusin genus egritudint officalit . & hoc genus 5muaicat cóiun&ioni & fe parationi. Et. non eft folutio Sinsinis vt d "m iod
centes, quia erat. juc: masicil mrs climilibu 4 of cialibus. quia foluno eft diftf&ta in. Jidooburmodis, i quosdiximos. |uia fpecies fanitatis, quae cqui jn gars, ia meus
39 bus,lznitateafperitare,& grollitie, D fünt zgrimudincs iftius (pecici proportionatz ifhs diuifióibus Et cgri tudinfi,quz funt in quátitate, qucdam funtin méfura.& hoceftin fa. perfluitate & diminutione. & hoc primo eft in confimilibus, vt dict eft. fed Medici affucti fant ponere inofficialibus. Et quedam peccanc in numero, & quz füntin numero &t habent duas fpecies, quz funt fu. perfluitatis & diminutionis.& quedameftnaruralis, & qucdá non na turalis.naturalis eft ficut füperfluits fexü digiti, & diminutio natura liseft diminutio quinti digiti. non R naturalis füperfluitas eft ficut cueuin |ut inueniürur in inteftinis,& fimiles. Et peccatü pofitionis €ficut dislocatio vnius parie ab aliove alicuius partis mébri ab altera. Et cgritud: uas dicit Medici egritudines colligantiz , unc.
ex excolligantia membn officialium.
vnius cóicancommunicant
cumaltero pro tiscum altero,
€5 cor,thepar cum omnibus mébris,
videlicet vnum cí arteriis, & alter cum venis.& aliqfi eft collig&ria ab vno membro ad aliud proprium membrum, ficut colligatum eft os F ftomachi cum cerebro per neruum. euntem ab vno ad aliud .. De cevfit Aegrirudonm membrorum offici Ce. 15. Ocuti fumus breuiter de egritu. dinibus membror(i officialid j nunc volumus loqui de i| caufe Er m g sgrim fidt in » fünt pter duas res: qui; aut T aatura, autà reb* ermincis. Et zgritudo, quz prouenità natuteres, quia materia eftinconuctüens, nec dpta operatiói vir. tuis
€ tutisinfortariuz , hecin to, c quo operatur virtus informa tiua,nec infttm eft aptum ci . A rer bus vero extrinfeciseft, ficut fitem-
figura mébri,& figura parti. & fic debesintelli i8 quilibe itu dincattributa mébnisofficialibus, inco g funtofficialia Etc ftricturz meatuum & conftri&ionis corü eít pp dii frigiditatis & ficcitatis fuper eorü cóplexioné,autquia có- H primunturab alijs mébrisaut propreroppilationem . & oppilatio fit, aut ppapoflemata, aut pp humoré rofium,aut vifcofum,aut pp duri fidem aut ppcarnofitaté nafcentem in poro, aut ppfortitudiné vir-. i: i debilitatem ex- : quiaob iftas cau-
is multa in cis quantitas; iur. Scd largitas meatuü fitauta ca Jiditate & humiditateautab humi ditateautab humorecalido mordi catiuo, aut pp medicinas vel cibos apcriauosaut pp debilitatem virtu tis retentiuc. cá lenitatiscft cau. 3 fislubricaduis humidis ficutab hu moribus mualaginofis & fimilib*, Et ch afperitatiseft à caufis calidis mordicatiuis (iue veniátab humoribusautàá reb* extrinfecis.Etcgritudines numeri funt fm hunc mo- 96 (i qd füperfluiteft fm curfum paturc, fit à fuperfluitare materiz , djeftin mébro : & fi extra curfum paturcyelt ficut cucurbitini,& eorá fimilia; quz proueniuntab humosibusextra natutá,autin quátitate, auti qualitate. Et diminutio provenitex puarefadtione, ficut eft ca-
Colliget -— füs capillordl aüt pp tortofibng sik K€
maxime qfi put jo eft ab humorecorrofiuo,aut ab aliqua re ex. tripfcca, & cá magnitudmis mere brorum, qfi eft m viim
Part 11
fm curfam nature. & quzcít tercurfum naturz ,fitex debilitate virtutis nutritiue, ficut accidit ethicis. Scd cauft zgritudinis malz pofivonisduz funt. Vna eftextrinfe- L cz/ficut dislocanf mébra pp immoderat exeraium:& feut qi fraus
itur panniculus qui feparat ftefti« Boi titiculis, aut pp dislocationé offis anche.Intrinfeca aiteft, ficut humiditas füperilua, 4 mébra mol lificat & lubricatita vtcgredianf à loco proprio : ficut accidit in z1tbo, & intefhnis pp mulcá humidiraré aquoíam autlubricatiuá, d tranfit | Wero niri mre :
tcá is, & coniunctionis. merbrorá eft duplex. vna ppdebi litat£ virtutis informatiue aut ma- M. litiá materiz . $t hocaocumentum. pucnit tpe generationis, & gd non. puenità generatione, eft curar» nofitas , quz fit inrer duas carnofi« tates, qfi nafcifcaro inter mébra i fa,conglutinant. Sed folutio cont nuiaus in mébris officialibus eft eadé cá ca , quz fiin cófimilibus & accidit hoc, aut ppres extrifecas incidétesaut conquaffantes vel extendétesautab intrinfecis, ficutab: humoribus aents corrofinisautes. tendent i lacerant, aut grana. tateaut venne .
À De Methibostibus »irtu-
Pi wnum q
computationem. actioni, & pafionum. Et tu fcisin lib. Saniiones füns, (
taris p quedam operatioi LI id itur anime nutritiuz , & QUI adim fcnbit Squzdam ap propnantur motui , &: appro priant virtun imaginatiue, & cogitatiuc, & memorauug. Eteftina piendü ab accidentibas, que fuperueniunt operacionibus virtutis bed tritiue,quia funt magis neceflarie po) Vnimalium Et di mébray1 ordinata fünt operationibus vittudis nuttiiue, d dicta funt Ylib.Sanitatis(ant ficut oso fopha. fesfomachne jreocs, velica, lus fellis, fplen. Et lzfioqug füperuenit vit meml a&ioni- Cbu& ibus, et nibus modis. vt c operario mébti ccífa. uerit,vt fit propinqua pücto priuatibis. (ecüdus,, vt fit diminuta à fuis naturalibus operatibibus.tertius vt fitpermutata ad malas opcratióes. Etdeberus incipercin mébris nuttitiuis, fm qpordinanrur inofficije €ibi. Et dicamus qj minuitur ope- Tatio oris, vel priuaf pp vlccrationé, queei accidit, aut pp apoflema,aut. "Pp rutrefactionem dentiti, vel per aliquas egritudines, que tunt propter aliquas complexioncs ma-
Liber Tertius.
409 Sgen tein Inzzin co paí mic licunnur clddibvaes, hoceft (jnanchia. & fiunt pro maiori pattein mufculo illius. Et & priutul, aut diminuuntur illius opcratiócsy quando dislocantur fpondili colli, & contráhuntur pp apoflemata in terius: aut pp hnrnorem mucilagi nofüm,qui illuc difcurtit f magna. pi rA Mis ind extinfeco, & hec fpecies eft pro-caufam magnz faffocanoais füperuenientis roper humidis fü compldonum. Et liter acciditeis fpe- K& cies omnis cgritudinis male complexionis materialis, Et É veniupt zgritudipes propter mal complexionem non : ficut effi ficatut Gale de iuuene , cui Medici multum vetabantaquam,& ipfe bi bit multam aquam frigidá auide yna hora afumpta,, & perijt virus. auractiua, & ét exputf .ecfophaj, & non potuit vlterius deglutire.
un farum bul cipismus à iua, & dicamus, 1.0 uia quando virtus dige(li c. eut vain liomecho acetic cibi in o- Seide macho. & caufa acceofiratis eft fr- morbis, giditas, qua eft inuenta , ca qr hoc Pio accidens preucnit.à inala comple- & pu ique Éigida fiue it marrialisi- mdoc « Ve non materialis, Et quz eft nop c.t &r.ci marenalis, taliseft caufa intrinfe- detta ca, &talis eft caufa exmnícca , etgo hoc accidens proucnit à maja complexione maseriali. Escanfr.
€. materiales extrinfecz fünt ficut res. exuinfacei actu frigideTipíb fumpupaurres frigidz in fum
»autppmultam quanriatéci- rüq
i, agt ionem ipfius incon ueni£em 2 inctline & tempore. «aufs materiales intrinfecas fünt ficur humores m ifti bumo- 165 fiunt duobus modis, aut vc rentur in ij o, aut vtattahdtirab alis membris: ficut à cerebro, qd proprium eft ad fp m humo rem phlegmaticti,& fplene,vt fpargbumóren melancholicum fparfios quz prouenità fplene, qfi in meufüra téperata in quandtate & qualitate, tunc eft operatio naturalis. fed qf egreditur à tem| ramentoin aliquo iftorum tuncjfit acetofitas hec,quz dicta eft.& qu&do dominantur multum füper ftomachá occafióes fupradictz, peri]t ipfius operatio penitus ficut accidit in fluxu, m quocgreditur cibus, fiut recipitur fine aliqua pmuratiodicitur léteria, Etqn fleterint. ifti humores lógo t£pore in llomachoyeft cá vt quaramus malam o$ plexionem fngidam difficilem ad curandum in tia ftomachi. I &fi diu duraucrit,ob hanc cau(am. adueniet homini complexio fenc- €uds. & aligi erunt apoflemata frigida qua fiuntin ftomacho cau fa p pé wm accidenuum. i & man me, qfi aj erüát ficca & ra.Et Alex.dixit,q acetofitas proue. nitá calore. Et tu debes fcire 9 hoc. accidens prouenit. ficataccidas, qi fitex vino, qdaceícit acr calidum.& apparct vt fit vna actio, s£tio acci is, quz fübítantialiter fità fimili , & accidentaliter à €ontariojficut in pluribus pei(cru-
.Sed damf
Scd do nó bene.
tari poceft, & inueniri. & ppos fühd K liter Medicus has res debet perfcrutari,vt coguoftat períofte, Et hungo |ui generant 15 ftomacho, quidam eorü imbibuntur in ipfo, & quntur in concgpitateipfus. pss accidit fiomachopm "ter. iunonem ligelbionis ven. Dias &quamuis hoc accidens 6. municet debilitati virtutis retétiue, pea quia flomachus qB colligitur pra cibum bona collectione , aduenittunc bona digeflio : & quan- Ifür tU DC na turalis non benc dominatur ibi , € tunc natat cibus in partibus fupe- & rioribus & tunc refrigeratur , & ge- Derant véioiatesin eo pro c uia ior eft neruofa, ficut. Jiauin et. Er (cias calor debilis etcaufa generandi ventofitates, p* Prra quiscalor foris carmunasde lifloluit ipfius materi diflolutióe nonm: nec ét fortis frigididitas ventofitat, co q &on. à fui natura, vt; tofitaté. Etab hac neaccidit ex neceffitare pmutatio Y dibo ad malá qualitaté fumofam, vel humoro(am.Et manifeftum eft q^ hoc accüis fit à caloreextraneo , qui eft plus extra naturá , q calor q £ibum refoluit in fum(, & conuerticin famofitaté.n$ ab iflo generatur humor putrefactus,& fapor cor. foptasfocsius, fimilisodor.rapha o d mal ipleion£ cplexion£. i tudines,quz Freire AH la complexióc calida materiali, vel nó materiali. & quz fiuntà nó ma teriali,fifít vel pueniuntà cibis calidis,& à rebus extrinfecis.matezialis fit ab humorib* cholericis genctatis
yenoperano- Vide Wim.
Liber Tertius.
A unisinipio, el miffisab alio mem bro.& mébrü.
iar ad hoc hepar, vel £l. Etquil inibus eft fel tan; ab flomachi: eo, quidá (unt habentes meatum fellis sd (lomachii, (icut fplen habet : & tales bomines funt, quibus cholera in ftomacho .& hec cholera n6 dt cholera nifi cquiuocc. & hic humor cadit in fundo ftoma- €hi;aut fbibitus £in coi ipfius. ali gà accidüt ftomacho lla ma- Jaacodétiaab. bus, quz. nafcuntin ipfo. hec füntola accidé
tia, qux vcniunr viru digefhuz .
B Ervirusdifcretiuaeft,quz cogno-. ftomacho
cit omnes fpecies cibi & putimen tux eognolra anguin£ à füperflui. saribus, vt nutriat membrü ex conmvenienciori, & mittat vnicuiq; mé- Vin*lepa bro quod cítci fimile. Et iftius vir-
4t quia qf volum? rernouere accitia, D (füperueni&t eid£ , & fi n6 uerim" cóplexioné qua laborat, ni cognofcemus modos curatióis ij fius. Etnosdomino cócedente bemus fad effe declarare, & qua cí laborem infert .& qfi prianur ens operatio;aut minuitur, iecex neceffitate fequef pon virtu tenutntiua , quá habet flomachus in feipfo,autab ca priuatur.quia si dium ftomachus nutri ex. chylo aliquo m6 nutriméi.& fi n$ nutriretur à chylo, nó ample&tere- E tur ip(am,& qi dehilicatur vircusY » ftquitur ex neceffitate «gritudo, 4 dr ídigeftio ftomachi.. & cá iftius funt dua res, aut mala. cbplexio calida & ficca fixa in fübftantia radicali ftomachi, 4 fi prolongatur, inducit ethicá : aut mala.
Ais a di. tutis non fuit memor Gal.& (epara. complezio frigida & ficca, qua tu íemxima. tua, dequaloquiturnó efthzc. & ducit (enedtutem. ime vi- cft magna día inter feparatiuá & | De Accidewtibus faperwenientibus virtasi - de difcrenuam,X in efle, & empore. Reeowine. — Cap.
gcc ed blc haboab Abumazare, qui T virtutis retétiuz, i
1en.ij cam afferit fortiter, Et non cftdu- — [ ^turoperatio/feguitui &
tas... c. bium qf ipfa fitincorpore, &eft. ventofitas, & aliqn exit cibus indi- 19. & ua. pecca cuc fantaligvirtates Et. Etc huiuseft mala comple F
de nad opíedicitin illo ibroola accidétia, xio frigida & humida : & aliqf fo-
f« virile qux adueniunt corpori, q impc- lüfrigida non materialis, & matc-
iunturoperationes illius virtutis. rialis.& qi hzc. tio appropine
C &didtg qf debilitanti ftomacho, quabit priuanont fui, fieregri
axceflanü cft vtgenerétur malihu. lubricitadis intefti dquí^
mores in toto :eo0Qnóecít dohzc virtus tetinebit cibum mae
inconuenientisà có la rettione, aducniet flomacho vt
ucniéi. vndealigr proucnietmor- fit tremulofus: eo q virus retend
phes. Eretiretdeplcaquiadebüi. uacnniungemrcl Bee cibi Erhoe
taraeritvirtus beth fjlene, qaas accidens apparet in flomacho plug
eritattracta cho'cranigraadipsü. tempore íauetans im
$cd.n& manifítat Abumazar p d ftomachus, nec pót regere di
«5 ifia virtusoperazatiaee & hocaccidit propter vnam
eplitciusinflim, ficut. inr malam complexionem materialé;
quamoc Ethiccít magnus. . aucncn msan, glcDe
G De Acidewibos wiviat? Expulfine. Laici . 19. ^ Trtutis expulfiuc operatio aut.
VE iminncan auc Iuaf Ad diminutionem vero ij accidit vt. remaneat & retineatur cibusin fto macho mala retentióe, ita vt putrefiat. Sed à priuatione ipíius accidit.
irado , d di colita Et huius cau-
.efl,complexio mala. Egi materialis, vel n6 materialis. X hec eft fübitantialis cá priuationisipfius. Éraliqfi priuatar pp oppilationem, quc fitin intefhinis; ficut accidit in. colica. & hec ptiuatio eftaccidenta
H lis. Sed fopertlua expulfto, quz fü-
it vná ex fpébus lubricitatisinte ftinor. Et hzc eft fortior illa, qua fit pp priuationem retentiuz . quia. hocfit pp aliam r&jquz mouer bác Sirtut&ad expellendum nimis ficut fünt humores vlceratiui,, vt chole- 12, aut phlegma falfum , & melanholia acetofa. Et & pót fieri ;ppter apoftema generatum in orificio vel porta ftomachi,aut pp eibos corrü- »tos permutatos ad tales humores, racaccidirin fortiffimo fluxu. Et. aliq remotis hisomnibus caufis; 1 xirmsexpulfiua moucbit hoc malo motu : É ppaliquatm lcu£ cau fani cidem adaénientem.& hoc pp. erroré virtutis illiusmembri ; ppea. uia hec mala difpofitio eft renerin habitudiné flabilé.& ppea cu-
rant Medici hane zgritudinem cá mediciniscum quibus curant vert. ginem,& i
,Ytremoypeatut errór ifte, & fenfibilitas mala-Etadhuc declarabo melius in li-. Jpro de Ingenio fanitatis, p5teffe.
pisi pvetes
tuti attribuimr malu aecides, q14t£ fingultus: gd accidit pp rem, d 1zdit pp qualitat£ calidam aut dam. & quedam fpecies fit pp malam complexionem cálidam & fietam,fixam in fubftantia fiomachi ita q generatur iti rpfo vna fpeci fa. chius pier fud lisaut impoffibilis, & aliq fit fpa" mus pp meltar humi X eftin (übflantia neruofa flom. frg didam eft in caufis fpafimi, Xt vomitus appropriatur ín: rationi iftos d redsz ted nó. EY fabftarrialis ipfi;ficut fi fit perinferiores paries, Etc vomi L museft pp cám natanteérin ore flomachi,cx mr bimus chelerica, aut manca. humores m Perubus füpcró ribus ftomachi; mouent vomiti;&qf erát in partibus inferionbus fto machi ; mouetit lluxume. Et aliq fparguntur ad ftomrachutn ab alijs mébrzsficutab te:vt videmus in multis, quibus aduenit fcbrile fr gus, & cá vormunt,curarté & hoc ac cidit aps abhurmonbus bera 1 à maticis;&. à dc M a mies e De accidentibus fapetnenientibus virtuti Autratlina. flomachi, Cap. 19. Aufa impedirent attractius. ftomacin eade € cá caufa qua hoc facitin afophago.Sed diminu tionem appetitus, &augmenti i fiusf ftomacho dicemus, qi bimus deaccidentibus, quz adueniunt virtoti fenfibili, De Accidentibus, qua fapermemant viria) si Nwtritine intvflinorum.Ca.16. Vcufq; dixinrus de accidenti- His quz fiuntin Mrs
Liber Tettius
& bosque matifeflaturf flomacho : deinceps volumes dicere deaocidé tibus, quz fuperueniunt virtuzi auiitisintilinorum Etdicimus €p manifeítior virus quz eft incis, efl virtus expulfiua,& poft illain re. 4entiua . Accideitia , quz füperueniunt ipfis , fant [ecundum corru--
À iftarum duarum virtutá . priuatat. itio virtu-
faam qualitaterà, & irhpein omnibus füisopera.
bditate,non eft admirandum: propterea quia inulta mébra nó agit ec patiuntur, nifi propict ealorem. gemj méfüratum vnic membro. &quádo calor egreditur. multum extra naturam in aliqua Auarum qualitatum, tanc priuátur. eorum: itlohes propter calidü , € autfrigidum . ed quando diflemgerantur parum in calore, tenc erit patio mala, ficut caler ftomachi , lur utat cibos in fumofitates. Pme n moe virtuüs in inteflinis propter. nppla tiones, quz in eis fiunt. Erille fide. gut propter flereos durü aut viícofam , aut humorem groflum X vifcofüm ; aut propier aj ven tofüm . quamuisTzfio, qui proue nitabapoflematibusin hacoperasioe fi duabus de caufis: vna,quia acquirütinteflina malam comple-
ionibus.Sed. d quando proncnità ca éxpulfienem. Scd
L3 xionem rnaterialem: & alia fropic D rcaquia claudit vias. Et ventofitas Cis clauditintetina proper duss fe5: na, ia parponít (e ftercor. forced ? fübterraneisy vnde fluunt aquz : alia, quia tor-
queneur ib: » donecclaudansor.Iem. firoppilaro bricos. X: itin intefti
tunc non poteft ire ad inteflina cx cholg raillud , quod adiuuet ad ftercoris « Scd fi hzc operatie. perniuiata fueritad malum cótratium, tunc malam facict opcrationem,& fietaliquo modo fluxus: eo €p fercusnó cahitin inteftinis mo ram conuenientem,propter augm& tum iftius virtutis. Etcaufa auge menti ifBius vitrocis eft [i Een mores mordicatiuos qui. unt ad inena ab hepart, & venis, & LI ftomacho, aut felle, aut ab alijs membris:&aliquarido proucniunt eapite. Etquando burnores meg dent inreftina ; multüm "rent ea, & fitzgrirudo, quae dicitur vleeratio int morum ; quz dyfenteria nonsinatur.Irem accidit dtud. ifti virtuti proptet qualitatem cibo rum,qui funtextra naturam : quia aliquando ftomachus expellit ad inteflina cibum ,anteq digeratur.,. &aliquando fit p multá eibi quantitatem, qn eft faperlua, Ez. F.djaliga
6 aliqn accidit pp oppilationt meatusqui eltinE hera &cimefana : & tunc non tranfit cibusad hepar . s&cibus aggrauat virtutem expulfi uam,& propterea ipfüm expellit. Etabiqh cá, quz prohibet penetraonem cibiad hepar, eft groffities €xborfi,& groffines cibi efl;aut propter natur ipfius eiufdem cibi, aut P debilem opeiation£. fomacit
(um,aut pp vtrunq;.Et aliqfi non Vani cbsad heparp debili virtutis attrachue in ipfo, ficut acci ditin cgritudinibus hepatis. Et qi
n fcis as qucnomins? cic
luxus, que nominaf elical-
»&hoc prout necelario Toquer malá complexioné materialé, non kei ipei n .q qnot ipfa tperatioffitalia fpecies fluxus, qu i lubricitasjtefünorü.& Opeados tncsexaremitatis ipteftini longatiomis impediunf, aut pp vlcerationé factam à durine flercoris, aut propter hzmorthoidas ibi natas. & ali qi venis ipfius apertis, luetTde fan guis.&aligfi uet fanguis iftc p vià Ramnralis purgationis & laudabilis. f& hoc eft, quod dicit Arifto.malus fanguis difeurrit à nafo , & ano.
1x ibas fs gentibus vi
tibes Hepat. — Cap. 21. jVia hepar habet quinq, virtu. QZ Secdésia e iduecientia totidem fant. quia qi difninui£in ipfo virtus digeftiua, (an is fausert. ücus , & ménutriencur| tali (anguine, conuertentur fm (a eomplexionem ad naturam iilius
humoris, & [oen ieri agrimudo, phi arca.
ydrops hypo!
quz dicitur hoc accidés euenit propter
gotemporcex quodam
comj frigidam lem . Etaliquando fiet
qualita cibiaut malitiam fui ordinis.Etali
qi fiet resextrífecas.& poteft fieri ab omnibus caufisque 1nducüt frigiditaeem complexionis, Etaligh pp colligantiam membre Tum iium hepati cum ipf, ficut. flomachus qua. qfi diminuituro) machi in. ehylom, &i mirut ipfum Fwd hepati . & qfi in hoc fit perfeueran-tia, conuertitur E us n complexionem fngidam . Et: ul debilitaur scuon mundifrar, pim debet,tunc remanet pars frigida & ficca in hepate,& conuertit ip füm ad complexionem frigjdam.& qfiená inteflina gracitia acquirdt malam complexionem, & fic tunc. leditur hepar propter colligaüam, quz eft inter ipfam & hepar. Etali qfi acquirit hepar malam comple- Xionem pp apoftema : fed apoftcmanon ent caufa pro maion parte. iftius zgritudinisnifi induretur, & fiarlapideum. Eraliqi eritcá egri tudinis hepatis grinédo oficial ft cutfüntoppilaniones, qua: fiuntin. ipfo: co p oppilatio habetextfgucre calor£ ininnfecü: & maxime qn humorfaciens. hoceft frigidus. Sed tio virtutis lue acqpede esI det vnum ex duobus. ;quia authydrops ites, autaliz zgrituprog E. Ettudebes fcire ip mé bra non agunt, & patiuntur nifi cá calore mpra ex frigiditate propornonata ci : idco quid ofeníun 2 in Naturali Philfo: ia qp frigiditas € in corpore, ficut. Pitzeneacum temperans calorem namralem , quicft pnmum agens &
ine ctlornon formam naturalé multum, runc di minuitur operatio mébri, ficutin diis quise ense in legmatico,qui qose igio bo sugmentatur calor agens breui auge, quod ne nó abit 'agentem à fua forma naturali, tunc fit mala augmétado in » qperstione membri fiti loma o generos fumofitam ez cibis A& ficutin bepate generante mul «holeram . Sed quando fit ma; augmenrum in caliditate vel frig? ditare, itaq calor membri exeatà fua forma naturali,tunc faciet m&brum operationé contrarií operationi naturali: frcut flomachus,qui *orrumpitcibos. ergo cáz iftarum itudinum fiunt Zqueà mala có calida ficut fngida. Ft poft-
Qaffignauimuscaufam cóem om- nom
mibus membris,volumus reuerti ad. locum, vnde feparati fuimus, & affi
c gem «caufas proprie in hepate Et. licimus, quia qfi accidit hepati ma.
la complexio calida par excedens, ficut diximus, tunc acquiret roulí. amaritudinem. Sed qi augmentabitur hzc mala complexio calida, itg egrediaturà fua forma naturali, tuncerit operatio ipfius hepatisoperatio non naturalis, & proue. Bietilla operatio (olum à calore, in tod eftcalor, & nó in eo qp talis ca lorengo* prouenie: abifto calore, inco q calor fimpliciter, inda parem aqueam,quam inncpict ad
"Tertius fumum, & facietex co ventofiuif, D & ex hoc
lorejficuta fr t| hzc EC ACC lum.: irendi malam có- T plexioné vit fanteaufi calidg ma- Ad teriales,& non materiales.Et caufa, "^. quz mapiseft propria in aclefio- H ne, eft qh cyfüis fellisfus Itio- OMp.aRa n£ non facit. & hoc accidit aut pp. [q cyilstonm, juzeftin meatu ,q Anc inter cyfti rant pp deb& vertij trac. itrirs i ks iz inipfacy- 44. i , aut ppoppilationé meatus, qui mtüirà Dind inteflina;aut pp. bilitatem virtutis expulfiuc;que eft in ipfo felle. aqua clauditur ille meatus, tiic acdidit eie dem illud accidens, 94 aducnithabenti claufa inteflina,boceft , quia it cibi, nec defyderat. Et ac idi ppea quia virtus attractiua eft in quolibet membro pp nu- P trinus : & virtus nutritiua complet. fuas operatióes pp quamor has vit tutes. & qfi priuarur va ilLar(i, pri uanturomnes: & fic accidit hepati propter fel. Etaccidens, qd dicium Steritia, fit ex neceffitate propter. vnam duarum rerum, aut pp priua tionéoperationis fellis, aut propter. diminutionem:quia :. ncremanet amaritudo pmirta far.guini, & virtusezpulfiua mittit cam ab omnibus membris & expellit eam ad fuperficiem corporis per modum cue 1ationis, ficut rurali: fa«
G perflaitstes . & hzc fpecies non eft timorofa: aut quia hepar;aut quia membra acquiftuerunt malam cóplexionem calidi, ficut accidit, qi fencrantur apoftemara. calida in €isaut pp vencna calida cbibita, qa tc dominatur multa quátitas. ktz ín corpore, & itur ad cutim. Et hoc manifeítarur pp quan- Sitatem füperfluam, & malá qualitat£, & non per mo b ificatio mis.& hzc fpecieseft periculofa.Quádo debilitatur virtus diferetiua in hepate;tunc debilirant opc- 1ationes ipfius, & fpargugtur p to-
H dá shores hicum fangui-
ne& fiunt pp hoc multz zgriudi-
ncs ficut hydrops, qua dicitur afciaes. quia nifi hzc virtus. (cat
Tbusantppoppilanonem, aut pro- «gri
membro,eft cá, vtexcat fanguis ex Senda ous Etqi vis tus entpetmutata ad ma. lum ia hoc mébrb, tunc reucrtitur
isad inteflina per meatus, p. quos abus tranfit, & fiet fluxus (an guinis. & hoceftaut pp acumé fan guinis, aut pp malitiam cóplexiois. QR debilitaur,aut priuaf opesatio virtuiis artractiuc;étex hac p. uenit malus luxus Et cá vfislefio-
nisharum virrutfí eft. pspima x nesappropriatas imébris ofhcialib* sut ob cnilibus- fed ofücialisell caufa per accidés, qa mediante cgri tudine complerxionali, quz eft ap-
i fimilibi iftz di E poi.
modis, autin coc eftinip fo mébro, autin coc eftin mébio communicant cí eo. Et. ali qs quaeret à nobisin hí ic mod, poftg vna rerum,per quam lzdunturoperationes membrorá , eft per. communicationé vel collipstiam ,- & coreftillud , qd dat calorem heij, per qué facit faas operationes, L. f operationes hepatis pp paífioncs cordis, aut non? Refpolde- Thus, q poftá cor e(t dominans mé brum füper ofa ex toto,impoffibile eft vti eo generent cgritudines fen. fibilcs tales, que: it ledere heparaut alia membra, ftante homi» ne viuo. & hoc fi accidit , accidet viá extrancitaus, d fitin rebus nalibus.& hoc fit valde raro. Sed maior egriradinum, quz fiuntin coo rettanfte hole ito cBpara tioné fit ad mébra fenfibilia: quáuis nó (itimpolt vtcordi aducniát itudinesocculte pp malá cóple- M xion£ , Étquádo funt fenfibiles fionesoperarionfi. huis tücfünt fortiffime.ficut tu vides. qp pp par uum motum, vel pp| remum aduenienté gubernari igna uisfit magnus morus f. riot nauis: ficét. habet (e dliber di [pofitio cordis ad ofa mébra prícipalia eU ius negligere coi fione inno fioc xgidélum vel przponendü.Et adhuc me M daas Tagen faa
Liber Terdus.
A De Aeridatibes füpernenlentibus vire
et 3 »fit propter. pue rein
tum.& propterea diffoluit cótinu-
tatem orificiorü ear ,aut propter fciresp
B iados qur ictu par: cit ine, quz dicirur. lor: & ficut mu vides accidit 1g vtribus oJei: aaraccidjt propter multitudinem. injs quá venz continere non.
lunt. sc aliquando accidit. rzparatz funt (ciflioni , aut quia Ls fübtiles nimis aut nimis dure. Ktresquaz (cindár venas cito, funt Sulcatafs Dpescnás. Props t cafus usfio . cient Epeenio: Popes tis multa accidunt-accidentia in vijs vrinalibus, & in libro Signoruto hoc declarabo. € De ecidenibos. à wirtatr meritine Ce. 13. Ed accidentia quz accidunt vltimz digeflioni quz eftin mébrs,funttna,ficut in alijs: aut quia. iuatur operatio virtuus nutriti Viipt, ficut fitin cthicis : auquis
brorü:aut ancmaliorum,üicur in leprz; que fit
44 propter duas res:aut: dobili- D tatem virtutis digefliuz , que eft in
membro:aut mali marci eidem ab alio tranfmiflam. Et malicia materia é aut pp feipfam, aut. Eg debilem bepacis & venari: caufa morphea eft pro maiori
propter debilitaté virtutis di- [siot hepatis,aut Proper debilitatem attractiuz in fplene.Etaliq accidit malá complezioné acquifijam in fab[tantia membrorum, & aliq pp cibos ; Et tu debes ire.p q ennmeramus caufas ifto rü accidentium,» tunc nó dicimus Tesconrrarias adinuicé , aut p ipfa E. €accid£tia aliqfi non poffunt effe fimul, fj pluries hec accidétia funt. per plures caufas vna . & poffet cti effe, vtomnes lent,
Cerebri. Ce. i4. T operatio virtutis digefliue Es cerebro amt inna . Etab hoc proueuit fluxus, Vd curfus. füperdüiatum non co&tarum à cerebro per nares,& pa. latur. & hoc accidés appellaf naf fa. & accidità tebus frigidis extrinfecis. Etaliqf fit pp res calidas, & F qiumus dicere qp mac à calidis Et icimus, luitas eftnon. Ug RU Sp iens hanc egritudinem. eftdebilitas virtutis digeftiuz, que eft in cerebro pp malam complexioné dominantem ex frigiditate, Et hoc be ne poteítaffignari] reumatibusez caufa frigida extrin! reuma 12, que &untá caufiscalidis exiinfecis recipiunt peifcrutationé: quae liter fiant
viam dcbilitatis vittuis digelio peopesen. dicimus Pj
B Qr debilitas virtutis digeftiue hoc fa it paccidés, hoc eft pp multà qu£titaté materic, &ipfius luxá : ppea quia calor facit. res. latas,diffoluendo eas. Infüper atirabit cerebrum à toto corpore ad caput. & pp iftam multá malam maeriam, (in cerebro colligitur provenit accüis prznarratum : quia tefij abitur, & virtus digeftiua imgelict, &cfaigibiar cca ceebrd pp reparatione tantz quátitatis fü-
perftuz. Tfta cft cá quantitatiua pp.
i calorem intrinfect , ficut p: ignem &aliz cau- (untquz non it tione nonis Et CR i c locum in omnibus tribus digefti fibus, (i viseas ponere tanti tres, ficut fecit Gale.aut quatuor fm di- €um hominisquem tu fcis.Sed mi himelius pa venis non ponatur tertia digeftio , ia fanguis áncis nó tranfitadaliá fotmami fi cut fit in (tomacho, hepate & alijs membris: quia ftomachus conuer- Y dit cibum ad chylum,bepar ad (anguinem , membra alia conuertunt ad fperma album.Sed vene non faciunt tranfire ad aliam formam, quamuis nutriantur cx co aliquo modo cx tate. De accidentibus fuperwenientibus virtuti murine Cordis, — Cap. 2.5. Ei volumus enarrare de acidcnibus füperueniétibus membro prícipi virtutis digeftiue: & hoceftcor.& poftea narrabimus accidentia quz füperucniunt tem.
bris fpermatis, & vriàz : & poftea K. (aperueniunr virmti nutntrug.. does qp accidétia, 4 faperueniit cordi , fant ficut (yncope cardiaca , & tremor ,& vit qfi exeunt virtutes pulfatiles à fua narra, Et horti cá auteft intninfeca, autextrifecz, Extrinfecz caufx fünt accidentia aninz, calcfaciunt comrplexioné coc dis ficut ira & furor: Sc caufz , proer quasoccultatur interius calor, [s ira, & his fimilibus quia qt
uocantur fuz virtutes interius , & calefit nimis, tunc fortifica£ ferus. motus ibis , vt temperecfuam. complexionéjattrahendo aerem, & llendo exterius. Et caufc intrim. fece fünt mala complexioyauc vt fit. in eo , aut in rnembris fibi. ie tis. Etaliqh erit complexio cordi n6 materialis ficut in febre ethica , p quandoq maveialit qireciprt iis, ineo, aliquam milasont Sel aollma aonlpót tolerare fui fabftantia, co qp pri infirmus deficit. EcMedici ox generari in ipfius panniculo. A dicus acceferat pr ipfius, pótcurari.& fi non, moritur. Etdicit Gale. qp cor fuftinet zgnrudiné marerialem, videhcet quádam humiditatem aquofam,, quz generatut in ipfius panniculo,à qua proue uz vocatur ronol,Sc. fonatliquefattio rins: corporis.Et aliquando nafcuntur füj de Ao eminentie dure & enterlitet dico quód non eft impoffibile, vt füperiplam non adueniat om-nis mala complexio, exceptovt nó fitcum apoftemate, aut on vlti« merur. quia quando vltimabitur, aut füpflue fict fyhcope,aut fiie: t
Liber Tertius
nis narras ab omnibus Pi eorporis ad cor, ita qp membra.
non poflunt. & hecaccidit aut pro
paucitatem cclotis, aut ppter
pius nimiam diflolunonem, & p
aliascaufas Etmembra, quz
lun£ pp ipfius communicantiá,
funt membra principalia.Et mem-
brum , quod maxime cum co cói-
Part 12
cat,cft os flomachi.Xppea nomina.
tur £gnandi, quia cor nominatur
fegat. & propter hoc fegnandi dicif
ot, Et accidit fyncope. m
Dorem ftomachi pluries accide
E tiavirtutum pula ium,& caufz il
lorum. & quod poteft comprehen-
diab eiselius eft enarrare in lib.
.& ibi le Spore iim. is ce. 16. Am diximus o membra, que fer m diximus g aes
iunt bepaii » fnt (accus
fplen,& vefica,& renes.Et iam diximusaccidenua, que veniunt pp pri vationem filis opationis , qf diximusaccidentia hepari, & locuti fui mus de: fplenc& adhuc dicemus de eodem. Q vando corrumpitur opatio virruuis atrractiuz: fplenis, cunc. C diffunditur cholera nigra cum fan guine. & aliquando expelhtipfam auia ad cutim,& fit morpheani- ^ gra:& vlt pp hoc accíis fit omnes itudincs melancholicz., Et qf dnatur füperfluc ipfius viitus expul fiua,runcinfirmat [lomach?, ita p aliq ob hoc accidit luxus melancholic*. Et fpleni aducniüt o£s fpés ; iier tin B officia lis & cóis ficut T apatib*. Et qa cib*, ex i sid E lus, & vt plurimü cgritudinesf
[n fit funt. rolls libitante.
guis invrina:propte fea quia aquofitas fanguinca , qi füittirur eis ab hepate vt mutiand tunc ab cisimmutari non poteft. Etquando priuatur eorum virtus. atvractiua, runc fit hydrops afcite, ft cut di&um eft. Etq acgmen tabitur multum,tunc fiet fuxus vri nz cum forti fiti. & hzc zgritudo dicifdiabctica. Et quando dominá E. te virtute attractiua, debilitatur reté sina scdigeflin conum omnino & propterea in hac. ine exit vrina non enAa Er canfà huius acci dés eft iterum propter malam c6lexionem, aut egritudinem officia ri communem, & conueni£s appropriare mal complexioni ;propterea quia attradiio fit ppter- calidd, Etnon eftim ife attradtiuam augmentari propter debilitatem re tentiuz. quod cIequia quando debilitatur retentiua, non nutriuntur. renesab aquofitate conuenienter,p F pier paucam moram , quam aquofitas,& runc conatur virrusat. tractiua ad rahendum plusg conueniens fit.Scob hoc acaditgpvrina. rum manet in vef.ca,quanuis nó a. Virexpulfiua peditT his i: ilationem;que fit in haerens ideis gatisin humiditarib! c calore deficcatiuo,& recipit duricié, ficut later, & terra. Et maior ps iftorü fitt fubíl tia renü,& non in cócauitate, Schec. grirudo nominarur hafcac. De
Co Vefice.Gep.: m tur
18. X 7'Irtus expuliua im V vefica. een dfitin ca, ficut ex apoflemate,aut. Bumidirat: grofía, aut a fanguine. «oagulato,aut a lapide, & tunc coafüringur vrina.Etaliquando conflringiur vrina propter impedi, tum virtutisczpulfiue, Etaliquano fluit vrina Proper dominationé virtus expulíiuz.& hoc accidit,ptr vlcerationer ipfius vefice, que epropre qualita mordiciuu£s quz ít in ip(a vrina. Et aliquando i accidit vrina exit fine. voluntate, & fine dolorc.& hoc accidit , quando paralyticatur mufculus, qai eft Y collo veficz.Et de hoc loquemur, quando narrabimus accidétiaque &ccidunt virtuti volur:tarig mobili. Etmaior pars acadentium,quz ad. veniunt iftis duobus membris, devenit vltimo ad vlcerationem:& in rincipio fai aduentus nominatur [cabies,que fit pr malam cópa 8 S anri
Cap.19 . |Vando virtus digefliua priua tur in tefliculisaut diminuit,
tuncnon faciunt fperma ap. tum ad generationem. Ethocac- *€iditab vna fpecierum malz complexionis.quia qà dominatur multum in calore & ficcitarerunccom. buritur fp Et fimiliter i domi natur in frigiditatey& ficcitate , aut
humiditate per fe, autin frigiditas K perfe, non. oquimr pc fed remanet fübtile aqueum, Et quaim ez iftis complexionibus füar 'a principio generationis, wá recipiunt eoredioncm: quedam, fünt per acchis,& corrigütur.Et qu& doq; priuantur opetationcs iftord memi ter apoflemata, sutincifionens fülpéfororum fuope propter. malitiam, que M eis (üperuenit in méfüra,aut in fione icutcftin herniofis. Echoc accidit propter largi neruorum,ad quos füfpenfi funt tefticuli propter humiditatem fuperfluam , & relaxanturilli nerui, defcepdáz inteftina ad burfam teflium, Et po tefteflc vt defcendat ad burfam v& mfasant picem - Etaliquando accidit ruptuuz. adicnit hole iram, & hzc eit deterior,& multealis mane ziesinueniuntur in libris practicorum.Scd uirgisexpul(iua priuatur f virga propter jonem füorü meatuum,aut piopter debilitatem , autlaxitatem, aut quia accidit in eiusforma mala fi [à induraf, & hocaccidisg füftentat.
dige ffiua,& expulfiua. fed loco dipefti: debet ign sein aA «t conueniens, quia ia virtus eit coníeruauo embryonis .Sed opcra tio risus iercdun non ef etsi
Liber Tertius
Aitfininip[s : quia n5 eft credend(, ytnutriatur ex eo quod colligiturf ip Etqu&uis hic cadat magnum.
ium, bic non foluetur, zelinquetur libro de Animalibus. Sed attracliua, & retentiua/& expul fina fant manifeflz in ipfa.& pte xta volumus narrare accidentia,
fpperueniunt vnicuiq; carum.Et cimus quando debülcamr, vcl pü atur virzus. jua quam dixímusefic propriam fibi virtutera, tunc minuctur,aut priuabitur con- «eptio. & hoc accidet aut;ppter ma. lam complexionem materialem , B antnon marerialem.Et quz eft nópitoses quedam eíl,qua: eft. be acis. Er qmdá dixerupt phoc ip
Aifloncn corporum
lium. fed hoc ego nó video, nec affirmo.Sed via, qua ledunt iix male complexiones (perma in vulua, eftcadem cum illa,qua mala compleno tefliculorum lcdit perma Y eis.quod eft, quia juando ifta m&braerunt calida & lunc comburcfin cis perma: & quando crüt. igi 1nfrigidabitur,Scfiet a- € qioumcurübile. Er quando impe tur virtus retengua gazricis , aut debilitaGtunc ent caufa abornédi . &caufaim| iti illius virzutis eft humiditas lubricatiua pro maio zi parte. Er quando dcbilitatur virt? expalfina illius , habebit difficilem uemadmodum füperflui ms iuz eft caufa abortionis Kt quando virtus attractiua dimimui! priua£in. ipfa,eit caufa disninudionis en erii peus. Etalis Ianturomnes. Mix pies in vulua propter
hoc ledit
q snaterialis, quzdá cfl,quz cit a prf kr: is Acla nomibaf
46 apoftema,quod fitin ea, ààt ,ppter"D. Sritadinemsqus fofioceio [od &saj tur, Etiíla cgrirudo non lum operationes mattias, fed ctiam operatióes membrum totius corporis : co q» hice cgritu fitin hoc Dembroct hmere fimi li veneno,& facit fumum , qui refiftit proper malam fuam format, calori nacurali,ficut faciüt venena . &fitab hoc pnuatio omuium ptiuationum vitz,& feré cor pul(atione priuat. Propterea quia hoc accidens accidit vt plurimum mulieribusque remotz fünta coitu, opc E. ratur ad hoc putrefatio , que hoc *alopina BEES UUEOÓ tur $puppeorruptionem. te : Re equa illarum ffcma pur ix eftillicorruptioni. Etego dico, qr uer, collenóeftimpotlibile vt gücf in malis i2 eis, corpib*,& eorü fubftantia vnus hu. e mor fimilis veneno, & maximein ror, ga hoc mébro:eo qp loc*eft, S recepta- ri í corpoculü fupfuiratá corpis,f preparate te huoc fünt recipere corruptionem. &aliqfr fimi veincarceranfita.p non recipiunt cor ^ rectionem,& fanationem.& fi cccideritad manus perfe&i Medici,re- Cipietfanationem. Et huic mébro. accidunt Siriadincs pofitionisiit y qp priuantab eo o&s fug operatiSes: quia pratancgelius delo €o fuo,& fufpendit.Scaliquando cft cau(a iilius cgritudinis faltusaut cuffio,& aliquádo cft humidiras]u. bricatiua.Et ex reb*, refiftunt ma. tricis nature, vt non. condipiatett e
itudo nofata mola.& ü Itu-
fit pp defc&tum virtutisinforma tiugin fpmate. & hoc acciditaut,p prercorruptionem membri,aut corruptionem matenc.Et tüc 1vulua quoddá fruftá (imile. cat-
€ carnis, & venter. milierisfim ilr ventri pregnantis, donecabortit, & Aliquahds accidit vtnatura ipfam digerat& conuertat ip am in hüidltatem,aut venrofitatem. Scd acci dentis que adueniunt fanguini mé firuo, funt eadem accidentia, que accidunt digeftioni venarum. St. rea faperfaitas urus fanguirus t proptet vnam duarum rerí , aut propter debilitatem virtutis retenti uz in venis, aut propter augmentü expulfiue,aut propter ambo fimul. Sed defectus virtutis retentiug prouenitab vna ex fpeciebi 'com- H plexionis. & ium virtutis erpaláus fitaut Propermondica tionem humorum,aut: res recul mis fanguinis funt. ite fupradibis :faluo qpexrebusvna, quc debilitat virtutem expulfiuam, autipfam priuat, füntoppilatióes,
|uc fiunt in venis propter grofficié diguinis, amt proptcr farm vifcofi
C4. 3o. !
"T aliquando adueniunt acci- E dentia virruus expulfiue vni membro folum , & aliquando toti «orpori. & que adueniunt toti corpors(ünt ficat tremor,rigor, & ali- €cs,& fimilia Et accidentia que adveniunt vni membro foli funt ficut tuffis pulmoni, & fternutatio cerebro,& ofcitationes ori, & ructus ,& fingultus ftomacho.Et nos narrabi muscaufam vniufcuiufq; iftorum.
,P- pulonem
Ernosnon apptoprimus hecaeci E dentia anime nutritiug, nif
rea qp non funt voluntaria : Quis vo
luntas habeat in aliquibusearum
aliquam inuentionem. Etdicim* Tremerie qp tremor,& rigor funt motus virtu RÁgoc mrcapulíug in mufzalo propres t tate füa,vel frigiditate, Et gp ita fit, nobisoflenditur. quia tales tremo-
res adueniunt,corpori Apereen trinfecas:icut fi fübito füper corp
fpargatur aqua. quia ex
aq & cum ifle canfe r erunt debiles, tunc fiet rigor: & in: maiori parte tunc accidit in febribus.& quando cruntfortestunc ac Cidet tremor , & tamen non poteft fieri tremor,nifi precedat rigor: & maximequi fit ppter humores ca -
Et mmt Medici dicunt ailleqi fitab hu- Medicos.
ter aer calidus nihil , fed horripi-. lationem bene facit. propterea dicif. qp foris tremoris caufa e(t cóclufio. caloris naturalis in partibus intrinfecis,Scinfrigidatio membrorá exteriorum: quia tunc mouetur natu raad cx| m illud, quod eft füum contrarium, ftuc calidum, fi-.
uc frigidum. fed frigidum eft plus.
Be. fici motns virtutis
Liber Tertius
À contrarium.Sed-tremor;qui fitY ho za mottis,eft motus virtutis expulfi
peer impotentiam firn ui
€tum:ficut videtur in motu fámz tandelz,& inca foliorum abo Tum prepter. tionem. quera quando adaelit aliquid. Ed arx ab extrinfeco quod fit mordife umjp(a expellit tunc corporis fup fluicates proptererrorem:ficut ac- B ciditilisqui decapitantur, Sed tuf uz in pulmone
Eon naturaipía violentiam.
Yes vnaex
kx aliquando exit fanguisa pulmo Em nfodado si, e iid membrum eft vaporofum.& aliq currit ad pulmonem a pázietibus. ix Ee Medici disci, qcuidam homini accidit foriffi-
ma tuffis, & cnra tuffi prolecit vni D lapidem,& incontinenti fuit inde li beratus Et adhuc dicunt, eft vna. fpecies tuffis quz fit propter mucil lagines, quz uafcüturin pulmone,
ü Etaliquando res extrinfecz mou£t
tuffim,ficut puluis,& fumus,& lana. fpinarumquz dé lana canina, hali Cacabus.Etctiar complexiones nó materiales mouét hoc accidens. fal uo virtüsexpulfiua non eft nata. laborare proillis,ficut pro materialibus:fed mouetur hoc motu perac cidens. Et propterea quiaillud,qt quzritura pulmone, à vtmoucat ad expellendum illud, quod: ipfino et, [a fuiteia natura bona. virtus (cnnendi.Et quando fentit ré ledentem tangendo ipfüm,tüc mo uerar virtus expulfiuajqua eft in il lo. Et icut mouetur: io ad hoc. complexionem materialé, icetiam mouetur proptez.corhplez10nem non materialém:quia non. habeta fui natura facere ifl hoc. $a res, qux fiunt natura; fiutt. luob* modis, aut. fteautiuuamenro.Sed accidit tfi raro,ut lioc accidens fiat a rebusextrintecis.que. non fequaatur viam natur; . ficut. di&um eíl,g vnus homo habcbat Y forüiflimam mim, & vnus Medic? ex experimentalibus praecepit ei vt. clandrreros inconunenn fuit liberatus, & in alio przcepit vt ftriacollum , & fecit,& libcrates it Et quandoq; accidit uffis. [mo pter compreffionem,quz- fit pulmo [s ab alijs membris ficut fit in apo- 'mate hepatis:aut propter nimif, vel fuperfluam faicnein. Etflernutatio cft motusvirtutis ezpulítue. in cercbro propter mundificationé füperfluiratum,quz fiuntib co.pro per
G pter hoc, aliquando mundificantur. fpecie corpor per & pulmonis.&aliquando cx flernu. tauone expelluntur alique cx (uper fluitatibus, quc funt in ore flomahi. & propterea fortis flernuuatio aliquando mouet vomitum. & hüc mum aliquando kein ex-
ua, quando umor fui lita
rs fpciduias Eu reres, fi haec: luitas prouenita elluliscerebri ad nares, & mouet flernutationem:Refpódem* q» hoc Hl raro contingere poteít.Et ratus ppietexpuli fit ventofitatis, ( eftin flomacho avirtuteerpulíiua, Etályces fiunt propter motum vir. tudisexpulfiuz in membris. expulfionem füperfluitatis fumofe, quz eít in membris. Similierofcitatioeftextenfio myfculorum má dibularum propter expulfionem fa perfluitarum fumofarum . Ifta für accidentia, que füperueniunt: tionibus virtuuis nutritiuz & ilsg approprianturci. Y /— Deacidemibeus. lard á iptuts Senfibili, ^31. a Ende rumendra accitia que füperueniunt virsm nbi ca fcm licioriindpk gmus,vta virrute fnit. Ed mus inuis virtcs fenfibilis eeps omnis fenfibihtatis pus corde, vt di&um cfl, non tamé com. pletur eiusoperatio manifefle nifi f cerebro,nucha, &neruo. Et hzc mébra , quz dicta funt, ntfrigidz complexionis; & humi de fübífantiz,& funt paffibilia:nec efteorum dominatio, ficut domina. tie cordis, & ideo fit, vt maior pars
t ipfts a corde aliqua debilitas , &
dimunutio, & afcendit hocpfi in. e
vna ex is arterijs ali-
gp Cuier membris diminuitur fenfili
litasillius membri. Et adhuc vide. tnus q priuarur fenfus & motus,qi fyucopizat.& etiam fit magnustre. mor,quando homo multum timet. I» Etnos non facinus demonitrationem iftius,ficut facit Gal.de incifio ne nerui:quanuis declaratum fit,» cor habetinuentionem in operatie. nibusharum virtutum. Etadducmus probationem a loco cflendi Se non eflendi pro melioratione probationis.&quia ita eft,dixeruntMe dici o cauft aduentus accidentium. fuper has virtutes funt a cerebro, S nucha,& neruo. Ettamen cum tu cutasiíla membra, caue sc obliusfcariscuram cordis, ficut dictum ei inlibro Sanitatis, — Deinde volumus narrare accidentia quz acci- M dunt fenfoi tactus, & dabimuscorum caufas. Et dicim*c virtuseft de genete virtatum warum , quiailla patitur 2 quatuor. juzlitatibusqua dominátur in ea, Tbusaccha tot (ant, quot füntac identia aliarum vitturum: hoc ia corrumpitur penitus, fieutia. Semen icd: aut diminuit, ficutin ftupore: aut iurarur im. malam qualitatem,ficuteft in fenfu dolons. Sed priuatio fenfusin te. to corpore eft mors de ncceffitate, fed priuatioin vno.membro, & di» mi-
Liber Tertius.
À iminutio ih toto corpore poffibilis eft. Etcaufz, quz faciunt hzcaccidétia (ant de heceffitate mala có-
ijo matetíalis, & non máterid-
is. mala complexio;quz ipfa fait,eftin cetebro,nucha;aut heruo, Eteflperfcrütandum, fi bzcaccidé. tia fiuntab octo fpeciebus malz c5 plexiotüisauta parte earum.Et dici mp quzdam iftorum membrofum funt fngida & ficca , ficut ner- Vi:& quedam frigida & humida, fi tutcetebruim,& nucha. & quia ita *flifta membra potiuntur a frigidi gp ute auta frigiditate & humiditate vtplus.& fübtcaufe iflorum accidentium ift duz res . Sed tp mala cóplexiocalida hoc faciat, non eft impoffibile. quia iam decla. ratum eft; q opetatio alicuius mébrijnonvompletur nifi pet calore. inenfüratum & temperatum. & nó elt diia ex qua qnalitate exeat tem perantia.& fi accidit;eft de raro c6tingentibus.Nec etiain eft impoffi-bile, vt hoc áccidat propter ficcita-
tem: quia nos videtnus deep os ui valde patur fentiunt. fed fi scita Eee il ei es fübito.Et poftquari qualitas fngi- C ainquamum ct Figida; trat horum accidétiuti, pto maiori par. teexiftens coniunda cuin humidi tate,autnon conitn&ta: Quis humi itas fit preparata ad hoc agédum, eo fátitrelatationem , «quando eft compofita cum cahiditare , remorum elt vt fiat hoc accidens.fed non dicimns fit impoffi bile, fed difficile eft inuenire com plkexionem materialem íblum hufnidatn , nifi it coniunSa cum cali ditare , ant frigiditate: quia quod facit hocnon efbni humorcaza
48 Mon iemorns eft nif su D igidus & humidus, aut frigidus & ficcus, aut calidus & humidus , vel xalidus & ficcus, Etpoftquam dipro maioti parte cft caufa hmói ac cidétis,dicendum eft quomodo accidunt. fupe hasoperationes Et di« cimus q hec mala complexio qué do fitin cerebro, fequiturex ea diminutio fenfibilitaus in toro corpo re.Sed quádo fit in cerebro,fitin ip fo primo & fubftantialiter aut. &up pter communieationem,quam Dim orc flomachr-Etquahdo fitin vno lereeerbrisficin latere cor- E. is hoc acis. Et fiTr quando Bercur aliqui malus humor domipansin aliquo neruo,tunc pua. turjaut diminuitur fenfusillius mé bti,cuius proprius eftille neruus. Et humor generare in neruo duobus modis; Vno;fitab humore, 2 quo nutritur netuus ipfe,& randé paulatim nutrietur, donec acquiret. malignam complexion£. Alio modo,vtnon fit hutnorin neruo, fcd infufus in humore ipfum circundá te. Etaliquando accidit hoe atci-
nerüo perforato proptet oppilationem:& oppilaio fitaut ppter P aj ajutproperhumorégrof —.
füm;aut propter compreffionem . Etquamuis hzc zgritudo fit mor» busofficialis;tatnen etiam eft confi milis:quia poft apoftema,&
€iem hutnorum,& compreffionem.
fequitur rhala complexio.Et quan-
doiftz cauf; fortificanturyerüt cau.
fe privationis énfusin vno mébro, cs doloris autin pluribus.aut in coto corpore; eft pri
& cum caufz ifle funt debiles, fane E canfz diminutionis Sed gái ruri pemonzsar sd mah, boceít rr [vr
«alida,aut fisgyda maseriali aut nó ali E:
€utfentitftupide, Etcaufa huius qua membrum non Gariipumut fentit ftupide, non eft nifi pro-
füam natura-
La ipam
ftit permutata tota, tunc non. tiet dolorem, quia non erit cam co * Contra. €au(a enens,& erit membrum fiopio Gal, €üt mortuum Etqualiber quali m dolo dens hoc membro , propterea quia. Eoi equina pda inui inj, bent plus. aj Itca-
Veios Jditen &c Figiditas plus habent bh& (ym reg pati, * Et folutio continuitans id) pjj non eft caufa doloris, ficut dicit Ga. midac! 1. le. fed folutio continuitatise(t caufü.t.6.19. fa complesionis, qua fu doloré. 6 cória quodell, quia folutio continuitatis G.KAu. e(t cum.malo motu, & conueniens eft v talem motum (equarur mala.
xionis. squidolonaconpets
epiuncs tatum palliuarum poreftdareacci ad
fn,sif quando senium fxpcrabücit faa propria en(ara, ficur acodita-
fiium colorum [ropa |ui
fuum fenfarum cft. dtnerecolo-
rum,& non res, que fit contraria co L
loti.Scd folu&o continuitatisefl, p
feq acidunt jualitates füp-
lue:& anima (enfibihs non eft ni
ad qualitates Et Galctiam hoc có- via, , ye
fitetur , qà dicit vola manus noa c. primo.
fait facta in finctempcrantiz , nifi Confirma apprehendendum. i do.
contraria. Et
loris, qui fig in fenfü,eo q» parum & multum de neceflitare (unt (üb eodem.
Es delectatio, que eft contraria do. M Jlori,non eft nifi com fio fen» Saas fau temperati,S fimilium:ficut dele&atur íen(us tactusex aqua cali- d. da,& vifus ex coloribus vindibus,& «d Rabi
ex faporibus dulcibus & au- Pd itus ex amenis vocib*, & odoratus 4nbio..$, ex odorib'aromaticis . & qua(dam impoa ix
vel inteflinis, eps ped
Liber Tertius
À caufas Étdirimus qp doloresqui fiuntin capite, qui nominantür in Arabic Ddayufg eorum funt ab-
fien pri ri. & aliquácommunicanonem alterius membri , ficut propter ftomachum. Et borum quidam funt,
|ui itlongo rempore, fi- X. bosser & ps paroxifmnaliter.& hoc fit propter malos humofes, qui: tur jn cerebro fücecffiue : & fic utatur fua complexio ad malum a ad generandum. hunchumorem femper. & perean dem viam currunt omnes cgritudi neschronicz : quia illc permutant complezionem in memi aegrunt difpofitionem gfiand: malos humores. Vndecarum eis] a difficilis antfpoffibihs, ficut e Jorbemucante, Et: print e fiunt ali mbi egritudinis n diquaido etie anguine ame riali.& conuenit hoc, quia curatur itudo,quando incidifarteria. Et IE rrendo fit propter duas malexiones, videlicet calidam. . fed non eft matenalis: quiaills quz non eft materialis, ló tempore durat. Et membra cónera dolorofa funt inieflina,X tlo machus.& hoc accidit: prope dige
iu]rum,quia errant; Etcauft, que faciunt priesipir autfüt cole dr, qu poe ici. jui üt abes, cít multum. forts chronrcus.& aliquando fiunt dolores fortes propter humorem cholericum .
€ lascom; Eo
49 Sed humores, quibas procedát do loreschronici i intefhinis fant aut humores groffi frigidi, (icut phlegma vitreumy& corum fimiles:& bu. mores calidi.Sed dolores, qui conti nenttotum corpus fün: illi, qui dicuntur labores.& funt trium fpecie rum fecundum Medicos.vnus dt vl ceratiuus , alterextenfiuus , & alter apoftemofus.Et quidam iftorá fitit. a rebusininfecis,& quidam ab ex trinfecis.& viceratiuus fit penitus, ptet humores.Squi fit propter mi tum motum,fit Popereaquia diffolunturex corpore humiditates, pret ipfum morum. & illud accidit. ropter cau(am humons matetiais qui eft in corpore malz qualitatis, Sed aliz dua fpecies laffitudinig füntvna,nifi quia diucrüficun ps is & minus.quia. Suit dolorexicainus, fita füs.Etcaufa qua fimiliter facit ho& duos dolores, eft humor,aut motus. laffitudinis. & ille,qui fitp pter humores, fit ncceffario ropes multitudinem humorum, fi fnt di flemperatiin qualitateaut non. Et mulatudo humorum attribuit dua. busrebus: aut vt fit multitudo per acadens,boc eft propter defe&á vir. tutis:aut vt fit mulutudo p fe:aut prerambo. Ermulutudo hi quanutatiua cum fanitate virtutis
nominatur replctio. & multitudo, quz cft cum vno ma lorá acciti,nofat repletio fm virtut£ qd. dtga vimm: fpediunt maiori. Quitar£ , & qualitat£. fedctloipelimér necc lario có iungit malitia qualitatis, & illis pl* Had cipit caldi ug ebplexioné calids aut fri Qi ine masia, Etghatt aecidune Coll. Auer. Go; do-
6$ doloresin: eaufa apoftema. tum,accidentium caufa groflorum. humorum. Et. yis quien prius oris ftomachi , videnda nt accidentia quz cidem füperueniüt. De accidentibus fapermenientilus virtuti
appitiua. Cap. 31.
T dicimus,g acadentia füperueniunt huic: hi fecun.
dum gp accidunt alijs aut q permumatur,aut diminuitur,zut corrumpi tur. Etaccidétia diminutionis funt. ficraccdenra corruptionis, &il-
h corrumpit; itum,aut
n peer] de nece(litate vna ex fpeciebus mals complexionis non materialis, aut materialis, 4 fit primo in membro patiente, aut per có munitatem,quam habet cá aliquo membro, Eccomplexio, que fitin. membro , qualis dicitur operatio ifta;cít calor extra naturam.Sed qui. dam opinantur qp frigiditas eft cau. fa magis propinqua dandi appetiqum diim su fendi: a
io, quz eftin hoc mem-
sadoni:fed inquantum eft acetofi- 5 eft caufa flimulans ad bonum. Et fimiliter quando dominabunt humiditas & ficcitas, impediét hác. operationem. quod eft , quia null membrum agit, & patitur naturali ternifi proptzr complexionem tem. tam in quatuor qualitatibus. E lafio , qua: fit propter colligantiam cum ali mébro: eft ficut ma-
la complexio", que prouenit 2 eere» X. bro propter neruum collizantem virunqs. Et aliquando acadithoc pu seb niri isex mul^ tis fuperflurtatibus, & propter hog nonindigenttuembra abo. quod disquiaspreime non finifi quan du difloluantur ex noftris corporibusresqua debent reftauran per i mile.& non eft contra Gale. vtfit v« nacaufa fenfus ifhus mébri, quód membra, dido: nutrimen tostrahütal mi rabo-
re ftomachi, & tunc fit delydcrium inosftomachi,& niticur reftaurate 1llud,quod diflolutum eft ab eo , & 3, alijs membris. Et motus attractióis.
in ftomacho per modum appetitus
& fenfüs,eft contrarius morui atta. &ionisqui fit per modum nutrimé
Part 13
ü lura quod efl quia illeqm fitp modum nutrimentieft attractio oxis ftomacht ab h« » Sed attra- Gio qua prouenit motus defy
rij in ftomacho, eftattractio hepatisabore ttomschi . Et nos non famus locuti de hoc,nifi quia vnicui-
q, membro necefle eft vtreftaurct pet fimile,quod ab co difloluitur:& tamen nullum ex alijs membris fen tteuacuationem rei , quz difloluit M, 2b co.& fiita elt, nullum membrü fentit euacuationem hanc, nifi per hoc membrum.&eft corum fcruiensin hoc Aut Mir mE lutio,que fiin ipfo, quafi colli difcldóni aliorum. membroram
non diffoluuntur : appasct. € hoc (it propterca quia inter. iim
Liber Tertius
& Kalis membres fit fimilivudo,X foeietas (übftantialiter, & non per acidens.Eteft hoc membrum, quafi üt fpecies omnium membrorum, qua ipfa debent fennre Banc refolu. tioncm.ficut nos videmus, membra feotiunt per neruum etiam in locisque non fant neruo(a,& ficut difzernit lingua cibos conuenientes 2b inconucnientibus toti corpoti. Et quia fenfus ifh*?membri & defyderium ifliuseft (übílan ti calde S fice ficut eft cibus, vel.
jdz & humidz , ficut eftaqua: fuit neceflarium vt venirent acadé
B tia iftis duabus fpeciebus.& iam di-
ximus caufascorruptionis. & dimi- prmalam
nutionis appetitus calidi X fici. $cd cauía corruptionis appetitus fri
E» li & humidi fit com incoclubtrantem propuerea dicunt Medici 9 corruptio
appetiuscibi,fit per calidum & ficcum fupcriuens Drei cor tio itus puerile fo . & vniuerfaliter hoc non fit nifi malam ionem fri-
fm S humidam, autfrigidam iam quia difücleet imaginari, € qr hoc fiat propter salam complexionem calidam & ficcam: faluo: opinatur q ab hoceriá venire poffitin fincebrium ardentium,quan.
dosppropinquazur mori. cor upto ifhius operationis, aut eius b
exitus a curfu naturali fit propter. alicaemsaut quantam. Eted it itrtatem, ficut a| oieaUgmencendicomedendi tl tum, propter vnam duarum re rum-:aut propterea qüia corpus e! mimisdillolumua, icutin conuale- &cnübusqui habent fortiorem ap.
$06 petitum digeflione:aut propter fri- D fiditatem multam oris ftomachi, lum d dictum eít a Medicisiiuuan tur,& complentur frigiditate tempetata.& fordficatur, tamé
non fit *v| imas quia tunc quidam *aLelus.
vetirus falfus fit. Et aliquando ac cdit vt hzc mala complexio fit o nmaterialis,& abquando eft materia
Emorum acemofü, aut mclancholiam. Etquod fit pro pur malam complexionem mate- Sed caufa (üperfluitads appctit*frigidi & humidi eft de. itate Á x complexionem. d
& ficcam, materialem vel non materialé. Et materialis, quz facit hog accidensin hoc membro,eft cholera,aut ph falfum.Ethzc ma la tomplerio uc fitin hoc mébro, aliquando eft primo je ineo, Siquaado Fopter communi alterius membri:ficuteft hepar, pulmo, &alia, ficut diximus füperius, quód fenfus membrorum po pier diflolutionem calidi & ficci ab eis cau(a eft attractionis corum.codem modo accidit in appetitu figi
di & humidi.Etdebes (cire, aliqn E ueniunt mala accidétia virtuti expulfiuz, aut atcradtiuz riwationcm fenfus membri.qwod eft juia virtus non expellit pro maiori Proin uando fentit rem ipfam. Icdentem:íicut accidit inteflinis.qa. udo diminuitur,aut priuatur co rum feofibiliuas,, accidit ers afe Gies cholicz.& fimiliter quando diminuitur , aut priuatur lenfibilitas. ons ftomachi, priuatur virtusattza
iua, que. P in ftomael
G.dj | De
g eft particulare in vno membro, Sleeve ftupefant, aut i
ambo fimul , & poffibile dinge Veturvnus,& altet remaneat.Et hec. eft fententia Gale. & hoc conuenit. H cumeo, quod dictumeft in caufa fenfus,& motus . quod cft,quia calot,cum quo fit fenfus, nó eft idem €um co,cum quo fit motus,& diuer. fitas quz cit in cis,non eft nifi m&-
fara temperantic in vpoquoq; i
sum cajoru, cum propria his dua operationil ropterea fuit ne ecffarium, vt it com, i neruo- $t motusaliaa complexione neruo xum fenfüs:propterea quia ipfi ner i babent temperatum calorem,cii quo fiunt ifl operationes.& pptexta priuatur fenfus, quando indi neruus fenfus,s remanet motus. & 3 quádo inciditur neruus inotus, auc. percutitur,priuatur motus, & rema [xps quando incidfítur am lut percutiuntur, priuantur am. ni Et Seandoadeent accidens voti corpori fit apople Foi quando accidit M mero ittunc Et tu fcis per teipfonciano uide er odi tibusaccidentium füpra mébra mo tus perca,quz preocflerunt &fic ac €idit,quando priuatvittus nerui vo
pue wincpriuatur vox. Ftquá- j|
puuatur virtus diaphragmatis,
eft bro,tu poteris.
fuffocatur homo vit in omnibusa- K. lijs motibus volátarijs: ficut accidrt in motu mufculi veficz;aut in nra«
fculo ani.quia tunc. ntur fd [ruis plici Ps finevo.
quam babenrceam quolibet. nos cognofcere, quan füeritlzfa operato alictius mébri perquem neruum fuerit lxrfa. Et ac identiaquz veniunt inftrumencis motus,(ünt tribus modis filsauevt 'uentur corum operationes, ficut 1n apoplexia, aut lyfi:aut vt diminantur, ficutin ftupore,& dor- E, mitione:aut vt operationes perreutentur ad malas, ficut in tremore, zoe . Etnos volumus dare cau fcuiufq;. Etdicimusp cau(t diminytionis motus, aut cor ruprionis ipfius füntille ecdem cau. fi cum caufis corruptionis fenfus. Etdebes hoc filt fcirequod di&um. eft fuperius de communicarióc cor. dis.& fr quod di&um eftin fpcae. bus malz com quz facit debethkc intelligi.
hocacc Et fcids qp tremoreft motus compofitus qui fitin membro:co qp vir. tusanimalis rhotiua pugnat cü vir M tute declinatiua, quz eft i membro trahente membrum ad fe. 1ea fiuin his motus contrarius aliquando fuperius, fortificat virtus mouua:& aliquando inferi?, |uando fornificatur virtus declinauua. Etcaufa iftius accidentis eft v« Pys fpeci us male compexiói. r vt plus accidit propter malam. plexionem. figidam &humidam, qua neruusnon debetlzdi, nifi p. yt plunmum. — Etfpafinus, qüi dicitur in Arabico tafucg,eft có tras
Hi. Tbd air nag.
Liber Teráus $1
À tatio neruiin fe, decurtatio fuz
E Te Pep
fesfünt,aut mala. dotninátis füpkà merübrutti,ppter. uam colligitur , & contrahitutfiut chordain magno $£ftu: aut ma. la tumida. i
art actea£tudcob hoe neru" laboxol tam cohtinet, fitt hos vide-musít Vtre vini bullienus.&acadit propteteà,quia parus aereg indipét maiori tapacitate partibusaqucis; aut terrefttibus.& ob hot, quando fes humidz conuertunt ad ficcita-
nonin longitudiné. Saluo quia poteft dici, c extenfio- Besque: funt in lamudines viticüt, quando fit colledtio extenfionutby qua fiunt jn longitudine:&
tea conttahitür neruus dc. lita fe . EtGale.non fentitin hoc nift contra&iobem ,que eft.
tum defcendens verfus terrsm, & D pias ppelaripfum dilenfon£, miàximc contractiobemyrue con. inet corpus ante,& retfo,E;
itrá£tioni, fed hoc non ae Cideret nifi proper humiditate fo» lum,& fieret longitudo, fed illis cs» detidem dubium , quod ácciditia. diflenfionequa fitit laricudine,fi-
pofita cóni
4 wein bogiudine queeft cundi
um vt lacuerit,ego faciam vnum ex Yeelligi ab. mE liores, quàm jua t contractio, ni£inarellum inter duos motos, vtinter notum virtutis motiue , & motuni conttactionis . & aliqnádo fitin neruo vna fpecies contracbo« nis, quz non acadit propter domie nationet caliditatis , nec ficcitatisy nec propter humorem acreum,qui diftendat: immo eit propter forura dinem virtutisexpulfiuz, quz eft f neruo ad reiftendum t lrdend, Li &tunc collipturin feipfo , & contrahitur, vt fortificetur füper reni, quam expellere intendit; ficut faciuntantmalia, que volunt (e meuefead curfüm,vel ad faltum, in pai nis colligüt,& contrahuntomnia membra, & poftea complent eoríá *oluntatei, Et hec fpecies contra« &ioniscft vclocis curationis,necde tur cxpandida-
uo. G ij De
tinet t Vis wr Medic intendunt, extenfio firop deedeTe
€ tesoro Odortim geerali. Cw |
'"Vcufa; declaramus acciden H tia quz fiunt faper fenfum ta. dines volumus loqui de ac. €idenübus fuperuenicntibus fenfui ftus. & primo dicemus de fapori-
is c deodore. Et dimus, gropterea g elementum noa babet. odorem,nec faporem,eo q ifta duo nón fant nifi in compofitoy& corp? ile, & animale declinatad
& humiditatem : neceffa-
rium fuite fapor naturaliter declinaret ad has duas quaJitates. quia
H fapor fit per admixtionem ful
tác ficcz cum bumida, quando coquuntur per calorem deco&tióc dcterminata. Et propterea diuerfant fpecies (aporum fecundum diuerfitatem quantitatis huius decoctióis, Ptopterea tem; eft calida, & humida, & facit (aporem duloem: & diflemperata eft calida & ficca,& facit faporem amarum. & ifta duo funtelementa (aporum fecundum. nos/ficutalbum & nigrum funtele menta colorum . media, quz füntinter ea fünt fecundum remifvel crementum decoctióis.
1 quia propinquius dulci eft vntuoíüs,& propinquius amaro eft (alfus & mier iftos fünt acutus, ftypticus, &acevofüs. Sed quia odores funt. x radice vaporum fumoforum, & b hac parte eft aer fuum fübie&tü, fi fuerint dominantes fuper ipíos ca liditas & ficcitas:propterea inuenies znultas resquarum odor non mani feftatur,nifi quando calcfiunt ab icincti Ium aloes, & mila
t alic res funt , que indigent fricatione mansis dantearum o-
nismanos. Ét Lir vider X homo fitapti difcemédum didus choi eaneris alis animalibus:quáuis quzdam ani— odoratus a remotis, De fenfu Gafime, e de accidmtiben di fi permenientibus, Cap. 5 $. : volum? dicere de (cm Ds, fle fenfas non índi lio extrinfeco, qqemadmolum iudigét tres alij : propterea qa. eft quidam maus, & fenut propter. humiditatem,que eft in ore. Et pro pterea factz fuerint duz vene iu If L gua, vt continue generent hanc humiditatemm.& quando corrumpitur. hzchumíditasin orit ininfir misnon poffunt tunc fapores veraciter. o chen Deinceps volu mus dicere accidentia quz: veniunt huic fenfui. Et dicimus qp accidunt. illistribus modis, quibus accidun« alijs.& hoceft, quia aut corrumpit ifte fenfus,aut diminuitur,aut connem ad malum fenfum . come tio ter vnam ex Ple copi Prionist codes infira mento iftius fenfus.& iftud eft in IY gua,aut membro communicante M cum eo,ficutin cerebro , & neruo miffo a cerebro cidem. Et diminutio fit propter eafdem caufàs, quan do funt debiles. Sed accidens,quod facitipfum fentire malo fenfu , fic duobus! modis, aut ra foritaliuem faporem non difcernendo qs Dor char quia cati em db trarium ci,ficut fi fenciat dulce illd, juod eft amarum : & fic de alijs. - $5 fentit aliquem. porem nulrato ioc fit proptet i à maechlt,
fncado- malam complexionem
Liber Tertius
À quod eftquia nos videmus, «y fenhs i illius humidi: iud iu fi itcholerz, (entit amaritudinem: & fi c acemofitas, fentit acetofitaté: & fict dulcisdulcorem.Etquando forüficatur hzc mala complexio , tunc entitomma fecundum ilium.
.&iam decararam. eftin larurali phil ia, omnia infiruméra et fane vacuaa fen fiiia eis; a m. quia fiia non eflctipía non appre henderentcas.quod eft,quia ft vi&bilisoculi. pia ie ie eiperetonines colores: quia in reb* naturalibus recipiens non recipit.
B fuum (imile,ficut dicemus. & ficut. eftin ilo fenfa, fimiliter alüs.
Et ca qua: uenit ei hoc. ens (entitomnes fapores, fidit vnum. Etaliquando accidit,
|uando ifle fapor nó erit multum Sis frariatapore |uafiy m
unc malum
To quem abet.& hoc idem. Ac diteuam propter reseztriníecas:ficutaccidit comedeati res amaras, & pollea bibitaquam . & tunc fenwream quafi dulorm.
Jie fénfn Odoraims, C» de accidentbwa ei fupernementibus, Cap.16.
I feníus recipit resodorabiles p.
medium aerein.Et in multisant. malibus icpaiitur fortior quàm in. homine ficurin. aquilis; r vibus f wilibus. Et ua (unt indiuidua odorablia Mididuis faporib*: faluo q nos non comprehendimus iiec he Ssmi d ficut. rentias (aporum.qi jua.
Mte fznfus dcbiljor eftin. nobis, & gnlus cít fortior: quia eft quidam
$ tactus,& fenfus tactuseft fortiotin D ine, quàm in czteris animali busquemadmodum quidam aliorum (enfüum funtfortiores in quibusaliorum animalium.Séd oz peratio acris in fenfu odoratusff per hunc modi |uia aer ferc ill, quod reoluitur ex fubftantia aei exrebus habentibus odorem per militudinem,quam habet cufn coy quou(a; perducitipfum ad fenfum. lutorid parrisignec. Ein [in* intetitur ctiam in animalibus carentibus (anguine , ficutin formicis, & apibus & illis que degütin aqua.Et diuerfificatur mo ab alijs animalibus f hoc. quia. homo non poteít odorare, nifi cum olfactionc:fed multa alia animalia. odorant fine olfa&tione , ficut ani— malia , quz carent fanguine . Sed quo: tráfit odor per medium. aerem,aut i nunc dicere volu mus.Et dicimus quia przparatio tft in aere, vt accipiat vaporofum odorabile vel lodorofum »& enam vaporemgui fit in aqua propter na. turam, im habentclomehta, *t vnum ab alio recipiat vapores, qui ggocranmrineis prope fimul inem;quz elt in eis:erpo fit p hüc F modum.quia terra mittit vaporem: fuum aquz, &aqua reapicipfum [oci fimiht 'm,quam cum terra in frigiditate, & humcétatur in aqua:& aqua mittit va. porem füum humidum aeri, & aer. recipit ipfum Nori fimilitudi-nem,quam habet cum ea in humiditate. & aer mittit igni propter fimilitudinem,quam cim acre & ignis recipit ipfum.X per híc modum diflolutionis peruenit ad notos fenfus. — Propterea dicen- G wj dum
& dum eft; 9 fenfus vifuseft: [mid aque & odora? pan igneg imofe, & auditus acti.& propterea. fuit maior pan odorabilium fanatio cgritudinum frigidarum cerebri. Deodore vero rerum figi hictractare volumus, Etdeinc volumus diceie, q; accidentia huic fenfui venientia (unt ficutaliorum: quia aut corrumpuntur , aut dimipuuntur,aut permutantur.Et corru. po fit propter vnam duatum remaet ter dominationé macomplexionis, aut propter 0| laconcia fatiam in Pittumehio H hoc. Etdiminutio fi; quando ift caufz fantdebiles. Et permutatio juando accidit füo inftramento la putrefactio, & tunc fentitom. fies res odoratas foctidas,
Onusfit iactation£ corporum folidorum. & quanto illa iatatio eritfortiot, tanto erit fonus fortior,& acutior:& prodeft ad fonum faciendum forma infttumé Y torum recipiensum, vt fint conca- Uajaut t2, aut rara. & apprehenditifle fenfus mediíteacte,aut. aqua. Item dicitur quód fonuseft fano aeris refrain ralibus inmentis, Et ficut aer ducit colosem gdinftmmentum. Mrd P rà peruietatem corpons, fic adducit. num adauditum propter velocitatern feceptionis mor? ifliusreixquia. aer tecipttipfum velociter, & formatur in ipfo, & remanet hecimpreffio motus, Etiam. juam fe paratuseft moror , & militer for«
maque fit abillo; & fimiliter eme netin acre fonus temporc füfficiea ti: donec poffit venire ad autem: pterea , quia fonuseft motus ecl & motu, Scomhis motus eft in tempo re.& hoceft contrarium rei vifus. Et audidimus tonitrua i corrufcationis, & vihomo ictum lorricis vltra aquí. antequam audiat (ónum:quamuis. caufa amborum fiteadem. Ethbec eft caufagquare audimus vltra murum,& non videmus vltra murum, Etetiam figura inftrurmentorumt eft caufa iftius.& quelibetia&tatio, aut pulfatio facit; d
cem,& ani fimul : quia tuffis
quód uere operatio cius tereftinodom, — Et hi tio priuarur propter 'com-
lexionem,, aut propter oppilatiom factam in tument iftius fenfus hoc eft in aure.Etab hiseifdem caufis fit diminutio , quando fant debiles. Sed auditus phantafhus fit propter vnam duarum re— rum:aut propter acumen auditus, quod eft ia 1nftrumento auditus, quia fcntitetiam paruum motum
qui fit in aurezaut propterven tofitarem,que fiin. jpfo extra natu-fam,
Vide ck,
Liber Tertius $53
A De fenfe Nifi, too de ecidentibus cei fr T ^ Cep. 38.
Roptictas vifus fecipit cb
habet conuetientiam.
€um materia. & pp illá cón
enientiá eft £actü propt abítra-
Gumáróne,&abItelledtu. $finó àli
effet fic, ipfe intellc&us eflet Et hee 1eccptio fit mediantibus acre , vel aqua. Et ifta duo eleméta fünt qua fi media inter materialia & formalia: & ppea füntdominaniia fuper hocinllrumento aqua,& aer: qu&vis hiccadat aliquid dubij : quia ik B dictum cfao ignis eft veracius mcdium,gd eft iter formá & materi£. & hanc folutionem volumus relin« quere alteri tépori . Et adductio colorisquam facitaerad vifum , fit p. fp peruium cá adiurorio lucis. Iurquid. kt tu ein quid fitlux:RefpG deo efti din uo fit vmbra ex corpore groflo.Et fias: us vifus [isis rerü hune mo dí. quía aer mediante lumine recipitformas rerum primo , & poftea
"interior mittit ad tunicam infenoré ,& illa.
dtalijs, quoufs, hic totus perucmitad edet elitm pol qui. ftat fenfus communis, qui apprehé C diciormas reram, Ein medio ilrum eft tunica placialis, quz eft (icut (peculd, malia inter natará aetis& aquz. & recipit figuram. aeris, quia eft ficut fpeculü: & mittiteas aque quia fua natura cómuifhs naturis. & aqua, quá dicit Arift. flat pofl humiditatem gláci illa, quá a latG fenfus chis formam, & oi ipfam re cipit, mirtití, imaginatiuz, ibi occpirur jtuala receptióc . Et.
vitteatm, Etin hoc teapit-
df qpforta recepta habectres D Bede: 3 rimus eft corporeus : fetundus fpirimalis, qui eftin fenfu €6i : tertius grádus eft fpiritualior, uicitimagnadua. &abiftogra-
lu deuenit ad alios gradus altiores, & nobiliores, Et qui argumentanf
ibeis radiofis, qué exeuhtab ocu loy& vadunt víq; 4d rem vifar : di €0 qp iriuehtio talium linearurb n& habetintentionetm frh fenfum, fed. fmintelle&i , vrintelligatur quafi vtexeant ab oculo, Sed vere & H acciditab &o non completur nifi per intentiohem harü libeárd in fignra houa: &figura nouaeít E verax & ig fübi dr menfionü eít cor lum : E quia hoccopuid fla natura hie ib rel e e.
ione. Et qu vult fü ieatfm librum deSenfü-&. to, Et fciase vifus hoc m6 recipit tolotem: quia aet recipitipfüm pri mo & ittit ipfum vifui; eo p cft corpus peruium luminabile.
fur recipiat, eft, quia videmus ne-
bulas raras, vltra quas$ol pertran- exraaus-
fit.quia tunc corpora, 4 füpponun- tende. tuc is nebalis lota ao eo F lere. Deinceps volumus dicere de accidentibus, füperueniunt (enfai vifusquz fiunt tribus modis. nam,
aut priuat h io, & d£ czcitas Du debilitat, & dFotfüfcatio : aut permutatur in mal( vifum nó bene apprehédenté. Ethoc acidir alid corpor,quz funt ordina- En háca] Porchefioné, vcl plura. Etiam tu (cisex quot rebus compo firá eft inftim ifhus fenfus. & ppea. volumus dicere caufas iftorü accidentium per hunc modum. Et dici mus
qp hoc fit verum, aer ip Argumen.
G musq cauft exciraris fant multz.
quaisó accidit pp oppilaxi rh ux fitin neruo, tranfit; E noneftim| malam n crent factamini fo fpiritu: quia tu pluries fciuifti membra bapenrageie: nec pati nifi pp complexioné conuenientem illis in qu&nntate,& qualitate . Sed malitia cóplexióis aut eft ftigida,aut calida.& 6i € frigida , táícinoft fpiritum talitet,pinftéri vi funon ore abeo; eft la, tác ful t fpirit? &
H genre fomgront a m i m eo.ItÉ prouenit hoc paffione umor glacialis, vel telz aranea,
velab ambobus, qfi obfcuratur corum claritas pp multas caufas, qua: hbc facere poflunt, quia tunc cóue-
vt obfcurenar claritas Er ét aecdit) £É vulneratur cornea:& runc egrelitur vuea. & hoc fit ficut granum, vel (cabiesquz nafcitur f oculo. Ité pótacci à Suit humoralbugi neus. Itf accidit pp vngulam,d na-
1 &iturin coniunctiua, qfi coopent mm foramen vuez.. & maiora &
'rá accidentia, uenit.
Pas onc mala. Mola [e $n cotalitateoculi: ita p aperiuntur. omnesparesoculi,aut plurimz, & effuitoculus, aut fuacfiftulz, que sodunt ipfius tunicas, Et nuncdi- «amusd: cau(is debilitarisipfius vi fas. Et dicimus q cauf debiliuaris, Ak diminutioms vifus funt diuerfz.
rire qidt tns E vident econtra. & quidam (ünt, qui. debiliter vident, & & prope. Sedftoram, qui babektdelileta à
s habebüt debiliorem in
ip- Eoo. d hec fpcceset
oppofita. imo vifui, quia optim* ks nó ifi q& videmusin remotis,& p pínquo,debito mó. Sed vfr non dici tut vir" vifibihis fit foris, nifi qi videt remotas res. ficuc dé qp*turtur. a. vult habetoculos fimiles colorirubini, & videt multum longe, & d£ p habet fortem vifüm . & hoc accidit ei pp claritatem inftái, & bonitatem. virtutis,& fubtlitstem fenfus, ficuc D videmus vulture,& multisalijs vo lucnbus.od eft,quia d£ co exifétein Damafco, videbat carnes moe. ticinas Babylonic. quia , ficut diti eftfüperius, in hoc fenfa (unt pluraanimalia fortiora hofc, & maxime (dá volucres. & fimiliter in inftrumentis vifus&auditus funtfor — Sora Et pofig nosdiximusq debi enims itas virtutis, fita optimo (óprehen litat rirsuiefüus du pue bonita icd. Fr
E muld Mümiditat Sunc il ad ipfum dilatantem. Etaligf
funt bz: debilirates. Ligeris
Liber A illius foraminis Et flri&tura eid£ ac cidetaligfi, qfi paralyucatur vuca . L )yucatur, auc p mui Es cie ind i fiasaut
ipis e d fidura tios orammis fic nar alis, ipfa eft laudabilis. Etaliquáitas vifu ere pd
fores, & collectors ti] numcetelae pp mln com Sexionem nanalem Erw debes B dicere vlt : qfi caufe debilitatis vi- BEEN cir czcita tis. Etilliqui vident res propinquas & bona vikone, & resnbn videat à zemodis, arias ile non eftadeo bonus, vteft vi jui vident. pius emora ala vitone Ex Idecada qp dcbilitas vifus iftor €ft media inter vifum debilem penitus, &fterillosqui habenzbonü vifum. Pairs: ideo quisimpofi
Sidebiliin ine,mecin bona Tine Auc poflumus dicere gp fane fio C ncs nb habétexceflum fuper alias aifiin viione remotsrum rer qd juia res propinque viden à depero iirubus 'm vnü modá quia fine dubio nos videmus res p. |uas, ficut vident aquilz . quia. Ead non habent exesflum fier nosin vifünifi in rebus remotis. & ficut hzc res inuenitur in fpecie;ita. in indiuiduis, Et caufz in illis, qui videntà remotis,& nó videntà pro Line par pase t vt
.Et jua res vifibi vidémur, melhantc acre lucido,
Part 14
[pica- fpirinasvitbilis-quia q lon
Tertius $4 1ndiguerunt debiles oculi pluri In- D €c,oculisfortibus . & qà vifibile eft remotum ab oculis,lux,quz eft interipfum &oculum, eftin maiori. quantitate . [tem quando res viibi liserit remota,erit motus,qu£ facit. ri ihor. & ppea oculus debilis poterit mclius reciperc.fed gà vi fabile effet propinquum, oculus debilis pati non poffet. Ft quidam dicuntq hoc accidens fit pp groffiuié
imenfio intet oculü & vifibile,tüc fübriliabitur fpiritus in. aee erit aptior impreffionis vifibi- ECT EI ira bá fit declaratum, ipfum declinat. opinioniillorá , qui dicüt q» radius Vifus defertur ab oculo ad révifam. & illaopinio ta eft, & nos. Étreprobabim?. Et quia colores n6 parent nifi mediste aere lucido, pupilla non pót videre resque fa. unfci : ppea quia apprchea. lio iftius fenfus non fit nifi median. teaere Et fic debes videre qj debilis vifus non cóprehendit bene res vi biles propinquas. Et qui vident bene propinquü,& non vident remo- 16, corum oculi indigent forti motu.& hoc maxime acciditillis, qui B habent oculos eminentes. & quia. oculi flor funt prominentes,eoríí. jo eft. didis fparfus: vnde ini j motu jppinquo. Et Piseaqui hücoetdos profundoste morius vident: quia fpiritus vifibi lis in eis ft magisaggregat*& virtus vifibilis tunc eft foruor.& &lux in maiori quantitate recipitur ficur. acciditin niuis flxidtis. cumcndbus. E: pp hoc firingit fagittator oculá, qi alt i i-a min pentulius vc redtius videat lined , c "
Meng iyrlnrienn fiat hzc tasin vifüppmalá Gum complexionem ficcam jtalé &
& non pammalem, aut pphumidita ri jua ficcitas , Heri eft, pautur. & hzc zgritudo eft quaft á Dbfcurius oco: ppea quia ifte patens vi detin die,& n5 in noGte, quia: fufficit lux Lune & can. E hoc puenit à teaebrofiene aut daue Iftz caufc futt, fit dici füpet ifla ac- Au. fm m Naruralé ralé philofophi&. ped s Sed abfi quas dant ledici in iftis fonó fax accidétibus, funtfundare fupra fun. enramit- daméta corrupta.quia tu (à$, qj n6 seo. Einoculoaliod corpus de quo poffit aut poffib fitepinari vtexta dios mittatur: fü dcucopinar fünt |ui Tocabantdefociera ite Afla- |L& Gal.teneteorum viam . Pisa. qua n6 eft aliquid f oculo nifi caler pedore geras cerebro duos neruos tos . Decca- Es feparaná corpore] momé- 10m Vendée cloreintinfeol ipfo,& hole viuente. Etim| llisé Sectdarb estendator v ad c quia antequá veniretilluc,effct corru, ta füa cbplexio,& effet priuata fua ma fpcafica, in eo q, eft cd inmin- Tenlié (ecus | Nec étin eoeft fle,necigneum;habens: flendo, , velgd Hidden luminetip e » füm pernaturs.Sed [plédoreftpn- vel mum apparens [t & impolteft vt fit recipiens aliquid de natura fu fcept, inquant(i vnum eft recipiés, &aliud receprum.& hoc probarfi € 3n Naturali philofophia. fedeftfi- ptionem
ditum eft fuperius . quia vifió p» Lies ries vada prr d r
Tore poioshoc aere, & T; r
imr ln ipfam»
fpiritus vifi-cic e aorá, & ppea fuit c "colorssl Tous cculesex corporibas pui puits &quaa [us non pót. dere fitmilicudité ari eoru
tur. elec AM i Hec funtgque venidità chple: $t vnum fit duo. Vernon ied eft do&rinz radiot(i , [terá accidit. vt videatur oculus videre o£s colores fri Ynum modum, videlicetrubeos, aut citrinos;autalirer difpofi- 105, Et cá huius funt n d qus zirad hutniditat£ pereiam, pm vifus. jtia vapdies resdrdctnidmat res vife. talesoftendentur, & fic de alijs. Et aliquibus apparét ficut cimicesaut mufícz volare. antrocnlos hoc p uenit aífetidunt [dens luperius. Era sliqui vidétres vi fibiles quafi feneflraras. & hocacci drgpaiesiam vaporé tiigrü , ni inr jui tranfit pet num.(ed ipfum non oper . Ye Em cogitatióes corruptas pp aliquí dim ainrcim, velextrinfecam,vt fentiat malo fen.
fü. cd fe quia quartis éenfarort Que pemotusad fum veniatab extra, 9. in
nonet impoffibile vtfiat fimile& (no &
perconrrari Pane e Pa Pe vigilia it vnü & confirma fiat fent
bitur, '0P mort
Liber Tertius.
A bitur, in qp forma illius mouebità latere interiori fpiritum ifbus fenfus,& tunc videbitur oculo, vt iftud fitdeforis. Eteft iftudin spuedo fimile vni fomno : quia. ratum eft in tractaru de Somno & Vigilia, qsbnia anbuia funt virmu
fenfum cSem,& poftea il didum fl orditarim perius Sel jn fomno tmb ebracio. quia mo tus fcpitá virune imaginatiua.
3 cpu 1 P . d
primo mouet (enfüm cbem, & cbis
mouet pticulares fenfus, & tüc (entitur] ficut effent extra. & ficat boc fitin forno, fic fitio vigi
Xia pp mnltá folicitudin£ circa.
q 36. Ergphoccbfirmantvirme-
íes; aut nam.
Mia ade nort,
aut pp trifliná. quia. tun oluit [2
di vapor xa Genditceebri iim
inipfam forma rei ex Fini ipn maria fpiritli animalé, & reducififte mo-
C tus vía; ad virmré imaginatiuá , &
ipfa fpiritu medi&te mouet fenfum
«5cm,& ille mouet parti ,&
exta. &
pulicredunt. bocfarab Anglis aurà Demóib*. & demroneshmói mE furorem ibi. 1fta
accidentia , qux (operucniunt omnibas quinqu: enfl . De Accidemtibus Anbelitus. Cap. 39.
Einceps volumus loqui de ac- DGiadbus anbeliroe & ab i- Bstranfibimus ad accidentia virtutisimaginatiug & cogitatiug,& me
$ motatiuz,, & accidentia fomni , & D vigiliarum.& poftea loquemur bre
, Witerde zgrirudinibus in qbus ap-
paret maior pars horü accidétium, aut ofa accidentia que veniunt fup. hanc virtut£. S cá compleucrimus hzc,completa eritintentio noftra . Etex accidentibus faperueniétibus huic uirtuti fünt ex. augméti, & diminutionis illius. Sed priuatio huiusoperatióis eft mors. quí-
qp uisprima fronte appareat priuatio
anhelitus in multis egritudinibus, ficut in fuffocatione matricis, & fimilibsnon ko eft prints fed fo- x ld occultatus, Et ppea quia hec oj ratio firà duobus tnocbu: i ipd. do & refpirkdo , & inter quemhbet duorá morem eít una quien ficut probatum eft : neceflari fuitutau. gmétum, & diminuuo effent in his. Quatuor rebus, hoc £in duobus mo. tibus& duabus quictibus, Et diminutio duarü quietü nominatur tho ar, & augmentatio nominatur thephaues.Et augmentá,& diminutio adueniütiflis duobus moubus fm duos modos. unus eft uelocitas &
ind:tas, &. biluasin ipfis utin dilatatióe, & c. flritione. & augmétatio in hocap pellatur fortitudo aut. magnitndo, & diminutio. appelat puitas aut de. bilitas.Ifte funt fp£s fimplices mali anhelitus. Sed cpofitz funt multe. fed hic nolum? tractare nifi de caufisfaci&tibus has fimplices fpecies : uia hó difcretus (ciet cópofitasp implices, Et dicimus q caufa forttudinis eft fortis htas anheládi. & hoc fit ci fanitate uirtutis eff ceptis, & ppbonam difpofiionem
€ inftrumentorl | Etinfpiratio aeris fand, & refpiratio eft pp forem ne ceffitatem expellendi corpus fumo fum. ppea fortificarur aliq vnum. iftorá , & rh n6 eft necefle vtaliud. fortificctur. Et velocitas € fim:liter. p fortem neceflitatem anhclandi. non eít neceflariü velodtas cá fanitate virtutis, & bona difpóne infirumentorá. qd eft, quia vircus iuuat fe cum velocitate, jfi deficitfortitudo, quiafon adr ioc , vt reftauret per hoc qd deficit à fotitudfe. & ppea accidit hoc, qa B. viruseftfortis, &inftruméta non funtconuenientia.Sed thoar etiam fit iucam neceffitaté anhelandi: fed non eft neceflarit , vc fit cá fanitatc virtutis, & bona difpóneTflrumentor(. quia pro maiori pargec( natura iuuatut in hoc)faai illud,qi perdidit foritudiné,& acciditqp natura iuuef cá hoc,qi perdi dit velocitatem pp penuriá virturis. Étfi ítacft, ficut diximus, ergo qi etitconueniens vt fit anhelitus velocior & fortior thoar,tunc erit ma js ncceflaria fanitas virtutis, & bodifpofitio inftrumentotum ., Et
1 cau; diminunióis fünt oppofitcin. hisrebus caufis augmétanonis, paruitas fitaut pp di bilitaté virtutisaut ppinol tá inftrumentor(. Et confiného fit pp oppilatio nem,que fiin concauitate canali puimonis. ic hac oppilatio fitab
umoribus Pl ticis, Feed i itt ap Tlemata& lias caufasex qbus poffit feri oppilatio . Et aliq accidit pp flricturá concauitatis pe €torisin quo mouetur quas Tirictura Bet propter aliquod apo-
ütus vrfit ra
[| dilli »mutpp E e ere apoftematibus ftomachi & tis& ficuc accidit pp magná faucta. s. Etaliqí eft cá male pulfationss anhelitusin aliquibus hofbusnatu. mari pultoniEralqi celica ris ex culpa male fafciationis rer caufis paruitatiseft dolor, jui fit in diaphragmare, aut in ia mibriscbicantbuscum eo, Etc tarditatis accidit pp duas. ses,aut pp delulitaté virtutisaut cá neceffiraté fpirádi & refpirá-
li.fed gà erit cá liquá paucí ne L. Sitat mot a s dot dq fianf p? eae e Mr lum,poterit ede thoar. Ifte funt.
is Toma palco Baglca anhelitus , & ckz earum . Ex tu fcis quia promifi ibi in moltis locsab reuiare & lógare, quis tes. ticulares winiaicriliesfpit tori f. pra&ticorá: non
de ipfis, & adhucegoidé À cularius dicam,cá loquar de fimpli cibusin lib. Signorff.& hoc fafficit qd ditum € de fimplici, quia abillo poterisícire cópofitá. & dabo tibivnü exemplá de anbelitu,qui dé M.
Scd. anhelitus cre&tióis, & eft anhelitus.
paruus velocior thoar ; Et cá huius. eft pp fortimdiné virtutis,vt magnt. mudinónccfirars, incbediensk . io non iride pci ieu pul mone: aüt pp fori, & nominatur aebclivus erectus pp ftmilitudinécius qd habet,quia not. póriacere (upin*,co qp pais pulmonis cadit fup parré, & partcs pe&totiscadunt, vel przmunt füper eas « & ppca necefle eft. vx fint fic difpofi ue.
Liber Terdus.
À ti, & anhelitusttalis fit. Et debes fci re c; tépus morus anbelims, qui fit ppinfpirationem acris in anheli, naturali, eft breuius tépore motus , quem faat pp refpiratnonem : & motus refpirarionis hora fomni longior motu in(piradonis ppneecffitatem , quam habet vt expellac. corpus fümofüm. Sufficit gd dit etin acaidentibus anhelitus
9 A Pparet ab his vircutib?, ve nf compleant füs operatiócs nifiin cerebro. & ppca quia cerebri aptum eft veo q eft Rigidum & hnmidü ob hoc maior pars caufarum accidehtiü iitrum virtuti puenit à paffionibus cerebri: aut qp fit prm hac caufa, aut hocfit pp. communitasé illorü membrord. Et fi caufa crit in toto cerebro, erunt tunc Icfe o£s virtuies.X fi fuerint in loco proprio, erit tunclzfa virtus il lius loci proprij. & qf fuetit cá in prora cerebn, tunc erit lea queginatio.& qf fueritt parte media, ti
C entlx(a ratio &cogitatio.&quan- lanch
do fucritin fleriori;tüc erit ka memorla & cferuatio. Et iftis virtutibus adueniunt accidétia fm. modum , fm quem aduemiütalijs: hoceft vt corrumpantur, aut dimimuatfaut permutenfad malas ope rationes, & corruptio & diminutio fità mala complexióc frigida & hu mida , aut frigida folum . Ex hisddam eft materialis,& &dá non materialis . & materialis non eft inucta nifi fociata duabus qualitatibus, ficuteftin apoplexia,& egritudine,
6 quede fübedb.& quedk efti Le 'mo/ un
xione materiali aj
iu Arabico nomfatur afirfen abberit,
i frigus : & aliqfi accidit hzc egrica. do Grebro decore flos. hi. E caufa gp quam permutátur ifta virtutes ad. malam operationé, eft mala complexio, quz: prouenit à choleraaut melancholia, Et quaado dominatur füper cercbrum ma« la complexio calida, tunc fientima ginationes corruptz, & ofcitationes, & ruétus, & aliquando corrutiones cogitationis , $ memoriz , t pofibiE ede malam complexio nem hácin cerebro folum fine. firma. & eft poffibile. ipfam c ropter colligationem altering mimi 1 ficut accidit in febribus , |juando afcendit fumusa ftoma— €ho ad cerebrum , & facit apofte« diem iei . x poteft efie exa] iatibusque fiuntin fübftantia cerebri. & poteft cffe,vt finc in panniculo. & poreíteflc vt fint. ez apoftematibus, quz fiunt in ore. ftomachi. & figna difcrenua ho—rum dicentur in libro deSigois, Sed corruptio , quz accidit bis virtutibus propter complexionem me iolicam , eft cum timore, qui fit fine cau(a , & cum malis cogitationibus, & triftiia ,& amore rerum impoffibilium. Et quando vtitur melancholia, & fiunt acci dentia cholerz in ipfa, tunc con ueritur homo ad ferinos mores & omnes morus ipfius funt praui & timorofi . & hzc impreffio fitin. anima propter complexionem obfcuritatis melancholiz . Sed mgre: do cius noncft caufa huius, dicunt Media : quia color non eft cauía fübftanualis ;4 Somempor.
G das üirutes animi : fed hec caufa
Fiecons icu a epudina lexionis, ficut .
pore E fcis, quód habitis anim -
loc« |ufirur complexionem corpoream. ee aestatem i qu dicant
qpanima terretur propter humoré
licum nigrum , ficut terretur homoin obfcuro, dicunt uetbe cantionum, quia aliqua lzfio fion aduenit anime in obícuro, nii
priuatio fenfadi fení* uifibilis. quia. fami
non uidet anima in corpore,ut fit dici, qp fentiat terrorem. velar nis.& magisfo-dum eft dicere ut ui H deatextraqa afa n6 £extra, necTgus, Sed e iendum » qp denatura iftiushumoris lici eft ut ipfum fequantur hzc accidentia: icut de natura. inis eft, utipfam fequatur gaudium &letitia.& n6 dicemus propter hoc, q fanguis detlumen animz, & hec reseft ma. nifcítailli, qui aliquantulum de na. tura guítauit. Etin hac cgntudine, zt melancholia cadit magna inifio inter Medicos de cius caufa, iidamn dicüt q poffibile eft ut in jpfomet cerebro fiat,aut ppteradu ionem fanguinis cordis , aut pro- I pteros ftomachi.Etquidam dicunt gfitabay itc , quod. ( infundo i . Et quidá dicüt. vftppapotema fum in mefe-
raicis. Et quidam dicunt g fit v-r humorem melancholicf qu£ arg ad ftomachum, qui eft extra naturam füa qualitate. Ft itl xefpondentuerbis priorum, dicüt qpíünt 1mpoffibilia »qcaufz ifhus itudinis fint calidz : eo qp accidentia iftius cgritudinis fünt mani fefte frigida: quia eorum ru&useft
acctofus, & pluresipforum habent. fis fj
uofitatem frigidam, non cfi mul. K
tis, fequetef ex hoc ex neceffitate. febris.& nos videmus q in hac.
calida, fequerentur da,(icac fortis fitis, & permutatio ci biad fumofitatem , & paucitat£innmanonis, non Ph Horn penitus, quia iam. calor. Poittucot, ppea quia facit calorem inuinfecum P ehdare, & ipfum debihtat,non eft impoffibile vt fequi L,
turipfam geridentia figida, &faciant fimilia accidéua füpradicta : & maximequando calor extraneus Izdet formam naturalé caloris intrinfeciaut corrüpetipfum.& ppea £c pmi fm lerandum p Ca. lum, ficut lum : quia cae lor imtrinfecis 1 M foriicatur ufi Paga Edd ditum lt q quit u m eft, qp fequi: Do ilacio qura omne ma eftcalidum, qd fit hisduobus membris, ficut experientia teftifica. tur hoc bene afferendum eft: quia. impoffibile eft hanc zgritudinécé M. fine febre, fi propter talé fieret caufam:excepto vno modo, hoc apo ftema fieret poft declinationé apoftematis : quia tunc dicendum eft, qp non remanfit ex calorecxtranco. tantum, vt fit füfficiens ad febrem.
cho, & cerebro folum, & hanc mouere m. Etpótefle o hze zgritudo proueniat folá à fplene : & vf qp hec (ituna ex maiorib* cau.
fpecici iftius zgritudinis . De
inflrumentis Hid arme vt mogeanzur
p PPEa tunc difio untur ofs. fenfus.
parricnlares in conf fenfata habeant Pesctatbeipüreguddir dconriam
poo fomoi cf pnuauo morus: & Wigilic de(eripno £cótinuatio mo-
iccan (ocius inel Ero litatis : hoc elt , quia fit. d caloris & ficcitatis, Ex. [à eft ha:c res compofita à duabus caufis. hec egritudo eft cgritu-
cci ee rr irepimdierin crebro, in quibus fit pars horá acdenmum, dat ola, & llliqui (ent quod diximus, dabunt cau£.s vni-
"i Berri
bi, & tüc (endet
ita. FL Asp: fenfus E.
diximusq non eftim-
potfibile "monec ab ein pore n &f rit multam malá comj
à perienerantiá hard rer
Tarensin err, ficur cadit ey docu metcerel in füis arte sla aene flomacho, Eincubusell.qà fendchó cdm doe mit,acfi premeretur, Sca, d Aui abicere non son feitü cft, qj hoc non eí Sii pp ali- Fr priuationé virtutis mouuz pp diam malam complerioné terialem.Et quia ciro diffoluuntur, opinantur vtfiatab humoribus fu. mofis, qui afcenduntcerebrum , & lxduntipfüm fua qualitate. Epilepfia eft zgrirudo,, quz facit cadere. in terram patientem .' - in primis tüc mouenturomnia mébra motu ma loextraneo, deinde fic mouencur, donechomo cadit,& priuanrurom yodegéa .. nes fui fenfus,& virtutes animales, autdiminuuntur : i mem & tur omnia ipfius mcmcolligunt: à ip em
Tra deci epi-
Tertio de Yocsaffeus c7.
Collig !
bra, &contrahuntur ficut fr 12. Et hoccft fign maso y
paffio eft in cerebro. & colle&tio,et bro
€onraclio membroríí propter motum extraneü fignificat » hec fpe- €ieseft vna ex fpeciebus cótractionisqua fità virtuteezpulfiua:quia colliguntur & contrahuntur mem brain feipfis pp expulfion£ rei ledé tis,& maximej cerebro. & ppea ifle. humor eft contrarius in fin cóple xion: cerebri. & hoc facit, autfua. qualitate aut fua forma.& illd , qd fignificat nobis, q non fit pp humi ditatem nerui, nec ppipfius infufio né, cft pp fübitam ipfius diffolutionem . & de neceffitateeft humor faciens hoc fit füblis , eo qj paro— xifinusipfius cito tranfit, ficut fitin
Io egritudinibus acutis . Sed quia nos
videm* pro maiori illi, qui lancpaGunturzgimdinem, (eat frigidi & humidi,ficut pueri:aut fri idi & ficci , ficutfenes : & vlt quia.
accidentia apparent füper frigt dospro maiori parte , fignificat qp»
füs.Sed contradicit nobis hoc, hu. mor grofus non cito diffoluit, iue diícurrat per ftrictos meatus, fiue p. latos, ficut dicit Gale. quia diflolutio non eftaliud q dominatio natu rz: fuper humorem ipfum decoqué do,t retineat qd cft conueniés nutriméto, & aliud expellat. & hoc nó fiia humore groffo ; 1 co pé groffus, iif in longo tépore : ficut teflificatur experi£tia in zgritudinibus. Et 3ios videmus, q» cito diffoluitur hic humor. Etob hoc dicédá eft, hyczgritudo non fit, nifi pp fuat qui generatur in ipfomet cerebro, velin alio membro, quod ipfum ei tranfimittit: ficut diat Gale.de iuue.
nequi fentiebat. luit fuqui Pra wont
quamuis dicat
nomen alicuius Secunda
hominis, vt bocacciis fiat chole- opinie.
ra,non dico hoc impoffibile . & cadit in hoc ratio. ná breuitas paroxif le mi hoc adiuuat: & veniente accidé tc hocaliquibus pp ftomachum,ri demusq hoc fit eis vt plurimum pp famem,aut pp iram. & hocofté dit, vt fiatà ch. Et Gale. curat. hancegritudinem cum hiera picta, inqua dominaturaloc. Et manifcftü cftq aloc non purgat, nifi vná duarum rerü, aut cholerá , aut hu-
morem cholericum.Etquidá dicii reda en e bui? cgritudinis eft humorgrof. qp hzc zgritudo fit à complexione
Prima mala nó materiali frigida & ficca... cóxra.
"a Ethoceftà ranone remoti. qd ít; Sriobnt
i $e rimü ha- M
uia hzc zgritudo vt [5 Paroxlinos. Er. uc fi fieret. pp mal complezioné nó matcrialem, non fieret nifi à rebus extrinfe. cis.quod eft, quia mala complexio non matetialis creataà mala com" plexione materiali eft difficilis cub rin skiulicw alis hzc im i paroxifinü Picans 4 f bochó Rercchge ipe Gies, nifi pp res extrinfecas, hoccít ab acre fugido.quodeft, quia malacóplexio, quz fità talibus rebus exuib (cci el bcilis flolutionuss Sed remotum cft sesenzinfeca,
Apopie- --.
Liber Terdus.
À boceftser frigi flit inducere malam complexioné cerebro fufidentein inducere cpilepfiam. fed
debet. Et tu debes fcit, me [sd hancfícíam non pót fin: iri rationabiliter de ofbus zgritudinibus qua fint poffibües,& 4 n5. zs zgritudines certificantur füm, S: poflea adueniunt teítixnonia experiétiz pp plurimos fentire :& poft hoc fit cognitio caul rum. Et caufa hoiüs. eftinlocoalió nobiliori ifto: & nos éi, narrabiinusin alijslibris. Et B apoplexia eft, qfi hó caditad terr$, & ceflateius vox, & priuantur omnesoperationes & motus totius cor poris, excepto anhelitu.namr priuato abhelitu moritur patiens . Et pp. hoc anhelitus eft manifeftá figná faperfortitudinem,veldebilitatem. ifbus virutis.od efiquia. f anheli tus uerit grofíus & mal*, fignificat faper fornrudin£: & qfi fucrit quie. tus fignificat debilitatem.Et Hij dicit p,quando apoplezia eft debi- Tisnon curatur de facili : fed qfi eft fortis.curam non recipit. Et cá huius cgritudinis eft de tate pri C uad0 motus vis, & is. Et. quia im eft, q motus vni: erfalis habet. duo pricipia 1primá quorum eftin corde, aliud eft in ce. febro: & cercbríi n6 facit fuasoperationes;nifi pp cor: ergo cft neceffe vt cerebro veniat vna zgritudo vFiscommünicans toti. ri. Et hoc iet. qeftrio pp oppilaioné viarum fpintus, qui peruenit cordead cebrum Jc 1ftz. fünt arteiz autpropter fortem oppilatio-
nem vénmculorum cerebri.propte. dos,&
a quia quando illi clauditur um-
hoc vt poffit. fa- ei on
$9 peditur via fpiritui ani idatD membris pisi fenfüm & motum : fi ita cfl, vt dicit Gale. qui di- » ficut mittitur à corde fpirit* viralisintri .. aut fitquia corrumpitur complexio cerebri. quod eft, quia quandoilla corrumpitur, torrumpitur temperátia, ci qua re penam calor intrinfecus cordis , ad ifenfüm & mo rali philofophi. Sect cor
li ia. Sed in cameris cor. disnon pot eucnire hoc accidens: quod hanc zgntudinem faciat. qd eft, quia prius perueniretur ad mor tem. Et pofiquam. mefto caufa zgritudinisin hisduobuslo €iseft : ergo caufa, quam dat Hippocrates elt verax:& etiam illa,qu& dar Galen. Et Hippocr diat quando homo fübito fine voce fit, & caditin terram, tunc fa&z. funt oppilationes in vyjs, quz füntinter. cor & cerebrum, hoc cít in artetijs. Et Gale.hoc cófitetur in lib. de Ac- Gdenti & Morbo. & in lib. dc Mem. bris dolorofis dicit,q) hec egritudo fit pp oppilationem in ventriculi cerebri :ergo intendit Galen.vt fiat. à duabuscau(is Et fignü eft, vt fiac F exoppilationcarteriarum,cum apparent figna dominacionis fanguinisfüpet patientem . & hec curatur. cum flebotomia. Et fignum oyrila. zonis foris qenmicudorum erebn.
» qf apparent figna dominationis umorem fogllorum incorpo re Et curatio huius fit cum permu-. tatione cóplexionrsillius mali humeriscü cuacuatione cum medicinispurgantibus humoresillos fngi cá clyfterijsconuenientibus: quia illa (unt mirabilia t haccura H'ij E
xia, Et illa, t flare patientem ocu
hsapertis.& nominatur. fiatab humorib? humidis ftatocu. hsclaufis.& hanc fpecié nominant Medici fübeth. Hucufque locui fumus de zgritudinibus,& acciden. tibus breuiter, fecundum q»nobis H viam eft (üfficere: co p mea inten join boclitro non eff nit in dan, las , quae fint principia artis Melicinz oibus volcnibu ia hac fcientia ire via nobiliori, X illis, qui & voluntpoflca abundarc in paitiularibusiftiusartis fm huncordinem, & diuifionem. Etfcias quód €omparatio iffiuslibri ad totalita» tem iflius (cientiz eflficut compazauo clementorum artificij ad artificium Et ficut Piers primo de pugon: circuitum figure , quam. intendunt, & poftea replent hoccontinens particularibus rebus Y ex diuerfis coloribus, donec fit figu. ra illa conucnienter impleta . fic & nosjntendimus facere 1n noflro libro-Etfi Deus nobis longitudinem bceflerit vitz, nos przcaucrir ab accidentibus temporis,alium facicsus librum in ica buic nobiliordinirefp tem, fecundum. quód factus eft ifte liber Colliget, quiomnia cootinentia iflius (aen-
Part 15
s eph
VERROIS COLLIGET LIBER QYAATYS,
$YMMA LIBRI.
da narrar figna figuificantia füper zzgrimdincs, & canfasipfarum , Et. hacc pars iterü partirurin duas partes; co qp hecligna,aut fignificant füper agrimudines prafenus, qua: Primum inueniuntur ibas ar te:aut icant tempore fanitatis& rini füper zgimdint futuram . fed figna , qua hgnificke fuper egrirudincs pretentasparum. funti Bar ape Mer incpiemus Ord, parrare: Ianua. d dinem Mira toto p ed M &in quolibet membro ; & poflea dicemus figna fignificantia zgiita. dines futuras: & poftea dicemus figna figuificantia fip itudines. prefentes. Sed (igna fignilicantia in grirudinibus píendibus (up. qm dines futuras adiungam iftis fignis. zgritudinü pente fimiliter vf, vtponá figna iguifcanria anita futurá in cgritudinibus in haceadé quáuis prineant(anitatis pti. ropterea quia funt una cx rebus , qbus lit, & tráfit Mcdicusad Medicins : ficut! rebus, qartificialir fiunt. qd efl, quia nomen ma- Yons
poen s
eem "aarnalibus:boc &
ETT Idm nobiliori
Es UT uthre cá
itis : quiá llit ad. icd
Pet qom ide r hàm habet pati , &ut. füam « pati , áut egere.
ationé, &dt Et hac boná habitudo. disilfa eft in. duas partest Quarum vna eft appro ta membris canfittilibus in gfunt nouent talia ofislibusmmembtis, qui eft quaz q fpei dia füht. it Quid pár$ maior iftius fiud E ainbrs ton eft m. eris príma fronte, & máxitnein mébris non Appaenibuss ob lioc necefle fuit nattate fi icahtia fup quamlibet di ie cuiuslibet prese ict nóucrti cotriple- [oe primó füntin confitii- [rp us, & lectmdo li e5pófitis , Et fi« feiliter narrabimus figna que. d ficant fapet teniperatam compl
c Tuot:
a piis debemusad minus notdt, oon ab pperibusfant fant
cognofcunf, nifi p tbpáratioe nécorim dd media. Et dicibuly
mpnem cbplezio dam. perius vdenm mit si, ui itur
CAI ie i o M
ia fighificandá eiae eda rir a
hóuetti cb| eronibund fees opis "mss figit füper cottie ,& maxime Memory pribcipaliuta,& sindpie imus nárrare cópléxioné. good. coreft miri hlos eod torpletio fuunicat mébris omnibus, quia qi hóc riembrum. elLtempetatit, funr inetobrá pro maioti tempera tain caliditate ;.quia eft datorome H- dij mübes
G nibus mEbcis cóplexióis, dipeiunmr: Tiadus Mehdi
plexio alio; diftéperat2, ficut coi eio hepatis bi- Ricmeiro cordis e
tempcraram pp colligátiam ipfius sisi Éppiefrardina a cor nt mperat, & rdi dun nt figna omnium membrorum.
De fignis m nr €» fanitatis un kw füp
ium ecl in ngu anda Erlerinceordi e pulfas: i NE lum anhelitus.Ergo quan dopulfas n$ eft magnus, neq; paruus;neqy tardus, neq; veloz, m n muenedi fp neceffario fi disnertahda: eiopdumd fice , & hümidá. & talis pulfas qualis ef Áfle,reperifin. hisquinafcunrur,& flantin climate temperato vt plurigum: ficutin terra Hippocraus, &inplunb? terns: Greciz:: nifi eue. iant accidÉtia cxtriníeca. & pea. didtGale. qj homines terrarum ca lidarum non pfit dare nobistempe nam complexioné. Et n5 eft dicédi, g. pulfus fortis fit naruralis : co pinalijs, quamuis non fint t£pe- Tata; plurimá inueniatur in climatibus non temperatis: ficut non di- &cndá, q color niger in homine fit quáuis non inueniatur in
*naruralis Sena , Aethiopia é albus. Et temperantia.
anhelitus fimiliter fignificat füper temperatá complexioné cordis: uoytcom| anhelitusad cor, «non fit maior debito.gp fi Doce
to folum cflet unc;
comparatione adipfum cor,vt facar tunc anbeli- X mqpinoneit magnet idt
iunt riará petris & P lod ide, qd facis
& Ln rsipid :e0 qp fi pulo. oicpedus
rignicicntgnatemperantiá complexionis hc- Pais sut vemperantià crebri ,aut. 5. Et hoc ió, quia in hepate,
Bee: n6 c(t calor , qui fit propgüiusin eorá effc : nifi calor parti 5fimiliá,in quibus fünz cópo(ita Scd calor,cá quo vnuíquifg; opcra. fur artes fuas, eft dc. tatc ca- |ui ur fnittif eis corde:S ifte calor eftfeis ficut forma. fed calor, quieft in eis; propticeft cut mate-
HIDE (age o, üsnon
formam elt ne Yt iih duo niembra fünt ta fit co
rum tia pp formam ipfo- Tum: Empe PE fari forina-
tmperangiá peter weit nien cor. Et non cft dicendá,g poffibile fit calor. cordisqui mittitur,mir-
íal tateiscaliditaré füperfluá: & qpcó-
plexioiftorá duorum membrorá ,
ce Monensadcum3 paribus confini libus hepati,&cerebroyrcfiftar
Liber Quartus 6o AÀ riquipronenitetà temperítia cor-. ex rebus fighificamtibüs fuper ter- D. disc Vs coneacaet heller peraram complerionem cordir x ineeribro & jemperátia có Sue eft temperantia. of. [ean tÉperana,qua- tióis membrorum extrin ,& iseíLhec, diciturequiuoce, & non mazime pectoris, & membrotum veraciter, vt faciat iones.ItÉ propinquorum cidem, & bona pro« fignificat fuper cóplexioné cordis, portio cuiuslibet iftorü membrorü t2étus,& tarnofitas. isnam ít adalia.& liec vocatnr pulchritudo:
semperata efl,fignificat téperantiá
eom| is cendi, $ed petis armis pro niaiori juirur.
TEEER Seid
propria caro eriflés in hoc loco. &
caro habési cora-
joné cosdis,non erit macilenta,
i ficat
itia vir-
ses prediclx ve plurimü fm viá na-
Seis purzlem. Er ümiliter qf füz opera-
Siones fünt conucnicates fue cóple zioni,figvi füper fu& tem
um 'm pro:
choc pp calorem ipfius:ficut acci-
dit hominibus pinguibus. Et viter.
füper colli sorum. Proin: lom d igi ein ium nalibus. fod medico non fünt ha:c. miaus neceflaria illis. & volumus loqui de hacfpecie iter fi- &utfamusconfucd. Exdicimusg,
brord ritfortis, velox , aut fpiflus ,
quia pulchritudo magis attribuit compofitioni, ficut virtus, & fortiido magis attribuitur complezjoni- Etnos. non dicimas qp tepiipcsantia c mpofiionis iftorum mé borum figuificetfaper tempótan-. bip Ap fecmca quia vip tusinformatisa nó format alia m$ E branifmediante calore cordis: fi-
: eut vimus nutrita non facit füas
operationes, nifi medianos comple: 110ne fua, Et tu debes (cire figoificario non conuertitur: quia posfibile effet cor effc temperase o plexionis, 8 bonz compofitionis; &tamen compofiie aliquorá m. brorum effetíc(a.& hoc prouenit à materia. Et hoc raro.cóungir-ficut raro cÓtingit ex alijs rebus nociuis, uz proueniunt ab alijs membris : ille cGuertantur, &corrumpun *a.Lg ille. turcomplexione cordis propter ali- cbuertunquam colligantiam . Sed figna fi- qniex gnificantia füper diflemperáiam (sg Cordis! quatuor qualitatibus funt pleione efstraria iflis. Hoc eflgfi pulfus fue cordis. De fignis catexeeffum caloris; nifi continge- ret propter ftri naturalem in vijs arteriarum : quamuis hoc raro accidatin complexione calida:propterea quia natura caloris eft aperi Te & extendere partes, nifi forét fic- €x:eo g refiftit. ni.Et ficum ficcitate fuerit duritics ad", fi, virimitarem fjccitatis, Ec fift anhe- Hi hn
6 bes Sontratius amara figniBca? füperidé: dummodo noi fint As, pmo, autebr viz niches
e5plexioné figtiifitare. pad calotem cordis. fequitat. dilot ómniuti metnbtoruii t equ fhón fit teliftécia. accidental tudo bris hábetitibut dotninanritiri eof gore cut (atit & cetebrüusi, quiá Bletioiftort duo duo futh nietnbrorá ex onfitüilium,ex periere debito: & vüne etebit di
licec & ficatatehi cord dentia anitmz ! ficutifá : iti d» qoi €&itó ira(citur, habet coi, €alidath cordis: ir brier i i betét iecant, Et ftnilitet figni feinem corda mati fictas corpotis.. enin cir dis donirians in calidicare & humi 1 ditate fignificarat à fortitudine cor dis, & mmollicie pulfus, Et fi habuetit mollidem cut fus forimditie, icatíolam hutriiditst£. Etfifitiliter figna caliditatis & huttidifant magnitudo.
traliá, quz fant calida &hutmida &fihilibus; Et
funt maloris cordis czterórum:ve« lut animalia nafceritid in locis hufnidis . Sed figna frigiditatis & ficci ttis coidis funt compofita éx oppo fitis fi ignore caliditatis : tfi feruant. figna ficcitatis Et pea pulfus ta-
vit(ciss íi
vetíaliter: affimi larat fit s cnet adii pens hent ad tech , (éniecktis e9« futi. it 1hotti.
Tee Enters amma ager e
coin er
eft nititeti
d geeieide cipia aed fit prins fnis tnertibris cótifimi at fuz e5pofííót. Et incipié.
dpetitionibss de ope Wu ratibes ipfiusducappropriatst (atit. fehfai commuti ,sut iftagitidtio« hi, dat cogitatiótii, dut mefhoriz: zn tiatriti rcd
et (upetfluitatibus, iue pin» tà hatibus. eos ócülis,
|ozdani farhüta tutab alijs, ficatá tau, corru c& pillorutn, & abeorurti fotriia,& (at.
luitadbus, uz ab ipfo
|uantitate & : qualitate, fignificatit temperantiam ipfius.
Liber Quartus
Erfimiliter quido operatiócs (omà m & vigiliarum funt temperate ; & ty fit mediocritas inter pigtitiam & velocitatem, & iudicia fua fint re- &a,& fenfas fint clari & boni;& ta &us fit tem] jta vt non fit ca lidus, vel Eigidus Es capilli qui oriuntur, bon fintornnito extenfi (eu plani,uel ormofi fcu crifpi, albi, vel E Etdemonftratio fuz forma: vtfitfigura eius fimilisfigure ce Yebri temperati:& tunc fipnificatur. Taper teinpetátiam complexionis. k ifiicio temi cinis fus elt ficut dicit ius, p fit: gua pharict cercaleudier ab viae pate pille vcnon ücimagnum vel iiri. Et ip fuperfluità Eriifran ias à eeehio [n pur ti, coi ügeftz. & fi fue titcum hocaliqua fpiffiudo, ghi. eft ficcimatis.& fi faerint multe & di ipitificant fupe? caliditatem. humiditatem. &fi cum hocfuctintcrudz, & i quantitate -mülta, pet frigiditatem , cf tuni hoc üerint aquofe figificant ipiditarem & humiditate. erá . de hác cothple-
eius fanitas eft propIquiot c igindiat d Gita Scllopetuno- Bes cerebri calidi (unt vigili & bre sitas fotáni. Sed fi caliditar afociá biut aliquantula humiditas, tunc talsin [omno aliquantulum augnentabutitur. & fi ficcitas domina. bitür,dominabuntur vigilic.Et qui hanc habent complexionetn, ve teserint ad actiones.& achiones fü &sfaciurit fie difctetione: & accipi tntex membrisfolum fimilitudihetm,& non diuifionem.. & esrores torum funt multi, & copitationes torum tnalz. Etqui habent figna.
61 tontraria iftis, & füntdormitores, D & pigri, tardi inrelle&tus, & aon. poflunt recipere diüifiories rerum neceffario táles frigidi complexio nisfüüt. tamen & ipli aflunutit fdi&tas tes confuíe.S&d complexio ca rebri frigida & ficca abundat min* infomnojq irigidafola. Etfrigida fola minoriseit (omni q frigida & humida, ttaftusetiam figoiics füper iftas complexiones. Etcapilli etiam habentfignificationes: eo qp capilli funtex Toperfuizte famofa. Qpaocpiti higri fignifict fü peraduftionem : có Q igneitas h&t albüin dehigrare.Et lt cum hoc füit E tortuofijfighificáht fuper hoc ficciiarcitificur accidit 3 and 2 fan: tut ab i t tapilli álbi figni [9 [récemini chidam ET. a tepanignaat fupetlugienfi & plani fignificant fupez fuj fluitateim humiditict, Etebdé sio do capilliqui cito oriuntur igaifitant fuper caliditatemi:& qui. ecbtra. Etqui fant medióctésin co Jore,& tottuofitate,& it planicie,& inoru vcló&i, & tardo fipaificát (a fer eompietiónc 'tn temperatam,Et tma torcübfa euani habet fignift £are fuper maláta cotnplexionem , Etétiam caput niagntm,vcl paru habet fignificare hoc. Etifta fzpe inueniuntur in libtis fpicatorum.& tib tecordororinià eorum ver bajnifi quorandá, ad hoc vt nofter intell noh fitdiminutusin ra« dicibus reruth;&illi,qui folum fune Medicijindiget illis:&ego nó fum exilis Item óculus fignificat fot. ti fignificatione fuper complexionem cerebri.quia oculus rubeus ha. bens venasru P fignificat füper complexionem ccrebfi calidam : i
G figna contrária iftis fignificant fu, piane figi cei t velocitas motus oculorum fignificat faper caliditatem cerebri , ficut tarditas fupcr frigiditatem , $ mediocritasin ifti« vinificn fu 'Étiam , Et fubalbedo oculi figni
icat frigiditatem cerebri, ficut nifignificat caliditatem, & co-
r medius inter fübalbedinem & aigredinem,qui dicitur vari*, figni ficattem tiam.Et hoc eft,quia. fübalbedo fit propter paucitaté digeftióis.ob hoc ií eft proptquus colori aqua fimpliciter.Et ni-
'H redo fit propterexceffum dcoctiois. propter hoc dominaturin ipfo
nisp hij :quia nigredo fignificatad Nigrelo lbsen pardm ium do-
t ppmul fninantium in re. Et quod facit vasirudinem netatem »quz eft color mediocris, humida eft vltima temperantia decodtióis, vel fun. quod efl,quia eft minor gilla, quz dationem facit nigredinem : & eft maior quá eius.ldé x. jlla , quz facit fübalbedinem.. Et zt. Chiicz (1125 quód non folum caufz qualise f Rs, 1 4 J de Gfioge Iatiuz faciunt nij m, aut fab slalid ca albedinem: fcd &aliz res funt mul nbn tz,quz adiuuant ad hos colores fa- 1 ciendos quz non funt qualitates, v? "Inti, Ac COImplexiones fed fünt resquantita tis paru, tuc,vel locales.quod eftquia nigre. €.17. Idé do pluries fit propter multam quà- Auiteriia ritatem humiditatis oculi:aut quia M8) '£7- pofita eft in profundo multam:fi- VA oo. cuttu vides in riuis profundis.quia ta eft con ter inditatem apparent ve manens jutnigri: co gp non recipiunt tan— Gale. vil cum (plendorem,ficut fi eflent largi «»falloi- & pauci. Etoculus fübalbidus eft fe dis opera- cundum contrarium. *Et Galenus ri nigredi dicit, e» multa humiditas glacialis Miesee: ardiuat ad faciendum fübalbedidmem, — ncm:eo quód color iftius humoris
eft ficut color glaciei. & ideo ritulri- K. tudo ipfius adruuat ad faciendum. fübalbedinem : ficut paucitasadiuuatad faciendum nigredinem , & hoceftcontrarium nofttz quie cattemperantiam. 1íta funtüigna ificantia fuper complexionem
cetebri. Sed figna fignificantia fu. Rips compofitionem fimuliter.
lumuntura complexi opcrationibus ipfius, Etram diximus Feli gun naturali, quam habcte de ber.& colligantia fua aj viai: i quedam capita t col- T
lum conueniens eidem, & qt non:ficut dicit Galenus, Sed largi tas, & flriftura (uarum viarum , & fuarum concauitatum famüturab ipfius complexione.quod eft, quia is cerebri calidi & Hamid [AX in vlumitate largitatis: frigidi vero & fica fecundum contrarium ipfius: & mediocresiftarum fignificant fa. pet calidum & ficcum,vel fuper &rigidum & humidum:& fua tempe- Tata compofitio fciturquan do fuz vic & fuz concauitatesfunt in vltima tem ja. Etquando viz & concauitates cerebri funt nimis ftri&z , tunc habens eas paratus eft vertigini,& (cotomiz, & epi lepfig/& alis egritudinibus mil bus Iem,quando fubftantia cerebri eft minor debita,tunc accidet intelle&ui corruptio intellectus, &c
ftultitia ficut decrepitis . & v» muerfaliter,quando corrumpiturolla cere bri exterius, corrum interi ut
Liber Quartus
A relpisempisium ey fami be Pu ep ] )pciptiandiu eap
fanitatem hepatis. Et
nc. & corpus debetefic. termaciem ,&
cognofcitur p hoc,
qud gusascmdam olei maximc in ztate iuuentu-
gis:& color talium declinat ad citri nitatem. & ideo cum augmentarur.
arm gna, kat nem crodum A aliquando ex rti tudine. inis conuertitur in cal «cm. & icum hoc coniungitur ficitas, tic generabitu cholera nigra. foo tama, Eccomplcrio n nida hepatis cognofcirura mul
ininadte humuditzis anguinis. &fi multum, excedit tráfit ad hypo farcam.Item vene large igniicanr aper hepadis cabditatcm:& magis,
tio fecundum diuerfitatem pilorü.. inia funt tortuofi,& ni; dglicant füper caliditatem & lic-
raum in figura,& pofinone,& qui titate magnitudinis & paruitatis, Sc : jitate venarum, & có pee calida & humida fignificat itudinem hepatis, largitatem
inter calidam & humidam, frigidé
Sed dtficci. Et debes (exe qp cóplexióes
Y fignificítes fup cóplexióes iltorum. igni perder fiunta prima cflenua. Et hoc dico: qüia inueniunfcomplezionesacgft tz calidz & frigide a confüctudine,
& vit a rcbus extrinfecis . Et (imile. eft huic, quia iaucnitur aliquis habens colorem figaificantem füper frigiditatem, Sc figna. fignifiacó plerionem (ui hepatis agnificabdr caliditatem,hoc eít,quia habebit ve. naslatas.tunc debemus iudiczre complexio fua naturalis eft. diu :
G ab accidental & rium,debemusiudi.
erit etra. eil qui compleri fi hepatis jua complezio fui. is ericigida & feci c babirmde fia eritgroffa & pinguis, S ties i ificat caliditatem & humiditar£, flritura venarum füugiditatem , briser Sed fignificario ctionis fümpta ab operationib* Htheesquia hepaci ili |ui habet. venas ftriétas, euenict oppilatio;i fo non vieate dbisoppilasiuis. ( quando heparerit paruum comparatum. & non füpcruene.
fignificatio fü paruitanm euis quodel qua
tet vtexeantfüperflui- Et. Komoques cafes
sfr ajo dicitq breuitas digitorum fignifi Trimo de cat paruitatem Narmas- ret ep nefciuit bene , vbi effet virtus
hepatis. & hicappa informatiua &non coníjderauit ni fiin mareri itamusiftf cum aliis, Dicit Arifto.ej heparin quibufdam hominibusihuenitürt lare finifiro, & pleninlarere de tro:& quando füperueniuntillis elgi dines hepatis pparent fignat finifiro.Ifta funt figna fignificamtia faper complezictem, X fa Bitatcm membrorum principalid, monis. 4.
Ein volumar i i de fi-
gis ümficantibus luper có»
plexionem, & (nitatem membrorum feruientium illis, Etincipiem*
a pulmone. & dicemus qj complexio pulmoniserit tempata tunc,qfi eritanhelitus cemperusin magni-
tudine paruitate, & non tecipiet le» fionem baee calido am pdt & vox fit temperata inter fortirudinem & debilitatem.Sed quáio pu moe calidus, anbelitaerit mae Ixdetur ab acte calido & ist Dibiara fn jdo. & hábené talent pulmonem habebit vocem fotuli contrarium opetabirur: cónitrafii; Et pulmo ficus cognoftitur ex tc vociscl itane: t. Etpulmo homid [condat habet: LM A uper groffituc vocis&. titaltitudinem.Sed compofítio. hber t dexione, & ionil fuiliter:co qudd comi Jexio tente rata de neceffitate habet compoftz tionem teriperatam, fcilicet Jet
eft, quiafoni fignificatcaliditatem. Sed complexiofiigi tflri&uram via M rum, ater : & maxime fi huicconiungatur ficcitas, Velocitas vero athelitus fignificat paruitatem pultnonis,& ftridturam faae rum viatum, nifi cothplexio cordis fitit caufa . Pe&us autem fputo« füm figaificatrtalam pulmonis po fitioneni, & propterea díctrtt Medi €i, quód plurimi aliut veniunt ad ieratonem pulmonis, & heáii--
Liber Quartus. A Defpsiconplexhmum oy fa- Défguscmplesemm.mf- D wtatis. Stomach mittit Cefh-nlorum.
inceps elata ; Co7. j lumusloquide fi- (^ Igna tempcrantig, & fanitatis te Desgiu e5- iecalorut forusrarab it
accidunteidem accidentia, quceue plexionem tefliculorum . Etfi cum. niunt ftomacho diflemperato:&fü | hoc defyderio coniungitur fuficiéwsappetituseft narurahs.Erin fto-. gia in faciendo, fignificat humidita mado caldo fables Gbrconuer- tem coniunctam ifti caufalitati. Et gy tunturin fumum, & eidem quidam dicunt qn quando cómplefoDncniunt& fiusappetitusceitdi- xio tefticulornm eft calida, j tunc B. smipujs, Scdinflomachofrigido eft generatrix mafculorum plusq fegna (ünteonraria prediis : co. feminarum, & qfi complexioiftoquiscinucniant cibaria fabri, rum eft frigida, tuncoperatur conlainacepofitatem conuertü- tranui ia piger erit in coitu,&c. gurinco, &eiusappetimuscítezce- — generabit ilias. fi cum frigiditate deus Et usficeus cbgnoíci conungatur ficcitas,quafi priuatur. tur propter multam fitim,& cidem. gbtacópedone Sd quin id paucus (nfücit potus: &quandoni-. habet magnum, & debiliscxiftitin. nium recipit potum , & tunc in co talioperatione, eius complexio ad. fiunt lucuauones, Sed humidusfl ficcitarem pertinere videtur. Scd fignificatura firi: Scdefderat gnificatio complezionishor(i mem. mahs ius humida , ficut fto- ex parte accfitium apparen. machus ficcus defy resfccas. tium in fpermateefl,quia in tem- C &boceíl;quando huntditas, & ic peratacoroplexione ipbrum cit fitasipcít per naturam. fcd fiineft/ ma temperatum ini. quantitate, & F accidentaluer, bocfitpercontrari- qualitate. Sed fi tefliculi (üt calidio wum:eoquódqui babet flomachá | resdebito,crit fperma plasin quan ficum , appetit humida:& qui ha- Sacs (ilius commen. Ecqii
bethumidum,appetitficca. Sed z-— complexio corum erit frigida, erit qualis ftomachus in parurate, & contrarium huius:hoccílquia fp magnitudine: tureo quód macritpaucum,& non coctum. tolerazquantitarem cibi conucnié- iditas magis conuenit huicotis. & fi paruus fuent,nofitur ex to ioni ficcitas. Et pili ei£ lezantia pauci cibi : & fi partitur ci- git fuper eomplexionim ho-
Part 16
busin paucas partes, mclius rum mem fccundum
tolerat. Et ftomachus. qp fignificant fuper alias us tolerat c5 yplexiones,vt diuium, €t e(t fopra.
€ Defguis complexionem e» [uni tatit ttim. Corporis. fine gna águifickia fu $t itia Trpiestnem titeuty t rerom principium A ruientit t cogno(cendo ifta, compara onem n rniusad alicrum ficiendo, C ius com- «cgno! podstem am xdi
tiem. & coloreritalbus mixtus rubedini.& capilli corá funt &aui ten. H détesad rubedinem in tem;
mo temperantiz. & intellectus eofuri mediocrisintervelocem & ar dum. & hzceft via cognofcendi c6 plexiorem temperatam. Sed complexiooem,qucexita. temperantia, Jodicibimus fecundam muliradee nem .quia illa iudicabun murer dggrgatone iftorum fi rum,hoc eft ab accidentibus, Scope. 1 rasionibus, ficut a. tic & ma- Ge,& a colore pilis, & alijs fimilib*. Sed eft ci i lorispilorum non verificatur p ma jori parte nifi in temperans cimari
igno cribrat
cutaccditin hyeme.& hoc fufficit. tonem
1 remesnoreris femper orum, que füperius diximus : hoc. efiquia intentio mea in hoc libro non eft vc muli [uar de rebus.
icularibus. q; hber non. Ris factus pro llo quiet Gi medicus:fed vt nó inucniatur diminutüsin radicibus (cientiz, ecut*fam. etiam de ipfis. Etfi inuenis hic illd, posti eric bie eid
ipfum defpicias: quia pluries
homo reodium vnum
liad hoc,vtinueniat vnam margaritam. Dicemusq figna fignifican Mi tia fuperegrirudinem funt g52,qu0 rum quedam fümuntur ab acc: tibusque accidunt poft diminutio nem humorum in corpore:& quz-
bos-qufusin quohberclimate pof. dám fümuntur a complexione cor
fitaliquid com di, comparan piooneis climacis fibüpfis. Verbi grauajin Theutonicis, & Aethiopibusg Acthiopes fünt nigri, eorum. li funt in tortuofitate vl
ris ab cius przparatione ad fufci Pedas gritudines:& quzdam (ümuntura tegmine antecedenti. Ec. |uatuor tempora ann: dant
ficasonem in sgrimdinibfataris filt:& maximc permutationcs, que fiuntin eis prcter naturam. Etifta figna diuerfificanf fm fordirudiné &
Liber Quartus
A &debifititem.& ego volo ipfa narfare perondinem ^l - lam dixiinhis que Ierflerunue typ qfi quátitas fan guiniscrefcitT corpore, ita q» nocet inquasitac folum, ineo quan. titas cft fm diméfionem,hec eft no minata repletio fm vafa. qà crefcit cum malitia qualitatis vtacua- Suraut vt permutcrur. ad qualitaté illius Cvn' mE bomo, aut
lurium,hec nofat rep!etio fm vir- Li :co qp bec repletio habeteua cuare vel. euaporare,& difloluere,& debilitare virtutem.quod cft, ur mahtá fue qualitatis. Et
35 fequitca(us appetitus, & las preries vlt pp hoc dcbilitant, &
lunCoÉsopationes afales&nam (à, zales:quod non accidit prim reple. tioni . Etfigna prima repletionis
fant figna domini fanguitus folá.
& igaa fecundz replenonis funt i gna domini vnius rium humor, sutplurium. Et propterca debem" enumerare fij icantia fup
exocffüm vniufcuiuiq; bumorum. iorum: eognofcendo fimplicia,
C q^ Tincipiemus a (f fignificá Es ime Egi igit &abaccnbusd cueniunt
illud.Ex dicem*g hoc fign. leat
tudo pulfus, X repletio Marin fiue fint venz,fiue arteriz::& graui tascapitis, Sc oculorum , & idipedimenta virtutum animz, & fenfüd. EtvIr mala difpóquc aduenit cor-
i hzc patienti,aflimilat male. ái
[po(iüoni P'iicodiis, que
ex labore extinfeco cum ru oculorum, & calore: actuali i jn toto
corpore:nifi bó habuczit exercitii
64. in aere cálido, & fomnum profan- D dum,X fomnia terribilia, & videntia res rubeas. ficut dicit Gale.deilm fomniabat. balnei ind dolio pleno fanguine:quia fi nisineo Canrmanife E przcepit vt pl iii. Mediciqui erant de festa. Erafiftra. ti, preocperunt ne phlebotomaref, & iniunxeruntei exercitium. & qf facere ozpit, hutnores difloluti pi fcurrerüt p corp*, & mortuus fuit. ni Ein hora repletióis fanguinis flit fanguisex maribus, aut ppicy Anft. dicit qp fanguis Eo ops fluita nanb'& ano,& puftu E oiim corpor corpore,& vrina fpi lulcedo faliue.& omnia. í gnificant faperabundantiam
fuis Erqui víus eft phicbotomia fentit pruritum in loco phlebotomádo.ppea fumun( figna dominij fanguinis a com| regimi ne diborumdcporuum rimi, & ab ztate,& tpe anni:tfi neceflario fi ipsiücnat abundácim e fanguinis quod efl,quia. aliquando complexio generat. fi tempus, caasadiuuent, aut. P3 Et fimiliter hoc facit regimen abfrntibusomnibusalijs.-& fi fortius eritin omnibusiftis caufis, -tuncerunt figaa fignificanna dominium fanguinis accidentia, quas hic fequuntur. De fignis choleree demmantis, e. HL ignificantia domini Sx chose f [3 velocitas pulfus, & it difruptio ipfius, & vrina fübrilisignea,& vomitus cholericus, & cgeftiones mordicatiuz, & amaritu-dooris , ftis £tis, S ficcitas lingu
€ gaz cum afperitate A citrinitas.
E ecocaibrum: ficut sccdiria vj tionc Erf hisenoiungimur e Es zíliuum, & xyas iuuentutis , &
calida & ficca, multum exer €itium,ficutartium calefacienium. vtfüntferrarij& corum fimiles: & tunc debemus fine dubio iudicare qrifte humor dominamr malmm
H macie
due gnificant domi
agna holiz,fünt nigre
do vrinz , aut rubedo declinans ad
H obfcuritatem,aut ad viriditatem. Et. luitur incendium
Phlcboshata caiga dt mile npa casar pastcalia pam um eft fplenetica. EporcceiE ET jus q mültum domi-
poeni incorpore humor. zu i com 1»que magisapraeft generanda
im hunchumorem, eft
1 mrifte Bumorin uibus. Et morphea. fione forifimum Sftos | iumo- 3xis:& ét variolz nigte (cu morbilli, De fggnis dominó pblegmatit. C13 T fi dominii phlegmatis fi Ere Cr it ,& pulfus paruus & ra Eres c (omous sc tardis diy üca fitiscum multo fpu-
Exfi cum his iunguntur.
eO fes.
span ic cor diftum eft K MEE erue Baba ids humidi i füperfluitas comeftióis, Et omnia fimilis ágnificant oper domini iftorum h iumorum .
perius mai ree i: cui melancohlia, videntur: fuis (omnis. luz ipfum. sd &dunt.& qui vidc dcrmiendo Lis a Kc pluons, & fnüracrem fog] dum,vel aquam frigidam , omnia L ilta gnfidant abastfeam phlegmatis. Ifla funt fi a pet dominium vniufcuiufq; humorti, & vlc füper: » quz accidunt propter. umore Sed ff tudo,quz prouenit abfq; occafione ma antecedente fit neceflatio propter dominium iflorum humorum,aut plurium. fedlaffitudo thetayca/& aj dant fanguinis.(ed vicerofa eft ex ad maliciaqualitaris, .
i. Defipispregudficis
rarum per acrem, Cy tempera, Cep. 14. juam locuti (amus de
Epica ini nium humorum , deinceps volum!
loqui de. difpofitionibus, que fiunt ique Int4tione extra nant 2i: vog
Tis A it Hi ro
Liber Quartus
A raxicorfi breuiter, quie dixerunt : & ehem ERE
'«p qfi fuerit hyems fepté Us. Indquofa,& ver fuzri incridionale & aquofüm , fequunt ex hocin zftate febres acutz , oph-
ic & d yfenteriz: maxime ve- 1o mulieribus, humidis natura. Etbuius caufa €quia fi hyems fue-
rit ficca, it huraores ficos. igi hamarcai qui i fueruntin autumno, non con-
» " illius Quod fuperueniteiin autumnoi veniente vere calido &
máente: caloct zLiuo, putrefa pda tumet proper humidi tatem ;
Trio eecies Dies complezionib* umidlis: itaptz citius
€ mutari dp talea accis diro
tionem.Et Hippo. adaptat ficcitaté.
vento (eptentrionali,& humiditaté
mesidionali: eo qpnarura iorum.
6; €itfeptentrio, quanuis fit ficcus. & T) manifeftum gi qp fngidus aer pu-. trefactionem diminuit. Et vniuerfa liter fcias qpcaufà zgritudind, quas Hippoc. his cemporibus fieri dicit, pter permutationem nature aeris quod Hi quia non fuitordina ta diuerfitas naturz temporum, nifi vt humores digerantur,& temperentur.quia humiditas hyemis tem. perat ficcitarem autumni,& caliditas zftatis temperat hyemis frigidi
fuerant prius,& humiditas veris cos. non tempcrabit:eo q» ipfa erit hüo ribushisextranea: que omnes non. asdueniunt tetmpore competenti. & ob hoc quando foperuenetit eis ca- Findinsy fine medio, munie ines, ur, emsfuerit umida, füperuenedt €alor zfliuus eidem cum medio, & iftud medium eft calor veris tempe.
^ fatus & tunc non veniet tempus ca-
loris antequam ipía humiditas fit confümpta,& corpora receperüt de. fenfionem, vt propter calorem non permurentur. Et vnuuerfaliter fcias qp quatuor tempora fontcum qua tuor humoribus/ficutcum quatuor clementis.quia fi tpa reftátvtvn elementuma iud non vincat,vel fa. pete refiftunt vt vnns humor alii n5 vi (uia nift eflet cóparatio,
ierionale i uinisdcophdhalmis oce, Seni
& inpia saporis nies Ma- Etcá hui*cflvrin sali difpóne ipfe
ColLAuer. i i
Colliget zgritudines fiant: quiscerebrüin. ex/febresacune, S eardisea teidcó X à difpbue fapllue mmedarune lia.qui. manieftumeft quando niente vero verefrigido,cutn fuia. iftud tempusin ficci i tura habear hüores diflolutos mo- pidner aidincholiarn Vere) tunc frigiditas refiflet us cf- Abr edid funt cx bumosé plexioni naturali, & cunc hutiiores A tigdinue compre iftilabent noh fit velocis triotus, Item dixit q» Tenia *&ob hocjfle zgrimdinesmoucbü. cpri fur.Et fi byemis difpofitioeritfuni tum pluuioío, p maiori parce fune is difpSni veris predi ius, &ci fébecilongesS: Rurus vento dc " tius cgritudinesiflx fient: quia hu- lepfia Ac spopieria/e (ymanchia Ee mores vunc temporiserunt conge- diri Hippocep pantirasplutis ae lad & immobiles ipfi tamen n6. lubri
funt penit*dehudati ab butniditate. quia füperfluis humiditaib? calor. gi niil Exfurum Gnguinishict sarotalls non bcne docimsst, Eb it Hippo.proptervicerationem | noh eft intelligendum ab Hippoc .. inteflinorum , que fit Teu vrlauderaerei fiécez tono? quid mata acuta , qux fiunt ab hac scr nimis ficcus inducit egerit amutatione, Et mulieres non. eifdem fimiles. Et ptoptetea dicit atiunt ifto tempore, nifi quia ruluz. libi, o quando cft prinasio pluuiz ipfarum tali tempore nimis hurc- fiunt eres acutz quia aer vempeiunt, & debilitatur, quz ineiseft rae'fecüidum Hi; efimevirtus retentiua, & poteritefe vtét. diocrisinter multam & paucd plu« bhacpermutationcembriolzdatur, uiarm.Ectu debes fcire qyaet di:
Teu A. 29 rope Bumidiaem debita peumsin. Mis ponis Si a A- tur. t. »quai peranria faperflua generat egiritudit potitus. ericparum plondafz autumn? c neseiídem miles. Sed aer pefli
lid*mulrum meridionalis & pluuio. tialis fitcorruptione fuc fubítantic, fus,cunc ert hyeme fortes Ethoc accidit fpe proptec ttiulr&
1 capitis.uffes, S raucedines &inali pluuiam rempore. el as cut dicit M quibus fiet phthifis, Et caufa huius Hippo.qp accidit in ciuitate Acarós I& Crane eft manifeftaieo pin taliautumno quia tota sflate faic fortis pluuia: peictdo mleorucapisa multisfüperfuita- & propterea accidit habitantibma Tinto, we
tibus: &cum füperuenerit hyems, luspruric',& puftule mahtüofr : ita in terio eomprimercerebrum,& ftyllabunt. qpaliquibus cadebát brachia po- cinema. ab co füperfluitases,nec poterunt di. sem corrampitur fübítátia acgeris& ob hocifte xgritudinesfiét. risex vaporib* cotrapus mixtis cá nam fi remancbuntin capite,faciét «o,ficuta vaporib'reíoluus a cada« dolorem przdictum: &fifluxerint. nerib*,S a tlagnis,quib"lind mace abeo, facient cgritudincs füpradi- ra&Et ft fidt egritudines peftilétia. €&as:&fi luxeritad pulmonemjfiét lesa corruptióc a4, & cibord, ficut Te tpibl *tufles. Adhuc diri farritauri accidit tpe famis, iem egritudinea i4 A, BUS feptentzionalis & ficc*,fiet in. peflilenti; uc fiunta. uo poc 4 bplexionib" ficcisophthalmia fic-. ncaeris,ci vi dae qginidiner ias Sot. L2
Japropter malitiam anbelit, que
hocoperat& non. ip illis lefio manifefle,co q mala corn.
jo dominatur in illis communi
wrin omnit*virtutib'corporis:(d. Hlodquod ficitieonem maniflam ilem, cft tala cóplexio particularis v? diuerfa, & (cias qp n6 omnis homo. t pp permutaonem acristi illi qui ad hocap-
ti funt Et qf tga anni fequenfcorá Bj naturam, quafi non erunt caufe zgritudinumquáuis nos videam*c trarium.quis egrirudines quzdam funt riz vnitempori d lieri, (icut funt. ifudines,d fiunt £x humore fimiliilli temponi:quia.
fanguibez in vere,cholericein efta. tis, deni guibez in in
iolica: in autumno, phleg
litionem:quia in his temporib?adveniunt partib'omnium fifnilia ac eldentia d adueniunt humidltatib* € wen na feennum, de fignis fignificantib'egntudines ex parte MA . füfficiat cipédiofe fecundum noftram intentionem lo Sed inueniunt, tue, velut accitaa figni A itudines ma; e os dicem'de. aliquibearum bic h
tia fü
Tos diem de fignificktib* cadem agna es ard ce p»
quia multum neceffarinm eftT bac arte.Et non. expe&es,vt dicam tibi tcs nouas, qug non funr dicta ab Antiquis,
moddi&áeft nifi
imudines ts
T disgrentecídam oy
€o nofatur (ethics, pfeuerans denia tiat decurfüm a4 ad oculfíón fine
retrace Prio dcus
fpafrnum hufnidum.] tus fignificat dieioculorum,& venarur, funtf eiscum fluxu Í
nuntíatdecurfum aqua ad oculos: ifi hoc accíisa flomacho puenia, F Reumata cótitua fincfi :
eccafióe plcuetás diu, mort£ fübit nüciat. Repletion£ füpilof babftes timem?ne ad fpurá deueniat fà; (nim Arabico nofatur is &euam eft figoum. lexiz ,& fubite motis, Et ftu fenfag vum & relaxatio motuum figaificft apoplexiam. Grauitas lasers dextri. jo pana
$:TaAph, pere
i.L.eoliri «x1elcho det;
am. H
is fignificat.Stercus multum tin umorem zgritudinisicteritig micat. Squaliditas faciei, & tior. pebrarum.& digitorum, manu
& pedum futuram hypofarcam fiificant Farnor ftercotis fignificat naufeam,qua'in Arabico nomisanr tacura. Vrine factor putrefa&tionem,& febrem nuntiat. Laffi t25,& mébrorum confractio fine cá manifefta cum cafü appetitus febré denuntiat. Vrina vftiua perfeuerans Vlecrationem in veica & virga fignificat.Priuauo appetit? cum fyn- Copi*colicam ign Gic & extenfio,qua elt fub ventre & in re nibus/fi;
ani vlcerationem inteflinorum. Eo: Pruritusin ano perfeuerás. iemorrhoidas denuntiaz, nifi in in
xubedo (rw i,& ftri&tura. a anbelit*, & vocis lefio lepram figni! pin iir in do permu tauir aliquid ex confaetis fignificat. futuram cgritudinem : ficut eft appetitus fuperfluusautdiminut?,aut. au itum, vel diminutio ip fupfluitatibus,ve! multus fomnus, vel velalia accütia przteriíta. De pulfas cy vrina in gentral Cap.16 ftquam locuti fumus de
E j hoc genere fignorum fufficié
fi- ifladuogenera
fuper membrum, in quo eft zgritu K. do.Et multoties fignificat. ape tria quemadmodum de fignis zgri. tudinumque funt in merbris inte zioribns.Sed zgritudines apparétes in füperficie corporis, non: indigent fignis;nifi fignihcantibus. DÀ farum;eb| juia ilz patent fenfuivifus . Evi fciasqrfigna non füntaliud,nifi illdd quod apparet f uctionibus, & nibus animalibus,& naturalibus , cum accidentibusque proueniuntab cis. ppca qa inueniunturduo generafignorum. communicantium pluribus zgritu dinibus.Et debemus primo tracta- E. redecis;& poftea narrabim" figna vuiufcuiuíq; egritudinis jppria. Ee. fignorum funt pul füs,& vrima.& fignificatio pulíus fu. mitura communicantia omnium. membrorum cum corde. fed vrina. fumitur a menfura digeflionisi he pate,& venis.& propterea fignifica tioipfius non eft pauca in fignificí do sgritudines membrorum virtu-. tis nuttitiuz. Etincipiendum eft a pulía:quia eius eft cognitio melior, De pulfe,cz de genribue,Cr fpeciebue. eis. Ca.17.
T diim fas eft compo
fitus ex duob^ motibus hoc eft motu dilatationis & motu conílziionis & ex duabus quictibus, qug funtinter duos motus, ficut. ratum ell. quia inter quoslibet duos motus rio funt dug quietes.& etiam quia fapientes huiusar
ter, volumus nuncioqui de fignis ipfarum egritüdinum, quz figuifi-
cant ncceffario vnam trium rerum.
tis dicit gripli comprehendunthas a difficiduas quietes:& maxime quictem,d lioris € co eft polt eonftzictionem.quia. quies, Ehitionis,
videlicetautfüperquidiaié egrimu! que eft poft dilarationem,eft mani 3j» Po inam, zut fupes cls iplaruns aut ripe eee Sr E
Liber Q uartus
A ppesiaccfuj; effentialt hoc co Weide denibton Linie mosbusaurin quictib^ .
appare ima genera plan funt rem Vnunicilgd litura quantitare dilatationis. Secundum fumituta quantitate té. oris motus. Tertium a quantitate juietis. Quintum a pi Dodo m motuum,& duarum. tum. Scxtum a. lütatione fus & (ua afíclatione fu ela pe rici.Septimum abordinatione motus & quictis,& inordinarione . Sed.
» wria funt. nt: confueerunt jungere Medici iltisfeptem. Vnum. eft,quod fumitur ab arterijs. Secun. duma qualitate ipfius arteriz. Tertium famitur a difpofitione fübftí tranne sed ifla ia nó Een
jain pulfü, inqu&tum: lus* Lh fus inquantum eft pulfus, non ftat nifi per morum, quicté .. Xt primo volumus narrare fpecies, quz continentur füb vnoquoq; ge dole genesi edel quod ufcuiufq; generis , & fpeciei . qi eft, quia qn nos. im? corü Crudisciicenres unc posim? fmere plura figna egrirudinum.: eo
ipfz ezdem füntcaufz diucrfita tispulfuum. Et propterea quando Tinucnietur genus, aut fpecies prie. «aufc , tuncerit fignum fixum fup iftud gen*,aut fpeciem. «gritudinis. E polus qui fuerit plurium caua rum,nó fgnifen fuper illam egritudinem folum ipfam efficientem, nifi fecum alia fignificatio adiígatur. Et deinceps volumus inci) narrare fpecies pulfüum , & fui
Part 17
caufasaffignare, Aum Gacsumas coram ciuascil-
67 Gentes, tic peffibileetity ponem? D eas figria fij itudines:eo qp i fecclem fan nf dicienederrundem.Et idco qf erunt ex cis genus,vel (pecies iz.caufz tunc exitfignum continuum uj tionem illius fpeciei egritudi: ETT it inem aj Eia e quidem f
e tioalia.V.g.quia pulfus formicang, quieftin bcdica t accidens cont
nuum füperinuentionemillius fpe ici egritudimis, & quando erit vna. quía anrom ex plaribus nf " E ficabit faper zgrirudiné: vt pulfus diuerfus qui nón fignificat füperfe brem p is: eo g pulfus diuer füseft inuentusin febrib? putridi: &in dolore ftomachi.ergo hoc n eft fignum declarans febrem putre dinis proprienifi ci sflocietur aliud fignum. & poffibileeritg aliud fi-gnum fitez fpecicbus pulfuum , & n5. Etpoftquam data funt figna. Foniücalca 2 Medicis caufas pulfüum,tenétur determinare pulfam. appropriatum vnicuiq, ceritudinis coq maior: ulivam eltcápofita ficut pulíos| ignificans fnperaata calida , quia eft paruus, F velox,inordinatus,& variatus multis variationibus. & in hac egrirudi ne pulfus ci ppri*eft cópofi! femp. Etqdá pulíüíi funt,quorü eft ígnd initiuá füp aliq. Srindinem gf aflociatcialid (ign "aai pulfus inordinat*qf ent cü calore manife. flo f corpe/& nóeritforc ftóchi p ho aliqua fu dolor, ignü cerzd fup febréputridá, Et declara uim*q(o € figüatio paltusgiaiiue dibim"ad numerádá fpés ác;nde di ccm"cás vniuícaiufq;. Er dicim*g, I aj gen
ititate di
nem.paruuse(t contrarius illi.&me. e ES |ui in suditalem diméfonem plufquain pnirdindem n Trl pfandam-hoc |ui tranfit quatuor tangentis. gliss breuis utem efl conari hu lXc.fed medius horum mediocritaté ferugt.Larguscftille, qui fm laricu inem vla aliasextenditur diméfiones.ftritusiilli eft cStrarius. fed ile, qui in altitudine vltra alias di-
is Si emosqod fumvara jo nis. I$ [umitura.
Te mocubdinidiur in velocem, tir dum,& medium.Et genus, quod fu.
ionem. Et & m
titaem ries quee poft iof E
a proportioi pulfüam,diuiditurin pulfum equi. non qui ponderis,
zqui ponderis eft cquahs , & habee compofitionem duorum motuum adinuicem compofitione: i
& pet viam naturc. & fimiliter habetcompofitionem vni quictis ad aliam,Scetiam illam, quz eft mot* sd quietem. Keifta compofitiones diuer(ificantur fundum diucsíita em ctatum, comple«
eft. xionum.Galenus dicit qz; iftz com-
pofitiones naturales non inucniun. tur nifi fecundum vnam compofitionnm notarum moficaram proportionatarum & ordiuatarü , quay eft compofítio dupli aat parts e
icit qpminor jonum feníata rumin pulfujeit lla, que maltiplicat quartfí multiplicati cóparanióo vnius ptis multiphcatz duará partid Ex (iita eft, vt dicit mirabile eft.
Sed 66 iftas có
mitura quantitate virtutis, diuidif difficile eftiquis multi hofesin Mu.
in forvern, debilem,& medium. Et fortiseft ille, qui extrema digitorti fortiter percu i fmit
fus cítilleiin quo temp*quictis
prpsiro ash Kel rarus cft contrarius illi . (ed medius medium feruat. Sed hoc non peravit,aifi ille qui comprehendit quan
pois medium.Et dicit Gal.gpfpif. ex 36.|
ja notg
fica eas cj néjita
Raph endi
Tels fineslerie e, d t alterius fciz d huic sechs cft necefiria hie 1 sehn Falfa funt qa brenia inuemiédá
cÓparanon£t co adhuc magi: quia sens poft uirudint dus
zia písfli
Liber Quartus
A cileeftinoeniri:eo qp arteria eft füb. earne. Et. ittàngere bane aneckieo q ila e lacors EL Ongt: Meli. Sed peatampuma fua milatione , & a füa di-
Siesicads ias pau ve
€ velox casd?, aut ex alijs. Et pulfüs diuerfüs h&t duas fpésaut in oTbusgfiib?, autin vno , aut plurib* frdiuerfostautin multis pulfario- B nit autfoli in vna. Ité diueríortt pulfüá quidá eft ordinat :&eft ille, jui multis reuolusionib?füf diuertas£ cóferuar. Et quidá £non ordi nar*:S eft ille, qui fü& diuerfitatem fic palet diacsoet aiipedebus - iuerforá ci fbeci Cópofiis copa ceo excisma pilkefts cá Et gen'fümprum a qualitate arteriz, diuidif in tres fpe €es, heceft in. fngidii,calidd,& tpa tum. Erqd/fümita fübflania arteriz, diuiditin durum, mollem , & ancdium, Etquod (ümitura conté- :in arenis liaidifin lenum, va- € cuum, & medium . ui funt fpés fimplices s pilot. Etinueniunf pul fis cópofin, qui habent nofa,d diit. Quiaquidam eorum d£ pulfus caprizás . & cít qui variafin Vna pulfatione, in tarditate & velocitate.& accidit huic pulfui vefeftinet,& flet& cito redit & (aum motum complet. & appellat capnizás, €o 9» fuus moss imylatur faltui «aprcoli. Et qnidam nominafcauda focizina , qui &mp variat. quia aliq variatab augmento ad dimi suuon£j aliq a diminutione ad
zugnenum. iftod angmenum &di uio slqf (ont ppormonae tajliqü non. Etquidá df vndofus,
eifdem nomen fufcepit, Et quidam. d£ vermiculofus,qui vndofo affimi laf&cíteo minor, fpi |ui dam di formicis, & eft minor yw duob* fed eft fpi tquidam d£ p ferrin*,qui vndofo in diuerfitate p- Sum Gilated cis rigidiorelt Eg dam dt bis pulíans. ek potet vtifla fic denominctp diuerfitatem,qu& f vna hétpulfanione, quiain cadem. interpolat, & rcucrutur, & pótefe, vtdicatur » duz pul(ationes funt vna:quia quics quz eft fter eas, n héttemp', quod mereatur dici tép* quictis. Et quidam d£ tremul* quidam di tortuofus,qui percipitur talis, ficut (i organum torqueretur, Etquidam dé arcuat". quod efl, qa eft eminens in medio,& in exiremi tatib profund*. Iftz füntomnes g fimphees fpecies, & manifeíliores,d füntin compofitis,
Decesfispulfaum, Cap.18.
Einceps fcipiem*narrare cau»
(as orniub. Et dicim? quód €xuía magnitudinis pulíns eft fani tas virtus , & etiam (anitasinftru-. meni & multa neceffitas pulfauionis. & propterea ct ifte pulfus (i« gnum dominationis fanguinis in toto: '.& maxime fi cum hoe jungant velocitas, & frequenua.ga. hec funt teflimonia multz nccc!
l iij tàus
nantem füper virtutem ipíam debi lianrem: aot ügnificat cacustio nem füperfiuam, quam in« trinféca virms eft difiolusa Et quí-. do fuerit caufa ex inobedi&tia. eerie uera
.utaccidit quando dominatur cho Keraaut. melincholia, autdominat án toto corpore complezio mala fic «anon materialis ficut eft febris he Qiesautgnifcat fupe nem, quz fit propter tatem. mulad » aut propter extenfionem. arteriarum, quz fit propter apoftema.Sed qui fit propter paucam nee dat panca a is.& aliquando; tur hec. omnia tria . & fi Vis per ifta tria Et caufa mediocritatis eft emperantia rerum füpradictarum. Et caufa longi pul(useft paucitas virtütis:co q» non poteft extendere arteriam in ladtudinem, & profünditatem fm proportionem extenfióis longitudinis. & hoc eft pro maiori parte propter incptitudinem in(tru. mentificut eft propter rigiditaté,& cirstonem eee Et cum tcuri (us fünz tz caufis i. boc c gp viratisdeblitaem goteft efle vt fit propter inftrumen tirigiditatem, aut propter hzcambo. Sedlargi pulfuscaufa fortitudo virtutis elt cum aptitudineiítru
cum fortitudinis, qfi foritudiné n6 bé. & hoc fit pp debilitar£ virtutis, aut. ineptitudin£ fftruméi, Ec các tardi iftisfünt cótraric.i.n6 neceffitasan helic',aut debilitas virtutisautamjonpd x hocgenus pulfus á- L ie cóplexióis frigide mate- Es velfmateriali
complexionem, vcl qualitatem . Et caue. is Terpd a virtute funt manifefle . Etcauft pulfus forns,Sc
debilis que funt fumpte a. virtute, manifíte funt. Et. iffitudinis eedem fünt cái caufis velocitatis , &
natura illorum opatur, qfi non (por facere forté,vel. velocé. Sed caufa ra. ri eft pp paucam necefiratem cum M abundantia frigiditatis. Sedgenus fümptum a jpportionc quaruor téporum pulfus cft,quia eorum a via naturali exit'cft, vt mot dilatatibis fit maioris comparationis ad motíi e6ftcidtióis q debeat:&eft vt maior. fitneceffiras infpirationis q. refpira. tionis. Etquando motus conítri ibis erit maioris comparatibisad motum dilatanonis debito,tüc erit fortis nefas ad dá varem fümofüm. Etqf quies erit Piors is cóparatio: nis debito iosdmo i
À tum,tuncerit hoc pp debilitat£ virmtis. em. mplta infpirandi nei tate, Et fimiliter permutatio cóparadonisduarum. Diinuict quie & ficut permutatio cbparationis duo mm motuum,hoc eft motus dilata. tonis, & conftrictionis . Sed genus famptum à fimilitudine,& diuerfitasgpulías eft manifeftá : quia affi smilatio non fit, nifi bonitate virtu-. tis, & ordinatione ipfius. vt cá permutationis eft euaporatio virtutis , & ipfius debilitas. Et caufa talis pmutatióiseft vna duarum rerum : autppaliquam réque virrut£ debi B lirauit&aggrauauit/ficut dominii humorü malorum : aut ppaliquá cau(am calorem intrinfeci cordis ledentemquia diftédit, ficut dolor oris ftomachi ; & pót effe,ep (it hoc. pp debilitaté virtutis ipfius de motu inflrument: ficut contingirin fi nc zgritudin(i nocennü. idco quia debilitas (emper dicitur in cóparatione. quia ficut contingit pp cám anultorü humorum, fic non eftim. poffibile vt fit. cá motus inftrumcti 3plius.Et qui diuerfificaturin mulis pulfationibus, minus maluseft, ficut Éordinar" Y diuerfitate pulfus, C Similiter eft malus minus nó ordi nato : ppca quia ordinatus confervat fium circuitum jn hac diuerfitate: & conferuatio non fit nifi dominio virtutis pp aliquera motum. Et cás fpecierd in diucrfitate compofitarum ha fünt. qr các caprizá Sispulfasaligi. proueniuntex inepritudinc inftrumenti. Et fimilis cá eft pulfus foricini : excepto qp quádo permutaturab augmento ad di minutioné , eft figná diminutionis vircatis:& fi redit ad fui principi, fignificat vigor£ virtutis: & fi à di-
69 minutione ad deucnit, D» fortiorem virtu hgnifiarSed vn doli pnlfus caufa eft yirrutis debiltas i mollitie, & fr -qu£tia fuaeft fi virtus parté membri fupaliósggregar iua rtifie moms motui vndarü maris affimilet , qui ex mulus compofítus eft motibus, Etvermicul ulfus caufz iffis fimiles funt, tfi funt debiliores.& fft. formicás.ti & ipfe vermiculofo debilioreft.& di&á cft, q n6 fit formicans,nifi vermiculofus
dat. Cauft debilitatis virtuus (unt. manifefle : aut pp euacuationé fü-
boss qua euenit fyncopis: aut E. " né ces intrinfeci: co caufc;que faciunt zgritudinem , con dasie ci s neEentilli Scd ferrini pulfus caufe sfít virtutis debilius. eft cópolms ex dcbili & ruo. & in ipfo funt partesantici- [^ tes & pofponen, ficurin vnfo iexemuo quin ifto fiecias ma guatman » &quia ficcitas fit. ab extenfionc, eft errinus pulfus fignum calidi apoftematis: & maxi meg eft in mébris neruofis . qd €, quia rigiditas plus fit ibi pprer ner ui. Sed bis pullanis cá, hoccft mar. tellini,cftorgan: duricies. qa agit , F ficut malleus füperincudem tiens bis pcrcutit , & feda pulfatio p fe cft, hoccft pp rigiditaté nerui. Et cá tremuh debilitas eft uirtutis. Et. tortuofüs fignificat füper fpafmü . Er arena c fimili deba e virtutis : quia. literorgani tesferre nn POI fant caufa e- Remp pulfuum breuiter di- » Sed de pulfibus apoftematum dicemuscü loquemur de fignis cuinslibet xgritudiná . Sed caufe rri Bencrum pulfus iftis coniunctart mani
0 manifcfie fntà rebosantofitis,
fure; "Riera fanori pulíasalir ab altero diuerfificaf: & propterea rfi diucrfficationem oportet nos €ognofcere : kr ei ind
pl minime:
peint is T, quema epis
posorsds (ca diuerfa em
ie ien uri
lus, &c s Ee quia It, er. Ey * d
Permie roii
Ei P iremus diucius P pulfus 1 piii ipa ckn qd complexionis maior eft,x velocior pulí E efie vt fireequennor Er eontrarius pinion xata.& pole eft vt fi füs. Et. uote onfntn €um paruitate durus juia du. miens dlobedecsem loni . humidz mollis declinans EI itudin£, & magnitudinem : iin hoc humiditas. obediés eft. macies habé fi ficisent i in atu pulíus.quia pulfus in corporibus macilentis cnidéor
P giret
plnguibus:eo oin coe IE
us ibus cft pulfus quaft FI epo eios indi- ppea haber fortitudinis diminutiu- Bem Exams füntex rebus, d po» nütdiuerfitatem in pulfu pp diuer« fiatem datam à cóplexione. quia Lii: puerorum ex parte caloris & debilitaus viftatis. dk las iuuená fortis pgeort calo & forütudin£,, Ea rarior pul(ü puerorum. & pulfus fo iioc bel puerum. pi E pori M RUIT. dt tarem ponunt in pulfa . quia pulíos marium eftforior, & L, maior pulfü facminarum: & pulfus me- mulierum minor && dcbilior , (ed per- eftvelociorco velocitascis eft lo Rr cirinine Nie ccu tantes pulfüm . at opecadoncin
Eds rerum. s eruin army d pul«
fum permutit quadam funtin juatuor temporibus anni,& (dam. ibis poiius & in balneis aque calidz , Sumiliter & accidentia ai funtex his, quz pmutant pulfum. M. Etex his pmutantant fünt iioc pulfus.Età rebus, qua fuputaiunt corpori à quatuor qua fübraer litatibus, poteris palum diueiita tem Ícere.v.g.quia cibus, qi elt nouiterin (lomacho fü: du pulum ponit paruum,& debilem &occultum. Edd imr, ponit contrarium. Et. iL, quia cibus
antequá ur, calor naturalis - abcocít(cpultus, quemadmodui
is à multis fe i qi digeicus ric
it naturalis.
Liber Quartus.
AU aser pane £m
Pies crmisi s lus, &
|ui opin&cur qp pulfüsautusmai e(t iqeior pier in fortitudine,
, pesa M end penitus er s in. illo répore viruses virtutes.
nas etg ct qua Eois Eg Conc plurmasrrenafra in (ctt . & é virtus iua fnifto tempore im, ilibus, & enimalibns debilitatur. Etfilr reooo compleri per.
Putamy. Pn ida uio d
lk pulfibus. & qui petierit vjtimioki qe iain in (ifia
Cs, - NRE-
Fuer x
pul- deeds d
79 cemus vaiufcuiufq; fignificationt D fp&ti Et resp quas fignat vrina,s(it. tri (pérü . prima elt vrinz clot, fecunda cít (ubftantia, tertia eft cótentum. Et color Mi diuiditurin
jj partes , quas diximus quine tum cor eis
tut,& poftillum, qui aflimilafcro- £o rubeo, Secidá genus cit coloris rübci.& tllud habet: ficut co lor, qui nominat: i. color ru- E beusmixe cá quadam. lbcdine ips eft ipie d & qui nominatur. ymos qui eft vt fanguis:& rube*, [st in pecie habe aigrdint d£ azima. Et tertii genus color. viridis.& habet gradus, ficut fiftic,
f icut, & ficut codeffis, qui 3a Arabico dé elémet eiza ice cut nigellinus, & ficut porrinus. Et Tm ius continet coloré ni» lus, videlicet qu& inatad ob(cuntarem PER qui declinarad boire pnrid & quendam qui dedi narad melanzanum.Et quinrü bd jurnoce de vrina , vel equi ad eftille, qui vere. ol efL.& quidam mati 1 indie 1 esl More apis colores vrinz. Et funtalij multi compofiri d colons de quibus diccre hoc nó eft neccfanum : ficut color. &qui pure ri recs car nis, & fimiles, Et fm fignificatá fupipi ci fubftantia. . & fübflítia qfübnlis,. ciam, & melee Erhir fumi
6 dues ft prof c fübi- Quorá de die nator qui fict Gale E. liccur. i i muscalidiorcofbus peciebus chole. maneat fübilis. Qnarrfi eft, Ur ss c£. Sed colores rul rh gianr
fft remaneat groffa. It£ fübftátia eft clara, & qdá. ra. & clara naturaliter ans fübili liconiupgirar Teriá fi catü cft contentorü . & contéta vrinar fumunmrá olore, fubRátia,
tain: & rion ti s uh Arabico,& dicitur atenorü.& juoddá furfuri affi uod "s affimilatur, &qi eft fanguine coagulats & poddam affimilatur pilis, &
lis, quoddam affimilatur paribus ferramenti, & quoddi affimilatfer rifquammis.Et hecoja funt preter paturá : ficut color ribeusai gium fünt preter. Mni in
osi acier
piu &cquoddíin infia. E polum eft Daruraes Suiustori «quale in ommibus partibus (uis:
&ctiam à quo: &füb- ni
Sibesdiidentr, Pet
Ix igfcationin Vrine: famptis ex Colere. Cap. 23.
ELS quá breuiter dicta funt
fi figna,que ab vrina fumuntur,
deinceps dicemuseorü fignificata ,
&i incpemus à colore. Ét dicimus
qd iter colores citrini cü corü ibusfignificant admixtionécl
Jerecui v vrina.Sed corü maturalior
color eft citrinus. &atijqui funr
Foris caloris fi, canti juiores d
co colori dcit el ordei viinequi affimilatur colori vitelli
mem: saine il d deckaar 3d rubediné fuper quá eft nigredo: ficut ügnificaclla que decttarad ipeiasplusg. Q faper choleram.Et Erud aliqui in. rers irinier lunt fanguiné per iwisin cisnod ft veda Badia. & criim ;aut titariuum , n i sion, & peek itatis. qd 6, ia ralon cipes redu Bc L Eis qd à caliditate prouenit, habet
bula caliditaté fignifim. dis ieditipdiae pte,
Eire fufcedo t, pud uerfaliter alij colores frigiditat£fignificantes. Etaligh fit vrina: nga k ppadmixtionécholerenigre expulfioné cholere nigre,quca a Iona ficut fplenedcisf t. Erom. nis viriditas fignificat frigiditat£ , excepra illa, que zinaria nominat, & porrina: nam ille forté aduftion&fignificant. Etnon eftdubium, ped fifticina, &1dica,feu cocleftis, icent füper caliditatem . quia M. videmus vrinas cholericorum mix tas viriditati cá citrinitate. & 3 viriditaseft prícipium ni, ob hoccaufz, ^j iunt nigredinem ecdé fünt. ae, que rds rand operantur: ex |uia in viriditate funt debiliores.Et vrina alba & lara ficut aqua, fignificat digeftio nis im , & virtutis nutritiuz debilenantopplaioné am |uc.Et vrina; d fpermatiaffimilat, tignificat humorü mort phlet 'ucorf figidorum crudorufm ndíi.
Liber Quartus
A &v larium aporleriams sat fi milem egritudi ificat, & mim qiiod quen. eue fiunt. Et poffibile eft vt hzc vrina fit figná crifis f egritudinib? phi sanas &poffibile eft vc fccolor busin zgrimudinibus acuns Sed eft plurimd perditis fignum : quia. Pakacsmfum dial d füpe- Tiores partes, & ibi facit apoftema . EKtaliqü vrina erit rubea, & egritudoerit '& hoc accidit pp.for.
compoüiti »ficutlotura
€axet.&qdá dicit hec vnna i acu. tisfebnibus apparet: & fm illos ma terierum pinguium fignum eft crihzc accidit raro.
turum, aut pp cibi & potus multitu. din£.Etex rebus multum adiuuantibus fübtilitaré vrinee eft viar op-
iles funt. & fi poft (übtiltarem apparet grofía fübítantia,fignd cft gu nacura incipit digerere. Sed fiab ipfo principio apparuit groffa:& in
: mébranó nutmuntur ex fanguine ,
7t eadem groffitie manferit fignificat D multam humorá pscie rg
rit hoc eft bonum fignd.quod eft, a fignificac mni ineaypit. Etgd& volé tesdizerüt qp nó füntaliqua figua tenenda in vrinajnifi ex opere natu. 1zcintetioris. fed fL ab aere extrinfecpfuctint tenenda non erunt. Sed E ignorant q aer nonoperaturin. rid rccdiuctfs, nii p prarpatae tionem , quam ab intenori natura. capi. Et vrina, d in principio egre tudinis à pte natura: aj grotfa& pofiea fubi ngitudiné zgritudinis fignificat. Et iam di-
. Cumág puerorüvrina naturaliter.
Ee rnenum fabis, Hopoftefi V rine, et decim fiw jenombe — Cap. i4. doofais fanitaté denütians H effe in fando, & effe al- fa opt is & equalis, & forma pinca Hz digcih zin fundosco queftfüperflutaster F tiae digeflionis, & de natura fu| . Aisati € vtfint graues. Alba : Quia. n] en. eftdealbarus, &eisat. Piet fimilarus, & ppea erit color füpBui- Yuiqd 6c taris icutcolor nutrimenti, qf vir- büor idi tus nutridiua fquimr faü curfum. [d ftionis temperiem. Etquia hzc tépeties zqualiseft in omnibus fiis Pech 2; s |ualinis
G uitae & granitsteoftendit. & quia sio aleririn bac forma domma tur&: uia naturaliter Zee üfamrtitat ipfis agregan, & petunt. fum, quoü(q acuanrur, ficut acciditflammy qnis. Sed fignificatio,
pure didi nid
[uia illu. itin parse (üpcrio-
Sad nebuizaprelad igitar
m aj Ijonis fodo fit ba. Ft gp dicit Hip-
30.ad Al- Tesum Es e iesdumqa 2l
fis fignificatcitrine choinid,qd virtutem i; ic do.Ex boc digeílius, &ob hoc fignum eit ma «orrigeli- lum , Sed rubea folü ignifi l tená multam, & igriid naxurz , abs ipfam ppfui multitadinem. dod. e, tare non pót pp hocjlrzc h & Vila s, fis longiradiné sgrirudinis fignifi- Their cat fed falubris;nifi malem aliqd E3151 apparareit igni. quod fi apparucritfiguificat morem longo tem re* precedenie.qd effjquia hoc ma. RET" Junfignam adibdtum fignificat, hec materie multitudo virtutibusf finc dominabif, &ipíasvlnmo pro flernet. Et fi eidem boná figná co-
pulabimsconrium goi abit. qd
Part 18
malem,qd bec bypo(tafis figei
ionis dé- werfitas
ficat,non eft nifi ex parte quandta- M tis. & ob hoc jp rtisáori parte eft fi-
tioné,boceft,quia qfi
qugorobo affimilantur. & cant hz membrorum liq : nem, aut humorá vílion£, &
in ggritudinibus acutis funt. . & lLaboccint coloré robcum he-
Sed farfareum alia fic gp Icabiem cz; , & aliq fit pp liquefactioné maébrord & d dilezrefaciillud, ex cabie veficz,autab.alio , eft
qpin ipfo pruritusin partibus virge Áentitur.
A entitur. & vlt qhéunq; hzc acci-
dentia paffioni , veficc adiungütur. Etarenofüm fignificat; aut.
dem latam, aut incipientem.
.& fi fuerit rubeum, lapi-
dem in tenibus fignificat : & fi fuc-
in vefica de—
Einceps nos dicemus de fignis cuiuslibet zgtitudinis in r&brismanife(tis, $c occultis. Et fm q» di&um eft, quim imdinum füntin membris extrinfecis & funt. manifeftse per (c. & figtificatio in c Pr n6 Sita fiaria ni in cáufis, itudincs, que fünt in parti-
bs irinfccis bus modis igaid catione indigent, vnus eld ex yarte. membri pauenris. féctidus eft figni ficaio qualitatis egrivudinis.terü* eft fignificatio zgutudinis cauíz . Et incipiemus à fignificationibus gritudinuto intrinfecarüm. Etdicemusq iam dictum ell, q zgricudines complexiónales habent duis fpecies videlicet mattrialem , & n6. materialé, Echz duz fpecicsaut to hi corpori cómbnicantaut parti. Et. qf marcrialis zgrirude cít in vno
Quartus Tobro,aut fixaeftin vijs fuis; autf D ciuseflentia, ficut. &vl cerationes, Et fi iio illius, eftin vijs eft de genere fignificatio- Spriudinm Sed apliemati um inum. Sed a| n eee) num oficaliom quzdam f untia us extrin(ecis corporis , ficu (Le ift má m fiunt in.
De fignis febris Epbemere. | Ca.16. Tincpiemusà mal; ES Miroamcoqpranbit te, quz febris m ir. &inci- Ted ur dii Er ddmug ipm peedn |a ex exe aea aulis tibus: ere puo, hzcin ipía non eítex fignis Jrorrisgd ef quia cum &bre per hoc
DIETS uetütur, cau Haro a id adft. Et pea. ld eft; vt figna propria cognofeamu &iccoramiuts ad crdull taie fortilicidà adducamus, & & dun rho br gna ppc ; Ethuius ria funt duo. Vüumeft, E odii in hac íebre Varius non eid. quód eft, E ECEEIUATE nil " mi tinus s fat inaliiam Secundi elt, q vrina fuum natura[t fedimé mon mutat : quia in hac febre vrina pon immtatalf iom Sr fis non zjgteditur à folito, [^ ter hunioruib puirédinem . $£ ob hocneceffcé vcin hac febre hy« voftafisà (olito nori mutetur, Ét ex. Egni&cationibus Aliq erit, vt e
G hac febre accidentia fortia n5 fint;
& eítlenticaloris nó indammaris.
& vt plurimá femel accidit, vel for-
te ter aduenire poteft. i diomrg uzndo patiens intrat balneum ; &
Bor ném noníentitptunc cá eft ; Et hz füffiaunt fi-ificationes in febre diei irm na
C417. püvidis. Harü febrium vit duz fünc fpecies : Tua inomuibus venis ft, & alia fir in humoribus digefbonis mébrorum Etdfia, quz eftin his duabus H talis exiflit . qd eft, quia His, qu fit ex matena exiftentz term opum maispamnE be
benheg; :qI
nom umor;qui putrefieri deber,nó putrei l kemel eft, id
Er iue ralis.quod. uod d quia rararaT hocre
ici aires
ateitxa rau uml triboenda calori putredinali fimpli dites ed calon naturali : cogima teria non naturali opera: in multis vijs naturz reperitur. Et rationes Galeni, quibus conatur atri. uere ordinem circuitum fübftantialiter calori putredinab, hic infrin. guntus & nolsaszadicr nazazales
on fequuntur, quz füper Pbilo(o- X phiüm & Meuphyücata infexibun. tur. &quiillasnon intelligit, hoc hon confitebitur. Er mea fnfa. circuitus
üis füperoenerit huic calori aliquid extra naturí in quantitare, aut qua. litare, i nd porn materia
peripfam,. Sangoecanio d prorsus pet eiue
fuimusomnia in tractatu, q ente cimus lib.de bubus Gak. trefa- Etülzordinationes circuitum diuerfificantur fm naturam humonm juantitatis facientis febr£ dicemus, Ercanfsqua- M IE quz funtintra venas, inn5 habent,eft, ma ido in pae mrs Pure ra erc d onec arcendamr. choc pp hdaiond vaforum conungit. & pg eand£cau. fam é typus nou fit: & etiam quia. illud ex co,quod difloluiturà mem. bris £nfibilibus , non fentitur. Scd putrefadio, quz in humore fit, qui.
exua venascil, huic contraria exí-
fin; propett caspocatbik 2 qucper
Liber Quartus
A itatem membrorá fit. & pea int in iftis circuitibus typi humoris pungitiut [s per mébra fenfibilia, aut humoris tofi ; typus magis aj M om me ei y. Et ia rii rcm fundo. vium eft.
ftafim non habet: ppea quia calore [3 impedit tus pp humoris di; se (as eft varius & dcus. ia funt fi pa ien fbrium Hr 1s fignificktibus duas ibo eft fm vafa, al ci 5 dim virtutem. Ifta. [Me propia figna vlitaris febrium putridarum .
Defui fri Chuiric. Ca. 14. Ed figna propria vnicui. i3 bris
Ns . Scias p figna
PA on di inre]
bre cholerica funt rypus fortis puntiuus . Et pulfus principio iftius
íi eft paruus rarus,& debilis. &
Vrinain pincpoh
boceft gehumorem qui cile calorem propi
obruit naruralem.X& ppca rgera tür corpus in. ponte paroxi(tno. rum,cz co qy calor naturalis ab humoreopprimitur putrido. Et qfi ca € lor extraneus itusin humore putrido calori naturali adm fcetut, tfc crefcit, & per torum. corpus dopmenuf Sgpboc pls inconon pmanet, &alonscrementá eec niira Dur "wr. Irminain hac feepromaio Iu agnea: iuens penitus. igit E jirpoisni amaritudo oris. Et diarur, gy quanp prie B OR d fius
73 uertitur, quía n5 eft neceffarium D omnes fres q uz: habent circuiti. bunc/iatde cholera, (ed pole cft vt. fintduz quartangautduz quintanc. & hocnon acaditnifi in princi pio qgritudina.Ifta funt (i ipa propria huius febris. Et aligfi fignifica tiones iftz rebus coibus fortificanbw] eft quia cóplexio, aer,etas, iud regimen huic humom cópa ier Etaer cí hoc humore cópara pn habet modis dub: H etn, 'm füum tépus naturale.vt£ , quz sias ficca: aliuseft, qi itur füum curfhmt pamndem caliditat£ & ficcitatem: joistros per füi naturá Made paroxifmos n6 benvjftis ecu iussi: drcuitibus, & - Etif hoc 4 ingrediturfebrisqu caufüs ncupatur, cuius materia ftra venas eft: & maxime circa os flomachi,& he- "m potita eft. ppea in hac febre nó enger .Etfins fortis huius febris ium eft. Et peior fpecieijui eftilla, qua fità cholera zinariaut praffina, Et illius paroxifmuslongus cít propter inobe— diétiam haorisi ils ad digettio-
calor ifirus febris non eft mordicam ugsnec furiofus & ppea pri t2ctui non manifeflatur. Erortis ecrin febris
G To febris tertianc in quolibet quatuor fuorü temporur. Et vrina in hac febre é fubulis & alba, aut fpiffa &obícura.& fi calor puttedinalis eft fortis, & phlegma purd non eff, tunc ibis eft vt vrina fit rubea, & palpebre patientis tumide erunt. Ét in pluribus horüm patientiü os flomachi eft frigidü . & i vomitus eueniet, phi ticum eüoment. Eraduentüs ipfius paroxifmi omm dic fignü proprii hon €: quia duz teriianz: hunc eundem faciunt pa: roxiffnum . Paroxi(irius longus eft
'topter ipfius humoris tarditatem;
'ngitudimiori non
pplógam moram 1n corpore diu permarientis, & hoc n» accidit, quia calor febris hui temperatus, & fübicctum habet. humiditaus. Sed in febre cholerica, quia calor eruanens € ea accéfus Cito tranfit,non eft tépus preparans. ad putredin£ f parte nó putrefacta, Et viter in hac febrecalor inzrinfe 1 cuseft valde fepultus. hzc.n.eft cá ad plus continuandosin hac febre ifmos. Et deterior harum fe- Drum eftil uc ex phlegmate fit vitreo, Et firniliterécaliqn io- [citur hac febris, acie; tate, & cófüerudine,& complerióe. quia hzc comparationem habét cum humo se hancfacienie febrem .
De fipis febris Quetene.Cap. 30. AEc incipit cii figore graui. ita p ic accidit patena ftri
dentium, Et patiens tunc fentit
membrorficonffa&ien£, & hoe fic Kc pp frigiditatem ipfius humoris, & £e em. Ex pulfus iftios febris tardusrarus, & , iuá fi phlcgmatia: hoc dic pind cio paroxifmi.& d£ qp in augmento maioreftqTphlegmatica. quia ca lort Hac febre manifeftaf', & febris fortior exiflit; Et colores vrinzin hac febre vatiantur. namaliqi eft alba, H fubili ad Meyer ns dedi« nans: & aliq nigra & m bedinet. d dindas. . Ej lurimá: hzc febris alias fequicur febres. Ee. tempus huius febris eft longum. & t£pusreuoluuonis ipfius cft dimit- E
fle tensduos dies, & itualefcit teri ,
Etquartanz circuit? eft quafi ficut. yropriuin fignurn f hac febreippea quia nou inuenitur talis circuitus Yaliqua alia febre fi vel com. pofita. Et maior. qarslanc itientiutn funt fpleneuci. Erfordicatur fignificatio in hacá rcbus cóibus , fm q inalijsdictum eft vtab acre, & ab ctatibus,£ à complexione , & à figuis fighificannbus dominium. iftorutn humorum. De fignis febris, que in Arabico mina.
tt éndeflriso-o M
Ce. JEc febris typum non habet, H eo S anguisek fáciens cítin venis: excepto fi nominará phlegmone » ks Talique membrorü principaliá cét genera* tüjficutf hepátejS é diaphragmate: quia cunc in hacfebre eflent pa. beer leis fimiles cholete iis: quia. fa fü calefcit, ad tdnram cita: ole Tz. Et ppea in hac febre n6 eft diia interfebiem holcrick , qua habet. mare-
Liber Qitartus
m À materiam intra venas & iftam, nid in magis & minus: quia n6. E incrfoc ici Fbiode hoa pe magum, TaÍbli, ga talis fcbris dc cholera de neceffitaté morufera effet. gf 6, ga cholera nó cft bin reapere aliquá digeftionem, nifi in hoc, qp ct guinecitadmixta , aut cü materia, qua nutriuntur faembra radicalia, hoceft (anguis dealbatus.Et figna, qua: fignificant anc febré, funt(idfüiurh fanguinis ignificktia. iá nos narrauime* ipfa, Et pulfus hanc patientis eft in vltimo i Proven oooen t füfpiria,& fquieru. dini (unt proptia ie hac zgicudipeikin cholerics eresproqrin i tudineilla fortiofa exiftunt. Et. batio mtis propria eft in febribus $:dt dtijs acuris, Et verba Galeni varia fubit. b. c. in hac febre. quia aligi dicit peft Pots cholerica cótinua : & aliq dicit p EAT k cítaliudá chelerica ,&q nó debet spo. gnibnicholericz, nifi quia nó he 7.5; pri purrefactioné. ini : qui Veieegs natura iffius febris eft media. it Te ip quo febrem diei & febré putrdá, & (envid: Aui tentiam meá tu iam nonifti. It£ fe- 1 Quar. brisifta n6 habet nifi vná periodái, Snare &inillo autfoluitur;autoccidit.Et C aligü incipit lenta,& femper ad vl- «5ti.ca.;. timum fortirudinis crefcit. &aliqr & V cit contarium-&c aliq 1n vno perdECATS manet flatu. & cavfa hui? paroxif- "oes mi alias per alios multoties dicta & netcdnier mi aliàs per alios multoties. : fa.&;.Col Ifla funt figna cognitionisfebrium. ligez.3. & fimplicium. & qui (implecs cogno lj «dee, Uerit, compofitas fcere potei ciat, tit. 6 ifta exempla nó fuetunt dabi Moyíes ta nifi per mod( fimilitudinisquia cem faro inuenfirur Eradhuc qua x c. i$ jorpars accidentium,quz in his Loa di bias tibinaraul, mon verifican-
4 turnifi in &bribus;que fantde gra D
uorum , v. g.quia us Es Dini ire am t ; qu nam nec putrefacta (ed ofi virellina, aut zinaria putre(cit, uic longiom eri us,& accidénua erunt . & pauci euadunt,& maxi-. me cx zinaria : co qp aptitudiné digeftionis non habet. quod efl,quia Qficunq; humor adeo cótzarius eft, vt ebplexio corporis non poffit age re do füper eum, tuac febns
ru deteriorem exitum habet; & quan-.
docunque potétix propinquior eíl, E tuncicbris falubrorci De compofitione Febrium. Cap. 32» T (tias q» cópofítio febris eft 'eaufa localijaut à cá materiali, Item caufz materiglestres habeng. modos, Vnuseft, qfi duo mifcérur humores. & tunc materia febrisfit inter illos duos busmores fimpliees, qui fingulas pim faccre febres , S£ accidentia tic ex his mitacrunt, Jtem alius modus ef vt vna fit pu-. ida, alia fit heéhica. Tertius moduseft,vt vnus modus faciens febrá fitcum apoftemars alius ine.Er. aliquande componuntur duz fc * bres,& mifcéturearum abíq; co qp materie miíceantur. $& hoc pp caufas accidit: ficut. poffibile cflet vt vna eflet inga vc« nas, & alia efletextra. & i&hocge« nere locator febris, quz hetnitritzusnuncupatur. Etaliquando hu morts febrem facienteserunt vicini fd non mixti, Et poffibileeft etiam vtomnesifla fpecies adinui
cem componantur. Et etiam poteft lus compofitionis d, vt
vnus m. fecundum magnitudinem & par— K. ij usatm,
fus E58 c. im imilitadiné quiera
G uitatem, & fm fortitudinem & dcbilitatem,hoc eft vt caufarum efferi voa rie tide
i ice. Cap.53-
Ec aer haberies Pm Tapas dt. &caccica hac fm plus & minus diuerfant.& accida ciusocculta fünt in prícipio. Etqficonq; videbis corpus ci calor e continuo lento vltra dies tres, qi nonin corpore incipit manifeftari, tfc vni lente continuz affimilatur. Xx patienseá quafi n5 fenit, ncc habet putridarü febri fig&ation£, opinand( cft ipfam efíz he&tic. Té
H [cose p ri Ang dbi,
tiétis pulfümn confjderare debes, Kilos quncast i llrtiwenerisauj veloc£, autin ali Edel nifica ipeec ii iride comordered natura nutribilis i fibi putris riaduenits EwsprerTA deba t lipifci : qu&uis cibas ille frigidus dk pedro e ficatur, & acchtia ai tanf. in putridis n6 conuenit: uia calor extrancus in ilis shealier nb eftfixusf mébris,din cibi a 1€ debét. Et dí qua ab alijs M.
baa nb- cisdan(, accidentales (unt, ficut fa- 2ullosMe bulz cantator(i.quia dicunt p cib*
de. in alibus patiétibus & corporibus €£ proic&tc : quia impolt eft vt virms utniblis d pes tif fiteló gata, vtipfum eidé fit contrarii, fi- €utaqua calci. reperitur.n.q vnü— quodq; iftorá alterá corrumpit. Et raro hec febris accidit, nifi poftals febres, ficut poft cphemcrá in cor-
ibas ad h&c parads, aut poftali- K Qumex&bribrs pida. Ex qui
fortificatur hcc febris, marcefcit.
us infirmi, & ficcatur pellis ei? & facies,& profundanturoculi, Et cfí venerit ad vltimum gradum he&icz, videbis oculos ci* quafi afperfos cinere, (icut vf foculiseorfoqui angunr puluest e. tranütur re inferius, ficurac cidit pauend fübeth . & pellis fronsell renia 8 cca cori preparati. tépora haber tenfa , auri-
& rugo(a. & pulfus ciuseft véfus,fi- L, cut chorda, velox, & debilis. & vrina &oleagina . Alia vcro figna ifti* febris manifefta fani, & 1 libris Spi catorum plencenarrata.. vnde noa. eft neceflarium ca reiterare
De fignis epoftemarum Sanguimeeme Co. gj
Einceps volumusloqui de fi-nis apoftematum.Et dicim* [j t apoftematum fangui;
rá fünt rubedo coloris cá forti ca-
lore,& rubore, & dolore magno:fal uoq membrum nó fitinfeufibile, M; fidiurfm A minus. Ex (cias quód in apoftemaub* iftis (anguis. munduse ipuredine dd uan- (cit, generatur puftula. Et figham ifiasspollematis eft, quo
niam [t maioris" inlammarionis "iafactig
valde phlegmone . & in his apoflcmaubus febris eft fixa. & in hoc nere füntapoftematz,quz fiuncin.
fübafcellis/ inguinubus.
iumorum fübtilitas & dolor, for tiffimus fine extenfione. & formi- €a dcambulatiua huius iseft. De figuis apeflemeruro Phlegmaticeron. — Cap. j6. T figna phlegmarici apofte— maus funt colorisalbedo cum pratonc doloris dt fi com imütur. & viriftaay iata funtaj Noise s iiri P gentbosi peririaton eumpofit| ícrutatione, E'indigencfortorz& lla p om parationé fimplicium acadentium
De fignis apoftematum Melanchelichemw Ce. 3. — Ed apoftemata melácholica c
hlegmaucis communicant in doloris priua&ione : faluo qp in ta- Gu duriora,& in colore obícura. Et. «ancriétin hoc exiftunt. & fic denominant co q» cancrorü pedibus affimilanf: co quia venz., d eoscircundát, funt fanguine nigro repletz . Ifta funt figna apoftema- € tum, in partibusezterioribus corporis apparent. fed de his, 4 in intrancis partibus corporis fitit, dic, €um a;gntudincs membrorá interiorim enarrabo. /Egritudines vero,que in füperficie curisa t finr ficut variola , x mori Pa pen ies, lepra, & morphea, & files his. Foe An pont na hfit Spe fhca;anteg fiant. def, quia figni prognofhcü lepra raucedo vois, pin eius, & anhelit? ftricturubedo faciei algi ad obfeuri-
tat£ cendentis, cá facici inflatióe A
lum Enel aducnit part Erfas diee omnis puftula ;quein cie Sorpors it cum Kb, eit fignum E expertum , qp cx genere zgritudin( frac, pehiennalitm P anant? & maxime dex melancholico fiunt humo re: & cüm aperiuntur, aducniteis eícara fimilisigniscombuftioni. E De Crifi in generali. Cap. 38. T quie febres, & vit acute egri E ines non fanantur nift i fim, deinceps narranda funt fipna , enfim laudabil£ , &inlaudabilé fignificantia. Et dicimus qp crifis cognitio quing; rebus habetur.Vna É cognitio, fiue difcretio egritudind , juz crifi fanantut,ab his,d finecri fanant. Secüda € cognitio figno rum fignificantifí quatuor zrgritudinum t£pora : quia non in quolibet iftorü temporá fit crifis laudabilis Tertia eft cognitio fpeciei cua F cuarióisillius reique zgricudinem. facit.gd eft quia resque cuacuátur, qf zgritudii (unt inconueniétes, tunc funt inlaudabiles : & qit funt conuenientes cgnitudini , fünt laudabiles.Q uarta reseft proprieieffentia crifis;aut in ipfius progsofti-
catione. Quinta. nio dier in quibus crfis fit laudabilis utin laudabilis. Et poft hoceuenit come
metmoratio bonorum & malorum
Gf,&k im bonor fignificanti fuper liberation£: Et dicimus p Wifcretiones zgritudind , qd czifi terminantur, ab illisque finc crifi tersninátus,(unt hequq Riniunf. lutióe occulta aut manifefta, & ha benfà longitudine cgritudiais, aut ipfius breuitate. eft, quia cri
non fiunt ilc nif in egri tudinib?, quebreui répore fiai: Eclógimdo cgriudinis, at; breuitas nà cflenuz cgritudinis cogno fat, & (ilr à reb? exuifecis d ilhs fimiles aut diffifes iudicantificut aer, lima, dieta, & exerciiü,& fimiliter
H cóplexio,& ctas. Eraliqi breuitaté. & lógitmdiné cgritudinis cognofcimusá natura mébri patienus, ficut.
fiemata,que in mébris prícipa- M genecan E t multoties ab accidenübus. fcimus. qd eft, quia
- breuitatem, & d-
longitudiné fignificant Ité mador pus accidentium, dn füperflui tubus corporü apparétex fignis di geftionis & priuanóis eiufdé, fimili mó fignificat fup Stiudind tÉpora in longitudine & brcuitate:& nó folü ex parve qualitatis, verá etiá i quátitaus:ita q qfi erüt mul-
1 Dion chfumpüche zgritudind
fignificabunt, & qfi erunt pauca,có grarium denotabüt. Et «gritudines,
ej naturaliter fant breuesfuntcho- p
Jericz, aut (anguinez , fiue cá apoftemate. membrorá principalium. fintaut n6. gd cfljquia rertiana puma terminü quanordecim Erw nó excedit, & aliq tiü feyri mane vnius ColatiE &c rn fuentintrà venasacutior erit. & f ift mo. dü cft in (anguinis febre: co qp eftT vltimo acuttatis. Et fcias p Antiqui. n6 dixerunt ifta nifi in zgritudini-
diffo-. fan,
busacntis, terminanfin decim dicbus, vel infra. & inuenitur nifi in iftis duobus genetibus febrium, & in aubus yguineis,& cholericis. Sed hlegmaticarum febri tempus cftlon-
im. & digeftionis fignain eisanprs 5 06 noa LI. aliquádoad fpacium plurium men fiumextenduntur. Et quz ex com- Joficone ex phlegmate & cholera lunt, inter has mediz: exiftunt. Er mclancholicz fpatio feptem menfium extenduntur, Et qfi res extrin fecz rimini proportion&tut, vt complexi
uatuor- K. no&
o, zetas, S regimen, &hz 1,
füntcaufg loogimdinis & breuitatis. ggrimudinis » Et adhuc funt egritudines habentes proprictaté ex fui natura longitudinis & breuitatis. v, vt iuuenis. babens cholericam ferem ex. cholera, & in regione calida tempore calido,& sIegmine calido, & complexióe calida , dico q hec zgritudo finietur omni. noantce fepum( dié, Eté contrario in fe ne habente febré ex melácholia, & in hyemc,®ionc frigida, & melancholice complexióis,& regiméei fimile dico q he febris nó €radicabitur vfq; ad fex menfes. Ex qfi non conueniunt hzc cum. zü tudine,erit Egirado & breuitas fm. roportioné multitudinis & paua- Drbcader $ed accident en i ficantia brcuitaté egritudinis fung forditudo caloris & pulfus magnitu. do & veloatas ; € vlItomnis forus egritudinis morus à forri prouenit calore : & coloris corporis fübita pmutatio ad citrinitarem , vel ad rubedinem fübito, vel ad maci£. Sed. accidentia fignificantia fuper longi tudinem,funt his contraria. & mcdiocria
Liber A diocria figuificant mediocritarem inter longitudinem & breuitatem Sed (igua geificantia füper quatuor zgritddinum tempora,
ieniunt ád crifim , aur non, hec quód figna principij zgritudinis (uat, quando accidentia fecandum vnum modum inucniuntur, & non fortia, verbi gratia, tempora aflliconá runc erunt. aequalia, quemadmodum tempora tunc quicris alia. ecl de n
iras temporis proprietate eft,vt nul lam dictionis fignum in vrina oftendátur, vcl in fpuro nifi gri- B tudo pror. cficanr . Ecígoum augmenti eft, quan. itudims accidentia accunt, ecran tempus aflidionis prolongatur,& tem pus iuicds breuiatur.Sed anticipatio (mi augmentum idiis oon [9r cum biclon gitudo temporis aut fortitudo non. adiungeretur.quod eft, quia quando anniipatio paroxifmi fortitudine, & velocitate zgritudiniscaufarur,tunc neceflario fequitur longirudo yaroxifmi, & fortitudo. Sed. quahdo caufa anticipationis eft digrítionisaptitudo, & humor( fub- C tfliano, tc paroxifinus fortior nó erit:ergo andcipatio (ola augmentifignum non citEcignamquod 2 to proprium exiftit, eit di- Xu
-medio vrin:
aut in füperficic ipfius, Erlgna fla tus fant quafi fimilia prinapij fi— is fecundum tempus, quamuis
Qnartus vtin hoc temporeaccidentia fortia D fint. Etfi quzfieris qua fit caufa, quare tempore ftatus natura debi-
uz lara digelionem oftendat, &in
tem] cipij virtus fortis di, fidem Fruit chacun fud » quia fordtudo naturg opponi inobedientiz: materiz: Refpondemus, quód eft femper vna comparatio temporis in— Pros patiens, & ficutforma, & cfhciens proprium , & ordinatd tempus habet fibi ad agendum , fimiliter materia habet fibi propri & determinatum tempus ad pariédum. & quamuis formz veraciet R tempus non attribuatur, fed materiz tamen hoc eft dium in for mis al is, verumetiam in formis relatiuis hoc poteft dici, quod didum eft. Et dechnationis temporis figna (unt, quando accidentia alleuiantur, & najura zgritudini dominatur, & paroxifmi abinuicem elongantur, & breuioresefficiuntur. Et ficut anticipatio fola parozifmi non eft fignum au; mena , fic poftpofitio fola non fignum dedinationis . quod eft; quia poftpofitio à paucitate matcpet icri poteit , & à naturz debi F Me.
De fpeciebus Euacuattonum , Pr ar
T fpecies euacuationum , quae. in &ii iunt cundum hune modum funt, videlicet per duxum. ventris, per vomitum, fudorem , vrinam, & fanguinis per nares flu-
Part 19
- xum, & fluxum hzmorrhoida—
rum, & in mulieribus per méítrua, K ik
&aliqi crifis fit pera; st dace laodat endi Ram apoftemara in ignobilibus membris.&aligfi fit per puftulas iundu. arum. Et Tnsqueti fpecies iftarü euacuationum 1n aliqua zgritudi- Dcpropria eft vt plus: & maxime
f enis laudabilis eft. Crifis febriü
iolericarü pcr vomitü , aut fluxü ventrisaut fudorem,aut p vriná fit. Etfanguinearum per modá alicuiusexitus fanguinis fiet. & taliqfa à communicatióe, quam membri patiés cum alio habct, iuuatur euacuatio . Sicut apoftema cerebri criticat plunes perfuxii fanguinis narium, per hzmorrhoidarum fluxfi.& qd in gibbofitate hepatis,criticat per vriná. & qd in concauitate eft, perfluxá ventris terminatur:fal uo q zgritudo fanguinca non fit : aut p hzmorrhoidas, aut per menftrua, fi fanguinea fit. Sed crifes, q fiunt per apoftemata,aur per puftu las, vtplurimum in zgritudimibus longisfiunt. quz quidem mortife- 1x crifes in finc funt pp apoftema- 12,quz in membris principalibus fiunt. Agra precipit Hippe inali-
quibusiftarum zgritudinü enacua
tionem in principijs ficri fed n digeftionem ex . Dedidus Cris. Cap. 4o. T dics manifefti laudabilis cri
tra xl. funt zgritudines cronicz. & K quafi n vltra apparent crifes ma- in decesnifeflz: , Etante vigefim(i fiunrper das przdi, |juartanariá computationé , & hoc & nii ác t,quia fiupt in quartis, & in quar- Carnibus. je pes xepmicaapr d icut x eed crífis,que fit in feptimo,que iudica- Garin quao, bono figtol |uarto ied apparente, ficut nebula alba (üfpen aphor. 15. fa. & vndecimusquartü decimum & 14. & dicas Aden pers deimü geek timum indicat, & decimuflepd- 7, mls vigelimum indicat fed poll vi 12 aca fimum non fit indicatio nifi per & [eprimanas. & ifti dies o pro ma- 1*- & »iori parte laudabiles (unt , &in eis maior parscrifium fi Sed funtalij, P Eneftjui in bonitate iftis propinqui exi- s.& ro. & it, & fimiliter laudabiles exiftüt,, t.dedicbe qui non criticant pp longos circui- CHdcis 4. tus ficut terrus quartus, & nonus, & car. & decimuflcrtius, & decimufnon?, d& c. s. &.. & «igefimufprimus.. o£s,n. hi dies & i». c& nullam bütvim indicationiscrifis, SBaCio. fed nonus pro maiori parte indicat cs, , s, & vndecimá. Sed dies, in quibus plu- Auenz. rimum fit mala crifis, d ficut fex- Thenir. tus, & hiccft peioromnium : & vt "racer plurimum in eo fit mala crifis. Sed M. quartus eft indicatiuus huius, hoc eftquádo malum apparet fignum, ficuteft nebula nigra. M illum. malitia exiftixij.& poft hüc. viij. & poft hunc.x. & poft hunc . xv. & poft hüc.xvj.& poft hunc. xviij.fed raro in.xij.fit crifis Et debes (cire » iftz cnfes à Principio zzgricudinis computantur; & eftquando manifefte in operatióibus la:fio apparet : excepto in pariete, quia ab jpío par tu incipere debemus, quamuis. ui
ft. tudo poft partum per. xxx.dies;
fibiliter excitiflet . & breuiter heregulz dia Hippocrat. fcquuntur. Ec
Liber Q uartus
A Etceciditdiuifio inter Antiquosin. his dicbusin malitia, & bomtate, Scd ifti diesapproban fünta duob?
viris , qui prioresin hac arve extite-
tunc& funt Hippo, & Ga.& credit veritatem dicant propter. i tam corum multam. &
fum per plurimos dicta cft. Etqd"
nobis videtur cx lioc, declarat eft
Cantica. a nobis fuper Accufam Auicé."quá
commenti fuimus, Et faasgdiesifhquáuis veriicentur in enifiyne. ceffitatem non habcnt, fed veritaté. babét fm plus.quia Rafis dicit ex pernus füitin infirmaria Relenfon 1n plurib*decem milium homund: &in multis iplorum verificati (unt
ifti dics laudati, in aliquibus dies reprobati liberationem habuerunt.
& fir cecidirin periclatióe A. hoc
cum Gal. &pro parte
peer Pontra. Ex Auenzoat fit, 5" niis € tio, teflificatus:cui n hac faenta debet.
concedi corona, qui vixit centum.
& vriginta quinque annis& in qua. dragelimo anno in hac artc operari capit,& in bono obijt ftatu, & in. habitu faentig vidit quanta videre,
S cognofecre potuit . crgo fui libri credendi funt, & ipfi? teftimonia.Et. 1es,quas iam fcire p flumus, quia
€ crifiscft ppinqua,fcu velocitas mo tus zgritudinis , & fariofitas ipfius.
Et figna, in vrina apparent, &in fputoj& pulfus forzitudo, & egritulinis natura, & coatraria harum rc. rum , tarditatem crifis fignificant: quemadmodum fi mediocres extiterintmediocnratem fignifi De fignis fignificatibu: prejenté Crifm.
Cae ont
T gna P fentent crifim figni ficantia fint accidentia forma , qu; precedát icut horripilatio for-
77 tis, & ofcitatlo fortisinqufetudo, & D alicnatio , & doloris capius forutudo,oculorum & faciei rubedo,& an. helitus ftrictura,& tremor cordis, & Ilfas,& colli dolor, & ventris.Xlaij inferioris motus, & mordicatio oris ftomachi,& tremoris typ*,&vri. necóftridtio,& flercoris,& fortis fitis,& his (milia. Et hec figna fiT no Geappareht, fignificant ciim in matutinis futuram: & fin diea| 1eentin nocte proxima crifim futu. ram fignificant. Et fpeciescrifis,co- . (cuntur propter. Drmorem, aut Indum partem,ad quam mouebitur humor.quemadmodum labij E citatio fignificat vomitum,& rubedo faciei, & nafi pruri fanguinis fluxum fignificabit. Adhuc Toecies Ese ab indicadionis fpecie cogno- [cetur.quia criis fpeciei indi ratoni miabirar. ,& cDgnofet, vtrum per fanguinis &uxum, aut p vomitumyaut per füdorem, aut per fimilia. His ergo quinque bona cri fiscognofcitur caufis.vna eft, vt in flatu cgritudinis fiat. item poft diionem bonam.&vt humor,qui. euacuat fimilis fit humori cgritudi nem faciéti. & in die laudabili fiat. & vt fit bonis diebus indicata. Defignis prognofticantibus Salutem,
T poftquam locuti fum?*dc cri- Es bonis,& malis, & de reb, pro maiori parte fignificant in acu. tis «gritudinib*falutem vel morté: delceps loqui volum" dc alis fignis prognollicis.& incipiem*a (ignis p. g icanub"falutem. Etifta figna untfgna, que ab operationib"fu-
muntut,& al acchiib^, quzab rationib*proueniunt.Et Aliquando hecfigna fumunturab cgritudinibus,
Dusquzalia 'itudi, fequnné Prognoflicationes, quz ab acciden Eis fomuntury Cicfcnt quando cies infirmi iua eft anor facchus c mixilae facia lis bi fano exiftentí: eo qp fanorum facies diueríificátur multum. & fita. fi fignum etus Et quando ca lor zequalis eft f toto coi iü eft alus Ereztenfio pics abfq, apoftematibus, Et venter me diocris inter crafficiem,& madem. Etfüperfluitates ab ep manátes colorem naturalem & fübftitiam ha. bentes fignificantfalutem, & qp in partibus ventris non fit aj S q» bene fe contineant viitutesnu xritiuz. velut flercus,vt fit zquale fter grofficiem & fubtilitarem , & vt. fitcolorisaurci. quia runc eft figná faluris illjus egritudinis: eo gp fter- «us figüificar tüper bonitab:m ifti* virtuüs. Et fi vrina fit atrina , € hypoftaíim in fundo habens albam, & continuam;aut füfpenfam,figná veft falutis: & maxime quando tefidetin fundo: quoniam talis vrina. fignificat falutem in bribus, & in apoltemaribusintrinfecis . Sputum. um mediü inter grofum. & füb. tile;malo carens odore, & quod faci Ieexpuirurjin pleuref;,&I peri, monia falutem fignificat. Sudor in acutis febribus in die critico in calo 1c temperatus, in toto equaliter exi ftéscotvore, albi coloris,& m1lo ca zencodorz,(alutem figuifira: Flux? fanguinis naniü in febribus fanguineis in apoftemate cerebri , &intefticorum in diecritico falutem fignificat. Et figna que ab operatio- Bibus famuntur, fünt in cgritudini Gus acutis bonitas ratióis, & fenfu clarirastbonitas decubizus,&: mor:
anhelitus temperatus, non rar*, nee iz is ne Talerpolatus :& pulfus
is, & paucam habens permutatiónem : & bonusappedirus (unt fi-. gna (lutis, quia bonitatem omini Virtutum fignificant. Sed fa» Iisquzs a pirudine famuncus. (üperuenienti, func vt füperueriens. fitcontraria caufis anccsdéas ,aut vtipía moucatcaufam ceritudinis jrzambula: ad partem diueríam.
: plum prime eft febris fpa(mo.
leonis fui és: a Ss ré ipa [ree s : t fpafmum refifüt, Similiter febris p. füj iens dolori ventris, & fto-
ut itis;aut fplenis,a vémoa lopdr conplerbae genes
10. Exempla membri fecundi multain Antiquorum librisinuzniunf Et dixerunt, quando füperuenery
caufo in die critico ngor,eít tunc gnum declinanonis illus febris: eo qpnatura expellit ip(am humorem. a partibus intrinfetis ad extrinfecas. partes.Et quando füperueniunt vatics podagricis& arhntcis, & z- Findinib renum, vt nefriticis; rác lIberantur.Et quando hz morrhoidcs melancholicis füperueniunt/fi- En eft liberationis.& qui (ubtiiter has res pfcruta, a (eipío ex his. mula inuetier. EH i ando aciivt vna zgritudo alteri (üperucniat,& primam alleuiabit : puta d-
Liber Quattus
A De fenis rogue] licis Malis, Co^
T. locuti fumus de fi EX lubribus deinde volum* loqui c fignis malis 1a figna in. id habent E, fe lus & minus . & fumütur aboperationibus,&ab accidentib?, jux: ab ipfis: jonibus venit, & aliquando Doraunturab «gritudi ne ti, Ea quz famuntur &baccidenub?, fuot hec, vt facies , quam dixit Hippo.fignificans mor. s&j.quia nafus ít acutus oculi con €aui, & aures ies, & curis faciei ten(a, & color faciei viridis, v?
ttificaturcontrarium ipfius , hoc eft alor extrancus. & gencraliter hzc fünt in cgritudinibus acuusa fortitudine egrirudinis. Ecaliquan. do accdunthzc figna. in egritudinibus chronicis, vtin hechica , & ét
ta.quod eft , quia diffolutis eft ca- Tor naturalis & humiditas , & calor.
€ extancos cít forüificatus: to vt non preceflerit ventris fuxusim. ;, aur immoderata vigi- Va:quia runcin malo euius fignü fict. Et quando album oculi rubed fuent& ipfius venz: obfcurcaut ni gr fucrint, fignum moris cft. tadobiors. maximein egrividiniacutis. [uia nigredo extin €tioncm ibd fignificat &alibirubedo jonem cerebri
€x humoribusinflammaris fignifi- Eminend in. dini
Poraeuis malum eft nif fore pro D 'oculio| Imiam,aut ;ppter. Tonto Quando aperciliut labium, aut na(uscolorem luteum habent,& ob&urum, mortem proximam fignificat. Frigiditasextremitatum jn acuns fignum malum eft valde: co 9» füffocanionem caloris naturalis in pribosintinfecin aut pp apoftema fignificat, aut. hotorim fagidetum abldandE- & proprium fignum eft cxtinctióis. ris nat s. Eteodem modo, quando habens febrem corpus intrinfecus fucric calidum, & extrinfe cus frigidurfi mortem fignificat:eo €p apo! calidum denunciatin interioribus efíe.& ideo calor exaffecus verntur intus, Et vlt quando calor cqualis non eftin toto corpore,malum eít.quod cft, quia fignifi catin membris principalibusapo- UT te.Q uando lingua pu! diblialde Com ezdemituum igiditatcmors proxima cfl. quod quia fignificat in cerebro,aut in.
tepulfa debili mors vicina eft. Ec fi P nigredo adfit cum fortitudine pulfusin die crinco,falutem. pil t. Exfift quando faniesin illislocis fucritaut apoftema, falutem fignificat.Et qfiin carne primo. ue rit poft rubea , deinde ad vinditaré, vel nigrcdinem conucrutur,fignum cft malum:quoniam iam ex ünctionem calons innati vf fignif care. Et fiin «gritudinibus acutis apparentin füperficie carnis minutz puftulz ad fimilitudinem grano rum milij,igná cft malum-4uia fi goum
G gnum efto materia paucam dige-
jonem reti Fcdidis Hippo. [^ itia veniensante: ium diem f acutis febrib*malum eft.Reprobatem eftexperientia in omnib? nofiristerris.& fi veniatin quinto die,
laudabile multum eft viua ratióe, melancholia,
& maxime in temponb calidis , corporib?calidis. Et hec eft fententiacollegiorum Medicorum ofum. Perfarum,& Indiz maioris, & pro maiori parte illorum de Axall. & poffibile eft, q iftud quod dixito- €um in Grecia habuit: quia terra il la hacfrigidiorexiflit . Étiftud qd? H dixit Hipp.qeratfignum malum, eftideo,quia hec eff vna ex reb*,ex qua prouenit crifis . & omnis crifis veniens ante di; nem, eft malá.& poffibile et) vident in terris fuis crifes , venientes per icteritiam. antefeptimum cfle malas,& fine di geftione, Etfignificatioqua fumi tura reb* excuntib* a corpore , hec eft: ficut flere? nigrum,& viride, & fatens,& cum pingucdine in febribusacutis:quia hzc mortem fignificant.quod eft, quia nigrum aduionemspingue membrorá liquefa&ionem, corruptionem hu morum fignificat. Etinacutis flereusalbum &liquidum malum eft: €o fignificat digeftionis debilitatem:X quia cholera ad partes fupe. sioresafcendit.& fimilitereft in vri nisin hac febre. item album fterc? futuram icteririam fignifitat, Sed flerc* habens colores varios füper ongirudinem zgritudinis habet fi gnificare,& füperabundantiam dierforum humorum.& fi caufa me
dicina: fuerit, falutem pronunciat oj
qualibet egritudine. Et fi in principio exierit cholera nigra,fiue füpe-
rius velinfei*, mortem fignificat: K. eo cum ulis humor apparuerita Rrincipio sgrimdinis, fignificataut uper abundantiam ipfi'humoris, aut fuper debilitatem virtutis , aut vtrunq;.Et dyfenteria proueniens a aur acetofitate morté denunciat. Quando fterc?cholerze pureaffimilatur,malum eft cum ap. petitus defectu.Similiter cafus appe ti? cum fanguinis fluxu malum. Nigra hy fis in acutis febrib? mortem fignificat. Eodem modo.
vrina aquo c fübclis perfeucrans in puri.mala eft.qi |uia eo. rum naturalis vrina debet.
fa. Vrina aquofa in cgritudinib*acutis mortem denunciat. & v EIU eo icat tudinem
«p fignificat lupra.
m acutis fe lib.i.
fignum difcretiuum inter vtrunq; renum, aut vefice dolor,& vomi
5 & fcreat*exiftit mal.& fi ioc fuerit foctens, mortem hét. fignificare. Sudorin die onion
'nsex quo febrisalleuiai
PE habet m. lum eft. & fi cum hoc eft frigid'in ceruice, & capiteymald eft.S hin capite folo peior:quia l6. [edinem egrimdiuis igni icatin [enta, & f acuta fignificat mortem, Sanguis guttatim cxiensde naribuspauc, & niger in caufo morté fignificat.quod eft ,quia magnitudinem aj ttis dicit efle in cerebro. funt fi acqaab ione. Quandooculi umen eForienA jnuoluntarielachrymaa uerintfignum malum erit.Et. js
tusnij cum
urrigiiarum. Vr Y peg
Liber A foc faerint,& rubicundi,& vnal-
tero minor it, fignum eft mortis. Pe der
Sasclrrodenmoin quod. [)
429b. 4- bia aftri . Etquando infiriro mortiscít (ignum:quohram intole
1antiam virtutis denunciat. & vlt
jj infirm* non fleterit firoion iig di mai & ift quando vult federe, faltando
fe vbi | ignum eft. mortis Et quá- P doin irm! pon audit, nec vrdes.cf litate virtutis gnum eft moriom . Etquando anhelit*inlum fortis, & quandoq; occult faerit malum eft: quoniam petturbationem méns fignificat, quia coram confuctudo cít. & cum fuerit. z2nhelit*ei*intercifus, eft fignü malum:quoniam fpafmum in mufcu lis effe denunciat. Et fomnusq& lzfionem,vcl dolorem indu dignum eii malum , Et figi
€ noua cgritado ue etiautin membro nobiliori/fignii eft malum. ficutfi in fj ia in uarro die humor
[w i itudinibus acutis, quia pa(mum fignificat. & aliquando accidens füperueniens opponitur c-
itudinib*| eme] ieu el qui quando forior li
uartus. De fiiis vniser(alibw ezritmdoum D
Ca AS sacos: Einceps volum?loqui d fignis itudinum membrorum in trinfecorum.Et dicem? quod iá dium eit fupcri*,p hic tria requirü tur,vt membrum cgrum, & quiditas egritudinis,& caufa cgritudinis, & caufa hic intelligitur differentia. itudinis, hoc eft ipfi* proprietas. tea , queiftas res (ignificant pro maiori pare funtaccidentia quea- Gionib',& paflionib'membrorum. faperueniunt. & hcc appareat aut in corpore,autin füperfluitatib'cor R poris.Sed accidétia que di&ta (unt, 'ro maiori parte fuper egrum mérum fignificant (olum,quando illa actio;aut paffio membro, cui fü 'rueniunt, eít illi propria:ficut calus
fibi Aft vacca adioni m. dur
uperueniens membrum cgrum, & giomdinem fignificat. & hoc acciinquia. hoc accidés proprium ambob"exiftit. ficut dolor acut* pungi
tiuus panniculofum membrum tale faciens, igncar qp hücdo efc humor cholerie Ero.
xyregmia,que cum magna veni tate eyreditur, fignificat p zgrirudoc omaci cni e Emor igiPhuius caufa exi Etmem. exiftens fpra dorfum corporis membri,in culosoppoti fentitur ser
agri VdeiRC Étcreuntiaa
itudo coli,
fente, quia fi eflautin mreftn
Bois auci renibus aut. ia vefica fificat. Etfignificatio quz a mo cxítus fumitur, eft ficut fanguis exicnscum taffi, quia pulmone co
1 gnofcitur venirc.& fi citm rafcatióe. reditur, a eofatorio venire fignift cat. Adhuc fit dolor, & pulfas fup membrum zgrum fignificant,qu£ uishzcfintez genere accidentium. a&ionum füperuenientium : faluo illorum actiones diucrfificantur fm diucrfitatem regularum vniuer falium,& particalarium. Et ferri? fus fignificat» zgritudo in m& [es eft nervofo. & vndofus fignificat ipfam in membro carnofo. Sed quando dolor pungitiuus, &a laze
i rbum cffe.
re mouctur,fignificat moi
atteriofo &fieftlaitu figarficar ipfam cfleT membro n$. ofluofo,nec in neruofo, ficuteft im. fplene & hepate. & fi extendirurim. latitudinem,figuificatipfüm in ner. uO,aut vena. T P milatfirio m - xs, fignificat p é in lucis i geodo dine fit frangitiuus, in membrooffaofar effe fignificat. Ifti fant modi,quibus membrum eo- Enofe, A&ionesvero proptiasali- €uiusiterarte | Bon eportet ,. m hoc (isin libro Sauttari Scd hic efteptimuns, füntaliquante di in&iones eorum , que ex eorpore
il T. bre. ORI im ral bro
ip- cgrediuntur.& dicimus ezeunti
acorperc fuat duz fj ;ma eft, cuiusexitusé naturalis: ficut vrine; flercoris& fputi.& alia eft,cuius exi tus nawuraks non eft:(ieut (anguis, &quorüdá membrorum partium, De bisque egredisntre a corpore, que egritudmes frgnificant. C445. Ccdentía vere exitus eius.q$ Mg Aus habet samba nificantpro maiori | distem zu imdinisel caufam. jam deillis (ccuti fam?.Sed resqum exitum non habent naturalem , fi« gnificant membrum egrum jp ma Tori parte. & quod hic dicere volu» mus,efl fignunrexitus fanguinis. Etdicimus qp fanguis exiens, aute xita fuperiorib* partibus corporis, auta partibus inl noribus. tqui a partibusexit füperioribusaut exit peros,& cum fputo:aut cum ra(ca tuone,
Liber Quartus
Ado & 4 oólatotio prouenit: aut
ffialis.Sed qut a pe&ore prouenit, eft «um dolore,& eft paucus ; & fimul & (emel non exin&colorem fangui inis pulmonis nion habet, excepto q» ab alique excat arretia: & f eo funt. guttz latz. Et aliquando a £apite defcendit & mouet tuffim. Sc. «utumant aliquí,vt a pulmone defcendat : fed ab eo diuerfificatur in B fabftantia & colore, quia pro maio ti parte eft (anguis t. & adhuc figniicatio fumitur a fiáms re pletionis cerebri . Ei aliquándoa prouchi, & Soguofcrur P Solorem fparularutm. Sed fanguis, quí a paribus inftioribus corporis egredirur,, aligü ab brificijs venari ani creditur, & natufa lioc viturp. viam euacuationis , quandó nimia quantitate ; Aut qualitate exüberat, S&hoc [citur ab accidentib" orificioruth ani Sucniéibur hoe. jdemffi fuperflnat, nion eft láudal lis.Et aliquando per eanderh viam € egreditur (ahguis ;ppter apofteimat$, aut. sacris lerrigonem, aut pp virtutis hepatis debilitatem, sut pp malam fanguinis quálitaré, - Aia benehicio mündificationis exzpellit.Et comrhunicat fanis exiens ab inteftinis ; & propter jilitaterh beate hoc, quia ain. bolorurz carnis affimilantur.Et priutn fighuih in inteflipoiuin vl- £erationé eft dolor fenfibilisin in bro «grotáte,& q paulatim fanguis rur, quia füperfluitatibus eft ixtus , Jtem qui ab hepate pro-
8o nenit,ab accideritibus. propriédebi.
ex viis vribz egrediruraliquando
vefica proueniz;a quando. a pe &aliquando ab. is gibbofitate. Etqui ex renibus exit, egreditur. pp duas caufas, aut vene. Ri tionem , aut propter ipforun: reni
fcifluram:ficut accidit propter layi-
desin eis generatos:quia multoties incoram fübftítia. tur;ficut. dicitGale.& poftea. int lapides. ipforum carnes ; & iuntur. & quando hoc acciditdolor incipit in. loco ipfo,& durat quouía, virtuse pulfiua expellit ipfos. & vt plurimü
Beneratur in concaüitatibus ipforá propter itiuz virtutis debilità tem, quz non poteft. 29ud fám patrem, ez quà renes nutritur. a parte ierreftri, Et aliquando gen ratur proptet virtutis affimilatiuz debilitatem;que partem;ex qua mé bruin nutriri pius non poteftafft miláre,& fic ad lapidem conuersi; S non ad partem renum:aut vefice. conuerfionem haber.Et hoc accidit propc forem caliditarem & feci tatelnyaut propter frigiditaté & fic- Gitatemificut: FC fuperfluira. tibusquz in aquz Canalibus colligantur. & aliquando accidit ptor lorum ciborum; Meriel am Yfurn.&aliquando he caufc omnes. infimula, f. Ir& adbuc (anuis ex renib*t lif pp virtutis nm. tritiuz debilitaté.gd/eft, ga muuiri. i6 poflit ex hfiiditate fanpuineaf eisexiftéte, Sed-haró paffionü dfie hz fant. quia qus 2 debilitate rená au»
eanfátur,ab Secidentib*renib? fü menientib*i Ícitur: ficuta. colo Te,quicis accidit propter malam o5 [ice & totius corporis macié coit'debilitarem. Et differentia illi fanguinis, i fit propterapertionem venz,al |ui propter virturis nuttitiuz fit debilitatem, eft, quia qui egreditur propter venc a- [Cone ponit vanam ualíquait isal Tei princi fed qui a debilitate. hà Priced; Jorarz camisafimilamr A hocidé jn principio valet, neq; rei Etdlferenta ins fanguinem zi faffura venz pro enien tem , & guinem ex orificijs exe(ítem,eft, |pia qui ex orificis egreditur , fine. dolort efi quemad dum i ex nanb'eziens: & qui ex fciffura, exitum cum dolorehabet. Itemg ex vefica t, femper cum dolore. tur. quod et, quia fanguisex hoc membro vt plurimum egreditur propter humoresacutos ipfum locia rd 2gibbofi tate hepariscgrediturjab accidentiprr tis tibuscognofcitur Sed accidés, quod fux' ventris nominatur, quáquam deco Gale.fufficienter non fit locutus:declararum tamen eft Aegritu dinum ibro, qp fitab inteftinorum is,& flomachi debilitate,& ali quando a debilitae- membrorum toti*corporis.& cum hic dico debili atem,malam membrorí fine mam complexionem apleron Et ter malam complexionem. matrem identia fieri pof funt: hoc eftproptcr materiam in libetiftlorum membrorum,aut
T plunb'eolic&t. Semunc hzcma. oy
lacomplexio flum mermbiü cgrá
non figuificahit/fed etiam ipfi* cau e fam denotabir.Et incipiendum eft a fignis , que quando huic euacuationi coniun itur; Vidi d hoc $m icant propter ipforum. [tias Et dicim*g dria, que eft inter. fluxum ventris, qui ab zgritudine. materiali fitin aliquo membro, vel 10 plurib*, & inter fluxum , qui ab. itudine fit nou materiali,eft, ga ille,qui ab egritudine fit maceriali, habet manifeftum exitum humorisipfum facientis cum egellione. &fi fit ne mareria, non fic manifeftatur. Etdebesícire, fia fto- L. macho it, ab accntib"ftomacho füperuenientib*, qj manifeftatur ftomacho habente complexioné malam marcrialem, aut non. materialem. & cum hoc penit"conjungif mora cibi in ftomacho pau ca.quod eftquia qui a ftomacho p uenit, eft propter vnam eri Te rum : aut propret virtutisexpulfiug fetinatioben, vc cidPerpell :aut retentiue debilitatem, vt nó retineat. & quodcunq, horum fucnit, necefeeít vt pauca cibiin ftomacho fiat mora. Et aliquído acci dit,vt lux" ab inveftinis proueniat, M. ficutdictum ett: & hoc ab acccib inteftinis fuperucnienub* fc tur:& quia in ftomacho caufa feíti nantic fupradicte non eft, (ed in ipfo cib* tempore naturali moratur. Etqui ab hepate aut venis proucnitautab aliquib? alijs membrisgp uenit,vt a capite,& bis fimilib*, cognofat fi marcrialis eft.fimilra fi-. guis fignificanub* dominium humorisin membro, &ab accüiibus 1lli membro p7opr ijs; aut ab ipfius. itionib*. Auenzoar enim teíli deilloqui Quxum chroacá pe
A& pasiebarer ep flaxós ifle, hora fom. ni fordficabarar Sin hora vigiliarum allemabarar.& per hoc arguebat humorhoc faciens efletiu ce febro:& fuam intentionem in curá do cerebrum adhibuit, & curat"cft. Etego candem rem iibi fimilem fe. ciin quodam fluxum ventris patié 1: quia medicatus a multis Medicis,& a me longo vempore fuit,&ni hil proficui habebas, ita qp de ipfius. falute defperaui, fed ipfum vifitabá fcutamicum.X quia magnuserat, tandem percepi vnnm cx fuis brachijsalio frigidius,& macrius:& au B tumaui ob hoc. fluxusab illo bra. £hioortum habuit: eo qp virtutesip. depediceckeo pope malum eb tz cflent propter ipe ipfum dominantem . Et
insngonem mcam ad illud membrum calcfaciendum appo füi:cum fiicationibirs, balneis, & fimilibus Jlocalibus reducere bonam & natuán humiditatem. ionams fui:& megtem appofüi,vt calorem. Baruralem,atg; Mitniditatem banc cum rebus conucnientibus confervarem,doncc ipfum ad omncs fuas
E virrures naturales reduxi,nec medi-
rem breui tempore curatus
i le rduri nec med piam dert cui kpperhie
i fit ci macies empore breui,ita. Figs nd fuxib? ucti- $ed quando egrimdincsiftgob
Liber Quartus
Sed. nó funt pprie nifi coniunganfalia.
cut cuffis,& rafcatio, fap ricum nifi fitibi
na tationis, & quando z flimabis vnum,incipe eleuare cfi mcdicina lcui fm zgritudinem, opinatus fueris. & fi lucratus fueri: €x hoc, continua medicinam: quia tunc fies popinatuses verum.& fi non,dimitte. Sicut qfi credideris qp» caufa flux" itoppilatio,dabis res aitjuas, & fi lucrat*fueris , tencas inc medicinam , Sceredas p hec opinio eft vera.& fi nenjincipiesci- E. to reltaurarcillud quod fecifti cum. medicina illa, Etopinátur quidam. Meticorom hec oppilano fit de lere. [iro cgritidinibus, & Duis sgrudiaum. Etfi edideis iR egritudinis fit caliditas, ftu is curare cum reb*parum fngidis A f videris, prodeunt, las certo tuam opinionem, & Ícij Eidem nas He nil Topter quz: cognofces mem] dentia membrorum communican deii puris at e afassha F it aut cá afatis he. ais Factioncollsmahca ua fi d afadis is. fed hacc figna cá eis:fiijo, f n5 fignificat.
ito zgricudinisqua: pp colli Eo it embrorain, a omm. ColLAuer. L brum
nores, aut quando a cibis vacuus
nonefitunc dicere debemusyphoc cís
mon accidit capiti; nifi ixiad fiomachum
Part 20
Er remet, |uia vtalicuius
bri gritudinem accrefcat. aut efle
H porcil,vcn vno membro fint egri-
tudines plurcs:quarum vna eft fibi
propria , & prima, & altera terius membri colligantiam. Et
ordi emradhuccit (o.
teft ytdus gprimdines poprer ol operaniem.
ligantiam cerebri
5mm Exneini mncerrocem deci lator,oporiet vt circa. hoc pa patre juando cius. epiniofuperaliquam illarum fueaR firmata tunc remotionem ipfius «um medicina tari i
rez & fi non , ada-
liam. opinionem fe connertat,
rerum, füp quas nos. re figna v » fünt aut mala com] xio
eft, fantillaque dominationem humo ris fignificant, autin toto corpoce , L antin vno membro egro. Et adhuc
i T itus, & egefbo, riii em ic nientia fu us cz. :
up- &debisiam ti fuimus. Et rafea.
io rubea agat fu cím,& fpém.
irudinib'pe alba plans equal qus m e M al izcum um rtes: fianti; tndinch Emend Erdolor giat fapercámd operata qp dolor acu
iumores funr calidiz
Liber & apatua. fignum h£tpprid, ób hoc deipfo nunc loqui difpofuimus. prec feni f [t paruus, velox, a0fit pp materiam organum. denrem.yaruitas vero luri Porcio afperitaté fit. velocius optet rccompenfationem fords Poagnitudines idt, quam amitit fcrrinitas vero fit,quia. virtus organum cxtédit: quia X nó eftorganuni obediens, & ipfius par
scs non zqualt extenduntur, & ob
exten. d
zis:& Bat, co cholera ficcitas indurat fnembrum. Sod pl maticorum pulfus ius, & rarus, & ade pops iecdinent frigiditatis &vircutis debilitatem.& Vdilpofitio ferrina omnino non exi flit propter bumonis faciétis humi- 4ditatem.Sed humorum mclancholicorum apoftcmarum pulfus dur* cil, a(yer propter humorum ficci
C tatem,& cft tardus, & rarus, ad (er rinitatem manifcile declinat, & cá his omaibreft 'occulrus;& rarus . Ec
,per quas cuntur
flemariqui fiuntin principalibus membrisett fcbris. & i6 hac eft vna de rebus, que oflendunt de aj mr occmoqui aplica quoda Te anicmquia apoflcma, faci nierhmon haber cloreme trancum,ficut apofb:mata, quz füt. «aula vcnzolitaus,aut dunaei, Sed mcmbrajn quibus vilübilt manife flanrur,funt cezebrum , hepar, flo-
n cgo $
8; machus,& itreffina pracilis A (plé E» ires vals ice genera rum,per que LH
curntin bacams c eft dicese non cófjderarem in vnoquo quémembro con(yderationcm i riam, tunc confyderatio vnii
Facere viderceur:ed volo qui veftigium Gal.ad maiorem caure-
gniudo. infirmum.Et ropes hoc neceflazi-
erect bt ci pulla eni o figni eft aatis di: i
itudinum mem P brorá ineriorá, d indigent demfatone,fünr , vel mala cóplexio marcrialis, vl nó matetialis.Sed fm. Gal.confyderation£in res parti
Tes narrare o| de his breui
ri hi &vniuf Sul ctu igulidcadfpofitioné plen: 2 ficut L. io :0cu-
ecnlort mbedo,& facici,& actualis «alor dominium fanguinis, aut hu. motiscalidi fignificat. E, tietas malz complezionis gidz cít,vteidem dolor coniun; taméin complerione calida foror ein el humida ve cca doloré non efficit,nifi parum. eft fola humiditas, tunc fola grauisesfentiur, s hnmida complexio itur a capitis graui- EU ee t ficcitatis hisexiftuntcontraria. Et pofibie fb vt complexio adueniéscapiti fit pid liter adueniens ex capite. pollibilecfvrabalio veniat m£ bro:fed pro maiori parte accidit ef flomachi fignum huiuseft,quo- Bulianrmachasad fomendi guftiatur. usad vomendá; vel quádo a tibis vacuusexiftit,aut quando cibaria corrupta funttfto snàcho . & iftud cft generale. quoniàm dolor capitis angmentatur, quando, augetur ftomachi zgritu- :& minuitur , quando minuitur. Ex poffibile eft, p accidat cx colligá tia duarum venarum quz nomina te fantin Arabico gui füntve nz fomni:quoniam acciditin capi te dolorqui dicitur hemicrania . figuum huius eft figna fignificantia repletionem occipitj. Et poffibi ARecft vt accidatex colligant toti* corporis. & fignum huiuseft figna figni ia repletionem vniuer(adem. Etcerebro aduenire poflunt omnes fpeciesapoftematum calido uni, & figidorum . Etaliquando membrum egrum a (citur, & titudo a proprijs ipiius operatio- Sibusin; E: dx i zgritudine fi Thin concomitantur alie-
nationes, quz diu continmntur cá K. eo. fi propier colligantiam alteri* membri eziftant/ficut accidit ppter apoftema diaphragmatisconcomi tanturalienanoncsqus non conti« muahturcum eo. Item accidentia, quc fen(ibus adueniunt, fant. omi membri
quando tonis (pecies zgritudinis
apoftema cholericá
malas przbet co gitationes , & quafi feftucarum de
innis euulfionem adducit, & vigi mulirudinem,& cum. diofiione dc fomno excirantur, 'ex fanguine fit,minus vij
1e PE illud, quod de. uoa & habettrifum,&lztitiam.fed qd'a. cholera fit,(equetur ira,& furor.Sed quod de melancholia fit, & illud alienaionem fenfuum promonctex. eepto qj imor,&c plandtus hocconcomitantur. Sed quod cx phlegma- 1c fit,corruptionem animaltum vir tutum przbet, & non intendit face-
re malum. Sed figna propria domi nij humoris apditerba Dicens in cerebro funt ficut rubedo faciei St oculorum,& caliditas tactus, & fortitudo pulfus. quoniam ifta fignifi cantabüdantiam fanguinis: € ma xime quando affociabitur eisregimen conueniens, ficut ztatescomplexiones.& tempora. Et non quz- M Tas vt rememorem tibi figna multo ticns : quoniarn rememorari debes. corumjquz tibidixi. Et pulfus fup apoftemata fignificans habet a fua. proptietate varictatem tremoris.qd eft,quia eft in membro panniculofo pp certamen,qd' eft inter virtute &organiextenfion£.Et hoc accís t afatibus calidis plus manifeftatur. In apoftematib" vero phlegmaticis & rclancholicis mollicies.& homi itas
pepe 1ficat.
A diras,que eftin apoftematib*phleg maücdsquafi vincit ferrinam difpo fitionem,quam a parte membri có
i debet. Ei iculi,qui i; eir penici quier
fequitur paralyfisaut a posila otis cctebri reteapoltematur., & hoc fequitut dolor fulfatiuus propter arteriarum mul titudin£. & ipfius ppria figna funt albioculi,forus rubedo,& palpcbra B rum gyofficies, & motus difficultas. & febris,vt dictum eft, propria in iftis apoítematibus exiftit: fed tamé 1n apoftemaribus calidis eft acuta, &in mollibuseft lenta. He fünta-findiesin uibus neceffe eft inlucere derhonitrationem , & pprie inegntudinibuscerebri, Sedepilepha &apoplezia,S& fimiles egnitudi nes neruorum,omnes ifle zzntudi nes funt mani&flz feufui.& iam di ximusearum caufas in libris Acgri tudinum. Etquz remanent. loqui, funt figna, quz fünt propria cutufque c&x caufarum egriudinurn.Et. C hocinucntum cftin cis plunb? cx caufis.& cft inuentum in eisex collinátia aliorum membrorum, ficut. cl relaxátio. quia iam declaratum eft in ltbro Acgritudinü , qp humor qui faciscft caufa phlegmatis:&po ieftefle qp fit cáufa melancholiz . Scd fi e(t ex aquofitate,aut ventofitztejin hoc eft diffcrenria inter Mcdicos:&fi poteit effe,vt fiti cerebro principaliter, & ex coll;gantia aliorum membrorum . Scd cognofcereiflt figna maxime poteít fciri p. purserita:quia iftc egneudines cue.
$5 niuntpluribus de caufis. Ecceque D fignificant füper ipf, funt figna , d fignificant fuper abundantiam hu moris.& p éiusquod inuenitut ex colligant alterius membri* dicta prs tat.& hoc. i
tiplicaturin inembro €x colligantia,& minuitur ex tninoratione. & iterum quia membre lefo non (lac fixa a gritudo.& idco, quia omni ifta accideritia maniklant, pz Rovere True
rincipali, Et fcias lu: Der itudincs materiale & don rhaterialcs exiftineft,quia materia- g lis dominiunt illus humoris often: di.&quz primacffentia non ma teriali exiffit fi caufa hocefficiens & rcbus exterioribus caufetur, hzc erit malitia pauca, & perfeuerantiá erit brcuis: ficut dolor capitis,qui & calore prouenit Solis,& ficut zgriva. do, quz nominatur terabi, quz ab acre fereniffimo,qui membra nutri tiua lafitcohtingit,X que mala có lexiol a fecunda criftitellenda cft icut fpafmus aut & hecticaquz. a nimia ficcitate fit.S hec fpafini f ciesab ahjs fpafini fpecicb*diuerfif catur:quia paulatim aduenit, & ci* ] timorcít magnus. Hzc funt figna
itudihis, De figi eqiondmam Orkorum. Cp TNsramas mune figna spriradie nisoculorum.Dicamns gniudines fenfüi vias madida tur.&in hoc non indigemus nifi co gnitione caufz.& hunc meum fermonem complebo , cum de oculommi medicine BEEN nabo.fcd hic dici fi; jue cogni fioncm. *sgritudinuim ocior ma- L.üj mif
€ si&funt Helefo aduenit uem. lum fpiri Eier Tod xdit fpiritui. Et neruus,, qui ad oculá dlirigirurzditur aut mala comple. zione materiali cum apoflemat ilanonc:aut
calor. figna
la grauitas. Etfigna male comple-
pei degeri AR itur, e
cundum. omnis; comj Ho manila
Hanc vero egritudinem lit vaporum clcuatio ad luperiores. Et poteft effe vrifti vapores propter coligióam ftomachi a(cendant, quos i— €hustranfimittit cerebro : & ctiam.
flunca (olo cerebro eleuari. Et Nifsenia ier ifloseftquia vapo za ho venientes cre(cunt , & decrcícunt propter bonitatem di J geilionis (tomachiy& malitiam ipius, Sed quando a cerebro fiunt, in. fia fixionc firmantur.. tamen & in isqui a cerebro fiunt,aliqua additur malitia propter flomachi mali- Siam. Et dicunt q vapores a ftoma ho afcendétes ambos oculos equa Jliser turbant . Sed oppilatio, que gropoer decurfüm aque fuperiori: aduenit, vt plunmum vni foh oculo accidit.
Ixj 45. E auribusenam fit.
te,vP aiijsmeml
pter duas fpecies malc complexio K nis,vt matcrialem, & non materia lem.& fiuntin ipfis apoftemata, & oppilationcs,& dolores, & gcncrali ter cgritudines; que füntomnibus
dolorum, »" &apofiematurm, & paftularum, fimilium.& hec figa fui ^ pria egritudinum ipfarum.Et igna. calidi iatis auricularii- funt dolor infixiuus grauis: quia membrum eft aeruofüm, &charülaginofum:& pulfus ferrin*. Et (cias ma. jor pars humorum facientium talia apoflemata cit humorum fübü lium obtufitatem,vel duri Gem fübítandc ipforum membrorum. & aliquando cum his apoftematibus fit febris continua:& maxi me quando apoftema eft in radice loci nominati (mach. Et maior ps «gntudinum,que fiuntin aure, cit exufilatio, & unnitus propter intus ventofitatis expulfionem & inclufionem.& dicitur q» hoc efle, ied acuitate fentiendi, & demontlratio füper hoc efl, qjibi non eft ignusa füperabundantic humorum.
M cM
Afo fü iunt oppilatio- IN ascspofiemaza c complexione matctiali,& non ma teriali.Et propria apoítemata in ipfo fünt,que deriuata funta nomine illius vermis, qui ramiffe nomina-
ris tur. hiceftille, qui multos haber
. & figna ifti jtudinis. E
tudines ,
Liber Quartus $4
De Mugritndmilus Oris. Cei on Itudines vero oris ocnlis. manifeftantur:S ob hoc per adone im ipforum non. fern done fignoru ipforu
2 'T gulc fiunt apoftemas, &egei toicsque ctam cidaucha d «unturjideft ftrangularor , & Perís zipctan: afcheam. Et cognofcunt
a dolore ibi exiftente , & cum conflzichione deglutionis. & quando creícitconftriCtionem facit anheli-
B rus, & port fieri, vt hic exanguat fpintum.Et caufa huiusa fignis hu
morum ibi dominantium cogno-
fcicur. Et pulfus in hoc apoftematw
eft vndofus: & cft,quia hoc apofte
main membro cft mufculofo . & diuerfificatur hocapoftema fecun-
dum maguitudinem , & panuitaiés
*a.l. pari & fecundum hoc corum"termina- A. tiones iudicantur, Et hocex fignis bonis cil, vc apoflema in parabus exterioribus manifcftetur, aut pro-
pier tumorem,autaliud fignü , auc.
dolorem per tactum. Et ip-
E rum fpecies fecundum Gal. funt
C quinque. Vna eft, quz fitin mcatu.
Quanode e ule qucextremitatem epiglottidis IPS ane eoi uie Ru Ah Ss re edes oc patte quat ia- ; Sia set: fedex. p gulationem percipit - Tenia eft, quando gula exterior eft inflata. juando intus, S extra tumet, Dina, quado ti coll quói tn$ contza-bun-fur,
DeSiguis egrindium ulmi, D.
T pulmoni multe cgritudines Es quaum quet funt có munes,* quedam pptic. cómunes. funt ficuc afata,vlcerationes, & có-
tinurtatis folutio: pptig vero/icut tuffis & sprindod dt beds hora. difficultas anhelit" Et afa pulmSis. cognofcif a fora anhelit' tura, &a cócuffióe fixa cü ipfo pp iftius mébri ad cor ppinquitaté & pe&toris grauitaté, & a forti tinctura pemorü maxillarum,& ab oib*fignis díiatióis (anguiniscognofcitur. Et
p qua vtplurimüi hoc mébro E 2m pine oScreaé qd eft, la cholcre fparfio in co pp fuc fabis tig mollicié ec nó pót, & é pp multá humiditaté ad ipm. tráfmiflam:
& tfi necé pp hoc apoftema phi
maticü nifi raro in ipfo cóficif. Et dolor in afate ifti* mébri fignü nó efi:quia hoc mébr in(enfibile eft.
Et pulfus neceffario eft talis, qualis.
afatá calidorí: excepto quia in eo vndofitas elt manifefta pp mollicié mébri.Et folutióis cótinuitatisifh*
mébti fign € : quia fimul & femel
fanguis cgredi&mule?, rube*,areno y
fus, & cá tuffi.& hec fiüt aut pp cás extrinfecasaut pp reuma. debedes,
aut pp percu(lióes in pectore factas, Erfpust fitr apoftema pulmóis ma nifeítat, dummodo coniungafcum
fignis predictis.quod eft, quia poffetficrictiam in apoftematib*,que fiuntin* panniculiscoftarum. Et 41 pell
€x fignis laudabilibusin apoftema calis. 1e pulmoniseft fputum. m «quale, & quod fuauiter tur: quemadmodum illaudabile eft 6i-
E» quo dominium aliquorü umorem manifeítlatur,&maxime. L fpe
€ fputum nigrem& poft illud efl ci- riali
trino, poft illud rubeum.Et fpu
EZ sgimdines quz manifeftio res füntin pedore fünt 3pofte mata, Scoppilationes. Eta| gi a vtplurinjum fiuntin pelicula iü scriori tegente coflasquz zgritudo nominatur xaziberaquz in lin; noftia pleurefis nominarur. EtT hi:
Etaliquando hzc apoftemata fidt in molculis qui füb pániculo fant. &unchee T«fio z lateris
licitur,& runc hzc fi, fait; s Son dels figu Sibi vini fits accidentia fünt debiliota,& mi
ia rion eftin mem
Y oclo nec Tpulfa iic ma nifeflatur. Etaliquando apoflenia fitin pahniculo pectus! diuidente, Etaliquatdo diaphi afarur, & fequitur hic fenfus alieiano, & inquietudo magna;
De fenis asritadisum Stomachi.
Ce og EZ ftomacho adueniunt fpecies complexionis malc,*t materia. lis/& non materialis : & adueniunt apoftemata,& vlcerationes. Sed fpe xs malz complexionis noà máte
natura da&fíicca,
rialisquande remifa fta ebasex B infecseft crea: & il fiot ilios demonflratiuz, ficut adocbi*
inóis aeris;vel cibi frigidi Sed fi fueritin-
tenía;erit aut rhtala complexio caliauterit frigida S ficca, & fencttutis trithetlica: Er fignum 4mbaruii SEimdinum eft, in hoc membio illa figna mani turjjuc in ari babus xgritudinib^his manifeftari
E EEE cui fimilem cffe. & flereüs mollee-
litur & ihdigeftum,& vniuerfa- [ricis vittutesomnes debiliran. tur.Scd mala ipfius materialis com.
fnifla.& potefteffe vf res aritbe adinuicem tbmpon&tur.& hoc poteft autab vn2,20ta duabus matericb? efícev.gra.ficut fiin ipfo fit humor
: cholericus, ipfi huinor phi
ticustranfinittatur. Et fi [6i en phlegmaticus hümor, ab co ru&tus proucniet acemofüis:& fi fuerit chole Mi ficus fiet furiofus, Et differenti: eftinter humorem fixuin & miflurn,eft:quia tranfmiffus perfe ceffum, aut vornitutn exit: fed imbibirus & infixus neutrurt hofunt aneaed conatur, ad vomendfL; & nihil proijcit. Etfignum aj
aon dere slc morb ij."
t humoris melancholici in fora cho figna funt virtutis vifibilisTpes dirnentti, & acetofitas acerba f ore. Differentia veto, quz eft inter com. plezioném materialem & non materialé, e(l pp homorem per vomi-
ificat. Sed apoftemará. fundo ftomachi, aut ipfiusore -. & hori quedam fünt calids,quedá frigida, & quzdá ex cancti, &qucdi rv Tro " ma,gd in ftomacho fopora( (equi: els dolor fiziuus: & maxinie , qhiin ore fornachi oritur. o eft, qà illa pars magis beruofa cxiflit, & eft colgannz príceps.& ob hoc Periculofiot ca,d iri fundo exiftit.& eidé fretis & enfusalienatio fe- B quitur.& frigida apofternata fequüá tut dolores debiles, & febrisléta. Et apóitemata, din ftomacho cancerofa fiunt, fine dolore,& febre fiür. &ficllct hectice afimilarérur, aut. mixtis lebribus, Et proprinm figno rü horü apoftematü cft ru&us putridus corruptus cum operationi debilitate : hoc eft, quia cibus egreditur indigeftus ; & alia accidentia his fimilia. Et vlt frgna, que domips homo fi mi sil cad se luc cant illum-humotmi occi . & vt plurimum. aueftantur ei cóplexioxtas, & regi C men; &alia hisíimilia iuuarite ad hoc cognofcendum. Sed vlceratio , Qucin eo fit, cognofcitur ab ardore vel tombuftione,que in cofit& P in mordicationé . raro c fit, $tvlceretur flomachus, nifi fitetid 3lecratio in gula, autore. Defispis egritudinuem Hepatis. Ca. 5 5. E hejad accidunt oppilanóes, Sapoft:mata,& fpes male cóplexionisomnes ; Signá apoftematis hepatis,nó tfi proprii, eft febris, acq; tuffis, & illius loci dolor. &» quafi proprium eft grauitas loci, q
Quartus n N z
tis, m E reperitur, & cum hisolbus accidit tuflis : tái in hepatis apoftemate n& fit multü fpurum. Et aliqá erit fp. tum in apoftemare panniculi: maxime qfi apoflema famé facere inca-perir. & ppea fputü in principi fignam fa ens on cric. Necsft E ropria frer apoflemata bepa« cis A plearetica md in qualitate do loris. quiain pleurefieft dolorfixus,& extenfiuus: & qui in hepate, eftaggrauatiuus , Er! pulfu etiam. diia exiftit : quia in pleurefi eft fecrinus,m hepate vero vndofüus. Et df Qpaliqü itin hepatislaero. & 3pofiemasshrpa-
Part 21
ta, $ vnus an; füs , &alter fublis..
Défgeiseridum spons CA 56. y T fpleni o£s mala: com. plexionis accid(t,& oppilatio-
dados Legaapoliemaie pleni iua. Et fi tis
pe dolorgrauic i «bri acci ia quz corpoti aduepiunt
per huitfinodi membri zgritudis
ncs. Erogpllarionis igna fola gra-
itas exihit. Et figna ventofitati
Inflatiuc folus dolor eft extenfiuus,.
Etex apoftema:e & oppilatióe fple
nis fequitur macics tonus ris:
Etidco dicit Hippoc.quando fpleri
6 ere(cit, tunc corpus attenuatur : € quando decrefcit, tunc corpus in- [piflatur
Defiguis egritadimm Rewum. Cp. $7. tope eOEn
E£M accidunt fpecies ma lz cóplexionis, & oppilatióes , & mata . Et difcernütur à vefice zgritudinibus pp lapidis& are nz generationé., Et magis propria fpecies malecomplerionisquz rnibus conuenit, eft zgritudo d bol-
is nominaturquz in Latino diabetica diaG/& cá fora fiti, S vrine fluxu,& febre.Et aj latis ca [n füntfigna, dolor aggrauatiuus in renibus fentitus,& dolor in alcatm factus cum febre, vrinz conflri ione. & qfi patiens fuper latus faps decumbis vt Mi alius ren. füpip-
m füfpendat. & hoc prouenii
efti ftatuaut declinarióe.&in hil dori partein his apoftematibus fiic febreserrantesaut iundlc in apoflc matib? frigidis & lentis: idco quia. febrisnó adacnirapoftemab mé brorá pricipalit ni gi apoflemataerunt parata fanié facere , Sed fi-.
d tionis lapidis in renibus Digprendparamier
fixusab ipfius tio- I nis principio , quoufa; natura illos abijcitestra, fm illos qui dicunt » lapidesifti in fubftantia renü gene rantur.& idco aligü ci iftis fanguiiis cxitus adeft. D qd venus apparet,eft qp f cócauitate ren generan. tuc dc dolor quieftin hac Egritudi ne, & accidenna doloris acadétib*, «fin colica inueniuntur, Gmilátur ; preaquia. ftomachi difléperáua & vomutus his duabus cartudinibus communiter accidt. & cafus fimihier. itus , Ez differentia ifta— rum difficilis cft maxime in zgntu.
inum principio: &d in ipe mani- K flc yisrriedin pp in colica v£ tris efle confiritionem , & humo-
m itionem, & multam ventofitatem , & élapides generati in. renibus arená offtadui invrina. Et fignum difcretiuum in boceft operauo clyfieriorum . quia fi pa- "iens ppclyílere requiem inuenict, ficut accidit Gale. fine dubio hic do lor cocus ert: cfi pplyferiaaggrauatur, & procul lubio renalis: Caufa cít, quia clyfiena inteflina re. ent S didenfion£ in eisoperant, tunc opprimátur renes, & dolor forificatur. Scd figna , d vlcerationes fignificit, cft dolor vlcerariuus. fine grauitate & extenfione,cá exitu (anguinis,aut faniej Et aliquando egrediunf cum vrina frufta fruflis carmi fimilia , & hoc accidit, qR in fübílitia renum corrofio fit.
De fignis eyritudinum V efice. Cap. 58. E in vefica manifefbores cgriáü dcequein ph generátur , int qui in ipfa generítur, pr indir) vlecatioes fhá ina, fine voluntate vrinz cxit*,
Sed figni lapidis 1n veficaé dolor, M qui in vefica fenritur cá virgs pruri tü,& virge erectione, & relaxatióes finccá manifella, & vring cruditas, S albedo ipfius c fübulitare, & dif ficuitas exitus vrinz , &arenarum. apparentia in ipfa. Scd coníliictio vrinc fit aut propter membrü man. dans ipfam, aut pp mcatum, qui à renibus ad veficam tendit, Echis duobus vnum cít cóc accidcis. & hoc eft vrina: difficultas . Sed diuer fificatur m ipfis : vt (i à renibus, ibi dolor fenntur: fi autzm à mcatu, ibi dolor adcft. Et aliquando confictio
A firi&tio fit vrinz ab ipfa vefica, aut À meam qui ad ipfam tur veficam.& ifta duo fimiliter in vno accidente communicant : hoc eft, uia vefica repletion£ recipit, fimiers meatus. fed diuerfificantur in hoc. quia gdà vefica proucnit, quando vefica premitur, & vrina €xit. fed quod à racatu puenit, nó emitir vrinam, etfi vefica exprima tur. Eroppilatio iftius meatus fità lapide,aut ab humorib" groffis an
incre anguine afa
complexionem frigidá domin&- adi
aut furuncuitudinum illulis, ibus.
gp cft ngusenticipaak &fiex
tem,aut los. Écfig
nientia.& fi adinuicem ifte difpofitiones coni; f, difficile cogno- Lon! ico. quare quiete demedicinare,confyderando pri-
má intentionem. & li cx illa lucra-
C tus fuerit, fequarur illam.& fi non,
dimittat, Etfi puftula, autvlcera-. flcrcus.
tioeftin vefica, quod ab ea egreditur, farfunibus, die lamimbus affimilarur, fed fi hz zgntudines fit $n renibns, quodab eisexierit, frufliscarnium affimilabitur.
Defguis egrizudinélntefimris Ca. 59. T inteftinis vt plurimá fit cgri dese e diemipoftsi.
ta,vlceraiones,& fanguinis fluxus, Scd fanguinis fluxus viccrationem.
86 concomitatur. & ifle fanguis cum D. Ézcibus egreditur principio mixtus ; & alsqfi cx fübílátia inteílino- 1á cgreditur. & fignum huiuseft dolor , gfi evacuantur humores, & fxcecs. Et. 3f apofiemaett in intefli nis. is hoc modo. (citur :quicum pantimoedicitont e- Ut,cogitur aflellarc. (ed qd ab apo-
exit, cum feccibus non eft admixt(i. Et fi faerit in fübtilibus, pp doloi£ afféllare non cogetur. & Sab eisegrediennct ferre erit x Imixtum pp vie longitudiné. Similiter fí 5 a in fabrilib* fue rit, dolordrca vmbilicü fentietur: & cü in inreflinis fuerit groffis, dolorem fenacz inferius. Érfigna colicz calidz manifela fünt,& vFiter. ea. fignificant dium humorü in oÉm patientem.Et d pp venvofitaté fiunt, funt dolor exteníiuus, & torrugitu,groffam ventofiaté fignifi- ] à fortiadi te deloris, à [5 fidi, &ab acchubusoüdentibus diationé humonsapofLcma facientis. Ee. zgritudo foruilima , quz iliaca no F minatur fortiora habctaccidétia & mala, ita qp patiens cogitur vomere. Et vt plurim(ühoc accidens eft pp apoftemata in fübülibusfteftinis fadum, & poteft fieri flercus putre m in cis, aut pp. humorem groflum vifcofurn , aut propt. herniá fa&am ex defcenfü. Tnteftinorum, aut pp venenum rece. mm E: NS Ly «gritudo intet nisfübrilib* eft propria. & i tudo attribuif. Viri espulduc ud füum naturalé motíínon habeat, aut debes attribui vit oppilationi. &aligi propter priuationem chole »
Colliger G rz, dad inteflina confüeuerattranf. rausin orifíde matris. Ecfpecin ma-
mitti: quia per modi abflerfionis adiuuatad fecum debitam expulfionem. Etoppilatiocs fiunt in illis prhomamesaurapofiemataaut malá complezioné frigidam & ficcamus ras conftringit : aut propteralias res pofiionem. d eorá cor- Tumpentes, ficut ventofitas, queca. facitormol herniam. De fignis agritudisum Vulse.Cap.éo Eimer nis cÓicant : ficut ab his, quz fcc n ferancibi manifeftum cfl &lepe ipfi accidunt apoflemata. Ethorá figná eft dolor fixus, & pulfus ferri nus: eo mébrum eft füm. & febrisacciditeidem : eo qp fit mé brum principalealiquo m6 principaliraus.Etex SErradinibnsd ma gislipfà proprie (ünteft egritudo , iz: mola nuncupatur, 3is diffidà pragnatione cognofcitur: co qp ablanio menftrui, & grofficies vé tiscommunicant ambabus, Et fignum difcretiuum eft, quia tranfit. terminum mor embryonis abíq; motu. & hocaccidit multisannis , 3 quia portari poteft,doncc áb ca mo gatur, autabíoluaf. & hoc fm virtutistenorem.Etaliqi ei accidit, vt eam ferat pluribusannis, demü pasit: iin carnis : & alij moriuntur. Ité propria eft egritudo vuluz illa quz faffocatio df matriasquz fit pp méftrui fanguinis corruptionem in vulua, & eucnitei fjncopis, & difficultas: anhclitu, & priuatio fenfus & motus & debiliter fentitur pulfusci*.& accidit eidem duricies, &ipfiusorisoppilatio. Et hoc aca-
ditcxreliquijsapoftemaris diu Jdu-
male. complexionis maid tetiales fint, ab hisque ab ij diunrar,cognofeuntut, & bera materiales, à. ficcitame ipfius perd-
AVERROIS COLLIGET LIBAR QYINTYS, S$SYMMA LIBRI, DeCibis, & Medicinis.
Qua fi inuns Quintilibriimtentio,
Ca. 1.
R]] N primis fciendt et. J| quid fitcib*, & quid medicía: " inc. corum opetationes ,
: & qualíter opener & proprie medicina: : eo qj habent multas operatiócs quas Medici appellant virtutes primas, SA tertias, & proprictates. Sc cum hoc M. dabimus cognitionem harü iftarü flet operaconf pofiea iftarti operationti: bimurit opcraionibus card: hae eft,vtrum via qua apprechendimus, eft per viá fjlfi folum,aut per viam. experientic folum, aut per viá conti nété vttunq;. 5 hoc totá erit, quam receperimus à Natur: qd erit recipiendum. Et qfi comple Ucrimus hoc, recordabimur. rum ciborum & medicinarti , quorum multiplicata cft fcfaj& experié
Liber Quintus.
A dia in terminis naturalibus, & ceftificata funt à communitate Medico mr polea
Dequiditas Cibi, c» Medicina. Cap. 1*
Icamps q cibus£ illud, quod I Jr naturales partes cibati . B &hac parseft in fpecie partis diffo
Jatz. Sed medicina diuerfificatur tb hoc: ideo quia quamuis ipfa fit ex rebus, que ponunt naturales par tes iban , illa pars non eftin fpecie partis diflolutz, fed habet in (c rem enr EY it (aper. iem epimdiale quee trana,vocatur lla. itjo curatio. Et. i ti initióisqua Ga Je.definiuitcib(i:& medicinam: di- £ens gpcibus eft illud, od patitur à enpote c medicina cfilludà quo corpus. Sed fi nos non intel € pem hoc,gd ditum e cfc inrlleta cerimdo ci i,& medicine. Etiam opinatus: vnuscx noftris fociys, qu nomina Ahuberti Auenfüfu, gp illud, gd ditimus in hac definitióe , eflet quaft Stariá verbis Galeni, & fuper hoc eidem plas aofiniepiftolas, Epson! ipii lexit. 2x 9j ibus primis , quas operan-. tur medicina in corpore bumav. Cap. 5$. "T operation , quas operantur. icing in corporibus huma-
7 nis quedam fant prime/ficuteftca D liditas, frigiditas, íiccitas,& humidi tas. Etquedam eará fünt fecundz, ficut maturatio, digeftic mollificatioyrefolutio, capto , & multa alia fimilia iflis,que enarrare debemus, «qfi declarabimus naturam medicinarum, faciunt hoc,& fuerunt vo catz fecundarix : quia fequunt mé furá mixtioi arü virturá, Ec. quedam earü funt tertie, quz funt. propria: in certis membris , & func. quafi confequentes fecundará . Et. eft cóucnienst primis narrare qüo
he habent agere in corporibus has operationes,& quomodo habét pa- E tià corporibusear( paffiGes.& hoc
fciemus, qi fcinerimus per qué mo dum nutritur nutritus.Et dicamus, jam decaratum efti Naturali philofophia p membra;que prir:o nu uriuntur, fünt mébra fimilia : idea qa cibus primo cBucrtitur fm or in& quem habet i cotpore cibad , in humiditatem fimilé humiditati fixzin membris cófimilibus, & ni factur cá eis pet eüdem modi, quo mifcentur. MW res liqui uia non eft alter modus, qensaa poit dtncae m iflolut$ omnibus paribus m£bri-E nifi per mod(i mixuonis. & qf erit. ixtü fm hunc modá,tunc hait effentif in ipfo : & poft hoc affimilabitur illud mébro, hoceft puros eidem vná coagulati ilitatis fimilem ftabilitati mébri. Eteftibi declarat q» hoc fit decoctionem, & decocto fit percalorem qui eftin cibato: non qp cari fir primus moror in hac te, fed anima nutritiua : juia. ratones caloris non [o deni natz , nec ordinatz ad vni fincm sanifcftd.
Ü manifcftam Pt pofi ita cft.vidédum eft qfo dicitur cibusefle temperatus,aut medicina : & qo diitur füper quelibet corü vt ftnt dift£ perat: quamuis melius fita| [59 téperátiam cibo,ficutcit me ius appropriare diftemperáciá medicinz. ppea quia cibus habet pp fuam virtuté, t fuam. rarioné ytconueraatur ad humiditate fimi lem humiditad radicali, quz cftin mébro confimili, € calor iutrinfe- «o fimili calori,qui eft in cibato,ita vtntidem fm o£m modi. & hoc eft folá in co, qui eft t£perate comionis,, vel propinquusci. & per unc modá dicitur qp cibus fit tem eramus ficuterat panisgrani,& car ncs gallinarum. idacnus, Rlmilia iftis.quia quantitas parti preftita- Tum corpori ab iftis cibis eftid£ cü neque fuerunt difilurs Sed itia medicine inqua buic: fed diuerlficintu in suani non habet virtutéreflaurandi tm qu quantitati reique diflo luta eít ex corpore. & ppea non poteft hó nutriri ex temperata medi- €ina,& fi comedatex ea tantü,quátumcomeditur ex cibo.Sed qfi dici I musg medicina fit temperata,ftelligitur eius téperantia, qp qf comediturcx ca quantitas, quz noneft fenfibilis, comparando tam quátitatipartium diflolurará à corpore : ptünc non inducit iu corpus ré extraneá , quia fi hó comederetex ca. quias fenfibilé fm q» comcdif de cibo, induceret in corpus ex neceffitare ré extrancá: quáuis diff Gilefit inuenire medicinam tépcra-
táinopationibusoIbus. Et fm hoc debesintelligereyy qfi dicim*g me didnat & fngida, humida.
vel ficca, & dicimus &t de cibo, noflraintétio n6 eft nifi cquiuoca: (icut tu fcis qp ai diamus de vino gr eft calidá in fccundo gradu,& fima. liter croci nó intendimus vt fit idé calor. Et poftd declarará eftgd fic cibus temperatus,& medicina temnperata, & qualiter operénturin cor. pore,cx hoc potes intelligere viam, per quá dicimus cé difkemperazos & hoc dicimusin quahtaubus primisigdo eres ici n i & hui exiccat. Quis Doehcina, (conuertiturin chylum calidiorcm Empeamochrlo, zwi L calidioremq is; eftad pani caldamilam medi cinam dicimuscalidam. quia calor. d£ qp fit vna rer, quz calefacit ho minem plus debito,& od tur x hocchylo, eft calidius debito , & fanguis, qui eft mareria calorismaturalis,eft calidior debito. Sirniluer. humiditas radicalisn quá conuertitur fanguis,eft calidior fuo mó,sc fic de ncceflitate calcfiunt omnes cpi: tes, Et fic dz de medicina ipid quia non refrigerar, nifi quia conuerutur in locis digeflio- Risad diminutum calorem, magis calor corporis fitita gehrlasqui M ex ca generaéeft diminntusd calorecorporis. S non di veraciter vt re. frigeret, quia calor naturalis nó ha. bet aliquá vià genns litat£. & fic debes dicere in fanguine & humiditatibus,que furit in mébris, &in humiditae & ficia oum irtium corporis. Et qfi Medici
Piano: operatiócs medicinam incoi c eft eis dicere qualiter calefaciunt: fed difficile eft cis diese quale refrigerant ita Ga le.dicit ficut fugiriuusgp non fit; ka
Liber Quintus.
À fi per diuifion£ medicinár in parvas Et (i n6 refrigeraret mcdicinaifi per diuitioncm ipfiusin partes minutas: ergo ncceflarid e&t nobis dicere qp eflet frigida in adu. fcd hzc medicina frigida, nó eft fri
ida in acu , neq; & calida cft caliin atu. fed hec res eque bene có petit medicinz calidz, ficut medici nz: fngide . quia res conueriibiles, gf conuerunt jn partes minimas, ilios conuerfion£ rccipiunt . Et quamuis medicina fit paffibilis à eorpore per viá quam diximus : n6 eftimpoffibile vt patiatur ab ca. 3 alium modd . Nam vides oci
eft paflibilisà corpore: & tn inue- furis
mus cibumqui mutat corpusfm ali juem &fmaliquam latitunem. & fi hocinuemtur in cibo, qui c(t appropriatus paffioni , & tí vincitaliquo modorum :etgo. maximc debet inucniri in medicinajj nictoric appropriatur,& muta tioni. quia veraciter. nus diccjuamuisaliqà vincatur, ti n&
erit proprram fuas virtuté, hoc eft fübltantialem. Sicut d qarbor Egypti occidebat, díí eratin gy pto, & qfi remota fuit abinde , riu- C urichat.Ét dicit Arift. in terra La- &norá (unt duo flumina,ex quor Yno fioucs bibcrentgenerabüt ma. fculos, & exalio facminas; Et hoc n5 cft nifi ppea quia cibus ex vna parte eft imilis,& ex alia diffimilis: &ex parte fimilitudinis eft patiés, & cx parte diffimilitudinis dagte Ethiceff modus medicinarü, quz dicuntur calidzz aut frigidz: in poré ti2,& hoc pp preparationem,quam habent. m non eftin io c5pofitorum calorín actu,nifi in ánimalibus pp corum pezícctiopem .
38 &indigét calore extrinfeco magis. D & ppea non inuenitur in cistempe rantia elementorá, ficut in animalibus, Sed res fimplices, que nó nutriunt, ficut quatuor elementa, n5. dantcorporiqfi adueniuntei intus velexta nifi qualitatem : ideo , qi obuiant noftnis corporibus, mouée eorpora : fed non mouentur à noftris corporibus. ppea quia qualita. tcs, cum quibus operanturcl tain corporibus, funt in au, ficut. eftcalorinigne, & frigusin niue. Etqf elementa mouent corpora,p. fa non mouentur,i.non conuerrun tur. Et q& Medici volunt de men- E praparationum narrare, qua füntin medicinis, quia indigé [i in medicatione, ordinaucrunt gradus per modá comparationis cor-
» & pofü loe [hergeilrueatin quamor pdt
bus,Ccalidum in primo, fecundo, tertio, & rto. & fic de fngido, (ic- €o,& humido. & dc humido n5 videtur q poffit tranfire tertium gradá . Et gd perzranfit quartum gradü clt res venenofa, d corüpit corpus.&ifz (unt viz plimar( actio.
num, & pafhionum medicinari
"T nosvolumus incipere narra- E de virtutibus fecundis & vertijs,& dicere naturas medicinarum,
[oibus hoc operantus , & qualiter dpeiur. Er dicamus q meliciag,
* quz (unt compofitz cx elemen- "s.l quia.
tis, quando alterantur corpore ,. sut alterant corpus, quzdam co -- Eum (uns que alicia egi eft
€ incisex virtutibus efetaenvor, fi- «ut fant ill, qua dant caliditatenr, fügiditaté, ficcitatem & humiditatern fimilem im qualitatibus d (unt iniillis : & jdam a&liond aut paffio mum,(.non affimilanfei, qd eftez. virtutibuselementorá, fed funt ope sationesconfequenus primas virtu. tesclementorá.& hoc eft pp locum. fuübiccti in quooperantur: ficutill1z;qua habent indurare, mollifica se denigrare,rubificare, & fimilia . à quo manifeftíturiftz operationes circa T. appellabunf iftz virtues fecundz ;
qi operabuntur in propri métunc dicentur virtutes tertie:
€um cít de virtutibus fecundis, & tertijs dicend( eft de natura operationü iftarum medicinarum mani feltiorum.& incipiamusà fecádis. Et dicamus giffarum medianará
Bes fcire qp mcdicina,d cappropriat$ alicui operatiói, P tired lá proprietaté nifi cóparatione ad tá , vel ad propinqu temperáuc. & Medicus expertus in bacare . qi cadit ad manusipfus aliud corpus diftem i, arbitrari mcdiciná fm menfi quá videte: cfle magisiuftá, & ma gis cÓuenient£ in virtute medicine,
li operationes füpradictas:
quz habet facereoperation£ iftam K. in tali corpore.& cxperientic habér hiclocum magu(.v.g. pofl fciucrimus 9 ina maturatiua eft illa, cui" calor eft equalis calori cor. poris, debemus intelligere hác pro- Porioné dd vnicuiq; corpoti &laccre 'ationem pro-
pim tali i Es hoc mon fuis lum in cóplexione propria vnius. indiujdai ed & in vnoquoq; mem bro per fe: ppea quia. meliana, d facit (ani£ in refticulis, non facit. njem in aure.& non oportet o Mcdicus has res tradat obliuioni.S ex- L, perientia habetin ifhs vijs, & arbitrijs magnum pofle .
De medicinis Metsrativis, Cap. j.
Einceps narranda eft natura illius fnedicinasqua operatur. : &inapiés dumeftà marsrariuis Erdicamus
maturato eft operado caloris na. Ss 1n (abftanna materie , (icut di&um eftin alio loco. Et matpras tio eíLordinata fm ordin£, qué ha
4 bedigeflio incibo, hoc elti tribus
di bus. Etqü fpargitur ad aliud membri marcria, que cgredi à natura in quantitate,aur qua-
mébro de neccílitate vnus calor mi. xtus ex narurali & extranco.. Etíi prre É , fiti fatur. idco quia alba (anieseft media in- " Mia & diminn inn tam; eo qp eft |uia. ad recpiudum digi
trà (ua natura in quantitate. (cd qfi cg ediuntmcá.natura &in qua- Hine,
A Nitate, runceft in eis digeftio diffici- Tis: hoceft qü tendát ad malá qualitatem, ficutad humores: » & miles illis. ars conueniens Puri pun hzc materia. & ppea eít necefle vc znedicina babeat ex fni natura , vt faciat digeilion£ : iau medicina d affimilatur calori intrffeco, d debet efie in cali X humi-
letthec corpo ^ ipfam efle ceraperatá. & qfi cüpara. raf parti dhanri in i (a ex elemétozz, dicunusq eit ralis.ant calis , Et. de medicinis t£peratis eft aqua cali da efpcrati caloris, $oleum dulcz: oliuz, qa puacim cadit aper apo flema : & ficutcataylafma facti de. farina tritidi co&tá ci aqua & oleo dulci Eideee fq medicina d
facicfaniem in vna cÓplezione, fairin ala tc imi et c corporis,ficut di&um eft (uius, & ppca Medi,
funt maturgtiuc : fed hoc eft p acci dés ficut cerotum fatum ex ocra &
leo ro(aro,ppca qa qfi pari claudi pesar ciel
Quintus tur.Et quidá dicfit o medicine ma- D
turatiuc maturít uia facit án matería. dcn lcleham re diuidere ipíam maveriá té|
doqualiratémarerie,aut fübtiliandoipfam, Et pótefle vtin vna medicinará inueniatur maturatio ci omaibusifhs modis, & eritin c5po fito per artificid : in fimplici vero p. naturá . Eté df q; medicina maru- Tat: quiam ificat in qualitate is naturalis illud qd utatíí cfl per caloré erased cp pet hanc viam df 9 pfyllium marurat apoftemara. -&fm hücmodum gres frigidz maturát apoíte: E. mara calida. Et definntio,qua defini. zie Gal.maturationé, non verificaf nifi in apoftematibusque funt diffidlia Er maturandíi pp. Mimi debilitaté caloris nalis, autpp quanti tacem, aut pp frigiditatem,
De medicinis Mollfeatisis, Cap... Stz medidine. ianfmultü in hac arte medianisque dif-
foluunt apoftemara dura, m, lapidea, habentia infenfibililitazm. Et ifta.
lemata. liter fiütab. uibus prolis, qui
jdidst, luuntur per caliditate, (i fant refo Iubiles ficut plumbü,& flann(í. ga. iunidanme cde neis d tue: vt medicingque hüt pmutare, quí uis fint calidz, vchallant ijui cciaré, vtvincanr illá humiditas
MIS wer is
€ bate font 34 in hoc: lu en do vel vaio gradu, & fi in prumo : ficut ammoniacun,l ium, ftyrax,& medulla croris vituli , & fepum hircinG,& bouind . Et eft necefle vt (int. mienfurc hará medicinarü fm méfüram,quá hát caloris & ficcitatis : 1dco quia medicine d funt fortes in calore & ficcitate, nimis hft diflolaere, & poflet remdnere pars grofía ex materia, conuerteretur in natu sam lapidis Eteft neceffe ficut dixi mus, vt per te ponas gradü in fortitudine harum medianarü:propte- B rea quia pinguedo eft debilior ammoniaco, & bdellio. Et pinguedo line debilior exiftit pinguedine an(ens,& anatis : quia res illc diuer. fificantur fm aliquá complexioné, autad aliquod membrum. Demedicinis indwratims, Cap.7. E neoeffitate eft vt medicing 'indurate fint frigide : propterea quia induratio cum itudine non eft nifi congelauo, Sccon; latio non fit nifi à frigiditate. Sed il lud, od dicit Gale.de humiditate in his medicinis, nihil eft : Ima 1 humiditas non habct nifi folá humectare,& non indurere, & melius effet vt poneret ficcitaté cum fii ditate: quia de illa frigiditate fit du niciescruditatis . Sed ifle dug qualitates fnt vt plurim( paffiuc, & n6 actiue, quia duc actiuc funt caliditas & frigiditas : quamuiscar( ope rationes diucrfificentur fm humiditatem & ficciratem. & hoc declara:um cft in Quarto Metcororum. Étifle medicing habent latitudin£. &iftg medicine funr ficut femperviuum , pfjllium, & porculaca.k fi
infrigidant &Ínerudanr,nen ficit IE hoc nifi per frigiliratem. Demedieomis Oppilatinis. Cap. S. Is medicine fant ex bis, 4 claudunt poros, & natura funt terrefires fine mordicanone: quia mordicanio eft vna ex rebus, que cito fa. ciunt medicinam egredi cx poris : aut vt fint conglunnatiue vt gummi,& terreftre, qi non e(t conglati natiuum/ficutamylum . Etcil necefle vtifte medine fint multü remoteà mordicatione : & debent sfeempean complronis L vcl declinantes ad frigiditatem papul I qufieris q&o oppilant iftc medicine corpus inters, quan. do aflumuntur: Refpondemus hoc potes fcire per hoc;qd eit d fuperius : quia claudunt inteflina chylá factum exeis , & fimiliter [ues venas, & membra ipfa. Et. ifte medianc oppilauuc diuerfific. tur fm diuerfitatem complexionis membrorum: ficut diciturg dacty lioppilant hepar, & aperiunt oppilationem pulrmonis.
Demedicinis Aperitimis, eso Abflerf- — M,
ans. Ce. 9. Ste medicine funt vni* generis, T Rerpisitparas ditis qug mehons, que al jt forliciem ex. mébro, & lauantipfüm, neq; habent poflc penetrandi in po ris, dicunturabflerfiuc, ficut aqua. mellis,Staqua melopum, & farina ordei , & fabarum. & que habét vir. tutem penerandi propter parem.
igneam, que eft in eis, dicuntur aj
iuc. [i quedam iftarum. mel cinarum plus operanturextra cotpus,quám intra : & quedam plus intra,
Liber Quintus
A Intra eri : &quedam sin qqualir. Et qui plosopcan vurexira,(ünt que habentaliquan-
bauracitatem, nec in eiscít
multa grofities. & pp partem fubüi lJem,queeftin eis penctant intus: & yroprer largiratem inttancarum. wiarum, penetrant cito. Et res fco fg muodificare n5 püt.& fi cum cis iungeretur corpus Ipae juan tulum groflum, tunc mundifica-rent: ppea quia funtinftim nature aperinue, que eft f eis. quia hec ftypticuas cóiunéta retinet cas in mca. tibus, donec compleuerint fuasope
3 sationes.Sed extra corpus uon
funt ita operari propter flricturam. rorum, & propter flyptiatatem.. E abfinthri apeiitoppilatiomes. itis, X non pót poros extemores aperire icitarem , que eftin d. E P de debes amari (aporis cum ftypticitate, Sed. medicine , que ámbas operationes faciunt, funt inter! naturam medic, videlicet ille ,. du habétali- «uantulam amaritudinem cá bau.
Tacitate fine fbypticitate: ficut radix Hlij cp milia eis Ec uiam fiuifli p mediae, quc füntaperi- C duc vnius membri, non fünt aperi- Faden sai d hoc dar bes mnicuiq; im rerum. lus: emadmodum facis reliquis medinis virtutibus, Demedicinis Enaporatinis.Cap.10. |JVia autem cuaporatio non fit. QS inquantitate mébri euaporati/& augmentum ipfius juantitatis non fit nifi cale 10ncm mébri, cit v me-
diang cuaporatiug fint calidg. Scd.
99 earum calor debetefíe emperarug: BS quia medicinz, que habent diftemy pum calorem, euacuant & de-
iccant, nec debent habere fübftan. tiam groflam . & iftz medicinz. fünt ficut chamzmilla, malua , & oleum. Et debes faire quód euaporatiuz funt contranz oppilatiuis: hoceft, quia funt frigide, fcilicetoppilatiuz, de quo dictum eft faprims, quiaq membrum
igeratur , diminuitur quantitas
fua propter quantitatem für ad frigiditatem, & terreflreitatem : quéadmodum augmentatur quanti tas cius propter propinquitatem ad K. caliditarem ipfius naturz aeris, Et. fcias quód non fit augmentü quan. titausex his, quz apponuntur, vel posi Sel " e fit diminutio pope liqui refoluaturex €o.& hoc piobati m efLio Narurali philofophia.Et medicina facientes hanc operanoncm fünt bz ezdem his, quz indurant, fed primo inuicant. & fi diu ianent in membro, indurant ipfum , X poffibileeftvt mortificentipfum,cüm diu permanent fupe: illud
Deed cinis Aperientibus era vne- P. fm. Cap. 11.
I medicinz fünt calidz complexionis,& habent groffam fub flantiam, & füntde genere medicinarum aperitiuarum:ramen fünt. fornores eis. Et habent quafi tres gradus operationum . primus cft abflergendi : fecundus eft apeniendi : terüus eft elargandi ora vena-rum. tamen caloriftarum medidnarum apcritiuarum non eftcon- Vcuiene vt fit calor corrofiuus, quia
Part 22
M (3j , cormofie
G cotrofio claudit. & IA medicine fünt ficut allium, & fella , & pro pue fel bouis.
Demedcinis Sryptiit , Cap. 13.
Typi medicine,que fringt it Vide cbt, S icja venarüi, fon natura i it. ftypticus. & EP rlauduuloriicia venar(i,quia. Frsestieris is. Et hec: » que eftinier ftypicum & oppila&uum.
Suiaoppilatiuum eft in materia, eft tenet fübtilitatem,& ftyptic eft E in materia grofla , & hec fünt ficut.
galla balauflia, acacia, & fimilia ,
Demedicini Mirigatini dolorsm.
Ce. 13. Icitur qp prima via mitigandi Kiolortt vtremoucarur cau fa doloris. Etfecíida eft vt ftupefiat merabrá, ita vt non fentat doloré, ficut fit cum opio. Tertia eft medicinaqua facitin membro illud,gd repugnat rej que inducit dolorem, S&iftud eft verax. mitigatiud . quia. ip primo modo cadunt multa
fera medicinarii: ficut medicinarü T purgktit T cis S mediciüard digefti uarü. & folus non mitigat nil pae €idens, qfi priuat fenfum membri , auripíum indurat, quz resnon eft facienda, nifi qfi vitare non poffumus : ficut dictum eft in lib.deIngenio fanitaris. fed txrtius eft verax. nitigatiuus: juia praefat fine mnediillud, EM it caufz dolorise needle ef medicing,que hocfeciunt, fint téperatz , fimiles. calori naturali , aut pará calidiores iut&tü;inquantfi calor naturalis eft se(layeratus à calore naturali debi-
to membti pp refolutionem fad K. in ipfo, Et pea poflant ifl medicinz mitigare dolorem , qui eft ex caufis calidis, & frigidis pereundé modum : co q augmentant caloré manuralem, qui inftrumentum maturz;qui. icinalis pet om. nem parem: & tunc dominantur. natura fuper malam complexioné; que facit m , &ipfim remo-
i uet.Etquamussifte medicinz fint.
lu neceffe cft vt fintfubulisfübítantie, velociter ad caloreri naturalem , & cunc adiuuabunt digeflióes proptet carum fübülitarem, L Etpropterta appropriantur flc mc dicinz duabus virtutibus ad rémouendum dolorem : vna eft ad mul-
Siplicandum. calorem naturale : & pre er » qui eft canís do) oc vt fit die permuubilisá natura, Erres 'Is conuenintes. in bocisarpognetne & pin um , ficut pin| li nz,& anatis& pinguis abut meliorfm Gal.dc oleis oleum vitel liouorum, & oleum dulcc oliug calidum parum. Et: iwrquan do dolor cft mordicatiuus, res qux: M mitigant, debentefle dulcoratiuz. vnde medicinz, quz habent qualitatem mordicatiuam,& proprie fty pricz , multum fant remotz à mitigatione doloris . B medidnz fii- » &oppilatiuz habentaugmé Ee dolor 160g refiftunr. diolutioni humoris, Scd medicingque. in Arabico nominantur mule Cha, variantur ab illis: eo q» fubflancia earum aliquantulum groffi orexiftit: & cum hoc funt aperititiuz pororum cum euaporauone memba
Liber Quintus
À merita. Sed: fiditttra c«
rca eratum ipm 6o mmedicingrum;
[uat idigentpanciabflrione,
DOdrni poma Carson
Tnae peucaab- ?
flerfione cum pauca exiecatióe , Sd abico et vctufctus Gd
Me Ealing ped B Dewedicini CioariVantibns. Cap. 1$. Stz medicinze debent effe ftypá- IE & fortiter fice: quià cutis eft illud, qi fitá natu ta poft tionem carnis, & cutiseft ficcior carne. neceífe eft vtexiccatioil medicina- 1l fit fortissficut galley& balauflia ,
Demediinis Canflicis. Cap. 16.
Btz medicine debent effc in fine caliditatis cum groflitie fübftan tiz: & tunc facient opusquod facit.
c geuna, ideft carbo.
Demediciis Corre, ev facientis Carwem cadere, — Cap. 17.
Ste medieinz con(amunt car-
nem,nou ti faciunt quod facit caufticz. & hoc accidit,quia habét caliditatis minus 4 & fabtiliorem. fübftantiam. "Et quz faciantcas
dere carnem , funt pus hu: EM pu-
factiux , cot» 1ofio , & fis: "dimisnon funt nifi
propter caloiem extraneum , &in.
(came: í putrefactiuis in locis corrofiuis,
Demedicinis Artraffisis. Cap. 11.
Vzdam earum operantur pri ma qnalitate,& qucdam propriecate. Krimi
Timama qualitarem,trahunt. aducüiens, Sed d trahunt pro- E prietate, trahunt rem. » fi- Cutadamas ferum , & omnis attractio, quocunq; modo fiat. nó fiet .. JA perculoems Etego debeo » declarare operationes, que à propria rietate fiunt complete. Et icinz, quz trahunt propter pri mam qualitatem, in co q eft qualute, hoc eitiltd, uod
litas farelidiusinquíum tá, font duarum. im, vna eft,
que trahit per calerem naturalesn, quienes, ficutres qua. Toca ror erdum fon foraminüapü : Y & it] lem, ieri ei um p cues lumborum. Sed medicinz, que vo cantur bezahar, quz curant à ve« nenis, quxdam faciunt hocá tote fubftantia, & qu. faciunt. m im qualitatem, que etin.
eft quando refiftunt quali "i generatz à veneno. proptetea quia venenum. ingreditur hanc di-
» quia venenorü quoddam efivenehim per prim qualiraem, Hquoddam eftárota
ij fübílan-
€ [tonis &tascdiuifenem po flea decarabo. Er medicine prefer
atn dins medicinz, quere ng odore funi
nes pera on qun itm Dur
De medicinis Confortantibwe. Cap. 19.
x melidne funt, que affimilí
plexioni membri in tota.
FL eise Et ppea dicunt qudam quodlibet membrü comeftá có6-
t fimile ncmbx(i comedenns.
bos domibus fupe
1 brum : quia ideo q füper ipfum do inii eiae peni fo,quz füpcruenitci pp has duas. qualitates,eft maior. Et ppea eft ne cffc q natura medicinz,qug cófor aonimbet ilg qua p-
eem, crai pori dialibus, & quedam funt,que coafranci eom bia, Bcicaurd,
imagine Erg Et: quedam funt, ntpp qualiratesprimas, rauoni
eain: ficut foypticitas. ama- E. ritudo,que (unt in 30a. Et medicit füpremc omnib? inei] lia jen maxune bate flificatis ab tia, & corde. Et pea mufeus plus tat inter cetera odorifera:ná ci? ano. maticitas pualet ofbus aromaticis, D inler Teri fam. Cp. 20. Iz dixim* naturá medicinará, iini pr ne eB ate debemus narra-
a bi naturani inar, que facitíc L.
tertiam operationé, Et dicamus
e iflarum medicinarum quzdá funt
frangunt lapidem, & quzdam. im quzdà a" Quegencrantiac quedíqus ge gfe nerantfp & quedá que diminuütlac & e & dam muadificanr
pirwiens n5 cinis quo fitali- M Suanrula humiditascomparído ca. i qui fdurauit lapides, & c fübtilitate : oq fis q re» queinduratz fünt pro, er Ye tatem, non di! lutur nifi im sumta Drum itatem, in minu adu mm cabe d clam qi cope uit]. & ficiutellrgo cum di- €o humiditatem : idco s dibele fanturifiz medicinz in a
nifi operanonem fimi pud alicuius deeodlionis , i
A Viam iflá. diuidit eum calor nalis. & llit. Ertales medicine funt
ex. - rubet, Kamyg
nem. Étnon cit remotum, vchzc Op"ratio non flatà tota füb(tantia. Scd medicinz , quz prouocant vri- Sam, debent; ario habete cali dixatexn cum fübrilitate . quia caliditascum fubüilitare adiuuat vircutem acliuam, quz cítin renibus delicet ad ahendum illam aquo— fitarem : & difcrenuam, qux eftin. hepate, ctiam adiuuatin cognitione iftius aquofitaris caloris. & dici- B tur q medicine qua faciüt hoc, ha bentconueniétiam cum. membris vrinz à tota fübítanna: icut fuat apium, fcniculum, daucus,& (imi ks illis. Scd medicine quz lac; sano füntquz habét Sale racers iumores phlegmaticos , & habent iuware virtutem digefliuam , quaeft in membro, vt conertatur ad.
guinem. Etex| tibus lac func quzdam, quz funtcibi;& illa (unt €bucnientiora in hocopere. & funt
qualibus humiditati & calidiari G fanguinis. Ec mcdicinz , qux. wocant ger os fümpte (unt. gencre medianarum,. tant lac: (ed necefiz c vC Rat calidiorescis: co q habent aperire orificia venarum, & fübüliare Et qf hocaccidens um, cacfuficicos Glam ici nz, qui generant lac. (ed fi ex to- [LJ menílruum , non füfi- €iunt ill : (cd (unt neceffariacà,
«ux (ant fimiha pulepo,& men-. fübftani
» » & collo, relie ve dir
cinz, & cibi qui
Guide gcn i cut fafeoli rubei, ce, & nuclei pi neará. Sed mediciz, müdificát pe" Gus & pulmonem , & adiuuantad excrcidum materias inclufas in ip» fis, funt quz habent virtutem di,
sir ad nda, E quando rev non ii t. ue adinsant ad exercandurm (puta ae dianz, quz habent lenitatem & vi fcofitaré, quando difficultas (puendi erit propier fübülitaté máterix : quia fpargitur, & circunfluit ance. acrem, &edua non potefl. Et me- E, dicinz digefhiuz, & hurus matenze abílerfiuz füntficut nuclei pinea« rum recentes, & butyrum cum mel. Iz cannz &amygdalis. Et femper. fis memor corum, qu. dimmus (upeius: hoceft, quis diuerüficitur operationes iftarum medicinarum
lan- per diuerütatem complezionis ali-
Cuius rocmbrienam plus & minus, &àiw lus.& via cognitio- Ki pia a pui experientia,
De medicinis ibes à forma Jpefica: ev de differemiaimer cas, cy ib las, qua epcranur per primá, ficundá, Qin vitatem Co. a1.
Einceps volumus dare diffe--
tiam , que eft inter medi -
cinas, quc operantur. imam,
fcundam, i eriam rre
uc operantur: 'TOpfictae
Rrdiamas o drido cna US Q» 0j nes me
aas (emunt duobus modis Vnus
M dije
re frigori: quia hmói fünt fübitantialia, & fequunt corü fubftátiá. & fimiliter incifio,fübtiliatio , & aliz
dones fccunde, & tertiz;ficut
dictum eft. Ec. flamus ap. Medidas tionum bono arbitrio. Sed alium Eiasins | modi medicinarü operationis appprietat Propriare non poffumus primis vir. detapor tutibus elementorum fübftantialiomar ter: v. g.attractio, quam facit main propterea quia attra- — Bieinquaneiit Phradtb , qufnis Mefüe in fir appropriata calori,nó propterea deconfoli vt trahat, abfolute accidit vt trahat dE andit popa hacac intétione. ne Pro » ter proportionem, & cóuenien pec am, quretimerilm er Et hzc proportio, € conucnientia E norteft nifi in menfüris mixtionis Cal. x. de elementorum in eis, hoc eftin trafpe. hente & atttacto. Et eft re Aet Doris hocciteimpud- & PO do endibus quafi ifinitis Et hecópe virute. & ratio eft, quafi ficutaccidens in ipindeVir. (is virtutibusclementorü quz funt I infufz in re, quz habet hanc pro-rela t qpeeem non infünt fübftantia ealeetex d Lii Fimpolioie Gie L perarbitrium menfuram mi Sie Putin peatones influentia 1^» perat P fapetiog. ueniunt materia, quz non íciunt hifi per arbitrium. Iftud eft ef p ptictatis, & totius fübflantiz. complexio non (ritur, nec arbitraturin hac fpeciefed in alijs. Etqui quzruntin qua fpecie harum opefationum operen? medicinz laxa-
ionis, inquantd elt attractio , & p à .Pi quia nosvi emus, 9 qà epcrimur vna exilis medicinis purgantibus, ipfa artra— hit humorem proprium ei,& a qua. €unq; parue fit in corpore, velep fit. in parübusinfimis corporis, dut im partibus fupremis: ficut fcámonia, $e curat zgritudiné formicz: lis: eo q» mouet hunc humoré lericum , qui tft in pede, ad exeundá extra cum medicina. € hoc non. fit nifi per viam attra&ionis. Et me dicinz purgatiuz: non hit hác o- L. lam virtutem, hoc eft attrahédi ha. morem proprium cis, ficut rarbith. legma trahit,& fcammonia cho m, & lapis lazuli melancholiá : fed ctiam trahunt proprium humo 1, & ex proprio membro , ficut faciunt gummi, propric" ferapin, * &gapequod trahit neruis, & à iui is num. humores pl cos grofíós & vifcofos, Ft appatet à medicina c hacoperatione attractionis habeat operationé cognofcendi humores : quia humores ficut fcitur, sát. 1n maion parrein. inein sia: &i] C rogoofcittus Ki ac M trahit. Et qfi traliütur humoresab. inftrumenus ciborum ad Ihteítinz, & ventrem , tuic mouc£ virrusexpülfiua ad expellendum cos.nec eft. remotum, vt virtus expulftua , ( eft in hoc membro, in quo eft humor, fit iuuatrix opationis medicigz in illo humore:hoc eft, quia cá medi- Cina cipit attrahere, & n3 incipit lere. Et: jfi virus ex fiua eft multum forus,fit T5: magna euacuatio : quáuis me« dicina non fuerit multum frin. t
A Birhtetd cuente o
fiettmifi citm apertione ori- eft
ciorum venatum : & illa apertio nori habetur nifi per calorem:& fic fit fimiliter attractio. Et pptethioc. toruín aj qp medicinz putgatiuz non operantur nifi per vnum. «alorem proprium;qui eft eis , qui habet proprietatem i talem. bumorem. Sed quzrendum efb& dicamus per exemplum. Ponamus tp (monia babet proprietate fua trahere choleram folum, ficut ha— bet magnes trahere ferrum folum: ergo quando bibitur ex ea plufquá B fit cius dofis, non debetalium purmorem. & iam certifi eft peromnes Medicos, & experientia (citur , p fi fuerit quantitas major debito, purgata cholera fortiter, poftca purgat phlegma, poft melan €holiam,& anguine. & ficapparet qp alia virtus hocfaciata tate: Ad hoc tefpondere debes, Mtecalorpropriusquem habet meicina Itiua , per quem attra-bit nos haberi o lum infe& in acu,ficut habet magnes qui trahit ferrum propter uim omam fpecificam . quia medicina non ac- € quizit illum caloré nifi a corpore: & calor non dat illum calorem uift in quantitas deertni inarainillc&c pterea, quando recipitur aliqua Senis determinata, p fia it iab proprietate. ergo attractio me diinln non eft propra alicui humo nyhift per vianr comparationis, & proportionis determinatz i illa me dicina, & nen omni qutitate accidente.quia quando egrediturab illaquantitate, tunc trahit folum iluod trahit per attractionem; Ernon oportet vt hecomnia dican.
95 tur,oifiin medicina , que inuenta B. sd : it nen trahat hifi vnum humorem proprium: eo
inueniuntur medicinz , que tra-
unt diueríos humores: ficut dicit deaganco , Etnoneftremotum: quia omneshusnores habent propf quiaatem in vno Ethocceít etiam caufa duplicaretur quanti- E dicinz, que«f. n vni
iumori , vt purparet alium humorem ficuc dicitur y medicine , que trahunt melancholiam, trahbüit humorcs phlegmaticos: quia cenueni unt^"m ea in vna qualitate,
De Venenis.Cap.23. Enena operantur in uatuor tionibus viru
tum.ficattu vi lürz'operantur bulacberpdisn op » 2 priuat fenfum, & morum fua.
igiditate.vnde fi fumeretur pauca.
juantitas poftquam wawa '"nata aliqua medicina contraris,eflet me dicina, Et quzdam operantur a tota fübftantia : hoc eft quia permutant corpus penitus ex toto.ficut au rum conucrím in calcem , quod non poteftaliquo modocfle mediina. Etquzdam interficiunt fortitudine attrachonis: ficut dicitur de helleboro albo.Et quedam occidüt. remouendo caloré vitz. & hec font, qux purgant fanguinem,
Demediciis BeXabar. Cap.
Edicinz , quz vocátur beza-
Musae: Cütanta venenis , o- |n has paffiones conuerfim:
ioc eft quia quadam permutát (ua qualitate venenum quando funt. contrariz: & quzdam hocoperant a tora fübítantia : & quzdam hoc faciunt faa attracbone, Et iftz mc-
'6 dictis bedazarice nom eutant nifi, ment llerte me recipiantur, cum eft in corpore di-
Jie dei" (pofitio venenofa facta a veneno .& dnce tüncdant me que etteonzana virad veneni .)&
vnam virtutem, ficcuramur rq rum Qua peraeci peracd
pins fant cut venend, excepns granis diui, & fimilibus ilhs.Propierca dicunt Medici, q» tneicing bedazar (ant mediz fter me dicinas& venenum, Etnosficnon vnam nua medium cre
ma fanc vnius. &quz (unc acris unt fiib: & fic ion eft ijscum veneno . & bcr
H res meiuscít dicere q» bedazar fit.
án hinecontranctaus cum veneno:
fe, nifi fi aunion ernst. faciant duas
corporedii aliacft iuuatriz,quando in. poii sipeimpoikup Mir Lid Los Y venenum ex «na. parie & encdicing. £x alia:non qp fint medicinz ex par Seckqua (iis vcsenum. quia non
Viéecter. kw extraneum,vt dicatur qp dinerft-
ficantur achones vnius agentis dierfificatis difpofitionibus fübiecti locorum . Hoc efl,qued poseft dici
bono. Mum quiraprat s
Mrd ied aim
tueficinsrum, E. qur roc rmcerpenat fit cogni Doinuentonis carum pcrexpenen « tiam:aut fita hacinuchtione cadit res qua contincat imcorum &
itiam:& fi ceciderint,vuruma. falsa: modi qui ditt (anra Me. dicis.Sed dicamus iti2es me ear
tit Ecdbi naturslcs bon conaeni- Ti UIT 72 quando perferuran ctim? de L
f porriteom endi per Tou in
peris nts
hac permutatione cades pererutatio Aquifinonis proptictatis, (i pót afliguari aliqua rano, vel non... Et dicamus Q iam di&um cít1 primo Poftenocum, itio rerum eft.
x quiaquod dat ium, non flatni p M. rimam cám ppinquam finc mc— io rg fim quaseres que (tel di
ei,refpondemus, propier:
E TCIETSU I m,non primam cám,
Part 23
flat per: Pra melia &ün$
fint iata, n5 (ant ipfa & cadcm. ck.fed hoc fcitur per comuerfionem
Zqualtanu per ry magis nous apd
206. V. amie n. Ier fitrotunda:co
qpip&us umen ise x angmen
ü, taturin
qua bo cpm, b pror sim aca
luenino(a augmecutat lumen faura inhac 8gura. Etctiam inuenimus.
dantedle rei folum T EHI
cal, A fani priora ca in cognitione tom gacatiooc ad nos: juis priua- Do adllaioni ctsatsm cf pro
Dar becdemfato pótdasecim ef fad nofatur demiatio ckz. Scd dic folum eflet inductio: boccít
cflc vo
eim exinquifitióc partium , Sae oc ab ilc vh. quis gà foit medii quefitum prodicauup, cuius
94. viic D
noris. quis qfi iauenitur maiori toto mipoti, hoc eftin omnib*partibos, & totus minor eft totus medius, tuncargumentatur majorem eflcin toto medio Ergo quádo que pem icu ex ibus ia vnà fpecie: & inueniatur vnum dicutum in ompubus, non opinddo vt fitaliqua parsia fübiecto;in qua noninueniatur boc przdicatum:& E
primd- eftceruficatum, q» noa videbitur.
'idetur a partib?, Booquod v partib^per h efie vnius perdiatin edil pe
nem, vt pon fit conuerfiuum füper. medium terminum , & in hoc mó cadit demonítratio cflc. v. gra. ficut. volumus dedarare effc virtutem nu tri&uam bomini per vnum pnina- E pium,quod dicet,omne animalelt
im virrutem nuuitiuá he mini fed non vc virtus nutritjua fit
qd caníapropinqua homini. Erquare
non iuuat nos in dando cám rei? quianon conuertitur maioc fuper. ljum;quia omnc nutribile noa. dualis pna di dei
€ firationes, que semotis vel Dar. ; vel ne fuse, funt demonftrationesedle; 6n demfationcs caufe: quia demonfhatio caufe eft prima & propinqua.Etomnesiftz res faciles ftit. €i, quiftüduic m Logica per aliqd tempus, & perfectius cognofcet iuwamentum, quod faciuntin hoclo eo,&etiam. neceflitatem , Et poftquam ita eft, ficut dictum eft,dcbcmus perícrutari de proprietaubus .. Etdicamus, videndum eft, fi poffit 3nutnrri yia , qua poffimus cognofcere qp propri fint per compa. HH rationem alicuius alterius rci , ficut. eftad comparationem corporis ho minis Etdicimuse) hoc non poteft firi, nifi vno duorum modorum. Vnuseft,vt fit natura, propter qu& prouenit hec operatio,manifefta apud nos per t per primos intelle&tus aut per dem, tioné.
Alter eft, vrinueniitur res fotos ill mature cad hzcvt int ille res ,& proprietates zquales in vno medico ctiam ven: il V exdem res polletiores magis no tz apud nosij proprietates. &vt fint illz res, propter quas poffint feiri p 1 prietates abíq; medio. Quoniam [pecies harum demonflrationum, juamuis fint ex reb*,quz funtqua. $ peraccidens,fünt tamen veraces , &nos vellemus pofletefíe inueni 1e hocquafitum virtute illarum de snonftrationum.Sed videtur iam. fitfententiatum, qj natura qna ope ratur proprietas,non poffit fciri per. fc&e:quia proprietas non eft ni(i vnaoperano yw fe cranfiés ab vno ente. iu ter por tionem menfürarom clemen ard , quam habet num ens cum alio.
EN genfüra. son E poli per modum itrij: neq; ctiatn poteft fciri hoc plusquàm £c hzccognitio,quz non eft Neq;ctiam inuctitut hic aliud ac- «dens pofterius, quod fignificar (a perhanc namrari. veraci fingificationt-Etiam neq; eftaliqus;nifipprietascadem, *quandoíentitur: "aL. qus quia tunc fignificacfu| fia turam.& fieftimpoflibile hoc fci senden modo d impoflibile invenite in co, habet proprieta» rm vnum Actidens -
Drrforsromendionr, poffibile fuit. inueniriin vna re. ietates. qua. fi infinitas, & res, quz eft jua infinito , non poteft fciri pe P arbitrium: neg, ciam po sin venire figaa (iguificantia fübftantaliter fuper hanc narafam.Et poft uam ita eft , deberáus petfcrutari; M. Tpottibile et P lere prímas. operationes per vía demopftraduam,aut nó. Etdicamus qvia qua perferutad fümus fuper ptoprietateserit cum via, qua hicerimus fcrutau.quia fi poflet appreh& di arbitrio medicina rempetatajaut. difternperata Y finc equalitatis, hoe noneffcnif €um cognofecrerus naturam, que hoc operatur pe &a cognitione. Quia quando mr tractamus de medicina,fi eft calida aut frigidaaut temperata, nds pon. in-
Liber intelfigimus hoc, nifi qnia liabet p. fai naruram & preparationem, petmutando fea corpore humáno, vf mpm acorporchumano :
corpus poftmodum ab ca recipit
een quliaem permuatam có-
zaeft hac proper uam preparasusm'eft corpus. meaosm pet has Face ad giam: rias ocean
ek cui rei
parare, "s
pube ni rico para i in- 1er complexionem cibürum & me- Mao Deli denm homi
nateinperata. Etquod egreditur a irr Doa ad eom ex semita eftillud,quod cft. itum aut jnilloéxrremo . Hec
eíi melior ratiojque poffit affignari
vnum nobisobuiat, qfi ita cfonul- Tüscibus debetdici temperatushomininificaro humana . Etforte
j fumnscjr
?j liter. Sed determe na(centibusnul- D lum temperaram it inueniri .
& mibus debetefle calidf re huztanolquia corpora animáfium. fantcalidiora nafcentibus terre: &
pterea non muenitur in iere na. rsiburcalorm a&tu; Etpofiquá non eft via:
ram períedia.
(cendi hanc natu. cognitione ab hac par.
perantid, treo paratos quy eftintet na- E Püram corporis & complexionem ,
quaoperantur medicine has oj Bones, terit veognofi Ici pene comparazibois t ptcpon Penforaram demeitarquaur habet rhedicina a feipfa: noce ga E medicina; in qua dominabi£ cal in us tut calida:& daa mihabirur frigus, dicitur frí« ori fic de ficco Slomidoqua mcdicihajin cuius partib* domihabitur parsi; ila eri conucniée vtex ea penereturcalor magis:ficut videcuria (ülphure,& ià finsilibus, Haceft vna viaque poflet fuftineri 1n parte. Sed euam illa eff corrupta in pluribus füis partibüs. fdeo quia inuenimus maltas res, q fant
mbedicm in fuis complexiombus cilidores,
& quando nos comparam* cas cor-
poni humanohoc eft , quando cas
Comcdithomo, inueniuntur frigi-
diores ficuc. muftum Dre juum: e Imi
Dior misiiio pollquam v
a bullit& com ya juia bulli andoifm E uds "e demus res; in quibus.
manifefta , & coi Descons ad corpus noftrum fünt calidiores: ficut vetus vinum.] Erf ra dicis boe
t próuenita Yimiccorporis
fusin co. hid
E quare vololé
3e:& dicitur qj non congelan
Eigorenó lbi quof. Debenosrcfponderep non congdaf m fngiditatem, nifi propter. Snultam eonuerfionem fuarum ptium ad aquam, & ab illa conucrfione proucait hoc. & multum fub tiliati (amus fupereffeolei Quarto. Metcororum:& ibi fantfoluta om. sia dubia, & propterea non potcft Maberiex hoccerarado nifi per ex-
figi eftnifillod, quod fequi
3008 fabflannain calore:flruthiouis , & sacri occi manie in uàm in medicis: i dbesclilod quod Latis pez. náteram, vt conuertarur y retur cibaro, iua vt fit cum cibata Memin fpeciei maaife(tum eft hec conuerienna, que eft inter bum & cibatum,non eít nii a tota. fabítanris. & propterea vna dt eae dem res vni animali eft cibus, & alteri eft venenum : ficut belleborus Mt cocurgicibus, & naj zaramo, juod Latine li nominant. medicina co qp operatur in eor- Denier eR pechendi,
fit com]
Ein Medici mes afocruns facere regla daa
Liber Quintus
& ftracioss,vt pbarent opationesharufn m.edicinarum in ib*hu manis:quáuis non fint nifi figna oinicia ficat olteufüm cit fuperius, & vcipfüm lionoremus, dicirusg, habent veritatem pro maiori parte fed nó neceflario:& etiam quia mo went hominem ad expetientiam.Et. gpea dicit Galenus, g duo inftrumé t&,quibus becars fuit inuenta , sunt tatio,& experientia. & etiam. ennferunt ad habendam cognitiomem rerum vtrum fint. €ibales.aut medicinales . verbi gra. tia fint duo cibi: vnus fit facilis vel leuis,alter vero grauis & durus:nos
3 dicimus qp facilis & leuis citius ale. rabitur, eo q» citius recipiet dtuifíofem a calore naturali,X citius patiur. Et adhuc plusfi conati eflemus. án hisrebus ad accipiendum pervnam viam caufam & effc fimul, eff£ valde difficile.& quando habebi nusexpenétiam cfle,facile aiit nobisdarz caufam per hunc modum fpeculationis.& ent hec ars ratioci- Baiiua.Et quandovna medicina n$ comp'ebit intentionem noftrá hac sa*ione;poterimus ad aliam tranfise/fcd qui non haberet ui(i ezperiétiam,Don hocobtinere.Et i
€ dilatatus cft Galenus in dmuifi&e ha.
rum duarum rerum : nifi quia dc-
seonilranones, & fententicdatz a
Galeno, X quibufdam Medicis vé-
nientibus poft eum, funt breues re-
emnia hzceffc $2 narurarurm , que tenentur hasogerationes fa;.cre in corpere huma.
9€ no. Sed figna fübftantislia necefle D eft vt fint Zqualis naturisque manifeflanz fapercas & tunc poteris irea nouiffimo ad primum, a pre mo M ronffimum Ex 6 nen fuent perfcrutatus fpeculationes huiusar Es per hanc viam, is natur medicine calide , inquantum abfolute calida extis igidz inquan
fue- tum frigida. necetiam fcies naturá
medicinccalidz in co q cftcalida perfecte, nec frigide in eo qp frigida. eft.Verbi gratia, fi cognikio Medici in medicina cahda non cffetmifi p. pterea q habet fa acum, p autamárum,au: falfam: & p natu. rz,que habetcalefaeere , facit hoc : bi ens fpeculatioin hae arua mulrum diminuta: ia multz res fantcalidz, E s non habet faporem amarum, neq: acutum:fi-
cut cames pafferum, & columbarü& pissing q in iie ut cibi,& medxcinz vit funt tene na(cenus, autanimalia,aur mineralia:S (apo 1es non domin&ror nifi in terrz na. fentibus, aut animalibus, Et nobis. neccffeet vtiftarüm rerum arbitrium fit rationalead affirmirdam naturam medicinarum calidarum, frigidarum,ficcarum,& humidará: & poflea fludebimus in rebus, quz fignifickt has narras. Ergo primo confyderanda fünt figna, Suib^pof fimus cognofcere quantitaom.
rum menfüramm a complexionibus medicinarum. Et dicim" gi res,
fü quibus poffun: fciri,fant res
uenientes vnicuiq, quahtati rei có-
plexionata:propteica quia comple
xionatum eít corpus confimilein
ibus:& ifta fu, entia fune
lifferentie que aduenruntei a men-
faris mixüonum illaram.E:. Dow ài
Q iftarum differentiarum fünt, quc continentomnia: con(imilia;& füntomnesení inQuar
füntque tur, & dusdam non:& quedam diffoluuntur, & 4dam nó:& quedam funt lencs,& qdam afperz : & quedam fuat, que fantextenfibiles& quedam non.Et quedam fünt quc fun: propric quibuídam corponbus confimilibus:i cut odores.& fapores,& colores, Et quedam quibuscít dominatio manifefta vnius clementorum perfe, juando fentiuntur per ractum cali »ingide humidryaut fiece. & hoc non inucnitur nifi in rebnsin quibascít caliditas frigiditas, humiditasaut ficcitasin. Sed cum nos perfcrutati fucrimus cibos & medi- €1n25,n05 tentabimus cos , in eo. funt partes rei compofit;. & hoc proprium in medicinis & cibis, que. fant parwesterre nafcentium, & ani malium. Et quedam illarum fünt, que iudicantur per carum operatio nes,& loca . & fi (unt partes anima- Kum, iudicantur a regimine illord animalium , & a borum. &
fpecie illorum ànece eft va. pinani us comparatis rebus, q» bus vfi fumusin cognitionc complexionis hominis in tipne,re gione, & loco. Et cum dico hic opelonem , intédo operationem animthoceít nutrimentum, fenfibilitatem,& concupifiblitaremy: aliasoperationes anime, que dicte. funt Leone vigquibus poflumus perhanc ariém iudicare.& quanuis non fint fortes, fine eis nó poffum* efle,nec»pías diminuere.Sed dicendum eft de vnaquaque iftaruco fm. Q meliuscfle poterit.nec petendum.
eft vitra illudquod di&um eftficut K dicit Ariflo,quia non debemus que. rerca traulo inari,neca ma. toloqui.&in his non eft aliud;nifi vtrecipiantura Naturali, &ab co quod videmus, quod facit natura: quia demonftratio non habet vera. ccm viam in hac aree.
Ca.1é T dicamus g res, que funt ma.
Eo qid: poffumus r Babererradinem complexionis corporum confimilium, eft congelatio,& fpiffitudo,humcctatio, rcf lutio,diflolutio facilitas , vifcofitas, fubilii ties, mollificatio, du. ricies,combuftibilitas, €& non combuftibilitasoppilatio, & apertio : &
quidam cong;laio calido sc qu
afrigido.Eorumque congu tura frigore, quzdam fünt,que infpiflantur pnmo a calore:& quedá, que non füntinfpiflata primo a ca lore: quedam , que ifpiffantur ab
viroq,.Ét corum, que diffoluuntur, Mt qam difoluuntura calido,& qa fngido.Et eorum quc hume Canur,quedam humcctantur a ca lido,& quedam a frigido. Sed que congelat« funt a calore,calor X ficcitas füper cas dominatur, vt eft fal, & fpecieseius, Sed qug congelata funta frigore, fiin primiseffentin-. iflata a calore: & ifta fpilfitudo ef^ (et propinqua fpiffitudini, que fita natura acrca;aut aquca, ficut fpiffitudo butyri hec erunt neceffario ca. lida.& idem cit de oleisgummis,& fimilibus Etqug congsl finta
Liber Quintus
terreffris fuper cas. calor prius eas infpi(fauerir: Sgiditas & ficciras do 3ninabuntur in cis: ficut funtoffa, cornua, panniculi,&fimilia.Sed que
fnt congelatz a fngore, nec funt
i "iofriflarg a lido naturalt, |» iffitudo erit frigida & humida:fcutcftargerum viuum,& (imi
dominatur, fi
Tesque. T zc femper coagulantura frigore:S& tnr a fci lui Idco cum nos videmus mi ipod apum anta mus itpicere,! (anta re occ infpiffatz fünta caloreiu. petet asefle frigidas & humi das Ex fi fintifpiflaca calore cum dominio partium terreíliumjiudicamus iplas eflc frigidas & ficcas:icurferrum,x multa metalla. Et fi £um.hac fpiffitudine dominantur partes aeree tunc cas iudicamus hu. midas dedinantesad caliditatem:fi. €utcit pinguedo inteílinorum . &
iris quiae la L3 It tem «octum.Scd res, quz fantinfpil ian prunis oj juam rimi tim t bunidz,rtetius pingue Erf int iffatz, ita. in primis. lan acit gula debent dici vt fint fi
&humidz, ficut. i|
57 uod coagulatar multa frigidi- D um Et debes fare, p poteft Nus itasin rel »poflunt. fe naturales, aut accidentales . ideo. debemus iudicare füper ato il larum,fi eft naturale. nia compex)opropter quam medicina hoc ciudithatunilis ficut eft fpiffitudo fpermatis.& comylezio , qua facit. non naturale, cít non naturalis. (cd. accfitalis: ficut fpiffi luz: fit iu. mufto quando ad ignem jui. Sed res quz infpiflantür a calore & fgnresqualier funt: aetez &a- E uez, & carum partes fant conglunac Gmal-iehtoleum oliuz,& aliaolea, quz poffunt recipere has juia oleum infpi
& congelatur a frigiditate: pterea quia partesacrez, quz funt in ipfo, conucrtuntur ad aquam,& iterum 1nfpiffantur a calore : ppea quia refoluuntur partes aquez,& remanét aereccum. usin eo dominanübus.Etresquz non infpiflanf a calore,vel a frigore füntaquez ci Ronca ereftreitase: '& calor eas cóymisan juam inf dent Necét eas infyi,
paca enero qur etia Y *is:co quia non infpiflat: gus nifi quando extrahit caliditatem enifté tem in eis, & fpargit humiditatem,
gnam moore eque Tübitate & groffitudine , funt in no
G hoc Sed res fenes, & vifcofz habent. dominium ki &terrz:& rea füntfrigidz, & groflz.! habenc dominum. aeretaus cum. iuca terreftreitate : & boc facili diuiduntur , co quia aercitas.quz admixta eft ci, cit clementum humidum . & sdeo leuiter ab
Jio diuiditur : & modica ficcitas. eftadmixta ci,leuirer recipit paffionem. Et res humida recipiunt exe. fioném propter umidam jueam;quz eft in ipfis, & p dominationem eia cá
aquofa , funtdifficiles diuidi 1 duas partes. resleues funt. pt quz, iles,vt. ütentur one ilem diuifioné eaium: quia calor in eisplus dominatur.quia hzceft vna ex reb*,que adiuuant ad velocitatem di, nis; quia difficultas diuifionis partium fatigatnaturam. Erfciasq vi fcofitas,& fpiffitudo fignificant ficitatem propter dominationem pr tjum terreftrium/fi eft medicinali: &fi eit cibalis, eft éifücilis digefti nisideo quia forma. i le fuam deferit naturam.Et fubrilis
fübítitia fi eft aee gnif icat cali- 1 pir dUiier im :& fiignea, fignificat calorem & ficcitatem, Et. mollicies fignificat corp* humidá. A propterea res molles cile pmutantur, ficut fructus recentes, & huoidi.& durz (ignificant contrarid, t fpiffitudo & mollicies, & fübcilitas & duricies non fignificant nifi füper virtutes panétesin re: hoceft m »&non agentes. itio & eua] sát dicirur ecfdum daos odés,
xpus,qui debet fic veradirr appella J eltaug-
ic& elt ralis operazio , hoc
mentum vel diminutio. quftitadis; K, ficat nos videm*muftum. Lh ex (o euspotationem in vtre clau- [sicui vitra méfuram primam non exiftente ad-. ditione (übítantiz in ipfo,& aliqu. dofrangit vtrem. & icut vidernusf Pilancur n (spi S iodefiad pars
in a
cam menfuram,nihilo ex cucium te:&celargantur,& crefcunt,nullam. additionem recipientibus. Et canfa in hocefl, quia aet cft maior aqua, &terra. & quando res. "quat
parans acriscins quantitas plus ere. "
it: & qfi appropfquar plus natu:
Medii abes plus. & res vaporabiles. funtac- Tez,& funt calide & humide:& que funtdaufz , & oppilatz in feipfis, füntfrigidz & humidz . pea quia. euaporatio nó cft nifi dilatatio fab. ftant aerez,& non cft augent rei venientis ab extra.& fic eft oppi latio per contrarium. Et propterea P nm im poncad hos vtfaciatipfum. jofam , & in eo dominetur acini, & fic facilis ad digerendum propetea qui^ cet aereum leuius. tan
Din fuam Bunddiaenr M quia fubftantia ficca eft dura ad pmutzndum,& digerendum . Alter vero moduseft, qui dicitur vapora- D aur nem corporis, habet ie na largs,vel flricta. quia quod hé largos poros, dicimus effc vaporofum:& quod haber ftrictos, dicim* 'eflcoppilatum. quia naturalis intel le&us eft intelligere iftas resin fubftáta earum,&non pe lar. gitatem, aut ftricturam foramund, quia hzc funt verba vulganiumequs
Liber Quintus.
A visetiam illud adicuet digeftion£. ses combuflibiles fant de necefita-
D t fülpirurzaut aerec/fi-
sut /& propterea velociter p. mutanturabigne. Etfi diceretur ficin one, boc non conueni-
lecflet vt reseffent. fü tiz,& de facili permutarentur: quia. haberét foramina magna, per que » pofiecignisde ach tranfire, & pro
Part 24
geerea fuper eas dominabitur igni:
S comburentur fübiro. quod
re non poteft calor naturalis: riscalorisq ignis. quia res füpradi- €&z non fallaci 2d comburendum,nifi propter accidentia largita tis foorum foraminum, ficut arundines. Sed resque intenduntur habere vaporationem, & opmlationé
a fübflanua fui corporis, hoceft,
pter rantatem. füam,aut (pifitudi- * nem füam a parubus fübftátic fuc: c ille habentcoreparationem cum. calore naturali,qui operatür1n cor pus: nofirum.Sel resque non reciunccombuftionem, (unt res terre [omes aquez. Hoc eft,quod poteft
um. Sed mE fas dictus. rs eft:
juia pars acrea dominarur m prs modica. egoteci pterea calor ipfiuseft minor,quám. calor dulcis. Supra complexio nem falfi dominatur pars ficca adu. ftain qua mixtaeft pauca humiditas:&calor fuus maioreft calore vn. Quofi.Et fuper naturam aman do- E, minatur complexio ficca terreftus; Pw sí nifi feparat vn
S fignificauo , que: it vni
abaliot 9 figalicato Gus juod pond fita Gigorceftfirdulce, pollqui fuitamarum:(cut funt glan. T locaradta,& aliqua ex cucurbitis. amaritudo,que fit a calore & terre ftreitate reuerutur ad amarü, quam fuit dulce, Et hoc fit,propte- 1ea qp amaritudo fequitur duas (pecies complexionis, aut calidam & ficcamut frigidam & ficcam:qué admodum inuenitur color niger p. calorem,& frigus, Et hoc quoddi- y ximus breuiter de amaro,non fenfe runt Medici , qui nos precefferunt: & eam Galenus non appropriauit
teft nafc à i- Cócra (aa calido fog Cha Me
diciio fignificationibus vmuerfalibus füperuenientibus naturis corpo tum confisulium,
ipfum mfi calido fcorfam. Sed quo xoi. modo non cogitant hoc,quód opi- poss de um cít in finc amaritudinis, & in» Oplo.
Decognitione medicinarum, c» ciborum. Jer rationem [umptem a fapore. Cep.217
Einceps volumus narrare de . Jfaporibusodozibus, X coloribust dicimus qp pecics faporum,
ducit paralyfim propter fuam frigier d Étquamuis ric 1e quód non prouenit amaritudo a parte frigida . Nos dicemus jam. eftamaritudo dominansin fuo fapore: & fapor fortis eft iniudicio füper natam ibi : vnde debet
N ij — iudicari
G ieliari o c papscilidam q6giinm:j Tes acer t Dial. Erquod aoc dsl aPde amaro,nuenitut in libro noftro, q opidi iiid pu Jue prouenit calore, € calidior. prn ia ad mifcetur i eliquanta humiditas, Et fignificar hocaqua maris maioris.quia e(t ni 3nis fal(a , & cft multum amara , &
mon poteftinea viuerealiquod ani. Et.
nal propter multam amaritudiné: propterea quia amaritudocft in vltim:tate contrarietaris nutnmento H anumaliumyA: eft conmarium duldi tatem folum.& jpptefelnsicrinfauts quandó al tum ca vtuntur: rea quia für in vltimo humiditatis.& vlt nó ingreditur natura amaritudinis in te. «bali , propterea quia non eft mf medicinalis : & dulcisingreditur in. €ibos,& medicinas. Etquod domifatur füper acutum eft multus calorcum multa ficcitate & fubtihtaci calor illius eft fortior. omnibusalijs. Ifti funt fapores fiificantes fuper fpecies rerum cali im.Et vnufquifq, eorum habct infoa iegradus quia quoddam 3 dulce cit calidum in gradu primo, &quoddam calidum in fecundo, aut vitra.& ficde falfo. Et fapores, fignificantin medicinis fuper c6 Ficeonem f idam , funt pontici , Mpcecrbesina e idi magi: t attribui ii Pireint eiim dr fapor propier fenfum guftus: pre 1ea quia quilibet fenfus fentit fenfa tum proprium,& priuaGonem illi*.
Et flypticus, & ponticus funt vnius fp & non diuerfificantur , nift m magis& minus: &illi figoificát
complexione fortis ficcitatis, E. & rigiditaris. & ponticus in hoceft. fortior ftyptico. Et acetofus fit cum frigiditate mixta in parte humidita. tis,& non eft remorus a calore: &
incidit, & fobüliat:&
[5rd fabfiftit pontico,& flypticof dine Einfpiduseft juofüs, & frigidus. & hoceft, quod poteft dici in fignificationibus faporum . uidam fapores funt,qui non fiificant fi onu fü naturam rei. X hoc poteftefle T Pa medicina compofiti ex lurib*
partibus:quarum quedam funtfa- L porabiles, quzdam infaporabiles: propterea quia non eft necefle , vt vnumquodq; mixtum fit faporitii, vtprobatum eft in Naturali philofophia. Etfi bomo velletiudicare. totalitarem medicine, non poffetiu dicare per faporem fuperipfam totam: ficut videmus multa ex gummi,quia funtinfipida , & tfi calida,
Decegnitione medicinarem, cy Cile rum per rationem fumptam ab odore Ce.
E differ£tig odorum non funt M manifefls nobis is ficut differentic faporum.vnde nó ium ba bnrhomen, ficut habent pores fed dicitur odor fotidus, & odor aromaticus. Sed nos ordinamus nómina accommodata a nominibus faporum,ficut diceretur odor aceto fus& odor acutus, X odor amarus.
ul olorum dorum calcei
juaiis fignificationi com; aporis dominantis fuper ipfum . Sed odores aromatic non fünt nifi a complexione calida ex neceffitaze
Liber Quintus
A ve, Etfatidi fiunt a complexione ftigida ab humiditate extranea c abre püurciadtionis Scd (Gas cum hoctoto, f fificirio odorum eft multum tbi lis: propres quiae cut di&um eft fuperius poffil
effe medicinam compofitá ex paribusaliquibusodorilcris A aliqui bus non odoriferis. & fi iudicarem* füper coralitarem m: perodo rem , pofíctefie iudicium ignorantic.ideo quia de hac re non debem* iudicare de toto propter partem:fieutille qui opinatus eft» rofa cft calida ed pellet aromatica. Decegnitione Ciborn ey medicinarum.
per rationem famptam a colore, Capi.
Tgnificatio colorum eft mult S Eilior fignificatione iftorum:
ypterca quia colores non funt ni Eis füperficie colorati:& propterea. inuenies fecundum plus qj com] x10 partis, in qua cít color , eft alia quàm complezio totitis colorati. $c propterea vides cidem eftcolorin recalida & in re frigida : ficutalbedoque eftin fale, & camphora.Sed videtur qcolor verificetur plus in feinen plis vna
fpecie:ficuteft in gallinisalbis & ni gris& in cygnis albis & nigris. Sed colores funt mnltiformes:fed generahter fiunt albi,aut nigri, aütcom pofiti cx his ficut azurus,citrinus,& alij. Sed viriditas, & nigredo fiunt ex neceffitate ex partibus frocis verre. ribus quandoque fitex multo calore, ficut nigredo in Aethiopibus. & quandoque fit propter frigiditatemficut yrnum nigrum. & hec dif fercnua iudicatur ez eo quod pre-
ileeft. nes
ceffitficutalibi didum eft. Sed al D bedo, quando prouenit a dominae tione mixtionis parium terreitrit cum aereis, fignilicat calorem , aug temperantiam: ficut tu vides homi abétes pulchram albeditiet, Sedque fit propter admixtionem ium aquearum cum terreflri-
5, vandovftin rcbus hu i figuificabit complexionem frigid£ S&humidam . Etiam didum eftin. libro noftro qj albedo fitex admixtione partisignec clare cum corpo re peruio,K nigredo fita pte ignea tencbrofa cum corpore nó petuio. Sed colores rubei omnes fignificát E
füpercalorem e anb qutin eis. niic ra Ac duinus eft medius intereos. Scd viridie tasdeclinar ma; Prgredinen ficut ditrinus mágisad iud extre« mum. Sed natufa colorum medio rum eft compofita ex naturà extremorum, Hoccfítquod poteftdii füper fignificatione virtutum me dicinarum ex colorum fü uenientium corporib? c6firnilib',
Decognitioneciberum cy» medicinerum. per proprietates eorum , prout fum par-- 16 terre nafcemium , e» ami-malium : ev» funt Locus, Temps , Regio, €» Operatio.
Einceps narrande fünt. Im. ps gnificationesin ilusin €o qp funt partes terre nafcentium, vel » dimalium Narara tete naícéium cognofatur quatuor re. bus:vna a locoyalia a regione;alia à tempore, quarta ab opcrationibus, & non fortificantur heoperationes nifi propter fignificanoncs rerum.
mafccntum quedam. perfedta, &quzdam [un diminuta.Et dimi nutum eft illud, in quo manifeflat dominium vnius elementi folum : autclementiaquz , ficut terrz nafcentia que Itürex aqua: aut. element terr ficut terr naíc£na, quepaeunmtinlocs fis ,&c n ibus, & ifta terrz nafcentia (ant diminuta:hoc eft,quia non habent florcs,& folia.& manifeftum eft qj dominans (aper complexionem iftorum eft aut frigiditagaut bumiditas:ficut folium her. bz,quz ftat fuper facicm aquc;que. dicitur thaholeb: aut frigiditas,
Ionitine ficut fungi. Et terrz naitia perfeda funt. jue naícá turin monübus:quia Darccab e-
minentia montium, vt t gene sare plura terre nafcéria quàm alia. Joca, dummodo fint temperata cí bona cuaporatione,& cü bona mix
y Sonccalonscum humuditate, & de betefic hoc in eis,quia habent act fam ig acte. & funt propinquiores influentiz corporum
faperiorum : & illa erre nafcentia habent com- queda
imeem fru&tuum,florum,& fo
bent plus frigiditatis & humiditatis de neceffitate:vt fantficlz na(cétes indeiristcrindaris Erin. jo, gue prouenita regione,
quzdam cca narra (unt quz naícuntplus in terzis calidui& dd&
uonia:& fri; cut fant tamarindi , qui mafcuntur. inter Arbum.Etliocacódit pro lasres : aut |uia cortis & denfüs : aut vt fint fabmerfa: füb terra. quia ifle duc res poffune darecalorem, & frigus in omni re- E gionc:có g calor naturalis exiflena ineiscontrahitur intus propter frigiditatem.& fil accidit de rebus fri gidis in tecris calidis.Et fignificatio temporis accipitur fm ordiriem regionis: quia tu videbis multa terre. nafcentia calida nafci in Medus cut rapa,& napones.Et quan: medida frigida naftiarin tempo ribuscalidis, & hoc accidit propter paucitatem fui calorisquia propter cam fngiditatem aens cófumiturficut funt olera multa tem| calons Et demfationes vegetabilid fant magne valde de co:quoniam quedam ex vegetabilibus funt, qu. m
id em mouentur ad augsentum , &
ignificant caliditaté vel fubülitarem,vel füper vtrung;: & f tardius crefcunt,figmficant füp con trarium. i Et mn alie ignificauoncs i cantes fu iila in veneiuee &cardiane ud ficádi. Et debes fcire 9 velocitas na tiuitatis erre nafcétium figfat aut calorem. maga » aut frigidi Etquedam fünt ez terre nafcencib* qu
Liber Quintu
À quebabeat folia Bores,& fru&*:.& uedam fünt,que non habent fru- As nec folia,nec flores. & illa fuut [v wnipy xir erii quod ét florem, & fola,eft tem itum, Et terre nafcentia , d fünt Tio gbots vix fünt tetre— ia.& que hec non habenr,fünt eom Et dris fignificantes fup. maturam Joimaliam fünt muliz : juia niim (cuntin aqua qu iz a le(erm. quein aqua, : t funt frigida & humida:que vero in. funt calida & ficca.Et ia dam funt volacitia,& quedam deá- S bulaniiz.& volati'ia funt magisae reaambulatiuis. Etquedam fü nt fanguicca, & quedam cxanguia.& jue non habeot 'uinem , funt Stn & cca : & cue habentfangunem,füntcalida & humida, Et |ucdam funt ouarilia,X quedá nó. &que füitouatilia , int calida & hemiduéqur nonigida fiera, Etquedam anhclant, & quedá n6 , &qu« anhclans, fünt calida:& que mon anhclaor,fünt frigida. Et quedam nafcunturin loas calidis,& dam non. & quc nafcuntur in locis maiori füntcalida € & ficca:icut cameli, & caprcoli. Et duuerfificantur complexiones anismalium in na fpecie ppuer paícua & propteraquam , quia pifces, qui mslcuceor in loco! pino fünt (ub lions fübltanuc& minoris füperfluitatis alijs, & tales funt,qui veloditer moucntar,&multum it. & complexio iftorum eft minoris bumidiatis.& qui im laborát, plexionis. Et quedam animalia fiit, jue 1ncedunt,(icut nafcuntur;& qnen. Etquedam funt facien-
100 tia mulios filios,& illa fant calida, D & humida:& quedam que non faciunt nifi vnum. Et diuerfificantur euam animalia fm diuerfitatem ci borum. quoniam animalia comedentia carnes (unt calida & ficca. complexio animalium idium terre nafcentia fünt temperate. complezionis, vt funt boues,& bis. imilia:& vt funt de vola ulibusgallinz, & columbz.. Item. diuerfificátur animalia fm magnitudinem & paruitatem füorum cor. porum.quia que funt magni corpo ris, funt :& que funt parui E corporis funt econuerfo . & hoc eft inanimalibus que nafcuntur] ter- Ta. Sed eorum , que nafcuntur m aqua magnitudo corporis fignificat. muitam humiditatem.&propterea. laudafin pifcibus paruitas:& i alus animalibus vituperatduncies offi & multitudo corpons ium: ficut vngues,claui,& fquame,& fi-milia his.quia hec (iguificit y mul. ta efti eis terreftreias & terea mes Íquame laudátur in pifcib*, quia ágniicant rem cótrariam eo rum cóplexionibus:& etiam mult. fpinc.Etfifr audacia cordis & puftl y lanimitas fignifickt füper cóplexi néalalis.quia afalia audacia fürca lida,& puüllanima funt fgida. Ec dfic,p quascognofcuntcomplexio nesafalium,funt multe. & nia int£ o n6 fuit nifi rememorari corum. breuiter ad mouendá ill, qui dili- Frranead hoc vt pícrutet o&s adias, & (ciat caulas illarum 1 li brisnaturalibus. Et fciasqpomnia hec figna funt accidentia que adue. niunt corporibus confimilibus, && füpcafiguficant:& non funcfigna. illis, qug non fünt con(imulia , ni iij o oqR
ituromnia, & fie. be .compol iio imer e conan u icatur. inans, &i| peiitencun iudicium . Hec fant genera rerum,qnibus nos poffümus fecere. tiones mediner cibonim. Etdicimus (cete opcratiopape aru oc rando cognofcemus complexiom medicharum in nier ,&
ficcitate:quanuis hoc non verifice£. ftis, quea Galeno funt
inomnibusquia inuenitur iri quibufdam medicinis p earum opera: tiones fccunde non fequuntur pri- H mashoceít complexionem medici naram.Vcrbi gratia fübalitas,&in cifio non funt attribuenda nifi corpori multi caloris: & nos inuenim? medicinas temperatas cum fuiscó plexionibus, tamen funt fubriliatiue& incifiue ficut capillus veneris, fchenanthum,& fimilia his. & ace tum eítn vltimitate fübülitatis, $c incifionis,& ell tamen frigidum. & hoc accidit:quia calor , qui f eo eft, füftentatur igidiam que eftt co: (uia frigiditas fua comyingitip(üi, P comprimit ipfum ad partesintif fecas membri . & fic videtur, quód 1 alic medicine faciant, hoc eft vt ha beant füperfluam fübtilitatem in feipfisautvteis faperuencrit aliqua res propter quam faciant hoc.& po tefteffe vt hec res fit aliquantulum. fimilisei, quod habet aliquid a to- 1a fübftanria. Sed operatio per com tionem tertiarum virtutum eft Vois judicijeo q eft valde propin qua operationi,que fita tora fübitá ta. Hecautem;que dicta funt,neeeffaria fuerunt (ecundum tractat? vniuerfales in modo ciborum, & medicinarum,
Decomplexienidun ciborm quorrudon, E. er mecinsrum [peciditer fecandmm
gi Vncautem memorati erim* niofculufqueearum fpecia liter fm confüctudinem Medicorfí: deinceps volumus narrare de fiaficibns medicinis magis mE cat:
ja fuit verax, &k [a hacarte:& nulPeftg poffit ei cóparari, nifiisq;cti clamar,nont
Teclligitid qd clamac. Ité olo fcipe 1, a cibisqui flit cibi abfolute: & poft illos dicá d illis, q func medij iter ci bos & medicías : & poft illos dicá medicinis abfolure.Cócordati funt Medici, q melior ex cibis rerro na» fcétib*horb*naturalib*, hoc € illis, füítI quinto climate, aut quarto, eft rriticli artificiaft parati. & hoc
fic multis modis, Fit.n.panis ferm£ Depena,
uns aim e mE ic bneclla & forbinócs. t, irifm, pofl £ vituli & poflea ef aquí; & fefe guini m fine fra. 16e. & Ee fui dapi ex intico£il €frágibile,& ue.Et melior ceteris € tenis ofer fanna tritici hüc modü:hoc eft ve. fit cuftodit a malisaccitib*eidem. venire potétib*, & vt nó fint nimis furfüres ab co remote:ficut funt remot ab armach.& hoc appellatnt. apd nos madechuni:SLatini ap lat pan£ groffü &iffe € veloci*ad di gerédá q darmach,& mloris vifeofi tatisquis darmach pl?nutriat.neqy €xlitg ficcitatis ficut furfu ad melácholi& adeo cito cóucrit , vtifm.qíü cortex vniufcuiufq; vegea
pimé cue de
Liber Q uincus.
A gerabiliseft rerreftris ficc:quisfur- in, E
"citius i ard ipfo darmach ppabfterfioné exiftentéin (uo cortice. & q& conficirurponitur de file €onuenienter: & conficiturcü mul t3 aqua;ad hoc vt fit fpongiofus, & fit fermentatus competenter, & co- €&us. Scd panisazimus eft groflus , & vifcofus. Eodcm modo nó eft bo nus,qui eft nimis fermétatus : quia tran(ruratur ad humores putridos pp calorem extranei gencratum T €o. Et poft bonitatem cibi ex pane eft panata,que vocatur thaufu : ex-
to quia declinat ad frigiditatem
B s humiditatem aquam, ciqua fr. & qii bulliieuffola panis
luricsinaqua feruenri, marficifle d hoc
busin velocitate digeftionis, & leui fate : & maxime ggris cx cóplexiome calida. Sed fauich eft & bonus €ibus.Et qfi diftemperatur cü multà aqua, reftigerat, & eft iuuatiuus : eo sp vitulatio,& infufio va runt, & fabriliauerunt , & remouerunt vifcofitatem. Confe&tum cum. mnelle,& coctum datum fanis, calefacit& nutrit mult . Et frumenti coctum in aqua eft groflum, vifco* € firmm,oppilatiuá, & durü age plus alia re, &efl valde malá, Ét pultes. funtgroffi . & qui fiuntex frumento, funt peiores, & refrigerfit pp fu axetofirarem, & funt propinqui cor. fuptioni. & ppea funtabijciendi ab. illis, qui fünt parat zgritudinibus tridis. Sed panis, qui fit ex ordeo modum, qui fit ex frumento, fe quitur bonitatem panis tritici : nifi ia parum declinat ad frigus. Et luich ordei bene digeritur. & qui do bibitur diftemperatum in aqua leodeaj t : & eff frigiditas fua quaede — Áinpriogradu.Etaquaordci plus
IOI litur medicinará i cibo D cR odableioqgidibuscalidis & ficcis,laude , qua non. occultatut ei, q in hac arte fudit. ze refrigerat, hume£tat, abftergit generat laudabilé bumorem mirabiliter, non inflat, nó mo ratur ad defcendendá à ftomacho. & hoc nobis totum experientia dedit.Et fic debet fieri aqua ordei. In» Mod*coo fundantur grana ordct in aqua in- acta: n6 contu(a: & in vna parte or j3eíí;«i(dei debent poni viginti aqua: frigi- (anam, dz partes: & debent fic dimitti in. aqua quatuor horis: & poftea co- E quatur in hac aqua, donec. adipe tur rubediné quafi vínum. &íi fiat. infla.& qui frágür, vel teruntipfüm prius peccát: quia nó eftab co priuata inflatio nift pter ipfüfionem , & grana non traunt aquam, nec recipruntinfufionem, nifi pp virtutum attractiuam. quz cft in eis. & virtus attraliua non eftin granis, qü feminantur & nafcuntur, nifi qn feminanfinte. E . & fi frangerétur priusq effent feminata, noh nafceren(: quia hzc virtus arractiua eft in eis, ficut forma ípecifica in totalitate totinsgra F ni fixa hoceft, qi parres funt conti nuz coniunctz (imul. & hoc eft fi-. mile calori fmaragdi,vel alterius la. Frdispreciof qd €, quia qi pares. lua. Gut imul ebiu ie, in eis funt. virtutes:& qf feparatz funt, priusturabeis Eric iefüiicati eL à mi rabili Auémarua Abynzoar in lib. Lib.r. trafuo,qui dt Theifir. quia ifle fuit fu- 165.6 premusin (cTa Medicine à Galeno iy; ac, vfq; ad noftra t£pora .& hocabeo p qoovihabui & rememoraterroré Medi- ii. corum frangentium ipfum . Et pa- 45*-49nis qui Ata cftex alis granis ha bec
6 betillam virtutem, lagrana,ex quibus fra conuenit rememorari de plofguam hic:quia incidenter.
€a locutus.
De Canibws. Ce. jg Elior caro ex volatilibus eft exro gallinz iuuenis, (anz,
pingnis. & haber mirabilé proprictat t joné. & ppea brodiü fa&eftopima medicinale" profis. Et dt qj cerebrü gallune augoentat fübítioá nofiri cerebri,
acuit ingenit. Et poft illius bonitatéer ambulariuiseft caro baodi . & poll haseft caro arietum. Et hec eft opimo maioris partis Medicorum , przit Gal.qui abominatur carnes.
eit melioris nutriméti anetina . Et. uic.dicit p melior carni eft caro prim: & fentit ifta caro quafi it naturalior hominibus, alia caxo animaliii ambulátid. & cxperiíza bordo Ecmaor cow abominaf carnes agnorü dominafmulta humiditas ns & laudát carnes arietü iuuenü . fed cóucniésé dicere, q carnes agnorü 1 funt polt boniraté carni hacdulorá, X ic fentit Rafis. Et qd mihi v£ tx agnis cft,quia funt multará fu fluitatá : excepto qpin terris calidi recipiunt téperiem pp carü caloi£. Krat uoc ficverü,ell, quia idem? $5 agnorü ftantid in terris meri ionalibus (ant tortuofi ficci& cur. ti: &q funtin noflris,nó excedunt. tib in boc . Et cames vitulinz funt
nerant meliores humores.Et ex lau dabilioribus up rona funt carnes perdicá : inant ad frigiditatem, & ficcitaté. pro ficut gallinc defer: & habent proprieuai ftringédi venué, affe & eli- Xz. Scd turcures (ant ficat volatilia reliqua, & declinant plus ad caliditare, & hüt mirabilé in ingeni. Sed colába fune ealide & (icc, groffions fübítantize. ita! cat! itas fuorü motuü : ficue
di,& extrahunt purificate. X fi cito n5interficerenGmultum minuere£ quantitas. itará. Et caro vetris coltbi i mirabilem haierat in epileptici M
Mas Ec cames volueris. i tur colübis,& dicunftudoncs, & ia. Figna Artbica Alchamari font c" docs pdictis, & groffioris fubít
de pin taliquantulá aromaticita 1É. Pafferes fant oés calidi, fici in. finc caloris. Coturnices temperate. fünt,aliquátalá declinátes ad calos. & funt fübdlis fübftátig, gener&tes bonos humores, & bonc funt fa nis,& cóualeícenübus.Et fturuelli, q dicunf auri fant calidi & ficci,& gausad digasdi, e grolicnaz.
Liber Quintus
À Pehifsbes. Ce. 5j.
Eliores corum funt pifces, q
itin locis petrofis, & qoi
itas habét fquamas, & quorum. «orpuseft medium inter maguum. & parum, S qui fant veloas motos & paucz vilcofitatis . Et melioc apud noscit piícis, qui dicif eubrisa: &poftillum ille,qui diceur tri
maturá babet, v; petataquam dul- 2 em &cfngidam | &ad boc ul sum laborat.
DeLafhe. Cap. 34. T meliuslac cft fenncum:& goltillud lac afinz : poft i lac . &iflz fpcacs abe übdads c Sedlacous «it groflius : & propterea citiusin ftomacho cafeatur. Sed vaccinum. grofiuseft At cum boc bunyrofus, pinguis.
De Cafto Ca. 5$. Afcue recens eft frigidus hu. midus groflz fübflantiz. Ve-
€ tuscítcalidus & ficus propter fal, & venditad viboncm.Dtalquisca feus eíl bonus. medius inter nou & veterem cft bonus dümodo fitfa €tus raionabiliter ex bono lacte.
DeOwis. Ce. 36. |Ve gallinard funt meliora cz teris. & virellum eft mcliusal
ITE mamus fic. t|
rcumolco armo, fiar Uemulum,cít valdc bonü:quia res,
4eoquitur c&oko, cft muli nuni fu
uua: dummodo oleum nouá fit,& D dulce,& oleü oluz. quia natura il-
liuscft téperata , declinans parü ad. ealoré & impingnat hepar, & augmentat ipfius fubftanná, Et gencra. liter dico y eft cóaenienshoí multum fm motam (üi fübftannam. Ex ppea in terris noílris nó coquimus carnes,nifi c(i eo : quia meltor modus,& temperatior comedendi carnes eft ilic,qui d£ athafea , hoc é ve.
ario ficfat.Accipcoleum,& paril ex cc- : pe
antur carnes fruftatim in. €o, paulatim aquá calidá, donec fint cocle. Sed fanis qui de-
|uicur cum olco, eit malusi.im- E itus cum oleo : qfà tépore de-
coctionis comburituzolcum,& ica. dirad fulphurem.
DeFra£libu. Ca 37. Eliorcs corum fünt ficus , & vuc.Etcomplexio ficuum eft
calida & humida. mundificant fto« machum,laxant ventrem.
Vuscalide funtex pauco calore, & humidz temperate. fübito impinguant corpus : fed inducüt ventolitaté in oibus digeflionibus.5: fi cusnon dant vento(itar&nifi in flo macho, & intefbuns.
Vuz pafíz calidx funt, & humi- F dz,& digefhbiles. profunt hepati à tou fü itia. Ef operationes vini ipfarum funr debiliores opcrationi. bus aliorü vinorü : fed potett poni Joco altcrius vini .
DeAquis. Cep. )5.
Elior aquarum fm Hippoct. Ma aqui fontium orizuta—iium;que fcatunitex terra, que non. habec numis groflam füblzntiam, necnimis mollem , vel luteam, fed mediocris inter has; & propr. ca
6 eahzc Left fuauior, & citius p. mutatura calido & frigido. Sed Ra. fis fentit» ruchor aqua fit &umilees toes line ip! ddr
jue funt fal quem eo q tranfeunt per diucrfasterras: & juia liuntur cas multi rui. Et mihi videt
1llisqui habét debilem fiomachd " &hi ius, itin aqua, B Edom ab ique sd qd Cip ciendum in aqua,cft deris s sarum.quia non pót effe,vtiü. tenon denuant 5 flumina multitudo,& aqux pluuiz.Et| quanto plus clongatur fuméà fuo oru, cít deterius. Et ppea noftrum. flumen meliuseftin Corduba, in Sibilia: & eft deterius Sibilia ppier gementum & decrementái , & pp admixtionem aquz falfzin co: Erw wi non fentiatur. Et im ilecft, vtaquz. magnort fue minum nó fint curbidz.& jpprere inuenimus fundo pitari.rum ,qà imus in eisaquam fluminum, multum de fabulo, & terra. & fic ac. €iditin terra noftra: quod non acsiditdeaquisfonnum. De Granis, que fant cibi medicinales.
Nd 39. . Einceps volumus dicere de ci- D medicinalibus: quia quidam corum fünt terrz nafcentia, & quidam animalia, & quid& fupfluitates animalium. Etex terre na. fcentibus quedam funt grana, & ddam fructus,& quzdam herbz. Fabaeft temperata inter frigidi-
tavem & humiditatem, aut parum E declinat ad calorem, Et ppea habet. diffoluere apoftemata pp fuam abfterfioné, & maturat, & eft multae. humiditatis. acciditei multa. inflatio,& ventofitas, & ipfam nos It pp aliquam decoctionem. Et. oe ades malam proprietaté €um virtute cogitatiua : &qui es vruntur,multa babent formnia hot ribilia, & falfa. Cicera füpt temperate calida &t humida, & hhtinflationerm. & i»
afidem- fed hoc ciat
afentur ( &fabz ) minus ex fuperfluitatibus. fed funt dunora ad digerédá nifi primo effentinfufa. & habent proprictaté fadendi bonum colorem . €& hoc faciunt, quia acuuntcalorem, ita vt
retur fpiritus ventofus , & pez. viam valent coitui
Lentes fünt temperata ín ealote,& fnt ficcz,& generant iné melancholicü,& extinguunt inflammationé fanguinis, K magis, qfi coquuntur in aceto, Et earü virtutes tertie func: qua priuant coi« tum, &offüfeant vifum : & quándo coquuntur in aqua pluries,ftrin. gunt ventrem.
Lupin fünt. fici seres i &en marí.& qfi coquunfin: nec au| feratut ipfoti amaritudo, eft dbus ti durus. & qfi comedunf ama. riccidunt pueros, & occidunt vez mesgqui funt in flomacho , & meftinis, &prouocant vrinami,& ape-
mecant,verum dulcia funt calidio 7a & humidiora : & generat ex cis modica ventofitas,non mala.Ec ha bent vnam nobilem proprictàtem: . quia mirabiliter refiltuntcibis, ne
EtSpelia. €orrumpantur in ftomacho. 9d — Rn fünt groffz fübftantic in ca
Part 25
Perfica fünt frigida. Sc humida : Id£ tenia Tiditate. fidis ee & habentgencrare humores corru tettij tra santiam.ventrem ftrin
prsdguzidos 4: didi cholericos, P3
boni nonien q fit mirabilem. proprietat£ refi-
cum lxdte. flendi fcetori, qui prouenit à ftoma pops Pe irnfkler aerem . Caf
cho. &codor [ias lale cba cardia teroj tf... jum piciniciliscni cam m. X oled, gd fit ex co- [«9) eb PI rüoflbus, al
bilergitfacié domina- benc n
rá,odoráopp amtaticitatem : & ge. grofíam ventofitat£in (cun.
&terüa Ita dit ES ibus nn seogientoq
puatrerey ain dasanedas pil exardendasartetias
c Pesce teflificatus ft mn lis Auenmaruam Abusneron Aué- &oarin Thernr Sed virium futi n5. habet hancinientionem.
Pyra ctuda fant frigida & ficca : fed matura temperata fünt,aut declinantad paucam frigiditatem. & preinn compotra füntex ace
rum, & valetconta difficultaté vri cholcra guida.
fica, quz Nufinus di cunt, fme dulce narurz ci is (cd non habenr illá proprietaté. &in Arabico dicuntur Aiam. Prunorá dux funt fpecies, videli generare ectalbum,&nni; nigrum. . &ambo, q& fünt matura, funt t frigida & humida.mitigant caloré cholere,& laxát F. véné, (3 debilitt parü os ftomachi. Nucescalide funt & ficco; pro uocantvomitü, & laxant ventrem, bá : qphabét malá proprietatem , à vtuntur. E nimis, faciunt. paralyfim. Etcomefte am d obftant veneno loco bezahar. & multum valét fzüibus, & nocétillis, qui ument paffionem caloris, & eempore magni frigoris non funt nociuz.. Aucllanc t nullo differürab illis, nifi quia nó prouocant vomitum . Amygdale vempcerats funt in ca
: lore humidc fuauis apis ha ba
Tie. — rate. Pia par rota fübftantia,& funtex illis medicinis, quehabentmultaiuua- i&eri
Col G bent multas bonas proprietates. Et. dfq habent augmentarc fübílantiam cetebri,& faciunt füauiter dor mire,& abílergunt,& mundificant vias vrinz, € funt valde conueniétes macris. Et ear(ü oleum é melius, «quod poffit effe fpafimo ficco. & ét melius q oleá fefaminü pp aliquátülam flypricitaté, que eitin co : oicum felaminü eft nimis calidd, & habet malá proprieta£ in dando fororem on. & qui vtuntur fefami so locoolci amygdalará , peccant. Pinez calidz funt & ficcz.&iearum olcum curat im. H Fifüccalidi ee fam apeconfortant ftomachum, & he.
menta, & magna.
De Herbie» Oleribus. Cp. 41. |Mnes herba per fuá naturíi de. 'clinant ad humores mel&cho-
licos. € hoc &faciuntà tota fübft
dant,& hume&tent: eo q non ha^ K bent virtutem cito exeundi,cft nullam habeant abfterfionem.
Melones funt frigidi , multe hamidiratis. & ht; né, & prouocant vriná : ita qp dicitur qp quivtitur multum brodio corum; cautus ahzgritudine arenarum .
Cucumcres funt frigidiores,& mit nus humidi, & minus proucát vri nam mclonibus : (cd non corrumpuntur ita cito,vt melones.
Portulaca eft frigida Y tertio gradu,& humidain fecundo. & cftlu-bricatiua,vifcofa. aufert fitim,cófti pat vétrem,& aufert déti ben Lr
Auriplices funt & humi. dz, ventrera hui t, profunt. i&tericis . paraz tamen fünt corruptioni.
Spinachiz valde funt bonz.& u
Trin. valen gurmuru e moni , &ftomacho pA T Umi ventrem . & fünt in fecundo gradu
tia : excepta laduca,& buglofía. igide, & humidz..
&lelidi Caules (unt* frigidi & licci .ne- letz ppinque arriplicibusfunz ecffariogeneranthumorem melan. calidiores,& minus humide. humo cholicum. & fuccus corí habet pro fianr grofíos,& phleg maticos .priciatem clanficandi vocem , ipa: calide fünt & humide. ge-
Cucurbiteque: in Arabicodicá- nerantventofitatem, mpuétcoitü ,
Y rur Vila (ontfrigidz & humidz, a- €0 p renes calefaciunt.& habét mi- M juofz,& tal humorem generát& rabilem Froprietaem adillumin£icitur gp funt aptereciperecorru-. dum oculos. üoneminftomacho.&habétma ^ Melongiz füntex his, cz quibus
lar alterationem: ficut fit in rebus humidisnon habentibus ftypticitatem, tcrreftreitaté, nec ponucitatem : quia (untfolum aque.& affimilamuseas moris, Nec cucurbite iftius regiois fünt talcs, fed fünt du redigeitionis,S groffioris nature : tag; non poflunt rectificari,nifi c multa decoctione, & cum hoc funt. multi rali chymi, & adhuc infrigi
diera deca dc poltqul moie €ibaria delicata. & | &aeít prima aqua fari decoctionum, X coquuntur cü famibnspin uibus, funt multum delcttabiles t ego reputo ipfum tépcratumdib, poflquá fic factus cft. ppea quis parsacuta,que eft in eo,remouetusper prim& decottioné : & fua ficcitas & fLypticitas remouentut ,pprat
Liber Quintus.
& carnes decoctas Teo.Et quiuis Medici dicant p t hümorem. melancholici fimilem humori ge- Derato ex caulibus, tii confjderare. debemus in abis duas res. vna eft
jue fecum mifcetur, qui mole malitiam,fi eft. &. - So cibi, hzc eft fecunda. & quando eft multá dele&tabilis.Izfio , 4 prouenit ex co, nó € mult manikefta .. & hiceft vnus ex delectabilibus cibis.Ifti funt cibi manifefti apd nos, Eqbus € virtus aliqua medicinahs.
Dexarittate virtutum medicinatum.
Simplicium. . 4i.
3 TiT nunchabemusloqui deme
dicinis abfolute.
Alchifon,quein Latino df Betomica &in Perfica lingua. Deren
* Eius prime virtutes 1n calore & fic-. citate fünt in quarto gradu : pea. juia eft de fubftantiztcrreftri adu- & manifcftat hoc,quia eft in fineamaritudinis. Et operatióes cius fecund« fant incifine, diflolutiuz , &aperisiux fortiter, Et eftin hac virtute fortior abfinthio E ftypià tatem , 4| eft! abfinthio.Et virtutes eius tertie fünt , o» nocet ori floma- €hi pp amaritudin£, (€ finc ftypii-
C citate :& vtimurexeo extremitate. & flipite. Cinis fuus eft calidior & ficcior eo. valet contra alopeciam ,
fi mifcetur cum aliquibus vngu£uscalidis. Eteft &calidior (aus ciiis nere. cucumerü : €inerc radicis anethi. Et ét resprofüntwentri ; qi. eft vlceratio 32 €o fingi ate.
Penitafiler diatur à Perfis arbor Abtaam,&in Latino di Agnuscaftus; Sua prima virtusin caliditame & iccitate f urtio gradu. S&hoc£, gpca quiain (ua-complexione do-
re nestalium
104 minatur füb(lária terreflris aduíta D mixta cá fabíLantia terreftri & fri- Eda-&fignificar bocsqa fapor fu* eftacutus cá aliquancula ponticita. 1e. Ec manifeftá eft Q folc operatio jon( : qualissíta. anict mcione sa : a: ponticitasefl vna ex rebus, d adiuuantad hoc,& in bini fe
i ja xli cis, vt f* fplene, & hepate. Ettertia. 2. L pub
operatio eft,vt remoucat coim propterea nuncupatur in Arabico granum. felitats &ef cura d €aftus. Athenienfes dominz cumb(t füper ipfum in magnisfefiie mmis LI ErRum ilis ei: e luscalcfacit,& deficcat: nec d itatern, neq; ponticitatem . Altich , & aud itae Vip. Vursus fuarü radicum eft ta in caliditate & ficcitate, quia cópofitü eft ex fübflanria aquea & retreflri cá pauca igneitate. & manifeftat hoc, quia eft infipidá cum modico ftyicitatis, S acuiratis . (ed herba ci* fol infipida. Propterea ipfius pri ma virtuseft frigida & ficca ,& ope. ratur ficcitaté, Et fecüda eft (olidare vulnera fordida breui tpe. Et tertia efl,vt frangat lapides. fignum JF huiuseffyquia nafcitur in vallibus, S&locis humidis. Eluegatj.Pes colübinus, eft qua. tuot fpecierá: & parum. puertos tur vnaab alia. & Gale. non pofuit i in gradu. Etqd nobis vide frigidü im ipfi? füb. itia tecreflris cá dran & ppea eft (apo eius ftypticus cum modica amaritudinc.& fi amaritudo cílst zqualiscá ftypricitar, dice remus
€ remus ipfüm temperatfi in ficcita- 16. fed quia videmus q dominatur. amarirudo: cà (iyptiatate,
fuit Gale. in gradu. Et qd nobis videturex co decius cSplexioneeft, gfistidimin pano, & üccl m ine fecundi:quia cópofirum eft ex partibus frigidis & terrefiribus, & M calidis & igacis , & calidis & humieis, Et fignificat fup hoc.quia cüm nos guítamus primo inuenimus in «o dulcedine, & poft hancamaritu dib£, & poft illam acuitaté cá pauca ftypticitare, & o£sifli (pores (iginificant fuper caliditaté: excepta. cita dy-
yd füperata, M fepulta. bera ficu. petrim fap ficci-
tarem, ta »füperata & fepulaelt 2 dulsdine [y emper tiamquá ei tribuit ; excepto qp plus. fuperat ftjpticitas cum frigiditate, 3j dulcedo cum humiditate. & po ficcitaté maioré caliditate. Ik juia hzc pláta affimilatur. arboris, tas dominetur iE Pek. Ei quiuis fit deue,& porofüns,franpibile & albi «omnia fignificant vt habeat parté multá aeream, ppea pofüimus ip. fum calidü f primo. quáuis habeat wes fapores figuificantes füp ipfum.
3, incidédum iumorce groffos, x & exoppilandá venas (p'enis hepatis& renum. Et habet fua proptietatc valere contra moríüm vencoo fort animalium. Fr nosdicim non fitniíi qf apparentex il
veneno accidétia. fngida , Dofisip fiuseft deagi.& hoc non pótfic no
cere)ficut nocét alic medicinz, quas
po- atrahuntab extremitatibus corpo
ris Et habet magná proprietatem. in mundrficádo cerebrum . & ppea. curat epilepfiam , & prodeft curíui nonz aque ad oculum. Etquantitas, ( deco debet fümi;ad hoccítà drag.i. yíq; ad.ij.neceít necefle i füm refrenare. ficcitatem. nó credas qr fubiliatio humorum. groflorá, & inciflo fignificét fuper ult caloré , ficut crediderunterrantes multi aouorum Mcdicorá. Cuftaralber,, i. Capillus veneris. Diac Gale.g hic t£peratusé in fuis virtuubusprimis, quamuis habeat multasopcranócs (ccundas, & vertias: quarü quedam fünt confortatius & quedá diffolutiuz,& qucdá facifit naíGi capillos,
ppea &quedam d diffolufit fcrophulas, &quedam dedopuslepdent
deieedisisme d waltmdl (je. M tum groflum ex pedtore,&
ne. Et Gale. dicit» ftringit ventré,
&Noui dici talis me-
licinayq! ac habet tot.
operationes fccüdas,& tezcas, eL re
&nenda.quia cum hoc toto efte.
petaza ppc, quz adhac dicam .
ealorépofuimus ipüm cahdum in. primo : quia nó funt fores, Aeque maniiefirin ipfo. & qd conueniens eruca ord graduum etes. 1entia. Sed ipfius operationes, Pea pi fanc difolcan
Caylem, i.Scmperuiua . Haec eft Sempeemultarum fpecierum . & omnesin uus, tertio frigide fant: quia fant. infipidz cum multa. tate: & quia nafcuntur in locis fngidis, &
Liber Quintus
& — Acacia clt faccus arboris fpinofx. (Quando abluitur eft frigida in. fecundo luy& ficca in tertio; & sm noa Lamar, erga in pri mo. & hoc accidit, quia (oi domipanseft fübftantia rerreflris, & frigida: & propterea eft (lyprica.& ci o toto efLin cà aliquid ex partibus fübrilsbus, qua remouenrur, quan o ablojmr.
Carínch, i Vrtica. Dicit gue fuctushujus planis, & folia. £iubt calore nó forri, Er babet mul tasoperationes fecundas,& tertias.
Difloluitapoftemata,d fiunt in ra-
B dicibus auriii : & adiuvar fuper fp tum;quod fit ex humoribus: jn ;& pulmone: & cura; cá-
crum; &in fpmma valetolbus vul
veribus, que indigent exiccatione ,
Tac tmogt, igi p delit
€ ni fu ital fui calori sed ei hol; toto prouo ac vrjná, & mouet coitum . & hoc fj ar per Tenpolamm Et "n feminis &j
Di fin hae anii cv
ficcitatis. fcd forrius eft aliquantu
Jum femen vrüicz . Et dofis ejuseft
tala dra- Y à drag lij vía; ad, iij Etquip| EXT urgli) i quippiná
m propter acumen louis, enant. quia bac neges nea,quz eftin eius folijs, eft fabis, & remonetur pp ipfam fri- &ationem,& mazime pp lotionem. Albadudarmcel, Haray. Iftz duae plants fant fngidz & ficcz: fed ficitas plus dominatur Q frigiditas,Sc. maxime in elfaray. Et valent cótra. fluxum vétris pp carum ftypüicitatem,& contra paffioné vulue,& cótra hzmorrhoidas, & apoftematibusquz fiuntin ano.& albadudar mcl operatur radix : & elíaray fzu-
10$ mE & radix. m igoz,i. Acorus. accipitur ex hac planta eit tk eft calida. & ficca tertio gradu, ppea quia do minans in ca cft. futltanis ignea fübülis, & poreft effi: vtt cum ca. adruixta pars vpa terrefiris aduíta. & fignificat boc (apor fuus £acu. muscum aliquanrula amaritudine, Operations eius fecubdz (ant he, quia. tincidit, fübriliat , & apetit op] s, Fertig funt, qa prouocat vrinam , & valet ad duntiem fplenis,& (übtiliat groffütiem, ux jt in corta, & : 1 prouen dicis. »& proprie , Cauasj, Aloe, Caliditas fua extfdirirà primo grada ad fm, & al t parum ex: in [Ns boceftqi pofitá ex fübft&tia terreftri adufta. mixta c terrefri frigida : & illud diminuitaliquantulíl de calore ci*, fambe fubltantiz concordanrin. iccitate . Icat hoc, fori Rm fuam itaté fignificat 9 ad jrin terriscalidis, pen ter 1a Arab(i, vel f India, & od naícitur án terris non calidis,eft debile. Sec E füz virtutes funt, quia eftfly- F pticum repercuffiuG, & abfterfiui . & bzcefl medicina iuuatiua ad nerandá carné, Tertie virtutes fünt. p curandas fiftulas : & marime funr in virga, & in ano. & ad repercuticndum apoftemata,d generanturinore,naribus,& oculis , & purt choleram,& fübftantiá fubtilé, am. Et eft ex medicinis.que ni habent periculi: co 9 non. 1zditos fomadie aam iljpád tatem, Et vircus fua purgatiua eft virtud aj E PUPA. Q. qua
€ quia eft dcbilioris attra&ionis: eo qragaricum atrahit abextremitabus corporis , fed aloc nó attrahit nifi quod eftin extremitate ftoma- €hi,& venis hepatis, & in illo habet popieue. Etdofis eiuseft à drag. 1.víq; ad.ij.Eluoxat. Calor & ficatas ipfius extenditur à pnmo Sada vfq; ad fecüdum. & fignificat hoc, quia facit aliquanrulam abfterfionem,& mundificat renes , & aufert lontiginem. Et manifcítior eius ;ptietas eft, quia valet contra morum canis rabidi.
iit — Nauoca, i. * Carui. Quod plus quzritur ià hoc,eít femen eius.Sua. prima virtus in calore & ficcitae € 1n gradu tertio. & hoc eft, quia eft compofitü ex fubítantia ignea terreftri adufta. & fignificat hoc,quia. habet faporem acutum mixtü cá aliquantula amaritudine. Scda virtus eiuscítapertio, & diflolutio . &
terua eft prouocatio vrinz Amygdalz amarz füntcalidz, & ficcz in fecundo gradu : excepto. eo,quia plus declinantad calorem ,
& minusad ficcitaté, &in hocfunt. di
quafi in primo gradu : quia carum. vn&uofitas manifeftat humidita- ] tem-Et cias complexio, que bác facitoperationem, quz cít comple. zio calida, habet aliquam terreftrei tatem:& faporcarum fignificat fühoc.Etoperatiócs carum tertiz Rntad aperiendá oppilationes hepatis, & remouent dolores qui funt. in hjpocundriis plene, & renibus: & adiuuant fuper (putum humorá lorá vifcoforum qui füntin pe re,& pulmone, Et dico q» maior. fano tion(í harum non fit perum caloréqui eft in. cis d
fit pp temperatá apertioné,quá ope.
ratur in his materijs pp hutniditare Re vn&uofam, quá habent Et proptcrea valentplus alijs rebus. onibus
in aperiendo oppilationem.
ris, S pulmonis:propterea quia hec. membra Izdunrur vt plus proptet groflos humores.
Ammoniacum cftcalidá etficcfi fm q» apparet cx tertijs füisoperationibus : excepto quia tenet parum caloris in tertio gradu, et €: br rio. Sed füuscaloret hoc,
cítgummi. quia tu fcis Im- Tui fan ingrofia ecipidlata d calore: qui funt foperfuitates terr nafcentium.Et v£ in hoc gradu ca- E, loriseffe,co q» mundificat. et fic eft Fus fuusin ficcitate : ppea quia
iccitas eft pp vifcofiratem fuá paucam,que cil in eo. ethoceftin om. nibus gummi.Et virtutes fuz fune. vt mollificentet diffoluant duritié, uz eft in iücturis,& fplene, et dif-
luant fcrophulas .
Alcanna, & inuenitur in ftumen t0 1n campis. Virtuscius eft ficut vir tus fümach. magis deficcat, er plus
it. Bbazchileelneemaz »etdtRofa regis. etdicitur calida etficca in vr
tio gradu.Ei* proprietasefl,q ma ME fticatur,vr trahat phlegma . et fuccus fuus mundificatcaput per na- 16s. Et tertia eius virtus eft, vtremo bol ex geulosgritudiné pi tme et t méftrma. Rester quet gradu, qd Arabico dicitur (cenar, etattingit parum ex fecundo: eteft. ficcumin principio fecüdi , etin fineprimi. Idcirco qf coquiturcum. olco, h&t difloluere et mitigare doloré. et maturat apoftemata leuia .. ec inducit fomnum: eo q qf decoquitur
Liber Quintus
A quitur cum eleo teddit cplexion£ ipfius ad fimilitudinem medicinarum marurann(: nifi quia eft aliquantuli mag;scalidum eft fübrile.et hacde caufa diffolutiuum eft. Etqü comburitur, eft in teruo gradu caloris ex ficcitatis. Et idco valet. vulneribus faniofis: et plusin illis, quz fiátin membris fpermans. Et recés eft minus calidum, et plus hu. midum. et ideo iftud inducit fmnum,ct maturat plus ficco : et fici difloluit plus. ppea dicit Gale. qui intrabas ad Mustones " Racibdnt
B ex cocoronas.
Chamz. — Camomilla, quz in Arabico dimeum. citur Habonog ,calida eftet ficca
imo gradu . Secunde virtutes ip- [9 funt, vt aperaat, et difloluat vapores cutiset maturet, et habet pro prictaté in mitigádo dolor vétris.
Anifüm calidum eft et ficcum Y terno gradu: ideo juia fübitanria ignea fuper ipfum dominarur.et fignificac ue hoc acuitas fui fa miscum aliquantula dulcedine. rationes füz fecundz , cc tertie funt sd carminandum ventofitatem , et prouocat vrinam, et aperit oppi
tiones. C Zarhunt , ideft Ariflolochia, Non vtmur nifi radice.Etef quzdam longa , «t (dam rorunda. rotfída foruor cít in incifione;et fübti. liatione . etlonga plus valetabflerfioni, ct generationi carnis. Amba: calidz et ficca: funt in fecundo gradu,quia funt compofitz ex fübílan tia liquanculum Mgnea, et terreflri adufta.ct fignificat hoc amaritudo quam habent cá moderata acuitate. Secundc earum opcratiócs fünt, quia fubüliát mirabiliter humores
grolíos ppca remouentoppilatióes,
106 d proucniunt ab iftis hunroribus.et D extrahunt fpinas, et remouent putrefactioné,et müdificant fordicié , 2 ciun verari bou memet lc fünt magis proprie in rotu: Et Vemncopcrationes fant abflergétes,et curát epilepticos,et podagrá , ngos sgnbi ngo ida ingua agni;i.plátay e« iccdin fetido radi Radit eius minuseft frigida;et plus ficca.et cff ficcatur folium cius,eft ficut radix . Et habet duas qualitates : quia cópofita eftex fübítantia aquea,et ter reftri. ct fignificat hoc infipidias , im habct cum ftypticitate. Secá E, ipfius operationes funt, ga ficcatt repercurit, et valet cótra mala apoftemata, et materiales putridas, et curat iftulas. Tertig proprie.
tates fiue operationes fünt contra vüluera irelinorum, ec (nngicfan guinem corum,et vleerationes,que proucniuntex dyfenteria . Et radi:
eius contra dolorem détium valet,
pe etaperitoppilationes hepatis, et re-
num.cthocefl, quia omnis plantz: radix calidio eft fuis folijs . nec illa.
oppila- funrpriuata calore, c videamus q»
abftergunt , et mundificant. Afara bachara. Quod exea va-.F virtun acori : fed eft fortior hoc. Ebdarfian;i. Cortex mali granati fylueftris, cfl calidum in prío gra du, etficcum in fecundo vcl terno: quia compofitum eft ex fübftantia. ignca, ct terreftn. et propterea efr acutum, ct ftypticum. Valet fordiciebus, et materijs difcurrenti— bush vno membro heir pe Afparagus t£peratus eft, aut parü detlindos id alicia. er hoc gnificat, qa habetaliquátulá amza- O ij rimdin&
leteft radix.et virtus elus eft fimilis Au.
*s1i Fm Ex eo vtimur femine. &
ricdinem, que elizstione remoocmr seris ciuroperatóesfantad aaperiendi tàones,f fantin re. fibus: & propfie radices, & fem£.&
mplrá valentad dolorem dentifi, fortare
Polium montanum, qd in Arabico dicitur Andriazabicra, habet duas friend plures. & o£s funt cali
A & cc. & It vrinam,& menflrus, Et idum eft valét eb
temperata eft in calore & ficcitare Et marifeftá
Part 26
luriua.& qfi com. buritur , ciniseitis magis cit, fübrilat, & diffoluir,& propter hoc
curatalopeciam . *Eleratisid eft femen pfitzcor, D aside mopargando phieg
ejnis manifeflis in en da ld lias eft quafi fuper nobilitat£ omnium medicipar(i tium.Do fisci? à dmg spa mul- 1 tum fenibus cá fi ante cibum coreftá valet,Gal.dicitI, t.de Sim. plici medicfa p calefacit & exiccat Meum rin sido ibdideqet idum in gradu, qfi applicatur hol per modum emj Et ifti; lum eft, quia in primo di zit deradice,in fecundo de femine,
&inalio dc folio,
'uam,&pp amaritudinem [auatiuf, peosid
ü füccus/& oleum. & eftcalidd in pri-
mo,& tangit parum de fecundo: i6 quia eft compofitum ex fuübilantia terreftri aduíta cum fibftantia ver-
qum nes granas quia dicitur e qfi "
comedit, monec romiti »&flux
P» eas f
Liber Quintus
À ram bomiditatum. Et dicit Gale. nullus author füit,qui huius riedii recordaretut.
einz ton . Bahialbeli&in Arabicodfchien &erutti,& forn.Folia ifus plante, & cima, & flores; & fructus oltto fünt frigidi M d ana Prt aqubfitasé exiftentéin ppn um chai té ad cool ins lcole, & fithili SE ndinerors td fut usce imrtfaturus, fcipiditas& i ceti ie Ed Ed Fw OR I MEE di« P oen nici piu nem, minc e(t propiniddus. up ter dulceduiem. : ree pol Érüorum virus exit ipfius ru&tus &comnia predia con.
Syaachilie. Vitmur folijs, & flori bos fracti". Quamuis cla fint humidiora,valeht multii zgritudinibusoris, & vulneribusiriteftinorum & fluxu vécis,& debilitati flo machi,& fputo fanguinis. Sed radix eius babe fübítantiam calidam &
ibus V'sdeiium duas aber peces
.vna Siciliz:Scilla. eft,iue i illud eft hein nur : & alia fpeties, fiue alind li inuenitur hit, & eft Arábiefi, Virtts illius fecunda eft mollift caret X eft fordffia. Mes nid in hoo& hoc füá inn Er alin guild fuauius,& elt clatius alió.& hoc vo catur bdelliü Arabic, & cít ficcius alio . fed tecens bdellium Aiabicü habet virtutem Siculi. Et hoc Ara-
bic frangitlapides qui &untin re
nibus. & qi bibitur, aceto eed e maeftex Ris, qus put uanneenpruN
&ipfum eft melius fter. tielicinss laxatiuas Et dofis eius eft.
drag Hifp Pa e tra QE Hil MO Msnilg
& alij Secacul,& in Latino: id dici Gal. aat elteb ditm €t diuerfis nauns, ficut natura rodie. Gt exeeyto quianon haber. eitaté] acigulicubor quia bd x infipidims cum aliquantula dulce dibe.& modico acumine. & hoc ha bet plus id cordce. & ví p» fit vem rátunt,aut param dechnans ad frigiditatt. & quod eft alis dplexioniseít multi tuuathetiti. itio-
m plum. Et Et idt npe
amari uicem eic prin in ofbus. iti Eia dicun vtunureo à in poti porci e 'apóflcübus intertotibus. ius calidus eft & ficcus ini temndogrado cole feld turi fübüle . fec habet vllum calo- 16 quia ab hafbus cfeditur, qui vid£t,q € fübrile peietratiu. Et vir? má Efructus ifliuseft ifti?gerens : (ed 18inus eft fubtilis fad oleo. Et iftud oleum habet thults próprietate- Kc. mitabiles operationés. Suc fecurde poser ciet eii miaficasque dt £z [inpr iar rcm id EA dij ^ ezadi-
diffoluat aj xe Rd
€ eradicat dolores,qui fünt ex humo ^». vifco- ribus groffis &* ventofis. Et fuz | — terücopcratióesfünt, quia frangit lapides.& mulier im) qua defertipfüm füper fc, non poterat. Tpregnari pp oppilation£ marricis. Ys peut fbquia eftmagua theziaca venenis. & valet cotra opi bibitum, & valet contra adamanté bibitum, & contra fungos venenofps, & contra aquá fern diflillani.Et. dofisci* eftà cibus partibus drac. víquead i.drach. luniperus calidus eft & ficcusin tertio gradu. eft multum fübrilis: H $a d qnagis dominamur faper ip iium, eft ful ia ignea, Sc ip fam fabfianta vsrctsadulla, & aliquantul fübítitia terreftris fn- Ma. Et fignificat hoc fapor, quem. beccüm forti acumine, € aman tudine, aliquancula ftypticitare . Imellipas. Operationes fue fecunde fant,vt có hocde sa, fumat per in uz etin Des, vulneribus & apoftematibus: qp loprs cusin quo non eft atrefactio, non 2.an.a. füftinet talem mediciná: fed qfi po de Abbel: nitür fuper putrefactioné , & lani& id cum melleshundiicatip(amm. vationes fug: tertic funt, quia. I prouocare vriná , & prouocat mena fore" alia re, donec facit mingere in&. & facit aborfum , & exeahit&etum mortuum , Et propier fuam fubtilitatem & aromati- Citatem ponitur qiia; loco cuiu(dá fpeciei innamomi dorfini. & eft & Ginnamomum cum multa dulcedi ne, & fortiacumine: & debet poni duplum illius loco dorfini . Albahac. Hzc planta habet flo- 1& qui affimilat rofc : & eft fortior.
afata, qi mifcefcum cera &oko. K Offa varum paflarum (unt fic-
cain*íecundo gradu,velacoedunt a.vrüe
im ad fm : deo quia copofita intex fubftantia terreflri frigida .. & fignificat hoc ftypticitas. & hc BE in Lr ms . luface'in lingua Hii icitur Mulía. Hc nafcitur füp quercus,& nuces. Et eftin tertio gradu. frigida . & hoc fignificat ft ypticitas hét. & cü hoc habet virtutem ifoluend»&emollficand, Eta valet, d inuenitur in quercu Edad juae eftin i| (a debo eb E ex faperlluia ipfas nuuiur. L Sagtares vf p fic calidum 1n primo grado, vel accedit parum ad fe cadi: idcirco qj compofitü eft ex fubftátia aerei n cü fabfatia terref ida & fignificat ftypticitas [cobi i| Pri-
mancitas/icut in abfinthio.
Gentiana. Ponitur hzc medicinain gradu terio calida & ficca. & hoc manifeflst cx fortitudine fuz amaritudinis. Et radix ipfius fortifma eítad fübüliandum,& aperiendum oppilationes.
Memithe. Ponimus ipfam! primo ygadu fii pande. fog curat multoties rubedines, quen
má tahanach &phocmagisdif donon funtfores eius f
foluitilla, donec dunsfima
fia cpofia eft cx fubftantia aque.
x. gnádu, & excedit parü in calore ié-
Liber À fi &terreflri qua ofa frigida funt: excepto q; fngiditas a eade ton eft fortis, fcd eft cius frigiditas fimi- Kisaquz paludum. i. Mentaftró, calidá eft & ficcum 1 tertio gradu: propterea Sri dommanr aper ipfum fübiai cum fuübítantia terrefixi adi & habentis ralem comjon opationes funt manifefte. Liquiritia eft humida in pnmo
peratani complexioné . Gale, dizit qp affimilatur complexioni huma- B nz. & fignificat hoc dulcedo fui fapotis cum aliquantula ftypticitate: o quia dulcedo temperata fignifi- Gyydeiasteadevncn aique cii icat aliquid ex fao calore & fia humiditas :exce qp ex humiditite remouet plus. & lenicafpcritatem ,quecít in trachez ánteria, & vefica, & aliorü mé brorum,quezccipiunt afpetitanm. "Teru operationes ipfius fünt,quia Loin pofua füpet oculum. maculam, (eft in oculo, & car nen füperfluá, quc elt in tadicibus. uium. & boc ignificar quia ra c eter cero fies quas diximus, prío funt in fuc- £0. qfi radix eft vetus, eftamara, ficureit ilaque nobisapportátur. generaliter fuccus eius. humidior ei ps radice, " " xonia, Ro(a aGnorum , eft radix calida in primo lu, & ficca án terio :quia cft. ita cx fübftantia terreflri frigida , & terreftri adufta Kk (ubftfitia ignca,& aliquásulum aerea. Et fignificat hoc,quia. peel maflicamus ipfam, primo timus ftypticitatem cum dulcedine: & quando diu maflicamus
108 ipfam; fendrhus acumen ci ama- D ritudine. Sccundz fuz operatio nesà complexione ipfius fciuntur, & terti íciuntur (ecundum exoppilationes hepatis, & renum.& hoc. accidit propter acumen, & amaritu. dinem. fed propter ftypticitaré, quá habctftringit ventrem. P. tas fua tcflificata eftà Cale. quód fufà ad collum curat epilepiam 1n pueris. fed ab aliquibus dicitur non fit verum . & hoc iam expet. tum eft, & non fic inuenitur. Paftinaca duas habet fpecies, n veftrem, & domefticam. fyluellris foriioreft domeítica in omnibus. E Etin ambabus cft virtis calefacien di, & fübtiliandi. Etin radicecft irtus, quz mouet coitum, & hoc etiam habet (emen domeflice. Sed femen fylueftris eft calidius & fic-cius. & ideo prouocat menftrua, & vrinam. Etfylueftzis dicitur dau cus, &cft calidus & ficcusin tertio
Aegarel chaar;i.ligaum Lauri, fru&us elus Baccalauri dicitur.Hec. arbor cü fructu fuo calefacit, & exiccat multá , Sed cortex arboris eft debilioris caloris , fortiorisamaritudinis,& habet ftypucitatem. & F
idco frángit lapidem, & valet cótra. paffioné Pin hepatis," ebibi- *1.Lebibi-
tisquatuor danich & medio cfi vi- tus cd vinoaromacico. Sue radices funt ca- tes ^
lidz in fcdo gradu,& fice in tertio.
Almoftramefia eft ex fpccicbus €hafor. Etoperationes ipfius funt. ezdem cum opcratibibus ipfiusex. rebus iachofor fylueflris: fed € fübtilior ipfo. Et operationcs fuz tertiz füntattractio.
Glandes o£ fünt frigide & fice.
& hoc cognofcitur pp multam fty- Q, tij ^puicita-
het£vraex re.
itate, Er. ded i uui méfttuo.
iones funtquia
zat,& mitigatdolorem, & maturat. qp
apoftemara dura . Et radix & femitia faciuntgd faciüt folia, & flos.do fec eft recés. fed maioré habét fubtilitaté, & rinoreth ficcitatem radi €ibus,& feminibus. & fic debeteffc indmnibustadicibüs, & feminibus H terre nafcentiutn, & ictirco tttdioré habétabflerfiot&jta qp cutát motheam.& femé frangit lapides, quí iuntin renibus ' tfi in tiliciont virtus ftyptica. & ud detoctionis cius er randi mdtimorutn ex dyfentetia , & fputo fan- [wn Ego poho folia, & flores cà« dos & ficos ih primo grádu, & ra. dicem in principio fecutidi , Alzabiti.oleum, gd ttahitur ex olinis matutis & non falitis,& qua« sumi cóplexioties t6 fünt artificialiter mutate,affintilarur cópletioni humanz. &iam retnemorauimus Y hócínclbis, Sed olcü fa&um ex oli uis nó rhaturis habet aliquá ftyprieitatem,& retinet cx frigiditate fm. €p habet cx ftypticitate, Et oleum veruseft calidius,& fubulius tépera. to: & pp hoc maiorem habet virtu. tem difloluendi,& mitigandi doloreni, Sed aliaolezquz trahitur ab alijs medicinis, tenent naturam il^ lar medicinará : ficut oleum deli lio,& oleum fefaminam , & oleum amygdalarum,& oleum nucum, & eleum lauri,& oleum de cymino,& oleum de finapi , &oleum de myr-
iL rpicon, Kokam de bom ilit ems a ipdum & (ipi Aem Rrolcut Cialis dim & butttidumi.codem tnodo & olcuth art i
Errirmdbus icis, & diffoluii tis flortaclió & he gat plus of alia re. Sed ifta olea &ác. 1n Babylonia, fed t tioflris tetris n5. traltintur ex iftis tebus proptie
Sed Gal. dicititi libro fuo qp confue tuti efl traficteolenzh
nánthi ex fcipfis, & bonitas iftorfí excedit multum bonitaterr factofurti curi olco olídatur in opera» tionibus & virtttibus.sed olea que confücta funt feri cutn oleooliustutn dulciurtqeibus affüefcüt Ad» tiqui & Modetni, fant (icacoleunt M. rofatum , & olcutr iorutti,& oleurtililiorutn , & oleutn violzttl & olcum nenufatin , & de alcheifi. Ec virtutescorut oleorati funt frianifeflz ex virtunbas i fnedidinatum, Etfdre quód oleuth oliuz, cun quo facithus dita olea, debetefle abfquealia ma la qualitate. fed corum vittus, que irür cum oleo olité , nulla funt vittuofiota nofttis , Olethjn juo infunduntut dicte medicine, bet cé fuaue, vc bó mieifeflcCalt qua fortis qualitas dorinásT iplas
À &ilisefl ratio medicine quia dét eflc patiens, & non aene 1exceptis duobus modis.vnus eít.quando intentio noftrá elt, vt foctificemus operationem iius medicine cü qua. mifcetur prius: & accipiem oleutit, 1nquo domibctur qualitas fimilis Qualitari medicins. f£cundus eft,
uándo intendimus facere contra rium illius medicinz:& hoc eft,d volumus facere figere ex illius virtute, v.g. quido volumus qoleum rofarum difloluat,nos ponitmus oleu vetus, & quando volumus mi bueré ex eaponimus immaturum.
B &quándo volumus.vt affimilef vir tuti rofarum , infundimus rofasin oleum dulce, fuaue.
Allaran,iEnula. Pónimus ij in fetüado pradu calidam & ficcí & manifeftatur hot, quia ponimus Biepsae pell ietltuo pedo lau inui
Deje Imone.& hoe facit fua ficci tate.Operationes fue fecunda füht, quia rubificat meribta in liuiditatta:
Butici Helltorus habetdu aslpeci urti videlicet, & nigrü . & e x calida, & aia.
C tiopradu.Setudda corut virtus eft. abífetfiua , & ideo valet contra fcabiemjij factum & firnilia , & on ft tututà vi eo bibito vel comefto: quia eftex genete verieno- Tum. Sed Antiqui vtebahrut ad pori piR melancholi& x eft fortius In ido & monem. fed Nou pontutlocn et lapidetti lazuli.Sed quamuis epithy mur laudetur in euacuando mel choliam,non tatnen hábet tantam. virtutem. Et inagnesbabetfimilé virtutem purgandi cuti helleboro:
109 excepto quia eft fortiotisattradtio- D fisteo qua ft lapis propter ficcl fateiti qe éltin co, & lapis lazali fudtior eft eb.
Eua, i; Rubia tindtorum,calida. eftih fecufidó,& ficca in tertio pra. du:tdeo quià eft compofita ex fub- Ttantia terreftti aduftà, & fub (titia terreftri frigida, & figitiifita: hoc fuaamaritudo cum poancitate. Opcrationes fue (ecundz , & tertie habentapctite oppilationem (plehis; hepatis& ptóuocarc vrinam, & fanguinem menfttuum.X pofi bile vtct minore fanguin£. &abfletgit tein petate.& idco valer p tinez , quando difterpperatur cum. aceto, füperponitur. & quidá dát
bibere *fchiáticis cum hydromelle; *i;sisdi
Olibátia, L Eupatotium. Valde tis. mahifella eft ià fottificando virzutern hepáris, & apetiehdo oppilaio nescius, quia compofita eft cx fübftantia flyptica,S& amara. & idco dc. bemus ponere eati f ptitho gradu: Quia atharitudo eft ahifeltiorin a ft ypticitate füa,
Zingiber calidum eft iti terio gradu cum mülta ftypticitáve vPhu. miditate.& idco tin calefacié F do corpustQuod non facit piper.ga calefactio zÍgiberis eft a calore cotporis:& perriutatio pras ab eod£ eft ficut perztutatio lignorum viridium & ficcorutti ab igne. Et prpet iogum eft fimile zngiberi pea.
ni zingiber in primo du Bulaidiats, peg
Epithymum eft cálidum X ficcá in tértio pradu : & eft laudabile , vt. dictum elt i euacoatido thel&choliam.Et dofisetus eft a drach.ij. v(- Queadiij. & in decoctiotibus a €; vfque ad vij, Ec indiget tefreuan-
E 7 Ax a parar, cu gugarhoc a calosc auc 2 pane cz
euacsacoom. Er 3 sisemascw- cyefhymem cum pom, hoc plus acor-
guum 1 fcbocracb! & [a i ;
d gradu, & axingis ex eruo-k ba. brtama;uscinem cum flypücizateconfortat flomachum.& moect €mtum. Neereeeirtirotuir ie
iua c babet. fuam honlidiatem Ar hoc provocat coitum, & i| lue aflocuatur rebus non. bene digell uis, & (apor ipfiusamaruseft cum flypticitate,& ex hoc aj qmi nort hétcaliditatem deliachacos,Sc.
'à ipfam ponimus 1n caliditate,
ficcitate in fecundo, extendétem.
[] "9 ad tertium,
Thapfia eítgummi rutz fjlueflris fecundum cot, Vutuneius cit acuta virtutis & cale facit caliditate forut & propter hoc. elt in teitio gradu caliditaus & hu-
uda in peimo , Et fignificatur eius | WA ex liocquia cito corrum qit&aon meipit paflionem a cor. oret polt aliquantulam. hori, quemediodum facit ringiber, Et
ivpietaa eni elt attracbo ex ibo và p Y rcloluat qul
domin primo,vcl in 3 fec di gains Ec víus fai. Eeninls conf mit Alafce,quod quidam vocant cor. rata, calefaer & deficcatin terno gradu. Etoperationes cius puocát menftrua,& vniná, S. erwalint fM tus a corpore, & aperiunt oppilatioacs, Ss müdificát pe&t*, Sc pulmoné, Helej.Vifcus. Operanones cedé füntcum thapfia in operauonibus primis,& fecundis.& cit calidiflim* cum füperflua humiditate. & cxua. hita. indiam corporis.& hoc ar it cum multa tarditare pp füpfiuf umiditatem in i| pu cR Viola frigida elt,& humida.& ic €irco debet poni in fecundo gradu. Iuuamenua foa manifeíla (ant apd
vul IS, Fais Cmm
Liber Quintus
À Latinb df Centinodia. Virtusipfius eli ftyptica cum amaritüdinc. & ió deficcatin vltimo ab(q; perforanione. & pp hoc figillat vulnera ma-
cofertvlcerib"inecflinorfi,ac 'uto fanguinis& fluxui menftruo :& mare illad eft rabea:& tenainoni . & dicunt aliqui holes qp» Cursnerunt cum ca vlcera vefica:. Caleirafi Caftrar, Huieegetae bilis flores,& folia deficcant tioneforui abíq; mordicatione. Et. ed manifefte plunmi iuuamén,qin. igilur vulnera. & qfi aduri£cortex Mb*arboris.ciniscius deficcat defic.
35 catione vehementi.& pp hoc obfer potzis feu verrucis:& maxime habé
tibuscapita danotum,cui firi fünt
i : N
gummi fübüliat,& mündificat, hdi quo tingitur, mul tum deficcat fine fübülitate: quia. i icá. Et cft duarum maneneram,f.fylucitre;S dec meftieom 4c fyluefire 4 forius do ico, Opcrationes fuz funt, vt confolidez vulnera, qux: (unt in duxis membris, & ciam fi funt extre mitatibus muículorutm: & ab(cidit fluxum. i
fücum cvi in aft! domefti es, io medela spoftemari jua vicerat ea. &fylucfi valermulium contra oppilationem fplenis ideo debemusipfum ponere calidum in fecído,& lici in wettio: & domefti
cca valermultum leproi
eti alid primo,& fict fecüdo. D. Palegium nuulorum calidá eft & ficcum Y tertio gradu,quia eft có pofitum ex fubftantia ignea c ah quanrula parte terreftri adufta.& fi gnificat hoc acumen ipfiuscum ali quantula amartmdrme. Operauóes ipfi^fecáidz (unt diffolutiuz, fübaliatriz,& deficcatiuc. Tettie ad ,puocandum vrinam.& dictum eflp fis, $ morfisab alalib'venenofis:& maxime qü fünitur.&occiditvermes,qui n& ntur in auriculis. & montanum
fornuscft,& plus valet.
i.Cánella vel Cin E namom(, calidum cft & ficcum in. fecundo: &in ficditatepl'ex tendif.& hoceft,quia compotitum. eftex (abftantia terrettri cum fübflanna aerea qualiter. X hoc teftifi catur Gal.& cum hoc hét fubitaua. fübtilet ignes, aqua hétfuam aro fnaticitarem. X ftyptizitas fua cum. fodico acumine figit terreftrem. fubftácis.& cánellofitas fua figfiat fübftátiá acreá (up ipfam dominan tem.& hoc fcitur pp narurá cannaram. Iuuaméta fua manifefta (unt in flomacho,& hepate:quia illa eft
ex medicimis,in gi "*inueniunf aro FP maticitas,& ftypucitas,& acumen & qd' héttam nobilem complexio Feria mE Etdicit fübtilior,. 1 eo,é mior. aijedlarcni € fodort juuaméto, Capparis calid*e f fscüdo,& ficc? Yterüo. qa cipofit*é ex füba rerrefiri & fngida, & rerreitri adufta , i gnea & fübrili.& figiat hoc amari tudo düans.Et. ét pprieta. tf contra vitia fplenis: ppea qa illd, qd'facitexire cum flercore, eft fanguincum, & tc remouc; dolorem fglenis.
Col € fplenis.Et bocidem facitin alijshu. morbosgrfis quia educit cos per
vrinam.& prouocat menílrua,& at. i i
trahit pl ite qà mafti- tici
catur,& contra Íchiati do Et de fructu ipfius iam re- Jorem,& contra dolorem dentium, memorati fuimus alibi.
quando mafticatur. Cubebz funt fübítantic ignec,st
Alcharfi.Nafturium eft calidáí. terreftris:
& ficcum in quarto gradu. Et virt? fua c milis napisvirat: &eft |uc datur loco cibi. eeiototum calidum eft, & ficcumin tertio gradu, Et non eft mihi neceffe manifeftare operationesipfius nec fecundas, nec tertias,
H quia habet fimilem complezioné. 2a conuenienseft mila projetates corum. ifefliores, &
debuiffemus feciffe ab ipfo pr cipio. fed ctaccommodatio iuuamenüiin hisque dida funt, & eftf hoc fructu cil amaritudine aliquátulum caloris,
Clalicha,. Caffia lignea, calida. eft & ficcain tertio :quia cófita eft ex pauca landa ere- Tess bflzoca ignea illaeft do minans. & fiptificat hoc, ctimeb, quod habet cum aliquantula ftyptditete.& efex bonis fpeciebus 4to maiis & idcirco. ftat themprincipalia, Sex oppilatoppila tiones hepatis, & pronocat mélrua & habetaliasoperationes,quas debet facere talis complexio,
Arbor nucum eft frigida & ficca. in fécüdo gradu.& folia &ramiba bentaliquam ftypticitatem.idco: puer ftypticitarem füe. omnet profüdatur parseius fübulis] fub.
per funt& ficce inter tio gradu . & gummi propinquum. in quaro, Su fecunda vices fie camem mollem liq i endo.& propterea fünt primo; dd medicinienm putc£li P conferuant carnem mor tuorüm a putrefactione fü» am deficcatiotier,, & alias corum.
nifidufa mebra. Ecfüntoptitna medicitia in aete peftilestialii& for. tiffma medicind ad reiftettdá im-re» i thuliet*ftat vien fu |udndo inungirut ví exis ciubtaborfunt At occidit n funr vence tes deglutitos. & fi fuperponántur M. inconnnend mitigatur,Ec B luz tur in alchi ter- TAL páts vi »quz adunatur im eltci fupra in pria- Sri coca efficit pifla,& lla aperit vulnet2,& dii itneruos.Sed ill, quod eítliquidum poft eft vt curet vulnera, & habet fimilem virvutem ficis,& curatfcabiern, CEtaurea habet duas fpecies, ma. jorem,& minorem. X ambz hab£t. vuam complerioncm, Etmaiorha.
» Vi trahat. icipatem,
per. mi eft calor,quáuis quedam fint, mon fünt;ala, nifi amical corpus humanum, ficut gummi,gd notminatur charabe. . Ceftron,i. Beronica, Complexio iftuscft calida & prr iiim ftatur fapor, quia in ipfa eft amaridocu atdiane, tideo incidit. Bumorcs grofíos, & frangit lapidé, € quigeneratur in renibus, & mundi p»: pulmonem, & pectus, & aperit oppilasiones hepatis, & prouocat amenflrua . & confert epilepticis, & fchiaticis. & quando ponitur fuper. amorum animalium venenoforum. confert.& valet fchiaricis ctiam qi bibitur &. ratam acetofe.& p. puerea ponimus ipfam in ter oii Calls et igidai i inpri- 1$30,& ficca in tetto, & erbe ont
VÉ cicguica oc pidas
& fabilior . & eft necefle, quando yis fedare fanguinis luxum , affare.
piene poftmodum extinguere ip : in ai
iceto, aut fortiffimo vino. Almumj.Cera citnna,eft tempe ratainter quatuor qualitates . & qa. [ed i carni pofüeruntip i materiam omnibus ca taplafmatibus, & vnchonibus ealidis & frigidis, ficut funt illi,qui no-
sinant cerotum.Hanc ceram " ci- "£L natrinam,quaffatam,vel malaxatam. ga
1n aqua Gal.laudauit in egritudini bus acutis, & nominatur cera lota. Etcera habet virtatem. maturatiu& per modum oppilationis.& non eft ex medianisquas ponimusin corpons habetaliquantulam virtuté iflolutiuam,quá acquifiuit a melle.&quando remouctur cirrinitas, quz eít in ca, tunc eft proprie mate. ria & cera pura, Halberaji.Catapucia.Eiusgrar.a habent virtutem purgandi: & cum. hochabentvirtutem abfterfiuam, E difelatinam Adeo et calida in It. nitur in güc ca Epi ipsae, Darfeniji . Canella fübülis,dul- €isaromatica , calida eft & ficca in tertio gradu.& eft fupremum fom. nibus medicinis aromaticis,que re-
fiftunt putrefa&ioni: nec habet parem in bisoperationibus, Alieradit,. Barba hircina eft fti-
fida in terio gradu, & iccain ec :quia dominans in ca eft fübft tia terreflris fbyptica.& radix ei*for tior eft folijs. Ét confolidat vulnera ferai foriidis vulneribus propre fitam deficcationem &ad ini
. Colliger
"METTI ne*multz. itatis. fors. bilitau ftomach:, & folutioni veniA vlcerationibus inzeft & fluxui menílmorum.
foluit,& maturat, & valetpaffionibus marricis idco quia habet cá his virtutibus imum flypticitaris. p permanentiam. capill :&o p confümit humidi tarem cxtrancam,queeftin corum. radicibus,X flzingit faa flypticitare porosin quibus otiütur capilli.Sed non eit füfficiensin obuiatione alo is: icincoquiailaindigenmem lutiuis, quia neratur cx humoribus rolls fis.
Part 27
Aliblebji. Mercurialis, calida cft
&ficcáin primo gradu: &eftcom- eryfipclas
pofita ex (übftanuiscontrarijs, hoc eft ftyptica,acutay& aquea. Etincft Sguandoeft recens,vt leuiter purita. in principio primi rina ciapindro rimi daturin principio febrisante digeftionem: ficut dantur caffia fiftu| tamarindi,& his fimilia. Ezqui biberitex fucco: mediam libramypur- [n choleram groffam,& phlegma. fi coquaturin vino quando recés eft,coníolidat magna vulnera, (a mat locationem fadam abaduflionc ignis, Et fi folia ipfiuscoquá tur. in atro valet multum Toni leni: Sess valetin hoc p*.. & ex (ücco fuo fit caput jum:& tunc valet multum atrii rentib*antiqs ad aurcs, & ad narcs.
Haanthalj. Colloqufrids,eftex K. medicinis forib*in purgádo Celocra maz&cítin. fine gadus medicinatü bie-
itium,quia azrahita profon. litate corpotis: ita qp Iducit radica. tionem inteílinorum. propterea ne efle cft refrenare ipfam multi cá tragacentho,& amy s. & fifi funt (afficientes pro his duobus. Et dofisciuscít a duabus tertijs drach, ety ad vnum charatem, lal(cemec eft gummi, quod for titer fingi hoc inirarf medicinis eradicantibus intefhina,
dum eftin primo [rim Rin ien cootrarijt, &aGa & eftex fübítantia amara,& füb- Rak " flantia aquca,& ftyptica. Et fecun- coe: dum hoc facit diuerfas operatióes: Pond hoceft, quia quádo cataplafmatur ge.ga(. ;. cum farina ordei , curat ad Almá, iplum.&quando mufeerurcum B «17-84. rina fabz, diflolui rophulas.& di Ticcec pe citurap babet prpprietatem ad reti punc R nendum cibum i ftomacho, donec diin.1, fuezit digeít*.& aromatizat carnes, ** auod €um quibus coquitur. X fí homo bi 5g: ioberctex eius fücco mediam libram M in nouilunio,cffet mortuus. Intio Aul.
Coltuscalidus eft & ficcus in fe- Te 1d
cundo gradu. & cftcormpofitus ex ze!
fubftantia terreftri adufta & i
& fignificat hoc magna amaritudo eius cum acumine . Et operano Tux: complexionis , eft rubificare. membraguibus fuj nif: quiz trahit fanguinem ad cutem. & pro uocat vrinam, & fanguinem men
cur- firuum. & occidit vermes & cura
tncam, Al-
Liber Quintus À AftanjdcILLiliumn album,ca. operatióes fantad retmoufduntea, D
lidum eft & ficcum in fecundo gra. du. & hoc diGmusquia eft amar(i; & habetaquofitatem tcmperaram, Etideo oleum ipfi*cft bla liqua snordscatione. & cft íaprcmum om. nium rerum,que diffoluunt res in matrice. Et folia fua cocta;& pofita. füpet carnem combuftam ab igne, & cum aqua ferucuti,cum oko rofato mixta inconunenti liberát, Ee radix eíl fortior folis. Sc terea. t mepftrua,&mollificat du riciem omnium membrorum, Xn prie matricis, Noe d eftin £cüdo gra B du & ficchsin primo.Fz digefliuus, & confortapuus cordis, &habet fub. ftantiam calidam flypticam.&fi ticitasfüa efEcx rebus,qua adiuust. ad digeftionem,quam ficco qp ' illam moratur in poris, &. 1n illis. Halba(al idcft, Capa. Eft calidi in quatto gradu , & habet groffam. fübítantiam.Et idco, quando poni
türin ano, aperitorificia venarum, & slguinen hemorrhoi Aalen, dc menliruum Ex focii valet aquz,qug defluitad oculums fedob(curatoculosquádo funtimti ab humoribos yroffis, Et hét urmiditatem füperfluam , propter quam mouct coitum. Halecdef frigidus i
du cft vel tem ticitasin füo
lus in primo 5: eo quia.
iporc cft» Gdin i for non eft aliquid caliditatis,vel acuj-. decf
qua. retenta füntin profundo corporis gritudinum putridarum , Sc eradicantea omnino abíq; impedi mento.Eteftin fine tutnm a nogi« mentis có quia natura. calidaruni medicinarum et ficcarum,quanuis habeantnaturem remouendijattra. hunttamen ad locum alios bumore Et hoe btc res confert omnib? maculis, et js caris. etcalidirasquz eftin iployeft laurix. virrutis
p non inuenitur acüitasnifi mo licum ftypticitatis. Et eius operatio nes fzc fant , quia conferunt mirabiluer vulnerib*difficilis cófo lidationis caufa multarum humidi t&tom:& etiam conferunt vlcerib ons.& franguntlapides »& prouecant vrinam, & menflraa. Alchána.Quzoperanturer ifta, fant folia,& rami. & virtusei'com Toa eftex fübftátia frigida Sc cali «propter hoc deficcat abfqua. mordicatione. Et confert viceribus, que venit ore ex gfe alcolz. & valetétalcolz & decoctio illi? valet
na put lutiupf a
tatis nifi modicum . tamcn ineius tréfore, itta grana: & qui. [7 habent debilem deglutiant Tera, ti:eo quia caliditas Acerofa. Vire'ipt*cft cbpofita:eo caprofundare quia em£ePbéc liic caca indo corporisal me, tofitate.é valet cStra lux cari i Masatone inteftinori,
875 ^; Lmoltz bumi-
dad quide teg abét ven. didis,
€ Akurzeftin ditaris Odor ejus, & fapor, & virtus fl petcte rm quad mate is to quia eft maaoris. fcaionisnafluroo.
Alchejrii, Viola de Romania, füntenim in caliditaris & hoc fignificatur ex amaritu. dine füj fapons.Erextrahunt (ecu iuntaborfum.& fem&
lunt op. 0doran-
gnáa ali
pilatior tut.& propter hoc, epil
fm modum medicinarum, d (unt iliuscomplezionis,
Laufremacanium , Hoc eft manifeftum nobis Eius proprieras eft fanguinem flringere,vndecüq; exeat &cft complezionis frigida , & ficce.&oritur in ripis luminum val decurrentium,
"Thuscalidum eft in fecído gradu,& ficum in primo : quia habet. smaritudinem cum flypücitare . &
] facit nafci cargem in. ib*humidis:& habetaliquantu]am vjrtu 1em marturatiuam. $ed cortex ipfi* habet manifeftiore ffypticitaté: ita ponirurjn quarto gradu me dicinis exiccatiuis.nec habet füperfluum calorem,vel acum£.ideo poniturin medicinis quz valétconrra fluzum,& fanguinis fputum, &crlce rationem int norum.
Besbefeji.Macis. Dicitur quod fit tortex cuiufdam fructus,qui appor tatur de India.Compofitus eft ex di verfis fübftancijs. magisdominans.
fabftantia serreftris, & min? e(l fabftandia fubriliscalida.& eft mul Tz ftypticitatis cum aromaticitate Sua prima virtus eft ficca in primo prlstiaissniiidian ant manifefta ineo. -Sus cun- Folciarleteper viii ta & contra paffionerr. cordis, & Fe dani ipe iens icabitur per Gale. qp valct propter. fuam iciaem contra vlecrafionem inteftinorum.
i. Po'ium. Virvuseius fimi
"legas Migugon figiset in esto grade &cetumit
Sliguanam caliditatem.& poma. jpfius habent humiditatem, & propiat hoe puocant fomnum. & eordi fes füarum radicum funr fice : fed eiusradix debilior exiftit,
Maftx calidus eft jn fecüdo gra, Maftiche duj&ficcus in rto. & babe fbjpc Sem ie citatem,& diflolunonem. & mani- , f&ftatio fui iuuaméti fpecialiter ett in ftomacho, & generaliter in alijs. membris.
Scaunix,, i. Nigella, calida eft & ficca in tertio gradu . & fignificat. hocquia eft in vltimitate amaritudinis cum fübulirate.& lipatain nolineo valet odorata ad reuma.
Liber Quintus
A giam Soctidit vermes.&dilloluir La woliapolir iani producit cum poffe menflrua, & fa.
posicion repercutiendcin ichs poi cabdtinin
Pei Me calidum eft & fic in feclído eftmultzabíter ne, fionis.& clt bns medicinalis, gb priein (enib*; quia cibuscftin ip mhulrum iuuatiuus,quía in eis connerrirurin fanguinem bonum. Sed
3 mil cannz, quod étiam c(t mel,eft
Mel ínz minori caloris alio mclle,& mino-
nechabetillá mordicationem,quá hát mel.idcirco e(t snaiorisiuuamend alio melle mébrisquz nocentur a nimia abílerfoneicur ftomach*,pulmo,& vef €x Eriflz duz medicing faz funt. 3. Medicis matenz cl iorum.
&fyruj |uia natura ampesti cadaedanr ei tur,eíLei* operatio propinqua
opcrarioni melliscannz.
. Papauer, frigidum eft &humidum. res igdum nigrü in quarmo.
nigrum Jum,quia facit fomnum flupidum. E omm Si Cor. usbabetmaximumiuuamé terre
habctnon figaificat. mum d
paucus calor,quando eft cm aposto inducitac acumenj& bibita:
II3 motdicationem.Et dicit Gal.quan- D do dominatur ficcitas terrea,adipiicut acumen Sed emen ct cali qum fori icciarseftfopremum bezaanjs venenis,que occidunta to
Mellilotum, corona regia habet virtutem dif. ta fpecie.Sed pulpa. d ipiuseft fngida
- &bumida, &gnat grofías hores. Alcarari amati ficos copofi* Mos fübftantijs crapofitis: quia. habet (lypticitatem cum diffolutio Pics multum valet fpleni dicitur q quibibit cum vafacto ex co, non incurrit paflioné pond Et fuus fructus habet ftypi €itatem fortem propinquam (typti citati E Hes ideft, Myriilla multum fup ipfadominarur fübfrátia terreftris
&Kfigds f carp hoc AT?" linm. e ueta ifta
u. operatur ex eft radix.& c(l calida in tertio,& fic. cain. vrinam prouocat, & menflzua. & habe: fuperfluam humiditatem, & qui de ea comederit mi
& ficca in tertio gradu. incidithüo Herr
t puocat vrinam,& mé ? E Ace "4 msc
fln, Scal Holori
pup LE Min erii
te fpecies. melior ca: juz ve. sieex India. Cali eíbin ri. du& ficca. a irando B loser
€o, quia cft compofita ex fübftária.
verreftri, & frigi quantula i &a xeftzi
te füa. diera melioribus Wer ti& flomacho, vel fuperpofita vel propterea. quia confortat mé Coll.Auct. brá,
ultum,dolorem ypereat. Harlatmeli, * habi: eft ped
G brü.& deficeat materi f ibi fluit.
Halcalj.Acetum.Q uod videtur. excoyít vt dominans fuper ipfum, fit fübflantia frigida acetofitatemqueeftin eo : quamuis habeat partem vnam igneamque indicatur propter ipfius acumen.& i£ di&um eft acumen prouenit pro puer fortem ficcitatem cum modiqol k muiui ius. morionó fignificat multam caliditaté: quia hoc prouenita fübiliate & etiam acerofitas, in eo qpeft acerofi tz5incidic& maxime quando afío
tutiseft,S incidit, & fübriliat,& fiif gitomnem fluzum omnium zgritudinum.
zatmphid — Lacarborum elrifr,i.Afa fo-tida
calidius eft omni alio lade arbor,
&übilius. & propter hoc diffoluit
cxteris Eteius proptieras eft,
qp confert vuluz,quando füfpenditur collo.
Halcar£zna;i.Orobus, ficus eft.
MWER. in(ecundo gradu,& calidusin pri-
mo.Eteft medicina incifiua:& apit. oppilationes . & fi nimis comedere exco faceret mingere fanguinem.
& generatin corpore carnem durá,
& membra dura.
Thanfir,i. x, eft calidi f tertio gradu , & ficcum in fecundo, & habet attrahere phlegma ex iun &uris.& quafi hec proprietas cond netomnia gummi,que t fiseít. dati. mug
Piper. Radix eius affimilatur cofto. & atbor ciusin principio fui or. tus nominatur darfufel . & hoceft piperlongum,& eft humidius alio
Etaliud piper, qfi nS eftma EE
[rige album:& qn eft maturfí, eft nigrum. Etambz fp£s funtcali dz & ficcz in tertio gradu. & quid dicuntin quarto.
Besbeg;t.Polypodium , eft quafi temperatum in primisqualitatib*, & figfiat hoc, quia fuper ipm domi naf dulcedo cum ftypticitae, & deficcatfine mordicatione. Eius pprie. taseft; melancholiam, &eft cara medicina, &c€ melior cpithy mo,quia bon habet qualitatem exeuntem ab equalitate,Dofis fua cft drach.x.
Praffium calidum eftin fecüdo t, gradu verfus finem,& ficcum in tee tio, medium,autin finc. Apcritopprlationes fplenis,& hepatis,& mundificat: & pulmoné & p uocat men vrinam, & facit ola, que faciunt medicinz amarz. Etfüccusipfius mixtus cum melle multum valetpaffionibusoculorá., & pofitum in nanb*valet i&ericis, & valet contraantiquum dolorem. aurisquia mundificat vias ncruorumaurium,
Succusqui inuenitur in alucis apum.calidus eft in finc fecundi gra dus,vel in principio terri. Sua fecun M da virtus eft mirabilis attractio.
Halachartaj.Pyrethrum .Exeo vümar folum radice. Et habet vnam virtutem víliuam . & ideo cft calidum f quarto &idco mi tigat dolorem dentium.& valet , vt. dicitur contra epi! fimiles. zpimdnad, k rigoribus interpo latarum febrium.
Alfagcl,i.Raphanus, calidus eft
in tertio gradu,& ficcusin fecundo.
femen fortius efl:& valet contra fer
piginem,& fimiles. & auferccitrini- Ue
Liber Quintus
À utem quibuslibet membris corpotis Bt. eft lortior domefti- €oy& cius faccus t reni vifcofitate: uz eft in fiftulis i
- dh
Boos rebusin. insamémo hepatirad tádum ipfa. & fimiliter prodeft p Élomacho.Et Gale. &alij Melia di cunt, q conftringit ventrem. & nos idem purger . Eteftmirabilior alijs medicinis purgatiuis, quia. fznum (aum cft cum co . quonif. nulla medicinarum purgatiuarum eft inc vencno aliquoT aliqua te für, ifla excepta: eo quia confortatomnia membra corporis : ideo poflümus dando ipfum pro purgatiuo,refrenare alas p ifm medicfas elis n? Apium montanum, lidum eft & ficcum in terno; du:co q-faporeius cítamarus E ac bn 4 prouocat vriná, & fanguinem menflruum, X difloluit tumo xes.Etbortulanum debiliusefteo . Andraton,i. Herbatura, in gua Hifpana Andration . Qnod ex hac operatur, eft eius radix.& eft calida in tertio gradu finem,& defic. estini| rco egindnib neruorum , & ibus i & pulmonis, do ettet b moribug fhs.& quando. fufum tur homines ea,reprimunf huprs delcendentesa cercbro Rt apetitcius opyiladones: & quando
itur fuper dentem dolentegi, & D
rofa illum, & füccusci*
1n omnii foriorenfüit,
&adhuc pu fortiusexifti, Halfedeb,Ruta fjlueftris, cali-
da eft & ficca in quarto gradu . fed
bortulana eft T sertio: pterea quia:
fapor fuus eft acutiffimus, &amar*,
& eft iuuantior in foluendo rumo-
ren , &carminando ventofitatem:
& priuatcoitum, Cesfeti.Pix , eft calida & ficca in
tertio gradu. plus deficcatQ calefa-
eat.! ui
facitd pr - Valet contra afth-
ma,& empyema. Dofis eiuseft quí
titas vnius drach.& s.cum rrelle.&
valet contra albedinem vnguiti, Sc morpheam.& maturat apollemasa. dura.& fortiorin mat eft, cá Ni" pr fri i.Caftanca, frigida cft & ws primo tls füa
piftata, & pofita fuper a quz nafcuntur in genibus,curat.Et cortex ipfi arboris, X ipfe caftance habent virrter deficcandi.& ideo quando fünt cocta in aceto, valent contta dolorem dentium. Etfruá* F combuftus füperpofitus valet tyrie. Eteft necefle, vr cuftodiatur quilibet a puluere, qui adhere lolijs illius is, quoniam multum nocet canne pulmonis, & vifui , S ídinne " uü ris eft in fecundo du ide infrigi roma compofita eftex fubftatia rerreftri frigida, & aquea.Valetcontra ince fioné flomachi,S&repcutit materias aduflas, & idcircoitercipit uxum menfixuorum, & curatoppilationé inteflinorum,&intercipit Bux fan. guinisa quacunq; partc veniat. P dj oCRofa
ic*eft ea . Et efi frigida &
pie lu. & confortar
,& alia m&bra
Sumach eft forte in ftypicitate &
ficcitate frigidum in fecundo, ficc
án tertio gradu.operatiócs fuc funt manife E
tx. Earn *Serapinum,&T Arabico Cebco apkalum an
Part 28
interpretatur ven- . Illud gummi calefacit,& fübiiliat, (ecundum q» faciunt alia fumi sia riiuum.& eft ex ex melionb? medicinisque poffint effcadaquam defendi ado- €ulos,& ad fufcedinem vifus, quz Ei ab humorib'| Ee Ki me icinis purgatiuisque trabüc maa pins iuncturis, piss hum opopanacum, & anazaret. qa. hoceftproprium in gummi. hum eítin hacre, quá in no lu 3óis. & poftipfum eft ETE ipfum anzarat. Ét dofis afphalu eft adrach.;.víq; ad vnam, ] , Etanzarat deficcat fine mordica tione.ideo confolidat vulnera facta. ter percuffionem, PE amy Telücalus canis. &in. Arabico Haldaal: Calidum. eft cum multa humiditate.&, 1ea mouet cóitum.& nomina fapié tum Enil(ilic, S Euo(alic iurauet(it. jn corum animabus, quód curat fpafimum pofirems parüs, quando babitur eius fuccus cum vino nigro ftyptico. Alcarsfasi. Apium,eft tantz cali. ditaus, prouocat menílrua, & vri nam,& diffoluit ventofitatem,& in.
flationem,& femen eias.
Huiufmodi eit multarum fpérum.
&forioromnium cft,que nomina Becarcalion.,
Tür EcEndiuia quad eft fylueftrs, Ses. domieflica.S lueftris eft
mum eft: quia confert hepati a tota (übftana.quia dictum eft qp fanat hepar calidum & frigidi qua liter. Sed videtur qp plus confe ratcalidoq i
habetincifiuam. fed non minus ca lefacit.& non vtimurca nifi affata,
Halíciaj. Abrotonum,eít herba. multe amaritudinis.& nocet ftoma, cho,& interficit vermes fua amaritudine, &calcfacitin fine fecídi gra dus,& deficcat in tertio,
& Micros Seine Hae herba, Sefdi ipfius femen hal arem TIT cat vriuam vali done. & cum hoc fübtiliar, c pp hoc cóferc. epilepticis, & cuidam cgritudini no minatz T'orthomiz, *
fine primi gradus,& in principio (e mum. rrr gdestinpicpet leum etufdem. ictatisexiftit. E p " aei e lector cia uocando menflrua,& vrinam . folia hará ip(arü pitata, & fügpo( u
onho- Scen(caniji [Sefimin(i calefacit Pese.
Mundificat putredinem pet vrin£, fiin corpore adi juando coquif T vino,& datur ad bibédutn. Et remo Wet &xtorem fübafcellarum , & qd? difloluitar ex toto corpote. Et. raluer habet tefiftete a tota fübftái: & eft medi-
Esbrd vpn : cina cibali lat m carni Bus iccirco vianturco nobileslo €o melongíaruti. .
Allian calidum eft, & ficcum in.
tertio gtadu,
» pL eft & ficum it tertio idit lábricos in pue ris& babet abílerfionem. Et. Tea ponitit in collyrijs, qus t remouere vngulam.& mifcetur ci snedicinis, qux dantur contra antiquar tuffim,& afthma, eft medi ina manifeíla in matarído.Et poteftefle q) bonitas fuz matutatióis eft;idco quia fabtiliat materiam co 00do,quo nó relinquit ficcitater, groffitient,nec durinem parti rema nenti.Et hcc maruratio eft laudabi liorceterisomnibus, quiaf hac me dicina hó potelt dici maruret op.
m poteft dici o hocfaciat per fimili.
dinem complexionis cum re
humano: quía calidum eft & fcc jn tertio gradu.
Sticados compofitum eftex ftyp. ticitate cum amaritudine,& aroma ticitate.& ideo debet poni in primo
lu rerumque calefaciunt, & ia. undo edtum,quz deficcant.Ope tationes fuz: ccündz,& tertiz funt aperitiuz,& abflerfiug, & conforta. tinz omnium membrotum interio
Tum,& cxicriorum, & idco vülior.
n medicina eft hec centra laffirüdin£ D alijs medicinis, iccirco ga laf" fitudo non eft nifi defe&tus virturis. ter onus humorum.
Condifii. Hellebor? alb?, calid* eftinquarto gradu , & ficcusin cae dem.&tommouct flernutarionem, Keít venchum.quate non debet po hii in cotpore,
«undo grádu, & ficca in primo.& fi gnum huius eft, quia mollificat,& curat tuffim,& valet reumati, & afperitat gutturis,& pe&toris.& puo cat menftrua , quando bibitur, aut excafit] E Ficus. Nos fuimus locui de eisf eo (untcib*:fed nunc dicemusin to q funt medicinz, Virtutem ha-
4 bentmaturatiuam, qu&do fitex eis
emplaftrurs, & pprie ficcz.Et ficcze &vitides habent laxare ventrem.Et. decodtio ipfaram,quando mulrum coquunur, affimiiatur melli. Sed coniplexio fuz arboris eft calida & fübolis, $ proprie lac . & ideo dixit eucllit verrucas,& laxat ventrem, (ylueftres funt foruores in hac re. domeflias, Selecji.Bleta, babet virtutem bau. tachiam,& io cam remouet: F & eft ab(terfiua,& mollificanua. Et. eius fuccus füppofitus in narib'diffoluit faperfluitates cerebri. & in al bis pl*manifetatur hec virg f ni [Au (dia higrz habentaliquantuibacel Fo n grecum, Halcul uj & eft calidum. in iecundo& ficum. inprimo. abet vitatem mollificádi duret Aug Titl; maren in riri :& apprie eius lac , & poft illud femen, & pott illud folia, poft illd radix, ij, Rédx
7.2 celi infe $ Storat calatita calida ef in fe- $yrzs e«
fal md-
G Radix cota in aceto remonetincó tinenti dolorem dentium, & maxíe.
cotdialem , eo quia affimilat K ordi. Calida eft cum fubüli fobíl&
fieftdenscorrofus.&quandocadit. tia.i
án aliqua parteoris, comboni illá ; eppea neccfie efi,gfi volum"ipfam. onere fuper dentes, vt alij déces cir Curateganrur, quia facit cadere den. tm im. Lac Ícidit pilos, qi füperponitur.& fi multoties fuppogatur,cuellit,& priuat. Valetenam. €ohtraomnes verrucas,& o£s fiftulas.& hoc totum faciunt femina, & folia fcd debilis.
ira,i. ntum,virtue£.
n ecconglunets
iabet congluanatiuam.| Acu-
H gérer PM y nil scala gummi.
Alchace,i. Lactuca . Hzc herba. fübitantiz cft humidz cum modimoglie flbi ict
intiam aquofam , Et.
sposa alia, da
ob insigi idiratis, & temperatam inter. humidi i
tatem & ficcitatem. ,
Hupuephatahalepj. Vua vulp uz in Latino Md Vut canis, vel Maruclla, frigida eft & ficca in
Y fecundo. Haltuelepj. Malfain lingua Hi paris, & eft viriditas inuenta füper jda &humida eft in gra ]r -Dacrylarium . Os i. rium.
ipfius larij icitaté imc cum juam ca liditarem.cortices vdo arbons ma-
Sorem habét flypticitatem alijspar mi
tibos ipfius. Hcuf riconj. Hypericontnelifri
lem, COD, &quidam appellant hanc ber.
ad fübuliandum humores. tem,& eft cemperata inter calidicatem & fcigiditaem,& e(t ficca in (e E. cundo Decoctio ipfius laxat,
Eie Valerie ier oppla
Boh x. manis.
neres diuer(ificant fm diuerfitarem zerum,ex quibus fiunt. ., Fumusomniseftcalidus. deficca tiuus, Et quis fumus habeat hanc complexioncm,tamé femp permapetin co virtus rei,ex qua eft fum*. Propterea vamur f medicanóe palpebrarum inuerfarum fumo thuris ad lum bonam carnem,et 2d faciendum nafci pilos palpebra. Tüm.et vnmur in medicatione ocu B lorum apofiemarorum decurfum humorum. Et fumus fnyrrhz eft fimilis fumo thuris, fed fumus thuris eft aliquantulum for -
92.1 6f. tior, Fumus terebinthinz eft f for-
tior fumo pias, Demedicmis, que e mineris fant.
parte medicinarum terr na-
tium que magis vfitate fant in arte medicine, fm qtefüficaium é a Gal.etalijs.er com; liofe locuti füm*,1dco quia pofui »quafi exempla alijs quz affirnilantureis
p He locuü fumus de vna
C inqualitatibusfüpradidtis excrpro. lefactio
inproprieraribus. Deinceps volumis loqui de medicinis, qu appro tur phineris. . Tithinacrum,i. Terra figillata frigida et ficca, cum ftypticitare iÉgera. Valet cótra venenum,abfctditfpurum fanguinis,et dyfenteriá, que brouenitab intetinis et hepaz 1e,etdeficcat parua apofiemataqü füperponitur es. Thitarmip,i.Bolus armenus, frieft et ficcus,,forus fiyptiaita-
Qs Valetcontra luxum ventis,et i
116 fputi fanguinis, deficcat apoftemá D. ta pulmonisjta q indurat afata, et ficprzferuat infimum ne moria
i maxime, qii inceditad habitandd:
jones calidas &valet contra cgri Sedeegi Lapi Hoa i ti dlapis. fanguibi, fipde etficce complexionis exiftit. $ confert. fitudini palpebrarem.. qi eftablutus deficcat vlcerationes oculorum, "Tetra fiellea, Talch, frigida £et. temperate;cté minoris ficcita ns aliará thit.terrar( feu lutori.
Halmogra,i.Bolus.cum quo tingunfmuneu parietes , frigide, et
iccz: complexionis exiftit.necat lá bns feu vrmeriniefinorum. »
Algetini.Gypfum,deficcat,et. mos conf 1nafiói arteriarit, qfi mifcetur cum albugine oui, ct puluere molendini, et cum pilis leprs minutifime incifiset ponitur.
uper incifionem, lrofcar, ideft Calx pliibi,etinLatino Cerufla nominat fri gida Éct ficca. deficcat vlcera abíqy mordicationc.
Almuraji.Calx viua dicitur, et € calx lapidis fortis Exiftit multz ca- H lionis,et mortificat carnem.Et. quando abluitur plunbus vicibus leera fine mornos
qua nos gillamuscharsas nofires, quando abluimusipfam,non eft inqua ab operationibus dictarum terrarum,
hetmentis; : timorofz. Ex dofis. Msc mul is refrenantibus Et. i
tatént.& i6 facitoriri pilos,quía temouet háores calidos, & reddit m£ brum ad priftinam complexion£,
ibus fcis qualiatibas. Li ium,&in Atabico díci
eaccettin co aliqua corrofio,& itin eo; carnem in vlce- Hbohonfir
"Tutia fit in fotnace,in rator es. Deficcat (ine. cnorlica J maxime: df ibimr& deficcat. 'mas , & abícindit materiasf dizolrant ad oculos Climia auri,& argéti , ambe flc 1 frigida & ice. (ed auri ficcior eft, & magisabfterfiua. Ft qfi comburi tur, & extinguitur, eft nemordica tione.& itcarnem imrnacol 1m oculorf. à &illa liter eft laudabilis, que tex fumo,q diffoluitur aurum, vel tum, Veffasj. Ferrum, eft vchementis ficcitatis. Quando multum teritur, &infunditurin aceto pluries, velin.
Ia&ecaprino acetofo, valet contra. ideo
limofitatem ftomachi,& contra do jorem. fplenis.& pafionem ani, &fa.
cit nafci carn£in auribus vlceratis,
Sal fm oim fpfm exlid! & icd, E icitast hét c abfberfi Ge. & band
x eren qicmbuid
eft fabüili*. &ex co fit compoátio,
Alceg;i. Vitriolum , Omnes tres L. fuse fpés habt virtucf conflrictiuí. zm icitate , & diucrfificantur. in fubtlitate &; je:quia. eer tat, & poft illud viride. & rubeti, vi. tide Éqrafi materia cholcotar:& ta lis &cóparatio cholcotat ad viride. Eedicit Galp qf iuit ad infulá C&dizi.Romanorum, intrauit quíd£. muneram,& inuenit tres venas. f iri fira vena inuenit vitrolái rubei, & poftillam cholcotar , & poft illam. Crap ride A iecordinatiolosor figfiat fu diximus, Et ru boim e minori rnordicadióis vi- M. fidi pp. ciem fuz fübftttiz.. Et. rubeum, & viride non diffoluuné: quia rubeü eft induratum indura« tionc lapidea, & vitidc eft nimis co Gum.Scd cholcotat liquefit..
Plumbum . dominataz in füis paribus,eftfübítantia fri da& bmida: proptereaquia e ditaseft,quz ipfum congelauit. & ideo, quando piftaturin mortano
cum aliquibus fiquoribus, vel alie quibus oleis, vt oleo rofaro , refi gerat. Ervilet eontra spoficmaz
Wotorto,& difoluit,& TeBificat. Et hoc, quod diffoluir, igni atq habet irem difloluti
comparíádo ipí carni; pisi quiuis domipen fuper ipfiusco-
"Tei irm haber abril, nem
& deficcatiui &c. de tefla furni, B — Aríenicum rubeum, vel Auripig. meutum rubeum eft à eiufdem virfrisaleriusaur auripigmendiseo ha
EA Alumen.Hec medicina eft max me fpica .$pphoc denominara cíttli Gre ab boc.Et funtipüus m miis Qede omnes funt multz: ed fibiili* eft,eft illod. puer
Chalcofcecaumenos;i. /Es vítá , habetintenfüm acumcn cá. ftypticitate. idco quia lauatur per remotionem partis fumof; tunc fiit me icing cicatrizatinz.in corporibus t C & membris duris non cft neceffa-
zia lotio.
Tubelj. Lamina zris fübrilis,eft fübtilioris fabftanue cre vfto. & pp. Bocipfum in colin ponimus s
habet maiorem abi
»quàm galla,
geriet rir .Cófolidatara auri,
&in Arabico dici Cumbar,& funt duarü pecierá. Vna eft ipfius vene, vel minete : Scalia fitin mortario ztris,& pillello xris cum vrina pue« ritemporecaloris, terendo, vel cori quaffando,& illud eft mclius,e4 fit
ribus fimplicibus non eft vieadái , *oquia non confolidat , nec car-cy diimurdeninie
deinceps us: Lesrieeirsi enr nn DeLaffe , ev» variis tint operationibus ,
Rewndwn diuerfas eiut. partes , C^
t loyer
Li image a aee. Simi liter permutatur ia difléperatis cor [5 ex malishtimofibus, & ace
it, vel eafeatur in flomacho frigie do, aut fit famofum t florttacho ca lido& fi corpus eft mundá, nihil eft. cmnctienis o ad reflaurand(i, cd difloluti eft ex membris libus: & ptoprie lac mulieri, fecundo lac afinatum, & poft lac captarum.Et ideo eft lac magis iunatiud oibus alijs reb*, he Gicis.& hoc cft , ppea quia c(t materia
eft fübftantia terreftri. P pter hanc flat: & fubftantia aerea, quam hume&at,& nutrit : & fubftantia aquea declinante aliuantulá ad. abi pquam jt naturam . & non folii abflergit, verum & laxat ventré bona. H laxatione : quia mundificat lauando füperfluitates putnidas,& aj amata interiora, quz funt (aniofa rquando, extinguitur fram can mundum ab zrugine, des marmorei in ipfum tin valet m fluxum ventris. fed fer Tumeft melius propter fuam ftypti citatem.Ett fama omnes fpecies la&is valétophthalmig oculorum , goeoeidicer reumate calido. & c6 etiani apoftematibus matricis , &ani,qus generantur ab humorisbus calidis mordentibus-Et qi mifcemus ipfum cum medicinis miri-
nocet lac vleerationi,vel cancerano nioris. Et. 'zatum, & retentü Yoreconfert, & mitigat dolores ibi exiftentes, quia dolorem mitigat. & valet. loni amy rum , & vuluz :quia eius fübítantia eft mü daabomni acumine & morlicatióc . & eft fuprema iuuamétum ci,qui bibit cantha
Deoperationibis Cafei.- . Afcus vetus eft calidus & fic, proptet falem & coágulum.Es
multum valet contra dolorem iun.
Vi habct virtuuem matu. qd eft co&i habet ma. iorem virtuté fm maturitaté & caliditat£ in corporibus duris. & hoc eftpp falem, qui poniturin co, qf coquitur, E od nó eft cotum, plus maturata] que funti ras L dicibus auri, & in locis mollibus. Etqf mifcetur cum melle fit inde lohoc : & confert (creatibus exiftétibusin pedore, € pulmone . Deoperationibos Coaguli. Cap. 47.
m vi eft ealidü & ca Ct fable. Difoluitfangui n
gnedinem »qu vosgulua funt 5 macho. Aib cófü patventrem.& debet dari tluxui ppurfüam jetaté , cui funt occulta fus can ir ideo qua hec ptocertificata. fi fü, i LuetrureuE um trem pucrorum, fanat , & potet q» hecoperano fit,ppea quia coagulat humores & indurat. Deoperatioubus Onerum . Cap.48.. |Via locuti fum? de. hisinquátfi funtcibi,loqui volun*mo dine eon d ibego oui pd licinz. Et dicim' oui lineé magis mi igu aliareT mor dicauonibus. Er io vtimur eain doloribusoculorá, in apollemanbus anijn apoftematibus inguinum. & admi(cctur cá medicinis, d abícin-
Devirtetibus Bayri. Cap. Et
Liber Quintus 118 A danti in£, qui fipfluità páni- &ideo foluunt (ordiciesantiquas. D culis i, E vitelld eft fabítan- Deprepri aep un Aim. C Te ab amilabe pepe canis. pseegor cnini i a Q aiin (jnanchis Sechs roris pérerum füj & maxime
igine: quia non intendt mitigare: nifi cii aliquá- Fla maturatione, Frolet opas rem( iuuamen faper pinguedi
3 n£anferis, & galline i mriügaóe dolorü neruorá,& fimiliü. tq co quituroud fm (ui totalitaté, cbfert multíí contra materias putridas , f dicuruntad ftomachü, & ad. in ina. Et juitur oud cum alijs medicinisconlindtiuis ventris,mul tum fortificatcas.Etoufi pofitfi fuperloctí combuftum ab aqua fer- Wend,multum valet. Etoua recentia cocta in aqua valent aíperitati pectoris,& pulmonis. Et cortex oui
purehtoiesieisa: eni
deviens onunmrinenlijs. faciuntabíterfionE: &pro- ueri
gi velcrü fel Eteft necefle gere &lla alaliá, que non fünt infir. 3n2:& fella marid. & o4 plus dritur án medicinis,eít fel galli veteris. De»rini . $o. acumen
'Ring omnes hal V pestchium cum ablic dinibus:
intratin fuppofitorjs, d moucnt vé ut d Sureui b pin eófert. h; in modá emplaftri. Ster. cus gallinaéci valetad fuffocutio-
jux: prouenit à malis fungis comds Ho quia facteosetomi & debet propinan diftemperatii cá ace Sá à - Steeus lop valet & confert i colice bibirum,auc. em j, vel fufpenfum cefticu lis. Stercus columbiná valet frigidis E paffionibus membror : ficut. gra;& dolori hemicranio , & nrious, & dolon latcrüi,& hypochon. dnorum,& fyatularü,& iücturará,
Decarne Tri. Ca. jx
Eftificatur Gal. & alij , ?om
Part 29
tyri curat : &ci6 ponit theriaca. Eeprima vi virasiftiacare mice calefacit deficcare. & "i mat tudinem, juia. lit hane fnateriam viicnolam ad cutem corporis. & propterea biben. tescaduntin paflioncm tyriz , hoc eftexconiationem cutis primo , poflea folidantur.
De Pinguedine Ce. 3$ Vod manifeflius cft in ipfa eft calorcum multa huiniditate:
quanuis diuerfificetur fm di. itatem animalium. Et calidior.
& ficcior cft piu, leonis. Et
[oftilam on ficcitare eft pinguedo
is.Et pinguedo vituli cft tempe zar Et pinguedo capre bona eft,&
Ehumilior bouna. Ec Tignedoan
feris galline é fubulior alijspfgue
inibus: & ppca magis mitiganua, :
fisazal : & poft ill£ medolli vituli, De propri (plorism aliarum. ri C ITE H
«um qualitate calida .. ains molciss niin uà licente. it i
virtus Sedituetiltur alis medicine apud Medicos, qua n5 fantteflificans à Gal. ficui (unt
'v.fpecies: vt füntci
eap à Dai propinant ría longo boni-
Nc 4 pics Tienmfangt &
auium marina habet virtutem. ,& mundificatiuam, lam hi
ad. vj-iin deco&tionibas à. vij. 13d. x. Et Medici mifcent cos cfl fiafiftula, & turbith, fed mefciame
uriditatett Cheifir, i. Abfinthi& minus, vel abüntluolium . Hoc eft de virtutis abüinthij, & eft compofitt ex fabftantia (typtica,& amara.valetin febribus li
i memoratiuam cerebrietiam qf proftrate (ant propter. P aehenlum sachen alid et e lum,i.Behen, calidi eft & "» humidum ftomathurn calefacit, a V5éatit-
inflruméta fpermaris temperat. & forólicat virtu concupilribié ol
vircutibus, calida & bumidsin pimo grada. Eteius proprietas gare fuauner choleram. Seef debi-
Liber Quintus.
A lioralijs iuit. idéo daturin paffionibus calidis , antequam etif.
WISEEE S,
gantíuauiter choleram. Dofis cius fà drach.x. víq, ad.xv. & idcirco
nifcíh jusamentol bus jede t
«xdat.& qficunq; propinarur vene- Baca ad lrbendl, enequam venenum veniat ad cor, liberat , Eteius. ddofiseft jum vnm,
fespentum. Eteius dois cft pondns nonem ordei,trirum fnperlapidem, & mixtum cum lacte. aumygdalino,& aqua vi mo ico aceto. Et fcias op illis qui bibemiptin principi
119 Etnon facittumctam fortia accidé D tia ficut facit venenatis. & ét füfpen fum fapra (b»machum valet.
Lapis bacthies Comiola, tÉperatuscíl. abfandit fanguinem menftruum,& facit redire d&tes ad propria loca in ore retentus . & hoc totum eftá proprietate. ' &
itz: frigida funt, & ficco,
Bloc sini pen paffioné uis, mouent rrftiam re
ificát vifum impeditum propter. humiditatem. ?
Pv purgat fusuiper, b ind aut! fortius. eus ficat drramarindis :
Auisque dicitur in Arabico Canabir,& eft Alauda capelluia,qfi co Sumus sccomedinr continue,coa
ii colicz.. das emis nomipams im &qnominant Tartanza, piftatus, & pofitus neruo inci, inferri murabili iuu&mento,
|uarum iuuamenta fünt ma- Cephura.
D inmari, Y
idi (uns heo Camphora Indi ca, quz in ico nominatur Col fragen, Calefacit & deficcatin gradu, & confolidat vulne.
E MN
mari ea ini vircs delccatua: &i (a eft medi- &ina bona humidi; exieriug. us. izan ideft velPe
Benlenizan;i ttozam, calidum eft & ficcum in f& undo gradu . Valet fíomacho hue
G'mido,aromatizat odorem oris,con fortat digeftionem , fortificat neruos, ingerit coitum.
de Bezedar, quádo de ipfo fit collyrium,confortat vifum, o$ feruatipfum,& rcmouetoffufcatio nem,vel tenebrofitatem oculorum, Caniabar calidá eft in fecundo gradu ficcum in primo. Abfterfivum czithr, & refoluit groffas ventofitates, & coafert morfüi animalium venenoforum.& cius proprictaseítrefoluere ventofitates matn- Ss&cab(ndit Tomi foliaip fius aromatica exiitunt , & ponirur. * dedarfeni
*datfcal. joco:
H Sebeilen calidum efti du, & hamidd iniccendo Pulp choleticas,&
1: anbeiitus.& qü coquitur, donec infpiffetur, &ex aqua decoctionis fiatembrocatio fuper ryriá & alope cum ccn pl
Sarudotes calidü & ficum eft in feindo grade » Recepto furno foo
Sccalmefoj. Gallia mufzata; cali Kr daeft & ficca, ftyptica, & confortaz membra & firingit ventrem,& cuzat vomitum.
Secacul, ideft Eringium , calidd eft& humidum ,augct (perma , & prouocat coirum.
Sandala.Q uod eft frigidioris có fanula, plexionisofum fpecieri Made dec €0 9 frigidá in tertio ,&fic-- CL rando, fcd maboris aromari Gitadiseft cininum, &eft &igidi is
fecundo gradu, & ficcum i pri &ctten bid magne calidad te
Lignum alocscalidum eft & ficcü in fecundo gradu.Gal.dixirin li nicam,(ed aliquantulum uia.
Reni Pre
diffolut (aperfuitatescerebri,& va habet
letcontra rcumatafrigida . appofi- 16 fuperophthalmis oculü abftergitmirabili abilerfione, & valer có
T tradolorem dentium, & cótra corsofionem gingivarum
Sem. Sene calidum eft & icum in e-
«undo gradu. Etus vircüs eft
iua ignes humeros & humidos fuauiter, & non eft posés trahere humores vifcofos. Et ci* virtus eft propinqua virtuti agarighe etn atas ne. fed agaritum habet proprietatem. htmores; inis, & fene humores sdufbos. Dofiscius £à drach. vay sd.ijin deco&tone à. v.víy ad.vij.
di. nium
p midi fomachs & Propramarirudinem ,& ftypticitaté ci ipfius: mignaaromatictate, Valecfaper ME omnes medicinas alias mébris prin. cipalibus,& remouct triftitiá, & car diacam humidá.& valet tra omnia venena, coq confortaromnes virtutes. & valet contra omnia reu marafrigida. Ambra eft vna. ps fpeci i
tc , orituri fonubus mans, pes ul aquá maris,& meliorom. i illa, quain Arabico dici Afcap. Calida eft & ficca in fectido
lu.cfortat cerebrá, ftomachi,
A infigidindbas.
epis. cum in fecundo,
tofitatem fteflinorum . füperpofita neruis eos fortificat. refiflit magne ilétic aeris bibita, & ét odorata. Tuiube,& in Arabico nominatur. Auep. medicinam norinat Galc.tá de ea nullam fciuic proprie. tatem, fcd Medici de aldac dicunt imunt acuitatem fanguinis
i dile & cbferunt afperitati €oris,& pulmoais à tota fübftáua, Cóplexio ip(arurh eft frigida in pri
mo, & humida in fe i&pIO- pi
pter hoc repritmuntacuitatem, Cauffer. Eius virtuseft imus n 3 dalorum: ex: juando de co aba ro M adaj.laxat, Gariofl calidi fant & Áicciin £eut lu & artingunt tertid.Et ecdindromnia Bembra puncipalia.valent contra igi das, & conílipant ventrem. Et dicit Gal. eorum Propriens eftconfor
tare virtutem dipeftiuam .
Halhabarji. Balilicum gariofilatum, calidü eft & fecum im fecído » Aperito| cerebri. fierent carlhcam humidam, &contra mclancholiam, & contra
hormorrhc . C Cardamomücalidum cft & fic- Rc lu . Valet e ta ilati tis. cótra. lapiders itom , &clafídinem méblorum, &contra figidos dolores. €onfortat ftomachum multum, & zemouet fjncopam, & vomitü , qfi bibitur cá vino maiorü grat
Camphora frigida eft & ficca in tertio gradu, & cit (ubrilis fübftan« tiz, & reiftit putrefactioni , d fitex soatcria calida. flringit fluxá chole
120 ricum, priuat coitff. edic D ftomachum n6 calidum multum. Lacca calida eft & ficca 1n principio [ecandi gradus, Valde eft ma. nifeftum ipfius iuuamentum in c6. fortatione hepatis, &in apertione füarum oj jonum. & valet con. tra doloré renum,& veficze, & augmentat coitum.Dofis eius eft drac. ue ad.i.. lufcus calidus eft & ficcusin fi« ne fecundi gradus. Mirabilé habet. roptietatem in confortando cor .
rum& fuffocationi matricis,& con. tra melancholiam , & auget coit(í
Linzehalafor,, ideft lingua aus, confercardiacz, & mouet coitum,
Gefeminideft Viola vltramarin2, calida eft & ficca in fine fecundi. Prodeft fenibus & reftigeratis, valet contra dolorem capis, qui
fitex humoribus Kigidis &
lacob Mantinus yir egregias fequentem Q winti libri Colliget. "Auerrois partem , ob rei Li cultatem , nuper latinitare
nuit , Nos autem, "yt ves ipfa, de qua boc in loco agit, cla» vtov redderetur, ipfius transla, dm fraeerim primendam e[Je , operepretium. e[Je duximms »
& — axriya raíwsrATIO.
oe Theo trmediiun Emp iz 'Cibss, Cistr manifeftis : dei: volümug
JH quaspópletur niedicina, aut. jnueniremusij emuaca fm candem
plusaut minus, TerBaeft, quia.
quia quínis non
qua. dici LA Beltnrnesdui dimi qp sncdicamine
Horn grimum ác, vii
fum in füo temperamento, tum & in aa nobia vl, rena
Diuesfirss antem, qnae incer oan. fam & morbf reperitur, eR Ix vin febribus fit bibofis. d quipropterea p» funt calidae & ác-
xis puxmdis gzoffi indiget
liante, vtexiccet, & maturet. Ezio
eot iflolurio , quz neccflana Tempore augméti in tibus. & ppea indiget. sin ua lib? locis,st ciat vt ifhis medicinis anixcis Sc inis, & refolutiuis.. Eccadiz. in :
compofitarum ez di
xàm,fed equalivet erunt oem]
& n5 facentachooé quefiri in cor.
yorehumano. & fi vna erit fortior a ordor Éiciet achoné A adi
3lli debetattribui alia eritfruftra.. perci €6cxs. Mie. , Er boc dubium n6 (enferant Me duco. — didmifiin fecundis virutibus, non
uia ipfi opinantur qp fi b memillz c
(€ Etnonopinantur verf. quia necflc eft vc virvutes ambarum fint. vna, ficut ditum eft.quia (i diceretur, q medicina effet tem] i guimisqualitabus hoc. ia fa fit in corpore vnum calorem tem"
qui erit medius inter calo.
Tem & tngiditaem. pit familier deberintelfhigi in. i
virtutibus: hoceft vtin dracicha- cham.
mamillz,& drach.i.rofará habet virtutem vná mediam inter. repereuffioncm & diflolutionem.
xin? zquales, tunc altera alteri re- E. áflcz, &hnulld ia humano efficientactá, & ficerunt zquales. fed fi altera validior faerit E tunc quz validior cft,fun; eripe is qui tant nifi in fecundisviribus, non in pri mis. putant.n.ipfs, q» fi drachmam, vnam li cum alía rofa« 10m admiícucrimus , q tale medinecis imis qualitatibus " : iuc in co erit: Tute mei In vtoq; di r6 debet effe cadé vr. diximus, ná quéadmodá dicimus. aligd medi cfle zqualet fins.
in primisqualitatibus, ita vtin Eihamano efüciat calorem mode-
ratü medium inter calorem primi ordinis, & fnguseiu(d£ ordinis, idÉ de fecundis vituribus intelligendi eftita vr gfa exempli vna drachma li, admixta cü alia rong, producent repulfioné, & refolutio- DE mediá inter refolutioné chamemeli & re nem rofarum , Qd
» ipfis
Trani deo non eft cóneniens,vtituenian eut eft vir rarcorum contraria fimul & femel vt modia, jo iftis, vno tempore, in vno fübie-
Collge —
G Etnonemueruntin hoc Medi- &, nifi quia non tunc ciuiflent que cflet temperata, debes (cire p opetatio, ucdicina habet cord ta, eft vnd in commixtione artificiali, ficucin. commixtióe naturali, & nó eft plafa: ita vt fit tibi neceffe dicere quádoqucfitum fuerità te, quomodo facit vna medicina duas a €ontrariasin vno fübicdto: Refpon deas,.qp hec res eft ficut fenfus & fen. fata corum,qui patiuntur à duobus HB ebwrarijs fimul 1n eodem fübicto. vg. ficuta, imus album &
ius dubij nobis ponennbus qj medi cinz compofitz haber duas opeatióes quarum vna eflet oppofita alteri; ga hocnó accidit virtutib? en fibilibus cum fenfatis, nifi ppterca quia non funt materiales permuta biles, alterabiles , paffibiles in (eip- Y fisá fenfatis paffione manifefta: co qillz non funt coniunctc cum ma teria forti cóiunctione. Et caufa hu Jus redditurin alia fcientia nobiliozi ifta (hoceftin tertio de Anima.) iones, quas recipit co!
1 Sed m medici à medicinis, funt neceflario
nes materiales, permutabrles in (epermutatione manifefta . Et
€, ficut inuenitur in fenfibus & fenfaus, Scd (i debet dari exéplam. propr
Caufá autem dubi fait, quía n8 E. füerunt pssdrsiik red
tes contrarias in fabiecto, St dicamus id cé veluti res fe habetim fenfibus & (enfibilibus coram. pa-
im calida. abluanrur,vtdi. CiGalenus. Hocenim non faficit ad folutionem dubij, fi fu d ipfum medicamé com im habere duo officia inter fe inuic£ contraria. nam ctfi fenfibus illud accidat, profe&to non accidir, nifi quiz. non funt materiales. Cuius rei caufaiaminaliafcentia uadiracft. M
à medicaminttas, funt ness Dro maerilequr etidm foe rintcontiariz, non poffunt efic vn co remporein eodem fübieto, nii eo , quo reperitur medii in-
Liber Quintus 4 propos aquam fimilimdiné non ter extrema, ac fi dicas ea racione, DF p"
Part 30
propinquá, non deberdae
Tinifi fm» inuchimur medium infet extremitates : hoccít fugi webituralbum Xni; in €inno. Etfi aliter. vpum vinceret alterü neceffario, fi duo effent: aut dominans faccret fü& ope. atiónem,& ci attribueretur. Et qui
3. . de dam dicun tp narara cognofein, *&
HETLSDLIT fer
c, iB eis magis. Scis Vd: pimpolecft trahere
à quo feparati fuimus, vt dem? 15. impo- excapla membrorá diuifióis , quí fmifimus ,* Ecdicamus gr 2p
[prece ame Dim it acuta ci "qa Secídus putrida Tdi tacta rd Tadóe, & Tdigeté fo. T Exemplum diuerfitaris cgritumodu, dinum cft ficut febris diuerfarü (pe €ierum & diner(arum materierum, & diuerforum locorái : (icut febris, uz dici hemitritxus,quia eft c6- € pofita ex cholera & phlegmate di-
nerfitate coi itiofis,
Quit — Caufa harumeft, quando funt. ftar.
compofita in vna & cadem cgritudine,ficut fnt zgritudines, d fiunt ex pluribus humoribus, & ideo nc-
ec fuit cóponere medicin& ex rebus d refp int pluribus humo* ribus . & hec fuit prfa neceffitas c6pofitióis medicinarum cópofitarü purgantium alis duabus, videlicet €ompofitará caufarum, & accidenti cum.
bro diuifói some pódescópofiio
jtudinibus.Erhuicmé- deli
jua io croceo colore reperiuntur al Mum S nigram. Aliscaim de ne-
ceffitase* refiflenti fuerint "aL ebera. tinter fe fi
EL ah.
plum igitur fumptum ex morbe & accidenti eft, vtfebrisex putredine. orta & animi deliquium . nd fcbris fydetat : animi vero eon. trarium vacuationi , & refrigeratio niexpofcit, Exemplum vero compofinóis cgritudinum eft,vt febres; quz ex diaerfis conitant (übftiuijs; vteftea febris, 4 femitertiana voca. tur,queex biliofo ac pintitofo conumore. Aretemplum neceffi t&tis huius rei iri compofitione cau farum eft, vt cum fiunsegritudtnes á pluribus. humoribus, vbi quident erimus coacti componere medicamen ex his, quz plures quàm vn peri humorem , & hzc qui xima neceffitas,
comj : folutiua melitamira, Sub hus igitur duobus generibus, vi icet compofitionis egritudinum:
& caufagum, ingreditur cbpofitio Q ij; medi-
GG therisez : quia inventio in illa fair. ME dine S ere
it e habent mita vis diuerfas ,& vr à meliparibur polen vincere ve-
mo "e xemplá neceffitatis cópofitio-
P^ 2 nis pp diuerfitaté nature
€us. quiaà parte, qua eft febris hi Sla mund,
itare. [rene fi mara Lise f limon, tex a viv materia. "indi amagna Ré ru quaett pulmo, indiget
inguamus ré paturalem , & vt. 1 poprineurd über eft neceffe mifcere cá illus BeErhires, que od aromatcittem fintdecinantes,& ad calorem,
& cóforient. Etin n pafione frigida. accidit eíteuacuaxe: ficut p libroIn-
fanitatis : & poffibile cft vt fit. [eniin 160 q ficuceftnobis neceffe cognofcere virtutes medicinarum neceflariarum tempore teccffitaris, codem mó indi; arre modum cápol is.
finon eft poffibile nobis.
medicaminisex viperis cc&ti , q IC theriacen. vocant: cuius.
xemplá vero veto necefitans uius. 16i famy pL d diperfitar n3g mdbi ac m£bli nie et, vt ventriculus febre. hectica.
icocdem dena genita abhumo L iacit oi eno p equat attenuationé,x incifioné, que quid£non fiunr nifi pea,d exafperát: pex oA
dms indi Sero inne mds
ftracfí eft. Malta. n.hic citaaf, probanf hic, fed füpponuntdi probaza, Dara, donec in cà Pone quet de
nendorum mcdicaminü debetom.
Ns ed eogniue en Uc dE nendi. aliis.n.non poflemuscürare. M arem aris f Tocnl & nendi eflc partem artis reds
- valetudinis, cflet tunc impoffibi
M ao tur, picysers p noutia cfpo- 'arione
- aicm.
Libet A iei veniamsad partem Iogenij
€ juttamienti , necefle eft vt (ue mediiic mifceamus 4 forificent virtu- Soc fabftanri ip & caucamus. ne vittuies fuz di, 1: ficut fant fandali,& tofz. Et fimiliter q erit menibtü maximi iuuamenti, tunc neceffe eft nobis cbferuateip- B fam cum medicina ftyptica .
ferco» qut habeat fübülem fab tiim pp. jtudinem fui loci , ad quiz conan ditrnofin iuis fit contra (fimm nofiri in io. Sucadmileemme camur desin medianis veficz , & croci ià medicinis cordis calidis, Et fimili modo mormifemuseem inemplaftris : Y fit naretia fáciens Quindi E nci ipplicat membro. modi (r- — Sed ezemplt neceffiratiscotm| P cent grido ida qualiin t |uz fiti. ore flomachi: quisi ea non dcbemus multiplicare medicinás frigi das, co q cbicat ci mébro frigido.
Secüda cb ibus indipemus. Mime — Scd ecüda particula neceffitatis
neceffitas, cÓpofitióis eft, quia aliqfi nos inue. nimus
Quin ushocíd- notiiam
uod fe tenet ex parte vatietatis na. dire morbi actiembri aémurg,
Exetnplá vero huius neceffitatig famptá ex pofira ipfius mébrieft, É nion lancá dtál
vti cupimus, vtfübítancis : vi aclmms
pertingere ad indim& parem is, tunc admifcemus. € caaliquid attenuatiuum pp die ftandi illiusloci, vt cili abun tig aftrictiuz veluti ala , Et ad hoc genus rfidet admifcere minimum quid cantharidd in medicaminib? bye roc in melamine ante ali" Hinus quoq; S misce im is extr fecis particulis is a| fnb lor método fet medicamen nifi effetin huiufce tmodi materia. Exemplt adhuc ip- P fins necefliratis componendi ex affinitate membri, eft vt i mofbus calidus fit in'ore véntriculi, n$ debemns vti magna refriperatióes, €i e6icet cum membro fngido,, efteerebrum. Hei Pind confyderationes, quibus vrimur ad componenda medicamina, haberrtia varias ac diuerfas vires,fi in vni o medicamine fimplici non reperian£ille vires, quibus indigemus. Parsafit fecunda illarum primarom partium, q ef videlicetcü ile Q, ij. vires,
Ó& nimus vnam fimplict medicinam ,
que habet fortioré virtuté, aut debi eo, quod imus.
Ethzc parucula diuiditurin plu
ra membra, Vnum eítquis erit no
quzramus. quare tunc necefle eft
nobis habere aliam medicinam, vt
ebilitemus fuam operationé, aut vteam fortificemus.
H — Ett viscamdcbilitare.hoc fit
duobus modis, Vnus efl,vt mifcea-
TEE nifiea, quz fit calida in edodo, milccbimus cum ea illam, -quz fit &igida jn primo.
Alter modus ilii li eft, vt. 3ni£eamuscü forti medicina aliá , "quz non fit contraria in qualitatibus & virtutibus , £ed fimilisin vir-
vires qbus indigemus fünt illi me- E dicamdni ed indigemus maior vel minori portione earum , in duas itur partes.. Digi nos drimus aliqui er actioct i potétia: verd plos ve minuseo Te: juirimus,hal tunc. n.o tebit. Mossdmifere cii eoaliud me dicameu, vtilla actio validior, ucl imbecillior reddatur. Redditur afít imbecillior aliud, qd fit contrariá uircutiilli* . L. utgratia cxempli,fi babeamus medicamen, qd fit in terno numero ca
fit frigidum in primo ordine, dicamini alid fibi fife n6 cÓtrariü , fed cius uisitimbecllior ponia il lus primi.ut. c, us pin svarius uclimus minorare illá caliditatem, tfcimmifcebim" illi aliud medica-
fimiliin qualitate. Et q» fit minoris virtutis probat Gal.per cómixrioné &quz tepida cum aqua bullienti : quia neceffario videmus feruentis
declinare. Ethoceftcontradicendfi.quia fí videmus g h6 habeat egritui calidá in quaro gradu, vel &in terfocdsienmusiem clhidfin Get lu multoties: ipfüm.Et pel ies spiri a n &icx dicta tali min'cahda, vt fupra.
niscalidioris, uerificauit Gal. & p- ComPóne bauit pexepli due de calida Ag pu & tepida. nà fi (imul téperenttüc ca lide a4 calor minor redde. dubio. Atcórra hoc dubitare con Dubidi e tingit,cá uidcamus aliquos |. ra Gal tes morbos calidos f quarto, uel ter fonum bus fi inem? mei lü in numero,
fc&to nocebiteis, cum inr ide Taionem €0$ rcfzi p
Sal mi * maior d. mo. ensbenc bec
*, bpiri 7h monne muli Gal.proui Ip hoc.Sed dicim?, qp fita eft icut dicit Gal. erit p hác ik. quia medicina, quá dicimus ca Jidioré cffe, eft illa, d habet maioré ioné caloris ad frigidrtaté, &j illa, cft minus calida : ergo enit. igiditas in ambabus per c6trariti: hocce quia in cildiori enr fngidi tas minotis cÓparationis, & in frigi » Qiorienr maiorisebparanonis bi itia, quia. itio caloris PETI DE jin dracii.fpicc.& f in drac.i.pipe- 3yisfint.v.partes caliditaris,& una fri gidicatis:& in drac.i. fpice fint dug grues caliditaris, & vna frigiditatis -mixiis.ij.drac. leri có] "litatis ad fripiditaté in oc miro in pij .&qiü lara hoc idebi boc per hanc ui Exile artes snedicinc,quas diximus aut figidas, quamuis non fint in actu , non nocentin hoc documento: ga. € fant quai mediz inter illá rem , etinter a& & potentiá . Eció eft. Io daiodmdE 1 difloluan£arificialiter A
dicina, quc habet. partes cali ini fne dala prparsar t inflammefà calore naturalyplos q Ai udrnpenh fort Us co! us, D i que | UE CODBETEADI ODDjS, qnas ea
Ingaf ofacco olco, mazfe ledef, Dicimus di nos, o» fiillud aliud me
dicamen,cuius proporno partis cali decius ad rigidé eft maior prox portio partis calida: in Hio medicimiae minus ido, tic. tas in utroq; horá contrario mb fe babet :aidelictq in calidio ri eftin minori proportione , in fri- Bidiori uero eft f maiori : B ratexempli cb nuna deae i nis ro caliditatis ad frigidita K tem eft maior, q in una fpicz neriden.ac fi dixeris, in una drach. pi pens fnt quinque partes calide, & Una frigida,& in una fpicz nerideg. füntduc calide , & una frigida &fi i'aermus drach. ipfius
cal fpicz neriden cum drac.piperis, tiic.
instgrpun er isest mor Ino itin « ded oneri ulis jta resfe babere.Porró eg pussquas diximus cé calidas & frigidasin ali Pe epe ed in n6 i it doctrins, Mi piii Li fada puro» func ri uclari medie ter act & porentiam.Hinc fit à multis corporibus fimilanbus pie fegreguripares, ex quibusco itr jplà arte, cin lae perfpicuá eft. ng inco cidentima cod redd illud quo fant plores "t Pcr piel uen M babet min* de partibus calidis 'erá accidit nonnád t gbufdá cor. eot vehement caloré, [spes ini irudinem dij; vt
B eis adueniunt , &3 fübflaniam ie, & fi effet minoris caliditatis llla; & poteft effc qj hzc eftocca-
lo lionis mellisin caufo. & qo
116 debet hoc facete? quia videmus aquaetiam cucumctuii conuertiturin his febribus ad choleram. Mtccft modus debilitandi virtutes medicinarum pet corbparation£.
Sedquandp volumus fortificare, on fict hoc nifi vna via, hoceft vt.
mifceatur cum ea medicina (üg fpe. do
€iei, & fit foriorea. x adhucloque
mur de his. n Edere intrantin "fecunda icula parti primará funt, qi. Folumus d fordicarecádas i
tutes, & tertias medicinará fimpli- €ium,aut debilitare, Et hoc etiá fit duobus modis. Vnus eft, vt mifceaturcum forti medicina vna,que ha beatcontrariam virtutem.v.,qu£do habebimus medicinam aperitiuam, Xincifiuam in tertio gradu, & volumus declinare abilloymicebimus cumifta medicinam oppila tiuam ingroffatiuam in primo gradu: & tuncredibit prima ad aperié duin in fecundo gradu.
Y Alter moduscít, vt mifccamus cum ea fimilem, fcd minoris virtutjs: quia ctiam ex ca dcueniet pn—mz diminutio actionis, (icut di-- € eftin primis qualitatibus, quia. comparatio oppilationis ad fübrilitatem in hoceít maror quá in primá. Sed fecunda via fortificandi virtutes fecüdas & tertias efl,vt mifeeatur cum ea fimilis,& fit fortior.
ve tranfinutent quicquid adea of K ferit igneam fübftantiam:& fi ea ingrediatur aliq minus calidt illis tranfmutatur fm o£s cius partes. in igneas partes. & ita. fe habet mel ci patienti febré vrenté (quá voci caufop)& rion iríiuria, cü videam?
Tfüccum cucumerá in his conuerii f 2-Laqui.
in flauá bilem. Hocigitur ordine, ecdendá eft in ipfis medicarhinib's Atg, fi vim medicaminis au; cupimus ,id quid nó nifi vno mofieri videlicetadmifcéde illi medicamini imbecilliori aliud medicamen vehemétiusillo eiufdé eris.
Secida aüt pars harum y. partiü eft,cá volumus [excitare ali falsligarc.
Quá fecandá virtutem ex virtutibus medicamin fimplicid , vel terti& , autcam hebetare. 1d.n.diuerfimo dequoq; fit. Primo quidem modo coufjderando illud medicam£, cajus virtuté fecundá intendimus hc-. betare, X admilcere (ecü aliud medicam&cui* virtus fitilli virtuti cótraria. vtexépli cfi medicaméaliqd fucritaperitiud, & incifiui rer». tio ordine, tác admifcebinrus fec aliud medicamEobftructiuá f primo: &fic illod medicamen. M aperitiui in fcio » Secundo todo, mliaciplmes modicumt aliud,qd min? aperiatillo, & fimul ea cómifceamus,tüc ofno ex eo mi nor refültabit apertio, vt in primis
fit qualitatibus. ppea quia proportiofubítannz eius obílruentis ad attenuantem eft maior,j fit in medicomine fortioris attenuationis.
At modus, quo excitenf virtutes fe»
Et cüds& crue, eft admifcédo in illo.
medicaminecuius & actioné vi;
rare intédimusaliud medicamé,cu
jus wis (it vehemétior illis alterius, Aliqui
Liber Q uintus LENS
À Trquidam dicunt ep virtutes(c- €undefortificantur milcendo medi Cinam cá medicina alia fimili in co dem gradu;ita vt non. fi foror. & dicunt qp experientia teftificatur. duz molichz zquales 1n virtute. *oniun&z habebunt fortiorem operationem,quàm vna illarum fin
lans & per fe. & hocacciditquan
o erit quantitas vnius equal qui vitati alterius. Et poteft efle qp caufa. huius eft, idco quia hz duz medici neconiunctz,quamuis videatur ab. eis vt fint zqualcsin virtutibus fccundis & tertiis, non potefteffc vt
B fint zquales penitus veraciter , nifi latgoarbirrio: co quia impoffibile eft vt non diuerfificentur in fübrili tate fübftantiz & ine ,S& fpiffitudine & rari; fimilibus: ergo necerit difficile easincqualiter permutare propter Yertionem carum. fubflantiarum:quia ipfa, in quibus recipient utationem,nó erunt aequalsa. Et propterea. manifeftabitur permuratie earum corpori plus quim manifellecur Iutatio cor pon eis:hoc eft,qnia corp'erit ab eis is permutatum . & idcirco iftud , quod tardat permutari exire.
€ a corpore, retinet illud, quod eft velox ad excundum: vnde fortiusope ranturin re.S per hanc viam. poteft efie,.o) fimilia adinuicem for. ificantur, & fimiluer dicim*in pnsnis virtutibus.
Ft suntin corum coni dicinas zquales omnibus virtutibus tribus,
Aliqui tamen petant inveniri - D lium modum" excirádi (ecádos, ac * tertias potentias, videlicet admi (c doilli medicamini aliud fibi fimile. inordine fccüdarum , acterriatum virtutum.dicüt.n.ipfi ,cp expetiétia b^ dic wid n effe officii, sragpnegam exillis me en x tain bumno cor
rej qd" refultater fingulo corii Doreiedum thfit cadet quitus illius fingularis, & troq;.Et huius rei c
ati ex v-
lc eflpro
pterea quia illa duo medicamina,li
et videantefle zqualia in fuis vitturib*fecüdis, & rertijs impofe ri € E. vt fintofno equalia,nifi quadá con. ieBura : qfi impok eft quin differantintet fefe in fübftantiz cenuitate & craffitie denfttate raritateqs, Sgen alis dien illud ab alio. quare le ipfe na:
ritca ráfmutare, Primplcihoné fubftátiarum illorum,aceorü mul tinudinem:c( t£pora, quib*poffunt trüfmutari a natura, n5 fint equalia.Et ppca eorá actio in corpore € notior actione, quam facit corp*in tajmmo corp'plus patifab eis.qff illud qd'cardi"trá(mutat, & egredit V corpore, tardare facit illud, qd/ ve. loc'cgredi i aio in corpib* ent validior.illud vero, qd? celerius tráfinutat facit re ad membraillad gd ardtinutaf incon co&um. &16 eius actio in corpore eft vchemétior,quia eft medicam&, Siigit hocfit verum in fccádis , & tertiis virtutibus, erit etiam verum. proculdebio in primis,
Id afit forrafic cft verá , ppea qa nos videm"plures Antiquorü com-
cófcétiones ex medicamini Ds quor virtutes prima, fide,
Hii duo fant modi primarl SE cda punica ipd tin icula fgreditur adhuc alia. merhbecft, quia fle vt non indigeamusommb vir tutibus medicinz numero, fed quibufdam . & hoc eft duobus modi Vnuseftquia non indigebim*orn- H nibusquabtatibus primis medicie, nifi vna.v.g, habebimus vnam medicinam. P & EMEN licem,& nó indigemus ea ni! umiditatem: quare tunc: debenis mifcere cum ea medicinam fngidá & humidam:ti necefle vt fitíngidi tas illius equalis in comparatióe ca loris alteriusad hoc vt in caliditate & frigiditate&vt humidi Rr rua gere vnáquáqy iítarü qi Alter eflvt ponam? gy Tdigeam* aut tertijs & non primis.v . g . ficut I ncceflarium eft: (emen api] E febri busque fiunt propter oppilationt, abclenr humore prod cg & vt fübtilienf humores wocetur vrina : & non eccl fu* calor, nec fua ficcitas. quare tüc. cum eo debemus mifcere rem fngi dam & humidam,quz remittat füuwm calorem & fuam ficcitat£, fem- E confyderádo, vt (ecunda virtip ius nó refiftat fecfide virtuti prime quaindigemus, boc eft apertione. 3g. necefle eft nobis miícerc neaar cum femine apij, aut fuum
diffecitinter C oInoT prime «o. fed id (enfüm fugis, cf chm illa pi i iverüctt untur,id fati Teig, Keen ncn r : illarum primarum parri, quas diximus efle cás compofitionis medi caminum : pars quoq; tercia je iumjn qua non oportet nos prs Vitmcb'medicaminit fed qbuídam tfmultipft etiam fit. Primo quidquia non oportet nos vti ybiq, olbus.qualitatib* primisque L. Me pamm i tur fed tfi vna. exépli, (i fueritillud medi calidá & humidum,& nó indigcam?nifi eius humuditate tf tüic.o,admifcendü cft fecum medicam£ frigidum & hüidum:verum eius frigiditas debet od aequalis caliditadi illius medicaminis,vtfitin calido & frigido cquaje, fed fittátumi humidum. idéudéde czteris primis qualitatib'dicédfl &, Secundo vero fit , cum indigem* vircutib"fecüdis,vel vcrcijsaut vtrifmedicaminti,
. Yt
que fimul ipforum
nó aát primis. vrexempli gfa,fiin- M. digem* exhibere in potu alicui febréti femen apij profecto illud n6 dam'nifiad ilati
ncs. incidendosq; humores.eosg; vnnam cducere. nop indi H eius caliditate & ficcitatc.idenq; oportet admifeere fecum aliqui Infnngateius ficataré & caldi , fter hoc qr cius fecüda virtus oppo natur illi virtu ppofitas nobis:vt (i admifccam? cum apio nympheam. herbam,(quá menor vocít) x qa nos indigem"medicamine, ko! ua
Liber A fimile, debemosponereloco nenufaris (emé melonis,aut citrulorum, d hoc vtíecüda vire'illorü fortifiet fccGdá. virrutem apij. quia quis ifta duo femina fint fngida,habenr. th vicucem diureticam. Quis Gale, dicat q fi mifceaf res debilioris vit Foch noii cid
vau: ipfa eam biliac Nec dtimpo YtqR coniü turdux resquz funt vnius virtutisquáuis na fit debilior altera, coniun&um iítacum nó fit fordi* Vogulaci Sicut tu vides qp nos mifecmus medicinis calidisacetum p BB picriunamentum apettionis : quis fepararemus. parem a- «cto,non faceret id quod facit frágidolapidem.& cll remotum vt fa «ret hoc panem frigidam. aem pueda manna e
garem,quc eft in tal ful ia 3deo gifcem"ipfum cum medicinis alidis, quáuis fit dcbilioris caloris perosquod hicopemionen adi iu-
Wat Gcut (lypucias fua.
tas medicinas, in quib'cft pauca ca liditas,& comparat humaniscorporib'inueniuuf calidiores ills
Part 31
vident illis calidiores Et fic. femen apij cóiunctum cuni
uintus 126 tÉtia* corrigat illam,quam nos dc- D
fyderam*,ió admifcebim*cü femte | 1L faeapij femé melonum, vel cucumerü, Cate
ni licet hec duo femina fint frigida. hütadhuc vim apitiuá ciédi vniná, Quisfuent dict debilis potenua. admixta validz ciu(dé piis debilitatef. Debet aüt Medic'n6 ignora 1e hoc vllo: i debet per illud.nam nihil boni itur fine cognitióe vni*re. NÁ duorü alterum eft necefanum, vel qp cura. bitgfa ex£pli,zgrá feminib*mcllo Du m um rd non eric compos voti: vcl curabit (emfc apij, &iicoiíce 1cá th noa ft impol, vcrefültetex aggregatione illarü duará virtarü p ipfà patur E. 180 validior ior : quis Varum duart fingulatim acceptarum sera fit altera imbecillior.Si.n.ab acto remoucremus parom calidí, quam hét, non oparcillas opatiojuas efficit, videlicet infringere jncidereq; cutim. & irrationábile vfq faceret illud pars ei*fniida tantum, diam hui; iajo aceti non fit nifi comunis -
€ü validiori,refültare ex eis adtioné validiorem.qffi a&tiones medicami P nüin Ib*nó fiunt nifi in rela. tione ad aliud,nb róne ipbrum me dicaminü cx (ipfis. ná multa (ant medicamina, ex fe funt par calida,& fiad humanum referan. tur,erunt calidiora" alijs medicaminib'ex fe calidiocib?illis.Sicigif nS mitia pacifle i&apij feme i Za ü e ij
smelonis:& fitforuusin opatione Q. fit validior actióe. egium folum in corporc humano, corge bíano:liect pies. b?. t
H cundam eo lices.quarum fecunde virtutes add fe adinuicem, qufuisin primis funtcontrarie, ficut de iride, & de alijs fimplicibus medicinis.Etin fümmaiuuamentum iflius rationis non eft nifi in fecundis vir.
nem. Scd nobiles viri lij Auenzot teflificati fant hoc. &illi unt, re debet aturibui fcientia Me- 1
Tera eb — Tertia neceflitas compofitionis gobionis eft,ve ponat T. melio pr Aliquid ad refrensdum, vt n ledác.
metnbra principalia, Sed aliq eura dici ead delesatdum medicinam: t hér malum fàporé
sio, & incifio in (blo apio, fiat pfa- IE. ses, (j cum eft cótemperatum cum. femine melonum.X hoc totum eft eoru sud de oe jue (cripfimus anrea de ipfis me
diciminibus S huíufc i ficatio eft magis neceffania ad cura donem,
Et huiufcemodi* modification£ * Corse-
prepa- hoceftcalorem mellis per ipfum a-
cetum: quáuisacetum od virtutem mellis fecdam . Hinceft,p laudantur fimplicia medicamina, quorum primz virrutes (unt cftrariz, & fecüdz excellát, vteft adici, & alia fimplicia medicamina. Et vt. fümmatim dicam , vilitas hui*mo dificatióis n6 cft nifi in fecundis & terti virtutibus, & eft modificatio M viilis,vt dixirn*, Ft licet repiatur apud Antiquosnon tfi iónabili ora tione, neque excitati fant ad illud, Scd filij Zohar maxime fuerantez citati ad huiufcemodi animaduerfionem:immo hercle & in aree Me dica random ri mE ài Qui ; tfi vir? quá intendimuscorrigere,nó ingreditpenit'ae tem medicam:vteft corrigere medi camina. Fn ic ledit membr Pus prouidere pori infuaui ipf? me-
Liber Quintus
A &sd hoc vt fit amicabilior nature, ficut funt confediones , quz fiunt «um melle & zuccharo:quamuisin smuluislocis fintcontrariz noftre in wentioni ficut in medicina,a qua drimus: ta itatem,
C9. Einceps volumus dicere. parationem quantitaus frm— D medianz, que po itur] com pofinone medicinz . Et hoc duob* modis fit. Vnuscfl, propterea quia nos non damus ex medicina impli di quícunq; quantitarem,fed quan. ouem deirminatam. quod ia mus fortitudinem medicineauteius debilitatem. Et debem* bhanceandem viam infpicere &in €ompofiis:hoc eft,quia debem*po mere ex forti paucam quantitatem, &ex debili multam quantitatem, fecundum quod ordinatum fürtin. theriaca.
Akzt eft,quando in vna medicinacompofia fimplet medicina ha.
€ bet vltimum iuuamen queam &alicque ponuntur, non ponütur nifi vel pfam:ficu fab rochi fá poosri alia cópofita , que ab vnarerum intrantium nominani
& ponitur plus della,
Et; effe, vt non rin Mises red ne fimplicis multa quantitas,nif,
iuuamentum multáü,quod ci 1n ea.Et poreft effe, vt nos. sulrí cz medicina cópofita ,ppter. se
1217 medicaminis. & hzcfuit caufa ob. ia,& confectionescó
doncur melle & zaccharo:quis nó-
nuo horum virus fit cótraria vir
tuti medicaminis, quo intendimus.
perdis aftrictio &Ifrigidatio. itur fant commoda,ob qui
racdiciminacomponunnà. "s
Ommoditates autem,ob quas ponimus aliquam certam quí
dicamnis, &eius imbecillitatcm. Oportetergo animaduerrere quoque idem in compofito medicamine, & ponere de validiori medicami ne minorem,& deimbceilliori maiorem quantitatem,vt obferuatum. fuitin heraca.
Secüda eft, veinfit illimedicami nicompofitoaliquod medicamen, quod fit maximi iuuamenti ad id, quod querimus de medicamine có pofito, & qp reliqua medicamina i
inain iantur compofitum propter il- 6 [nsir vieni PR
quealie compofitiones , affumfit denominationem ab vnoillorum medicaminüm, quefunrr eo.
Poniturautemi ipfo medicamine compofito magna portio illius. medicaminis fimplicis propter eius maximum juuamentum, vel ppter
us. diftantam membri.& hoc reduci-
tür ad rationem dbilitatis virtutis
loci. ppea fi fantez illss,que fa ne tex (ant muliiodamenti debemaipo snultam quancitatem:& fi fint pau. debemus ponereezi- Lye) iquantitatemy& maxime quí aul nocumentum A quan.
tum & multum, erit media inter. multum & paucum,
Scd ideo quia quantitas medicinarum laxatiuarum non pót ferre snulram quantitatem. ied
diminntionis ficut ferát. bis necefle in com ionilosea mum vti dnabereb?, 'nayquia debes. doti pofiea lalcrioepese L2 tionem vhius alarum: ad roti: hoc eft crüt quaruor quartam parem,
Aloera efl;quia tu debes accipere ex dofiini poet [M mici" i pofítar(i,
laria eft Medico in compo onc medicinarum,eft vtíciat in quo gradu eft medicina. compof in primis virtuti
rai pli de boc vimm. den E
em frs vga illud medicama pots ad nos. Fieames th pg
cius imbecillitatem , & diftantans. 1hembti oportet gugere ei* Qttask.
fl ns conma n
Atfoluriuz medicamina cá son faftineat maiorem vel minnté quí titat£, vt alia medicamina, seo ono portctin corum ial tera duarum rationum. Vna eft, vr.
vtexempli cauía , fi fue- Mt fint quaruor moticamint. exhibe
funt omnes modi & ebesrimur Ad quántitateat inc. mriieg eMe d
Er iqiamuma area piene dearum erani
Xrdicimus; qf homo vult ftim giadum medians compofce cx
€x pritno d& facere hác diftinct sem: hoceft, quia impole cft vt e- &sdar medicina compofita ab na. Srrlccer qub'coópoti va juil £5] i ghisive ntis ealide sot fide, authumidejau ficceaut finsex vir. tutibus. iis hoceft,vt quedí fintcalide ,q frigidz,quep M re rat recul amh euadi tÉt prisna. Don: aba duara rerum: hoc eít aut vtfintille medicinz,quas diximus. Sis qua i i voor hoe a tutis, )Ybo ghe, -ver. At nrin vno D caldi & fied: aut vna habeat cgreffumn füp alteram,ita vt vna fit temperata, & altera fit calida in primo Alia in fecundo, & alia in tero, & alia in quarto.
Et pars fecunda ctiam n5 euadit fbunsduarum rf autvrills me Gicinz,que funt contrarie fincin v-
€ nogndi conicit gat una he beat egreflum füper aliarh inilla. €oatranctate,uetbi [3 una fit cafida in tertio gradu, & alia frigi imo Acla ice eundo in t accidit ua aper ami ge «uagior jn una medicina. Et cogni tio implicis dabit tibi cognitioné €otbpofiti,
tuia fpeculatióisin prima par. icula, quam diximus, q» uirtutes me-
gadu,& ii
Etdicamus q,cum aliquis volue. rit cogno(cere gradi medi i
ficultaribuscóflearhoc evt üt & clida, cipia, & humida, t
Primum adhuc membrum bifa B fif fübdiuiditur : nem] r9 ila medicamina, quz eii nt acaltarspiuidem fntordits
vt gratia ezempli,qued Thu iacemod capoíim icanum fe temperatura stqdale;aliud cali dn primo oniiuclind un cif doliud in sertio/&c alind quarto, fabdiuiditur:videlicet,uel q ea me» dicamina, que inter fe funt conttazia fintin codem gradu contrarietaris Tecr (e:uel ut alterum alterum. excedatin gradu, ut gratia exempli
Y fitibi unum medicamen calidum f
fecundo ordine, & aliud frigidum f prmo,sRud fccum in [ecuhdo , & aliud humidum in primo. Poffune tamen qfiq; hec quatuor fimul omi fiain vno lnelicimenso componi, Verum ,fi ordinem ipfius fimplicis noueris profecto & ipfius compofi«
tnon ipnoubu. Siigi illud prim membrft c6f derem?, uidelicet T que medicam! eiuf
€ medicinarom füntin eain vno genere, & in vno gradu,eft,vt apparet vtefle debeat gradus coniunti totius in vno & codem gradu,quo eft vna ium per le:faluo vt n& acquiratadmixnonem,&vnam mam,quz efft comparatione corpons humani calidior , aut fiigidi- Or vniufcuiufa; implicium per fe: famreonídi eequi ci huma it coní ani eis vtamur. & forte ero. mE in fine hoc accidat in pluribus compofinóib*. Sed quando erunt medicinz cótrarizin vno gradu contrarietatis H runc de ncoeffitate vna vincet alteram, & erit medicina temperata: (al Uo g earum quáurates fintilla quí titas, in qua poffit effe illc grad" vir tus, Quia nulla medicina que eft. calida in primo gradu,aut fccundo non cft fic 1n omni quantitateacci denri. quod eft,quia cum mel fit ca lidumin fecundo gradu, & fandali finrfigidi in fecundo, melvlcet (án dalum,fi ex melle comedantur due vnciz,& ex sádalis drach.ij.fed dug drach.mellis nó vincét duas drach, m,
Scd fi medicinz non fünt contra ricin codem gradu contrarietatis, fed erit graria exempli , vna fngida in primo gradu,altera calida in ter to& alia ogida ipfecundo,&alia calida in quarto:manifcftum eft frigida remittet ex calida fecídum
eit in gradu frigiditans i vno gra. dau 1n dnobus;hoc eft, quia xes,
Cium:nififforte contin; idatq; for illis ex huiufmodi mura qupdi ad
eiufdem fant is,eit ,o K dinis facultatis, videbitur quidé vc-
eris dde cus pad p
(vtaiunt. ) mmo vt plurimum reg. ita fc habet.
At fi medicamina illa fucrint in ter fc contraria 1n vno gradu oftra- L, fateómaoperaio eu lix
It cÓtra. ieu DL. vt «quale & moderat( reddatur tale msdicamé:cum hac tá conditione,t: vt ipfa habearit talem quantitatem,qualem habere debcant.pra illo gradu facultatis.Nam nó qua uis quantitate contigeritexifbe ali« quod medicamen calidum primo. vel fecüdo ordinc. mel nq; & fi calidum (itin fecundo ordine,& fandalum frigidum. 1n fecundo non. peérca (i binc vncie mellis fümani & fandah vna drachma & femis,v? duz drachme fümantur,eritinferio M ris tefiftentiz ipfum fandalum ipfi melli: immo ile due drachme fandali refifent illis duabus vncijs mel lis, fed duz drach. mellis n6 refiftée. duabus drach.fandali,
At fiilla medicamina,quz c5tra. zias habent vires inter fe , nó fint eiufdem ordinis facultanis in ipfo cá
fito, fed aliud (it grana exempli Egdum in primo ordine, ahud ca-
idum in fecundo, aliud fripidum t teruo, & aliud in quarto calid(i,tüc n6 ambigeriplum fngidum medicamcii tantum remirtete de calido, quan-
Liber À quz eftirigida in primo dedpcer ca Pam in tertio ad alam in fecun :&codem modo, ju: frigida in fecundo reduerrcdidam jquar- 70 ad calidam in fecundo, & femper. TT juja illaque. in Sundoreducstillam qux eft calida. án tertio,ad illam , que eft calida in. primo.& torum hoc eil,quádo quí titas mediainarum eft squalis , Et ipon inrendas cqualein pondere fed icquale in uirtutibus. & hec quanti raseftin pnmo graduumjin quibus manifeítanmr operationcs B medicinarum in corpore humano,
Et f diufiicanm M erai traric fecundum. is & mini uctificanrar uétiatesenam fecundum plus & mipus : boc eft 6i quátitas medicipz debilis etit mul tajboc cft duplum quanuraris fornis,tunc remoucbirex forti gradum unum ultragradum, quem remifit propter qualitatem, V jg. habueri mmusunam medicinam calidam in
terio gradu &aliam fipdamipri fi
€ mb,&queeni frigida in primo,ent duplumquánuraus erüs;diz eft ca lida m ráiio gradu,ex gradibus, in quibus manifftatur operatio illius medicinz in corpore, tunc remittet fecundum qp ditum eft. fed fi erit. triplz in quantitate gradus operafonss, reducet ipfam ad remperantiam.Et fi medicina calidajaut frigi Blaerit minons quantitaus quannfate prima,non curamus de ca,
129 tf ipfüm h£t de frigi $.-D Ete nda udo du reddes m dis inicio lido, d
fecundo:& frigidi fecuhdo reddetcalidum in quarto, calidum in fecundo.refiflit.n.femp imxra nujer( graduum cius.fi fue. rintesgo &calidum & frigidá ciuf dem ordinis runc cque inter fe inuj cem refiflenr.ucrum frigidum in (e dum iapómo idc melig debe,
im in Ad tnniel L vuwoloe medicamen clem ob finuerit menfüram, Neq; intelligo £à habere zquale pondus fed. qu E lem uim.illa enm. menfura eft pri mus gradus , quo a£tio medicaminumn corpore fe offert.
At fi uires ille contrariz inter fe ifcrepent fm plus uel minus,quan. titatesquoq, differant fecundü ma. gis minusrunc fi quanptas medi caminis imbecilhoris fuerit maior, ütgratia exempli fit dupla illi? mirioris quantirans, remitter profecto ex ualidiori medicamine alium gra dum,przter eum, quem iam remi fit per fuá qualitacé, Vt exempli cá, i uod d melicamen Dabeimus
it calidum in tertio, aliqd Y
dlind frigidum in primo, pen d hoc frigidum duplum quátirate ci* xs primo gradu,quo, € gradu a«
io illius medicaminis appeat, fit tá ifm calidü in minori quátitare, tunc im médicamcn frigidum n$ mÓ ad fm gradum reducet illd cali dum, uerum enam ad prim(.g fiin. tripla quátitate id fucrittunc ád equalitatéilld reducet. Ita &fi illud
Er medicamé, fiue calidfi iue
minoris fuerit ritatis q fit d-
cfi focritcontrariam,hocet (i
licina fortis eritipfa, que multa. eftin quantitateplusq fua quantitasprima ia tionis, & ebilis remanebit in fua quantitate Qims ac detitis is non femlttet ex
f inae
fidumin wtio ufq ad fecundurm, 1educeta tertio thedia menfutid teria ad
Étcanfa huiusceft.quia qf dupli eatur pt quaniras pidis tie duplicatut etiam qualitas, & relietur ex gradu fuo in caliditate lut frigiditate ad alium gradum. quen Figs ev calda uto kt ; autcálida in eertio drea » &etit duplicata eius Ion
juanditas iri gradu operationis Trerücet de neceffitate ficut intet-
1 ficit uenenum.
medicineque füntf uno gra du,fide in uno genere uirtutum , & illarum gradus diuerfificantur, bac feillarum itio iterum eftut. Inedicina, que eft debilis uirtutis,re fnittatex fort.& iam dedimus cad
ius. a idbac nectit ut untelfi-
hoc fecundum uiam, quam d; os. hoceft, quia nelitarum, quc funt contrariarum uirtutum, tina non remitütuel alterat aliam,
nifi fm q hé dequalitawe cÓtrarie- fi
Colli p —
gc Pec iibi de ris fit quantitads ipfo imbecillioci uic minori in quantitate runc illd imbecillá non temittet de illo uafi
Pi itas i
nisfitin duplo maior illius prioris imbecil minonsin quanttatexut fi erempli caufa illud imbecille fitcalidum in primo,& uahidi*
| fit fügidá in tertio, tuac ill calidd i wonremítteripfum frigidum,quod
LS eft in tertio gradu frigidur;ad fec dá fed remittet ipfam de tertio gra. du ad medium , quod eftintet ter-
Exhuiusre caule quia
iajus rei cau
mam quítitatem "aclicinini jas plicaneis , duplicabitut etiam elu Suiliuscegrediet lutis i
lus fiue ín calido, (iue in fripido, & inalium tranfibit gradum. ntfi quisaliquod it
corum (unt darijcadem quidem ri tio efL.uidelicet ut quod ui itnbecif lius itat vir ipfius medici, minis ualidi . caius tei catía iam & nobis tradita
videlicet ne te T le uorum uifes Ínuicem fabt contra. rialterá alterius uím remittere, ni quantum pÓtcontranetatem ill fqua-
boceft hum "
Ecideneo de teteffiate eft, pex sedicinis, qu£ füatin fuo getiéte. vittadi, termittacez fótri fm. eomparatión£ in niedicitia debill d (afi contrarium de maiore illa,
itai qtia: eft in medicina calida in prímo gradsi,eft maior cóparata in faloroRuleltin eni uc eft ca lida in lecuhdo gradu. & frigidi
Imedicina rpáca ín tedicinis, quz funtia vno genere.
pinauier. retnitrendutn eÁ , quie eft frigidsor ea.
uod eft t i| eft ih pri doa pinani cdpoli dai
indo &tadti;dón bét virrurem.
fm peused juri 1pfam ad pti mum gradum : ideo quia illa, quz boc facere, neceilario erit fri ida in primo gradu: fed hoc redu- Git cam ad ré, que non attingit hác. - Etfi mifcuerimus. emi
Part 32
jue eftín medicina fori. V.g.frugi- fu
tum füperat1 co fripidicas, que eft vnus gradus frigiditátis, Quo fv medieuminé, qnort vires fant eiufdem. i t vt quod iibecillius eft,cantá temit tat de validior, itum ratio. tarica que ih imbecllo et ad rari ttiaior eft, j ipfius validioris. Vt ezempli ca : com
Loops simi lu. itidem & que jn medicamine calido i terio gada, minoterit quàm quz in & ob hoc rerperaturmi medicamen. inter cetera medicamina, quz ctu dem fun gencdis vinum, Rragisge ximücít vtremittat qued füpra. Jud cít.qff ratio contrarietauseius propiquior eft ipfi zqualitati. mox loco quod in primo exiit gradu,eruo fccundo, moz quodin mrüo cít ordine,
Vteseryli eanfs, fialiquod me dicamé tenperam c6 alio calido in fecundo gradu admifcaetis, pro« feo hon poterit illud ad prittrund
idum remittere: qfà folum qd?
in primo. eft frigidum,idcfli ecre valebit: verum quod de illo remittet, non atunget huiufcemodi gradum. At fi pro temperato medr- Rod oum
G Vs qux eft calida inffecfido gradu,
H fx caldaia ecitdo atrum,
melienam eid i primo adn
fes ppm qua sm ic
dia m hard Edd npa curet in
reg rio grad inilpur ft frigida 1a primo gradu. 3mpolz eft mediaine t€.
vtremittatex ea, quc eft ca-
in fécundo gradu, tantü,quaneminilecig imo grada , E etiam eftimpole. pia primo gradu , vt. remittat
zum remittit téperata. Et ficeff im-
libile,ve remitratcalida in fecun. flogradu, ex calida in tertio tahtum,quanrum calida in primo: s&adhuc plustemperatz;aui frigida in primo gradu.
Sed quia Medicinon videríit,neque confyderaueruntin his dicunt, £p gfi nos mifcemus vná mediciná
«alidam in primo is ii alia E ust
calida in tertio;
iim ad cali ditam m d i em wA vtinam iré deifta, qua calida in uso i, voam quiet
fetfigida in primo, ad quem gradá reduccretar . Si dicerét p turad (ecundum grad:R Refp nde calida in primo,& Tpri Rb rcducent ids terüo ad Ld ipf gadfehocetvanum, Erfidire gr bs in primo gradu redu. di di e dame imo:Et gore us s aedes Ede ad emper t$. & hoc eft itaimpole. ficut aliud. & iftc error prouenit & priuatione fcientiz. »
juan ratum. Petiq; tóne calidd incen
» caminecalidíf in diilloal X miles renim quidem &iad €x illo/fcd minus certe juàm illad.
m.gfr in. in primo gradu ró £i, ad caliditatem. minor cnt] in téperato:quéadmodum & in temperato minorcftg f frigido in pnmo gradu. Quocirca medicam£ zq T] pótremiuered calido j denidom cid pimoltodquaeil iine in pm |uantum remiciet tempe-
do nequit remittere de calido in ter tio quantum remiuet calidfi in pri mo:x rd temperatum: & minus: giéum in )r3 mo.verum idnu pi pem idis
|uantitatis equitare, cum equi
Me dai E. i Etquia Medici recentiores non. animaduerterít hec,ideo aufi (unc. dicere medicamen calidum in primojfi mifcearur cuni calido in tertio, reddere ipfum calidum in fecido. do. Ego autem vellem cosinterro- [pro calido T primo admifcra. mus figidumi ia primo illi calidof tertio, ad quemnam lum illud reducet? fi dixerint ad fecundum,tunc Téquetur vr calidum í pri mo & figidum i in primo reducent i n umin tero ad feud
lum . dixerint fri;
pipe mo rediere [dere calidum in uito callum in primo: e rgo frigidum T fecundo reddet. validum i interno té peratum . quód torum. eterne us.
Liber Quintus
À — Et pofüit huné errórta homo,
dites qui dicitur Alchindus: quia ipfe fe-
Citvhüam com piladoné tractatuil , &inillis it date copaófci naturaiti fiedicibarum tompofitarfi,
ciriflequi Etdidtg tompofitio quatuor EU do ita qj quartus gradus tiep ponit primum gradum pue Plum. efe ihciz, & fecthdum du] flum pu p TiiEcertum dupli feci uar tuth duplum verti]. & erat ei fafficiens dicere tp fecundus effet duplum. pube vetrius triplum, & quartus
xt ie iorelezerute Medid inot dine graduum , ad hoc vteffentzquales. s caliditatem fenfibilé luerufit ia primo gt hac T 'dcuenerunta mi ina, queeibrerco abilla tantum,qu& Em fuitremou illaa pofüeruntillám m fecundo gradu! S iflud fine dubio eft duplum prithi. & poft huncdeuenetunt a me« € dicina que eft remota a fecinda tá. a tuffquantufn eíl remota feuda gn a pnma,& hanc pofüeruntin terüó gradtquia. Aripicas eft& fic ra runtih quatto Scd fccundum Alerandri elite tefle vt ponant fecundum gradum. in execflu füper primum, dup. üexecffus quem habet primus fuper t£ Tam 1& teruus fuper fecund(, luplum exceflus, quem hét fecundus füper primum. Ergo medicine, |uz erunt in tertio gradu Sidi tis,neceffario interficient, & ma, qug cruncin quarto ,. iae
I1 2 t Cuius erroris caufa fuiti, chindos, qui. CN qppofüit tractare de. matura medicaminis con compoáiti di- Arietis nititur ttadare dé rithmetica atte , acde Mufica, ut lantibus ex cafü quodam acd folet contem Mer: inquo có* menn tnulta deliria & mendo(& attuliuInquit.n.i proportionem quatuor gradi E dadouh s caiinum. e eeilieaius am quad gradum. iet. ponit.tiy tima r UM die dup duplum tpati, atit duj il teriuings lur pun deed g spl fat. nedidicere cidunt Et luplutm pritni , eio vipld,
& uad quae [oc.n.eft, quod defydetáturf or. dinandis. Les s, vt. dp redde rentur. iunt. ri. lu. medicamé, ez quo pui zm itur in corpote calídicas fetffil
Hj rimo cóllocant PUN mortel abilo dieu tetd d
luda m fecundo locsnt zx vue mumieds £cadá
At Alchindi fentétia cogit pone» refecundum ordinem excedere pri mum in dupla proporuóceius, qd? excedit ptimus tetnperatutn:& tettium excedere fecundum in duplo finsquode ey fecundusprimü, Neq; video quid coegerit huiufcemodi Melics feruare tales propor tiones. ficenim medicamina tertij o ordinisomnino interficerent, lon- R dj pem
Colliget G poffanttolerare. i j magis que quarti fünt grad", K
x füntin si galoradiue po Rin melio queempsamé-
namusqita fit, latitudo quari ad. tum per (exdecim gradus tranfetit,
ternum non eft p lis la- faris poteris iudicare quomodo fe
titudini fecundi ad temperanuam. habcantcum ipío corpote.Sed & fi
& taleslatitudines deberent poniin id coaceflcrimus adhuc non erit ca
gradu & fimilinrlatitudo, queeft. dem diftantia (cundi ad medium,
a fecundo ad teruum.& fecundum | Qualiscil quarti ad tertium." & fic "a.cadj fllos, ordines graduum non funt e- bebant talem lantudinem ordi- mE quales, naro & latitudinem quz inter fecü ja caia dum & terium intercedit gradum, ceni hac.u.ratióc ordines graduü haud- réperazi. q jm reperientur z;xquales.
Etnon poffeteffe maiorerrorin.
hacarte:à ifteideo quia res, qua.
g intelleximus in primis conferua -
zeordinem excefluum virtuus vni*
füper alteram , cfet occulta nobis, feeremus,
y efle polen hacarte maior ifto, cum nihil aliud in priis propofuerimus, q feruarc ordi- L nesexceílus virium inter fe, quod dem eft nobis occultum . quond
necipfam cogno! ille gradus, cuius 4gporoo inzqua-
litate ad primam,eit proportio gra tia exempliprimi ad temperatum, eflet p! nobis ignotus:& longeiguotor, qui inter alios giadus 1ntetcipitur.
Nam,vt Alchindus cenfet, quotiens gradus crefcunt, crefcit & ipfa. lacnddo, queinter ipfos interuenitz ita ve fi daref quintus gradus , tunc triginta duasobuneret parisquoniam quartum per (exdecim partes füperare.que omnia figmenta qug M damim| ilia funt,
Eteftdicendum,g illud, in telligit Gale. in primo. Fudeig habet exceffum füper téperamento in vna parve vltra ipfüm:& fm hoc quádo com I compofitio du. pliin exceffum graduum,non ent
ogader dupla d er med
iu, fit: iu] dam oreil temj Ein duplis viab*: &: le. üicat | hoc quando dixit: Et mea intentio cftin yrimo gradujilla res, qu
Eterror Alchindi fuit, quído Tit rem,queeftin primo grndu du plam temperata in qualitate calida. But ipis t hiec fuit caufa quia fe cutustuit comparationem dupli,
Liber Quintus
& que manifeflatur fen(ui, & permutatione corporis.quia fi eflet intenno Gale.q» pimus gradus eflet du-
lum. jug manife Rn umani fet principium: [ermaudtiets c5scr lare bene. verba, fi funt re. racia,K non con(equeris confuetadinem populorum , qui fequuntur. Medicoruin nouorá
Hucufq, diximus przpararióes, quib bon poreít ehgnolcere naturam medicinarum compofitari, & com viam cognietia irent prada
,. tertias graduauum*« non feceruntalij Medic.
m eít inuenta indum rÓnem , & virtus prima, fecunda,& vcrtia medicinz compofitz (citur fm rationem: querimus fi experientia habetaliquam innen tionem in virtutibus medicinarum compofitarum, ficut habet in virtu ies medicinarum fimplicium. Et 4£ dicimus q primz vircutes,fecunde, &certie oh indi it experientia f compofio,eo qv. Tintixutate ratio ne demóftratiua. Sed fi poffibile eft in medicina compofita facere ali— quami proprietarem pp commixtio em,in hoc habet experientia ma- Len inuentionem:ppea quia qug n proprietas efl, que habet conenientiam cum com pofitione me dicinz;& quedam non. Erillaquz. non habct conuenientiam, inuenit 1n maion parte in comple£ione na. i, non ardficiali.Quis non fit re mo-
Es b p pofl compo
Habesigitofs regulas, quib*poce, cams cóponere i libueic Via aft qua tnedim£ cbpofitum quo ad (Ecádas & rertias vires. cognofci poffit, cadé quidem cít,quz & pri- B mnarum,(i apud nosipfze & tertiz ordinat; iam fint. de hoc t nulius Medicorum mention£ fecit
Tfqui ici compó me ped nep zncdicamunis cÓpofiti facultas cum. prima,i (ectda, & tertia nó nifi ró ne dignofcatur: nunquid experimé tum ipfum opitulecur nobisin. cojniüonem operanonum er. quem. Eimodum in facultanbus. fila pli- Qum confidere lemur Refpod lum quidem eil,primas fecundas, ac vertias viresipfius compofiti nón indi, exj tocum ra. tione notz fint. At vero fi oriri pof fitin medicamine compofito aliua detas peculiaris ex huiui mixtura & compofitione, ac temperatura , tunc quidem ipía entia ad id multum poteíl, & vakt. quoniam illa proprictas Suandoque cone compofitionisillius imi nisdiq; vero non conueniet. Verl apprictascsqu téperaturs fant con À dj oux
e inteni jeu dinis, quist cotoplesio ro facia fir fethpore. 3 uid cof tio magit mor ben ph ideo dicit homo,qu£ tu (cis, q madot parsoperationis. proac fita |Uéte torant
dicit 26noo de-
tolo ei credere , £d volo sdderead theriscar multas medicinat, quz fioi etant fiote illo tempore, vt de.
jua- tari
faciam. zm ideto, cut eft ligat H Ambra, earpophyll Et poft lunt enda d cf lint pec ium. & hoc faciem? in
Fofidonisilloum, jnftrumentis Muficz magis ma
fiifeftisad hoc vteorum fcientia fit. qi
fnagis manifefta, ita & nosfacie- 1 eir nt Dart
'eniread perfettionem vitimfqu,
bexicodo £mpitema appellata i
tratit,noo (olent vc placintunt tupe I, riri ifi in naturali peram inartificiali . Quis ton fititcottaes riin tedicaminil
s ppea de L ss
Qbquod ópintusefi Anic maioré
partemi operationum.
prrictates i fecnres faba
dicm non debere quicqi prittta quá Anm"
tpe ice el facerede quromsibns res funt, cisqy ob quas compofita fuetint tradere, &in vniuetfürn procedemus in eis juxta as preteritas . qp ( ín ali-
sneficis omhibos notis ac publicis fermoneni faciunt, vt maior habea. taürex hoc vfus,ac diligentia fic nog oportet hic facere,
Liber Sextus.
AVERROIS COLLIGET L133A sIXTYÉ.
BbYvMMA LISAI. De Regismine Gahitati.
1&hicabfolutedt finis.Sccundus efl, ficut forma Merins pens naria put tur finis entis bilis Tertius eft, vt eo exifbente,ftét tes peripfüm otdinatz : & hic fini ta Foi : fe. Ei exzéiter à eft finis u Prandunt . Et finis artis Med yz veraciter in pritrió rhó, & tertio dicirur : in fecundo vero largo dici tur nó. Scd rigent juá inci Ditrestm a hacanerqiy id, qui iterum in hac arce. c fuhr. Ethzc Een duda ditur pattes.vna. tet fanitás debet cohfertarl. fecunda eft, quali ter retmoucátur preparationes, quae inducütin corporibus zgritudtnes futuras. & hac eft pars media inter. €onferuationé (anitatis, & egrirudi nisremotionem. Ft fcias q» hac fen tentia non valént nfa corpora tueti,hifi à corrüptionegquz eis p acdidens fit. Et hoc plurim( accidit pp. füperfluitates ciborufn, quz in noi16 mo fee copotius speregunat. qé, quiaj m cílp" non quo-
133 libet regimine, gutcibo quilibet bó D vtatur,cotptis fant Teitihehit fem- ER ttr. beca o 'às bón di - .Et jdcirco bene-definiuitille, q ipfam. ingreffam definiuit, dicens Medi
finitio Galeni fit comj nont eft declatata,& eft quafi dirhinura, gaille. ns manifeflauit ex quo ge- E. nere eflet, quia o£s artes miniftran tes quz. fuper narur domihantur, antquzi ii t , tribus funt ,auterunt ficut füperfiflentes abfolute. ou fitum, d tnatériahi nori faciunt] ipit, &uteflicientes abfolute, qu s p cipiubt, fed faciunt forthá in matefuí ekifente t2.àut funt me dtyhoe eft vt intin parte efficiéres, &in parie fu] tes:efficientes ineo q faciubt formam : füperfifté tesin 60 cp fhariife(tant materi, & [rpiuae füpet illam, Exemplif iorum ttiutn. prirüüs eft patronus, qui regit nauirb.& mapifter, qui i- P framinsincdiot. fiauifirfacit: & fam colina pe Euge ipfatn,& ordinat, precipit. Et verbaoprie decl ndo b tento [üper Secundo Phyficorü.Ét faas qp árs Medicinz eft de gettete earum, que fant eficientes abíoht; te.gd efl,quía dat formá, qua cornplentür toflte opetationcs naturales, triaterid exiftente pr. fa.& hanc fotrtá dare t6 potell, nifi fm aptimdinem ritatertx, aut matur
G. &biceft finis: dum art vt.
i eft voca. lurimt loco c5ueni£-
eipalia.Sed hecars non debet hunc. finem tranfire.g fi hunc finem doeerettranfire,poffibilecffet homini bus viuere femper. & huius impoffibilitascft manifefts. Et caufa que. hibet, vt hecars circa fua fübic-
H fanabilem fin£ non |ua-
mine. ti, & agriculture. Et Ra(is: t E x bord frc
res füpradicte multis indi Selisad hinc fin& quénobis: ra Ibile dare exiftit. & bene dixit. Hibam ipfis fuit diminutái, & indiget additione, vt melius declaxctur. Ez eft hoc verá, hzc ars aliss defit indiiidas pon reparationes,d funt1n i|
I ri jura non eft Sibi vtfint [es vnius eiufdem temperatc complexionis. aquativn S& vtentur vno regimine, & vnus iftorü de ueniet ad meliorem finé qué confe qui poterit per ipfius natur&,in aho veroin m regimine exiftente. mali Ibuntur humores, qui mortem inducent. Et cá buius eft, quia in cius complexione,eít mala.
Ense fixa, eft caufa, vtin iphac malitia generetur: quamuis.
hanc tionem ignoremus.Et. di hls gnorantig 1quiain pa
turis tot fant preparationes fixe, ve K.
Bi nbusque manant Terms Echo
pussn , danti materia, fünt «auf mulurudinis varietatum,que in naturisindiuiduord inueniubs accidentia proptia for mz fnt caufg multitudinis varietarum, que in moralitatibus indiui. duoráí hominum. EL totfí hoceftquia in bomine multg fpecies indiuiduorá , vel cpofitionum inueniuntur, quia eft vlimá comporm.-sob hoc toc Itatio varietatis proprictatil, quas in naturis & moralibus indu duorum inueniuntur : quamuis in. fenfibilibus particularibus indiuiduor&i manifeflis quo ad noscom-municent, Ecce aliquantuld egreffl fumus ordiné libri noftri: non dá pp hoc minus féquetur iuuamé& , quia hic remouimus vnum dubifí, dimus fapientes fcire affe&ant. i noftrum Need M tái. Et dicemus g illi, qui di Pont ili qui egunmus Fm qd Gale.dictin regimine fanitatis penit* ad bonü finem terminanf', ne(citít. q6o cognofcit finis huias arus apte fuorum paffiuorum. Et ifti viam Medicorum ignorantium fequuntur.ficacilli, qui dicunt qp dies hominü funt numerati : quia noneft impofibile vt homo temperate clexionis bono regimine hoc diutius nó viuct alio , qui malo regimine potietur. Tfi hoc rariffimc acidic S ab accidéti remo- [LJ
. Liber A to hanc artt in corruptionem non adducet, necipfi? Aobilinast aliquo nodo profteruit: quia hoc accis x fiia etnia |ui appropriat. ines
voltaudje trebuserainfecis fo- Y iplasappropriat medietati fuarü abre Kd minor pari. cd ell, |ui gradus hará rerum n6 eft ni- 2 lus caufarum efficientium fo lum.Scd quia ift cauft manifefti* crountur, & Medici quafi o£s cgri tudines ipíisadaptant: &fialiqua. accidat cgiitudo,quam nó precefle xint hz caufz dicunt, qp hac à diui 8 na voluntate. it: & quia hec. Pide "prs
€a vitu . Et uá i el emori meno ha. iusartis , dei volum? loqui de venía, qua nobis peraccidens core ai etant: &iolum xe EH lum. pisc cientes, Sed iflarum.
talesfünt, gi Qt modus per aal pa
tet: ficat combuftiojinci
Go, percuffio, & fimilia : quia ab iftis vrplurimüpollumusabRincre-Sed illis, |uc de neceffitare nos immudit , &
€ das nofizo velle, dc hiseft dicédà - Etdicimusq cauf(, que acadentaliter corrumpunt, funt aeris permu tatio, & inconueni£s exercidium, fi-
nitads medid repetiturob hoc dici mus qjimpofibile eft fanitaté aliquo nó conferuari , nifi percibos
Sextus 134. Empead chymi,& quantitads, & D
'm tempus receptos, & per morum & quies, & per fü pecluicaci € cuationem, & per aptum aerem accidentiü ren dobe, qua ad malam complexionem adueniunt. Et melior modus ciborum eft, vt comedatur fecundum modum mcdicinalem. Et ícias quód füperfluitatesper modum fncationis , exerci» tij; balnei , & medicinz: cuacuant: qux omnia ingrediuntur in re differenti piferuatiux ab cgri tudinibus futuns, Et quamuis hoc mirabile videatur, incipiamusà fri. cationis fpecie, &ipfiusiunamenta É. dicemus: & de fpeciebus exerciuj ,
& eius iuuamenus, & aliorum : & reuertemur, & dicemus qua.
Itef ».... Jucq, maneries cóplexi r. um debeat conferuari , Et eoquod praterijt, de virunbus ciborum fumusiocut. fed in hochbro dicemus qualiter cis debemus vti: & qualiter cum eis debet fani- 25 con! i. Etfimiliter euam. de virtutibus medicinarum famus. locuti : & deinceps dicemus qualitercum ipfis (anitas debeatefüci,& confesuari
LJ De Exercitio, e modiseiut.Cap.14
Eisen ipiemus, & di |Cesus q exetcinü cft vlt mem brorum motus aliqua voluntatc. & hoc fit proprie in mezbns motum volantariun habenübus:& fe cundario in membris animalibus babennbus motum, ficut funt ve-
Part 33
fa- nz &inftrumenta nutrimenu. Et.
quis excrcinum eft membror(i mo geepuium ium aoddm i L q' mune,
' Comma-
€ Conmmne quid£efrillod quod vo
uim continetcorpus: &ifleeft mo. &
tus vDsabftraQtionis, cui omnia có
mmunicen animalia. - Etexercitium
propriá eft, certis appropria- 5 mala d fos
IUzuen- eft pulmonis: "e ftareeft dorfi exeridió. Ec er meri ates Tum nouiter qp exercitium fit. jum omni m&bro. Hzeeft di Pw! 'fità parte membrorti. $ed ala. it díuifio exercitij, in eo a erit efl.quecft, quia
pesce t. eid hocingredi turezesciduim veloz tandua Et
aliq ex. tia,queinnrip. &hoc fab Ac alim Nar misil, ipii ik ab aho: autficutefetin le
przmatar. €leuanione magni ponderis. &in bocexerdiio velocitas vel tarditas n5 intrat. Et alifi in vno exerátio velocitas & forutudo coniti- » ficntin iocantibus cfi fpais, Etiuuamentum. exercitij uemti vie eft. quia fpirirum intrinsd augmentat : & füperfluita- 15 membrorum nutrimenti ezpellitaut refoluit : & fübftandá mem. brorum mollifcat; Et ideo in omibusaliis rebus. isaft magis iuuatiuum.Qnodeítquiacalor, & jor: verespnenaiperiplum fünr naturali calori extrinfeco aire iequemad ab alijs ex-
Eedicinzsaut perliasiesque cale Feoir e ficat calor per acci dens. Et qfi fitcxcrcitium poft dige ftion£, iunamcntà facit fupradicta,
pn prc eftve cel * monsleda recot um menie rum virmu£ , & expelleut cibus i^
[oes Ete rd
icio Quandas ve eR
Si stessa fudare incipiat, & itur, & color.
Fone nsíci eec ni
mi, gdabi fo ít diflolutum . Sed Pproportionabiliter difule cobfümir: & ob bocfabflantá membrorá "epe corpus impinguat. Et vniuerfalifer exercitium conferuande fanitatis mirabilis caufa exi M flit. Et mahtia, quz ptiuationem exercitij accidit ti;carceraus manifeftarur: quia illorum fa bed: Cachechica: fiunt, & eorum co-
stimpure: omnesij rationes funtlefz . piu
lum homini accidit, verum etiam *sLeiid-
alijs animalibus? fouentibus cog- tibes tingit: ficut velucribusin ca- Wernisdetentis. & hoe
Liber Sextus
B pepicaimn rtmidicim Cap Ricario fir habetinuentonem pce Cuacuauone eri digeflionis, Et illius fpecies fim funt fex. delicet ues fm. litatem ; & tres fm quantitaté. "qualitate vt fitáfpera lenis, aut. tata : ant fi vis. fortis, lis aut media , fm vero quantitasem vt mulca; paucs,aut media.Sed crauso forisTeorporibus eftobruratip im, & durities corpoxd. Sel iciispraiocli gt ápertio A; lities corpori.
3 tiro media Fer has duas medium é&bunet.Operato vero rhulta eft c. Piacici corporis : & tem; 'opefrio cd impera augmentr, ina Eu eris ulum calefaciLIftz funt operanioncs fpecierum fricatióis fimplicifi : &pet fcfüm fimplicium ftfam có-
im cognofcemus. Tem Ia vezo fticationi cuenientia funt tad£cum tÉporib? exercitij. Et ego ineo qf forurum eft pecies erereitijcfi [pfbus fricationis ordinabo .
c ODemeihali. Cap. a. T quia balnenm eft vn ex his im jue füperffuitates eua. duas debeciisloqui de vitibus paruum balnei . Et dicimus qj balmein nobisdiuerfas imprimit ope zationcs, primas videlicet , fectidas , & tertias. Nam ipfum. humettat& exicatinfagidat, calefacit: fluizates. füntin poris, &c ub cue
euacuat, & aliqfi oppi tatem diffoluitinflationé remouet: &onrpora nutrimento preparar ; &
13$... riam deno membro ad aliud fpar D jt: & humores fluxibiles facit : & 't dolores mitigat ; & aliii ipfos te mouet. Et har contrarietatü caufa vnaex tribus reb? exiffit. Vna cft diuerfitas partiunt balnei. Alia cít diuerfitas m paticutil. Ter tia eft diuerfitas morcin balneo .
de- Parts vero balnei funt aqua frigi-
dacalida domus balnei, aet ipli*. & ifle edem habent gradus, quod. eft, quia aqua calida inter talidum. &frigidá temperata. Tefrige rat & humectat, & diflolutio n£operatur.&in hac pauca diffolu ti&e abflergit fordiciem,quc in cu- B ti reinetur. Et aer, qui naturá huiusaque retinet, ad paucü fudorem. corpus inducit, pp quem euacuant dcorpore fapechiitaes ubl. & hzceft natura primz domus. Et qus acr humidior fitaqua, ficut ibi declaratum eft,tà nón hume- &atcorpus ficutaqua : eo nó ap plicatur corpori, ficut aqua: immo deficcat corpora, & fin Q calidior. eflplus deficcat. Aqua. vero ; &aet calidiffima calefaciunt corpora , &
do ventofitates difloluüt, & aerei F hus deficcat, quéadmodum dictum.
eft. Et bzactoncnon fantaiin.
co! us mundis. fed in corpori-
bus foperfluratb" plenis poros cttisoppilat. gd eft, quia pp malitif. faperfluiatum & niulmdin&pori clauduntur; & ob hoc füperfluitatesegredi non pfit. & runc fiunt pa tenti horripilationes,& diftuttung humores;& mouentür de vno m&bro ad aliud membrum;Et ptopeerea,non eft vole balncum habesti-
Vliqfi commouetappentá: & mare. ers
G membri. Tertia canfa medianain hisrebus adhuc fortiorexillit. Et balneum dolores non remouct, nifiillos, qui füntáf materie «aufat : ficut apoltemata, X his fimilia. Dri e ex baluco ali dinde fitper io pet accidés,
pd iine ir nu neum it, faperfluigbw ibm i fpiritii t
quz per. iio fiti prtaquam nga queT Eus eft, frigidwatem operatur. Et aj buio e corpori, vt vidi tatem. uc reprimat, &
'H lificationem pu ificet, & calorem naturalem corripiatfm i 180dá corre&ionis fabrorum, & co
drorom , qui vtuntur frigiditate in gp im tionem fuam . Sed ícias
non debemus cum aqua near nifi poft fa fapcidai IE cuation£, Et Ícias q o6s partes balmeiincorporibuspuris bonasa£lio vel nes menmnna alteri n6 refifféte.quia. luunt füperfluitates, &t cadran fine Tene virt 3nembra mollificant fine neruorü selaxatione, & humectantfinecale có; fa&ione,& fine oppilatione refrige 1 mentabí3; | 1nuifcanone.Ethecom opeta: sia non nifi cum partibus calidi & frigidi complentur.. & fi ali id in es dumm percipitur, iftud is impuris: quia in. Puri mul [sys damnum cuenire poteft,
Deeperationibus Somwi, cy Vigilie. Ce. 5. Perationes fomni ii in corpoti- Quistiortgstot tio. Et vigili eria nri Juóo A confi artractio ca. lonsintrinfeci Tesextiicus.
Erie &rigilie dii in pericnet 3s E
nus, calorem exti
uunt naturalem, &
taler incendunt. Eee
diximus de rebut Quarum memo» ria przcedcre debeat.
. Demginiercrperm: exprime corpo? is Tonperati, Cap. 6. Einccps nartandusm ef dec Jiersatone fanitatis vniufcu--
ui 2ou£ .&vt -- « temperata.
dicamus g fila qua noa
ceffe nif atbitrari tempera ciborutn,exercitiorui cation balncoruti fomti & vigiliarum, & accion afz,& cironfantiart,
jplexionis temperatz
greflüm : eo med. ten iplimef M
lum jin patce curatixione tem
cor- &fi qiiae) Etquamuisdicat Gale. qi. Mes uationc fanitatis optime cÓplexionis medicinalibus non indigeam*, táiin conleraatione ciu(dem in loa. EX natinitatem. individui lis fdigere vf,co qd caque fm ij fum neceflaria fü (RE RA cud tium,balneG,& alia fimilia difücils lima effe videntur ; & ét apud illá;
quiopinatur, finis hofs lit fapitag bi
ua. wirempane ieranoain comi
Liber Sextus
À vo folicimdinE " D eaqens ilum boc Hie eie vtr quanto magis eri difiie DrslaniwsclhpGusni py anim
Jeeiionem aorta juam infen i beariamem cbfequamr. tá hoc certi non eft nifi pencs pau €os.Sed multi non tem füntex hoc cert, nec curart videntur pp victoriam partis materialis . Scd quamuis hoc regimen difficile inveniatur ti volumus ab co fepa- Sui Raicomhum choc ic. multum. it, 3 ice icerminei Dicimus entire videtur in regimine 2 is temperat , qn individua nafcuntur, vc fal tritus luper. «orpus cori fpargatur, vt eor(i cotpors pp extrinfecus aducnientia in. durcorur Sed qd mihi melius vide tür, fü corpore ponatut v Ufo e pona
Ldicefacete emt & fadliur, fticat
quia mordicationem n6 habet, Et ipit vcalio non cib&r nifi lacius dentesoriantur quia. € di&um eft neceffe eft cibum effe fimilem cibato : & natura lactis na ture pocti eft (milis, & £t quia ifle. € dibus, quem eidé natura it.& poft dentium ortum precipit vt i cibo vátur& humido, Tamen vtnuttiz à malis abftincat. eibis, & vt exercitio vratur tempera to &d coitu clongetur. quia coitus Dnguinem pronocat menfiruamy & forem odorem lactis permu tat. Et vtomni diein aqua tepida balnectur , & inaere temperato , vt. ipilatio tempore balnei n ad«
136 veniat. Et Gele.fentit, vthocin do D mo belnci fiat. &cgo dico qp fi acr. eft tem] non oportet vt hoc incala iflat. Etnon balnee-
feruentur,, vt eorum naturz ad pi- Er dien orsi inita ipforum n: in ipfis non fui focetur,& dulces cantus , & dulces foni, omnia que ipfos lxnficant, fünt tvt corum naturalis &
modo pucti repi debent, ambulare rr iint hoc et víy ad annum tetti, Et abinde exercitio
plus diit cibari cibo in quftitate, & to. Étiter cum ci»
tuf Exercitium dfi eorum exceflum I non debet habcre, vt per ipíuin co- Yum corpora non tut & he per hoceis augmentum prohibeatur. Et in aqua fripida balncari non debentquia aqua fnpida cre- "mento refiftit, Et hoc fegimen tri bus feptimanis annorum feruetur. Etftias p vini & ceruifia (unt mala:quia eorum capita replens& na. localore ciunt eos, & mentem iplotum perturbant. In tempote vero iuuentutis bonum eis € Yüle cxiflit: eo gtunc in cisdus cholera
tectum vna
vero pet acidi, & onm seq eeria li dusbos rckffanr choleris,
expellünt. melácho
tz. Etab herbis pire büshumidisabfinere debent. Er HB videtar mihi q homines ralis com-
nis, & qui tali regimine regü tur fant parári Phyficá (fam reciper natará :& vnam ex tribus Wtionibus. quas dixit Alezanneccflarias efle Philofopho vi ed : Poft vero res. manas ine regárur. poft digeftion cios anis li Py oko fien dila: je: : & fricago fir
mollis & letra, vt düritiem nó Ter; & bec fricatio eft a,
fecontay peer volpir aid Morgen Ex fricatio quidcm & füpénori fieri deber ad i: lus & binftrion ad (pperius, & ex latere. addatus, & ex tranfüerfo ad tranf eru. horagidob omni par-
tt poriaperiuntut. Etaer,in quo
SPEI EPIH Bs :ad hocywt füperflüitaumm eua-
nzpilz: ficut dict Gale. in pee de de pis compotui: juod. cquis lu pile , qui cum: pedibus citur, non loidarr: 1quiafor-
j piseff, & efficitur cá timore.Et hoc
exercitiü debet, donec L ghhehius cjeuctür, & coy morati incipiat, € rumor ipfius diminuif-
&ipiar. f lem dici Gale,g hzc quan. titas exercitij ab exercipantibus n6
[citur,nifi (zdo aut terno diez it qp errore ito abi foconfón Rit comgere, exercidg füperludi fuerit vnà die, fequédi di pics Poft hec yero
ijr. & extenone icai
monisad membra nutritiua.
lungur: & ppextenfionem mi vents, fü jam ini fant, edes Erde habe dac lus Cx] tuf. [ui . bt [és oie bus aci bichóe taba abíhneat: cac: quiae fà peiüsatc ad ecicbramr -miteeseriwr:
Liber Sextus. 137
bedinem adipifctur.et hoc accidit.
humorum, & fpiritum af- &(um ad caput. Hoc facto, fricatio fieri debet, qug ekdalich dicitur. Et lizc fricauo multa debeteffe, & ad
retincantur, vt ab his , que ab exer- E
^ jue circa coi drsctcmelaoof et irüt, &quieem. Sed fricanio (imul ac ve locites ficri debet, ficut dicit Galen, quia 6 cocum corpus. mádilibus fsuul & (emcl ftycari
ber ficri. Iuuencsausem , qui hanc.
quando p-.
mencriatad quam Gpumansan morum, in aqua. : ojus Gigida balcar
€ &x« vtealor propterexercititi fpar
fus '& ad (uum propri imei ierarat opcrtioberltay integra.
miror. pofictvtliusefg horz ci
i ceras props
jda, indigemus fpeeulatione. Er D. $ GaLfo deca locutus,nó pofuit (flicientes códónes : nec de ca dubito,nifi quia caput eft membri igidum p nàm.& in fumma vtr it balnear,aut nó, dico q n6... Et poft hzcofa cibari debetlaudabilicibo, ficutcamibus linz, & pane perfeto,vt dit eft prz parato,& ribus herdinis, &candaa. hisagni. & vituli la&cntis. Hora vefo cibandi rit,cí omnes digeftióes fuerint celebrate . Et fm fnfam dicentis o» homo bisin die cibef, erit jum,vt bis exercitetur,& bis balnectur. Et Gale. dicit quidam E
lici dit in CÓcraGa- Medici dicunt qp haec debent ter in
die celebrari ..& hoc eidem placere vidctur. de quo non modicum adii eft,quia fi hoc fiat ver, & i tertiam fectionem habe-
bunt. quod cft, quia cá corpus iuuenis hoc regimine vtentis it fortis
quis diccret » huius tatem fequereturjinde error prouenit, quia con trarium habet verá. quod cít, quia neceffitas partitionis horarum ez-
noni Melici niunt cfnenien" Raf
tia comedendi
sipors comelendi tpe 'celebref dicbus, & fifi exer-
T coitus huic moderatovfü có ueniens exiftit,ita vt per hoc ei
d£ nibil accidat excis, que fter napuram fünt. Et hoc non cócedimus, nifi quia fperma eft vna fuperlluitas parata à natura, vc expellatur, ficut alie füper&uitates: excepto qp infe bona cit. & ió pp paruum erro zem euacuationis ipfius fit magnü nocumentfi. & plurimi fapienuum prohibent vfum coitus in conferua: tione (anitatis. It£ fi exercitium eft H aliquo modorá cóueniens poft coi tumjillud eft nocumentá coitui re-
pugnás.Et quia coitus deficcat cor- ipfo
poras& virtutes debilitat, & cuapomarc necefle eft vt fricatio , poftcoitá fit , hzc nocumenta coitus recom| t , Et neceffe eft, vt hacfricano habeatafperitatem, vt poros conílipet,& membra confortet fiat cum oleo multo, Deregimine eiufdem per Semnhs cy Vigl liam. De Exertmintorwm exacnatione : & Lasfitudinibus abimmodico exercitío prowenientibus. Ca. 8$. I E fomnus ipfius neceffe eft & vt fit téperarus fm exigentiam. naturc:& vltra hocin fomno vel vi gilia non cogat naturá.Et bec omniaobferuan debét, nifi in ipfiusre gimine cómiferi peccact »autalid exuinfecü e1 non füperuenetit . Sod fin rpüs regrmine peccaucrit, indiget correciione , vt repugnet haic p GOrrariá: v.g. fi comedat aliqua fty pica, & ex hoc ventré habeat cóflz pati, necefle eft vr rebus pinguibus vtatur, t fi hoc accidar cibi paucitate, & temporis jongitudine, p con
eft pp terurn exuinfecarum malá complesioh£, hoc eft calidicacis & fn ilias ob hoc,quia conferasri ab iftis difficile eíLEt cá dico hie füperfuitatd conflriioné,noa folum flexcoris & vrinz intendo , fed totius corporis faperfluitass , quae exco tnansat: ficatcz meatu , qui inter & fel exiftit, & iuter.
&ff Drac Gatom,& i quido hax mé
vi medicinz: adhibeant, vt hasfülitatcs euacuent, X difloluát , hoc fiat fncatione leui & multa z fat leunat n$
Liber Sextus.
& Bioertenfinà debet fieri mollifica- Sonc. & idcitco debct fricatio lenis cum oleo eaiefsGo in Sole: cele
hino, & eff ol illi pecie Fui mi iin rin balneo téperato, & motam in
188 nd lie ipfo trabere.Corro&tio 1$Gal decacads lanizanc.
qurermenemdoneli lefionis
siones& mollificatione :
fricatione fabeili lem.
deber mblam artrtbere oram in calida, ida, & inungi 3 miboleotido, QUI zibueolc de befafcegi ,i.violacet vtilius exifli Et cibus paucitatis iftius fpeciei paucior debet effe cibo aliarum fpe leri paucitatis,& frigidior. Hocé segimen temperatz complexionis in ztatc juuentutis víqucad uigefimum quintum annum,
Part 34
Deregimime Senills azatls.. Cap. 9.
Oft bec vero exercitium dimi- Pss. fabilisri eft necef . & cibifint humidi afiquamuld: ad calorem dedinattes, Et iu fenij tateexetaiti fiar axqualeficut ini- € seris fimuis.X calidis & humidis Ydigentcibis, & hoc regimen latimudiné habetfm magis & rhin" f plu: EE vni |; die cil fa; did cierdtit (dem precipiatu, & balned,& fricatio. Et quia in cor
ibas fent vrplurimü i itatio illa füperfluitate» euacuare
foem, nefario opor cm jone (anitatis, vt cibis medi- €italibus , aut medicinis podátur.,
Et| hoéin princlplo fuatum 1, col lonumopines vtsebushurhidis teficia ntus, vt bletis elixis pa. o iediner. olco, & fále :aus. 1olenitiuum vltimum eisexifliz. 8t vti debent ficubus cum femine vrtà ce,& croco, & fimilibus ante cibá .
«quibus: € 5 eo tp refiftuns ambabus (aio pentiene rius tmhebusf
ami, aut meds; fües membra [mía per naturá, exercitii Gisesnutniens ton erit, quia fenca E culezerciid ordinaf, eff ille,f quo naturahs lefio membrorfi non cft. Et fenibus neceflarium eft balnel& Sr micant quae Eriamdi ximus Qiugenes1/ complezio^ missos lndgen balocoad mé fanitatis, fcd (cncsindigentco proptereorum. crrddorum pauciawm: jura regimen lem corm| fitam tex ceo ruatiuo. ap adus. Etdifferentia iftorum duorum regiminum eftin hoc, quàd. má pe ome aliad p itii D
€ Eccft neccffariti fenibus vitare ci- a Bernie
fed neccflazium eft vt ci melle vk. wur. Senes veso. c5plexionis naruram,, & venas habétes firin5; t, HucufmE cm sofern cb i vid ELTE t ius €onferuationis, Es gale fantondin fang volendi fi fuf Cana conferas e-& fiin hoc deficit, beret
sem : v4 calidum, & Recfetgis aire
deterior prima : & maxime
non füntlsfa & có
hoc fimili Tegi- feruarionis. & i(li cibi
iine epkiet E
pere H zIvnem fgnur,aut plara, tu Bolczacut -& Pii mibo
Tenenen quod orarum e Deregimine. Ó—ÓÀ!:
acp e da L3
fap corpora lium cholera citrina domina &ió. vteor(i exes-
[^r oiii juae: MEE i
plexio ne. & ipfi fzicarioniaffocic ali
exolcisinundio,er oleis frigi
olco violato,& fimilib*. Et.
turin aqua tepida ad hoc, vtex cor eorum. itates furno
refolu&tur . fed acr balneiess vti lisnó eft. & fi pofiea balncanrurin. dins priiis corá reco fi bina in die & 6 de- Giasincis multum
ü manifeflaref, tertia refeGtióe vrant. Scd (péscibo
dicit Medici debet céfm.
€ in (anitate pfentiscóeflecaz lidi,autcalidi & ficci. & fi volüteo-
rü, fm.
Liber Sextus
A rüclplexiones alterare , debes fieri perconuariá : ti panladm ad Tegimen accedant a scisooiis
tudinem, 3n ciseft inuenta, di en quód earum fimile pesqedia ficri non
quemar uisi re vend :immo brisa
plexionis folius non eft ciendum vi fimilibus in toto .& hec eft fnfa. |ui fníam ifl& feruár: quáuis ex toto hoc nó dedarent . Tà iftud Tm nó fufficit nifi euacuef hu. € mx. i hác fouct complexionem. promdel, ant p ord ventris. Et deintendere euacuare illá humo- Epist confüctá à natura : i itii, p vornitd : & fi p fluxü Eis) & meliws eft p fux: quia talis euacwatio eft magisnatu se manifefta Et mihi vi fafficere, vc. habés híc cóplezioné calidá, vel ca lidá & fccá purget cí tamarindis , yiolis& myrabolaniscitrinis&alu mé bicb,.corrigiola, & fifibus. Eriftz fail fuas vapor fam
E^ & ob hoc bafneatióe indi Teidát. & filt (i tenui pss 6go vfi fuerint bent
exuiafcca. Tome n Ucniens potario vini
plus & minus : quia im| vtcaliditasin fine non. fim E: vülecft iftisox
i ceri venei ze ad x
m er tec feminibus melonis, cucume
ris, auc cái alia te, f habeattfperace. as icc mae dio
le& vi Gt inolbuslocisin gbus vtimur vti fore ne-
hei wir iren
dit.Et mihi v qj aqua otdei tpe cz-
Hido egit cucaiens: dümoda cipia ftaliqd gd reprima
[oris floinachicrea,E Eph:
c6plexion£ ficcá, neceffe habéteog;
'ra humetare, ne in eis accele.
« & hoc debét facere cá
S. dijo cibis
€ Eccft neecfariti fcnibas vitare ci-
Ehinc volumi de regi- Juisealarum eon cud
masque in pers recipit. den.
fv [99M drin ier ein Dei PUT jocime
m ipalia in fuis cj T
id inter;
megas noe (ünt e
ies epit
affocies pere epa quibuseft pers
jin Mcd perd la ne : A incipiemus à calida. Et dicimus ejf complexione iftorü non.
füp corpora talium cholera citrina domini i6 vteorü exercitiá fitfacile,&fuauc cum fuami de dex Hippo quid compo cda. licit.
debentquieici & & non exercitari,
ob - hocneeie cf vtesercitium fic fricatione temperata: qua dem catio crementd cfücitin cie nc. iip &icarioniafocict aliqua i exoleisinundtio,ex oleis fri oleo riolato,& imilib*. Et. murinaqua pida ad boc, rer one eorum füperfuitates fumo x rbidrar. acr balneieis vti lenit ipli baocinria figda, vtcorrigatur. dimnf adaqua caida facit. Et eni reerio ie bnain dic dd un diasincis multum manife(taref, tertia refc&tióe vant. Scd (péscibo 16i, fm qp dicát Medici debet céf£m. in fanitate pfentis cóeflcca ai lees
Liber Sextus
A rüichplexiones akerare , debet fieri perconnacid : ci panlatim ad hoc Tegimen accedant , Sed dico qp ifla:
[ua cau-facruiaecs. | sidri ird tudinem, qua rn ciscft inuenta, di «oquód corum. ex toco ficri noa debet:
di lerionalé. P Eeiacda ncligse nen dd rcenon immo A prermatonf dd reed , qd accidens cia pof
plexionis folius non efttimendum. Si miliberin uo; &cbecelt fura |ui (niam i(lá feru&r: quíuis oc bicee dac TEM regimen nó fufficit nifi euacucf hu. C zc, qui bác foot à vomit(i,aut p luxá ventris. Etdeim euacuare illá humofÉploofi confüctü à natura : itae» L itii, p vocnitü : & fi p fluxü vdess p fuxi X melius eft p Ruxti:
lexióes calide,aut calide & fice fm plurimá funt vaporofe & fumo
jmen petíumile dico
fe. &ob hoc baíneatióe indigéi ae D L2 Yeidár. & file fi eenui vfi fuerint
; » rü &i E
eld tur ient et iren (care ;& capill veneris, & cuins fna mes filio quis tec feminibus melonis,Sccucume. ris, auc cá alia re, habeattfperace
cit ginofbuslocisin qbus vimur. vti flore ne-
c ipfa fit aliqd, gd reprimat noctemee deter fes bi cóplexion£ ficcí, neceffe habétcog
3e, 4 corpori faciunt acquirere cali din "ütutfaror ira deor
füe. folia (alicis,& vitis, & aque frigide : excepi: " rdi obi Eds cendi nos amenos cis cSueniens eft . Sed
H cóplexiombuscaldis & bumidis(u. &
iunt egritudines purrider , & Kesse op ehumut M mesi pe iguentunis, Ecidcirco neceffe eft Art exerciaétur forti. exercitio & velo
Vide ter- ficat opi. eftGaLEtAn Mpeforeemd cii 1&y. & od esdida &bi
diras plus domunanf in ipfa, Q frigi
tem nifi cóparatibc ad nauralé.erpo cfl dicimus calidá & humidá effe tépe.
morü, & calida & humida. : x Spi visis : taror| tÉpus,g hec tem,
ta cÓplexio n5 Iucniarur. di
nÉ: verum oportet.
re (uperfluitates ci medicinis laxa-
truisà capite per vik flernutarióis,
gs ipbidagie, aperi L íi iz: &:
Dorint ncicne denies
plexioné funt medicinz leues, ficut.
agaricfi turbich &caramus Et op3 qifti multi ab oppüarionibus bi «auere. &intcrogteras cau.
narra ftat pextraneur caloré cái humiditate füperflua fixtida : ficut (antci mediaing odo-
k- rifercin vlumo contrarietatis. Etfi M
tu feceris va cópón£ qua odsillg ent
& his fimilibus. Sed cóplexio fri, da& bomidadcbecrgimine faciéte & exicclue X cü mulriplica-
ione pp fapliiaus dd wlicópio
Liber Sextus
A zione generant Sed JlexiGes fti- 9e Vrseorlinesore itin carü ine cal
cendi ume tnbus, &leui iion duis qus balneo &
exercitio tem fomno lon-
go-Et vit có s amid, indi
exi eps refectioné & refection£
SC weis ficceiaagni . xióes ftigidz: p mei Tur eua- «uasione, vt humoris. T, mclicholid . Et medianz P3 hoc valentes funt myrobalani idi,& polypodii. Et vià aromatic eiit. Died valde 5 eee icti Denoasoc las exseris olus cóplexionibus, maxine frigidis & ficcis . Et inter cbplezoncicalida & humida í fu ps leui? : & 4 peiores funt. persirim fcis humidz vero medio mó (e habent circa il- Jud. lila (unt. l.xioni 1n qualiratib* a£timis & paffütis. Sod complexioncs di fléperatz folum ia paífiais tantam. monrccipiuntlzfionem quanam fü dif£perarz iu viifg;, aurfaQtuns, fi
Derefanpiiene Exiunsatermo, C» Vinc gssemexdeuation, Cap. 12.
Drift da fanc mbra
farü cxtenuauóis: E e fuerit huius. «aufa caliditas cá ficcitate mibr-
preedio m] fup pco mectahár cb Sc nó plas Afi mo 0á cburaxeric nimid difloluet, & altcrabit. Et fi cá cxiccationis ent fup. vwirtusé digefliuá frigiditas admini ra
14 o ftrenfea,quz confortent di; ficur inui cea jua: (cis. e piso ficcitau affociatur. Eos iccitas alii f prouenit ropter diffo Jutionem Ey: tam, &aliqhp TOPtet tatem. iis, & aliqfi pro- Fer vm cium iccomim » " catio iflorum eft facilis. Et extenuatio corporum pinguium fit p contrarium, fm qtu fcis. Deregimine Corporis diftemperati in. Jengulis membris, — Cap. 13. HAE mamiuimus: liftéperate cóplexióis vi perinde volum? de. ne it 1 fingulis. mébri. E Et diamusg mpimeniftard cóplexio num plus ingrediturgenus fieruationis regimen cóplexionts diftécóis Et intentio noftra in ra.
c qualis eft ifta,eft vt vir esi lius mébri forrificet fus cbplexion£, temperando ,&euacuande füperfluitates, din eo generant, & more cin qur qur generat
uitat£, conf, derands virum sumi fe, sut peraltertsmé-
1 quéadmodá ftopores in aliqbus hoibus eftlefus pet fe, & f alijs p oSpaffioné cerebri. F &m£bra, d magis. dánificanfalijs, bcpareit
imen eri H
talibus indi; n Emrine ins lusinftare di(téperantic pericu ita alind Gbliuioti nó cr datur.& hoc ingreditur doctziná de Ingenio anis cob horns pia" dicemus. ed regimen prefer"
dij, wat
G uatimum eft de curatini, ficut dicemus: t fciascp deterior hará corplexionü eft illa, qu. eftincerebro dediinante multi a caliditaté aut frigiditatem: idco. qfi cóplexio cerebri eft ad malii& conuer(a, eft cá aduentus mali mul ti & magni : quéadmodá fünt apo ftemata colli& fynáchia,&oris pu. ftulationes, & apoftemara vuule,vt rauccdo,& phthifis, & ruffis, & dy— fenteria,& alia iftis fimilia. Et aliq currát fuperfluitates iftc ad ftomachum,& corrumpunt ipfum :ita qp fi fluxus fucrit frigidus, cóuertecip-
H füm ad frigiditaté, & complexio to tius corporis corrüpetur : & cá hoc jens cructuationcs emittit aceto vtmihi temporc iuuentutis acidit: quia meus flomachus ppter. malitiam regiminis malá acquifiuit complexioné : & Medicus meus ignoráscam,dixit q talivcr fuit có-. ata, qp ipfam remouere non po tuit.& cgo ignoransofnocrá fcientiz Medicinz, & ab hacoé difté& rantie mecortum habent. Et ghi di. ftemperantia fuerit calida , luxus humorá inaliquibus crit calidus. i Ememomo kd phis ii lc Ingenio fanitatis contiaeur . Sed conferuatio cóplexionis cetébri vt non difléperetur, eff vc fi € frigidá , faperponanf ci res cxiccatiuz habentes caliditatem c(í aro. maticitate : ficut macis, amolla puluerizata , poftquá cà vi- Pehablund. yere faluitates,d in ipfo cótinue geneaset Ti udiione & fricationoqucfiuntcum radice nucis. Et ét ingiuarum fricatio confert. Et cre ra mafticatio maftiches: & vti me dicinis, (euacuant humorcsin co
sius tlpotibus congruis : & K maxime ir vere, S autüno. Sed cere. brü diftemperatum in caliditae,in. quo füperfluitates calide generant, m contrariá huius coi ur. & ioc fit inungendo capat eius oleo rofato, & euacuando liumoré contriflant£ , fm qp roclius vf conuenire. Et It cerebrum magisaltezatur. fugiditate q caliditate. & [i hoc oportet ipfe à frigore caníeruare. coferuanone vltima. Sed rgimé i lorum, quorá impoffibile.
re ipfos ibo regimine, nctrflc cft cS feruare eorum qualitates. qfn ficut. eit zqualis complexionisà fua na-
Suam, ví mihi vt zgritudinesciffüperueniétes fint ex repletione.&ob hoc indigent euacuatione vs, videlicet pl mia: & maxi
me, (iin eo apparucrint figna reple. tionis.& cum. hort ab neantà cibis multi nutrimenti.Sed quinon habetcomplexioné téperatam, maior pars füarum cgritudi num à malis humoribus hal uenire.& ob hoc oportet ipfos. sh nere& fcireilloséuacuare, confyde rando femperquantitatem cuacua. tionis, vt nó fit füperflua nec diminuta:co c tales fünt, quibus vna M. euacuatio (ufficere vidctur 1n vere : & tales (unt , qui indigent duabus, Tn Cin vere, 8. in autumno. Et ego dicogiilli, qui vtuntur potionibus in faptimtatis annorá t. in medictaribus eorum , rectius facunt illi, quiomni anno purgaionesezercent . quia nos videmus «gnitudines vt plurimá non acci d hoibus, nifi circuitibus termi
vnumquodg; ii coníy um : quoniá fpero p cum
Liber Sexcus 141
Part 35
A eum bocregimine multi potuerüt. cab D rneeiibus eis accidnialiter cuenientibus.&conucnit etiám,vtqai volunt mutare confüe tudinem malam,murentipfam fuo pole paulatim,ne rerrcant fübiro, De preferuatione corporum , que prepa-
Pat in eq ndis den,
- Eincds volumus tractare de D corporibus, que propinqua. funt, vcin cgritudinem it, vt co rum malisa| xradinibus obuiem*. Et vniueri licimus, us B ficri debet, qi um ma nitatur tanc redeet es phe cu- Trsgonands in przfenti.verbi gr. leprz,vt non fiat, eftidem. cum rebus quibuscuratur, qfi eft. illud idem dicimus in alijs cgritudinibus.Malarum vero aptitudint & manifcíhor eft illa;quz dicit fpó enric qd .nam 3 hic ceporie a rz parata fünt infirmita tibus mulis. & ob hoc de ifto vniver(alem fermonem facicm*p nó erit fimile alijs malisaptitudinibus ijsin omni egritudine : eo [1 lus obuiandi illis aptitudinib* C maliseft vnus &idem modus cum. cura egritudínd ipfarum.& idcirco hicnon eft recitandum. Et ícias. nonobliti fumus de conferuationibus corporum tpe corruptionis acris: fed in poflerum dicemus. Sed inapiemus loqui de laborc.& dicemus quod am dictum eft in libro irudinum ,. teft c(le tribus. modis. Vnus eft labor vlceranuus: & hec fpecies fitab humorib*chole ricisqui hoc mouent:& de hac fp cic ad przíensintendimus loqui. Alia fpecies dicitur exeenfiu*;& hec.
ex fanguinis multitudine it: & £f D aliquos dicirur ventofus. Tera fpe Gies df apoftemofus, & compofitus ex exten(iuo &vlceratiuo:& de cius. eft vt fuperueniatomnimembris apparitio creméti cir. Caomnia ermema Et volumus ind perea cura omnes has fpccics conti nente:poftca vero de vnaquaq; fpe €ic loquemur pet fc. Et dicimus, p ci efficienseft mala complexio ma terialisergo medicina cómunicans iftis (pébus erit, autalteratiua , aut euacuatiua.Et alteranonem,& cuacuationem facit natura cum cibis, & medicinisquz habent difponere. humorzad hunc finem aliquáiuuant ad hoc fomnus, quit fames Etcuacuatio ficum med cinis,qug prouocant vrinam, & (üdorem tum: eft cum exerci tio, & hecfiunt , quia ars fequitur curfum naturz.& iítz funt medicinz communicantes olbus fpéb"fupradi&tis . verum dc propria vniufcuiufq; iftarum volumus dicere:co non euacuatur vnaquzq; iftart [pecierum vna fpecic euacuationis, necalteratur vnaqueq, iftarum fpe Cierum vna fpecie alterations, Deremorione, ey preferuatione cere porum a labore wleeratino Cep. 1$ I Npiamus nunc a labore vlcera riuo.Et dicamus quód caufa efficiensiftius eft humor acutus mordicariuus. Et tu fcis p humor mordicatiuuseft cholericus,aut melancholicus, aut phlegmaticus, falfus: ideo quia vnu(quifque iftorum eft mordicatiuus.Sed cholera eft acuta ppfüum acumen,& melancholia,p pter fuam acetofitatem,& phlegma Taifura propter fuam. j ues
*a.Lpentr. mad,
igiunt, qfi aut (üb cute folum flic »aut profundan in mufculo , aut füntin mufculo & venisex via, qua inueniuntur in fanguinc,* pacoo propinquo. Adhar non e(L1S giquum, finteum iftis humoribus alij humores mucillag &fon non funt 6 fünz.non ea giuntquinaut fintin fpongiofitate. Eoinisacin venis c f fund f venis, saut fünt cum paucitate. inis, autcum ers multitudine, Et non. eft'muli*
isin venisnifi cum.
ifti humores fünt pauci , £ n6 fünt. multá elongati a eSplexione fa inis:eo qrinventio quorundam f
debilis & vari*,tác nó € háor in car ne,& mufculis folii fed ctis f venis. Ectlic cófyderídd eft fi c iftis hüo ribusqui &cit hc laboré fun mores mucillaginofiaut n6. & dici musq fi nó fünt hüores mucillagi nofi , & hüores faciétes labor£ funt Yporofitatibaut venis,& cüc atten-' eft cá eiscft (anguis mule*, aut pauc": aut fi illi háores fünt remoria füfiia fanguinisaut,ppiqui. Etfi pauc* £fanguis,& hüores funt remoti a fubia ipf? tic hor ifte fa ciéslaboré dé euacuari a- GÉ,&n&p bleboromil m fpém L illi*háo:is faci&tis labore : fiue fueritcholeric*, fiue melácholic*, fiue phlegmatic'lfas. qq ilti hfío resexeüta natural qualitate,tüc in.
chole- dipéteuacuauóe cá medicina attra.
ra & melancholia. S aliqui cito c6wertuntur,& aliqui tarde.quoniam. quando multum elógat fünta fan guine,longg indiget cóuerfione : & qui propinqui funt, in breui cóuertuntur. & hoc eft, quod poteft dici de hoc labore . & vnu(qui(a; iftorá appriam habet medicinam. Et dici-
sse S ifti bumores effiiuntla
fub cute (unt locati, forte exerci, & fortis fticatio erir (affi- Ciés medicina,cái balneo, &cibo fub. tili aut aqua ordei,& fqufzibiny& i milib*. Etqi ifti hüoresf porisfür locati,nó indigét exercitio, fed qese.
€nua 4 jppric habeat refpicere ill humoré:eo q qualitate perit .Sed fi peccát quátirate , tunc faciéda eft lebotomia : ficut dixim*in libro Ingenio fanitatis, Et ifti hiores fint cá multo fangufe,&nó mul tfi remoti a fanguinis fübft&tia,tüc in primis debent cuacuari per phlebotomiam, & poflmodü p pharma cik:hoceft fi nó adfinchüores mu- M cillaginofi,Q uod eft,quia fi cá iftis * hüorcs mucillaginofi tunc. [yderádii efti hores fucrint ia. veniscü multo fanguine, & non crunt muldi ab ipfi'fubftária remo-
& fomno, & abítinere a cibo : eo ifta adducüt digcftion£. & (eso
neent aqua tepida:& abis fübtilibuscibentpoft adüjtioné (anzibl: «0 q faozibí euacuat p vriná & füdoréillá háor&,q pót moueri a na- Rura. Etfi hoc acis fedabif, p hoc. tác plene cám hui*cognofzun*, &
ti,tfic Gfr debéteuacuari cá phlebo Co. ve.le. tomia;*affi cum pharmacia diffici Si psc lee. Ee hüotes mucillaginot ac df fnenotin venis multi cum fangufe deba, pauco, & humores labor£inferétes a fübftátia fanguinis fucrft remoti, tunc non ct phlebommádum, ncc pharmacádum: co q phlcbotomia.
bus illorum fparfio. wenientius in boccafu eft (quinzibin de(eminibus,cuius ficcitas fit se. cum radice lilij, & violamm.
it aqua hordei conueniens hic ed A& maxime in iuucnibus cum radic Éniculi:& edam, Er
gantescá regnifio calore vales funr: ficut darfeni,& affar(i,& cinnamo-
£om, erit cbfscho,. hocquia membra principalia funr. in vltimo debilitans, & maxime os. ftomachi. in hac compofitione ma ftiche nonobmitrarur- Scd rofa nó eft hic commendandz pp fui frigiditat & ficcitatem:quamuis fit cófortanua. fed floccas eft vitimpm in. bac zompofinone, jualitate,&
pactate. Et quemadmodum in
«afü phlebotomia inhibetur,& vonutus ratione cadé. Sed quando hu.
nores mucillaginofi funtin mufcu
vrinam. tes: quia tunc non efi mendum, tha
- &mibisulram placecilla aut ei
zn Erfras p mibi nonfüirne. ecfle patrare zc figna ágnifi ig ret fignificanga quantitaté , ncc locum : ideo quia omaia funt ibi motaia libro. debes.
fuus de neceflitawe proueniunt. A Íapguine malto: idco conueniens. eft patientem prunirus phleboto - BEEN quátitares fm. tempus, & ataté, & coi ficus libro de Ingenio laniratis do
prp: itus laboris Y capite grauitas affueri, pildidmma debes: & (tin. membris mcdijs bafilicam: Scum. ambascontinucrit partes, medi; erit phlebotoman: De praferuatione corporum tempore aeris. De mars t corporum przíeruatio nemab: imdirab'ab aere natur. Et dicimus brcuiter aet, vtalibi di&um eft, permutaturaliqüT qualia icalqiin fifa fus.
G (ed cum fitin vno aut alio,tunc pre
ta funt corpora i- Tidincsfimilesi complerion?tamenomnia ab iftisdifpofs tionibusnon lzduntur, (ed- folum. mocentur corpora przparata . nam ficffet boc bondiq à radio.
tarét omnesin aere (upradi Fro confidere debemus in regisine vniueríali omnes has continenti permutationes : hoc eftin ajoncoppilationum, & in refifté caufis putrefactionisex toto. Et €um dico quód omncs has permutationescontineant;intendo permu Hu tanoncs,quein fubftanra funcsd iatatio,quz f qualitate exiftit, Du videlicet, au in pluribus, re- [s ipfis qualitatibus. concarid effe debet.& hoc regimen particula. 1ceft. verbi grata difempera min calidis ficca eum füijdis & bumidis regi debet, & dege- [A in enrionabbus locis, inqui busadhuc aerreprimatur rorauoneaquz, & foliisaromaticis humidis. fic omnibus alijsqualitatibus
race víque ad drach.i,& poft noa debet comedere nifi celebrama Tor
nibus membris digeftione. & hoc fit fpatio fcx. oc belas armenus, & terra figillata in aere peftilentiali magnum przftantiuuam& tum.Et per nomen Auenzoar odor. vrinz hircorum confert multum.
-Et dicitur q , medicamen cx aloes
duabus partis, croci,& myrrha n te vna, de quo fümaturomni dii pondus. xij. caractorum , cum vr-na vna vini d mixtiiuuat mul- L. tum.& non eft inuentus adhuc aliquisqui hac medicina fit vfus, qui a peitlentia non fecuretur. Sedin corruptionc temporis calidi debent cligi loca altajin quibus regnet ven tus (cptentrio, mundificans. Scd fi fit corruptio in fübftna tot2, habitandum eitin domibusterraneis,& cancrnofis loca alta vitare vitarc omncs fru&tus hu. midos& tunc necefle cft vtomnes piíces tc temporis penitus fint no-
excedentibuscontrarium appona- Ciuijob hoc,quia fanguis ex iftis re tur.Etfi magnacalidirsnonobfta bus eft ci cormpdonis, ret leuiter cuacuandz eflentfüper- Et iteromnes carnes, exceptis M. 1 fluitates, quz in temporibusillisef! volucribus montanis)ficut perdices fent; atc.Sedaericomupto in. & fimilesifüs. & vni liter res fübítanua fimiliterrefiflendum eft. ventrem lenificantes hoc tempore euacuatonibus vniuerfalibus , $c — teptimg funt:quemadmodum um refiftentibus epidimica tota tamarindi,violz;caffia, fpecie.& vtantur cibis frigidis & fic. & manna.Etquod cisa putrefactione remotis ficut a- dictum eftin «eto, lenibus: & aromatizare ac- hacpar rem cum rebus refiflentibus puure- ticula ecundum noftram. fadtioni,ficut cum cofto,& ftyrace, intentionem. &galbano. Etterebenthinz ineft Íufficiens proptictasin hoccafu, Ettheriaca. eft,
COLLIGET LIBERSEFTIAMYS.
$YMMA LIBAI. Dei Curatione, fea egriodinum. Iogenio
Demedo Corationis male complexionis s, ey" non materialis. Cae. 1. Iber medicationis, Ingenio fanitausin ticulatar. Dicimus. E] ob hoc, q rerum bini funtdux videlicct zgritudines,& acci deeoafcquentd itudines:& ite. rum linum füntduz fpecies, videlicct cgritudines ic & primconíriles&c eor polit pu
dario,vt funt a malitia octo fpecicrum malz complexionis materialis& non matcrialis,& funt zgritudines propric membris officialib": videtur nobis, vt narremus,incipi£do prius a via de ingenio fanitatis, 2 remotione cgritudinum. irum membrorum confimilium , fi C nt materia esent non ma iales: & ingenium ióis egriinum. mmbrorum officialium: & vltimo curationem accidentium. percurremus:quáuis in medicationecgritudinum contineatur, quia. perremotionem «gritudinisaccidé tia remouentur. Et volumus primo narrare cgritudinum membrorum confimilium curationem, materialium,& non masralium& poftca. vnamquáq; (peciem intendim: tractare, & bzc nobis videtur oninata diftin£tio. Et dicimns q inten.
la, hoc eft vt ad. ftprimo, fbi: ii pet it primo, & ful itialiter nil contrarium, per quod malz: có] i xionis remouentur fpecies : & funt eibi & medicine: fectum lusma- Iz complexiói critudinal: fua pri ma virtute: tes, ver.g.fi mala. complexio fitcalida & ficca, remouetur per cibos frigidos humidos,& medicinas. Et quia diximusgrremotio mala: complexionis non ma. terialis primo & fübftinaliter a cótrario remouctur dicimus g» conuce nitaligf vta fimili per accidensfimiliter remoucatur : ficutaqua friida malam Tout eo! i nt igidam,eo claudit poros,& 1i fatcutim, ael colorem pstrd fortificat.& hzc mediana multum. eft timenda:& non dcbet fien nifi $ neceffitatis tempore. & maior pars Medicorum,qui ca vtuntur,crranit, vt poftea oflendemus. Scdinténo remotionis male complexionis ma terialis duabus rebus exiflit.vna eft vemalus humor cuacuctur:alia eft, vr mala complexio membrirectifi ectur, querelicta efta mala materiz fparfione in membris.Euacuatioduobus fit modis. vnus fit cum phlebotomia : & alius fit per pharmaciam fcceffiuam, aut vomitiuá , aut vrinz provocatiuam:& per cly iaJ& füdorem. quas omnes: rationes itur medicinz cum. fuis virtuüb? fecundis& terdijs & prictatibussquemadmodum m; complexio prima remouctur virtu tibus primis , & aliquando fiteuacuatio perieiunium,exerciti neüm, & fricanoncm. Sedeuacuationem per phlebotomiam. pie
€ &erperimento cofroftere pof mus: "aciumatnentam ab experiar eft.Sed uus
Gre modis Vus adus equis óftenfum eft, Medicus femper fe quideber viam natürz: fed dicim* gramm nar fluxum:
itudines; lineas myu| &e ratone inucninrus iuuamentum
quia nimis minuunt
paratione babita ad banc redo. pap ord fm vafa. Nam accide se po! t Accidit illi, quifom niabatin balnco fanguinen baíncz TI. 4-16. ri, vt didum eft füpcrius in libro Si £noru: n mardi Ga.vndecogng meei witfanguinemin fua complexione. abundic&k 1dco phleboromiarn fí bi ficriim| . & confilium ha- Y bensabaltjsm medicis tib? vi Erafiftraties probibuerst minutionem, &inrupxeruntfibiabftinen- ob tiam.& abftinendo facta fuit diffo- Jutio humorum, & inde duphcatus. fuitcaloi,& extinctus fuit ficut exinguiturlampas ex multitudineoki; iun a dar sed quan libetiftarum euacuaonum lr, aur rang altcra hoc volumusdeterminare:n primis : & Joficuredibimus ad curationem v eiu! b tet ma.
BiuenluRp fpecie eom
rerum fi ngtoifdie f K. dendi vtl non faciendi íecdi qui bwsanippiicuar pace Rn à prior ienad natura egri
EE prine aut (ate, aut
pem TO
muicraon funt. fm lus hác re-
a fequitur labor viceratiu
[orbes d exiftunt.
engin ciu Mi mm ec in toto. itin vno. Scdlocrsi quo phiebovomia debe anicipsrcin quaacur tc, eft qf o£s humorcsim quantitatecxtra curfum; tantur. dd Mari itesí cá M. a; to. is quantitatiuoy bloc q hutiore hiipfo Rüriu
humores in:
frm itia. Eres
tàtc, & qualitate egredimar Et mà xime hic concedirur phi quando humorum qualitates qu:
litati (angüinis rion tepagnát; cama nca [Xe ied
gantur:hoceft quia non fantcradi
Ak inofi. E: leirhectpamienE
fluxum inis narium, & fl lh idarum,& fimile.fed boc ro pofiumus vitare debem*,
|uando hec fpecies
nisfit pp atractionem mau de
tione euacuationis corpo- 1e.& vt plutimum hoc fit, quando fünguiselt paucus (ed tamen maliio stil rraiquldor iocum beintentiones:
ence cbe thamar unc 9 propter hoc iftud facim*,vt euacue. nus materiam egritudinem facien
fütendimus ri aahimus-pante.fed quído ad am. bas partes int£dere debemus, aut ad Ynam magisg adaliam,hocin füb fquenibus dicetur. Et hác diuerfiatem intédóis diuerfa fant loca venarum in phlebotomia , Et
in quibuídam zgritudini-
intendimus phlebotomare
filicam, & ali
finiftram ; icut declarabi-
P eeinird exubcrant fola qua. itate:hoc conferuaro ne fint de naura príus dicta , vr non fint erudi, nt mucillagi: .nam tuncinci-
dort pere eot in anticipatione pl ornicsic phanmacix eft coníjde
imus 144 1ahdum, Rafisdicitq exrenentia D. multodes viditin mahclcum Lin hofjiali, pleureticos phlebotomatos ante iaciam,& mortui fue
prereá quia mala maeriain
ine fünt euacuátz,fü« t Is EE ad numi dum ineptas, &ab his malam runt riplctionem Admantum d rit phlebotomia caufa máioris com. füipationis uentris quia membra e Uacuatajfü culeti eft differéria lificatiuam X laxatiuat:eo atta Giua e(t cutn attractione,& rtiolli«
ba- tiuacum mollificanone . & fimilia.
huiusfünt, que frpellant Res" B
i- lum.Scd quando umores quali. li te peccant f. vt finc gtoffi ifcofi, tühc on eft. à
n armaci de phlebo mianeqy. à to mz ndilitunci ii depu tione, quia hurnores fi für vil & fant ibobedientes. & ideo medicina trahet. li autem remanebunt. Et Galc.quando eua cuate volebat ante adu&tum febris cum medicinis calefa&tinis, & inci« fius cuacuabat . & quando febricie bas facicba:!
hoceüm fricaione
G &medicinisfobiliatiuis habentib «alorem modicum ; & hoc iam dcelaratum eft in libro Conferuarióis. fanitads.& quod fit cum febre , de-
elarabiturin libro Febrium . Prete- buslocis:
xea , pharmacia per accidens fit aliquado quemalmodum phleboto nia: ficut quando damus pharmaciam, vthumorem trahamus, qui cauía luxuscxifti.& hoc quamuis reiftat caufz, zgritudinem. m augmentar. &cgoin fequentib'ex. koe ipdes fit,aut per. contrarium . Clyftcrijs vtimur,q füperfluitates folum ex feftinis tra. here ineendimus, aut per viam trahendi materiam ad oppofitam. 1em. & ficutaliqui laudant vomit ic & pharmacia in egritudinibus ium füperiorum laudatur. Et Aliqui funt facientes cl yfleria quan do nó poflunt recipere medicinam laxatiuam,vel quando ipfam infirmus deglutire non pot
lzfonem i fas hebati vel (i erna- gulari
ehiguial luntur ex tranfitu cori. Et balneum vt p'urimum humotes fnbileseuscuaz & nain paffionibus ex groffis bumoril Y ti non debet,niíi precedat digeftio, quia ex hocinfammatio toti? corris (equetur,& incipalips ptr Et pibe ex (peciebuseuacuationis:& maximein egritudinibus, in quibus ftatiis &cufis fünt propinqui.Ifti funt. nodi cuacuationis
complexionis materialis, & nó materialis, Droodo cr: quando furi debet enacuatio
Qromaio. Capt Einceps dicendum eftqualt t D'ssstaisagendum fecii-
magis $& minus: sut quando K Bihil fieri debet, & maximcin euacuationibus S curationibus , quae fiunt percontrarium. nam in pluri iseuacuatio, & aliz contcafietatesnon com it: quamuis. natura zgricudinis illud requirat, Etdicimusq noftra intentioin re motione complexionis non masculo ndicerr & hoc fieri non poteft nifi per contraricza. tem curantis in lu exirus illius. contrarietatis a temperaméto.Sciédumeft, q vtcognofcatur menfuradi ia: illius corporiso-
xio coguita fueris tem| i.regimen,& confüerudo. B vites i dc pro
meni a colli, tu ipfius &ab i a alijs cógnitisrebus, Sed modi cura- Mr tionis malz coniplexionis materia. lisob hoc , quia intentio fola cftin lui euacuatione,& in alio nó, fcends (üntcau-
luunt ab corum naturis, & in quibufdam ab ztate, tempore anni,ae 76; & nurimento, & rcgiminc,& a
A4 morrboidaram,k m£flruus,& priuaiio confaeti exercitij, $c negligen. tiacuacuationum . & ctiam virtus operatur in hoc genere multum:co pin maiori parte natura zgritudiniscÓtrariarureuacuationr; Per vir tutem intelligo virtutes opetatiuas, ficut virtus cxpulfiua, e virnutritius S uitcus.motiua;Et aliquando: smotüs cuacuatipnis vni; lisaceipitura iib infirmis, maxi mea principalibus , & habehabuspinapales firgtabillo quiphicbormiaicdi is flo.
ii debilitatem habet. Ez ctiam.
B quando intédimus 'euactare aliud membrum ex mesebris corporis,aliqua fünt medpientia demonílrationem alocis fuorum fübic&tord, & fuarum commanicationum,&iu. uamcntorum.& fuarum fenfibilira. tum,& forma difpofitionis, & mo; dimembrorum totius co! :eo
rcs Vorpis demon guetur,
jnuenitur repletio vni vno membro folum. Erim M tio in muberibus e(t cx rebus fignificantibus euacuatiogem, vel ip iuationem.& hzc funt, que cant in contrarietate. medi mam, vel n6:& fi purgatio fieri de. bes,vel non.Et püc dicéda ít fignificatioqua: fumitur a duabus reb* füpradictisi. ab euacuatione,& curanone fjuc attractione per eontra» io pium,qualites deben: ficri. Et Icipia.
Opinio Ga. dct- musa curatione perconrrarium.Et mute ie dicamus q» à Medicis dictum eft,
&fec, quandocomplexio,aer,empus an-
ni,& fimilia cum egritudineconue niunt,tunc non eft egrefía comple
Liber Septimus
non is ni&í fiu
145 v.giuuenis calide complexionisin D la, cut
caufus,nó eritiflea (uo naturalior dine multá permutatus:curádos tf eitcum rebusin frigiditate remif-. fis. Ecqfi huius contrarium accidit, tunc multa facta eftelógatio: & i6 huic refiftendum crit maion otra rietate: v. g. fithomo fenex fngidz contplezionisin regióe fngida , cui fuperuepiat caufus fm illos indi, bitre multum infrigiditate di! tata, Etego dico, i noo verum dicunt:quod ma- leaam, nifelte videmus per fcníbile uw meam quia tenis fupradictus |ui caufum patitur, curari non Vic nifi cub, rebos habenibubin fine, vel int£(am figiditatem; ficut xz. '& feni (u .talia propinentur,calor naturalisi, iid '& morietur. Et dico o illud; quod ad huncerrorem deducit cos, eíLvna regula: quam po* prado longationh tica fp e lu itioniy fenis a fuo. Redi adextraneum. brand cum m portionem it Clógaciboc cxliriiuocnis fuo ca- , lore naturali ad exaancum, & iari ximequando dixerat major. ongiao, nam hoc. impoüble eft. nam tu fcisg» calor exttancusa naturali ramificatus cft. & (i poffibile. effet vt zqualiseffzt elongatio,, tííe vere. tio fm viam curationis gercomplexi effent refri tia mulum fortiora corpore fenis uai ad tertium im. fcd hocf ipfo veritatem n6 habet. Ob hoc. Ts com; iuuenem cholericum ca» complexionis 1n primo gradu, CoW. Auer. T &
pa- Cóca Ga.
febris, que ipfum
G &füperueniat ei manera ad lum
eft propter forem pru. tationemquam sabiicine perdpidt in corpore iunioris ad fabitantam. eo afüo ipm pire dtes quuni: fifeni fapradicto fig. in gradu fuperuenerit zido ipfas perducens ad (ecunfum caloris, iam elongat? HB eftatüa. zomplerione nani majuuenis prenomina: ju- [e eft. longas pe vof gradá, fed fenisclongatio eft duorum duum,aut plurum.Et pp hoc,fi pof. fibile cflet, cócederem" Fm elengationem fieri ctrarium nociuum re fpettu con fyderationis finis fm diuerfitatem [ubie&i:ppea quia quafiimpolkeft fenem ad illum grad peruenire.& fi peruenire inchoaret, antequam ad terminum illum ati moreretur, & fi (anaretfm engationem füpra dictam,bonum. finem non confequeretur , quisaliintulum vinere pofict.quia meicinz eidem conuenientes comple DEED UU ium pp ipfarum liratem. decies Vuidhags eloogurent 5 mula elongatio pant medici
tau-x morus eíl, aut;
Pranterea fm corum di
nziuuenis & fenis frigide debent ef fein codem, quia fi vnd corpus call. dum eft fupercalefactum víq; ad fe cundum gradum, & corpus frigidi eft fapercalefacti víq, ad. lum giadum,vnum corpus calidius alio
nou eff. Sed (cire deles, e» fi ueni RE. snedicine frigidz adhibeantut vl«
2f tra fuam complexionem natüraké ,
€i non nocent,itimo profünt;co qx ipfius vittus fortis exiflit ad eas per mutandas. ob boc ad gradum corrumpcndi naturam non ity fed ipfam ad remperantid reducti: quod feni non accidit pp ipftus m& brorum radicaliutm frigidwarem. hoc fufficit £eni, qui febrem car parre in lu per ratióes füpradictas:& cuam, quia corp? fenis Soil oos lt cmchendim L inas ad fubftánam . admodum iuuenis. Merl qq ratur quomodo poffit feni tanux febns caliditas aduenireR. qp fieri poteft pp dice (az: ordina. tonem.Nam fi dicta conaeniéti ve tetetur,impole eflet vt talem incide ret febré:ob hoc,quia zgritudles vt di&tá eftin libro. itudinum,nó nifiduab"funt caní i cBplexione mébri mala,aut aducnientib*ab extrin'eco. Et q& lexio, & aer,& terio & stas con. uiacat eg mdi ais vien remanebit eius caufa, ni(i regimen, M & dicta. & quod ex parte terhporis anni confyderatur, intelligitur na tura parium temporis anni Et vl, quando aer contrarius eft ni,tuttc bonum eft infi paudium Medico . & fi aerp fe talis nó exiftittunc Medicusaraficialem fu qui furnirar; ine in re, ve trum fieri debeat gut non,aut quam. tum ficri debet, eft ficut pocus. fngidz in igne ardéd. Nam fi inh
Liber À ge, fectre. poflumusdare tempore irudini Toii hepezAcos flo machi babeat frigidum , & i huic affaetus non foerit, aqua frigida ci Mamme emus tas nos dí dandam , tunc minottm d dabimus |juantitatem & minus frigidam;co rosfocmdo omperiosem infe mile conuertit paulatim, & lógo t£ hanc confüetudinega acqui:
- fed quando contrarium fübito Bit& fecundum multum, naturam corrümpit. Et hec eft vna virtus pp quam natura intellexit gradatim.
35 tempora anni de vno coatrario: contrarium tránfire . quia fi fübito dc calido ad frigidum , vel de frigido ad calidum tranfiret,natura.
fare non iof En confüetudiné dictum efta quibulamgquidam paulaum fumpferunt venenum ac. tim , & congerfum fuitin eis ad cibum,&in habitu fine nocumé to. Quamuisita dicanttamen non concedo.immo argumento: monftzatiuo,& in epiftola Theria-
ex & veneni quam ad Glauconem tranfmifi,Sed quod di cunt p Medicus de vna me. € dicina ad aliam permutare debet.
quia fi folum vna. veretur medicina,pofibile eflet vp natura in habitum conuereeretur,S in corporc de. itam non faceret operation£. fed virtus confyderanda eft in eo, quod ficridebet in euacuatione,& in medicatione,que percontrarium fit, Scd in euacuadione manifeftum eft tenor virtutis debet attendi : fed fn alterauone eft,ficut balneario aquz figidz in he&icis , q» prodeft. Sed fi diu afluefianrmembra lzdet principalia & mortem inducet : (i--
Part 36
timus 146 cut dicic Galemes qp vti acciditiu- D ueni malam complexioné non ma. terialem habentiin ftomacho, cui Medic aquam vitabant; & ipfe pp nirniast aquz atiditatem. jse-
legit mortem Qaquam frigidá bibens fubit a ma« la com| ftotnachi euafit. fcd propter aqu Étigiditatent remáfie e infenfibilitas quedam, ipfumin vanflutiendo impedi&:& fic mor tuusfüit. .Sed compl i, quz cft cum materia neceffe eft da. asfp ! melicarionis E S &aliquádo fignificatio fumicer ab alteratione malz complerionis cá Ee traria fignificationi,, ie fümitara materia. verbi gratia febres putride & maxime que de materia cruda,& Eofsia quarum nuntd de mala có calida & indigenthu medationé &: tefigeratione fed eó fyderatione cotionis malum noc. mentum imponabunr Et hic bong Medici diftretio neceflatia cxiftit, dm quam plos. infer: debet.ver i gratia, quoniam illud,quod plus neatffanum b n phlegmaricgraiflitefteuacuatio materiei: & in fcbribuscholericiseft accidentib* ob. iare. & q6 ambo equales in dubi P tatione cxiftunttunc ambo equali zurarc debes. Sed quando acciis nó. timetur, tunc ftudeas cám totaliter. remoucre : quoniam taliter ipfam curabis complete fimili ratiope in. itudine', & accidentibus epri:a« dini córrarijs:ficuteft febris fyn- €ope.ga tu fcis quaft curati debét: eo qpin febre neceffe eflinfrigidare &in fjncopa calefacere: & fyncope indiget nutritione,& febriseuatuatione indiget:ficut dicturi um*, Er hic (cire debes qp accíis; qd" zpritu- T y dui
*vitátn : & multam.
€ dinicontrariator, non fequitur ni itudinem , quc contsaria eit pri mz zgnrudini, vteft fjn ope ex i-
1a.Scctam, quido accidit mola có-
tioncsqux famütur a mh eSple-
ris exiftit, runc fignificano fornitur,
la complexio frigida, fignum eft. ier edodilleue: qua ud & cuis facta eft elongano a íua có plexionc naturali. & tunc debet cufari cum medicinis debilem caloré habentibps: quia tic alia membra. funtinírigi nonipfüm ceszebrum.& hzc eft comparatio iuue. nis& fenis, quemadmodum fupra. diximus, & quando indigescalefa- €one cerebricunc calefac ipfam fi ne timore. & fi visinfri illud facias cá timore. Sed alia membra. frigida, ficutfünt nerui,& fimilia,(i infigiditu, calefac ipfa fine timo- Y re.& qfi fantcalefacta, non refri zesiterum, nifi cum tmore,ad vt nó trahas ipfa de fua complexio ne. Er ficut diximus de his eodem modo facias de ficcis & hüiidis : qa *orporibus non accidit nocumentá nifi ex parte elementi dominantis füper ipa. Et quando fciueris iuuamétum membri magnum in. &erat. ( membrum ex. grindpslibusquz magnam habét operationem,arguas augere virtuté ipfius füpér omnia. & hoc non dico
nifi propter communicstioné mem K. brorum principalium,quam babet cum. corle qued eft fons calotis,sc minera vitz. & i6 non oportet mul tiplicari contrarietatem in talibus membris,& poprie qualitatem frigi dam.Et propt hoceff timendum, quádo acadit hepati complexio ca » ipfüm cum rebus, quz füntin vltima fugiditare:quí.
rationis vlumz.& hoc dico principalitarem huius. mensi sed verum dicimus;ex colligantia iftorum membrorum recipitur demon. firano ipforum. v.gr.non debesnus L iphone qua eic ed ie, quia. ligauim.
cerebro fripi sequam x cali dz complexionis, quod eft coll tum membro frigido.Et non. a musiterum refi; mulmum he.
quia eft colligatum cum corde. Eeenma huiuseft,p quando voerum pez iacta
m ium in calor,
hibeascuram. pusrie Qipfüm cibolligamm, cum his membris, principalibus. ideo quia corcftom. nibuslus in potentia, quamuis fit vnum in a&u:ficut declaratum cft M
dac intendas in refrigerando cor ci medicinis faaentibus hoc:quia pof fibile effet qp coreffetcá malecom. plexionis hepatis,& tuuc rediret ad. malignandum cor. & pp hocnon oportet relinquere cor fter alia m£bra.Et nonoportet folum curare fü per hoc in refrigerando,& calefaciendo,& exiccando , & humc&tando:fed etiam in ofbusoperationib*
operadionibus acidi,
À &terüjs. Sed demonfttatio hnius loa fubicdoAe hiceft manifefta.ga. quando u mala complezio fuper orpus.i. in fine faperficiei corporis hon cges melidnis fortis qualitatis. juande eft f coi opotvet EN medicis foribus cod dchi arr virtus i| farum, tran fitamquem fiunt pa ala membra, v.g. ficuteft pulmo.
De euacuatione per Ce. 3. Vexfqae diximus de dcmon- H Tlranone medicinarum per viam cohtranetatis:ntic vero loque B mirde ione fpeci
ur tas, & virtus, &. men,& confuetudo.& fi omnia i fignificant füper neceflitarem phle botomic,tunc fecute minuas fine ti mortc. Et attendas qp non fitin corporealiquod membrum lefum,qd* phlebotomiam.ver.g.ficut. tftostlomachi frigidum, quod patitur naufcam:&etiam q eger non C dui cgrotaucritpropter quod perdi dent virtutem. Actas autem,que eft. «onueniens minutioni,eft iuuent*, &ecasin qua minuitur prateriu-
wentutem,eft principium fepiima- brum
nz fextz vía ad feptu num. Verutu minuere. ius de quantitate fanguinis. minusextra. herede fanguinc:quamuis fint homines qui tolerent phlebotomiam víq, ad octuaginta annos, Sed non iclemus miduere víayad duas annorum feptimanas fm Gal. quáuis. natura «gritudinis hoc requirat ma
timiis 147 hifefls.- Et dixit Abumeron Auen- D "oat,cgo minui vnum med filium trium annorum, & euafit 2 morte. Et virtus, quandoeft multum debi Iis non füfücit vt folum minuamus. dequantitare inis: (ed etiam. poteet vt prohibcamus phlebotomiam omnino.& fi videtim*g páe tiensnon poreft viuere fine minutione, ficut accidit in egrirudinibus fenurn , facias cum timore tamen, "Tempusautem conueniens phlebo tomiz eíl ver. & tempus eftatis hibet phlebotómiam, propter debi liratem virtutisin illo tem
pter: 1efolutionem fpiritum. v
fi regrat natura. c grimudinis, facias euacuatiobem,(cd in parua quanti tate Tempus veto hyemis prohibet phiebotomiam propter coagulatio inis,& proptet tif, quam ifto pip iori autem autumni, quia.
ftam fua emperantia ficis & caliditatis,non eft conucniens ad.
nüm,& tempus calidum, quod prece Necit prinatphle
v pirum lam icat eir
txatem cuacuationis, Eti!
ad contraria, v.g. cum imis abon- K dant imus vétofas
Blerionicius Neq; fümenda cft me icina tempore hyemis:eo phumo
res füntduri illo tempore. Et Medi- MH dlaudauerfit pharmaciam. vere & autumno:quia humores non egrcdiuntur vt plurimum tempore autumnu a natura, nifi in qualitate (o bum. Homines veso, quos non co gitad (umendám medicinam nifi
It: eo. Iuiz frágunt purior fi commotio complexionis fup eua. €uationem medicinz cít tempore, inquo eft humorin comperstone complezionistanc hon eua- «uari nifi cum timore. fed cum erit. contrarium,minuascx quanntate,
Y i.qÀ aliquis humor füperabundaue rit. Etconfüctudo qui qoe in hoc quemadmodum ? n aurem erit intentio euacuádi ali membrorum corporis, fignificat fu.
'euacuationem ipfius:ficut dixi- Doesjocus [recs colligátia mé bri.v.g.quádo voluerimus euacuarecerebrum per vi phleboromis, minuemuscrphalicum: quia ppter maiorem colligitiam cerebri cum ecphalica q cum bafilica : & exam quia colligantia adiuuatin cuacua none. & cum i uahere
ibus exi flentibus in inferioibus corporis& pharmaciain fuperioribus. Forma vero membri, & arcano ipfi? demó L. flirantiterum. fpe euacuationem. fus gr nos imus de curatione
Ft oisperrtembra p noc
Pipes rogi. bri & uamé memi 1pfi* iu uamé M
"m fimilier ad eo naturam nosTducir: Tta quia talemembrum. cum code maloré colligantiam. babet ganando ks itisapoftemain it& tüc pei res refolutiuz. effent propi nandzjnquantí. exifti: fedinquantum eftin membro rali medicina a rcbus habenubus aromatiataoem , non debet denudari:
m uia membr(í mulie (cn bi nacs Dres non affiner medi- Gnsssod dc mala conplcrone i
Libet Septimus.
m um : eo p facit mal complexionem abundare.
dicunt Medici q non debemus cua. €nare cum medicina laxatiua Y prfenter suem hu
tin fübftiia imbibita rcpenerur b dne mradrauracae
pardculati in denadind
bro:& poft illud de
illa fequuntur: & principio in feus.
bribusad ephemera faciem
prodaieceeel eed fario ir onem :eo gin fe fübítantiam b; vencnoim , & fortae faciet malos humores fluczead embryonem, vtipfum lcdác. | nr quia m:dicine purgantes tmcdicinz prouocanes vds & quod prouocat vrina p rouocantium méltuazk
prouocat, abortire facit CEiftz vniuezíales medicationes complexionis materia.
cipia & elementa ad illi
mec diose volamusT quali
rum im. Et nunc inci H Guns raraícuiuíqs mbar & diuidam hoc modo : quáuis ifto 190do non proccflerim in libro Aegritudinumyoo qp hacc via hic vrilis exifhr, Erdamusq mala comple xio marenaalis , aut non m: lis, autcil vniuer(alis toa i,&q Snagis ifcfta, e(t fcbris : aut.
lis,& non marcrialis (unt ficut pri zt
num [oin dni immonecef cam malam complerioné ,
tionis in illa duz res exiftunt. Vnaad remouédum calidam, & fic.
inipfiusfübftanta , & hoc fieri debetinfrigidando,& humectando, Etalia , vt caufz extunfecz fcbrem. facienti refiflaturzob hoc,quia hzc febris nihil aliud ft nifi mala com. plexio non materialis que vt plusa. Her eue van e rainfrigidanoms.& humectanonis in hacfebreeft fecundum menfurf
nas & cibos frigidos: pet. to ficutbalncari in aqua calida, ant. ipm ia pita apos
i in fpiritualib? va; nar:quénifirefoluercami 'us nimis inammaretur,& fpe. ad putridam conuerteretur. & propter hoc balneum cftom— Dibus cura vniuerfalis, — Sed inter T üj aquí
Ere EI
quí exiftit dinerfificario (ecundá diuerfitatem caufasum facienuum fbrem.& hzc febris fecundum plu imum accidit propter cunis dení(ationem: quod pluries accidit ppter. ut in 5 Loi ph aquis (bypticis ^ tiam balnei i P Itiamyaut. totius corporis iccitatem:íicnt degickevsc phum scs it. Et vere plarimum hecfebnis calidam & ficcamm,
'& poflea de complexione calida & humids,&vltimo de calida fo lüm.Etdicimusg qfi accidit,ppter. cutisinfyiffationem, aut;
declinaionem paroziími . & d pbi p inexim bain cum oleo tepido,in quo ni ticitas Non Aisne. rium baíneá reiterare vitra femel , ficut Gal. faciebat qui infirmurn fa. ciebat intrare bis & ter: eo cp hoc re. .non conucnit, nifi homini- &(fuetis multam balneari: fed embrocatio poft balneum ci aqua Eigidavt mihi videturjiterata, con. clufionem faceret pororum:nifi po zi nirttium forent aperti, aut corpus. eflec nimiscalefactum. Et melior ci |ui poft balneum eft propinan dus, fi erit complezionis calidz & ficcz, & tempus fucrit calidum , eft puffana ordci:eog infrigidat & hu meat, &adiuuat ad expellendum. füpertluitates per omnes fuas vias. & poft huxus dizeílion£ dandi funt
iíces perrof, cames perdicumj& [11 Plios Ec fi aliam fecerit. i mum,balnctrr, & dietam. rei Ex trifüüeia. teraredebes. Etaliquando- ic. evi nimiam tnítiniam,& mulram itam fit &propter multam in Sole morá, Etquepi iram accidit maiori. rev emer pter vigil iut pp triffiiam nit.&nullaiftarum indiget fricatio duet nejfed balnco folum, Et que pp vipes trifliiam Suma ie
'ume&tanione fomno,& gaudio. quz pp moram plurimam in Sole d i, inidiget refrigerationc:& ut longá in squacalida contrahat mo L ram.& fricatióe,cum oleis fn-
jdis iun; »vtoleo violato, & A frigidi.
milibus.Ét quando pp multá ac- tate. idit frigiditarem , balneum intret
calidum, & balnei calid* aer vilior cxiflit balnco aquc.Et cibi tempera. ti effe debent,autad caliditatem de clinanres, vt turtures,coturnices , & fimiles & aqua mellis valde vrilis&, capat vero talium oleo rofato inun. gatur,& alijs atu calidis: quemadmodum alijs frigidisin acw intigi debét.Et fcias) vfis medicinaom. mbus patientibus Mexi- M. ftit balneum, is pati£tib'reu- Ab ma ppfri n Erin ephemers ab E [T 'maubus inguinum, aut altellarum caufas, & fi caufa reu maciscalida fueritDicit Gal.qp bal neum intrare debet. & hoc non dicit,nifi quia füfficiens eft in humogni fubilium igeftione,fed
- totum corpus. nec balneari pu nifi poft digeftionis cbplementum.Et vina aquofa alba. aromatica omnib? iftis vulia funt, fi bibere affüeti fuerint: ita qp poft digeftionem bibantur.ná pura ha
& &üimdioc,
Yx eni Olkri&io- [on
Liber À bEiunaméa q: vinü tationem cibida lomacho veut,
ervplayceiüca, Seiqura exv itia. a pow efttantumjin fat cuadone indiget dieta verfus frigiditatem. endente:& vt cibetur quantitate ta. liquenaufeam non inducat. Sed illi , qui banc febrem patitur ex fame,propinanda füntcbaria valde, p &atodigeftibilia tendentia ad fri-
jditanem & humiditatem. & ppter. E fi aibaueris talesin picipiopa ronifim,non febricitabunt. ppter entis fuerit.
is tribus dicbuserit fafficiens
itio fica cum femine meloná , milijautordei farinzaut fabz,, vel
orobi.& quz appropriantur propi- Baficut Qquinzitin cum aqua iridis,& capi vene.&violatum. Et fi hec füfficere non videntur,& fcbres tertium tranfierit diem , aut tu arbitratus fueris a principio, vt tá ta fuerit corpore repletio, vt pp fri C ationem,&apertionem fiie vfi ewacuatione egrum ledere poffesob hocquia tale medicamen ín corpo nbüs plenis plus oppilat q aperiat : tunc medicatio tal dum mena ner ephemeram & putridam efle boceitin phiclowmia & corporis mollificatione.& hoc facias fm exccfíam a fignis confyderatum, & fe. cundum q ab experientia & bonitate zítimatiu? poteris perfcrutari, quia pp: folam doctrinam cerüficari non pof'es, quod in vi jin dinidabt acicadum fit in quani
fi &maxime Al
timus 149 tey& qualitate in hac arte. Et neccf D fariaeft in hac arte przter vniuería lium rerum cognitionem expenien.
cat& tia, uam particularia prin epit habeanmr inco quod mn ino*
quoq, indiuiduo fieri d^bet. Ee fcias.
dige q ifta principia fcribi non poflunt
omnia;quia funt infinita , & ifta fente Medicinas nobis vetat m fctionem m haberein bacarte: eo Q maj idta experientie jon i. Agpioe dixit Hipp. Ars pun vira breuis. Etegomet n5 ijin hac fcientia, vt videatur E. mibi,vtfim füfficens ficut videtur multis Medicis noftri temporis,qui. multum elongati füntab eorum in. tentione:exceptis filijs Auenzoat , Aloali & filio eius Abe natiam, cui Deus conferuet vitam. nam ifti vecti magiftri funtin fien tia Medicinali. ur ad di &um noftrum, & dicamus, quód maior pars iftius febrisa ftypnicitate prouenit,& ficcidite , & maxime in complexiombascalidis , & comdones ficcas hibenübus . Et eisnon proucnit, nifi quia cibi iutantur in corum Toma- r chisad fumofitatem , & quibus fü- [mies fluxus ventris. Et plurieorum, quibus hoc accidit, accidit bus corruptionem cibo— rum,& ipforum mordicationem. Et aliquando accidit illis ventris cá flipatio: quod prauum exiftit. & conftipao hec accidit propter caliditatem , & ficcitatem , & virtutis expulfiuz debilitatem . & fic dicendum cft de medicatione vniufcuiufqs iftorum
&ip(üm ftomachum cum vnguen tis conforditibus vnge. fcd cum fluxus eítin ftatumelus eft vtin balneum ipfosire non. 5. hoc Gal.diat. Sed novi tur forem fluxum cfi baluco:quia H dicunt p attradtionem facit ad fitam 'm. & quamuis bw U Don cit ropna medicina, ed Meier & P eequa dipcriil ipi gudinis viam: & tu fcisqp contrari debctexpelli per füum cStrarium, vnde hoc quando pofíumus, eft dimictendurm. Sed paricns eft ciband* BA qu poliione ipfiasin balnco:im conferaare,vt redtifices i
fus flomachum enacuatione secum lanainfofaf olco poe & oleorofato,& fi maftichen cont tam acceperis , & cum oleo rofato miícueris& prediétz lanz infude- Y ris.multo fornusopezabitur. Et vlt. kr in membris principalib*nó medicina e&uali
1quamuis poventialit Sig eniak Erf fuhr alig inc flammatio Yore flomachi,miíceas «um 1ílis oleis (accum exaemorá vidum, & füccum cydoniorum . & push apponunt ceram , & faciunt tum. Et aliqui cx hac medicina miranrur, & dicunt,cá prend e51tomachi habcat mala compl sione calida vitiatum,cur Ga. ponit.
mallichen cum olco rofato?
tet & vinum pom;rum
a rdrnm o Sobecre- E. pieni midi ione fola eft aliaa fignificatione recepta a com-
eumbis (ü Et poffibile eft
m rpcet
non con-
pancctt didt Gale vaiaod
lit quia malam complezionem ha Puri fipmacho ctiam »&fic- L.
&., Multum ergo confydcrandum
SEG mala complerio lt tanta, vt.
nimiurn timeamus, ftudebi-
musíolum im oris ftomschi cSfor-
fintil les medicinz: rini Sed ilu xusnon ccílaucrit,non dritecir,
iK füm cibare cam rebus
habentibus:& fm quantitatem p xusipfum am fi paucus fit fluxus, fufficit panis bifcoQtus cum. zuccharo,vel (ücco rofato confea*, autcydoniorum fucco.Et fi multus M. fit fortioribus vtere, vel Glo ordci cum fücco cydoniorum . atorü cft. bonus. EN fm Gal. zit fluxus.mica,
aliqu&rula maftiche,cum fücco exks Mene Gale. vtitur hoc |uod com»
poict [sr Regimimis Sanitatis, Sed medicinajin qua intrat pip, aut. nos mscalidzstficefl vitida:& maxima ia
aliquod membrorum
accadencia nifi per men(üraru, lorem Erá debitam per comple- 5 foi
rcrddam Sim liter poteft dic. € fm Gal.de debilitate flomachique depopec cuins cone Si gidiiom qur londcho sad 1 acci dit pet accidens la hacarte. & boc curarcintendebat. Sed proui eft fuper complexionem malam, fic medicinz mi(ceti deb£t, Sed cre doq dima fuum ipfura in hoc fuflentagit. Et mihi videtur, qp ele-
Guarium cydoniorum miftü cum | fol
ligno alocs,maftich: lis Sam vae esie Totpottum, vt frigiditas cydoniorum vineatipforum calidiratcm, Et non cft
chi remoucte, diminuat tesftigi—
aqua calida & intendit per hoc ven. trea mollificare. (ed quia mollifica tio nocet flomacho , oportet «p fiat. cum timore, & quamuis mellificatio it huic congrua, cgritudini nature membri contraria exiftit . ob hoc eft neccBie has duas res mi(cere aut Tem comucnientem ot-
bra trahatur. embrocata. & hic dlyftere meh*cft P omnibusque fieri poflunt.& fi n& eft mordicatio,aut ventofitas , tunc fufficit. factum ex melíejoleo,& aliquantulo file. & i mordi-
& catiofuent, tuncadmiceanrurpin vé
lines anferis,& gallina: Et Frasi tec eel vtinolas coquatur parum rutz, & femina re luentia vento(itatem ficus femen. ipijcymnz & fimilium, Et véto itas cum-naufca in hoc joco figni! atq naturaliscalor delulis eit. & appe hoc nó cíl calcfaciédum, nec. ze
€ rfi, im, fed ftro; vrendum. erit. Etaliquando hzc! tribus diebus perdurar:fed non timeas, & rege iplos poft exitum parorifini, 'euacuationem ventris, ipfost balneo,& cibaipfos cibis conucnientibus. Sei ex naufea acetofa hzc febris non fitob hoc,quiz ex illis fubftantia furo(a non: nsque imm infame E &chaidiran hec bri acte
dens a tes Sequi Ebr, quei gr pia tin fübafcellis, iguinibus vlti-
ico à- mum medi.
przcipit vt has febres patientes j Dantürin balneum : fed muhiton [eirt fas nifiindedinaie Et füfficit in médicatione: zarum:coniundo tá hoc caufis exterminadsinlibro Aegritudimum.
Ca. $.
Éinceps volumus loqui de fe- DE intàr ardentes:ideo quia ifte fcbresfunt mediz inter putridas & ephemeras.Et dicimus qj iam dict
eftinfibro Acgritudinum,q hcc fe brisfitex aso fanguine & p
&cies duc: vna eft,di (anguis iron | putrefaCtus:& alia eft, dum (angatis iam pütrefieri incipit . Et vna Ses, arum nino dilponcf mosere vr homénpuos captans affligat a princi jue ad nem. aie enin ; quz idquod diffoluirur, ef pencposugneueiu, vial f. ipio tetur, víaj nem.& hoc accidit quia illud, Rod difolaimasel as coquod re luitur. Tertius mod? eft, vt a pri apio vq; ad finem decreícat hoe. fit,ideo deo quia loda, juod diffoluitur minuscít co quod refoluitur.Etga L bacfebris fit ropueroi agonem vafa, medicato i; ent. bominidm:i: maxizue cum à eft
Part 37
od fánguispuircfatus, Et Gale.hic di Nono Me
Git jrquando natura fortiseflextra tho: mel
h; mus víq; ad fyncopam. & dicit, e
Qp propter s refrigeratio-
pem habebir po bileerit vt cho abijciatur per partem füpetio-
memaetiatrirn rdcihde me
dication£ in hac febre effe necefía- pma
riam, Etego dico q hecquitas eua. cbua Gal.
cuationisartificialt non exittitim-
mo valde eft erronea : co p hec ats
imitatnaturam:& nunquà fitcifis M
nis víqy
immo hec, d uibus virtus expulfiua plus q con-
enicas li. Adhuc 8 cft Sela intentio euacuationisinquanti eft euacuatio,nifi ad remorionem lupflui fanguinis peccantis quantitate, & ad conferuanionem quantitatis naturalis: ergo quomodo pótfanliseuacuari v(q; ad fyncopam, ni cum detrimento fanguinis nata. ralis? hoc impole c£ vidctur.& Gal; hon
Liber Sep
A peli iiis sn id mnclicina accdentaliseit Lr: fa. vnde melius cft vraliquantulum.
ex calore remaneat extraoco, q ca- "uia cé. or nararalis diminua Adhuc non. qur
peer virtus diminuetur, D iron eiequi huius etrorisfaciat
primo EI tdi 'exemptam,funt figna commuta
LI ina, & lon xa. Confjdera ergo
quot in hocloco eminent pericunu la.Etcum in hac febre apparent fi-
'utrefactionis per vrinam, aut E Palm phicbonia non fiat vfq; uic. pritoa ad (yncopam uia im- Ty. Poe eftvi Eee , IDaneat putrefactiovíq; ad feptim! EET ME & LWrsasi ela KR Ther — virtus fufficiens digeftioni. Et dicit. mala ULC 4 Gale q qf medicabis hanc brem. fanguniscum Pa pet non
eft lum vía, EIE NT Uds idam in rico tandiu, zr frigiditaem
pest Sr aii jue:
preis: ibus, Pri-
maeftvt «gritudo fit di, ,&vt in vifeeribas non fita vt in ore flomachi nó fit debilitasne-
que frigiditas ncc qfi infirmus non. iadicsaquam idam bibe- Te Etfic cfle debet: qi illud,gd hic indücitad malam complexioné,có trarium cxiftiteiufdem rci que cau fam habct remouere : qfi aqua fn.
Etiam sun daciiatimor,
meremur Esami Etiam inueni fth qi bibe
runtaquam fri in quan-
Pugna ie mide
anhelitus deuenerüt.
mufculi,vel nerui , PM em
tis& taliter non d
irm isi am bibuntiam & 'e,tunc naturam.
me adiuuant:co qp tunc ibi i. aid
mon remanfit, mil mala complexio
1lla tüc remouetur ab af
bitione . & fic natura me-
:gini "fis hoc facer phibebat. &hic eft tra&atus Gal. 2 potatiojue frigide in hac zgntudine. Erddbés ee bec ron lantudi- P ord ealose. m magis ius minus -& 10€, fortioris caloris dt caufus,. "d Ehe iaitudo diucrfificatur des ta. Etqü omnia particu
concordant dum febre, quz eftar-. dés, &infitmus multum defrderus aquam frigidá, non i in hac: dtdigeftio expectanda . quia «| onem confumeé S fri v igeftioms aperi-
Ed h ei ipfius di, aha: quemadmodá cít ncbula nigra,aut hypoftafis nigra pp nimietaté com. buítionis, & tunc aque frigide exis. bitio nó valebit. Ez | pca melius.
qualisi : : Tiditatis , non cft primata digcítibe. nifi propter malam |ualhasé acutam pod prope prodiiem nec. vifcofiauEm quando hane inb gidabis, tunc ftatim erit materia di.
tur/fi eius virtus exciris fortis , qu£uis zgntudo fuerit. .Didta. s-Apheri, Rafis q duo iuucnesin dicbus eani culari f enr quor oet eratdominus & alter feraus: &am. Pohancinciderun rfebrem. t & Mejuam praebuit. . & roo nad ! f doius euafit,& feruus morus fuit. Et cer. 1ziftz noflrz mediz funt inter ter 1asGale. & Raisin temperaméto, 1 Etegreffi famusez eo qd noflreintentonis etat, & ppea quia tractaparcum mid rh trida-
ii arus riü mm,& oper hoc boná fit nar- Tare medicamentum , quod vurifay
commune axiflat,
Decwre feherum Putriderum er primo deeisim gowerdi. — Ca. 9. Ed dico 9» febrid , d funtex mala complexióe materiali , prima
illarü intentio duas cófyderat res:
hoc cft vt malá remoueat cóplenio
iseflvna li
peruey Leosten quede pii perflui dimieutio, & pororum aper tioop € Trina iun srofiicm, auc icol hem dali
B hzcomniz . Serie intentio e t iftorum remowcatur pes ipfius oon. i vt Ium accidit. icauiói: & maxime qf füperuenit accidens, qd eft contrarium figni! xis edd cenam i fuerit figoil abcíen-
bus, tunc inftare debet remotioni caufz.& per hanc viam remouebi-
vice n6 oblruifcat & jile eris vt cog ambo cófy. gqualiter.Et nos volumus im primis narrare bres, d noo hütaccidenna re fiftentia corü mcdicaniói, & poftea narrabimus illas.que hüt acaidétia contraria : co qp tractatus teflétiz accidétium eífalius à medicatione cgritudin&, & &aliasa medicationeacadenüá.od eftjquia cor medicatio eft per remotioné cárum,&cut! cgritudinibus.Sed refiflere aocidenübus fit cá rebus, quz cito ea 1emouent, & fübito per cÓtrariam:
Liber À quis wt aliq t acci Dit cao, eoopim in f fnisdoloribus. Dicim* q ftipiditas. & humiditas in ofbus febribus in-
fit per pnmas ip(ará virtutes fo
.'& aligfi fit, vtaerem infrigide m*,&aliqn vt ipfum calcfaciam" : &aliqü p itin de vno
tettias dut p. pnietates: & aliq fiunt pet balnea, aur fricaiones, Sed cuacuationes pnr in fcbribus non funcit eftconfyderandum in quo fit. quodqy iftor ciendum , aut plos vno,& in qno téporet eo g» tem| eft vaa er lebus yus A A "I hacarte. & lixit Hippo. qpt£v pusfiracarim hoc eft q iputme » dicinz ladtudinem paucam habet. Prdicimusq phleboremia Re n5 debet, nifi figna multi fanguibis: t: Ei mchuseft tat, qi non eft malitia nifi quantiraniua, € ficut (uperiusdictum eft. Ectfs facendi pitur vimos forimdo: ia fm plurimum forütudo virtu ecl principiis egritudind, Propter hoc.ordsauerunt quxdam ficri phlebotomiá in principiis egri. tudinum. & multi funt egroró, qui phlebotomiam patiitur vfq, ad vltra (eptim( diem. Etad remouendum illorá erroré dicit Gal, qp debi litat£ virtutis, aut fortitudinem nó fcquitur numeras dierd. Ec quatin tas phlebocomatióis recipitut à for. titudine cgritudinist à complexio
ligi. dlima: liud icut fit f peri
monies, cu pwlmev adir Fori itid AEthiopiá,
. timtis 152 ne, &ab ctáfe & tempore anii, cot D foteudinb dig X edibus aln Sed bonitas virtud's , & eius malitia fequncur malitiá complexionis , iusbohitatem,& pp. Loc goniturà Medico ín vnc! euscas« tio, que fit. opptlatioues, doipix i pend pine i & di, i i ficando illud, qd pót re&xficaci ipere & expellendo illud qd non. [erg recien, & hoefiriaomni febribus , & maxime in illis, Don funt incus : mE om horis, feu tépori indi nis: eoqpaateria putrida Lb nedficatur, nifi his duabus rebus, (expellendo illud,gd re&tificari n6 Vt rtiicatdo quod pb redii carí, quemadmodum fitab hominibus Yolenubus putrefactioni ob» uiare, Et necefle eft. natur contipue in vnam, Sed quia onam tnedie narum clt calidz & ficez comple xióis,vt eft (emen api) & fcniculi , & milium: & poffibileeft vtex tà li operatione febris augmenterur? & pphoc neceffe eft vt frünganfca* rum virtutes prime cum rebus fri gs ex natura fuisdiusantibuvit operationem: & talia fuat mina fhelonts, cucumeris , & hor fimilium . & füht etiani ex tnedici^ nis hatumoperationutn, qu£ funt tempctaue, vel paucz: caliditatis, quas damus febricititibus fitutca« pies veneris , & endiuia , & fithiw 1 Brinfumma intelligere debes nus qj quádo operari volutiíus me dicinas calidas ,q» figere debemus. earum virtutes. &in his medicitus inaeniant duc res incifio,& fabeiliatüo Es fcias qp cuacuse to
Col Q do per vritam eft ex medicinis ma.
manifeflis in fcbribus.Et he me L
EHE Hn
arde afbes princ ficut bulliendo in aqua aliquid mafliches : vel. vt bibantajuam illam cum zuccharo rofato. inh bis conuenit nobis. iex-
Sosiciacidédo. e aci bles bris fuerit humor frigid*& ficcus, M oportet vr abítineat bis calidis & ficas:eo qpifta ficca non debes quaranarijs exhibere. & fi vis: gasedeber serial: rdi iccitatem ear cam radice:
tiz,X zuccharo violato. Seiqbruc
charum violatum habeat virtueem.
paffulis: qi epimeenftuntI hoc hoc
cafu &. fadt neceffariz, fpafalsin in remouendo ficcitarem. fpes ye
[orm peser fes men, ex flomachi e men, , zophag Pal Pyéespid I nscófertin maiori partefebrium , Et quamuis aqua ordei fit & ie » bal Semendi care via5à fuperfluitatibus, & abflergit, &lanat iasabíq, inflammatione, & elt ex medicinis laudabilis valde 3hoccafü , Et pp hoc fquinzibin,& otdci aq. landa funt curis febri, |ua ordei interdum.
i viol, & subs iq manoir medulla babes lop)
vtvitemus dare m;
pese primo: iEcmadobe-
tertio tamarindi,pofis iste poll medulla cute. tis farracema, ini ,&
la deinde my
Tobalani. & cSueniens eítomnibas. cum febribus vti contrarijsà tota fpecie.
prediis ii iittme
maiori calidz exi-
funt, ica lant fpecies ideo mo-
Porn pied ponere debe
di bi
ifloma vel multz fm. diverfis & mulà muld-
tudinem febrium 1n quágtate cali paucitatecarundé, Et or-
i doharum medicinarü € uajis: quia.
Jrmodandaeitag aqua ordei, & pofyropus iulep ; ibit"
Liber Septimus 155
4À quofdam fa&tusex aqua roe & zuc. flomeficut landanerunt e
|ui noui. Sed propter ficcitarem. oue ponendum eft tantundem aquz fimplicis, & plus & min", fm.
videtur conuenire , & qui cisfrigidis & humidis, ficut eft füccus cucurbitz,& cucumeris faraccnici,& citrulorum, & melonum : & füntexterius coloris citrini, & freri* fünt continui & albi. fed quod fortius exiftineft bibere fuccum przdi orum abfq, zuccharo:& maxime füccum cucumetis faracenici, f.an- 3 guini : co q contrariatur cholerz a rota fubftantia fua. Sed tempus, in quo de neceffitate debemus purgare materiatn peccantem cum medi cina attra&iua, eft horajin qua exu. berat malitia humoris exeuntis in qualitate. & iam declarauimus füperius . & hoc facere debemus forci exiftente virtute. tunc eft certum, quando figna digeítióis apparent: qfi eo c£pore col für eüacua- Tio facta a natura,co qp virtus expul fiia non mouetur ad expellendum. füperfluitates per viam naturalem, nifi facta digeitione.. & in hac arte (C imitan debemus opera natury toto poflc. Et (cire debes q» facta digeft ne, fit defcenfio, &expulfio a e aliquoimpedimento groffitudinis,
Difical. vel vizofitaris vel oppilarionis, Sed tas de eus quando non aj digeilio, tunc cuaione hflenfio itterMedicos rcperitur:co medi S Gale. sc maior pars Medicorum
cunt Q fninime debem?, mf maria fit diete nif inr do fucritin. vio acesade] Moe inrelli; lumus ex dictis Hip. qi quandeg itudo eft in vltimo acuitatistunc humores funtin vl-
tima furiofitate,& non eft fecnritas D quin defendant ad quxdam mem. ira principalis edant ipfa, nifi finteuacuatiin principio cgritudinis:co quia humores, qui acutiffimi cil unt/fünt fübules:&quia ibi nonet groffities nec vifcofitasqug Lrohibea. operationem medicinz 'atiuz, Et non poteft inde prouenirenifi vnum folum nocumetum. quod eft, quia medicinz laxatiuz (uis qualitatibus primis augmentát f&brem.& illud poteft remoueri mi fcendo cum cis fngida & humida, fm q conuenit.Sed quando zgritu
do nó eft peracuta valde, fed eil qe- E ta,tunc expectanda eft. digeftio Ee fcire debes q zgritudinesquz acutz füntin ceris Hippo. in terris no ftris peracutc funt.& hoc manifefta turquia Hippo.non curabat cgritu. dincsacutas,nifi cum aqua ordei, & melicrato.Et poflg ita eft, zgritudi ncsacutz noítrz regionis & aliarif calidarum terrará, medicandz funt cum medici is aurais el laxatiuisÍn principio cgritudinis . Et in spicudiibu perscatis pro maiori parte humores corrumpuntur circa orificid flomachi.& pp hoc, qi ap-
fatabunditia fan inis, licet nó F fie fü, :gfnin
ue demagnum pucnit iuuamenti, &
incontinenti quie(cit valetudo egri. tudinisifi itqd Lphibester rebus. fapradichs, Sed qn zgritudines non. füntacutz , fed funt ex. bumoribur mudillaginofis & vifcofis & indi; flisipfaseuacuare & purgare dde. mus poit fübriliation£ A incifion£, & heceftdigeftio corum: alioquin. Terana Sed disce non fü acute. epum. & fires humonb^fübcli vict deg. Coll.Auer. hA eit
aÉu dde i non tranfit vl ids s cum difhd£tra feptem peri itÁuicQex ta . Et. ita E o eph. 55 pectare debem'di :60 q». purgare debes,non 7llud, nih i. Erde dicari pro o humocis íubtilis eft eius in Foie eed inkbeberptlog rs ipi quo Raf. ,&, us tatem. in ibus eftcus fübdlia- Sed in febiil Lc SEMAE Bo, & licut leet viri erpol melancholica RabrT pd sibl hie ves Buz* cipio carum. at. & bacca mt aig cep eius. joomninojf. pu ur rgare f prf ciop.pardi fermo ad s ea pepe gei 13 ipio fcbris.tà Gale. dicit contrarii HE hier w rumpi, df Ld fui manifeli minime debemusin E n Td AE ture Mei &ill em dirmi sd Gin dus man.e.7. oret eterkib. amnem Etillod efl,quia finis har& apod pete aree eet tur,& iml iur. igefti mati L o d xatuz ciiuserpellont, &facilPhu. caeft ii
dewestó- mores fübriles q groflos.Et ppca qnes Rat dam Medii dian: pisi c5ca Cal. dederuntaliquam mediinamlaxa fbo Opinio pé iuam ad lum aliquem bu. morem,quin cholera prius purgare E perm tur ppfui leuitarem & fübüliaté . Pia &albuc magis q» qà dantur medi medias, ,. CD laxatin. uz. trahere, & pur- DÉSE gare debenc mclicholit auc pllegporri mel flum & vifcofüm a propriefui natura,prius ilz czdem. tahostcholeram, & expellont Et acus. & hocidem manifeftat intellectus, Ei
E dm pupa Accrpelidum groí im,& expellédum. vgrofs
pre Ls: non fitex operz
o dete. Qi fic Gaceer nara lod. quod Ai priusexiret in zgrinpnib, acutis, in EE eo ritudines Tig t dont erlumosi* euaie fe dul T clibes, -& quanto funt fübrilio- 1es&
brisa ma restanro difficiliusa natura ex| iria bd lunrur. Et pp hocdicimuslq: minibem? in pesacutis exneg perpetue
ad di eft tutum, iri ideal pre- 9*- dominetur natutz:& tuncerit ma-
boc neceffarium e niin peritis
peris a medicinis füb. tiliatiuis,& Tyrincifuis per hebdomadam vnam, quia non timemus calorem buius febris, cum fit debilis, vtmagnum inferat nocumentt: & cum hoc fecerit, cunc Medicus gare incipere debet. Et demonlisatio huius eft illud,quod vides fieri f & etiam in fimilib*, ipae soto fügi Mn cipim*in talib*ab ,cuacuanone,po- Mi nendo i medicinis laxatiuis incifi-. ua fubclisdna- Etmihi vf fpole. recipiendo. um fquinzibin cilomadam fam Ld er den Xióc rn lilij exclefhs,& feminis apij& liquiritiz , quin fparet hüio- 165,& digerat, & leuiorem faciat exi tum a corpore. & Quis tot*hüor n €uacucfa corpore,tfi natura inde al leuianioné fu! 'oino.Et inde re dire debes'ad Yadedá , & fübriliádd paliá pere td diximus:& pofleá purga operádo , hüores.
Liber Septimus.
ut domino die dente. Echoc meliuscziftit valde, $ infirmum dimittere egritudini, rure. C6 videbis nacirs grim dini przualeretunc diztam,& regi nen infirmo iubcbis.& hocin arte minime collaudarur:quoniam nift naturz violentiam feceris, vel adiu.
poteris in febribus mclancholics, &fic facimus bominibus anisquá do volumus ipfos; tef quia ip fis digefliuum propinàmus ad (übali: dum Higinic sem aperiendo, fic & in argritu: oportet facere. tà ia spinis maior diligentia eftadhil ,co epearum humores diffcilius recipi untdi . Et hoc manife tur in opere Galc.in labore fpontanco febri propinquo quonim ipfe 'urgabat omnes hpmores faciétes
€ bunclaborem,prater humores vif. tudinem
Inofos:co, p omnes
cofos mucill; p tales nó funt.
concordare vi
13. Meth. purgandi.Gal.autem videtur qp eua.
€uare debemus habentes hác febré perfticationem folum . Ego autem. affirmo [1 fima inhoc mulum funt coníyderan: ter hoc.
ett danda regula. qeberdlis quoniá mihi uidetur qp cuam humores ur «ofi, & mucillaginof n oti he coltes genus tamen inaifióc, & fübtliatione per. longum wempus:X tunc iempus di-
geftionem laudabilem. Et tc oportet hasres multoties experiri : quia. experientia in his rebus non modicam virtutem habere videt. fcripfim"de hoc 1 hoc loco fuffici Decibation.Cv fricatione, ey balexatione| ium. Cep. Ico qp cibus dari non deberee Détaaie YÍqy ad ffadí
itu Broreteofydcam quid Ste con re cgriru, net Qvoniam,ái fueris ex Miindizibus peracut euius ftamseft pro uus,& crifis debet effe in feptipov natura fortis exiftir,tunc ill
bus facere debes. Etfi virtus debilis fue.
ritnullaten? facere debes. Sed fi vir. tus mediocris fuerir, & etas fuerit iu uentutis cibabis ipfum aqua ordei, & mica panis,lota ctiam cum aqua calida ad. pv titatem vnc.ij.vel iij. ponderis. & iftud eft fubrilius regimen in noflro climate fm confue-
Part 38
i m. Sed regimen an iquum fübcilius erat, nihil dare p hebdomadam vnam.& quando vo lebant ingroflare dabant aquá mel lis folum.Sed hoc ferre non poffunt. illiqui funt noflri climatis propter. complexionem aciis,& confuetudinem.Sed in climate illorum corpora habent minorem refolutionem: & cum hoc bibunt vinum non in multa quantitate, & comedunt car nes porcinas,quz duo funt plurimi nutriméti., Et güafr confj. da eft cófuctudo, qíà qui cófueti fant Vodj c
10. Metb..
G comesereter in die,non poffunt. dicta füftinere , & pecie complexiones calidas/&refolubiles. Ed is ftatum egritudinis eficlongum, & virus iofirm: fuerit. debilis lus eft plusq diximus án principio.& cum ftatus appropíquabiatinuódus eri & totum hoc eftin i exiftéte vir-
tuse.& fortitudo virtutis exiflit f có
plexione forü.Scd qui babenz. jones calidas & ficcas , pauci ex
is famem poflunt füflinere:& ma ximein egntudinibus fibi confim libus,& in temporibuscalidis:eo qp, quando talibus pati famem fecerimus febres corum ad incenfiuas de €linare faciem*:quis debiles exiftát.
án radice:vel ad he&i uia f c
1 accidataccfis] nin: fum , cui M ceflarium ficil 'ropinare, vt. fyncopeex rellurobe Ted fiumue rimusaliquod ex his, cibabim* eos in princi i im:qf in de cosa fyncope taliter liberabim*: quemadmodum recta Gal.dc |ui to Icorum musa binom tribus diebus.Et aliqfi conamur cibare ipfosin medio paroxifmorum. In febrnbusaurem conunuis horam cibádi debemusjn qua maiorisexi(tüt quieis: ái confüetudiné.
tis: tá
com uis
mane,&fzro. Er(ciasc bafne K. um in declinatione febrium collau Solneam dams quoniam faperfluitateseuacuat fübriles. In principijs vero minime, quia rigores habet prouocare S diloluic framores nal eeriaines t (pergie fup ü tates per corpus totum: eft: tum quin ide proucniatapo(tema insliquo principali membro. &-
is hi euaeuet , multiplicat tt caliditaté & ficcitatem febri! uc fueritex aqua calida facti , (iue exacte alio. Ecnecefle e vtoor- t Im non tan itur aqua Eipasoi hnmorercficit erodoe.
Sip hoc balneum ficti non debet. ni!
factam declinationem,& f quz non ed Medica quoq; aromatica leuia, f i uam füftinere poflunt, phleg— mice & mclancholicz eite poflumus : fed in incenfiuisa vino omnino elongare. Gale, 1-Meh. quoq; curabat febres, quz erantex humoribus mucillaginofis cfi frica tione.& hoc indiget cófyderatione. qfü nó eft tuc, qui hores fan ione p toti .Etip femet fcipitin lib.de Con! ipe M fanitausqille, qui bé lafimdme, Lb-4- & corp*er fuerit icti vel ple nü ib*mucillagi vtmini ze moueat vel exerciteé neq; balnefíi faciat frication£, & fimilia:eo 9 fricauo n5 euacuatex. hüorib*,nih qui funt fübcutanei,& inter m qui at fntf venis. nullaten*cuacuari poffunt, nifi c medicinis laxatiuis. Ex £tvides qfi fan*faceret frication£ cepe ab 5p. foin laffitudine,(-ita maguá, dene eeffitate cutisaparef: co qp fricatio. hxcin vltimo grauitatis cria
Liber À illis maxime, qui hác petiunf cgri memet lfielnefcn p (ufficiftet [oriis vf güalk curas it redibim*
Aec febris (i fuerit pura tertiana,crit fecura abíq; periculo :
&fcimusceruffime g natuta habe. ca
bit dominium füper hunc humotem. Et propter hoc non debemus BB eum moucre cum medicinis attra iuis icuteft fcammoniaico qp re Qicando eam quanum plus ind imus femper membni princi; bus habet inducere nocumentum . & propter hoc virmutem debilitat,& augeteniam calidiatem febrilem, & ficdtatem füam.& fi aliud n6 in. duceret nocumentum,nifi conamé
de fupercalefit,& debilitatur. Sed aj C parente figno digeftionis non snalum date aliquam medicin& attractiuam in hunc modum,f. quia imo dare debesea,quz primo ha [erlenire materiam $ humectare ficut fyrupum violatum,& tamatfdos: ad reprimendum nocumentum ftomachi addc aliquid ex mafiche. Et rheubarbarum in hoclocooptimum cxiítir: qr reprimcndo nocumentum predicarü laxat.
Dofisheu Etquantitas quam dare debes ex arbi rheubarbaro,cíta duab'drach.vía;
ad eresmicendo ei fyrupum iuleb i fqsinzibinana oc jum v pa til [uc frigide:& infra di
tabis. pos aqua ordci.& hoc fada
timus 155 dum eft of die, nifi nattta ntoueret D bis in die ad affell&, ficut connenit, & fi natura moucretur ex hac medi ina vltra quantitatem , minue fta. ri m res Et fümus eontéti in hac febreer infrigidatióe & huprse |ua ordei & fy iulep:eo g hiec febris non exifhtintÉ(z caliditaus, cuim fitex cholera naturali. Et fümus contenti oppila. tibes ipfius remouere cum aqua or dei & fquinzibin folfi cái modicat itur oppilatio , & forfitan nibil. Ecda digetone 6 uicit E m; |balanos citrinosbene. t dé:fia 2t, ppina infrmocr [3 monia charactes.ji.ci tátundé mafliches,& cum vnc.i.fyrupi denena fare,& vnc.j.frupi malorum [Syru. pusdesenufare quia angit qual tatesipfiusfcámoniz primas, eius caliditatem & ficcitatem:& cá hoc epica dormi or mi d bra principali: iori, eoquia fngiteius Trilatt, & re. mouet nocumétü principalium m£ brorü ab ipfa. Et maftichequia obfortat & remouet nocumétii princi Federer Medic iiipfis v F t ad occultidf alitis fcáimo Bic. Etfi timcbis debilitat£ infirmi, Gbabis ifm mita panislota. Eciam teftificatus eft Hippoc. cp nift fuerit. ex errore hec febris nó tráfit quar tádecimá di& cfi fortiffima fuent. Scd fi bec febris n5 fueritex pura. cholera, (ed erit ex vitellina,vd pra(* fina amginofs, non cuadit hic abfq; piculo magno:& maxime qi fere prine eaginofa. & mihi vf impolt q aliqsab crugine. fa euadere poflet Et hc febres logos habétparoxiímos, & peffima acci-
sad gp hoctéigé purgeite eum
'€o ep purgat choleram aduítá, & id melancholiani pofl fregeris ficcitatem eius cum. m duldum. Etaperire oppilationesin hac febre proprium exiítitnifi fucrit excedenüs calidita tis. quod fi fuerir, cunc intendere de. besíolum ad infngidandum, & hu. mectandum.
Deowacaf. — Cop.ti. Hiec caloris,
& prauorum accidentium,
itur inceafiua, & impoffibile cft hzcex cholera naturali generet [os ifta cnueniens exifbit purgazecum red amaiuaa prnipio ipfius,& minuere ex (anguine f [^ uinis apparebuntdando ci omni dic.x. aurcos tamarindorum infüforum in aqua fimplici abíq; fyrupo &aliqua alia redulci. &poít dabisci bibere aquam ordei: & poftea per totum dicm potabis Y cum aqua anguriz. & hoc regimen ium exiltit omnibus fcbrib?,
quz fantin rltimacaliditae Er n6 dimittasaquam anguric,& aquam fupermues infigiham:qia ficó uerteris hanc febrem in lentam , &
chronicam,meliuslongeexiflit, d q!
wtzrger moriatur. Et hoc ctiá dixit. Abumeron Auenzoar de quodam. quem ipfe medicauit,cui da-
omni die aquá anguriz,& quo tidic choleram vomebat. & tamen. 1aliter fuitoperat", donec illa febris. €onucr(a fuit ad chronicam,& inde.
b fuit Etmibi viden xE jua anguriz longe melior. it: que ir niue infigidan in hoccs-
fi:eo g aqua in niue infrigidata,qvisi vlima fngiditate, velociter tamen recipit caliditaoem.& adhuc. juia aqua cum fit fimplex, iurat, neq; prarftat corpo rinifi füigidam qualitatem folum : fed aqua angurie reílaurat, & addit. in fanguinem faciendo frigidá fab. flantiam,& qualitarem. Sed quando febres eruntlente& longi erunt. paroxi(mi , & certuscris, q non ex lera pura crunt fed enit ex vitellina , quz naturali frigidior exiftit, L tunc ftudere debes plus in aperiédo oppilationes quàm in infrigidádo, contrarium cius, quod ficn debetf illa quz fuerit ex dole pura:quá uisraro tales iaucniantur. Eclauda. biles medicinz in hac parte fünt, uz habent virtutem aperitnuam 3biqueforá caliditate, ficut capillus veneris, & radix apij, & (emen faxniculi, frangendo ficcitarem eorum cuni radice liquiritiz, & caliditatem cum violis,& florc nenufaris,& feminibus communibus. Et ftudcas ponere in medicinis res, quz habent membra principalia M confortare/ficuteft mafiche fpicanardi,com| iftacum fyrupo fquinzibin. Et efto ftudio füs ponere in medicinis foludiuis, quz babentcholerá euacuare cum. |uantitatephl tis : ficut eft (emen brufcandoli, ideft, (emca cartami,frangendo tamen caliditaem &ficcitatem eorum. Et hec eftcuraomnium £brium cho-
Liber Septimus
[y Decwra febris plegmatica. Capi de
Aec febris ci fuerit ex Dh
mate fimplici & naturali, hocfueris certus tunc ftudiófus effe [x xp umore & in 'oppilationes aperien doplufquam Num idando & hh mcé&lando. & fufficit ubi in hac intentionc fquinzibin cum iure cicerum, occultando ficcitatem eorum cum radice liquiritic. & adde huic €ompofitioni aliquid ex fpica &ma füche,quoniarn in bac febre floma. chus debilis iar Een
5 hel vin in principio huxué bis. lenife naturam cum femine cartami,& femine vrücarum, fracta ficatatecorurà. prius cum tereniabin.Er eruato hoc regimie per hcb domadam vnátm, ppinabis eis medicinam laxatiuam, quz habeat illum humorem euacuare, Et melior illarum medicinarum eft turbith: quia a proprietate habet trahere, & expellere humiditatemquz in ore flomahi eft.& agaricum etiam ci omuia eradicat humoré groffum, & apentoppilationes.&fi addideris aliudex hiera picra, nó cft malum, € confidendo magis in agarico,& tur bith:& aliquandooccultando,& frá gendo ficcitatem eorum cum oleo amygdalarum dulcium. Collocynthidcm autem in tuis medicinis exi nere quantum plus poteris. Etá Tpsachie tibig Humor fid xz: duritici, qp non poffit euacuari abía; ea adde ex ca ahquid in przlita compofitione,occultando ma litiameius cum cachina(& credo fit tray tha)& cum amygdalis. & dofisciuscít media parsaurei Et. talcs purgaudi funt bis: qfn in vna.
m. d
vice non poffunt ippyroffi- D tiem hunioris.Ethocaó [^^ i-
fi vir? fuerit fortis, cófyderarisalijs códitiombus füpradichs. Medicina vero facta ex turbith in pricipio hu. josfebrs n6 cft na Eos wn in prinapio hui! isfiut
va fecun: eo «pftatus peri minor trium feptimanarum : X eft poflibile vt ipi. dutet vfq; ad quadraginta dies,& lura. Rafisautem. diat. anat fegtimana quarta non eít malá infirmo exhibere trochiícosde rofis completos cái aqua. Cicerum:eo qp bác. felrem patientes in fineleuier deueniunt ad debili- E tem ftomachi & hepatis, & cadunt de facili in hydropem.Etego mco tempore vidi quoídam. tes fe breschronicas,quib* Medici noftri
Propinabá eis lyrupum fquizibin lum , & ceciderunt in bydtopem, & mortui fant Et quod dico de trochifcisde rofisin hoc loco, non dico mfi cá ezempli & (imilitudinis. tá tu debes darc ex fimilibus mediemis fm plus & minus, prout tibi melius videbitur conueniré. Enam. fimile huicft£noni repi&eft zuc charü rofarü , pier fngiditati magis v punere q uochiíai didi, Ec à. Y videbi£tibi cóueniés mifcere cü iu recicerá fyrupü fquIzibf facit illd, Etfiiflatiot edil, auti palpebris apparebis tibi,caucás a fyrupo fquf zibin:qfà hét pducere ad h quésdmodá diim ^ In. fnb lematicis, n6 recipiétib'digeftio E "queri facies & Ver tumefcüt, & eorum plábei videbunt, Gale.vt qp tales (nt euacuandi fricationem, donec vigilant, diuidé do tempus corum, ita q dimidiam. tempus corum fit fricando, & dimi V. adj .ocdium.
€ dium fit dormiendo. Etdabim* ci bibere aquam mellis cá hyflopo, liquiricia.Sed Gal.porabateos aqua. ordei.fed eam ego non laudot hoc €afa:eo quia nocet flomacho,& fadrhoripilaionemaif cum ca füe rit maftiches,& piperis, & radi Cu feniculi Ecran bens eo diu diminrere abfq, iboquia inde recipiunt nocumentum: Quis leuiter pati famem poflint, qth gf ifte. humor. mucillginofus multiplicat in corpore, talis humorcum diffi— cultate maxima poteft ad fanguiné copuerti,& propter hoc virtutes co- H rum debilitárur,donec ad fyncoré habent peruenire.& idco cis dare dbemus micam panis lotam cum aqua mellis, vel cum vino aromatico.Et hic zft modus fricationis, qui eft a Gal.in hoc cafü Md bere debes gau(apia aliquantoli grofía & vetui in primisfncipe te debes a fuperiori crurium,defcen. dédo inferius ad pedes. & yoftca fri. tagenua, X füperiora coxarum,defc do ad genua. & pofica incipies fricationem ab humezis,vel fpatulis defcendendo per bra. ] chia ad manus.deinde fricabis dor. füm,incipiendo a fümmitate eius, veniendo vía; ad pedes.& fic fiat p. totum diem. Etfi infirmus fenfent laffitudin&inunge cum olco n6 ha béte ftypticitaté ficutoleum chame millinum,& anethinum,qí eftbo num.E:dicitGale. q poftea abílergere debes oleum ,co p anguítiam. praiftat.& hoceft,quod Gal.vf dice Te de hui*zgritudinis regimine: Et. juia i hae febre accíis fynenye con- (ueuit puenire,ió memorat*cro ci* curan, vbi tractabo de curisaccüi ittendo eorum caufas,
, K De ewe febris Quarsena Capt. Lludautetn , quo dusindigem' d in hac breit L dere, & fabühare, & m inipfain digemus fricatione, infipdarm ie, humectarione,quaf nihil, Etcura huius febris quafi contraria exiftt care caufí: eo quód in cau(isattendimusad febrem folum , & in hac cauíz. Et propter hoceligere debe. mus medicinas incias r iliati uas,& [pleni appropriatas,ficut radix apparis &icelopendrium »* tamarix : coquód iftud membrum L potensceít ferre medicinas fortes, & apentiuasabíque nocumenso. Et tes conficere has medicinas cum. roto fquinzibin fado ex vua paf (à. Etoportetin principio te cuacuare materiam cum belbeg, ideft lypodio, extracta virtvte eius in. Jure galli veteris& oleo amygdalarum. Etfiuisdigeftionem expecta. rein hac febre, pores facere propter. ipfius modicum Feienam »quod tefL, Etfi vis purgare ante. digeftionem, porerisfacere facta incifiSe cum fyrupo prcdico per duas feptimanas, vel tres. M Et medicine , que habent trahere. hunc humorem , & purgare , funt. iam manifefle,& etiam babent gra dus.& que in primo gradu reperi tur fant myrobalaniindy& embli- &,& poflea polypodium . & tales (unt, qui dimittunt myrobalanos rer eorum flypticitatem , Et PO polypodrum eft epithyinum. Et operatio iftius fortioreft operatione polypodij, & maiorem cor« pori infert angufham . & hac de
& duarum rerum, fGilicetreminendo ipfius qualitates primas , & eius remitendo malinam. Et pp hocnon eft malá mifcere ifti medicine medicinam, quz faciat ipfam velocitet feflinare, ficut ponendo ci di&a medicina Karacta duo fcammoni vel tria ci tertia parte vnius aurei de maiorana. € hoc non faci.
muscí expellendiipfum humoré, bo
fed pp debilitatem & tarditaté ipfa b medicinará Mica dit ditionem , vt recipiat inde princi [i expellendi Poft pithymim eft B lapislazuli . Sed ab elleboro ni, cauere debes tot poffe . Completa. auté digeflione huius febris, à Gal. theriaca collaudatur. & ante digefhoné recepta, poflet ipfam ad caufum conuertere. Sed fi tempus fuc-. ritfrigidum , & 2tas EE flerct, dia vrion pipercon fhone pinbiies conferri za mein frigidis regióibus, Ftindi, in hacfel rat lenem fludci, f. emplaftrando ipfum cum rebus femouentibus ipfius tumoré ei*, &
durinem refoleentibus: quemad- hoc
modum in cholenes fida e£ deus circa. S&in mati C dsinorificio fiomachi. porn brum iftud, quo maxime talis bu mor putrefit,& ardet, ficucignis, in hacfcbre melancholica eft íplen : & in cholericiseft hepar: maxime continuas cx cholera patientibus : &in phlegmaticis circa ftomachü exiftit , quarc in iftis ribus bus febri conueniens eft dida mé bra cófortare,& humoré digerere, & rettificare , Et fi cognouerisin fdidis (anguiné exubcrare 1n princi pio,cos minuere debes. In. phlegma tica vero mihi videtur p cum ümo
re magno phicbotomia fit faciéda, D quiainca mulm quantitas humorü crudorum. tur, In febreautem acutz,que d£ mutabecca, &in latino fyuocha vocatur, fcire debes.
à putredo p pre qqüputre oprguslucriGitunc pur.
prae: guidisplasipla pa uátitas fanguinis plus i redit fepetirurtüc lus Ó nltomárejj purgare. Et fic iam fini tus ik omniom fbrum utridarum, aliter & fpeciali- Lv Et poliam c curas nidis cognoueris ex ipfis (cire de bes leuiter curas cópofitará , velut hemitritzorum& flatum fimili, B Decwra files Hetlice, — Cap. 15. NES mihi remanet de heica determinare. Hec febris c fit de mala complexi&e fine materia calida & ficca,ideo intentio cu rationis vna ezi(tit, Cinfri Bumctarcdc cplusindi usihac iumectanióe q i tione.quare infr idare debes & umcdare cum olbus rebus , quibus potes. Ez. duplice fieri poteft: vno m6 cum rebus intrinfecis:&alio c& extrin(ecis ficut cü balneo, vn&ionibus, &emplaftris. Hacc quidem fe- F bris tres gradus habere ví,qui variá turfm plus & minus. quorü quidé primus leuiter curari pót fecundus difficilis exiflir : tertius vero minime curari poteft. Et cura quidé primigradus,& fecundi eadécxiftit;ni fi quia diuerfificatur fm plus & mi nus. Cibusatqui maxime conuenitin hac egritudine,eít lac. $ mclius ex eo eftlac mulieris. € poftip fum eftlac afinz. & poft illud € lac capre. Et eft neccfle ca, à quibus re. cipitur. lacnurire cibisopimis fm uam
Opinio Auc! reconfyderationem : eo qp illi non Diftrauon
GG fa naturf, & facientibus digeftionem laudabil£. Et ipfum in ieiunio dare debemus in ea quantitate,qua. eigen poffit. Et conuenit tibi ftude xe,vt bene dagerat: co qp lac T floma ho de facili cafeari cófüeuit.quare incipere debes à modico, dando ci
imo vnz.i. & fic addendo, donec Maenas ad dimidi( rotulá . Aqua quidéordei eis magnam habetneeffitat£. X quamuis corpora cort masori indigent nutrimento czteris corporibus, ideo quia virtus eorum nutritiua debilis exiftit,conue. nienscít,ftudium adhibere in prz-
H bendo eiscibaria digeftibilia, & bo
ni chymi.Q uare de carnibus lauda. biliores que eis exiftunt, (unt pulle gallinard,que nutritz funtex frumento. & mitellumoui fimiliter eis eftoptiri nutrimentum. capones mucà lis & fruméto eis collaadanlar cpnme Er fiin corpo ribuseorü calór fortis reperitur, n5 eft malum eis propinare aliquid ex olerib* aliquibus frigidis, & que ex eis magis laudabilores exiide unt bévczquia fomnum prouocant: &ipfiindigentipfo plus czrensho minibus, & quia virtuteseorfl funt 1 écbiles, ideo abaria eor debemus. diuidere in vicibus pluribus , ficut fequenti dicturi famus , Sed in balneando cos debemus magná babe
videntur habere neceffitaté calcfacendi, refoluendi, nec euacuandi . quid.n. proficies ex infrigidatione. accidétali acquifita ex balneo, cum humeoresinde euacuent? & hoc nó confert nifi in mala cóplexionc ma. Seriali, Et poftq ita eft,mihi vF [41 fi nó indigeant aliquo ex aere balnci&quaus aqua calida héat hu-
me&are, cii hoc tfi facitrefolutio- E nem. Scd balnei aque frigide mihi vt efie mclius, fi poffit ipfum c6ue-
"nienter füflinere. Et faasqp Galen, 19-Meth,
manifefte dicit qpipfi pon indigens
vtaquam frigidá valeíe fafcre cam qua price, debent pud balnei. Bine fmi| wi liter debet prz parari, f.qp infirmi Srredebemus cum lecto fuo ibi. S cf fucrit T camera prima ipfius bal nei , extédere debemus plumarium paruü, & eum fuperponere ibi debe. ms: villa prima camera pida L reperituryibi eü à isexpoliare debes. & ordindre debes qà quatuor hofbus capiédo i juatuor lis plumarij feratur. ad came« ri darmi, & ibi ipfüm reponant. nudá. fed répcrantia camerarfí balnei vnaalteri comparari debet, (Xp eadem proportio effc dcbet fecüídae ad reri qua: primz ad fccundam. E i fueric in sumens fich LT i 'o'eo & fuseit in camda teri ibn pon dus ett in balneo, vel tina,aut pila : qdidem eít. Etih vnaquaq; camerarü tantí morari debet,quantum ipfe infirmus poffet i füani M. Frabynocapiearum adaliud, Etex tunc ipfe infirmus dcbet poni jn balneo, vel tina feu. plaque pida: plena, & illic morari debet t&n Poftea balneandus éaqua ida. & men, mik GaLin hoccafidebalco ed Rafis entire vf,» taksinfirmi non indigeant nifi balneatione aque teidz.. Scd quia impoffibile elt vt ta Ta erpoliantut, vicis non eueniant horripilationes, & pedalis inexitu ab aqua calida: met
Liber Septimus
A feeftvidna vel balnesm ebram fic incamera emper excedat in caliditate. iplis draqua fimiliter temperata eflc debet. X fic videtur ci,vt inde aligd iumamentáü.
tionis fzcis picis eft, co cp vir SEPdtosd aecactta debili fies peritur. & propter hoc ponédi (unt imo in aquam calidá : co gin ilprincipi actractionis efle. zur: & in cadem tfi morari debét, roof mtb orá vndiq, tume- TidcanéS. pon per orumape Tanrur.& deiude pixeft appo é
B &hecomnia recitat Gal. vbiloqui
tur de cura malitic complexióis ca-
7. Meth. lide & ficcz flomachi. Abumeron
diuenzoar aic velle VE qp, noscisin tinaaquc lum ponere benutabii natione Iuph. & án exitu mz propinádá efteislac. & cá dige(tum fuerit;iterum pon&dim inima es is eis im ordei, & ligeftione i| ebus przdictis. Sed ex rebus, quae exteris fiunt, (unt balncum,& ncatio fm q diximus, & etjam aer.
d emn infrigidare, abflergendo dom , & fabí in i i li ipd
ficut fant rofze, & folia falicis,& ores nenufaris, & folia vitis cum fuis. flonbus: (tudendo vcl ingeniando, vtaqua frigida à fu bus ad Í- Ériora it: Et vt domus fe- Jrscionalisexiflaz Ex ille fene- Poli pesca ile cadant
:&il itur, nde poteit intrare. Etquando aer. fucrit frigidus , non indigebunt przdidis, nifi vcipfum trahant, fi- €utcít : & maxime quando ptinci-
1$8 ium malz complerionis fucrirà D velà vel ab inteftinoxeruno,velà renibus, & ab iftis ipfa mala complexio deinde deriua. tur. & pofüibile eftetiam gilla mala complexio incipiatà corde, & indead przdicta ,&ad rotum corpus deniuctur. Quare ftudere debes ad. fciendü , vnde habeat prouenire fcbrisipía.& c fciueris ncmbrum quo primo. it hzc mala qua. hitasfcbrilis, ftudeas ipfum infngi dare, & humectare abfq; tral ipfum à fua naturali complexione: fpecialitcr,fi membrá fuerit maximiiuuamenzi, Etemplailra con- E. uenientia his membris füntempla ftra facta cü rofis,& (andalis, & her bis frigidis aromacicis, vcl cum cerafficutdicit Gal.Etcum infrigidare MARG iaada Hasaromatica & til mgimen he&ticz , cum faenitin vltimo. fed. quando fuerit in principio, cum le- Uioribus curari poterit . De Syncopeyius caufis , co curatione,
. 16. T pi locuti (mus de febribus abíq; accidenubus, prohibentibus curatióescar(i,nüctractare volumus de fcbribus fecü hnüb* E accfitia, Dicam" crgo qp ifta accidétia gfialiter proueniuntex omni re. à loluente virtuté:& hxc te(olutio [yn nominatur, & (uenit nex peo mala cóplexióe cordisca. lida,vel frigida. Complexio adt ma lacalida aut puenit cx rebus exuffecis ficut ex aere calido, vt fpe c5tingit diu moranti in balnco éalido:autez rebusintrinfecis, ficut ex. mala cóplezióe totius calida corpo ris,vt cóGingit in caufo. Frigida ve- 1o cÓtingitaut cx rebuseraingcis,
€ ficatacciditambulantibus perloca igidiffima : autex c6; füjda membroril intrinfeca plurimi imenti, ficut accidit ex ore ftofnschi,& ex (a ione matricis : aut ex mala cóplexionc totius coris frigida, vt contingitin febri- Putridis, quz fiunt ex humoripotgrofist vifcofis $c mudllagi- Et hzc cóplexio frigida qu&doq acquirit ex (üperflua euacuatione diminuente ealorénaturalé. qf qfi clot naturalis fuperflue dixninuitur,impofe eft vt poffit. 1e col & omncsoperationes F gidiores debito exiftunt. quare pro Denit fyncope. Non dico tg ipíamet err quantitatis inducat. icopen : fed inzqualitas qualita frs mie corruptibilis cá eft; proportio juatuor qualitatum,f.caliditaris, Sg ditacis , bumiditatis, & ficciratis : juemadmodum in libris naturalideclarauimus. Species afit euacuationum,quc aliq ibundazeconfüeuerunr, font ficutfüpfluus fluxus ventris, & vomitus, & fuperfinus luxus fanguinis narid,& hemorrboidarü,& aliorum membro- Y rá, &in mulicribus füperduusfu-
xus menflruorum, & qi in tu füperflue exuberant. Etposdtét fymcope prouenire ex ruptura feu €repatura , vcl ex 2 magni apoftemaris fübito.Et vi; ii fiifiter hoc facere poffunr Er éraccidé tiaanimz , ficutexcedens gaudid , & uiftitia. qi hzcfaciunt fpiritus exhalare,fuperflue dilatído,& confringe &indein fübítítia mé anhelitus fpirirus malam ac quiritcomplexion£, Eté fordisdoloreft vnacxrebus, quz ducuntad.
fyncopen.& hoe attiditaar ex ma- K la complexióc acquifita ex dolore , aut füperfluitate totus virtutis expulfiuz facienus dolor£ , ficut dicit. Gale. Hzcautem, quz dicta funt, funtomnia actidenua, quc habenc Íyncopen facere, & promouere. Ez (ammarie fcire debes,g qi fyncope. fuerit cum febre, ftu: eftmnc in remouendo, & re&tificando, fzu curando fyncopen : quamuis contrariü febris videatur. Et nos dicturi famus modum eius, cum ipfius curam tractabimus, Et nunc incipere intendimus tractare de fyncope rocedente ex cá humorái crudorü. L cimus itaq; cp curatio huius eft regimen przdictum in curatióe ha rum febrium. quarc fi ez negligenti,vel defectuipfius in fyncopenin. ciderintiuuabimus cosin primis ,p. pinandocibum, & fi in medio füctint paroxifmi: quamuis noftre insentboni contrabi videatur, cá intendamus g» natura zgritudini debeat praualcre.& in hoc cafu nilul vino melius reperitur. Quare dico q quáuis unum Sarracenis bibere. licit non fit,t& in hocloco ita licitum efle vf vinum bibere,quemad modá eis ic € fomeders cames Li morticinas f. fe moritur, fuffocantur Al ibus necefiraté quare cipere debemus cis dare mim panisinfuám vino. Et viná, quod melius reperitur.eft aromaticá: emuscahdiaspenezare pos totum corpus, qd fit fincamaritu. line. & ie ide: S&eftillüd vinf gd eft vinofüm, pungitiuum in. pricipio, & poft delectabile fine aliqua amaritudine, & ponticitate. Et mihi nó placent viua in noftris tibus affueta , ficut funt vina LioH
A ideo quia funt vina medicinali, & non nutntiua, & nocent principalibus membris fua ficcitate, & acuit, tc. Diamufeiüi autem in ralibus pro pinatum cá vino non kasd Etin
incipio fyncopes rorare faciem, & Mpeg c aqua rofata, vel falté ueniens eft cum frigida. Et fi (jn «opizans habuerit apoíbema hepatis vcl ftomachi,vel fimilium mem brorü, non fpereseüi curare cfi czhi biuone cibi: quia cibus; plusmule flarapotema virtuté. fiicare exuemaT hora fyncopes conueniens exiflit. Illis vcro , qbus 3B prouenit fyncope ez caliditate vel &cumine renum, qd fcire poterisex fignis dictis ab Hipp. quz (unt naresacutz;oculi concauttépora planaj& fimilia : cura illorü cit ctraria. ades quia ad cbíeruationem non us abfti
sbfné &ftomachosres
tia cibi, necrefpicere diem critick, neq; ftatfi zgritudinis aliquo mó . Etex cibis conucnientionibus om- Bibusceít mica panis, vel Kiftordei €um granis granatorum : quia in
€ ginimepofi-Acex dbisfs quii Íos habent confortare , fant vii proc pm Et sicci dan ex panc infu foin vino:& fitvinum aquofum,le ne, odoriferum ,album : ficut dicit
Hipp. & lymphatum fitcum aqua figa d, dea fi fyncope prouenit ex ibus vifcofis mucillagino fis, vinum Iymphatum c£ debet c
aqua calida : qn aqua fugida illis infert nocui .Ettu fist fjrupus pomorum , & cydo-
füper ipfas ad: ip werfionem , Vinum id tius przparaturomnil & medionis: ita g diciturgin fto macho non moratur ad di, t nifi in hepate ol, &in tan tum indigemus reftauratione & nu tritione. dp fi inueniri poflet aligd, Eo nutrire poffet. abfq; digeftione , illud melius czteris diceretur, & vti lius ppeorum debilitazem , X quia. intendimus ipfos citius iuuare,q eflt pót. Acrauté in quo infirmus juuari debct, frigidus eft ftypri debet eflc. generahter tibi neceffari exiftit,vt talibusordinesomnia, d habentrefolucioni obuiare s & emplaflrando füp ventreseorti, ticas & aroma ticas.& fi calor in calibusefie forus reperitur , propinabrs eis res ftypricas: arnaas. Et habent fynco [v apoftematis aliquor mem rincipalium, nullatenus de xpfius iberanone cófidere debem?,
D . ness pronior nf Su
^.^ Ce. 17. Yncope quid£ex ftomacho Seer cholera; qur in dte flomachi abundaucrit fuerit, f pri. mis vomitum prouocare debemus, ido penoá eis in ore.& fi cum eijcere non poterit, naturá tic mollificare debes.Et Gal.v£ ve telibus in hoc cafü oleum tepidá dare. debeamus. qífi fi vomitum n6 haniai cabiturii jua. py t vomit Tecoocare, »de
6 dare vinnm plas eo, qd facithumor effidens. pen, & addit in eadem zgritudine: & pp hoc dico gione melius e corü
machos cum mafhche , & fpica nardi,& fucco cydonioroyX foliorii vius. quia taliter virtuseorü cxpul fut conformar de bcecm exit. & fi vormitus à fe prouenerit 3n hoccafu,valde laudabilis exiflit. In fyncope uidem facta ab humo zib* frigidis dabis de electuario dia trion pipereon, ftudendo extrahere humores, quemadmodü dicturus fum in curis cuiufq, membri.
H. Defoncope accidéie cá Doloris. Ca.18.
Ico q fi potes remoucre dolo- Doitesoueao causis, finsbar conca epitudii i
tibus contrarijs zgritudini . & banccurá inueaiestcirs malecólexionis , que acciditin v inem: cog dolor à proce dit à mala«cóplezi abd veli ida , materiali vel non materiali : acciditaliqfi à mala co: icai aee cora hdicdo lorinf ficco, Sed qi dolorin
tant fortificatur, q» nó cfttempus Cura
expectandi, tc curare debemus & «um rebus augmentantibus cám, 1 £ ftupcfaciendo membrum doloro füm. & hzccura non confert nifi p accidens , f. priuando fenfum illius zmembn,f quo mala core] Teitur caufa humoris ibi exiftétis. inde diminuitur motus eiusexlinus eius virtus expulfiuaabjue tá refolutione fpiritu aliqua,
lf aüt fenfus (uperfluus mébri c£ itur,táccerffime fuperfluitas lutionis fpitituum reperitur. Et
fi facimus bác fpeciem curationis jn doloribus cá frigida proucnien-
tibus in fine, tunc fequitur magni K nocumentum . Sed fi cá faerit calida,tunc non tífi fequimr nocumen. tá. Neq; o| illam curam. in cá fgidasnifi cum infirmusfarticulo morcis cfie reperitur cfi dolo ris.Etex hmói medxinis, que] hoc cafa à
ium tum in ipfo. Et hec ar pidieron ma imis operatur, & in quibus mais neceilcia exiit c in dolis" oculorum,auris,& dentium, & inte flinori. Et Gal.przcipitq» minime exercere debes hanc curí;ni(i pofi L. Frognoticarusfuerisinfirmo, quin ine ex ca lzfionem habere debet. tá conan deberi reminendo necumentá , od ex co cognoueris Room is pareb moliri qi voluntopium opcrari, non facunt: nifi mifcendo cum alijs medicinis, ficuteftin philonio.Et melius phioium eti |uod non eft vera (uperflue : quia in co virtusepij: dime uaria
mouédiscít cura cau(z remotióis : quemadinodum faciunt illa, d ha- MI bent remoucre mal& complexioné faciétem doloré. & hocin illo cafa opus theriacz laudabilius. exiftitopere philonij . Etei volucris remoucre dolorem, ream cám: ipfios.confjderare priusdebee quis humor cftin caufa. qífi f ex humorecaltdo faeritficut dicit Ga. le.deillo,qui pati r doloré ven. tris, &exumabatur gp ci illius eflec. €x humoribus frigidis ficut prona. jori parte accidere cófucuit : & qi cunq; dabanturci calida perós,aut. elyfleria.
Liber eyfieria ponebanimy dolorin eo fp. augmentabarur: & fic cognitum dolorerar ex humore calido cole
rico imbibito í pelliculis inte(linoxum, & tubc cibaus fuit cibis nó fa cilisgannerfionis, & biseidem pinaja fuit medicina fata cfíoleo , & fic fuitliberat? ab ipfo. Sed fi fue. sit dolorex humoribus frigidis, tfíc curabiseum euacuando hümorem dict, ficut fecit Gal. in (eipfo cum celyfteri,cum extraxit humoretn viucum,& Ide liberatus fuir . Et qiqy fit dolor caufa ventofitatis fümo fzzquz refoluitur ex coi ipfius 3 humoris.& talis dolor n6 cft curan duscíí medicinis vltime caliditatis:
€o qquamuisrefeluantipfam,fa- tus.
ciunt oririiterum cx ipfo humore aliam fumofitat& quare cura iftius doloris efle debet cü medicinis mo dicz calidizatis , & (ci hoc habeát virtutem di idt & theriaca etiá $n hoccafü magni exiftitiuuamen si. Hucufj; iam elongátus (am ab. intentione matene: co qp curam re notionis caufc memoratusero, ci tractabo de cons remotionum acci dentium : & nunc redire iprádo ad illud,qd prztermifi de mea pre(cri C puinientionc fuperius. Dico er, Spin doloribus aliqi fiunt locali remedia : ficut cum pinguedine an fens,& gallinz,& anaris. & aliquádo funt cum embrocarione aqux calidz, & olei, & poneado cosi bal neo,&cum his (imilibus.In doloribus vero fa&iis.ex vaporibus calidis folum apponim? ventofas cfi igne. & hoc tandiu eft faciendum, doncc. Medicus tempus vel fpatium héar cau(am remoueodi: co qp maior illorá dolorum, qui ex ventoremouenrur, redire cófüeuer(it :
rrus 160 nifi Medic? tporit fpatij fueritftu D i Medio atpere (pai fe qa Six efie poterit» quih error adatta.
mine ipfius infirmi ; & inde videbitur recidiuare.& fic rónabiliter. effe debet, quoniam vapores iftius humoris (emp faciunt paroxifmá , donec ex toto fit re(blutus, vel ex to to euacuatus .
De fjncepe promenionte ex fuperfina En. ewatione Ce. 19. Suec iti fu ; fit plu ribus modis. Primus eft vel fit, trahendo maeeriam ad. parté fitá. Secundus fit, confortádo illud membrum, Mariibiqurd ne E L 'argere t. Ter i pss, fiin
inpendo vias,vnde fluit humoresad locum.Quar- Tus modusfir, ie cmt expulfiuam, qfi füperflue expellit : ficutfitin 22 ne, quz cholerica nominatur, & in Arabico dia almayda, inqua vomitus & fcccffus fimul fluntquz curatur firing£ do,& ligando crura, & brachia ,
eos in balneo : & cum hoc
if eadÉ neceffitaté habemus.
nendi flyptica intus, & exi ga balneá fuperflue habet foluere, & egacuare, i6 cum ümore magnota F lesin balnco Fonendi (unt erbibendoeis ftyptica. & & de ifli huc locuti enmus, qfi tractabimus de cura male cóplezionis materialis, dum euacuatur de membro ad membrum,
Vra fanguinis narium , fi fue- Cx ex nare dextra ponédz funt chondrio dextro fup
iex finiftra, pota
ventofz h
hepar. &
G dz fünt fuper fp .& fimili terficx iem ded fluxezu nimus vento f mamillas: & cum hoc fünt
ica, quz: jwstsicérin gere
De fyncope promeniente ex faperftna. Vitiis. Cap. 21. Vigls fübuenimus cum cibis,
quorá proprietates fant indu. eere fomn(i: & cá vn&tionibus prouocantibus fomn(, ficut eftoleum nenufannum,& violatü, & ole de feminibus cucurbitarunt: & cí odo H ratiuisinducentibus fomnum.& & debemus dareeis vinum lymphatur,fi fuerit fine febre. Hec autem. omnia füpradicta diximus ad recti ficationem, feu curationé prauorü &periculoforum accidétium febribus füperuenientium . Curam auté rémotionis caufz rememorabo, [fi tractabo de curis accidentium , málorum apoftematum . irri T poffj narrauimus breuiter curationé malz complezionis T vIis,narranda cft curatio malz cóplexionis particularis. Sed qfi mala. «Gplexio cft immaterialis,cura cffe ps p eStrariü : & qfi fuerit mate. fialis,cura cfle debet per euacuation&& per contrarium fimul. Sed in euacuatione, & in refiftédo per con. trarium confyderanda eft ztas, & complexio, & confaetudo,& t£pus . & eüá attendere debes complexio nem membri, & formá ipfius, fitionem cius, X colligantiam fü& , & fenfibilitarem, & füum iuuamen. tii: hoceft quia alicui membro fa-
Part 39
peruenit folatio fine apofiemes & poftea de apoftemanbus lo.ucmur. Et dicamus q modas, vcl vfus medicaminis malz complexionis particularis eft vnus fed diuerifica: turin aliqua proprietate, quemadconferuauo proprie cóple xionisillius mébri, pure ipfius & pofitionis, & cópaffionis, vcl colli | on fübtilitaris, iuuamenti.& didum eftin hisque ptzceflerunt! fed d nece vt bancconfy deration£ femper habeamus ppil ]a, quz hic narrare intendimus,
Decura male complexionis ficca Stsmaehi fine materia Ca. 13. i I ftomacho mala accidat com- A plezio ficca folum,n6 materia - Iis, dicimus modus medendi ill eft vnus &idem modus cum modo medendi malam complexioné to- «tius corporis ficcam . fed diuerfificatar in hoc, quia diffimiliseft cóplexio naturalis ftomachi à c5 Xione totius coi .Ergoina medeemuspormdo li n a Bis Epeamet ane, care ttem, fins, aut docopoitemus cam digeie ac ícemus cum per figna. ructus, & BÀ Oir nd M chi , iterum ipfüm in balneo ponemus: (patio tfi interueniente intér. vn& & aliam balneationé quatuor horarum aut quinq; & fempin exi tu balnei debet inani c oleo violato vel communi: eo qp ipfam humectabit, & cauebiteiá multa diffolutione, & in quoliberezim b nci propinetur lac fupradidum , ipfum ziectanent
Liber Septimus
A benefermentatus cum pullis gallinarum, & caponibus Ipinguatis ci late amygdalino . & pifces petrol d hec funt vüiles: caines perdicti, & phafianarum,corurnicum é vd- 5 funt Ex dibus Cepueniencor «i
: digeftionis eft & n Giawtimendi 1quáus talescibi ali- & mdeantur contrarij, Et vin ta-
um debetefle aromatic cá aqua. mixtum. &talis quátitas vr bum 1n ftomacho natare pon id s exiéfionéaut grauedin£ ii t. Et €um hec fucrit fedata,paula-
B tig ad illius confueta parumper de
De cura caliditatis ev» ficcitatis Stomah, — Cé. i4 'Ed qfi cum ficcitate coniunge- Sins cilióitas canc cum hoc regi snine tes frigidz funt admifcendz, ficut aqua ordei, fjrupus de nenufa ze, & fjyrnpasde molis. & vini mais remperetur cá aqua frigida. & Füisaqua Gipida cóvenienzcxilht. cfi ficcitas multá fortis fucrit, tüc aqua frigida eft timoro[a,nc os flomachi lzdat. & vngendus eft cum elco lino. & inquants egri- C ido caliditate & ficcita: it, intantá indiget rebus n i bus & humc&tantibus : r] eft (lomanca, indiget rebus habentibus aliquid caliditatis cum ftypuitate S aromaticitate, & ppea non eit malum cum his addere aliquátulum matliches. eene frigidudts, ev fiecittisStefrigiduanis, ipn i 'Ed qfi efi frigiditate ficcitas c6iangetur tube cá labe aliquantulum mellis c(t m boi it odoris atq; faporis, &aqua or
161 dei dimittat/fi fortis frigiditasaffue D. rit. & tali ftomacho fuperponatut puluis maftiches cá oleo rofato ez« tenfus fuper laná . & oleum amygdalin& clum ifhs iuuatiuum val de.&emplaftrum picis inter cziera. juuatiaum cxiftit,qh rationabiliter fit: hoceft vt ponatur (uper memb -& nonibi diutius: perspici nifi vt poros aperiat, & poftea au! ratur. Etíciasqp ficcins difücior. eftad humc&ádü , d humiditas ad exiccandá : quem; lü frigide diffciliores funt ad Tcipiradé cali ditatem,q calidz ad recipiendá fri-. giditatem : ob hoc quiz difficilius E. quod in hiscffe poffit, eft curare fri giditatem,& ficcitaté, quia ell «gritudo fimilis. calida nanq, corpora. debent cuftodiri,ne ad habitum ve niant fene&tutis.
Decmramale complexionis calida Ste-— machi. Ca. 16.
Ala auté complexio calida fo M: vf vccurari debeat cum re igidis folum . Sed t& hoc m&brum infrigidari nó debet ex toto : ppeaquia fuphoc mébrd dnaf friditas: ga fm plurimá vnadqy res,
B alteratoné recipit, tiusillà reci F pitad quá fua complerio declinat Raturaliter.& ideo cgritudines ifli* mébri à frigiditate caufané vt plnrimum.Etexperimentatores noftri poris Tp honibus flomachi mul errant: eo gp non intendunrcalid& flomachum alterare, nifi cá frigidiffimis rebus:& tfi cum Medicus. percipit qp aqua fit danda, hoc ve. tat, erit magnus error. ficut recitat. Gal.deq juin flomacho fuo habebat cóplexion£ malam calid& forem, & Medicus cidem aquam. Col.Aucr. | X, fie
€ Gigidam bibele inhlbebar.& Gale. eiaqua frigidam prebuit, & euafit. Etppaliam cám ifripidationé ifti* membi vitare debemus: co q habetoperationé toti corpon commu. Dicantem : vnde princeps cóicans ica i mébra, qtaleofficit bhabentinfrigidan nimis nó deb&t, vt Mascot non dant Etpe
tum ius, vt fü Pa fomscht oleum n nus a£ frigidum , & fi fit fngidum in.
proceffus conueniens non effet. Et qf Gale. dicit qpin lone operationis m&bri ma. ior cadit timotin euacuando q in alterando,n5 fané loquif, ed errat . quiaficutaméda. eft euacuatio,vt. vinutem nó lzdamus, fic in alterationc, & maxime in alteratiope fri-
gula medicationis in principalibus
membris non accipitur nifi colli-
tia cordis cum ipfis, Et quare vi
Tene de tupcrat Gal. Archigenem , có dicit.
ecl aft Q) virtus regitiua in cordc exiftit.c ] ipfe medicetur cor , & licet
ecrebrum? & Propirea quia
fum vituperabat pech málicando procedebat, & caufam medicationis ignorabat. Decura frigiditatis, e» bumidutatis. Stcwacbi, — Cap. 17.
Ed mala coplexio frigida & hu- S aidact cae cicad eriam da, ficut cum electuano trium piperum.Et g dicimusin medicauone malx complexionis non mate-
rialis in ftomecho, illudidém de. X betintelligi in alijs membris: & me. xime quapdo faeririt caufa dandi malam compleri toti cotpon ficut aliquibus membris. Quod fi mala c6plezio calida & ficca ad« uenerit, ent caufa dandi toti corpo
riipfam, &in befticam poreit pro.
ire. & boc eri mala c6« plezio sque ad cor educar De agritudinibos Stomachi , ey- aliorsum. ttria. Cap a. T. poftij fümus locuti de nzafa E:slierne non matziali AL mur deinceps de mala complexi
mareriali, que pót alicui fuperueni re membro, Et dicimus g intentie funtduz res, & fant vteuitetur füperfluitas, & rectificetur mala coner lexio relicta à füpfluitate. & figni cato hará rerum habetur ex ope« rationibus, & ex pofitione mébri, &e eius forma,& ex intia ciufdé, & cx füo iumamento, &ex fua fenfi bilitate,& ex demonftratione natu« 1e cgritudinis & eius caufc; & acci" denus, Et tu fcis, qp faperfluitatái fdam fint, que generantut in mem bro:quedi und que ab alijs fluunt. M mébris.gd eft, quia confüetudo cft; Mébra for.
ale. q fore membrü fuas faperfluitates i^ erpel i Piebilecrpela: mtrme ad li pee
hocadiuuant locus,& viz,quz con«ad mébea. Sluunrad ipfum, icateftcsebrum debi, e cum ftomacho.& boc medicatiot perg 8. ne membrorum eft ficut efficiens 44 hoc im. caiifa . Eteft perferutandum in re uicidé.c. €ificetione illius membri , &in re- Fired £hficationc fux complexionis üeft Phase: füfficiens, aut fi neceffe eft totum ri c. euacuare corpus, & inhoc eítne: membris, cflc anticipare in fartificando: met
Liber Septimus
A brani otn flypricis inedicinis , vt materia ad illud n6 trahatur, fi cor. pus non fit plenum, vtattrahimus materiam ad cótrariam partem ad i ilius membrum , & poftmo-
im medicamen conueniens adhi bemus. Et viam medicanonis m&brorum. peipmusd forma rnem-. bri, &à loco.ficut ftomachus vt plu sximnm per vornitum debet euacua. ri, & per pharmaciam vt minus . & kpeam ambobus euacuari potell, quibusetiam io iungitur vrinz. fed intcfhna foli phar-
B macia, & clyfteriis. Sed í humor
faerit fixusin fubftantia membri, tuncceft neceflana fortior medici-na, vt trahatur. Et aliquando erit compofino in eoquiaJ ipfo eft humor proprius, & eft alter tran(miffas. & ficett necefle duobus modis prouidere. Vnus eftin periculofiori. Aliuscftin cuacuatione alterius, finc cuius remotione curatio fieri non poflct. ficut verbi gratia, vt in. ellcntia ftomachi fit humor vnus acutus, & in concauitate alter humor fit locatus, tunc non eft
indus vel non poterimus ipfum umorem purgare qui eft in effcn-
C tia, donecnon rrahetur qui in con cavitare exiftit. fed í humor, qui eftin eflenria, efletfy lu- €ens.tunc prouidédum elt. fed fi res non eziftat periculofa , tuncin medicatione ordo eft feruandus , hoc eft vt promdeatur x grids quz currit per viam. » & poftmodum rcafionem remoucre, Etfimiliter zgritudo, quz non curatur nifi per cuacuationem alterius, que non eft ipfius. v.gra.quando in miacho vnus humor eft fixus in ci* fubftantia sealter eft in.concauita-
. 162
ui (párfüs eft à terebro:didirhos D prinkoniqisbhs dum eft cerebro: X poftea de humore, qui eff. fuscít in flomacho: vltimo vero da illoqui in fabftantia eft imbibitus, Et hicinueniuntur medicinz m prie in euacuatione. ij mébri y. & propriz in meme bri,ad hoc vt füperfluitates recipere. Bon Y. &: juando in fübflan: tia flomachi
€o qpaloe non nifiá (tomacho tra« bit Scd aliz medicinz,, quz iftum, trahunt bumorem, qu&uss trahant E À ftomacho pp fuam fortitudinem, &ad ftomachum trahunt. Sed qa huthoreft in cócauitate, fufficit in. abfira£tione ipfius abfinthium cá melle, & myrobalani citrini . Sed (i ifte humor eft phlegmaticus, aut, fabtilisaliqn füffiat voritus cum, aqua ordei, & mclle;qi fuerit diuifascum oxymelle compofito:& flea ftudere debesin extrahédoipp» zm mcdicinis po njs buic icut: icum, & col (Rt is, &cum p inmi laxatuis, fi neccíla. fucrit. Et fimiliter humor melácho licus eft euacuaàdus poft ipfiusin- €ifionem cum medianis fibi pi priis. Ep ftudiofus cfie debes in oj ranonibus tertijs ex proprietaubus medicinarum in vnoquoq; mem» bro: eoq vnicuique membro fibi propriz medicinz à tota fpecie res Perunmur Sed incifio hec eit nece ria fi humor fuerit grofs?, & poft ipfam fm conucniétiam purgatio . Vniuerfaliter hic funt confyderani tera Meicopicoo ipmi ri qp (ant propriz vnicuiq; membro. &iccixco videt mihi raro: me X ij dicnaiü
via completiua in hac famma. Et ppea vna ex conditionibus, que dé 1n hominibus pfe&is in artibus eft, vtfit dominus arisen fe ater ,
| Einceps volumus narrare egri Du funt cum apo! mate, Et dicimus qp prima intentio apoftematis;in eo qp eft apoftema , H diuiditurin duas; :vna eft eua cuatio materici faciéi ma: alia eftremotio malz complexionis.Etaliqfi minor cadit confydera tioín vna iftará d in lia, & aliq «b fyderatio in vtrifq, zqualitet cur zit. Euacuatio plus confyderari debetin ate fanguinco,fed al 1eratio plusin eryfipelate eft confjderandajq cuacaatio.Sed compofitio iflorá duorum humorum equa. liter confyderationé przbet. & iftz duzintentioncs non confyderant, nifi fado apoftemate. Sed qh eft in. fieri, tertia adiungitur intentio . & 1 hoceftad remotioné caufz . & hoc fit reiftendo fparfioni materiz ad membrá , quz froucrir aut pp totiuscorporis repletion&aut propter alicuius membri repulfioné,aut plu. zium :eo g fortius membr ad debile expel füperfiuitates fuas. & ad hocadiuuat comraunicatio m& brorum, & habilitatio viarum . Et aliqi cauíaiflius attra&tióis eit ma. lacomplexio calida ifhus eiufdem mébri, & aliq exiftit cá dolor fortffimus mébri . ná manifeftum eft qp complexio calida trahit. mam ca.
. Colliget
loris propri £ attrahere. Sed dolor.
hocfacitaut pp malam complexia.
nem,qua- at dolorem :aut pp malam cóplexion£, quc fit pp füpfinem cede expulfiac, cum füperfluitates expellit : aut. iflas res ambas. Sed mala complczio calida , quz cá exiftit atractiohis, aliqf accidit pp extrinfecas cai fas ficut pp morfüram, é & fimilia & aliq pp intrinfecas ac cidit caufas, ficut pphumoré mordicanuum,& fimilia, aut ventofita tatem eztenfiuam, aut pp füperfluà Eficionemqus grauaz membri . Et he tres intentióes curationis apo fiematti (unt.quarü quzdam funt, qua fic fe habenr, qj vna aliqfi con trariatur alteri : & quedá non.& i& diximus cui magis intendere debemus. Et deinceps narranda funtilla, quibus c6petunt he tresintentio nesin medicatione apoftematum , & incipiemusà refiftentia caufe efficienus. Etdicamus,fi cá attractiomis ad membr( propter refolution£ cxiffit, eft facienda tunceuacuatio vFis : ficut phlebotomia,, fi propter multirudiné fuerit fanguinis: aut per pharmaciam, & vomitum, fi ppur malitiá fucrit humorum : autcum vtrifq; fi adeft vtrunq;.Et elt neceffe vc ila euacuatio fiat, ficu didum eft, pattrationé materix: fitá per vias a| fea propi ai cedit pa tura. quia cpoftema hepatis vt plurimum criticat per fluxum fanguinisnarium. Et ifta cadem via intelligenda eft in euacuatione humorum. nam fi materia fuerit in fu rioribus, tunc pharmacare & cl rizare debemus: & fT inferioribus,
A fi caufa d faciteffufionem materie, erit in vno membro, tunc illud cus. €uandum eritficut eft cum fticatio he.v.g.fi materia, qua ophthalmis habet inducete, effunditur pet ocu. los& proucmtà cerebro folum,tfíc vétofe 1 fontanclla colli vtiles funt: propterea quia hzc euacuatio duas pond intentiones conuenientes in hoccafü, quia euacuat membrü apoflemarum , & materiá trahitad oppolitam part£ . Euacuatio vero , quz fit ex mébro apoftemato, cor-
exiftée. seftex rebus le- Ténibus dió vade hoc pcs B cim cffugere voluerimus, oportet nostotum euacuare corpus, & poflea redire habemus ad primá m£-
euacuationem Fape eaídem vnüadq, ci indiguerit , debemus euacuare: ficut cerebrum , d pótcuacuari pet flcrmutation£, & garparifma.Et (i fecerisifta, corcxift£tc plethorico, lefioné in- Tenabebit infirmus . Etaliquando huic intentioni euacuandi materi ente dictam alia adiungitur inten- C tio fm q ante dictum efl vteft fortificare mébrü cum ftyprias & fii jdis, vt füperfluiates non recipiat. hoc fiat corpore vacuo eziftéte & fi hoc nó fcccris, non erittutum, qn materia nó redeat mébro igno bili ad nobile. & hzceft vnacx rebus,cx quibus apoftemata curátur. 10 principio, Etfi caufa iofufionis momnbri fuit ipfius caliditas, intendendü eft tunc vtremoueatur mala complexio ipfius.remota vero có lcxione mala, membrü debet con rtari, & fi remota non fucrit cau-
163 fa, quemadimodá illa, quz propter D menfüram alicuius animalis venenofi fit, tunc priuscuacuandum eft illud venénum cfí medicinisattra- Giuis;aut vétofis.& fi humor affuerit,euacuetur . Et aliq fignificatio fumpta ab iftis cft fecunde intétioni cótratia hoc cft apoftematiseua. cuatio : & qfiq; non eft contraria, Exemplum conrrariz eft, vidclicet, qfi remotio complexionis calide fit € medicinis fngidis: quia euactatio non fit nifi cá medicinis refolutiuis. Exemplum non contrarie eff, *t qfi canfà fuerit humor groffusf membro,tunc duz intentiones t B. vna:eo g fient folum cá medicinis refolutiuis. Sed medicatio doloris, fmq di&t efl;aut fit pp remotioné fug các:autdando mébro com, xioné contrariam dolorofe. & fiunt cum medicinis, propric fünt in mitgando dolorem,ficuteft pin. guedo anatis,& gallinz , & olcd vitelliouorum,& fimilia. Etaliqf remoueref dolor p membri ftupefa- Gioné. Hzceft regulaiftarum ei intentionü fuperius narratará , Sed. fit fm otdinem temporü apoftema. tf. ga fm plurirnü fnedicatio apo- F ftematis in primis fit euacuadóe, S repercuffiorie, fupponendo frigidas & ftypticas medicinas fuper aj
ma X illud, cd magis riccefe eft ve caufa efficiens remoueat;eft in apa. ftemaribus citi aduent* ficut T apoflematib" acutis, qua ex cholera & fanguine proueniunt. Sed fecunda intéuo eft, g ipfi apoftematis poft. flatfi cuacuatio fieri debet. & prin cipi debeteffe com. medicinis ma turatiuis, Et fi euacuatio nó eft (uf. fiaens cum rebus refolutiuis , tunc. aperiatur cá medicinis corrofiuis, X.Cdj; aut
6 gute éno- Ermaniftum et fi euacuatio fiet cum medicinis dif-folutiuis,dum materia eft in curfu , Dres, goa citer po-
] [et euacuari. pureá eft vt poft euacoario fcm apponantur medicinz cuffiuz mixtz cum paucis refolui Wis: cog ftypticz committent dolorem . Etquando fuentin ftatu, ttc medican debet cum. medicinis reolutuis folum, & intra ifta duo tempora vtendum eft medianis ex his duobus mixtis. &ifte medicing ftientur in libro Simplicis media-
HH nz. Regimen veroin apoftemate «alido malz complexióis in primis eft rcfigeratio : co q» cum infrigidatione eftctiam repercuffio : & & "quia propter mitigati caloris rfus materix. itur. Apofte- &mata vero frigida curan non debét. «um rebus. fegái, nifi tranfacto Sempore augmenti : quia caliditas. "non reffiit refolutioni. hzc eft intenio mcdicationis apoflemarum, ánquantum fünt aj .
loquemur de apoftematib*, fecundum q füntalicui membro m iata, Etab apoftematibus
Li ds poncpum Fic us, qua ín membris funt intrinfeas, & ex-
Vrin(ecis. & càm dico calida, intelli
goctiamillaquaz ad faniem dedu-
«untur. Etquando fiunt in princi-
palibus membris, fcbris cd ipfis ori
tur fiucapoftema fuerit (anguinefi, vel cholericum,vel phlegmáticum, vel melancholicum. Sed phlegmaipe ad (aniem non perucnit, fun cur umoresqui dicuntur na fcenüiz.. Et melancholica, qux ad faniem non perueniunt, dicunt (cir zhotica & cancrofa, & raro fiuntin.
De- ca,& melancholica
membrisintrinfzcis, & qiído fiti K incurabilia fant: eo qp indigent for tibus medicinis.quasintriníeca m& bra tolerare non poffunt: co qnód quoniam ala apis uoniam talia aJ nOn re- Diaunut ni poft longnudinem temporis : & tunc virtus infirmi i& defect cfle repentur. & pptet hoc hz curationes non fiunt, nifi cum fuerint in membris extrinfecis. Et
dicamus q apoftemata , inquantü fms quic tcum fuis Is intentiones tres fupradi— tas, Sed diuerhficantur in lus uribus fuis fpeciebus fm magis & minus, Nam apollemata cholerica ia. primis egent refrigeratione multa. a violis € cum vinditateilla qua: fupta aquas reperitur, & cum vua canina, & cum cera infuía & malaxata cum frigidis ficis, & humidis, &lis fimilibus. Sed fanguinca cà refrigeratione ftypticis egent, mfi adft dolor.& fido fo ade fune mi fcenda mitigantia . Sed lica indigét igeratione, & fffióc, quia. debilem motum habent. Intentionescóunéz in apoficmacibus gra tia membrorá, in quibus funt,fune. hicnarrandz : cog in his maxime M. cadit prouifío : & maximc fi fuerit. in membro principali. Etdiamus. quód m »qua per phlebotomiam fit propter apoftema alicu. ius membr/indinfec » debet recipi. i colligitia membri, & à loco fuo : €o q quando non poterit fieri euacuatio in membro zo, runc debet. fieri per membrum communicans ci, & magis propinquum. & fint. meatus de vno ad aliud recti,aut re. Girudini propinqui. ficut ia. iren
A bárínleriónbes phfebotoma bafi- Tero Me licz valet. &in Apofiematibus aitis, is, & pulmonis cephali-
EIC P lebenhia mediancom VES ie nibus valés membris. Ec frindiget
wolfióe. ohlebotomia propter bepatrs apo-
pris | aperitione. pios dextre
n£a.,. cMlit confjderatio. ma Gale. dicit
S.opioGs in libro dc Ingenio fanitaus , quód
le.de phle dextra in apoftemate hepatis phle-
boomà bormetur,& finiftra in apoftcma-
te (penis, & in fermonibus fuis vni-
libuscontranum ponit. Ettu
isquód in euacuatione.
agio ossis imtendattar Vnaeft
la *uacuatio marerici mébrorum cü
REP" iposommanicanium -Aiaclir
Moy&in flatdeclinatio humorum ad parté
[eee oppofitam. ficut natura facit, quan
denm, docnticatapoftema beparis pfu-
gua.Li€. xum fanguinisex nare dextra : eo
4. p illa euacuano comprehendit opgoitioné& communicationé.
im phlebotomia bafilicz in apofle-
mate hepatisex dextro latere non
ft nifi vna intétio, hoc cft commu
micantium euacuatio :
quia eft fecubdum. dimeifiont cor
potis, quz fecundum latitudinem
exiftit: eo dimenfiones oppofite
C (anc ex , videlicet duz latitudina-
des, & cft fecundum dextrum & fi-
füifirurm : & duz longitudinales, vt.
f duz profun-
Li Vide. 4.c.
164 botomia fieret Iesum &hzc bafilica: lateris finifiri , quia. inea continuetur communicatio, & oppofitio . Et quando nos intendimus facere cuacuationem , communicationem , & oppofitionerh continentem , tunc iüuanrins eft pet oppofitum trahere materiam, qim quando vnum intendimus. lum . ergo cüm fuerit necefle totum cuacuare , propter huius neceffitatem tunc eft neceffe bà bereambas intentiones. Sed quando nobis füfficiet folum" membrá apollematum euacuare , tunc no- E. bis vna fola füfficietinteatio , idco jn maiori parte, quando inrentionem habuimusin talibuslocis , fa« Giemusattractionem fine euacuatione remouentem : & tunc poterit fieri cum membrum euacuatione
indigeolcnon totum corpus. Et Sed teflaliquando effe, vtprima incu
tio fufüciens fit fimiliterin 3liquo loco.X fiet hoc felum tempore íta-
:botomare, conueniens eflet: eo $m fitumendus materie curfus, IF
tem| augment aggregat res ambas iia non curatemus nifi communicationem, & non: fionem , plus trahemusad: mata , quàm euacuaretur : fict in eoqui medicinis vitur diflolutiuis aperitiuisanteeuacuatiunem:quia Sabirur de anguine ad membrá, gina luaur, Et fimiliter confyderantur intentiones in
vero pafionc vuluz , quando diminui-
1quamusibi non nifi perlongitudinem, X adj Ec
mns de fat leni di
GF: fimiliter cum ventofisin zgrica dinibus oculorum in fontancilte col li, & in frontein paffionibus occipitii capitis, Sed minutio vengqux vocatur fcylos, in zzgritudine fplemis à parve finiflia non compre-hendit nifi communicationem . & fi volumus mariam dime ad
itam, fit illud in a momen ri iaa occrpitij capitis, ligando extremitates pedum , & manuum , Et propterea prohibetur f apoftemaubus vuluz omnino cuacuare cuná
H wocanribus eripe cm liter inapoftemacil itis cum. uocantibus vrinam , & cum cd cinis laxatinis : quoniam cum nlibus non fitderiuatio adoppoüita: &quia impofibie videcur efle,
les mmedicinz: tranfeunt
a ibus, quin eis relin qua Teen & m diximus quód hec eft vna ex tebusaugmen tantibus apoflemata. Et fimilter
rohibitum efteuacuare apoftema
prins sis pod pena manibus um in aj ci
oris, & palati, Eteodem mo-
omnino prohibitum eft
I care vrinam in apoftematibus re-
fum » cigar e. non (ant prohibita, nifi donecip(a a
flemira fuerint in angmehto led
quando fuerintin ftatu,non eft ma. cft
lum vá talibus, quoniam habent vi 'euacuationem mébri aj ftemad : quamuis noui practici ianttalia abfque alia prouifione , & deliberatione. Pro, confyderandum eftin apoflematibusau num partisdexurz, X finiflrz, in is latete phlebotomia fit facien- 1quia manifeftum eft quód ce-
phalica in primo iflo Pot epoema io aue iino in aute: DO debet minui de manu. juia. qphslica devra agregar ebicato cum atttactionc ad cótrariá pat tem, quia eft infra longitudiniscxtremitatem, nam ium non efl extremitas. quia non eft creden— dum, & maximein ibus ple nis, vt fanguis noa ab aurc fini. trahatur ab extremitare dimenfio»
nisladtudinisoppofitz . & euacuamus icam,ob hoc effex melins vt phlebotomia fieret in
pane dera quia hdaz 1eaggregantur. vna cft communicato, alia itio fecundum duas diiones : eo quód ifle.
nesopponuntur fecundum
Part 40
dinem & latitudinem , & fi à ke eflet, defy ius vt quando attrahere volumus , vt 1bi omnes exifterentoperationcs: & maxime, quádo cft replecio fecundum vafa v
De enacuatione Apefiemarum membrerum principalum. — Cap. )0.
armacia :ob hoc, quia ila 2j fecundum plurimum non funt rnius humoris, fed in il« lis a, rur maliiz quantitaug cum itia itatis . Sed tamen. ineuacuatione tu debes füper hs. morem dominantem przuidere. Et Rafis teftificatus eft, q» Medici fai temporis faciebant pleurencis fo» lum minuaonem,& mozicbani €
Liber Septimus 165 À Sed fignificttio feenndee int&ionis. natur, hoceft quando apoftemata B ex aj atibus habita fecüdum | fiuntin locis mébrorum principa-
membran quibus func, facilis nó eft:& maxime quando itio nc fdiguerit :proprerca quia apofte mata hepatis, & oris flomachi non conuenienter medicinasactu ftigidas recipiunt: immo necefle eft vt. nétu fint.calidz. quis frigidz poren Gia exiftantficut oleum cydoniorü, & oleum myrtinum . &aliquando eis pot£tia calidis veemur, (icut oleo mafliches , & ab(inthij. & hoc facinus,vt virtutem con(eruemus iftorum mÉbrorum pp neceffitaté cor- Bj porisex iftis mébns. Et cerebrum. etiam non füftinet medicin& multum actu frigidam. quando mdu. €it neceffitas rei ad vtendum ca, mi fcendum eft cum ea medicina, vtip fam ad profundum ducar:ficut faci mus miícendo acetum cum oleo ro fato.& boc non fit cá cerebri, cü fix frigidum:fed vt facilius per craneti, &iuas commifluras ad medullam cerebri puenire poffit.& hoc non re quiritut pp primam qualitat£ , fed fecundam. Silr & oculi propter Eobiliarem multam , quam bét, debét przferuari a rebus forti AC fimis mordicatiuis.&albumé oui faperponitur, co q» rcs multas bonasin fc héta; im remo. tum eft aborni merdicatione t lippitudinem abflergit, & tpatz fri gidum exiftir,& figitur fupra ppter ipfius vifcofitatem. & lac nouiter a mámillis mulfüm aliquas ex iftis virtunbus habet,& fupcr hoc habet. virtutem digeítiuam. Etaliquando confyderantur apollcmata ex p-
te membri, in quofünt, per.alium. fuodurb,vt nibil repercaliuamyvel aefrigeratinum fuper mébrum por
lium purgatuis: vt quando fit poff prid. n. afcell n ,aut ngnibus. quoniam quando ifla apoflcmata penetantur in his locis, & ipfà refugerabis, umendum cft ne ad. mébrum redeant principale: quem. admodi illud, quod fit. aures ad cerebrum:&illd,quod füb a(cellisad cor.& maximeilla. apofiema
|uz: procteátur p viam crifis ont k^ ab infigidatione ipfius abftiete debemnus:eo o» propter has a- &iones materia redire poffet ad m£
bra princi; jucmadmodum fu g Ma mncpalafinec apoftemaris Imonis:eo q cordi vicin* exiftir. auté fant demonftranones re- €eptca membris fm predictas duas. intentioncs1n curatione spo! tum, remouete caufam, & infrigidare malam complexionem proue nientem ab eadertíiquamuis inten tio fecunda gli p» habec prima,eo o frigida funt repercui ua. Etquod dium eft femper mominifle oportet, hoceft vtapoftenatibus mébrorum principalium , |us fant ficut hepar, ftomachusce , Morum, &fj :eo gifta membra E opationem faciuntcommunem to ti corpori, & habent colliganti: c -enrde:& pp hoc eorum virtutes cáferuare debemus, mifcendo fcmpet ftyptica,& aromatica cum refolutivis. Et diffolutiua fünt ficut emplaflra.qpz fiuntcum medulla pani, olcooliuz,& melle.ftyptica vero. aromaticitate funt, ficut abfinthi nafliche,& cydonia.Et dictum. Quisa me non fit bene conceflum s tp quando apoftema in gibbofitate hepatis exillit, qj cuacuari debet p po-
G prouocantia vrinam:& quando in concauitate exiflit, per pharinaaid. & ifta. medicamenta a cBicatione snembrorum accipiuntur. Et fcias €p medicinz vrina prouocantes for. tescffe debent: & propter loci remo tionem inueniendo;debilitantur,co
Qin buie dad
modus. brisad quz veniunt medicine cum. multa digeftione, ficut eft pulmo, cuicafüsifte feruaturiftafig 'ica-
tiocftfumpraaloco mébri,, ne- rusfames.
dicinz püocantes vrinam in «gri P! dinis haie eppladonetage riunt ficut n p ium, & eupatorium.nam illz due proprietatem. Prid
lriain. Cortez caJ pris Meliins v quz fci uunc ventrem in aj ibus «Ocauitaris hepatis (unt ficut aqua. alubleb,& cartami. Sed euacuatio fplenisper pharmaciam exiftit. Et apoftemata ifta inueterantur, tc fortionbus indigemus medicinis (b lutiuis:eo qp membrorum iftorfi na
p turaefi, vcn fine indurentur in eis ipea rime calida, &
ioc maxime accidit hepati
vito &f amanda x apoflemata indurantur. ? duritiem fuz fub tiz,&in fplene lici£ fui munimen fep iple rar fübftantiz cíL.Sed medicinz,quz funt. fortisrefoludionis in predictis apoftematibus funt ficut radix lilij cosleftishyflopum,centaurea, & ariflo lochia rotunda, & his fimilia.& hoc fieri debet poft &a&ionem eorum. ficcitaris cum radice liquirinz , &
eriam in reni
hisfimilibus. Ec(ciasqp necefic cff, K vtquárum effe poteft, vites ne iftorum membrorum apoftema ad fa-
ma €isipfüm ad faniem pet ragonem non babebicquia aut ins durabitur,aut ger pérdetur, & me dicatio a; mq cum. fane aperiuntur, íngreditur ordiné medicationis vlcerum . Propterea fcias vnum,g proprium eft mébris ds Ai cutem habéui ab ipforum princi ü fiuierefüdarerci Splopirca conucniens eft abipforam. prídpio in fais medicationibus adhibere ab. rante mpl goficesfenoni & iT anie ipfa grofficies fucrit, mi fcende funt resincifiuz. & talia mE bra fant ficut pe&us,& pulmo, hepar;ftomachus. propterea necefle é vrifta abflerfiua abomni mordicá one fint exempta & iftc res funt & €utaqua ordei & pultes furfurd códita cum amygdalis amaris,& fmi ne melonis, & eletuarium atripliciscum oxyzaccatain apoflemate hepaus psoprium. exifti Kanole q dem loco atripliéis poni poffunt.In ayoftemaribus vero pedoris &pull M monis resin quibus ponitur aceti, füntfugiendz, vt multum nociuz. & medidinz , qu eis conucnientes. exiftunt (ant capilli venenis,& liqui. ritia,& (yrupus volatus, & ctiam fe mina mclonis funt optima in iilo cafu , fed medicatio aj imm, |a: T iftis fant membnss, eft magis iajnquantum funein talib* mcm
quia €t declinarióis nz ab aliqua ftypüicitate nó dena daat,& in principo js. Ex
4 qf apatafiuntin Inferioribinrefti hisfm noftram inttion£, clyfleria funt meliora:quemadi fiin
bus fuperioribus fuerint, exhi- De per os conuenientes effe videntur. & hc igorficatio fümirur abintndoncloa. Scd in apoftesnarbus gulc omnino vtimur meicinis refolutiuis , &. latinatitis,vt adharcant locisin [uo tranf tu & ctiam ponenda fünt narcotica tran(glutiendo ca paulatiac, vr diu. án tranfitu habeant permanere . In. apoftematbus vero cerebn in decli Bationeneceflatiz funt fortes medi
B nz: & maxime, quando fünt de fatura dedinantesad fngiditarem, quemadmodum fünt phlegmati- Ka. & tales medicinz füntficut olet de cafloend i: fimilia.& hoc non re
iritur nifi proptcr regimen mem. iniqua ct períe humidum, paf fiuum.Etquidam cuacant materi. huius. apoltematiscum ventofis p fitisin cerebri pofleriori . tliseticnatio eft améda:co gp fotfitan io corporc exifbt füpfluitas, f perventofam ad membrum ipolte matum poterit u
C liseura adt Enden cum fe €uritatem habebimus, qp humores nullatenus ad locum diícurrere pof fintinde.Sed hec medicatio in prin
ipalibus membris eft periculofa. lucufq; docui breuiter medicationem membrorum áj tái, in-
ejinquátum funtapoftemata: ob hocquia medicatio apoftemasum, inquantum in mcmbris officialib* it, non nifi iftis modis comlicatio,que in carne
liclexifti non el ner ffarium
to fp
timus 166
vtagatnifi inquantum fünt apofte D. mal Sedin multisiftorum. polle
matum non indigemus coníyderationc in caufiscfficientibus ipfa:icut (ünt apoftemara fata in carne. molli cauía rerum extrinfecarum , Etfi corpus muodum extiterit fufft &itin cura ipforum apoflemarum
oleum calidum folum.
De esa apoftematm: fetidorem, es liorum apoflemarnom [becialium. C4.31
'T delceps volum*loqui deafa- E mirtsgli qnit cb ete formica dcambulatiua, & dc car bunculisquz fiütin aere peftilétia li.Etdicam*g afata mollia] fiunt d phlegmate n5 multü groflo,mut toticsex hepaus errore fifít: ficurillad ficin extremis in hypofarca, Et horá medicatio posdit m mo« dá melicationi-eif;a quo güanfi& füfficit vt vnga : *oleo rofato, cá a«-
ceto,& fale. Ec t. vaulta illic fp
materia, pdcít euacuare mébrum. abilla materia, & vti reb*calefadit uis & dcficcatiuis, & cuacuanóc c
expreffióe mébri.horem medicatio F non faclisefLEt fuffic:t fpópia Yfü faVaccto & ma fll. gà fponga hét ficcare,& ftypticitaté facere , eo Qr (apitnarurá maris:& acctíl deficcanuü,X fcifiuG cxiflit. Qua vero funtde groflo phlegmate embroca ri debét cü fpósa T acci Yfufa,mix. qo ct alumine cinere fale. & d& ja ligari fup mébrü,quéadinodücganue up mébrà aA . Scd afata dura] ex hore fidt grof fo, debét emplaftrari ci medicinig mollificantibus:ficut cum medulla. cruris arietü;aut vituli , cí modico ammoniaco. &ifta, & fimilia *
G lia fant: quia medicine multum re. folutiuz refoluunt fübrile,& groffü [ssp queritur hzc compo-
itio.in qua fant refolutiua, X prz- aj paratiua ad re(oluendum:co qj om. ne ansapoftemztisnon recipiüit. Itionem equaliter Ém vnd mo dum.&aliquando cum ittis medici ms mifcentur medicinz forus cto lunonis. & meliisomnium e(t acetum, quádo cum ifhis medicinis mi fcetur.& hoc fit rai spotemam. EtGal. hiclaudat fum pid marchafit, v?
Ipaifo aceto:$ maxi-
B mein em funcper neruos, & d dba pr patia.Ego vero x Gale. Meme me icinas a non laudagnif quádo vir tusacet zqualiter perdat calorení mat jn ipfum mébrum:co geftin fübflantia aerea,& mébra recipruntab ea, quemadmodum recipiunt res, d maturanturin medio aere,quz zqualem habét maturationé. Si at.
quzrarura Gal.vaporiftefitacalo timore. Simprefo: in. lapidibus ifhs,&qua seppnaturam Bpidseidem cóuer tatur:ergo;quare lapides non terun. tur,& ponunturcum accto calido
1 fupera dpofiema Turarum: Etquia cum fueritin fpleneacetum. füppo fitum in den fuis medidnis, femp laudabile cxiftit. ppea quia hocmembrum eftrarum : & non. acciditei durines nifi gratia profi nutrimenti, ex quo nutritur. Ie tum affimilatur huic mébro intot2 fui fübftantia : co q fuum nurianétum complexioni aceti affimila. tur.& hzccft melancholia . & ideo
nesqua in purgatione (plenis orange debat opes quia ipfam cft ei cibus&medicina.
uia inderant ba;
Etnon fuüffidt in spofletuaribdu- K. tisque fiunrin fplene, emplaftrare. deforis folum, fed indigét ép os te »qua habent refolucre Paus tié eius, &ipfiusopprlàtionem aj re:ficut c(t radix. capparis, & fcolo« pédria, cum aliquibus fpébus aromaticis. Sed apoftematib*in he te dunsacctum propinari non d coppaam E: duritié magnam » fed-cura eiuseft cum. cus rofpi ica nardi,& aflaro,cofto & fehecadatho it fimilibus;Et du- B apoftemata heparisad curandá uirum difficilia (unt, & maxime I FT fuerint multum inueterata;& vi inh inducür. Sed fcrophu. lz funt apoftemata dura incarne moliigi R» dex eisfiuntex phleg. lubrili, curari debég cum medicinisdifiolutmis anolliicatinis, quf fiuntex Pres, fr cum cum medicinis iuis, aj rond cum m Entinadi fed hoé deri itatione, x - EU veruce, c nodol tes esuibus curantur modis: auc difio Trroneaut utrefachionc, aut inciquibufdam neceflaric funt foncdt us & quibufdà vna & qui: M bufdam duz. Sed quz intus in corporcoriuntur.curantur cum. medi- €inis aromaticis mixtis cum apcriu uis & mollificatiuis:&füntomnino difficilis curationis. Formice vero duz funt fpecies ambulztiuz. vna. cutem corrodit, & incedit interius, &alia vcficulas hét paruasque milio affimilantur:& pe miliaris ap latur.Sed ambulauua;qua fite umore cholerico fübiila, ét curaricum medianis illum humorem. euacuanübus, ficut (carmmonia cfi fero caprino:& füperponendae fant fu-
tióe, ficut. memithe,&fimilia. Sed. miliaris,eo quód fit ex admixtione. phlegmaus cum cholera, & ppea e- Tus materna debereteuacuai cum. medicinis illos umores purganobus . Carbunculus vero, co; pro maiori fitin gere pefilénali ebullit Egi, cpu t.& m: de neceffitate inducit febres pethile tiales. Medicatio vero illarum fieri détcum ambabus fib cuacnadio nis,vt phleboromia,& acia. Et ri febre non fabio medici- B na, vnum tantum purgans humozem: fed medicina omnes purgans humores,icut pilulz cochiz Rafís, in quibusintrant ftachas,& mafti he, & (cammonia preparata:& col locynthisetiam fparata e£dét,co p corpora talium recipunt putredinemin omnibus humoribus.& talia in hac egritudine multum vulia. exiftunr. Et füpponendz funt omnes1es, que fine mordicationc exic cent,& vt cortofioni refiftant: qué- 3dmodum eft emplaftrum factum. ex farina ordei;& indico, & lingua arietis.qua- c planago nominatur. € Etdabisei &aliquantulum de the.
bi non fünt tes repecuffiuz fulg;ne materia reuertatur ad.
inébra principalia: ncc apitiuz ne poueironeminducant. Sedcan &erofitates multoties euacuari debétex humore ipfo gáantc& fup-
167 ponendz funt medicinz deficcati- Uc fine mordicatione,quemadmodum mincralia exiftunt:vt eft calx, Jumbüuni,&cachineauri S bor imilia.piopteree quia propter malam qualitatem, quam habent, pp. pancam mordicationem cito corru prionem recipiunt,ob hoc quia fiát «x cholera aduíta,que fupet perram. fparfa ad modum aceti bullit. Et hec paffio fanationem non recipit, nili. principio- fed fiinueterabitur, incurabilis efficietur. ppea quia me dicine iocales füfficientes non funt. &incifio pofis non efl, quia neruos continet, & arterias. & fi indiduntur. ifta membra, non eft tutum, quin corpus petdatur . & impolt fil exiflit ifta apoft-mata cum corrofiuis remenere. Et fi fuerit tale ápoftema. 15 membns principalib?, eius cura 1mpofis exiflit. Ha fünt curationes. male complexióis materialis, & nf materialis, Etfciascp apoftemata, ju fiunt in membris Princpalits P ris aliquando fine medicatibe fananrür:& fufficit in hoc opus naturc. Etpropterea multos inuenies complexioàcs habentes denfas, qui €x foribus cgritudinifus euadunt fine medico,& medicinà:ficut Barbary& Arabes, & qui in deferto hiabitant.& hoc fit, quia aliquículum. cum brudisaffimil aonem hábenr. & pro maiori parte boc accidit illis, qui eomplerionem habenteffie quando medicine componuat fundum authorum di&a;tunc ad juuant naturam tempore breui , & bonum finem juuntur: quis bonam habent deccminationem , & minime violentam. Sed qui folá naturam ez foribus «gritudini us curantur, in ne remanentin
G zgricudinibus,qus temporanec di eRacur-ócut i accidit quádo ztaui cuni febre fortiffuma, & cre ticaui ez illa pera] 1n articu Disco qr mihi necefaria adminiftra t$ non fucrent; quare remanfi arthriticus& ic* & adhuc fli . Éxfünt «gritudines, quar. corre- €tio non füfficita natura,nifi p medicintr uer iae d potentia declaratur, Et funt aliqua i int febres,& apoflemata;quibus natura & medicíe fuf non exiftunc ed fi euaduntper accidens cuadunt,ficut in. Wl rebus naturalibus aliquando extremitates iunt.tamen de raro contin.
ibushoceziflit: ficut vlecrato m
Blois fimiles. Sicergo finis Mus fcientiz in fito habéd* eft fecundum plus hoceft (ecüdum. spritudincrplaimas plura diui dus & pus tempora. ficut hocidé aecidithominibusT Mechanicisar tibus:quia aliquando aflequitur ar gifex intentionem, & aliquando ab ea priuatur. & caufa illord funt me dis quz in illa arv cadunt:ficureft
gnarisnauigium,agricultura.Et| pura diia defininone, meli
|Efceps volumus loqui de cgri die lutonis conimeins Et dicimus q continuitarà
e, dicitur incific : &quandoinof IE 1a:& quein arcerijs dicitur:
Eriod. So ifl ric onc
nisi dese aba Fgued
Jem & parücularem , fm mébrorül
condiuones: & nosab vniuerfalif-.
: iricmus. Eo E ies ed eog folatio chimtipiaseriti fuir Mepccimgpe dum rr
eorruj fi 8t corruptusoportet. vtincidatut: ob hoc quia noneft membrum neceflarrum, fed iuuat peprinih pia bicneruos, Narr asob imo ligare debedcs poli Sand coma prum eft incidere debes.& aliquando inflat propter frigiditatem aeris; ja runc intusreucri non porc &tunc fpongia in aqua cdi infa M faio manibus expre a, & optime temperata eft íu| tGá dist q qi fecta Toc tcnon ps feceris, cunc de cute aliquid Ici debes.fed maior pars huius artis pditacftin hocnoftro tpe, Sedali quib vulneribus con faic labia 1f vulneris itio , vel futura, fedeft nece vt ponanf'medicinze deficcatiue,que deficcent vel foie iem,d in parcib* vulnenseft
folu cata.Sed fi coniunclc fuerint partes)
hac non indigetnus:fed tunc medie cine flyptice &exiccasiüe. fuste.
LiberSeptimus 168
A eias m.ppexiccatio- tigacfti dbni femi» Dnem labiorum Etftirede narum & puerotum. qfi vero ficca. bao indita membra reperiuntur, complexio eft,thus faliciésnó t,
fed necefic eft vt fortio: recipere pof. erobi la quis ia mas cda
fünckcmcfutt lacina & ficcitatiscaro hon; nifi mulomsis nemba,d tüm per ficcas medicinas. nam au funtin s cciam, Quádo ve Ed vilnera,cá parua exit famam
ITI prid tento cópletur, qfi materia ad m&-
brum veniensin itate & qua. peers
abíq medicinarum adminiculo. E» circa horam finis digeftio quolibet membrom currunt du füperfluitates, quarum vna eft mide grofía : Ps fluxus haram luitarum tioni iabhor i (Spe giai
noua caroin vulnere n6 liquefiat. & tales medicine fant carnis
tnedicinis vtimur fm magis & minus.nam thue & farina. orobi,& fa be funt in. imo g&ationis carpis:& ina orobi, & iridisi& poft ifta ariftolochia, St panacum nam ifta. ineriopala quaf exiftunt Et barum medicina. rom ititas & modus a complexioáe membri,loco, fenfibilstaee, & pierden nobilitate fumGtur. quia m& umido. medicina carni güa-
turcum memithe & aceto. & fi ma.
gna fuerittüc trochi(ci* andaracha, androni
ron vüles exiftát . & fi n fufficifit, Vficaneceflaria eft fcoria ferri cum aceto. & fimile eft vulaerib'gule.
Et Gale. propter. bocdicin q eunt membrum paruraliter ficcá ad hu-
1 —— rp
natura multum eft
mam medi. enc itn ali quando ftatus contrario peratoin codé gra duin quo membrum dí pe ratum: ita qp fi diftemperatum mitin fecfido gradu humiditatis,ne. tu- cefic cft vt medicina diflemperata.
in membriefcds equali lated tione ci* , qd'in mnibtis humidis
enftit:ed neceffe fecundum pluri- V mum,vt per comparationé exiftat, quia corruptio, & putrefactio
iccis membns
qui reci t. P hiam dicimus q cau(à hu 1us non eft nifi difficultas membri feci gol ffa füperfluitas quin ineo exili ficut p eft, gp ficiuseft difficile paffibilis . "Et huius ratio iilis eft rationi iuuenjs & fe nis ficut füperius determinanimus, Et via; quia. Medias me-
€ medidnain musdificatione vlceris
debilis exifhit,cft multz fordicieión ftum eft.
Yictze abundáda : quemadmodura €ognofcitq medicina ninriseft ab flerfina pp rubedinem :vulneris 1abiorum,& ipfius profunditatem.Ft liquando medicina 4otrofiua, augerin vulnere fordiciem. Ein hoc errare poteft Medicus, sudic aam hac accidit rubedr, aliditasin labijs vulneris exiftit, & in vulnere profunditas. € fi boca loco prouenit, hoc cft manifeftum, Nam fi vulnera fuétmt in membre. expofit» contadui medicinarum, M autin faperfcie pofito, ita qp ini tr fitu mutanonem nonrecipiant me dicinz,tunc neocflariz fant debiles. fiattin vlcerationib* fufficit toma fecas der dyeian: im int, t izari: & fin fübülibus pharmacari.In membris veto profuniis medicina fortieres : mE vlceribus pulmofis,& in membris muí » presas eorporis funt TA. t pp hancloa tófyderationem ha. bé filtin gutrure vlocranonem;in pofitione medicing ipfam ftare ftipimus ere&um:& paulatim medi Y cibam oportet fblutiuam tranfglusire. Et habentibus meti medicinam lambitiuam dari preci pimus ,& cisdmifcemus vifcofam medicinam ipfarn in meatibus mo xari faciétem., ppea rulnerum diuer. fa eft medicano. nam quzdam ore tenuscurentur, & q cumlo alibus medicantur, & quxdá cam ambobus, - Adhuc ordinata fant p pear locum & figuram. conueniéna. Anflrumenta, vt medicamina in ipfis debite jpijciantur: ficut fyringa , peflaria & fimilia. Qnod vero a.
fibilitate fümitur memBci manife. KY
re non potefl fift & membr multi juuamenti.Sed vulneribus, que ia füperficie corpons fiunt, in concaui exiftit in. Cicatrix fimilis cuti fien « a fsalecdcor pla belua liter: ficut. dlauftia, Sc.
EECHPLENI do lutinatiuam operationem. Ciedat Erin quibus caro füpiiua
» neceffarie funt medicinz arie que fortiores güiantibus E. exiftant:& funt vt colcotar,&viride ss, X fimilia: Et ppea non eftimpo£ fibiletin. aliquibus corponibus viride csiam fit carnis itiuum . Ecfcias Q corrofio carnis füpflue operatióibus nature. laa nó
ficut eft carnis gnano:fed eft. so qurappropda e opesonibur ar
carne fiunt, cum quibus mala com. [e noneitafíociata. Sed i ma. complerio eftappropriara,eft &-
eut cau!
lit ; Et dicamusq mala [ue in vulneribus fiy,eft
Eros fempeamserilts auta toto corpore prouenit. auta mébro vulneram,aut ab. ambobus Et fi a toto iit corpora autamembro vulnerato, autam-
bobus, eft wd pes. quaa
À qiantitatem,ant qualitatem proue posed eer competit ia. quiam, func eor eft autem ab virifa; pers vrrunq; faciendum eff .. És fueritin fingulari membro cx m£briscorporis, tuncipfum oportete- Racuarc, Et fi fuerit ipíum membri vulneratum, ficut renes, & fimilia, Dri corpus euacuádum eff. a toto It eo; cuffiua. mecdioria fatcennib'icp- T modis, fecundum qp diimus:& deinde membrum conforta B sc debes, & trahere materiam toro yoflead ta. Etfi mala complezio faerit in membro vlcerato, tunc pronidendum critin fuis quafiasbus malis -quoniam,fi vulnus fuent iccum,ipfiim humectare debescum aqua calida:& fi fucrit bunidum, ipfüm debes exiccare cum fornbus exiccatinis. Et ilt facere de besin diftempantia caliditatis & fri giditaris. Et fi in vulnere caro addiicum Ecc pllcappone de cum ferro: poflea aj besea,qug habent generare,& confolidare. Erf ibi fuerit apoftema, JO non eft via fanationis membri, nift apoffemare remoro: quáuis medici neque curant apoftemara, contraxXic vulneribusexiftant, Et (idu ag itur resin membro,velut má complexio propria mébri & corruptio ins aduenientis f his coni m eft. Etícias
169 fa non eft conuenieris:aut quia in D membro complexio lefa eft per na. turam,eo gibt vna. fgeaes mal có Fexionisaur plures (ünt.ergo (cire.
bes qp fanatio vulneris fitaut pra ptercorporiseuacuationem,S cum. temperantia complexionis, & cum. plage deficcatione.& aliquando vti mur theriaca,& fimilibus, Sufficit Brea lides maeds continuitatis fim|
Decuatione folutionis contitmitatis Ve- MITXM C" driqTiarum. Co
Einceps volumus loqui de cu- Drieionis comtinuitatis in venis,& arrerijs. Et dicimus qp folutio continuitatis in venis facilis eft. confolidationis: (ed que effin artepisilla eft dificihisexcepris, i is puerorum. & propterea «p folu« tio ontintirads Ioram nos addu itin aliam rem multum timendá&, Boceftanguinis fux neceffe eft vtin hocfetmonem faciamus, Flnxus vero fanguinis multis fit modis.aliquando fit propter venc incifionem,vel EE &hocft T aut propter caufam intrinfecá , àut. lira n infe
extrin! prier inci im a
.pp in! aut pter. humeres acutos corrofiuosaut ex 1enfiuosjita vt aj t venas ,& ali quando currit €x orificijs venarum, & aliquando in cipiemusa fari decurréte pro» pter venarum.
i eo Fescoloforeziftt. Etdicemusqe
exiftuntantquia materia zanfimif quando dilaceratur vena in corpo- 3 5 CollAur. Y Lj
fh faperficie , fanguis duobus mo- Spore reftrfgi.vno modo vt füb illius membri maretia, qf pr mulam fitquantirate:anodo ve digito opplleran f fucfit nam hoccoagula biturt orificio fanguis, & ftabit aut. propter ligaméti , aut propter cauterium: eo qj cauterium cruflf pre Lu fs im:aut propter meicinas ftypticas corrugatiuas:ficue. medicina facta de vifco cocto,& tri tici fanna,& fimilibus. Et Galenus commendat contra fluxum fangui nisarteriz alcon,& thus,& albumé
M oui,& pilosleporis.&hzc medicina gui
rctinct fanguinem , & generat carnem.Sed cauterid fufficens n6 cft. quia crufta cadere poteít,& fanguis fterum fluet. Preterea cauterium. minuit de fübítantia membri,&no bis non e(t neceffe minuere de fübflantia membri,fed potiuslaborare nis viec Er rs laodarucaunerid quan: luxus t mero: sqa rüc curi fuperpo itum eft loco reique remo uetcaufa ama f fenem eomont. Etaliqu: ponimus prs füper menbrem Pando 3 fluxusfuentexcaliditare, Sedali-
satio ad partem. fitam fiti-
cutquando emptam ic
nis narium vétofas (aper. puri
ni iubemus: aur füper fpl L-
ritex "m finiftra, Et vétofc ctiam.
x. ocdipinum
p^ sguncia Feri
parie mamsillaram z- zamenítruum.Et
Part 41
inem prouocantes,
miain fanguinis raéftrui fluxu eft per accidens :
pa hec. Dedicatio i infuo
(olum exiftit. vnde timenda eft . &
aliquando eft naturalisyquando fia
20s proper muluiadinem fangui- Dr fare quii qui emm eod
E anguinelnt rasquiin
S ibus intrinfecis sie e bet viam, vt retineatur nifí a. meis cinis ftypticis aut cibis
medicine ftyprics in hoc fant. pes M
|uando pradicta omnia debilia ef! balaufha,s dem ica
dicont infüffcientia: quare tuncncocflarium exiftitvenam vel. fünt arteriam finaliter incidere ; habita Edo briercapur bi vegqus ido fortiter caput i lux Firerascon t pofieti inade. Sed fübtra&io fanguam cx locrillo i Trperparerus membrum. Lerigal Ntorificium apertum fuperius adaptetur. Sed debes tunc materiam. rahere ad oppofitam paruem,vnde.
Por» Etque funt Lata, & id presi gn E a, * m. Bora irent acum plan inis. €ommendat in paff e pep corrofioné ibi fient. [4 bus laceratiombus jue in membris fiunt, (antille, que in pectorefiunt.& fortiores illis fn: in venis uat pulmonis: ita q. ali qui dixerunt. p aunquam sono
Liber Septimas.
A dantur: fed quàndo ad fanicm deducunfj le non curant: fed cá bono regrmine,fi inueniri pótcorá geopbitria s: fantaliqui, g ex
c 1Dfirmitate minime moriunt & hoc dico,qd? p animá meá proba xi poteft ex dictis Galeni: qu&uis il- Jud non dicat manifefle . fed multi x modernis hoc teflificati fuerunt, & dicit Auic.g vidjt mulierem,que vixit viginti annis poft lacerationé venarum pulmonis:fed illa (emper «omedobat zuccharutm. fmm cü
runt. In. Principio vero huius difpo
fitionis d f rà . iamen rebusextrinfe.
non fuerit multa repletiosde bafili- [al minnenduserir: i fanguis duabus vicibus extraharur. & tempore. phleboromia: tefticuli,& brachia li gentut: & a tuffi abftineat quárum. plusporcft. Galenus precipit dare &cerum cum squa míztum,fi medi us viderit, q in pulmone fanguis € facrit coagulatus. & hec medicina. eft conrraria iuuamento caufz , & accid£ti: propterea quia aceto ineft pernaturam vt moueat tuffim , tuffis prauum eft accidens: hoc ti mendum, & acetum cum fitpungi tiuum,vulneri nocet, & fanguinem. fabtiliat,& aperit, &c fuere bir Ax Properhor acetum dimittendum eft.Etmedicinz dandz (unt haben.
& cipia fncfiypic qui" fant. tib^ful litas (itad mista. fopet n membri
170 indationem , & mihivi- D ochie melius. Meiveiecn reb? eit zuccharum rofatum cum aqua, 10 qua co&z fint elandes, € nuces. jualicer. Et cauda caballina,&mi rabilis Abumeron Auenzoar mihi indicat q hzc aqua debct efle illa quaferum EN extindtums itaq propter hoc a fua quantitate decickati pofiea. in cans bulliát, & per hanc viam poffibile cftgluti madonem fangui; serus confofi xi pla mültum neprice is, eft cibi diminutio.& fufficiraqua ordei cum nu dei: granorum mali grana f E prídio.aut pultesgranorum ordei: & fero vnc-li. panis c tefticulis gal lorum.Etfi cá fraturz venz fuerit. zeuma,quod illuc concurrerit,& ct mouerit tuffimet pp hocvena fit a
fü :aut pp humoré acutó,qui fub ruant phu itó qui ful
eorrofit pulmonis:tunc phar macia phlebotomiz eftadmi!
da,& füperponete capiti res dcficca tias. fed fi caufa reumatis frigida it faperponamascapiti pulucré caryopbyllor,pipis pulczii. &cfi c remiffe calida fuerit, fuilic:: puluis mmacis,& nucis mufcatz , & corticis
pee niorum, &omnia qug F iab£t virtusé calefaciendi modicü, cil modica ficcitate füntcá folida. tionis vulneris. Et quia in breui spe vuln* ad faniem poteft pucnire, ftudere debem'in remouendo ci quantum poffumus.& hoc fit exicchido. modisoib*, quib*poffürus.Et pp hoc thetiaca in hoclo co iuuatitacriftit, & maxime noti tercófecta: S pprietaté héc retine diangrint quéadmodum hét infuxum.X poflij ica eff hic
Y i5
G cara conteniensexiftit duabus fpe
cicbus fputi fanguinis iuefueritex fis
€auía intrinfeca , vel extrinfeca : & Galen* commendat hic trochifcos andaracharon . Quando vero fa- €um fuerit vulnus faniofum, Gale nusdicitq caufa faz incurabilitafiscft,quoniam fine tuffi mundifitari non poteft : & m tumorem augmétat,& apit vuln*,& à tuiiorisa mienrat anie. E dee mihi videtur q caufa füe incurabilitatis fit:quia cum hoc membrum. ápoftematur, vulnvs ipfiusinduratur,& fanationem recipere non HH iefifed tamen longo tempore viue. 1e poteft. Et habenti faniem in mone debemus inare nas & cibos qui habent aliquid abficrfioniscum afperfione & confor tatione : ficut capill*veneris,& cortex aitri & mafliche,& radiz lili. & iem. gomedac com zuccharo roto, & vuas n, selachocisdabilrexitc & bibe-
reaquá ordei:& terras habitare fic. neceffe:
cas. & imile huic faciat,qui coto t&re in reumate frigi tfi vleeratio eft in canna, meli*cu rari poteft.& hoc fit cum rebus cxic Y cariuss deficcantibus vlcera pulmo nis,& precipiédo infirmo vtin ore teneat medicinas deficcatiuas & ab fterfiuas mixtascum lenitiuis:& vt jaccarfopinus focios medicami i na tranfire poffint, difenrrendo: do per vulnera,quemadmodum ros dil rendo pet parietes, mui teredu prre sid nis fueritex aperirione orificiorum venarum,cura eius erit cum medici nisleuibus flypicis.Sed (icaufa ap ionis vene fubülitas fanguinis füc-
&bibe- fü&ionem.
ritipfius fanatio eft cum cibis. K
lntinauuis Sufficit nobis huc. nís; drxifi de folutione continuira. tis arteriarum,& venarum,
Decnre folutionis continoitatis in. Neri , e» Lecertis, C»
Nas ume diee de lutione continuizatis, qut f is,& lacertis accidit. Et quiY ausndo luto continaitais im
mébris accidit , tunc neceffe eft
dicine hs vales funt, ficut vifcusalboan.& qp fortiusexiftit eft, quído aliquid addimus de euphorbio : & maxime fi humi3a fuerft, confert valde.Sed in corporib* dure M. complexióis X ficcis,valetopopana. cum& affa fo-tida. & (ülpbur crudum olcooliuc mixtum in his mul tmm valet. & gummi pini in his vit tuti vifei,& ium proximá eft. Etquando incidir , vel fcinditur. nerüus,& cutis defüper fuerit cleua. t2,unc hasnó poffet medicinas (üflinere,(ed erit fufficiens abluere i füm cum oleo oliuz,&: pertuiam ablatam. Ecl corpus d mn
Liber A 16n erant füfficies Et 6 neruus ex. tranfüerfo, Sex toto non eftinci fp,tunc vulnus piculofius eft fi in «ifas in longitudine waheretur. & huc eft imor fpafmni. & ob boe men iftud rotaliter eft adhil ] vt ptouidus fis in refiftédo fpaí(mo. tes que mitigant dolorem neruijipfo non exifléte di eit oleum oliue calidum p: qa sefiflitomnibus paffionibus nerui. fed quando difc im eft,tunc «onttarium exiflit: & non eft poné dum nifi doloris fortitudo tosimpellat. Et necefle eft vt medicinz, 3 quz neruofü itur, fint actu €alidz : ideo quia hoc membrum maiori Et quando apoflematur neruus, &exeori lus eft fpafmus, cunc ex toto incidendus eft : quia ex hoc fecurabitura morte: iuis mem. brum adducamus ad priuationem. fen(us,& motus. Li, ta Yero fortiores medicinas paritur quàm. nerui & fimiliter chordz: quamuis Wiciniores fint neruis, Sed ligamenta,quz cum lacerüs füntconiücta, icationem fimilem medicatio- C nincruorum rccipiunt.Sed quz offibus continuantur, fortiores recipiunt medicinas,
De cura fratlyre Offi rre im.
Eincepsloqui volumus de fo- ] )lurionc fatta continuitatis in fibus, quz ruptura nuncupatut. Et dicimus s, quando ruptura fueritin oflc ex tranfüerfo, tunc nece(-
fecit, vt partes ad fua propria loca xeducamus:& ad hoc vnamquanq;
i partea frigore lzdirur. per
timus 171 parem trahere cum inflrumento D
mitigatiuz , & embrocctur aqua calida, ad hoc vt
ftulz non oriantur:& hoc prima Erinans popers fifecun fum? ab apoftemare,tunc non folum nó fufficiuntfafciz,immo aftellz erüc adiungendz.Dicit Rafis:qui med& tur hoc noftro tempore fracturis in prima feptimana , aftellas ponunt: &Hippocrates hoc apofterr.atis mc. ti vetat. Etctiamquia prima feptimana nontimemus, quód mem- F brum fiattortum, fed a lata. tantum amens, Item Rafis dicit, quód &actisoffibus,, noftri met risMedici in principio ponunta! las in extremitatibus medicina rum,;quibus mernbraligantur cum farina ordei, & albumineoui,& fic dimittuntdonec * conualefcant, Et mihi vidctur quód ille , qur per hunc modum curatur, ille cafualiter cuadit.& meliu:eft diflolucre fa fciam,&fic fiatomni feptimana, & videre yorum farcoidem : (& eft il Y üj —lwd
G6 Tod, quod dicimus in Latino fupra 0s)qui fi nimis fuerit groflus, faper dz funt mediainz multum tiuze,& fafcia bene conftrin- . & fi nimis fuerit fübülisemir fpongia, & aqua calida, & ficia carens Etfi fuerit á medicetur phlebocomia,& ia, & ipfius cibus fübrilietur mulrum. & quando tráfiuit primam fe ijmanam, dcbet cibari ibis fimili 1lli fübftanrize, quam volumus. re , vtcibis groffis & vifcofis, cfi fiactura cum vulnere carnis exiftinnecefle ct vconficium vulferis remaneat apertum. Erfiosin longitudinem faflaram patiaturli tura fola cum bono rgiminefa mat. Etfi faQura fiin olle cranci, vt víque ad telam, tunc né &cífe cft vt circa (cifluram osremo
eatur, vt mi i poffit a fanie tcla,ne telam corrum ip fificnó arinon polit. hocin
1 Decuraegrimdium Officialium mem
: Primum antem decura. egritudinum in namero,
i alib* appropria
tz,quzdam funt, quz funt zgnrudines fecundum numerum maj
& minus;& quedam funt,quz funt
ggriraduvs creationis ficutfi e ilatio & apertio;afperitas & leni iat funis cadunerpo
duciém nc rumes rod. [u: nai » ficut.
2 fextus: & quaíi ars Mcdicinz hoc non t: & quzdam fünt non naturales , ficut lapis quz. nafcitur in vefica , & lumbtici qui. in corpore nafcuntur, X verrucz, sc aquain oculum defcendens. & vngula. & antecedens caufa iflorum eft matería diftlemperara in quanti tate & qualitate. Et fi ifie zgritudi ncs(intin fieri caufa. efficiens re—
moucti niueríali, & lum membra. aperia ee emtede &ffa Ga fuerit, quod factum eft, ent rc- r, mouendum.Et medicinas proprias vniu(cuiufq; illarum rerum tu fcis jo muldisparticularibus libns, Sed guslapidem expellunt,& arenam , (unt mediciriz a jar illiope. rationi, ficut diximus, Lumbrici ve 10.& a(caridesocciduntur cum me diainis amans:ficuteft abfinthium. & * cenionicum. fed cucurbitini * Grioojfortiotibus indigent mcdicinis. Ver eum. Tucas vero eradicamus cum ferro, OPPo- vf vel cum penna, ponendo verrucam sre ei. in concauitate pennz,& citcumpi- 4 in &ne, rando violenter extirparc, € quz v&à dicat buicoperationi vilescriftunt far 9, sfeari inz aquilarum, & gallorum . des lodiaquis& faniebus, que in oculis p grio, aggregantur dicit Gale. de quibuf- hbas me dam Medicis oculorum , qui infir- dicunis, mum poncban: fuper fcamnum,& Et tófcias & pir infenusquaffabanzdonec aeo. cx videbant faniem ab oculo defcca- eacbiudentem : & hocin aqua oculi ficri 26: aam non pofíct, co q» nebulz affimilan- poni tu;ita quód quando ipfam deften quamuos, dere facimus, reueriitur füyerius propterca non valet aliter,nifi infcrius
A riuscum inftrumento trahatur. Ex collyria fellium fenibus valent, &aquisquz ad oculum defcend(it.
Etahqui füntqui curant eas aperi£ do . Vngula autem, quando ma; iur cum ferto:& fi para curatur cum medicinis Scd mollam remouemuscum medicinis prouocantibus menflrua, &
€um aborum facienubus.. Sed zitudines diminuuóis nderi funt,
it caluitium ptopter alopeciam Ettu fcis, quód pilorum gencratio ex füperfluitaubus fit laudabilibus,& inlaudabilibus.ergo cafus co B rum eft propter defectusillarum fa luitatum: autex corruptione di füperfuitatum, que. le fünta füi natura in qualitatib! ma. lis.& propter hoc necefle cft, vt expellam? ipfas füpeifluitates p pharmaciam Diminuuo vero carnis di
€um cit qualiter debeat reftauran.
Decora agritudinum in cruationt, Co.
EÀ egritudiuesin cieatione, ex quibus vna in figura exifüt, vt plurimum fünt naturales, & dio € in curatione mediana ingreflum non habet. Et(i ctiam tempore: tus víque ad finem augméti ad oon Eceoam enini zi poffunt Et euam lenitas,& afperi tas cgritudincs forme exiftunt. Et. afperitats cauía eft humor choleri «us acutus aut phlegmaticus falfüs, & fanatio iftius eft füperfluitatis ifliuscuacuatio,& membrorum con fottatio cum rebus flypücis, ne huiufmodi materia vlten* fpargarur. & poftmodum cum medicinis]eni
n9 I
17 titis afperitas remoueatur, Sed leni D tasab humore fit leui, & lubricatiuo.& huius fanatio eft illum humo rem remouere., & fecundum quód.
eft. ditum eftin alio, hoc erit facien-
dum. Et fub hoc genere oppilationis iradincs cotinearur Erf in fieri fuerit, humorem facientem euacuamus cum v(à medicinarum aperitiuarum, juz illas aperiani t Plsnones Er Oe fuetns Ac noh adfit repletio , apeririug medicing fafficientiam habent. Et apertioni viarumque claufc funt, medicatio erit per contrarium : ficut funt medicingilyprice, &confottatiue. Et E. juando curatur hec paffio cum. icinss ftypucis,& tupefactiuss, & hoc fit quando virtus üperat ex pulfiua. Decwa ogritudisum m pofitionez € eptris peroratio , CNN EL pofitionis zgriudo hernia manifeftior exillit : ficut quef ventre, & tefliculis fit.Et que in vétre fit, fanatur. vt eger fuper ceruicem ponatur, & quod cgreffum fue rayreducatur. Et fractura ftypricis fanatur, ficut cum nucibus cupreffi, gummiglandium, & fimili- F bus . Etfi tumor fuerit, qui reduioni refiftit, remouere illum debe. muscum rebus remouentibus ven. tofitatem,| Hernie vero que in inteflinis decendit,curatio eftvt. egreflum fuent reducatur, & exerai. tum inhibeatur. & hec egrirudo difficiliscft ad (anandum? Ex cgritedinibus pofitionis gibbofitas exi flit, & huiuscuratio eft humorem. groffum vifcofum euacuare,&exhs bere mediclas vaporabiles, d vérofi Y üj — tam
'diendi jn perfedtione
€ tatem diminuunt . Ethu iufmodi «gntudinum eft dislocatio.& hzc per reductionem membriad proprium locum curetur, an tequam apoftemetor. Et fcias,g quodlibet membrum , quod dislocatur,eius pofitio lz:fionem recipit, excepta brachi], & fpatulz dislocatione: tamen huius fcientiz arüifies inteam. Sufficit ibi &illis, qui ibi affimilantur , quod breuirer de generibusegntudinom di&um eft. Quia bunchbrum n6 compofüi,nifi illosqui tibi imilantur.quia il ETE E dies ab eo m, faodamedta & rincipis que habe bunt, Nam tu fcis p omnes (ciétiz principium fümunt duobus mo-, dis, auta rebus per fe notis, autab. alia (cienna.Et maxime ribi fufficit jud in hac fcientia. mukss hrabes inas; & prfcipiz. Et (cias: ill,quia te dongibicar, pora
iti modi
brum vitabit, Sed debuifiem com E pleuiffe fermonem meum in fana- Hioncaccidentium vnicuique ment ro füperuenientiutmi : propterea. uia ctiam accidentia endum iquem modum zpritudincs di ^ €untur:& meliusin declarationere rum vaiuerfalium cziflis, ve ipfa vniucr(alia ad particularia reducantur.fed ad s ihi coutnioditasnon 1quia inalia re, velarte hac nobiliore ftudere inten do. Vnicuique voleuu ad huiuflatitatis fcientiam perue nire, bonum eft vtlibros Abumeron Auenzoar ftudrofe .mamL illic medicinz thefaurus patet manifefle, Et Deus nos abetrore exu. at:& ex ipfius lumine noftrosoculosillumnarc dignetur,
Libvorum Septem Collect
MARCIANTONII ZIMARAE SOLVTIONES CONTRADICTIONVM IN DICTIS AVERROIS
Super Secundo Colliget.
eeuegmeiordpe. Kiripdore quia peret i
quod fit ez comailftione mellis & aceti & — abolitg fanc » & feruattr laregritas. ] m. libet flahat petíein Teruus eft, quo ex ere & | eóaiti ees em aie pumesedite femi farur diétum (aum in eodem bl materia & fotma corpus. Dicimios! dixicquàd membrorum quidam funt có Auerro. vetitzcem. olia ex element pri , de ex plutibus vna re in.
'oporter quàód elemen ains fpcciel patetautem quód membra taveniancin locum mitlionis, A altereneonfimilia, que à Gracis homibmera ap» tur,& corrumpantur vfq ad medietarent, pellanmr, noo componunetrimmediare vt ipfetenuit ir. j.cal com. 67, fed,fi mi. ex quatuor elerentis acu exiftentibusin ftum debet generari ex allo niifto, non ell fnatrice, quz pofte3 mi(centur adeorum | neceflarittm: quia tunc generationis eiut. feneracionem:nam. anmur ínímedia vmumt eft adu, puta guis men(trtus eft teer menítruo , qui fuit genera fübied'um generationis membrorum cod tus ex cibis & poibos , ficuc rpfemet fare-— fimillum . vnde mernbra coafirilia idea tur in eodem. Amplius gcneratiocó- dicuntur fleri et elerbenris prima compo politi ex materia & forma eibgeneratio fidione,non quis immediate ex eletnentis Corporis ex pluribus vna re,quia mareria tanquam ex mareria proxima, tar,
(C dtprimodiuera forma, K anren mare. quia hoc eft conrra fenfam, fed hoc eftte- Rf ria &forata non (antdug res in adu ante. membtoruni organ. . Aucrro. talis eft, vt illa dicantur ge
generationem compofiti corporis. nam, vt. diit Commenr.in. 7. Prime Philofophi netarí ex elemeuzis prima cofpofitione, Commen.ié. gens nonfacitimnalioallud, quz non generantur per coc medid , fet felerslioalinkquisnonfici in manera nocgenctanmrorparica. nam eeft ore formam, fed facitex materta formamm. do. ex dementis generamtar cibi & pouust & eandem fentenciam tenet Ariftote, ibi, et cibis & poribus generamt (angtus nien« & Commen.diffufein. 11. meca. comi, firosex artguine menftruo membta cod vbirecrat tres opiniones de generatione — finiliatex confimilibas organica pace au« folagg. Term. Didimusnoscum PerrpareucsK& tem quód plura mediant inter. orfertim cum Alexandro in laraphrafi nem organlcorum ex elentendis, quàm ut. le anima cap. primo, & in libello de mi- — generatione cocfimil ittm. fi elementa igiflione,& curn Thernift. in Paraphrafi fa- — tur de nouo debent venire ad gencradoné per.1.de anima cap. .triplicem effecom- — alicuius mifti immediate,oportet vt prius. . Primaeftquandoaliquidex finc iactu, & als agente niOueanyebus corporalibas componitur, domus nmadlocum miftionis,in quo flzmul con« x lspidibus K lignirex carne & oibus ge gregaea tlursatat lc diaidammur sd varies
Solut.Contrad.in di&tis Auer.
G minimus vc dicit Auicen.& tic refültar c-
perio S qereootquens forma mifi, Sed vera fémper in: generatione.
Mcr mifti rabo millón quo elaenta.
exant refiadta & voia , quia tune non (unt.
inlocs diuerfis,vt paret Invlligitur euam
fa doeitia ad acum Aut dic qubd propo ficio Aucr noa habet locam de geoeratio: ne quz definixur in primo de generatio. Vbi dicitur Generatio eft crantmuatio to- FB doin conim , nullo fenfibili remanente , fobie£to,À habet locum de. miflorum modo declarato al:bi enim dixi variaseffe definitiones genetationis ab Aciltore.uradizas , & ui bene intelliges Videos que ovd in quete de
ium tenerin. j. parcbosanimlium cap 4b Andluc. Scho, fender lego hier cile, uinn hieex mente Galeni, adduci ciu apparentiam ied noa prbat propter hoc opinionem. Cancadét etin aperi Did Pdl pembaug ordinata fant ad atrrah das aperfiitates (anguinis , non facinnt, Wil quaa ant(breonuenienteincibo.er ma quoiquuur ors felscum fondi & ad aurahendum choleram,& (plen moincholicam Mtena veia ad arahen dum aquofitatem is talia memramus ancor ex iftis luperfluitaribus $ed boseonizadicis magia cius Arf dein [re partibus , K de generatione animalium,volentisin habentibus (anguiné, wt p de gene nutrimengum. i imo de generatione anima» Mcraolerm on pelea aliquod mmembram , quía) qualitarcs oppoti-. tas paxrimento.quia nuuimentum ejt dul 6; & cholera eft amara . ltem coazradicit. itle vir bi ip in. 1. Coligerapis prima primo vbi enerconura Medicos , qui:
Cuiuf. non repem
cofimilia noo poda ri ex eholo- K. Pisonis! uicti in in vua itur in a&u nifi:
"& non alij humores à Medicis. map fed eadem eft
licibus Gontra,quia officialia agentur, tom Mnammmrqua Drmplica augentur, &
Bicis pans ex primo de in tez.com. y). i6 eflet. Eu hoc di&um eft ex mente M. ifa olario fare non pot quia fefe ex propria mntentioslogeiqua dice roc &neuadas obliuioni . Amplins , cunc fermo eina. Erie reperitur inter Loquemeeswt ife dicicin i aufcultarionis cb. eie Reid ejaft L müterroré qua tanc nec f porus Cus,nec parus Pby(icus. Ideo aliter dicendi. solurja, pida ipf dici in fimilide lomadio .dum dubitat vum nutciat guilde amico pe detar fpe&tare qualitati q quantitau ac fí dicatqp non eft vera natritio. fed qa opera. tio ciu obici proprium eus efcibre b quiin dylam cooteri carr deo certe ci icu ceflat fitis fum Lc omadhtevolopuaeu in io y Dia &cponcitdiide hemos mcbris anatura dellimds ad anrahenduin hmói fup. fluisates qp voloptuant in eis ficut fus1 cay mo &lotdculizo cell eft pervia qualitatis, noo cns ;r verá nuuritionem. Aut. E top diicinds qs dicit mifa ali bamiditas guinea aur leg urine numo: non Mt merito cholerz purz,aut Tz.NÀ ex fnia. Arift multa funt. a
'non nutriunt tine, (ed aliqua hu. iion: gportional a did dri in habent
eftvlumd. nurrimentum,eft verum:
aliquod fanpus porionale Gh aligbus mébrim Qu pr eH co Dien A ft in capit. 1j. Dicit : Auer.arnem efle d adus ner 1 colligue. ui noncuriunt ni(i ad ttperatà cóplonem C&p-1j« «amnis,qa funt in fua complone (iles com. plexionicerebri.& ideo in aialibus perfe tis in carae ipford fünt difleminari multi nerui,& vbi nerui mulu ifh non. peruemembra niunnilla mébra hát fenfum duri, & ob-
Super ij.fij.& v.Colliger 174 Dp recreational criteri eae id
fimilares coni dis,ex quib*cor. ;nüerent &c Difetpa- vider mibi ad euitandá iftam difcor- perenni irn Sol rp. dis paliod ch loqui de au vr cópsraf s. fm Ario e prcipld oium venari & To, mébris ümplicibusalind vrcóparamur mé. neruotd,& £1eo fanguis & fic fm. bic orpanicis . parues.n.nfr corporis funt Arift.dicédd Ecarné efle organi. & null* duplices ex primo de hiftoria alalium c: neg Grcari.neq, Arabipnec Lannorum Puede fimilares & difimil ici cteliadont in Ario ane Tes. & iceri operationes aiz,quzdam | aliter loquit dnt. *,& in.
i Witoria.qa diri acné, alt in de ptib*, aiz quzdam a&tiuz. ibi 2dcaja c Arift iudiciü fcit cóparando i atiuas paffiuis,g, vigvares a&iue mplic- — diflimulares. & ic &í 1. deala gaala £aats fant eis orgatict, 8c Vra &us prim*corpis organici. &ió adv & wespaffinz principalr auribuunt mébris de conímilbe n rdehikatlidcn , deii fyderari vw amribuif mébro oanico pp. eap.de carne, K de ijs d vice camishaben- ale dehinirion£ Caro igi fm Arial & ipe &cedc cd tafiSfit de virucibsfenfiduis £organd,&c medii. Vid p cóplem&o Al enumerantinrerpaffiuas virustesaia. a. berni 1.de alalibos wradtam xcap.S.
aía. ga. deala có. S authoritate Ale. Quia dead Loo ri Ae 1.Colliger xan.vipricipalriftiviruré armbeimem qfenfusolfa£tus alabsd bro cbimill-mébraatit cómilia,vrAnft amradióevt eit f apibr&c focmicis,ifte fan. dios func caro, fanguis venaarrerisner- fus éclanor,q Lis, odorát p aractioné, Sed huius oppofini
uus pdos,pi vnguis,& id genus. aütaliter velalt per fenfuyn taétus | aialud cap. 4 . qp fenfus claritas, ex E peer
ex ifhs mé&bris illi ipaltactü anri organi fynceritate, ma C Ris cepleno dt api gan quao" ac C t atia ala dm Li
puxbukanaméirequiDiurmé panaion Waütpüngula exmébriscófimilibhque magis tparsigif organd eiuseft füperiys entrata funt, nalld € magis p- (equés (enfus olfacts eft clarior. : Solgslo. tévitronpaniaiiaroGnpaeneipp Nilcfeg dium ciucihinanmm qua carnem, é mi ci, &carnlscomplesio € ad mani iem adus fendiendi quis calda &humidain füotpamém in quo animalia ifta, vt apes ar diffand
báltic vita sc fenfuszneruivero,vengarte infequunfnutriménd ex odere ineanariz habér: rion frigdà & loi co &one.fcd alalia nifi artrahant,debilt imdecuit piis iónécam8e£ organd ifto. niecanrur. mde, qfi volunnas bene peipe m6 Asl loquitin de hiftoria vb tradit inquamus , & arzahimus odtint geli deerminatt lib depd- & ta heiuntcarues & alia fed, quà ad di Wasabi rieadrppgdSebünordet finecognofceredtiu odorum nos exdeamnbuam*fenfum Wü mébris organi. cellimus alia. ifla elt (ententia Ariftote, is;tüc ne dubioillud épnmüorganü ta ibijicet multa qub ad diflantiam ezcedáe. &hisbi quo primo appet inter. iba nosinhocadu.
o patio, viru carnis ifla o pado alijs or SYPER
Solut.Contrad.in ditis Auer.
Qoradito et lo ite CREDIS Pan pINIcEre mr gloria nh Lr deua qu
SVPIR rbi LIBRO
mags dicit q oppilaiuz auc fant t Sis dur declindr ad parua £ ebplexio miftori differt a cópl licid, & habct latitudinem ratem etiam in ipfis Sclla cradi. E ca.) Dicit Auer. Eexuancü vnitagéris a&ióes p ded diuerfis difpónibful ini.
Mid icti, Hoi* dmjo, hin Mdetaci cat qaifubef * ionkfmodurin Ldexa Emo cipue times riding mela eeifumare aa
scri diverifiari per formi echa. Vidit 0.1 phy hoc Ati refi Anar quis có. 57 ipfi n.opinabant q; formz fequant materis, & diuerificant p illas, & afe opinatectario. ci hoch acc 'eios in boc loco. quia a&hus a£tiuor func. dn pane & difpelito.&: i6 nóinconuenit ab vno agente ex diuerfis di(pónibus (ubdeti pucnire dinerfos adus. ficur ibidar
Recien nugis Marie in quitus fi quid didrà &, ad a veritate hdei nrz diffonare vi,illud ex Philofophord m&e, &c j Anercnos morcm press fuimus did
fit.Ego adtin oibus Romane ecdefiz me mamme (bmiro p veritarc dei nir, p qua bis im ncIcIe
Seltionem CootradlFionat in diis | Arifle. co» Across finu.
Toannes Brnyerinas Campeeins, vir de^ eredi Colle/la neoris Auer. felliones, tribus Collseet b. Secwndo, [-Sexto,ac Septimo re]pondétes. latinitate douawit , apres preta- I. [jp Nor antem findioferum covzvedo cas poft antiquam librorum Colliser. franslatismem vna cemipfas imprimendss cra simu.
IO AN.
175 IOANNIS BRVYERINI CAMPEGII IN SECTIONES TRES
COLLECTANEORVM DE RE
M ZXDICA
AVERROHI PRAEFATIO,
"ad llufirisfimi potemisimid; Principis Lothavingorum Medicum Totem um pes (imum : aique Flieronymum Montuum Allobrogum medicorum prefuntisfimum,
Part 42
oyviricherifini pd quosmoftra bac Colle Pape mé datio cummien pre fi. Quijyepleriqueemserimiort medii rabsn Masritanorumá; dogmataodyum conce.
minand: sctandiulocusreinquane : prins eram, aig Geemem babercnerpralcm, Hari, fummas; veneratione, fimul ac diligentia. Miruare debumus , qui vniverfa, qua ad medicinam pertinen, tam do£ld tam co" irttanó acento talent vt acri ad offit , quodrim. sedicam adisnet, Q a opinio, eimi dum rorem iim immo:
qepetinpreldine, Sand fummis fuit Hi
oumibue mimime abjoluti: quod e rem e d per Gam asque 6 de Galeno tem Gram rom Lage rm Marita ira quis pri mae fibi vendicat Auerrboue, qui multi im locia omni (Indio conatur conciliare Arif» Galeno ; sterdomy vero abipfo notatur Galenwe: quod quam re£le,viderint doti. Ego quidem inea fum berefi , Arabum pariter at Mavrorum de medicina commentarios , pois unu i] ponti I A infiften, qui etfi eloquens
viribwe mine valerent, omni genere mini gue defliimebantwr : uris sjrsriesi ni iiit emt lingna ornati(femne, Latina, Greca, atque Hebraa, ihid olim in literis Graci preces prr: pres quippeisue euelemdum Gert Aiconum menepenta, illum
suulta affequacum indicij acrimonia,que oportuit ab eo, qui linguam Arabum , He reorum; calleret, explicari. V bi etenim locue. oeoereit, in quo varie effent com pani ici ignit iai ris edo Remaadsexerit, poftremo Clez Feet Fptimi tentfiame) ftm illicá; Felgmatem, ille-
emnino expertem, codici Hebreo plané affentiri. Quamobrt apud we
Feiern pi tdi qu iii e
fifinis defiugere vie potuerant, Sic tria fart botninzm mirae ar: dijs cloquotia
dinoque i
tudine imbibermt : quin potins fefe politiores , vennflioresque effecerunt . Eace
V asikrinis spl een nir arci vn it, faciant , dum Auerrloi nonam interpretati ag gredientm . fic emi
ume » quii stem sif fri vai pricitaiuni
ero Criticorum buiv(modicalculos , cenfurasme niil moror : V na mibi fatu erit, wi
hon fafceperim , in canffa (nitecium , quo ab Aule Galice temultibus liberi , ali-
lem fleriorum , diligentia virorum dolorum , enit in mentem , me quoque. eines lin, fb, quen a rider mein, djs utum, vd cempnfimédarenazm, quam pl " diligenfimd ; Leberani equis inre vehementer, codices, ques tapis ecufia babewims, deprasaaimi, denti en porum admoneri prima rim hsc menfet aliquot inciderat jn memwi noflras Codex vetufüifime, qui tres qua. asiue fitlimerberm Colleéldpeerum compleflabarwr , quique temiem- » qua in alios immigrarum: Arabum, atque Mawritavorsa , tum Philgt
gpefiaten, atque j ia, tum medicina. Porrà j tadem opera docere, quo modo ba^ puistesieiesmiéioiipi ai ipio situa inti
enebentur, atque eoram phorum , tam medicormm. Blatonem leyi[fe videtur Awicenma ) quo. ud. erre eriatae erga hen. fuiffe sindiefifmam : quamelrem. Dir retra erro Kain zin becó; negocium, E Hifada fern Memo adir ai dere d arem acri id fm apo Lar. Menreran aitate vicunque donati (mmt : amt. lam im Lotecia. Porch f lgipha medicinaque ftudiis , ex Viifhania im Galliae deportati , illic transferri potwerum ? tenente Carlo » loannes Scotus monacus Dionys peraconnerterarin Latinum y panini ntn iiptcnivnigidmnd volsersnt , quorum prime ( quantum. g pire acerrimus picnic Auerrboi (érnla phil '» negecim tale efl ac refus. mon
quen poftca dej instar, mulsa m locom emifirumt omni dotirina.
nent, Sanó quantum autoritas edem Md ael
ess Arifloteles , tom clarum, vt explicatiamei lari ad - Apud Latine
yr pannnerin, i tom evdenter illum fint. mfi f pefquam ex lta
puse Wf pei vtolerd rin romsolersnt , maqna cum Leede parvs. commentaria Anerrboiim Ariflottln volumma. Py
tunes nd. fat fon f emo era men dabat evel parem.
datio: agr fimo eren tem fli teria Gl tum olas [pini Fee empl ag mni lacobo ende
9, in bunc: eals p es PII í sehorieuferrad quam
zu (m rrj
lena ilio fuo enarrerioni de anima pro cordi principatu difemtiems pel ad aumantim difetlienem promocans rir pé asi ied vm ur od animadwertens Amerrbow. ad
TI UU cT
i. Sha anf rin kin or Aainpid Heb srsdeieid rr peor E Mec comi
k acum je ; ai n Pere Arf " pre En MEET ELE medicine candidati à letlone. eim e
nhi, Cei Si. Eme prácijn arm demise qu jl fran ribdi, qm femi iri Lt
G Hipreftlo fuit fom Gol Jones tom Ariffe-opens, uL K peque) nein ddirau arai jmd ime pe it.Erenin nemo, miis quier nada phá
dai ymie erri pedre d e d de irit noftra TOCERRII EU Em game volitas,vefieris amor erditiffmusroboraretwr. Quod(utame Des amet)pra- HR fert alio patlo haud poterá, quàm re, qua vos muneraripotifimum,expetere — E wxplerarum haberem. Vobis aque literarum fientifinmis tque ftn tiflimis , aliquid de meorum findiorum offcma depromo : quod f aptem ac iucundum e[fe congerit, propediem alia, € multis quiababeo.in lucem emittam. Val itim cr om didàvofiras vigilias m nominat hem interpretamini. iex. dea
Coll.Auct. z AYER.
ffichex 3-Coll.
AVERROIS CORDVBENSIS
COLLECTANEORVM DE RE MEDICA SECTIONES TRES.
A loasne Brsryerino Campepro letinitate. donate,
DE SANITATE SECTIO PRIMA.
Anitss eft có-
* jJ moda parit
m mus& patimuridipfum,e natura pati comparatum autem Maio eft ex his, quz per fe notz fünt.Cum itaq; partium, quá tum fenfü deprehenditur duplex fit. eompofitio : fimilarium. licet, 1 ac difimiarium: rimam in arum quid ip(a fit.confyde Sindum: Dei in faaeriims Poftremo geioncram pafüióes gulis attributas petdifcere oportet: quod cum cfftcerimusquid fit fani tas vereatq, abfolute tencbim?.Sü- [oiger ab incompofitis fimilari partibus initio afferimus,me thodum, qua exploramus id, quo «um mE , patfionesq: fuas he. cil ima medicine fundamenta adfer- 1c pofie. Eft nanq; naturalis philofophis interpretibus docte abüdeq;
nema modcrantia mixturz ac cem.
i peramenti proficifa:commiftionf.
vero temperaturamq; modoclixaonis cobfici: & hanc ipfam a calo uariis, ARS d licatum. Ad hec dri Naserarem , que fimilaribus dett, aquatuor qualitarum,calidz vide-
lictac Rigidz, bumentis ac &ece M.
differentia modo, menfürave haod. uam contingere : quandoqui-
Em ipaum Mite vnperatürz, P commentario pro dnm cft fimilarium formas eafáé €fic cum tempcraméti formis,quas confequütur. accidenti que in ina gulis harum dfijs fpc&tantur. Hzc |uidem, vtpote maxime neceflaria, & ab indicationibus naturalis phi-
iffima nobis, acfirmif. lofophie doctisatq; ordinc optimo
dyfpofitis orta, przceffiflc oportuit: quáin re, mcditorum nó pruci gre uiter aberrant, qui de hac cien rin
it entibus: quo fit vt longi: faba dbhique ex
seferendus etit, qui in de temperametiis indication me thodum aliam ab ea, quam Ylibris de elementis vurparrz:quare vel aillum , qui diale&ica a limine tantum falutaucrithuius dicta minimi erunt! is. Veram vnde B aoítra defluxitoratio reucrtamur, she ordine,quo coeptum eft,pro uchamur.Siigitur qua nuper a hobisaffera funt intellexeris: hoceftjid,cuius
intell t fimilazia & a-
quutum putés, d temperatutz formamquc aor orum snoderata méfüra,atq; commifhomc procedit. Porro mifliliaT mixto
iri: ^
Primo,vbi menfurz pares ad(ünt, vocaturq; illa miftio qualis, colla. € doncextremorum,inrer que media. eft:Secundo ac poftremo, quando menfürz impares, Atq; hmói inzqualitas (ané varia cft, fm quá. fpeprksk iu dodi cien re iciuntur. Exempli: : Equi mloog: Di eltaberque mini contigit:quippe elementosum molesin ipfo aliter fe habet, q jo homine. Forma igirurilla tempe icuiS, (pecie
Via quorum album Gale b
dé& bep Mi mute comm. tiones quamoe, p smigri
fee paniquod ndumnatur hole rlicantur,nihil aliud te afie-
fpe&tet. Quod neq;im Qtitate pti i nne aca Be p El*méta vero, din fianidari- V prspollétfüntaqua & wrra: v cGcrerion£, fóliditateme, nancifcá tur.Quin éecdé qualizites coctioné cbcoctionéq; cóficiunt, Quare corporü d gigountjquoddá attribur tá eft parusczupantig quac agit, & calida eft,atq; pati£tis d hilida: qui bustü cómisto, t coctio pficitur.- Ceterü libro Meorlogicor quar toL[ nunc dicuntcopió 'explicat&. funt: vbi guoque ídication feopts. cófimilib* quinq; tf tpaturas cófüirui debere ;pbauim?: equalé «ná, Tpares vero quatuor. Ad hec, haudquad fpectari poffe: do earpora iq y
ijj — cli-
Colle&tancorum Se&prima
$$ aliditte ulterum al ie eoaits Quat halla cinatur Gal, de calore pucti,ac iuac nis didlerens:ficuti a nobis alias dili. grntiffimc oftenfüm cft. Simatim. eto te memoria tcnerc maxime vc lim , duarum actiuarum qualitatü
apélürasa duabus paffiuis defumi: limentis)
ppefotmae materias (üb. il continent, $ed de bhiefori plusiufto:cauédá etenim dis
nobis fummope, nea publica medi corum (chola abeamus : que
ror tonc dmodem &i ki modum & is, je natura ijata nuper di&us. nq Gale.decute volz: s man* fenbor veram cffe ingenue fatepraeterea id, cuius auxilio & a-
fm naturam eft ho-
Tem ofum tpamentorum paiticul iuslibet: juidem actioni Sonire pariscollua, La
bimrAcit que elm quri xerit)fpecici tempetatura voci
1d sent Cem polis
mus.Quarü eft rpamentum quiam füntofücalesquod i dam vero quatenus ex fimilaribus eonftiture . Q uinetiam his expofi- Gs de namra tpaua, ac ftructura mo. derata totius diffetemus: quam fané quid£ minime. remus,nifi in Htrümentarijsinue. niretur:ex quibus &
t cfla£ Porró ignorare haud- K Reds, parium alissez cfns pnmaria fiructura conftare : al atit cópofitas fatui ex illa có ftiranone: cuiu(mods funt impli
E vel implics, aliquid, porn ve
ie naturaliscomihen,
aca füperq te docuerücimos
vbi de partium vía tractabimus, co
Poi ae diligen hoc fcribe mus.Preterea neq; Plisnen Y
am2,neq, etiá piruira cfhta ftamon
tur pacium-imilarid, eo ipo mo»
do quo fanguis:quod ideo contigit,
|f caquz gignuntur, haudquaq
abfolutave,nifi f mu
tua ipl fit mixtura: tunc náqy
perpe eder m
melle,acctoq; , quz: fi r4 actu fy binc Ad hec cisci bis iogeiat rss iip mi(ceri eernimns, hominiscorpore ad vfus aóndlics nihilominus cófyderant, qui mox nobiso(tendentur. Praica quidem M hinclongeabeft:qüquidé ex ea ptes minime ceonflitmanmr confici turve m tráfat.ac prins is web bilis
hinc remota:quippe nulli*maverize locum obunctin parüculisquonif
[orftar ineo etd gain dü nanq; pu. trfatin vtráq; commutat Hzcau. Eeonfequéca quibufdá errorisan fam prebuit, qui efnta 1n co quod
exipfis conflatur,
có teiaefleperípicicbant Esenim pro-
RENE diede dde hdi
De Sanitatis Fü&ionib.
À& tinusid verum non erit, fiquippi£ Eee eid tom. qpin om uim 1ationi ivrum noneoip: fo pacto quo alim£tum ipfis efle citur:fed co,quo vita materia Ien-
|j oporteat. . De partium, iN LEMDET A2IIRES. Isi erpoliisad nobis itaq; ti H numm chdinem recarters : |j; üngularum particularum filacius tem quibusearum. nobisclare innoium itaq; efentia figi € damacficcam ipforum temperatu ram indicar & de piliscartila. gine cndonil neruis (jndefimis, k? Itis, venis, membranisq, da eft: vtpote a calore cocta, atQya concreta: atq; eadem. a cldinse emolliuarur, dif turt,. Harum vero altera qualitas án vno magis Q altero prepollepilusquidem «mnium ficaiffim*,ab illooffa deinde carulago, poft quá ligamentz,a quibus »exin dévenz , pofl basaerie, potiemo erui, atque mufculi. Frigiditans quoq; Widram pili primum indi-
179 exntfigidiffimi nfq; omnium: ab D illisoffa dcinde: j » pofthác fyndeími,czinde memi qu
ditare (abfardum id.n.foret: qup conco&io, miftioq, in ipfo. confiftunt)at qfi ficcirasipfa p
ficit vincitq, f ipis. Calor vero, qui
his adeft. d :
collocatur . Partes iem.qnehumi Li
'uis, ac fpiritussquorum pss (9 di alicimus: deinde
fanguinem : poftremo carnem ip famqua rion humida. quoqino mii rr. Nempe fpirituseft ge neris aereiatq; eflentic:aerem aut E humidiorem in commentariis de philofophia naturali cóferip frigidaru:
net; locusociü abundantiffimá poftula. retvt de ijscopiofiffime accurariffi F eq maderemt ie alias nobisaf im proditum eft. Preterea id te. terenon ed nuper dicha mus: gradus vid licet funcliond fa. iuarum in vno codemq; tpamen 1o neceffario fpc&tari fm acionum. patientium collationem : que ofa philofophis, qui nature [is 1ntérpretes perdifcenda funt. x ars , dfi partium temperamento. idis Am vero ad diffimilarid rpationes tépeíliue veniem*: & in pni Zi. mis
Colle. SeGio Prima
€ inisde corá &aüo. ld lari ione Cs EDIT pdut puede aiook sida tisq; compofitá eft, cadáq;, um | re. Nempe f par fapradictarum ,pob mvlofpirs i sn eo conten in homine
oblanguin£, um &obe* Teac, temperarum.
1einftar foci caminián musinipo nocas quz decemperavero ficcá( vt cÉent medici)an hái- preis. eias patum, ezaminí- Verum haac SÉperamrz mo
: -lecur, vtpote fümmé car-. particulisabca, quz fm. Qoam, ac fangursetm, & ob art- Ct medioctiane ac emperationey psc ioci ipeird iil abeuntibes,vna vel pluribus qualiqua
H humidi i L e estes cmaepibue ris RE
parti ei* maior molesacpor hic variascaufas tioexefleniia medullofa acneruo-. dfi náq; a repone, intcsdums ab afa conflat. Mcdulla vero eius haud- i quaqui eiufdem ghiscfieum c commuratione: Q uippe pueri calo. buscontínerur:quippenibil rehumudiateg; funt ptzditi:iuueán co quod t pingue, Cuchom o- i
Jeofümve cernitur: fed id commu-. fngidazac ficca: cuius rei nobis ma.
Boc icere documus, eadem nos Tea exercitia ftudiaq; , victus ratio, defpincdorá medulladixifie puta- & (dá alia externa tpamétü fmu- M, Vsochanteteaim ciuem & gcheris tant. Atq; bec vniuería inftruméta. &narurz. Porró lienis,acrenum rijs vfuuenire poi cadcm. puse lore bumoreqi con. inc nemo ibirinfciat quinti qo ea tamen yt rencsípleüe: tius corporis cópofitioni, ac fluctu. eeeia i merce pes 1z. lam vero octo cfle apud medi fanguinis uias vilerris crafirudi- coetemperieci recfus docui Ius: i: im ordine iod nouÉq,dtiasq morefüperarar, EUM dram pe k tá matwra temperata. dd m naturá oportet patiun:v-
Rosmumeh videnarura qp pella&o&o vero ini i. Resetepes differamus:quí qu nl fquacalidá ac fipoliétcali
exije que defimilanum, i daac ficca dicc&idé quoq; de crezis
A fa náédam. ga róneinncligen bi ent. tpaturg (anitatis p tpata. vniuerfis co: rá pib*ui fimilarib?,eá diflimil bul etis Hoc d ingre, in ilis | Gear rii üdario,atq, p acciis . pH prices qualitaub* qum paédb acceptas acceptas refctoti* corporis mérum ijdem ad bind. Qua 1e fequetur, vtquaruor in totum emerpantintemperanti. De mde
fanitas particulari us kan podia ura l n Mei iet [) icauim?-atq; iré p. acci ade d irhenariarad viue, flructurz corporis: pxim( €, vt PxuuCIa n unis fünt)eéntialis difleram": eiusq; o&s peto -Diflimilaresitaq;vt
bet eit Ded Palais qu-
tate, (quamenus qtitas)pofitura, par c ui mimm cóitate (dii mutuo iungunt) vni- Kors ( modd [erasserit
ra cócinna E i in meatuü atq; cócauizató dopulionineq :nefamplioresfint ma, angultiorerred parfit. In fopfice mediocriter rum [zui , tum alpera. Quantitas vero , vbi adeftipfarum numerus naturalis mod', jatq; men fara Cóiun&io, qfi pars parü apté coniungif Separatio,qfi parsà partc fm naturam abícedit.Cetera qui. icm nora funt. At vino fimilan q diffimilari cómodior.Porró magni
ED RR
Part 43
udo ac paruits menfurz fant vo- D Irantinadcontinug arribu
- tamulrum atque
à Menfüra aurem suus mili
lares.? quibus componunturac c$ ftiruntur,moderatam quoque mé füram fort; fint. Ad [vn poma tantum Ir partis
corpore locus'quemadmodum vea triculijiocinoris,cordis,lienis quoq; j, Poitm nominamus. Confenfum. vero inlirumentariarum intelligamalim coo fiue comb E
iufinods lestie rendo
[em que profecto a haudquaquam pieni
p^ aber: vnde praxim vifcuscá wifecre confenrire fpe&tamus, id manife iimein verebricum. "à triculo con/ fu, pociffi; imum 1n. petentiz. Alium infa] onraden digenus,cum a parnculis vnius ejuemq, mem i officialis fit con. fenfus im co quod. eftinipfo majonsprzftangorisq; dignitaris.Hu jufmodi autem videmus particulaim má pericum i
«terum hec breuiter gov que a diffe&toric artis pofíis, quo-
rum multi deca commentarios có.
fe&ator verfatas fücris,atq; ad man*tuas. bi nofticommentarij m renctint,
Fitone disertum Gata Freue cxatiunq di
Colle&tancorum Se&io prima
G cciitille quem nofti, mihi non noeiut Arid indicum defer re hau: juam porenss, nifi fi na taralem philofophiam ffudiofifíishe attigeris: te nanq; hic philofophum, medicum magis poftulo. Quadam adhoc faperiorius adjciomda,
Ca. 6. vim vt cunda a Dd ic tius explicentur, qui i adhuc adícilkmus: Toner taf falubria paribusattributa ftmi laribus nos inuenifle : alia quidem. fm fein temperationis extremo: a- M reor tonem fofbilem neni ceflus i jin a&ionibus, neq, affectionibus paf fiombusve operaf: quod etiari inftrumentarijs vfuuenit : vnde quali tatem,quantitatem, pofituram , ac ques lum " tà dicere par eit. fane tutio ca erit, Eyre dc bono habitu ordo cuitzaquo tu quoq;ffi voles. perdi(eno.Suntigituroffcialif por tium falubritatis octo differenti: quarum quatuor temperate , atque item intemperate quatuor. Atqui nonnulli genus dii tiarum quf tum arbitrantur, commune tum fi I milaribuscum diffimilarib*:aiütq; effc formam coniunctionis noftre quequidem dupliciter intelligiévo modo nodofa,altero vera:atque illa compofitis;atq; officialibus ma É propria. Hec aüt fimilibus para us; rum
iqucin habitum falubnitatisca.
Tekredaeft Iam vero vrrarüqs partium falubritatis dfie tum cóes, vum pprie nobis dictz funt,& quo modoin omnibus communic&t : huic noftro negocio fumme erant neceffaria. Similarium temperamé tum modcrarum aliud eft ab coq
pfam ensnarurale propter actiones
incftofficialibus : illud quidem pro E
im partium. lum:qui qui itióis quiste "alum caarum col vero nuper ex) feret ifi curan tom ra malium,tá materialium nobiscon 1, fyderabitur . Verum enimuero príufquam longius progrediamur, vnum natutale principium flatuemus, videlicet quodlibet corpus ex. materia for jj conflariac cóftare:at materiam formi gratia confiftere:vnde colligenda » ipm fuas roprias tantum effe . Quare Arift, ; Ilchre ac doe fentit, naturá frufissinclom, ac emere nihil efe molitam : quod in his quz ab arte. prodeunt, confyicitur:quippe ligna. nauis, forme, ac figure nauis gratia adinuenta (unt: & fic é duobusi(tis Mr conftat,pp nauis a£tionem,que erit. nauigano. Hinc etiá T hominis cor. porcefle quippis oportet.qd' fit lo €0 tum forme, tum materic: atq, & poliremo aionem affe&tionéq;, amb abfoiutionem partium indicant.Querendum iraq; quid fit vicc forme: quid demum vice matene: indt ad. actiones, affectionesq; tranfibimus. Simplices quidem ac fimilares partesin compofito maxi ma cx parte locum materie habere. fpcétantur:ofía nanque , ac fyndefm,
De Sanitatis Functionibus
i&onisintéfionisve non poffet , atq; expanfions , fiue relaxationis, & als hurufimodnifi fi compofita. foret. praterca X fi compofirorum. caufla icompofitz, fimilaresve par tes ad(int cantum: habet nihilominusharum quzlibet fundtioacm,
türa euadit,emergitq;:idq; in mani bas videre ít, queib b* robur attollendi onera obtinent, atque a «are, neruis,& fimilibus fefe expádendi, explicandiq, modum . Poft difcutiendum inueftigandfiq;
an fitqui cuius gratia compofitum licum quo deniq; mune. Ta functionesq; fuas obeat. Hinc ve. To liemur : Partes natura quid£ &agunt& afficiunturin totum, -abipfis calore innato : niabuseft ab co, qué a cemperaméto adipifcü trid quod 10dicationum ped do docuimus, Experimento quippe
'€ anatomices, (rarus difiecan li cor- |compertum,ezploratumq;,in puri quoddam vorpafculum pes tineri vaporofüm , exquifiteq; calidüquod ab ipfo per arteriatum canalesin vniuerfüm deriuatur animantis corpusatque tranfimittitur, idem quoq, de cerebro cenfendá .. Que vniucría cum ita cadantf.ncquc agereneq; affici partcs, fterq a. calore interno: fequitur qu..qy funiones fiasa formisab lui, perfiiq;& ab eo ipfo: a cajidirate inita oras ru Aqui a for
c munus peculiare, quod manife-. q feri dum, ac compofi-
181 ma conftituitur ez vtriufq; caloris D. (nati Caceius, qui a temperatura acquiritur) mixrura,qua agunt ciunrur:vnde perfpicuo liquet cor« disin animantis corpote excellétia, atq; principatus,quo czterz partes omnes indigent, ipfum veró nulli Sámimiculo get. Porro de cerebrí ignitate,atq; przftantia dé b fedeli i pub videhtetae vec bus quibus preeffe fertur.Incompo fita taq; pp cópofita: hzc vero ob calorem a deriuatum , qui zjuidé his. mE loco adefl:qua ratiocinatióe: iit, fingulorü m&brorü funchones HON jIde ici(ci, Verum enim vem an folus ic calor ifta efficat:an ficaliud qp. pam quod fit huic caliditari vice. rm2 medici confyderation£ tran fccndit, Iam vero alias efle faculta* tes, Brer eas formasque a tpatura, aen liecasqute far voci dequib'ante a&i neq, "mus, harumq; quot fint icabimus: mox ad ca quibus vnaquzq; pars annbuitaddi- Cifa; reuertemur: qd fané fietcogs potétijs d fun&tióes papüc.IIlud vero te in primis latere nó velt, P fanctioná gia quatenus ad nos pti net, botiora e£ car( facultatib*:naturx aüt potétias notiores.C( itaqy philofophi, atq; media functiones fpeculanfres tf poteitates hol ad. etle affirmát:naturalé, vitalé, afalé, Naturalis quidé &,qua alimurIcremétf fumim*,atq; gignimur. Vitalispul(üm efficit acf corde fed& hct cui*quoq; refpirsdo aj iiec dilata 1e &expirádo occluderc,ac conftrin gere. Cui*quoc; comeseft vis illa Tpulforia mourixq; qua ct gd expe« tim*,ad id apprchédédü Tpellimur, mo-
icis expli
Colle&a.Sc&tio prima
in quinq; eft diflféta modosac dif fcrentias fenfiles:videndyolfaciédi, gutidiandittuam :quibus t accedit. motio fecuslocum(dela- Sous Jaremve vocío) - Ad hzcin phanuitici,quí imaginacicem a pellamus, cogi! ] imas recordatricem,conferuatricéq; diffecatur Quam quidem fection£ rne diciin druidendis. im irs vi int: que & aj it, Gi londus in bac arte Drum H eritincommoda. Quamobrem,aptior ofnoilla eritquz fm motioné naturalé dicit parório: qüquidem $n confeflo eft,iitas funchones non. tfh attribui qualitatib* quatuor, ve. bir fiam feolkaribur, uas Ei aj itant:Superquibus dum accuratiusq, difirunt, atq; difpatant,alias fhirpibus adícribunt, nutricationem Cincrementü , ac pation£ retro nobis dictas : quarü augédifunthon£ altricis finem rede. quisdirericgigneni veroquafi au icis potétiz abfolution& atque; fettionf Preterea alarum nom£bà I buerunttum quia orginienri qa ex facultatum naturalium minime fint. Efto vero qp quis inter naturales referat largiori (vt d:) loquendi mó:is haudquaij aberrabie;potiffimum fi afa a relatióe vel fandtione. intelligat. qp (i ab eflentia tífi poteftatem ppná ipfam cenfet, isabfür dc labii," nobis teftatiffimum re Iiquit Gale.nofter;in quodam fuorum commentariorum, vbi illá ma. gueti comparat.Czterum visa qua. pullus efüiaunt, altrix quoq; eft,di- Widens ac princcps: vtpote quz vnà
ite- Tatrixexpultrix,S d difcermés nola. tur: quáq ca ipía maioris ia vita fig. i is fdickisob calor&qui multus abipfaemanatqua. t6ne medici im| jtali buic dederit Tub altics gf ebrehendaf . Quidam infüp plátas, fiperve ab Na vella Riebo- vegeaules : eal 1 me minimi ribi c deniq; rónisipfi* víquequaq; ve ra eít,vno excepto, & pratermifío, É.nibil intereft, an vim mouendi fecus locum , ( laionem vocant)an. vim mouendia voluntatis imperio seyimpers nolaueris:vbiin confimilibus cum ea conuenit imagina. tio:id quod in commentario de ani ma epofuimus Quiautévim mo M. tus volunrarij, illi qna a vita nomé retinet.potétiz affiguant, atq, ill&, jue motnz fecus locii d, alterius [peciei efle cenfent, perperam facce" re mihi videntur. Sunt ctenim hg. tff facultatcsaltrix, autrix , fenfttrix, genitrix, rmaginatriz , appetitir ciatis ix:&t qu Pi matnz,cogitatriz,cb(eruatrix, atq; recordatrix. Eft aüt (quéadmod( re troiá ditum eft) fuperimaginano nem coníhtuta ranonalis vis, vtpo 1equz vniuerfalia cóplectédo perfi cia&quod ab Ariflo. primo aulculta-
Uo memo
DeSanitatis Functionib. 182
AÀ mtionis naturalis, & pofleriorá pri mo diíceré nus contrarium in calce pa am£tarij aufcultaon( fcribit dubia fiquis dilueze ac fluere obs Supiitabeoipío Arif peur. C6. réda iuq; Mp vi iat que
le&at cflenciá horá pardcularii Euer enn Ein Scemi
lit: recor- Ens imarorti eft Tpresfio: E imaginatnx, d
füfcipit, amyempledi: rg bcnc.
virtotis rationalisancil
fehad ecusac msi domini b Tisue fuis morigeri fünt,parátá; ac curant qd fato opus efluita S carte m, potentis rationali famulant. Patereitem arbirrorvim imaginatri- przdictas
C fac conftruatiicé rauonalis cópre. h£fioni aribui. Quare c à rationali ab(ccdát vf'ia,. recordatriz
vniaerfahum rei ilLirur, eflima pia eoidiatacdi it runc larem à recordatrice iml & zfti--
bebit: iei: quelabimdacabimdgian tione accepta confequurad, vis ra-
|uo prius carebat,d adipi- £m. Inde fit, vt tresá nobis retro
ptt; tie illi, queà róne noeniti qued iulentur, ac mini-
: cutus nihilomi- feflori vilaac
ius doceci vele eu nature interpretibus qua 'erü enimuero in horae "a Daci vient, d pcespod cit |; v(auenit, id przcipud erit tempclamcati, tii, qd fi bg acd nbus incil,tribuiturdycompertum. peserph ipd tuei:f greiinere:
pa Sansnáq o Med, fup
ex hac diy Ina. ri
d mam quoq (pci inelichusd, mam quoqj. in b mitico teria cognita quaruor füccorfi catpois, parnumq; vniucrfarum cognitionem aflequatur
MT Rims
Equitur vt. man acamus,
D pdcsomacisanimhbis eficob
przdi&tas facultates conílitutas,at-
Ext potcnuas ob fuas. funciones: P má, un homine pari, que:
zílimaicé fitactioniscuiuflam,atq,
nisgratia: quas vbi exploratas vnà €um temperamento fingularü habucrimus,, (alubritarem quoq; cu-
peris! vil ape LE pi qup [uan luc cum à masia guurd fonna nominet, ha- nobisinnotuir. metr adferre( vtpoteiam.
oportetnift. m echec a qd sd
conferuandi peers iiu fur fao ab víu fimilaniü,dicerus, 1emque pp alia nco:ílana eft,id bi
LU Collecta Sc&io Prima
prefi É indicat : Fdeoceb dirmdà, quint luidé homini datus cít ob vil
necrflariá: binos età arat cea-
iogiparium m fant vtofla, car- H E
p» medi
e quatuor, atqj; fp Tol »fta-
is (ubflantis fuflentandá fübij ciuntur:Ad bacad Tunimendium
cuiui itis atq; mde Horá verd muliridb ad
jj: ma- - [nij fe moueri non pof-
E Ure offibus brachij fern e beri occurrit vfus, quic vrclimerha m Lenoir Dit tiat disfipef, dum:
ee Haraltitaf ae de
joe: in ciuaria confpic itur.Quin dcs adir vit meet ille: ne, vbi es vn6ál afficereturue , ita.
lzfionis,affe des fimn: 1qfüaltérum abal haudq
junctum . Multa q: omit tumob figureipfoi e rica um detqpib ans puis fabricata,um. ob ma gnitudiné, ac paruitatem : que và-
i. sa e hi
Z- radoinofibedigied, cruris c
fi- coxz fp .
q; eri modit qe valla grandia graniag 'opocvicini que ds a mine
iis ims quá idena Ponód carni adhzrere iungi; natura vo- S irsenernfzula, ae mollia übeica. ta funt, cuiuímodi ed
de: fonrgencrs id Vimediocre Eds. mes
Gen duds ugs irem. ros :prime c ebisad fümmitaris digirorá mu nimentíi,ac conferuationé: quo p& f. &o hafte fummitati ferrum.
quon 1 poftreme vteiusloci o armes dmi mat, Delius pprehenderet :
nis. j eft. Neruiinfüp n6 eftt fecun dubito
pe GaLconftátiffim? afferit,neraorum a E min p fenfa$ atmotus in om D. Erie e dum ftitutos infitos; ad calor£internti gg Smperandt fen(umQ; itid
dee arapr fna porimef eftil lique dam fuí. bi & irn pl
im£to vtitur, videlicetlefo , aut fort torá ablato neruo, afficitur, & adi
in di cuffimus, Vfusigi neruorfíciufdem generis. cum cere bri vilitate, ab coq; o&s plané ort habent: neceftqd in cerebro fixos
DeSanitatis Fundionib.
A vendit Gal (dicas. an vero mad voluntariá efficiant, dignum accu-
"i pace H pi arque vent Img hmi Er pun
n juo lapf her-
tur ; B3 efficiuntur holes, Venofum
accipit, in omneis4; parteisexpandune, aliás quidé fanguin£ tff , ais irit ac fanguin£ limul, AI ique iss t ftfa depre in quil iritus vix fenfu.
di L6 opinio diuer-
Vi effe, qui per arterias à corde defczatur : qui quidéljoco formz ent, proxi
, fenfus exorinntur :
ERSe iun d eflentia
mdi per fe proximum arbinatur; D Venum Ai aiocaio füperhis imói : Sanguis (inquit) quatenus fanguis, parciü band dubia ci alimentí : quicquid vero alit, para, bus accedere deber, affimilariq, :ab Sum vend runs pcr fannia. funditus,
: zc orbus vifi jum nuuimenti ,ex coq; confiftunt nco-fía-
rio. Cum veroin crudum & coctá. fecctur fanguis ille quidé vicé materz,hic vero formz preftabit : vn de crit crudi cocti collaio, ficuá formz atq; materiz : Hoc vero in. librisde animalium hiftoria Arift. R. drin Carm qund pro pendatinacuieel hl, amis
iiri que fab caluaria includit, haud dubié materia fpintus, vnde. f Altera verà ,q inoffibus habeturalimenu (angui
Colle&a Sectio Prima
€& Atinquo mutoo difcpet, vbi de ibus difimilacibe ifi-remus, difcere poteris. Porr.j caro dudbus contine differentiis vti retro1á do
licium , q fimplex corpus fenfum. deprebidk Dies quom officio nerous carni famulatur , vt tépetet. videlicet fpiritü fenfus qui à corde tranfmittitur: quas rónesà nobis
quet. Genusinfüper carnis tmufculofüm à Galetio vocatumjinteroffl EI UDI vit [uj nullius. Fico loni dnt fed
eex fe motion£ baberet, moucreturá; : quo mó resin infinitá procederet: nihil etenim mouet, nifi idé qe moneatur. Hincnecefíario qe necefíc eft apud pri mum à mouente immobili agitatum. Veri ifta in natural philofo- JY phia ampliusTterpretati fumus.IdE quoq; carnis getus mufculofum , motus fecus locü ( lationé vocant ) CalenoTftrumEtá fcribitur : & nos quoqialiesdifierem us de eo. 1 ve- To corpus ii fum , ad in ingunnibus erri ord EAS tín gratia fabricarli,vtexacta pul fütaq;à ceteris partibus excrementxexapéret: fce poflumus no-
bisperfuadere,, lentum , & benccarnofüm c£ fadum, vtinr. perratin medio vaforü;in diuer-
parteis diductorü iuf-
demi; diduclionis irmatenuf ac t tutela foret. Of quid£ & fimplex £, animantil 'ofbus cóc : haud fe ctisac Cot vhf diffimilariái accom itor omaianitiantium generi Doedacim. Nde de foco quomo füntjin pri
mriat, qui functioné efficitisqui in jocinoreac venis, d ( vt m« £ntiunt)ab eo vifcereotiginé habente. Altera, vt cóucliat ati; deferat vnd fpiricum caloremé,, &is in arterije
*ontentus eft. Pienra. isinco-
ij &tuseft,vel( vt quis dixerit) fangui- T
pes fuperius, quc parum abeft, velim exi!
conco |ui, quin & piruitofa excreméta pi pee Ah hzcalijquoque vii Vimins innéfhgari poflunt: hume» t nanq; parces, & nutritió! aj eficisrieths amend in. De dia preftat. Flaua vero, j bilis primo, ac per fein corpore contin£ tur habenturá;. Etenim cibaria cf à ventriculo ad iecur trahi min rin£ hau jus tram firent mutarenturucnifi fi ab eisil Ja duoexcrementa ur t juemadrhodü vinum dulce nó àiduobusexcrementis abáicatis;altero craffo. roo alreró teniile ui » olbus fuis numeris pártibusi; abfolutü dici dcbet. QuSob. rem natura amar; bili,no; atre inftrum£ta acconceptacula inftituit, pituitz vero denegauit: qiquideng ex
De Sanitatis Fun&ionib.
A exhac pares cóflitui ac nutriri vo- Toit naa: exalijevero remo dits faccis jua m:paet 4i na ta hoefucco infürumena Brel atis altricis noluetit boni ele&ibe. Nempe vefita bilis meatum habet
Lspee indi plurimávaicusis adipt
imefbtum, hoceftenti fan. di ventriculi &ieluni tmedifiinfer-
diit, rum vreporge turtum vtcitetur appetentia: quz eple&io ab addisezatan cBfueust quorum alijsin commentarijs co-
imam el vtdeadipe pines unum: vt anno c temuszcurs vilitas prima, vt calo-rem moocstatjyaccedas omento
füb- po
Part 44
; finceibrd f
us, Pro- tii
184 Etadimpléda Qin animante vatua D moderatus pipuridcelipe dan lane prep iori vu rier ta&onisd nota E:multk ipp. ali. mentor main ( in€ dico it vertiob qui reír;
nanq; in capite naícun.
iEneas arr epi
us. ri
Fouad rt alamit fra dg.
wig popudier in ij
t ilosà al pria vapore quodá
te exigua
j- excrementum ab internis ad extcte-
mantis corpus, €olz, qui vt fecüdior,feraciora; ra fias femina illi dimimns aque
* inikiuntquz dliciant, attrahaneqy 4 ineciattum tertetio, cóiftit. E
cuus olüm tegumenrutn com-
]qd mune Spiritus prosima (unt facalam
Collecta. Sectio Prima
tuisinftrumé,q animal regit atque gubernat : cui quinq; tesancillantur.attractrix,retentrx, 8ltcratnz, expultr'z, quibus difcernentéadijamns, Verum enimuero alra quoq; ineft facultas, que abío- Tute gubernatrix nominattoti corpori communis, de quaaliqü plenius difputabimus, Nunctancum id dixiflc fatisfit, ab anima cffe ac prodire,qua abeunteanimal quoque interire neceffe e(t. Dedifomilariburnutrutrie facultati ad. délepatiu. Cap. 9. RH Vac de partium gfiisium vífü. pertractabimus, facultati altrici famulantur , ed faria in totum, ac manifefta expli- €anves : principili facientes à nutri catione; qu: ad viram eximium in rimis ol ioné aiasabelrcee i metre
quitur.Suat veroquátfi fenfu vfut. ni
pare poflumushz : Ventriculusat queos,& (dà ons particulz gulaJteftina;iccur, vez» renes, ica, vtraque vefica,tum bilistum lotij.Cete. rum oris ipua vtilitascommáducatio clt, in quod munus dentes Y inflituti : anteriores quidé ad fecádum:(indíforios vocát)mazxillares, qui& molaresz ttanslaióe,q his bi veluti molis cereales fruges tenuantur,& atterütur.at qp in ore fit aliqua concoctio paret, quamuis is, q ^ probé noft ;aliovtatur nomine.Gula meatus quoin venuiculá ibaria ingeruntur : cuius functio duabus conitat facultatibus, attra- €iricc,ac propultrice : primo nanq; ab ore trahimus cibos, deinde in ventnculü deuorstur, pellunturd, : quibusactionibus aboliuis, animal
fimulinedia, famed; occumbere ne K
potríla- ccfle eft. Variari vero partem, quz.
potentijs naturalibus famulatur, oportet: id qd ex arte fecandi corpora patebit. Cóftat igitur gula tunicisduabus,interaa atq; externa s quarum prima,cui recte fünt fibre, quoab ore:n fe attrahat, infhituta. eft : altera vero, cui uranfuerís funt. b miri conflrings read conti netac lis
pellit aüt cibos haud irs ta Coacta ac ,fluudahumidaáy. Sequitur ventriculus alimentorü pergulam ad fedelarorum co lionis inftfm : ea nanq; in chylü T, mütatatq; alterat, at nó in fangui-. n£:qd cenfirmant indicantá; nu- Eerdids pounrie » quibus ad.
Á vüitur. Concocio vero manifeilior cilin tunica cius craffiore, ac carnofiore,que plurimi ca loriscopiam tum a venis,t(í ab arte. js deriuatam continet. vifcera calidiora adiacentia ventri habes: iecurá dextris, lienem à fi-. üiflris ,Duasquoq; haber ennicas,
uz pertinent víque ad ipfum os;
'na que interior efl,qualis € in vétretalis perfi iflens: itera ad carno fiorem fpeci& in gula conuerfa,qua rum miam inter fe difpo- M fitionem obtin&t. Que intetna eft, in re&um porrectas habet fibras,vt. que trahendi cá fit inflituta : exter na tranfüerías, quà circulo contrahat.Hinceftq attra&oria,& cx; foria facultates euidentiffime T vifcere fiot. Népe vbi alimnéta i fta (unt, arcte ftatim vndiq, cópl it fuis tunicis , quod vbi dbosad. perfectioné concomt, vntuerft partes füperné infurguntad inferna f médo . Habet veto expultrix actio-
4& nerduasomnino contrariasvnam. concoctione deorfum,alteram que fürfüm expellit. At visil Jaque nobis difcernés nominatur, perisien d did ar ad í
ex cremore(chylum vocant ) ali i fam dixeramud cob id cibü appo ze, S tam arcte rndi jconfinngere
à fe noftra eft opinio. oue aliter. fentiremi eft, ex hac conuerfivennem: curigiruralimcosaet- Q, accepta tam v: i
i jj & efüritio cefla ascalioqui n itia neque in comple zu illo di i vende fiio gbiunforeiin eo. o íi fo
vt] i famuletur)fuijpfius. Glliuifarar.oporte vade am alispun valitatem ob. Dis venter confeque suriinquo. D ron noftroriraó paucos dubitare audio:aiunt etenf, alimentum prius non poffe cfle cre zmorisillius conuerfionem, quàm f
3) rentvbicai quein
que nibilo minut nuuionmr Ce zum concoclio in primisa cahdita-
185 te bumiditateq, fit:deinde ab arto D illo ventnculi compleru. Quambb Em animanca quibus ees craf TeS,co! tiores di b m Tene dior e concoquunt : huru(modi vero funt ventresauium. Verum antiquorum. nonnulliin hacfuerunt herefi voa. fola illa cóflrictoria facultate & am. plexuquibus venter circa cibos vtif con ici putarent: atqucobid d renes quarundam volu erum,qu; b Gum, omini vensiculo acti s füppeditare. Pars vero hec craf* fior duriorq; in his facta eft,qia d£ E tibus molanbuscarerent. Proxima huic funt inteflina,altricis quoque. potentiz inftrumenta:primum náque per pyloron ea que ia vétre cócocta funt, ad ipa deferuntur, perfe. Ga quippe concoctione, tum aperif inferinsos ventriculi , excidit, per ipfum quod concodtum eft: inde ie. salit poftrem. [se ; ei trahit; o (üperfüuitas , excrementaq; deorfüm ad inteftina delabunQac pelluncquorfí duo. vfus confpicimus : alterum qfaab 1pfisadiecur alimentum tranfmnit- ti alterum. excrementorá F
E spissenaeb peer jucreni jue vt! iu obla. (AA mae
Colleda Scio prima
€ maperentdoneciecur, quod fbi e£
fet neceflarinm,aflumpfiflet. Erdtinnalenli Qur
quein io inore alimentum in fanguimé c5-
mutari;inde ad partcisomneis tráf-
miti, in vonfello cft: quamobrem i
Im altricis poteftatiseffe Ga- cocbone ius.
cenfüit,ob excellentiam, qua
ezteras nutritioni addictus parteis anteit: qui equidem ignorauit, alimentum in cotde exquifiti, ac poftremum confici : altricemá, in co fimum ae zm fitam. H Stvero inimi vifcereanrurali concodri
que nat tates:
ti:ferofum. j: quod a renib? trahitur:biliofüm,quod a vef «ula huicinnéxa: atribiliarium , ac. eraffum,feculentumQ, quod a lieme. propulforiam vero facultatem. anradoriz proximam efle merito dubitatur:cuiusfolutionem hiclo- 3 eus haudquad poftulat. Meminifle. ero te oportet, omnes has facultatesmutuam quandam concotdiá , atq, concentum interfe babere in «orpore,quemadmodum circa mu fusvnum opere multe & citca arti ficium aliquod multi artifices.Nutrienti vero potentie vniucríz famu lantur, qug fanc eftomnib'animá is partibus neceflario indita : vert énimnero accuratius confyderabisusyan altrix ifta poteflasTiocino re'prinapem (:dem obtincatan a- Jiud fit vifcusipfo preftanaus,cui Jaaffhgnanda it. Nosquidem fatis
liquere ex bis, quein naturali philo fophia fenpta reliquimus, arbi
mitur, hancipfam nutriendi potéti£ vnam tantum potci
: jo veroa. inde facultatis hmi inflra-
üiph. ifünsiecur.alizve nutrinoni addi- L,
i &xz partes. Quód fi vera fit Gal. fen.
membra huic po iniftrantia calorem , dum. : iLaliüde n haberc abiocinor, afirin inc ipfa principatum j; tenebit i Vifeuscnins auxilio fu obed munera:ipfüm vero ad faas funcióes.
nulliusope indigeat : d excellentis. 5n
Tpfi fateantur, nó paucasa corde at terias in ipfam deriuari, 4 non pau cam caloris copiam deferant, fané incafíum ac temere a pim commentz func fi jecur ad bácfun. lionem füfficiat. At forte refponde. buntab ifto calore vim vitalem io» TE EE it vi ltasin Esca patibos an alia cab alus ec
A fenfibili, quibus vi: iargui ise
aee Era adüerfarur ifl, qué
tantum, fentiendi C.& nutriendi arbitramur, Atfi obijcianttertiam aliam virtutem a corde
B corde emanás : que caloris ac viti h is cuftodi
darhm caula ced v
fi hicalia eflet vis preter iftam aleri. cemliaquoq; membra haberent: fien etenim non. vt fit vlla in particula. iti2. fpecie contraria. alys que funt! octeris membris po
C tentijs. Hec veroin folo principe vi fcere (edem obtinct:quod neq; Ga le.neq;alij medici víquam cenfüe- 1unt. Collatio itaque cordis ad iccur eadem erit, cum caquam facit Galen? iocinoris ad partes
pie lum munus:
186 gatitoricquode Galeio ceres D
rinceps vii vocandum,q: Trig corad alim£i tum elaborationem,tum confccturam: admodum ventriculus, &fi ci Prae pricepi nihilo mi-
idacordealimenmm ue exhí
berico modo quo njer diximus, z nüfcaffum remered; i
opinabimur. Carter hactenus per anatomic fpectatum nen cft, ab hepate p venasad cor. né de imperfe&ioreft: qui in vero in arie rijs continerur,vt vehiculum fpirii* eliesinfofuselt Dicet vero quip,
q^ bhácconfjderationem ad medicura
D gerinee. Ego vero mazimene jam i fateor , qd' alia. diffüfius exphicabitur , Cater(i noh poflum non demirati Galen cor. mentario de locis affectis cr. imme E
iexiflimás remedia cordi idonea adferebatad quem Galenus ridens. inquit, pofl] à Archigene ruinca esopinione: memoriam in corde fi tam,curcucurbitulam cordi non af figisomnemá, medicationis fc
id non verti?
litate tum quantitate modera? tr(. d. Archigenis fententiam digno" 'ex his
Colle&a.Sc&tio prima
G omnium corporis partium príeeps:. quz iocinori fübeft,vt biliofum «rs E. atque eius fitus obünetpna heretezcrementum.Renes. jue «ipalem: in medio.n. pofitum eft, iocinoriancillanf trahüt náque id
(qui loc" eft regG, ac nobilior ) vr vndiq; atrígi vel eque vel proxime pofct,& ruuus conferuari:quarein. uolurum & crcundarum membra. a crafía(pericardion vocant).Nutnmentum illi aduenit ex vena, nter ipfüm atr iecur iacet: tum vero atque operimentum qd^ suricius impofitum efl,eius gratia fatum eft,vt relufum, fanguini f beretii um:occlufum vero,retineret.Áltera vero auris, quzca ve- Hass nonnulli fentiunt)ad pulmonem fanguinem deferente alimenti gratia ( vene náq; nulle pulmoni funt continue ) operimentum hét ad hoc commentum vtextrot(üm apertum fanguini exitum Y ses preflaret : verum alteri urium terna 10flituta fünt tegusmenta, vt aperia introríüm fanguis atque (piritusin arterias dimanarét acflucrent:nec pofiea refluerent,re. €urrerentve. Hecautem venaeftin.
«ordis ventre (iniflto, eft vero arte-. qi
rie maiorisos. Altera vero auris.d gp bain parre ie os eft, que ad pulmones tendit,a qua venulatio cordi contingit,quare vt extrorfum aperirenGtegumenta huius fa- €a funt. Scquitur vt de liene nonnulla dicamusqui duos meatus ha bet,vnum iocinori , alterum ventri culo continuum.in hoc vifcere craf* fitudo fanguinis. itur, quare vt. 2 melancholico fucco iecurexpurflitutum arbitrant. Abeft autem non parum a veritate/fi duo effe hepata in corpore cxiftimem*: nullas.n. ab hoc venasadalias par tes deriuari cernimus . Vefica vero
juod eft in fanguine aqueum ac fe Som per vend a gibbis ioano- Ga crorit Voca rea rta renibus Ium, aqueamq; fuj iuitatem culum quoddam: cortici non. mile(mufculum alij vocant ) quod dum wabitur lotium,referaattra- &o vero & defluxo, occluditur, ne sineret d Id vero maxime. meminiffe te » vnumquodq, inftrumenrorum inftitutorum ad fanguinisczpurgationem, attrahe- L. reexcrementum illud tif, vt ex eo alimentum füfcipiat:prz (tant vero & alios víus neceflarios, vnde facul-
tatibus fcriptis. fingula predi ta ima actrice rideletn, Itera-
m triceretentrice, difcernenteatq; p-
pultrice.Hz fünt omnes altrias tentie partes. Czterum duas tín có-
FSI de hisqu le rimus füitiam iuc.
nerationis. füntiaftrumenta lide dum:Aucirix náq; porcatia eadem hétcum altrice organa, rulla vero fibi propria.Partium gcnitalium a^ lig Doc cminarum, erus, vuluz, mamme:marisefles.& coles. Teflics ad genitale femen cffiacndum ema
QE de partibus nutritiól
DeSanitatis Fun&ionibus
& emolita eft natura, quorum caro al ba, fungofa,fpongiofaq: eft,cuiuffmodiquoq; mammas
demie quu üagutemdbiüni fm mus. quare V nd
lem faciunt, hocelbalbicanté:qué- 2dmodum & iecur chylum in rubrum murat,hoceft, (ad colorem:. agensquippe quod ab eo afficitur, bo ordope Vilud verote latere non in generatio neprincipatum. ien. fen tit Galenus : &fi facultasilta in bis fita fit: quandoquidem funchones fuas nequa poflunt peragere, nifi fi perfpiriturh qualitateac quanu- Bj tatc moderatum a corde tráimiflü: juarc in confeflo eft,vim illam cor disqur tam probé calorem tempcrat, vt inculpaté fua muncraobeant. téfliculi prcipue geniralem aj eriam De on tas i (sad miniflra ent : aque. cerita quandam obunbre v det particulans cenfebit. Q uos ait. Gale.in fcmninis conftitutos efle p. didronulliusin generatione momé ti efle exiftimes: quippe femen q^ in venereab ipfisemrttifad ionem nibil vrliratis habet. Atqui aliquis dicet: Fruftra ergo horti te- C ftium cóflitudio a natura facta ef Hurc protinus refpódebimus,f ma fibus mammas nihil conferre ad nitricem potentiam:in illis tamé Bonnullos vfus infitos, Rogabit iterum quifpiam, Vnde femen facmineá geniture nihil opis fuppeditare exploratum habeam? Dicam ingenuc, id tum fenfü,tum argumento deprehendi: Nempe fcminam non. emiffo (emine concipere non i; ramus. Ego igifpofti Arfiodeca re commentarios perlcgiffem , non
paucas obílctricestogitaps,an id ve
187 rum efíct,comperi creberrime vfu- D wenire,vel (i inüite cocát. l multas vidimus que vi I acem ! s paffeconcrp .Porró matro naquedam que regióc edium no [mors Serius conceptis verbis, cum balneum intafiin quo improbi quidam hominesantea dum lauarent, femen. genitale profudiffent, ftatim conce. flexquod &fi incredibile videref, itnihilo minus vitz illius anteaz int atq; inculpata caítimo nia , vt idem verbis fuis adhiberé. uamobré protinus ad cómentarid quendam Auencladij, quem de. femine genitali edidit , euolaédam acci dbi id pofte condngereinue nimus.Cuiusrarioné miré nobisar ridentem huiufmodi afferebat: uidelicet ipfi utero inefle nim qu&df£ ropriam abditam,ac czcam cum [n itali qua ipfüra trahit: ad quod nulla opus effc delectatione uoluptateq; Ícribit.Eximie quiicoemoodnamnangnen lud autem;quod nat men rocsploramaseft,q f frmincum femen eafdem in generatione, & tá F eximias uires obtineret maris femen:pofle Keminam cx fe nullius lerare, quare mare minime apurelíct. Noa tifopercenfendum paries quaídama femine ma 1is,alias uero a foemineo confhtui : quoniam quis numerof; fint, in unotamé( quod psinelt prícipio) unam funt:cuiusquidem principij largitoratq; opifex cor erit , parti juog; omniü auctor poteftate : qd fà ineo feme dimanaret,nos. utiq; maris femen ad iioné nihil conferre re&deaibitraremvr: crum cadem eft rato de hominis AA ülj o ge
Colle&aneorum Se&tprima
G geni: vero aliquis, nentrá faas functiones agcre:nifi fi priusfit mutua commixtio , atquc.
vero tiffime difcerem , in - is ac 3nenad hanc functionem peragendam.Sanguis etenim membra vnimera nntrit ac conficit : patet stem
giu: im vnum obtinent füae enim l itize inferitur : vno quidem forma, ab altezo mate sia. verum nusq przílat formam: snina:nusquam mas materiam:q; im alimentum ezhibet, matená
enim. l faemina alimentü »függeritigitur & mate-
riam:! vero masquz cft A-
tiflo. (ententia. Vcrum enimucro
quoniam facmina in fe nihil conti-
emdsgemutfosen anu angi Ius, jue
nem mebilruam: at fena aquofà
eft humiditas cxcremento fumilir: E, ncc aberrabis fi vere excrementum nominaneris, quo membra ali ha- Uudquaquam poffuut:a fanguine ctenim potius nutrimentum (üfzi rent:qui vere alit. Nibil vero fereft. inter alimenti materiam,& inter e(fentiz matrriam : alimentum par-
tiz efLin toto : totius vero materia.
fiunt:vteros quidem it cuo- L mitQ; fuum. : maris vero attrahit ac retinet: quibus liquet füpflaitatem efle fo«minc voluytate concitaram huc illucá; di-
fe uagantem,haud (eus, ac falíua in
ore efürientis atq; famelici prouo- Caras, dum alium, edenteim fonfpicis. Marisquidem femen agentis vi cesimplet: partesitem a calore na-
netur, pi caliditans huius portionem a£tu adeflc. infe mioeillo quidé, quia calidi humi-
dà; eft. Sanguisaüt, ex quo confi- [3s i rms cx fenis cotris famine, qui in vtero retent*,
3 a te nuper dicta: incoctus nd hicexiftit:quincti& lógiflimé abeit ab cad£ potétia faemineum femen:przterca foetum in. fecaliditasé habere n6 erit dicéd(: qfiquidem calor ille naturalis a calorcsleusa c na(af. Qukobrtlc colligem Jemen quod eíl éeming,
DeSanitatis Functionib.
-À neq; materi, neq; formá foctui fug :quippeilla a (anguine men- I. hzc vero a facminco femine. farm femen non folá I rliani pflac- Anio vülitaéq, P Ari átaq; Galem. imn witabit; qui. 2nalláque faltaueratapud Hippo- €ratem,aborriuiflc (exto die,contra Ariftotelem adducit; uem (altum femen mébranula inuolutü vi fam eft:neq; ab Ariltotele rogádà, bi femen iltud haberetur, vtpote T ze medica parum neceflarium. perti net veto hec difputatio ad genera- 3 tionéanimaliá : quare qui controuer(iam explicatam ac folutá habe 1e volet,ad commentarios de genczatione aJaliü Arilto.confugia. No flraigitur orario vnde ia erat, zeuertatur. Coles tum vt femen in. vterum immutat, atq; infundat, tü. wtpereum. lonü,confütutü fuit: Verri, veeontineatur in cs juod giguitur,atq, vt per cos dcflu. Epi pe ils incodti f& miparü(menftruü vocant:) cui*ortuscítabimmodico carü humore Ob penuriam interni caloris nó pro bé cócoctojiná, partcisomncis tráf € miflo, Quarc natura meatusinflitaitquibus menflruum iftud excre. nent vicibus quibufdam ac circuitibus : coníhtuit vuluas natura cx multis fibris eranfüer. fis vt retentrix facultas valida eflet: Sonnullis vero oblongis, vt femen
Brzisleanmaherencatqs vis ja eximia cis incil, vnde & ánlatum protenfas nactc funt.Q uc.
set vero qui(piá:an vici immutan-
peer E gbquidé ablurdd efc i i
35 9.1
188 vterü fetus fingere, cá à viil D la(quá informatricé nominát) vna. cum calore femini. inna fingant. Quin potius quzin vulua cftimmsanli porre eonferuatricis á tum vicoccupat:femen etenim cá ab acte nos ambiente attingitur,fta tim vitia: vnde videre eft, quá immutandi vim vuluz córineát . Poft hecmammz ezplicandz , quz , ve lac progignerenz fact: fünt:cato etenim iplarü fungofa albidag atq, infigaem cum vtero confenfum ha. bent:quare vbi quzad vicros profluere debuerunt , ab aliqua cauffa. impediuntur, ftatim ad mámas re- R. currunt:quod lactantes apert? indi cant,quibus nulla, aut pauca erura. puntmenítrua:quarü nonnullz dd infantibus lac prebent,cócipere mi nimé poflunt. Haten* de méflxuis, ac ícmine genitali.
De infirumtiis fenfibwue dicar generatim. Cepit
Entiendi potentia quinq; omni S oomodi erp édi, audié dguftidi, olfaciendi , & tanpédi:quorü grauia cerebrü a na tura efbptzcipue propter qua. tuor primas differétias ud quo- F rum quilibetfüo duntarat ipii mento contentuse(lvi ol
factus naribus:guftus,ingua: audi tusauribus , Tactionis vlpinfra-
Colle&a. Sectio Prima
€ hoc eft, citra alterius opem functio nes fenü£di a cerebro przítari. Hic veto cor pnacipium cfle fenfoum, «ui f bac facultate ancilletur ac fub. iyciafcerebrá , vel | ipfos fenitsotrinene d quceale eden do contemplari volurnus, qua nup. jocinorisexcellentiam excuffimus, Primoquidem Gale. ig; anato
Part 45
miices perinffmiingenué fatentur, fo
arteriss nó paucás,magnasQ;,ac va lidas a corde ad ccrebrum tendere: vnde facile fnotefcet, in his functio mbuscerebrum cordis auxilio indi . At dicct aliquis:Si a corde cere. H brum calorem delatá accipiat quo alitur,ac: r: neceffari ot ipfam cerebro famulari : alim& fum nanque & altrix ipfa nonaliam ob cauffam a natura exhibita funtanimand, ob fenfus & fentiendi facultatem : quod veroa cordis calore cerebro accedit ac (ug geritur, fen(us funt omnes, quina- Tio complexi numero:quamobrem dicetalius vim fentiendi in cordc. cipue fitam: quz quidem fenfus communis vocat": cuius eflentiam. in commentarijs de anima (aus fü- Que explicauimus. Hac itaquef 1 P'iflocatg; Gale. mutui dilcre- Rensillo 10 corde, hoc f cerebro fen itricem vim collocante. At fi quomodo compertum habeamus, &corde cerebrum ita moderati calorem tum qualitare,tum quantita te obtinere, vt fenfib*olbus efficien dis fit fatis: Hic nbi libere,ac vere re. fpódebim?: haudquaq a quouis ca lore fenfus quosl.betgigat: qfiquid£is quo c alédi potézia agit,alius abeo, cá quo fuas functióes pagit vix fenfiix:quod ipfum in dor mi£tib?,atq; vigiláub"viderceeft:né
in fomno nutritoeia facufras va-
ici T fomno deliburis,actu in fenfib*minime fpectabit quidá etenf oculis iétb' dormit: atq; hi t& handquag vide;.t:id vero cómittit, calorein quo cbfiflit vifio,p neruos viicos Graeci vocant)tecurccrnendi
rente ad interna : alioqui
mun haud quicfceret. Ad hzc meminiffc oportet, vná eandéq, vim, achu atq poteftar fimul &todé té pore inueniri haud poffc.facultas itaq; cernédi vnà c6 fyiritu viforio K,
ue6, emanat:hic vero cd narurali calo-
re:vis vero illa, vbi quis doemt, a- &u nó ineft, quippe fomno videret. Porró calor naturalisqui vi; feufitricem roborat, nó is cilqui at tric£ fouet:dormiés etenf aliGacmi nime videt.Q uádo vero vi tráfmit. nequo mumereori le didice ris,(cdem ; fenfus cóisexplora.
uü habebis pa enfucro a corde ficfifac defertilluc; redit, acreuocat: quare vigilás plane calidior.
eft circa exteriora, dormiés vero frigidior,qui inde altricé vim validio- Tem hét. Abfurdeigiquis afferue- Me rit,caloré illá;a quo fenfusoés.ac m. gilia cófiftitprim( a cerebro ezoci
thc fien:vifcus etenim. i.frigidd, &c. qui inde nafcunfnerai frigà qu pe maior hort nüerus frigus eui.
tius cótinere cófpiciun&quáobrem Tcredibile quippiá foret fi caloré ab. hisT coris pteis deferri ac delegari cE(erem?, Przterea & qui ule altricis materia eft calor, & qui Coficis,nü quid£ (ant,tfi fubiecti loco, rum fitu:pot£tia náq; alédi , (1 fae tu ad (enfilé admiuédá: api
De Sanitatis Fü&tionib. 189
A damidonea eft. Hzc at fectui formá fin&Qilla materiá pbet. Atqui join loco maxime apto fit: ala vero recipitin fui tin fübiedti lo o,füiq; fitus, qui (ane calor eft natüralis:quare fedesin qua afam fen portetjillic ent.Q uod igitur ex vtra. que conflatnmyc t] in eft, vná. Joco fübiecti ac pofiturz dicemus: Quisin neutra duarum fgurarum poffit vnum efle : fimpliciter quidé vnum,hoc eft numero : atq; vnum. definitione:certad; de his noftra eft praclara fementia, Verü enimuero 3B poft aptiffim? declarauimus calo quo gubernantur moderanturQ; fenfus, (edem in corde obtine. mueamquefenfum communem i it porentiam,hic quoque fitam sc cerebrum ipfum famu leur, & que principem eminentiffi mum cor habcat. nos id indicatiua methodo fufius expofuiemus: fed breuitad ftudérs, in alium diffete-
muscommentarium. Cerebrum i-. re
taq; cordis minifter facultaté fenfitricer illi fu; f.pacto, quo rex a cubiculanj fui poreítate quá
€ nihilominusa rit, aligd. facereiim) ile Cirerendd deeepis "quo cerebrum cordi deíeruiat, quéadmodum dc minitlerio Socinoiisretro diximus , quod alimentum videlicet cordi apparat. Nunc vero haud dubie afleremus, fun&ioncs fznfüum in quauiscaliditatis menfura ac modo non pfici. Patet quidem vehemention non opus eflc,uc ezterné fenfilia pcipi im. iat. Spe&tamus etenim acutis af os morbis, & ob id cerebti ple, runque calidiori intemperie laborá xs/feiz wvidete,audiied; multa, quz
nus] faotexiflimantes.Id quoque D
in sachone precipne innotcfcit, in is ad qualitates peipiédasin!
Bra cft quib carere [m inftruien tum vtpote commoderatum ex eis, haudquai potuit:atq; i6 & tpaciffi mum factum, vtexquifitius exacti« u*q; fentiret. Czterü cor cum fit ca. lidiffimum,iccirco aduerfus cordis fedem & calorem cerebrum natura. molita eft,vt feruorem illius moderaretur,& téperié afferret, qua fen filia ius fentiremus, ac depre henderemus, Atqu» fi frigidi cordi tpamentum indidifict natura, altri
€is potentiz functiócs imbecillime E. foren Ceebrum vetoaccor feud
uería pofüir, vt nuper dictas
tes anfmátia pietla exquilidilimas abfolutiffimasi; obtinerent.Spógia. quidem q inter afalia adferibitur,Sc. multa id genus , cerebro indiguifle non videnfpotiffimum3; co neruo graudi,fpinz: dorfi medullá intelli- [iud acerebro ortum babet:qua. b fort? aliquando pars nonnulla huiufcemodi animantium fecetur, abrumpatur,aut euellatur;illa & v uen& nutzietur,& incrementum fa
fcipict:óc cfl;reiduo animal illud F renaícetur,& complebitur. HTc fpc- &an foreitin quo cerebrum cordi famuletur: quod doct? & fapienter Anfloreli,eiusquc fequacibus , amy fcciz: viatoriie fcripti eft. Caluaria. ad cerebri defenfioné ac munimen tum conftituta figure rotunde , ne tam facile lefiori pareret:quod imi a ducsiubent um rotüdas cóiad vix patiendum aptiffimas, Ad hae(pherica tum capaciora, vá
affiduz motioni ac verti gini promptiota funt
Colle&a. Sectio prima
€ : " fermonisezpreffionem GA efe: T
iar ei^ cuius radice duo meatus vifuntur,
d fedsiofam illad,quod faliuam p
Pinz dorfi medulla ciufdem ge licis attingentesivfus veroid genus
S acisctcum cerebro, vertebras aliuz eftivtapores guftui roddat affixas fibi continens.
De taf onis inffremente .. De ecalis. Ce15.
Adonis proprium. inflrumen |Culos vifionis gratia conftitu-
Tes caro ef,vtpote animanti tos nemo nefcichi feptemkoa
busomnibuscommunis:quin &
fe ta&tusipfis communis cít:quorá a carnem t neruis numerofis refertam,quibus cius téperamentum moderetur. Cá itaq; VH neriiciufdem fint cum pde
aturgqui ab eis vfus ex,
Pob Vdbus refpondebunt : verü enimucro parces 1n quas pauci infe xunturfpargunturve nerui , hebetiori , atq; obrufiori fenfu przditae funt. Porró huius fenfus quippiam partibus vniuerfis carnofis commu. nccft,quatuor f. qualitates : calidi-
tasfrigiditas, ficcitas , humiditas. Quippiam vero vni tantum parti pioprium: quemadmodum vbi os ventriculi inaninonem quandam perfentifcit hoc cft, famé, ac fitim : illa quidem fenfüserit re(olutionis. Y craffioris effentiz calidz ac ficcz : hec vero frigidz & humide:duplex agitur fenfus proprius conftituitur . "ctillationis fenfum, quiin glande colis,pudendive percipitur, dum. venen idulgemus, ta£tui acceptum
referimus. Delingsa. Cap. 14. Sicingua »quz ad fapores percipiendos vnà cum fuis nervis accommcdta clt: alij vero,vt preilantiusadiiciuntad literas etii exprimendas,& explanandas, & ad.
flant runicistq, tribus humorib*: dom chryflalloides primum vi- (us i itum , vel etiam runica,telz arancarum fimihs ( arachnoides Grzcis dicta)fupra hunc hu. morem pofita. Quippe ex narurali L. [oor ia didicifb, hanc compre fionem in re perlucida peruiag; cuiufmodi funt aer, atque aqi ri:quorum perluciditas facit, vt colores admittant. Sunt vero duo rantum in oculoex mixtura ac tem " ratura aeris atque aque cxqui(iti mz lacis Ad hoc Bololam guram chryftalloides habuit paula. um deprefíam ad fenfilia numerofiera fompledenda: huiusque gratia alijomnes humores atq; tunice pons fuerunt. id moderara, vtquippiam a. nofa affumeret. 3 Humor uitri fufi colorem referc, h. Etre jui al Suincc it medio intercedente aliquo fanguinem tranfire ac deri uariut cztera ad alimentum huius fient idonca : Qui uero albus nominatur, aquofus ac tenuis Galeno, ut ipfum primarum humccta Tetarceretque ab co aeris nosambientis noxas:atque prohiberet, ne. contactu uuez ( rhagoides Grecis) ledererur.Q uc uero tunica. coniun.
veroildi M.
De Sanita.Fü&ionibus
A Gers quam adnatam alij appellát, fertisac ualida , ut a duritie nerui dcfendesetoculum, condita eft:li, mentum &ipía exiftens toti ocu d offa circumiacentia : cuius alij quoq; ufas moz explicabuntur.Por z0qua fecunda dicitur, Galeno cho
ipiam unma quoque hp ged inturzilli quoque füp| tatcalorem andas quein ipa fant. At retiformis fpiritum pracitat Wiforrum pet neruosqui in ea diffu. fi faut hoc eft, naun caliditatera. Tam autem. & chryftalloidi ad JB uchit, & defert nutrimentum roridum:atq; calorem fouetob arreri- 5,quc in ip(a fant. Galenusillam , que telis arancarum. imiliseft, arachnoides Grzcis, lucidiffimam,
geratanq, ideo plena:Alter ut a duiate: d ee illod rutam reddatob id mollior facta : Ité xc fpiritus uiforius. diffiparetur di- € fpergeretur, nigra 1quippenigrü
disueaat iul uelorma fenfili. Nempejficun bene nofti,non fit ex tra mitcendo uifus : oculus etenim. admits colores pet fplendidas fuas partes;ac lucidas, co pacto quo fpe-
190 tario defenfa & fenfiliQuare fi ps D qu«piam oculi idonea el,& ua puer fuum eximium fplendorem colorum impreffionem,crit pfecto proprium uifionis inftrumentum . Ceratoides ut propugnaculít foret aquei illius bunjoris, quem albunz uocitant,con(tituc,atq; ité fübtlis pariter, & fplendida,oc ch: d *li impedimento fitad formas recipiédas,fimul ne uifio ab extrorfum. Occurrenbbus aliquando lzdatur. Adhzcadnata tunica feci mouet. muículum oculum mouentem.Ha. Genusde parüü oculi uibusex Ga leno:qui maxima ex ut patet, R a conic&tura proficifcunfpartes ue 10 oés fic tantum inftitutc, ut ocul* €olotes füfcipiat.
De anditorss fenfibue, ac partibus.
Ca.16 Vncde. aure,auditionis quidé N inftrumento,nonnihil difleré
vta di. Eltipnurquod énfam gigni
neruus qui a cerebro ad ipfam deriuarur,ut ramentiauris Itopcrimentum. Ambagiofis auté pere. obliquisq; Grrduolutionibus ite aurcs,ut frigidi fpi ritus rationem ac uiolentií pers rentpaulatim obliquatibisuaricta B te. Atq, ét quod cft commodius, ne nalidc uoces, foniue graues tam facilélc(ionéinferrent.tucrunt qum gura
i charnlaginofg, ut unà cu hunóiad - ibas,
t10ces percij aJ me forét. Cetera ueró animátia ali ter conílructas obtinent, plusá; ijs prominentac maiores fünt, ut cas Gircunducere , & obuertere femper.
€ulumqui mozubi bdmifflimpuct fonis,ac uocibus poflint: quare ra-
funt, a uorio (pir [uiis dnt Erwildiar gumencis
uffimus in commen-
tionabiliter homin1 non mou£ur, ills autem crebró mo- Wentur, De
Colle&aneorum Sectio prima
be olfatforis wfirummtis. inieumen Lfa&usi tum safas 'eft:qui fenfus in his quz odoratu lita funt animantibusattractione, (pirationeve, in his vero [uz huius finr experta, mumme ic us fanta| alia ibfaeh. Ariftor. Menceficin! nafi duobus meatibus hoc eft, naribus cenfüit:at Gale.in duobus illts mea. tibusoffium, qua ethmoidza Greisappellantur , ob quorum remotiorem fitum fpiratione animásindiguifíe adolfaciendum. Quz opinia veritateahena eftalioqui nafibusobflrutisodoraremus,vbi ae rem ore infpiflaremus, attrahercmud ;: neque foramentum palato ineft his proximum. Qpamobem Auenzoarus nó inepte fcripfit, nos fle odores petcipere eduliorum, pes in véntreconcoquuntur fi Ga. leno aftipulemürcuinetiam queil lisoffjum meatibus carentanima- : uad ol facerent. Porró attractionem olfattui donatá ob dua. Tu cáuffarum alteram meminiffee velimat rmdies£ i t sut propter buius fenfüsin hisqu, odolant animantiboscraffiudiné. ago heberadinem Fieri n&que po 'abodoratis & olfadtilibusqua tenuioris (anteflentiz, vaporem ad ftnforium impelli. Verum enimue ro quia olfactus, aut trahendo , aut 3mpellendo efficitur.vaporabolfa- Spe Rupe fcendet:qui leni Mfedecacr nde clorstum artrahendoq fundendo magis fentitur ac percipitur:qnod ez co liquet, cá quippiam olfacere volumus, nos ét inattradionem incumbimus, qua.
fane huius gratia Iflituta feft. Que K drtcutos exquo pad rio. itiori Vevtmeme qtue veroin formicis aj l; tur:przterea in his odori malibus paucus, vel pene nullusodor fentiícirur citra among pter imbecillitaté atquc li nem fenfus, Equidem homo mulisanimanibusodoratum obrufio 1em obtinet, que precipue fagacice teodorandivi ; Veantur quód itia quadam diuina sc pre bi be De partibus, a quibm motwe efficitur vo Iouariw. Cap.18. 'Acultasque motum animanti^ Pes przftatimaginatrix eft,efti matrixve, quam appetitrix , atque concupifcibilis przceflerunt : demdefirmata deliberatio, fimul & ratioob prefentiam illius,quod eft imaginatione zftimationeve complexum: ficuti in commentario de Anima explicauimus.Inftrumenta yero huius potentie quot fint, qui« bus fuas functiones; it, explorandafünt. Primó igitur motio- Mf nem voluntariam in propriam atquecommunem fecabimus. Hec eritqua fecus locum , delatio diciturmouetur animal:illa veró cutis quz in fronte eftoculorum, maxil larum,primarum nafi abri Jingue epiglottidis,capitis ceruicis, humnerorum,cubiti,radij, digitorumyrticulorum,thoracis quando refpirat, veficz vbi clauditur, colisinteftini recti vbi excrementa retinentur, pe. ritonei,coxarum,crurum, eeftium , denique pedá,& corum digiorm-
fcientia teftantur.
DeSanitatis Fun&ionib. 191
A iz quidem funt partes, quz volun tario motu agitantur, Verum vnc fiant mouoncs ifl paícrurandum: namà pluribusq ab vno effiauntur. li gratia: manus & tendono motum habet, tendoà znu(culo,mufcul* ex feipío, is; pri mó mouet, necab alio motionem obtinet: conflat nanq; o£ qd mo- Wet,ab alio moucri: iccirco ea quorum vná aliud mouct, taodé ad id veniant necefleeft , vtà nefcio qua. porentia motrice modi babeant S non. corpore. principi erhuic neftaltud, vain nazurali iia diffuse explicauimus :
3d ái non admitramus, ncgociü ad infinitum dilabetur. Mononisigisurininum in pfo mufcolo ,Quíbrem media, q à neruo mu(cults motum preflari cen(ent,abíurd2 fa Sidi adr ttulie mo mo
pes ied monté haberes qui l expers non fit mi Simi mooci ni idé moucata i r1] motio emanare , resin
infiniti caderet . quare hic effe ne-
o przccdunt. Prztetea cüm id qd
it expers, fequetur neceflarió, qd primó ab ipfo moue bitur corporeum effe , & tanquam. gnatená : illud veró formam : fieri inim baud pót, gd primi mouct
in animsete fine maseriacliifiere, D Quale igitur erit. us hmói? népP alorhanuralis gui in nobisell : enun calor quidem illom
it: calorem quidem illum. naGunm in alium feb&tiond definitione complecti nemo nefcit:qui bs profani End i fort f til ion( na fortitur: eui dentiores veró funt in nutriendi ia
iditaris T cerebro effe prodidit literis: d pet neruoein vniucrfüm de. feratur corpus. Arift. contra in corde fitam ceafuit, cerebrumq; eadé K ratione illi famulari, qua nuper dicrbamns in efaum fondtisibus,
itur caloris principium atq;
fons Qaare in more calor homini ad cor it recurrit; ol 3l, crura Gemubt interdundd, ho mo flernitnr,mouerit, non. Vnde visilla prima gubernatriz in hac motione, id quo caloris modum ac méfüram temperat ac moium corde proficizuntur. Ga-
preterea exteri; omneis media vimillá voluntariam in corde fará tur pofitam, vnde animantia tandi & voluntatisimpetu mouebunrur, F.
id, Scorprincipium erit, quod à ccre-
m bitur : parum uero inte- Ius temperamenti aut merat perc pini animé jn ipfum defluenté,qué fpiritum in.
- nullis neruis,excepts uiforijs (opti-
&i negat.Ci rimario à. pir andar ji eer luseft,ob quandá fimilitudi: illseft cá calore: cóponitur etenim. ex came fimplici & neruis, à qbus vadonescrotionrur, Norimsqui
Colle&a Sedtio Prima
€ dem folus natura frigsluseft, malna immerito principii huius motionis nominarctur , quz à vifccre non primo ortü ttahat.od item argumé slioindiceri pore [ali mentum függeres juiefcerei moucti debel Aresia i n6 erit abipfa nani itatióes pulfuum, omnino diffimi ià
vrariz efficiuntur: quorum
igiturfonté & ini motionis calo ris natiui dicemus. Q uamobré par. sesoffium: dupliceset exigue,à muículis, nullo intercedétr,accipiunt motioné:duplices veró jn ramos diuaricaur nf ope qui abextremoipfará fini tur,motái babent : ob id cim cogitur contrahifá; pars vna ex his, ten dones illi velluntur, atq; ob vincu- Yá,quo cá offisextremo ligatur, os iftud motu illius mouebitur. Atq; €&t pars 4 matuó contrarios motus obtinet, duobus quoq; ofibus vel mufculisconflabit , qua diucrfum. inuicem locfi fortientur,quorü q4- I libet fuo tépore trahit, prohibetq; neà fao contrano codem moment0 motuseficiatur. q fi vtrunq; fimulageret, parsequidem mó vno, juabili; velletur . Expli gratia : mufculus, quiin externa manus ire fituseft,trahat, in illam parté bit: fi veró qui in interna, ad bác vertetur: qi aem vaung; it, manus neque introrfü: b m moet fznlorum numero differam?, quos
Galenus n x x1x.in re ho- Ruinis prodidit: cic quilé 31v.
» quatuorfü
. ocnlos x quorum xx 11r X pri p pet Tem x v1 r. reliquum faciei out * in hisqy fub oai cut deliefeér
i, oculorum apertioni ma« gnopere conferentes. Suntité duo
|idá retrorfum , alij dextrorfum , quidá finiftrorfum . Linguam monentes nouem funt : cer- L.
dcs vero atque cpiglortidis grati xxx11. Humeroram fin,
feptem:vtrifq; partis
jxrrr mor cubitum: intusduo, isi internam manus itur : duo foris, qui ped i hoceflinternam partem. Brachiorü quodlibet xxx viLobtinct : quorum alijextra, feptem veró intus po firi. Manusitem xxxvr. uclibetx v 111.qui ad externa, internaque mouent, & ad motum. cis minimi digiti atque volz. raci sdeniq; c vi1Lquorum alij relaxapt,alijextendát. Vertebrarum xr vriLIn ventre füb thoracis o£ fe ad vmbilicum o&o perueniuntz uorum alij rech, atque in longitu. inem fefe agunt, quidam in latita. dinem extenduntar,nónulli p trí uerfum deferuntur, qui alijs &lax& di, tenfionis vim cxteris fuppedi« tant. Tefliculis infüntquatuor: coliitem quatuor. Atin ceruice vefice mufculuseflqui arcet,ne nobis inuitis reddarur vrina. Przterea in re- €hinteflini extremo quaruot appó fiti, nc videlicez imj
X1 v 1, con(lant : pedes veró xxvit. ad motion indigucrunt, atq; eor articuli quidam : nam czteri digiti
'dum xxii. habent.Ceterurh mu-. bus, przíl
ulorü ommum motus;aut à caliditate innata , & c5i : autá calore, m vnicuiqy adeft mu(culo, prodit, üm itaq; ita fit comparatum, vt pars nulla motioné obtineat, przterd à naturali calido, gd eft inftar. formz : vel à calore, qui mufculo eftinfitus : hic veró abanimg prin cipio:id iccirco quid fit,vnde,& vbi fcrutari debemus : facultas equid£, 3 quz motum fecus oci prxbet, ani maeít. Arai motio huiuemodi paronm fin à potentia taria infera inébro cimmuni particulz,qua ex fe moucatur, profici fcitur : atq, eti à vi propria, à voluntatis imperio ite, quae innata eft partibus quibu(dá particu lanbus , que pet e morá obtinent. hz verd lant fculi Nune veró fenfai fatis fuperQ; vfarpatur nullá án animáte partem(excepto corde) «ommuné toti corpori, que perfe moucatur.Q uare porcílas commu is quz à voluntate eft, in corde, XC, hoc efi,cius mufculo, edem habe- "bit: atq; ea que voluntaria particu. laris nominantjin quolibet maícu- Jo conrincbitur. Q ninetiam motio eommunis amantium, vitalis reiratio appellata, cor jp fonte ob- Ew cui? propé. dizerim germana ea, per arterias fit, agitatio, dutn pixin ad; abobícatoreiL Ce. rebrü igit neruosq;, vt calorem, qui. eft fcaturigo motrias facultatis vo Tantariz tum cóistü ie, temperareb natura. idit. Ad hzc Mtefare velim, motion&que à uo-
tur in czanguibus mufculorá expri ; zquidem in animá-
mofculum n6 pofle confiftere fibi. pfuaferar : À ueritate alien? € De riffirationi vfus atque ems infira— menti, C4. 19. Roximum eft, qd refpimione, partibus; à quibus efiici', dierachos Hanc Gde. à uoluntatusimpetu prodire exiflimaui: qis cerebri auxilio s motus peragaturt i£; teruis incfle motion£ uoluntará:qdq fità ueritate remotnuper cü de motibusageremus, séoftenfum eft.Quamobrem a Gus motioni contingunt, primario ac perfe mufculis aflignabim*: i er confenfüm ucró ac colligand ac neruis: atq; curationem. imó & remedia mufculis adhibe ic: deinde ad cerebri s] tetur medicationis (copus. R. (pira tioni auté pares deferuientes, (epu tranfücríum,pulmoncs, afpera atte. ria,epiglottis, columella : quorum. ufüs prius non cxplicabimus;j fpirationis utilitaté cxa£té difcuflerimus. Hanc Galen. alijq; ocsancdi- €inz profeffores, duos ufus obtimere literis mandauerunt: Vná, utcor. dis oap roi bd nos ambientis ingrefla pesi eh umida. cabpino fa; à calot natiuo diffipata diuapó nad
uec F
Collecta. Se&tioPrima
deprehéditur : compolitü: nanq; nullum à fimplicialitur : alioquin animans ex elcmento uno conflarum reperiretur : ed penitus à Galeno reijatur; q ob H id aquínon nutre aflent. Czterü cui porentiarum anim« fpiranonis. munusa(cribarur,accuraté cófyderemus, Gale.à motione à uol(tatis.
im prodeunte períici metam, obli ingrum it nobis fpirare, propr luma adis album It proprium,ac. nu
rab Quare. ic£bo curpiá neruo qui fepro trá(uerío motdl faggerit, is profectó diutius non uiuegq qui. fllingularaz Verum enimuero Ga
leniopinio duobusargumentis re-
felli poft: primo, quia dormiétes. aolum
dpiramus: uoluntaria ait motio co
38 gutationc acdeliberanone fittheau e ecd qur: mo, qn. sempeltiua cíbac repofted, aneparum pulíüi regbdct. |uare Hippocrates hanc crebró pro pulfibus Würpat, quoncs uidelicet refpi gom addit. minimé affedz t| quinexi cordis tempcraturá eque atq; arteri docuit, Quidá preterea philofophi ex uolá gana,atq, nó uoluntaria facultate hocce aturali, animaliQ,refpiraconíLitui cenfüerunr : idqy un
peragü- Nempegi
n5 paucis animantis partibus.
iratus erin mom ond er lutitióis quas e5poli-
aci ib e dettes
ppe buseffe&hs, cadit quoqysc debilia.
tur deglutiti fec? exis! que quáem Gra pil
tor effe uidetur. Ii quisobijfaurerur, ciat,illum Prodémarac ides
gimus, dum; morbis laboram €tebrà citra deliberatioenm.
funchóné molita eft, ut auxilio c£t naturali potentic, qà uidelicet cordi fatisfacere n6 Prazerea Ga. leni pbatio,qua illá omnino à uo-
luntatisarbitrio docet, eft iig. Lido aco dios L
naeíttin pripapijs tin Bgura. yg reiquca fub. je&o dara eft, aufertur, non debor. femper auferri predi abilla, á qua eft (abie&tá : alioquj repugnantiá antecedentis oppolitt jn tota materia unà cum repugnátia oppo coufequentis rutati ac defe oportet -Hocautem teflatiffimd facitquanrá in dialecheu caede quippe fi abneruo,fccbouc,quepiam quoq auferat motio, illud th necclar non ícquetur, neruo illo exiftente. mons
De8anita.Füctionibus 193
& moruspratis, q neue propri mo-
tionis cauffam acceptam us. Atqui ái quifpiam venas caronidas, seruoeq;. feros , Q-ad cerebrit. gertingunt vulneratos. i Eee. 1l
latiooem nactz (ant.Q uare Rafiur memorie dedisrepem Idi m quempiam nobili genere ani Saducrere vellet, (cctioném hari partium imperaffc : quod animad- Werfióis genus ac fupplicij morem. adferebat.Q uis autem (ane mentis illicomneis motioncs voluntarias » infertasdicet? Porrà. niilaionem bun£nodi inneruo effiat, j id quo: potennam «omj x atq; perficere poteft: quo
Part 46
tfta amxihum.
motio thoracem fequatur,neo pri- D uatum motum aliquem obtineat: an vero fit thoracis motus fpirde, quem pulmones (equantur;ninqué afferentem. Galenus pul-
de- monem priuatim nullum motum
re impletur pulmo. Exiftimareaetem oporiet huius conilitutionem. fimilem cffe follibus qui f £errarijs habentur:quod tibi maaifeftius fiv
afficiatur quoq; acho nece£. etfi vulnerato thorace,ac confoflo
feeft,&(i huius propria nó fit cau£fa:quandoquideri vitiatur, tur; functio,abolita facul. tate,que illuc deluebat,ac tran(mut. tebatar:quamobrem volátarij motus ino non ir morum quemliberin neruorum eflentia vo luntarium adcffe:qui tamen per ac cidcns a voluntare prodire, C Quódfiob(tinat? repugnas,volun tarium penitus affirmando, nibil p ues: quippe mufculofüm erit,non neruorum, Verum efnimuero ad partium fpiranoni fa- T piper jui 2 in due pulmo 1gur fpirationis officiodelegarusaditum fpiritui facit: cum. n.atollitur,inBuit fpititus:cum contrahiturfluivndeTfiromentum refpi opa pos prb ipe litate ingenij lam erit, nunquidrefi piratióisq
acr introrumpat: quiefciteeenim p. titus pulmo, interi; eius motioz id; ob refrigeratos pulmóes ; Arnforeles(cin&turam vocat ) fepe possim aliam vtilitaem. fcripto reliquit, q vt epararenfined pares princesa. nobiliores i nutnitorijs& ignobilioribus:vt yi delicet animz principisotigo ino: F fenfa fcruetur, nec facil occaperar exhalatione cibi,& caloris aduentitij copia. Atqui tantus philefophus calumnia dimus non i neg; imuidem quas aree fecandi corpora. i ab&mulia füntRà que numero motiosum ci; €omj Ars veró anatófniccs zceuue. Ariflotelis planà haud quai crat abíoluta. Porzó Galen? uius Gicajó medicina omnibusnu
Colleda.Sc&io prima
G.uepts,neq; cognita in lucem emittent.Quamobrem non tam crebró. em tienen Galenus Arifto"
refragatur,quin potiusilhus invendisaliquid adijcere,stqy im| niutur: cuiufmodi füntquz de fc« pto, de motu neruorum, de fenfu & otn, dc cotdis ac cerebri : ;que náq; ille de particularib*
Biierisbaudquag in. bus huic re.
Toctátur. Verum ad id,vnde noftra
digrefiz eft oratio;redeamus. Gale.
igitur de pulmonibus fententia dili
genter. quippe nullo
lio argumento, rationeve probare ftudet dilatato thorace pulmonem
; attollq q eodem quiefcen-
te pulmones quiefcant,intereatque
animal. Nos terà non Adcó abfola tac impliciter pronunciádd cenfe nus, thoracem videlicet przcipuá
motionum pulmonis cai t
fierieten! poteft, vt pars vttaq; pri-
usrim moueatur, tj mutuü quendam confenfüm,ac proprium, wtalterá abíq; altero minime moueatur:obid vno quiefcente, alteri
nci. ned; afücitu
efe: cadé methodo
didit. Nuncigirur thoracem difara IE tum pulmonis motionem adiutare, eadem inicatione dicendum,podi fimá ; vbi vehementiori ind; imus refpiratione. Verum. caluero Tin pauca ré conferamus, Cor cf&, abolita refpiratione expiratio À obi aimdinieterius contingit. Hinc neceflarid ab ipfo fpirationem emanare inge nue fatebimur.Czterum pulmonis agitatio(vr fentit Gal.)violenta eft, adem ratione ac vi, qua funt, quz: abarte machinata, agitant Mouct id vifcus modo quo naturalia, atq; bifariam:náq; tum ab electione, a natura. Atqui duos in motu prin- &ipes collocare non eritabfurdum; mici m motio sisabarbitio volá tatis intis: cor ad pulmonem. huiusque a natura eft.Galenus hic. nixusefl,qua in czteris füis indicationibus coofaenit, Haudenimaliunde motü pulmoni, quàm a neruo adeflc putat,quáquàm per artem diffe&ionis corpo rum nullus ad id vicus deriuari nez.
puoqyecfexasqi neutrü altericauf! uusípectetur,quo fentiat,nedá mo
motionis fuggerat, prebeatá;. Quód Gafierereios pulmone ncn 1 Pu noto, nec thorad£ ràoueri, qtiz eft Galeni opinio:nos meherce cenferemus pulmones thozaci motá fup | rre "Quare viderar Galen*fen ic in Ye forent:immorod, aleerunequoqüe nimitrie agitasi: non fit moror. portó'id quoq; vfa- Senire poteíL, 9» diffecbs. Wibracia neruo,affect*ad pulmones per confnfüm pertingat,quo modo Gale, snültas egrotarc parces litens pro«
tum obtineat. Verü ingenij noftri hebetudo: ol |uo min*ve ritatem perfpiciamus horum videli M. ponendi bis confyderantur:attamen.vt sem. pus ferzatque fuadet, oaumq; permittitin hoc: lum totiincum bimus: ali veró ifta futura. fant. itiora. Pulmo in duas fi bras diducitur,vt fi fort? vna ali
do: ltera vicem ciusfüp Lee juemadmodum in thoracis vulneribus videre efLin quibus ffs Droslectiedarur s picatonialasá deferuire neceffe vf: viraqy erire nes ft: quippe ve se
DeSanitacis Fan&ionibus
Q& Sequitur vt deafpera arteria (qua nonnullis fucialt itla dicitur) nonnihil differamus: quz fpiritus. cauffa data efhacenim fpinti tra. bimussddimusi,refpirandoyerpi randoq,: fed nec folum frirídi cauf fa fcd ctiam vocis: quare naturacmolita eft particulam quandam in eius fammitare, qua: munus efficié dz vocis contineat, minoris linguae formam referentem:deindea mu-
fculo quippiam eiaduenitquodva à
rà arteriam afficiat, & ob id variz Signantur voccs:fedis quidem vfs
aminimé neceffarius, verum vemc-. fp
H Ins acfelicius vitz m curricalum vírus:idà; in alijs quoque paribus pr rodent atit uini, [ed mon vnius tantum gratia, verum ét plurium conditz fuerüt:quippe nares tum vt odoraremus,tum vt cere briexcrementa expurgarem*:illud ad fenforiam facultatem, hoc ad
pulíoriam referendum . Vua (columella alijs nominata ) facit nc puluis fumus, & id genus multa , ad
iritalem fiftulam non irrupant. vineam fpirium primum remperat,nc tam frigidus , ac fc6co&tus. ad fpirationis inflrumenta defcen- J datquz dific&a, diflillaóonib*obnoxium reddit hominem,refngerá do parteis omneis fpiritales, voció
tiam adimit,nani & h:
inctioné neceflaria, Epiglonidem vocis. fn vbi in arteriá ajantis valide in- Tifiamusror reddi haud abfimi- Visilliquá dáviucretfonabat. Huic &aliud operiméti annex: ne artetiá cib*, aliudve deerrás, alal flc fulctniqeebr videm?, dá aligd ipam dilabif, tufles (taf excitari. $5 d fpiratióe, ci" Tflins dit id €.
Deerrero ciae parie fantEtiua Caio |jVanquam imaginatio,cogita. tio,recordatio, Sun erxatodp " , neqy mébra fint, habentsililominusin orcbro f desin quibusearum fanctióes (int. cuidentiores, Phanrafia igirur, fiue imaginatio in cerebri anteriori. te fita efl,que rerum fpecies, fenfa communi rehiétz funt,concipitac retinet.Cogitatio vero ma« nifeflioreft in lio cerebri finu. ivc:hic quas aflertiones,& con lia vocamus/fieri traduncur:di(cer L, nimusQ quid in his nobis ficeligédum, vitandumád,hicintelleda refcuntur:quare in animan homini foli tributz eft: bra ta vero iftius loco zílimatricé vim obtinct:in pofleriori cerebro cauct naampliori visilla reminifcentiz: fedem h trix
Se quogidiermr, qhzcformá exhibet fenfilis, vel (enfibus priuatall veró ad cuftodiam,& refrica Mt tionem rei concept. magisi; ad in. telle&tü, prudentiamve referendz. quàm phantafia, Arq; illud memi nifleoportet.q) &fiin ventriculis ce. rebri harum potentiarum functiones peraguntur, tamen a corde, oium principio prouenire , (edesd; tff in cerebro tan inftruméto obtinere quare quéadmoda viforia fa. cultas cryftalloide fita efle fertur, €6 tf fit in corde vel cerebro, fic vir tutes ifc, harumd; fediü veilitasad temperandum cas inflituta eft, ce Bà.cip;iom6
Colle&ta.Se&tio Prima
G modo,quo cerebrum diximus op£ ferrc alijscóceptionibus,atq; appre henfionibus, Aliaigwur probauóe non indigemus,quam ea qua füpeziora difcuffimus, que eft huiufmo Gi, facultates nihil ape calosem natiuum, qui ad ipfas non per Uenit,nifi cum qi moderauo nejcmenfura:visd; illa que tranf snittit,temperatà, calidum natura- Xk;in corde pofitaeit tang fonte ac
incipio. Ad hec imaginatricis fun ijo teftarur fenfilium aliquid fen. fü cói hzrere,cuius fedem in corde. Ebro deanima fcripfimus: auo
HH illa quoq; principium cor habebit, que vnà.cum facultate motrice voluntaria, animanti moconem fugfoem in corde habitare. nup.
iximus. Prxterea vbi imaginatio, illic wd cogitatio collocabirur, qua.
icicmus,non erit ftatim ferendi
Südicium , fontem ipíarum folum
fic cerebrum:baud aliver q affecto 1 cryftalloide vifionem vitiari cernés
aililo minusipfüm viforiz faculta
tis primariam effc fcaturiginé. Ní & €kas potentias Izdi fpectamus:non tüfanz menüs homo harum fedé in hac parte putauerit:Cerebri etcnim ventnculi barum gratia condi ti anatura,quorum ra fun €ioncsipfarum conficit . Atqui rctro fcriptz virtutes in duobus prioribuscerebri (pecubus cuidentiores funtà quibus per viam, tramitéve,
tranfüefo afe o, nuperdi fyderem,
qui inter ipfos conffht, defericur: K in ju via mcatuve quedam corpa. fcula conftituta fant, quz dum calorem internum ad cerebn finusin. li oportet, aperiri credütur, clau vbi fübicri: Horam vero men. tonem fecimus in commétario anatomices, Cerebro humido molliq; conflituto, fuper 1mpofitá cft os,quod calua nominaturpro tute. la ac munimenro:dug item mébraaiz(quarum altera tenuis atq; Tbeeilla:altera crafía ac valida)cerebrü Mer iieri Qeincit glo-
tum pobdiima, Torndi, asque L fphzrica:tum. i tum ab 1nc5modo & lefione remotiffima. fedem cminentiorem in animantibus perfectis cerebrum obtinuit (enfüum. ia, qui cuftodes tocius corpori fte ) funt : quod etiam in rebus externis tane Rit,quippe qui cuftodie excubijsve. pel! in aree fublimioci; loco
Defomno, Cop. L1.
Roximum ab his parui be Paw: diximus,eft,vt de quibu dá, que ad fanitat£ conferant difle- ML mmusiniso quat big afomno:de quo en H crise cr Gafas us oportet. Eft quippe animani generi apprime netellui* atq; vtilis füb quo homo quoq; c$ tinctur, qui fomno deftitutus vitz nonezi; jacturífacit. Sónus igirur(mes quidé fententia ) Merl |juidam & quies fenfaum,atq; recurfus rece a fuis inftrumétisad intima: dd; fomno fepuly aperte cflanf', Qu
A feofilis,&fi proxima minim? perci piunt:tü qui patentibus oculis dormirant,nequag vident: atqui fi facultas viforia inftrumentis adcflet, continuó hi quoq; viderent. Ver nimveroid non tantum in fopora. tisconfpicimus, verüctiá in his qui ftudiofiffim?, acentiffimed; in ali quam doincumbunt: etenim nó
uca fenfilia intia nó ani Biadaermnz Cum itaq; fomnus tá m fit nfuum adTima refus fenfus vero moucri poffant illa qua ed oer Rad fi motione , abfq; auxilio alterius,
3 quod illis materic loco adfit,erit ve 16 idcalidum naturale:quare fom-
que principum in fomno refluat, atq; reuertatur, neceffe eft : quéad-
modum in motuconfjderaf , qué ad id , vnde incozpiredirc oportet: juale in Deo fj iu5, a quo ofa
lmanant,& ad quem cuncta reuo lant.Poftq igitur explicavim" fom num,fenfus quietem,ociumd; fuarum functionum, atq; intermiffionem,quz a ca'iditatis fubterfugien tisreceffü confitzproximum eft; v ferutemur,qu: fit caufla huiufce có. furijin fomno fopitissquod in yri ais coCtioné adiutat. Calons equi-
195 dem ad extima fparfie 2 qüantita- D te,non a qualitate eiufdem inaucta. ptouenit: at coactio quantitatis im. minuno eftidà; contingit,quonil
a frigiditate humiditate, fj Somnusergo calore interno refn| rato,atq; bumc&tato fiet tunc nan-
ali- quera minuitur calidi,dum ad
intem recurnt , Preterea cf cerebri v(üs. fiy vicordis caliditat£, ficcitatemq; moderaretur , necefle. corabillo maiorem huiusfundtio
Vice que
humeclarid;: proinde rigationib? ,
quc vim fngidam humidam0; ob- E. tinent; imus capita vigiliis.
affe&orum creberrime:ctenim cere. bri confenfu, cor quoq; affici cófpi cimus.Quamobrem qui a folo tere brofomnum effici putaucruntgra viffime lapfi (ant. Ad hzcargumétuma| litate humiditate]; (om. num conciliari tale eft, q alimenta
leraq; omnia foporem appellátia, Tr gina humidag; lita funt, iuf nodi la&uca,&id genuszat vi
cun ide giliasacceríentia calida ficcad,. S6
ni autem cauffa quz a matenia nomen habct, vapor c(t hume&usab F infernisintimisQ;ad cerebrum ela tus,vbi a frigore confiftit , grauisq; effectus dumque illic fünt , cereris muifeetur bumiditanbus, dum; ad altiora penetrare non valcat, ncque difcuu diffiparive , ad ima denuo defluat necefle eft , atqueinde meatus facultatü fenfili obftruat. Quinctiam fomnus animát ab fatigatione laboribusi; confit, calore. natino inter mouendum, opusq, fa ciendum difperfoimminutads eius andare refngeramos roindc coa. us ad (uam confugit fcaturigin£, BB " jon
Colle&ancorum Sc&t.prima
G fontÉq;: hand fecus ac milites, qui grau imminente periculo ad da— €em recurrunt, "a vero inanifnante E poftremum. aiimal modio s igitur Som grus item naturz cít functio corpus. gubernantis, iccirco neceffaria ani-
3hantibus juoniam abía, perii siiis laboribus frangerentur fenfus atque interirent : quibus. euntibus a&um de vita effet. iamobrem,qui minus probé dor miunt pallore afficiütur,atque mu. aia fua potiífimá nucritióis, dteri* abeüt. Quin & exercitio ac faga H one fenfuum calor ile iserns re ur, vrpote ad extima expanfrorsy ad intima fübterfugit, vbieius minuitur quandtas. Iilud vero te latere nolim, fomnum conuerfionem tancum effc temperatumidanediqeque hit taro mi Que,que hüc tus gebernans qu in corde pofita eft,cuius calor hacratióe huius cft. infirumentum. P: exoriturhic queflio, cui potiffimum po ténncanimz commiffus fit fopor: Cui ingenac refponfüm volumus, facultau fenfitrici illum effe credi- 1 ig vi roboratur , & incrementum fuícipit huius funchonibus: jue nutritoris poteftati attribuendum quatenus cít nutritoria, quoniam vegetalia non foporan sar fenfus nanque funtexpertia:il- Ja veró vis fentiendi a(cribitur fenfai communi. Somnum tribuimus fenfitrici potentig vtpote quae abco tueatur, conferuetur;: quamuis femetür tunc tempons.
ta&tinqua pereunte, lal interit. fp ratio iem neceflaria . Por liquer eaque fanitarem is humani Gaciiracconfesuanr eie aquíac réalimenta, quibus fecdá natur. fe habentibus is fariitas confequàtur. Aer vero naturaliter fc ha. bet propter folis aftrorumá; fictio nes:fol vero id facit, figuiferum per errans per anni quatuor tépora, ver L. ftatem,autumnum,atq; hyemem, pepsr Softinrtionem exploratif. má medicii hal juippetum dignitate, ereclentid »tü vülitate lon; fuperet alia fatitatis tüen quit. 'ere quidem nutri tionis functiones validiores atque perfectiores, calido f.interno copio fiore exiftente, quod remperatura efttum calidum,tum humidéá: pin de ver calore, Bumoreis moderatü afferimus, collatione ad hominis t£ 1 fatta: quinetiam adole 'ntes iuniores; vere aGhones viuidiores obtinent. Vocabitur ité nó M. abfurd? wemperatum, bominis vem. peramento collatum:quandoquidé fion aquatuor qualitatibus p fe totis mixüi ca téperarura conítirui cuiuslibet nanq; corporistéperatio alteri qualitatü agentifi exuperanti (qua inftar forms crit; atque alteri patienufi(quz loco materic)afcribi turzalioqui non vnum fpecie, verá duo tur : funztio ité vna f fio mrmino mie e Pd lue qualitates oppofite fimul puni ineffcat Soabiles actu pin flatcdi. Quippe ez duobus conzang
b noftre memoriz: adnalranver iá illis explicabit "Téperata oatura,cx quatuor qualiwm pari mole. moderata hocefl, varii ma naQqui. fpectari po-
mf Qunciam temperamentum vni Tu quala iratum agentium atrribui moderatum non con(picimus propocrea qr fingule athiuz modum na B &z funtfunctionum fuarum ab al rapeiennams jus illi adeft loco vade noflra fluxerat. ratio percibe & A&ftas calida & fscca:hyems tum frigida, tü humi-
da,collocata ad ver, hominisQ; tem. peramentü. Quidam autumnum ruis ned hyememá;
ius)eque temperatum atq; ver. «ollocaruntlargifli quidem pec €anics:veri náq; in totum quisdixerit cóurarium!à quo vires omnes imbecilliores euadunt,cuiusexéplá: Spcimésia, vegeialia animánads ] ids illi iet murdt € quc hae illi. 'mus:at rri erit ficcitas: verüm vt (um
omnes peritio-
boctantái intercft, q autumno vires infirmiores dcbilioges fiunt citas exuperat inae
ullam in gene tatione calocis i m
litatem przítat. Verc ii quod altud eneranoni in primis apcum atque
perantiava- ac
196 idoncum:humidum náq, tali fun- D ioni famihariffimum. Porró breuitatis druturnitatisd, certum finé,
mam ac anni tempora non obt- 73 soclipogonum pol
regionum natutayatq, pim ee variantur. Quarum etempetatior eritin qua bre iantimnun uer uer m;cu brise fant que (üb quito cma te iacent jj mariumz.Au trmnur. 1n noil duorf eft menfium , quz eftin quina climatis principio. Sub libra item teni peraram horam afferere (vt nó pati )ab(urdum eft: quincüiam quartum quinto preftantius climatc exi E flimare. Galenus Grzciam terram. temperaüiflimam tradidit literis, pó tiffimumque Hippocratis patriam Oum ; huius tempora anni ve. ri fimil los quatuor caufis,matériali Cformali,effectrici atque finali falubntatem partiscuit c5. plexi fumus,
AVERRHOI COLLECTANZOXYM SECTIO mr.
DE SANITATE TYENDA.
Dearri medic e fane. Inisphil riam dicitur. Ptimo 6.Coll.re
Secüdo- em , quéadmodü formam materie finé aj píceióis as insiatetabid. Teri, ac confe-
Collc&a Scio ij.
G finis vocitatur, vt ferram finem artificiorum, que yer ipfam elaboran turappellabimus, Verum enimuc-
1o artis medice finis rationabilt ac
vere, primo, 4; mi
nunciabu air nó ita fim :verum (vt quifpiam dixerit)in itudine. PM M medicine
mobis nunc fcribitur, ceteris ei*partibuslongeani ic rur
fus bifariam (ecabitur:in partem vi
delicet que fanitatem conferuat, ac
tuetur : deinde in eum, que docet, quemadmodum auferri itea, que hominibus morbos accerfunt:
fané quidem mediaeritinter a:
"ES ittis tuitionem , & cgritudinis abolitionem . Porró id te memoria tenere velim,noflra corpora à vitijs tantum pofle vindicari, quc nobis €x accideoti contingunt: idá potiffimum ab frcemenorUm immota uc ab alimenns, mit Quippe pado vi&tus modera-
operum facultan,& neq; formá,ma. teriamve faciunt fcd rabéc Aut mi nimé precipiunt, fed faciunt formá 1n materia apta: Aut medie f-r has. que videlicet: m facit, partim. prefuat ac: Tobenc primo quidé for mam Visiplonqnr id maternam cognofcentesatq; explicantes. Horum primi. exemplum gubernator. nauiseriratq, archi, |ui nau eris eundi rei isquiinn&. ui cuncta probé t; ordinat, jj iubet. Nos verd de hisesqui& L tiflime fcripfimus in commétario, quem in fecundum anfcultaionis. naturalis librü pofteris reliquimus. Ceterum medicina ex his arbb?eft, ps abfolute factiue vocitantur:fflatetenim formam, qua funéióes faas naturales homo perficit, id; natura matetiave apta &idonea ad. -
ta omnibus vfürparetur, a nallouf. opuscziftente : alioqui.n.non. fet
quam famtas abeflet. AS hocora culum in hacarte diuiniffimum,fir miffimumá; effe tibi perfuadeas:alioqu: manca, ac mutila effet,clauicisq; medicina.Q uamobrem nó poflümus non minfice laudare atque probare definitionem medicinequam hic mox fübfciibim*.Me dicina eft ars factiua,ratione experi mentod; inuenta,que tum fanitaté tuetur,tum morbos lit. Qu definitione nullus maiorum pofl riorumve noftrorum aliam verioré fip reliquit. Nempeetfiillaequ& e eed io nee pend juifit , nihilo minus Coplicata declarata eft Probe di xérim manca : qiquidem cuinsef fet gfus,non explicuit. vniuerfg n-
formam prebere. Eft jon nisqui aru locum fui fabie&ti conveniétiffimum függerit Atq; haud. vu abfimilisratoni victus, qu£ ialenus homini quadrato,tempe- M. zatoQ; prefcribit, vt f. vite naturale curriculum tranfigat,fenectutemá; artingat, que me herde ob infi gniter refrigeratas ; exficcatasque. rtes corporis principes contingit, nare hunc finem , atque (copum ars medica nequad. debet.
dere: qp fi id faceret, immortahtaté hominibus adferret:quam n6 pof-
Teabip(a prettari in confeflo eft. Caufla vero, cur interdum medicinalisars finem probum non coufe quatur,eadem eit cum illa, que ceteris artibus impedimétum inijcit, ne
De5anitate tuenda
À necirca materiai fasmang fübie €um finem optatum adipicanrur: quod in athletarum, nautarum ;acqueagricolarum vicus ratione ma
nifefhiffimé confpiciei Atqui-Ra-. coi
fius noftet huius cau/'m in quodá fuo commétano tradidit hurufino-
di, videlicet, ea que retro iam a o iride pea que prop
unt, non paucisintercedentibus medi; indigeant rthüc ipfum finem obtincánt,quem a no bis fuppeditaryfieri minime poteft. €uus equidem opinio proba eft,ve. rum non Tiucquad. perfecta: qua. Te adicere qi nosoportet,quo B5 dilucidiorcuadat Eítipitur verum, hancartem in nisi luorum er ibus peccare,ob materiei i [risen Przpatationem fcrináq poteit, duoscfle homincs ciu(dem |uabilis, temperat: nature:vna. een; rne victus vtentes:quorü Alter ad (enectutem. finem; fuo té peramento conuenientiorem fiet: alteri vero(X(i codé diztz genere vtatur) praui 1ngenerabuntur fucci,qui mortem acceríent celerio xem.idá; profecto contingit ob quá dam haiustempcraturz infitam in. natam; aptitudinem ad vitiofos C hurnores gignendos, quz nos lateat& hanc ignorantiam nobisparit maturarum tam rhultiplez innata paratio,aptitudod; , vt- nullis nous nullisq; indicis compeehendi valeart: quoda nobis inicommeatarijs philofophiz: abunde expofitü eft: vbiid quoqee proditur, materias f. fingulss accidentia obtinere peculiariajnfitaQs praterea queq; ,que aforma füppeditentur,Q amo ré acadétiaqux materici adíunt, mul tifariam illam naturarum indiuiduorum variationem procreát,ha-
197 d fecosac et ,qtiz peculiaria for- D mz: infüntmoresram variosin hg minibus fingulis indiuiduisve concinnanr. Quippe homo poftremü ficü exiftens non paucas indiuiduorum differentias (peciesva habebit:quod facit,vt multiplicitas netatum.naterarum fac morum indiuiduorum, non ita pateat, Verum emmucrolongius fore, q par fit, noftra cft expatiata oratio quand ingenué affirmare aufimd quod nuper nobis (xiptum eft, ma ximam afferre vilitatem bis, qui exploratum habere concupiícunt, in quo philofophorum.doctorüq; E virorá non pauci olim dubitarunt, Nunc ad inftiturum negocium re ueremur, dicmesiy illos quiim ea füntfentenda,g videlicet is qui ta- Ii educatione regitur, qualem in libro de fanitate tuenda Galenus ftepit finem optimum coufequerur. ignorare, quomodo dignofcatur fipisaris medicea mx fuorum paf fiuorum:hiQ; hallucinantium medicorum & indoctorum opinionibusafbpulari videntur.quemadma. dum & illi, qui dies hominum aonosi; cerro numero aftringi céfucrunt: quandoquidem vfüuenire po f teft, quempiam naturz temperatar jnculpata educatione vti; vetuntamen cque breuem vitam viucte,ate. queis qui rationcrti victus improe bá vfuspanit.Sed hoc ratiffimne core Éingir: quare ab accidéti tam retno toaclonginquo medica ars ncque fubibir calumniam, neq; fübuerfio nem: abfit etenim , vc tam infignis artis nobilitas hoc tam exiguo (cru pulo obfcuretur. Porró qui rantuma. rebusezternis,atq; ab elefhorie vor. luntated; prodcupiibus morbos -
. Colle&a Sc&tio ij.
G tribuitis noffe cauffarum minoré cumulum videtur : quippeechricium tantum gradasquidam (quz dixerunt)(ünt: Hz veto vtpote ma. pigftioresip ied pomzibis medi €is zgiitudinibusQ; itur, Huic oni(vificinerdum) morbiaccidant, quos id genus cauffz non przceflerint,diuinit,ccrlirusiy immiflos protinus aiunt:quam opi ionem, quoniam popalaribus vul god, arrideat, minime improbabimus. Iam veró fatis füperd; exyofita artis medic. Som modiais atq; vilitate proximum erit, vt de.
H fis difleramus quc ex accident cor.
Part 47
ibus nollris vitia aduehunr, qui [un j; medicine auxilio occurrere valeamus:fünt autem he cauflz effecrices ; quarum aliz huiufmodi funt, vt facile caueri vitariq; poffint. vt combultio fectio,] lus, & id n'mille,quz fugere omnino pof Ern. Ahg jua: neceflario nos ajterant, atq; immutant,vel nobis inuitisnolenübusk, de quibus ag&dum mihi náceft. Suntigitur quz. ioflra affiaunt corpora ex acciden ti caufz,aeris nosambientis coníti j tutioimmutanos;texercitid immo deratum (quale eftartium quarun dam)deinde alimenta, potionesani ma affectus,atq; vt fummatim per ftringam, quatcunq; intemperiem. & cum fücas,& citra (uccos pariür, "Ab hisitaq; quandoquidem vindicare nos poffumusautratione vidt* aut mcdiocritatem(que in fanitatis tuitionccollocatur ) amplectendo, afferimus fanitartem. pode ebferuazi tif alimétis, cum boni fucci tum jtitaus moderatz, tum opportuné affumpris:item motu ac quicte me
diocil icrementorum(Q ez pur.
tione : deniq; aeris boni infitira- K Seaegerocum accidend pte inrperié euocare na-
L. aliquacle&tione;ang; procedens: qui primum. a Dembriseficitun monorcm vil& L tariam obünenüibus: fecundo vero abijsquemotu funt prediraanima. li,cuiufmodi fant venz,partesq; nu. tritionis officia excquentes. Cum itQ; exeratatio motus ftquzdam. propria, quedam autem communis. conftituetur. Atq; hzc tori corpori attributa, qua vruntur cuncta animalia:illa priuatim fingulis membris peculiaris: q YvOxX, thoracis,atq; pulmonis: federe, ac. ftare, dorf exercitatio. Quinetiam alia eft exercitationis (echo, quamenuscxerGtatio: (prima ja par: tibus defum; MID vehementernetenim qu: iffiorem acle Uiorem,alctram & tertiam. temperatam collocamus, Atqui valida & imbecilla &mgatis interdá ac laboraritibus cuiufdam partibus fiaut, quibus pariter accedent, tum conci tátatum tarda:interdum vero cum. in moucndoslierum alteri reludtatur, atq; ab co opprimitur, vtin. vios ueris faLlaione. ini verum buic differenti: ned; neq; tarda iunguntur. Arqui nón quam pariter, & vehe«
DeSanitate tuenda
BÀ menti erercitatio habebit, qualis eftilla üatorü. Caterum exeritij modici vtilitas eximia eft. Spifitum etenim internü citationé
itat, augetcalorisquoq,genui- peratu
miaogmentura prelet, cuftoditá; excrementa partiá alerici facultati defecuientium expurgat,& expellit, patiter & difcuie membsorü effen tiam emollit:quare corpori, cztero sum nullum magis erit cómodü, q boc ipfum.Q uippe caloris, atq; fpi Fus: entum, quod ab cocon ficitur,nó abfimile eft caliditati na turali externz. Atqui hec que ab ex B ternis excitatur,veluti a medicam&-
ja & actu ca-
ulforia motu, agitagoncque. Droimobre: € illud efc faruimos Sane huiufee £
weroezercitauo tum primum eft, «fi fudocem calenn. admixtum fpeabis, ata, fpirationem alterari im muta; rubrum ac floridésppitefimulac Tusinnme ligenter itaq; curabis, vt
dictorum iam iadicorü quodiiber apparebit, protinuscrercitium.
Me Quippe valido digeritur, exha-
rubi we patetin bisqui.
198 miffiori vero & imbecillo,quod ex- D purgati debet, minim? expurgatur: necquod ab eo fufüm ac quatum. diffipare valet. At mediocre ac temim excrementa. ris tum. difcutit,tum ab(umit:quinetiam & corpus implet,& carnofiorem obcfioremve redditezercitatum. Q uaread (anitaris cutelam füpra quàm euquam credibile fit, moderatum. exercitium copfert.Verum enimuc. 10 quotinoommoda ocium, ezerci tij clarum no meritam o culisatq; cuftodia vitam agunt;fa- €iesetenim horum nó diflimilisca E. €he&ticorum facici:cnlor fod*:atqy iem omnes funtiones illzQ; Sedafantiá quoq, ccteris idé víuuenire , maxieq; auitio ghi caucisdetenro & (aginato,cernim*, DefrsfHient, tini; maliiplic ratione. eremi choodis fidioquoq,curcmtontene- , euacuation£cxequiécoin dre lmplies quide fex nero ftatuim*, qualitati ternasafexibétesaíperá,leué,mediá: vel (vt quifpiá céfüerit,vehemétf, remifi, ac mediocré:Quiradiveró multá pau. ciomeliocé À vehemétei fiiétio. nes tá défant,ri durát modice cocpa:Remiffe veró & Ibealle rarefacere a!'ac mollire valét: Mediocr& fii&iond op? vniuerfa iá dia m.diocriter efficit medicd; inter prfas. poemas birar Preser idi res camé minuüt, lj corpus reddi mediocres cha ain
adi rali oj métü adijciüt:pauce veró ni
cuidés chlicid nif. parü pod unt. Hacten*de implicib*frictiond dàrs, quib*ceniuganócsipfarl , ác. complicationes exploratas habe—
Colle&aneorum Sedo ij.
G visfi diligenterini pusveró nullum ibt Amin quent
triburmus:, inlequenut
fonum diffentise xerit] dif frendijscommifcebimus. De loxacro, C44.
Vnc de balnco nobis differen dum,vtpotequo € vacuentur corporis fuperflui:ares , atq; excrerenta: cuius varias effe facu!tates, qu: corpora noftra afficiantafferimus:primonáq: tum humecattü ficcatrefrigeratfimul, accalefacit: Hi ekeremenis qui füb cute adhzrét, & meatusobturaat, expurgar:inter. dum veró cofdem obflruit, & cut& dat fatus difeutitac tumores:cor a vt probé alimentum füfcipiát, 3Mdonea aptaq; concinnat: eft enam. "vbi appetitionem incitet: dolores demelcenaclenit, & aliqfi prorfus tollit:humores fluidos facit,eosq; a.
vacuat. Is vcro,&fi aqua(vtaliasdocuimus)humidior fit, t& non zque hume£tatperindeatq; aqua ut que corpor applicarar: quintmo vi ficcanteaerem przditum. meminif. fete veim-quiquo calidior,eo pl: aridiatisi * Porroaq! x infigni calida. &calefaaunt& iterdum ficcantur, excrementa vacuantquibus edu&is flatuscadcm opera difcutiuntur:idá; tantum in ibuspuris,& non excremenpreftancquippe in illis, quib* füperfluitatesexuberantimmodice L. moms obmmant. ; cuocads ad a vitiofisac. (is füccis,quibus Bereritusna paesob coplam eraffinem;:vnde coi huiufcemodi habentibus horrores, ri; conungunt, vaganturd, fucci p vni serons à defeluntiris lo- «o vno ad alterum.) uamobremi il
particulain particulam aliam tranf. lud tibi perfüafiffimum habeto, ho
znitür. Harum veró adeo contraria. rum& fibi ugnantium function cauffam eflc dicimus vnam cx his, |uz ternario numcro continentur:
^ otenim abipfiuslauacri natura,
3 &conflitutione:autalaborantium corporum affeztu:aut deniq; a tem poroquoin ipfo detinentur. Cum Yero naturà balnei, a*j; partes fcri pfimus, intelligas velim a« €alidam,tm fiigidam , deindc domum, qua pra»paratur,acrem(; . Aq; ifta rurfus in gradus runt quippes jua Yer calidum Rigiddó; media refnigerat humectat;. quin. eriam nonnihil difcutientis potcfta. tisobtinet, quo fordesquz cuti adhzr-fzungabftergit. Act quoq.,qui eandem cum illa temperaturam ha.
mr ius
mini plethorico malist; referto ha. mor * lauacu vfum anobis ini Quincnam. juzuis cidcm con fulimus. Atqui caufla, que media collocata cft, maioriscft momenti MI cateris.Porro lauacrum dolores títum leuat, quos fluxioncs concita" runt,cuius generis abfecflus, & hugeneris morbi. Item interdá per fejinterdum ex accidznti refrigerat. 'Hoc vero fit mcatus referando,& cdudiis vnà cum fuperfluitatibus ca lore ac fpiritu : illud auteta quoni& aquz lauacri frigidz vis fappeditat adhibeturq;,vtcalidz intépcri&moderetur, Xpartcs emollitas corrigat: atq; vt mitiget calorem naturalem, €o modo quo fabri fcrrarij ac coci,
D* Sanitate Tuenda. 199
À qui fi vfarpant,vt. füi menta xercirationes frictióes,bal- D' pres aningnt aer ldacm nea ómnos,ac vigilias animi afi nataioneue igidae vuhaudquad ctus acrem nosambienté, atq, cxdebemus, nifi priusexcrementacx- | terna omnia mediocria c£ oportet : pulía fuerinc. Balned aut£ (vtfum-. qui modus docédi, rum à doctrina, matim perflripgam) in hisquicor tum à functióe proficifcitur. Quápora pura obrinent(fi modo oíum ol uilimé hallucinati funt, eiuspartium fueritconcinnaaffen- qui nullü locum medicinz in confio) caimia. prabeu& fingulania có druatite fanitatis hominis tempemoda: etenim füperfluiraesdiícu- rau reliquerunt, putantes illámetit,& citra virium noram expurga-. thodum curandi folum füppeditationes efficit: emolli, iraa- reque fané quidem temperats mimÉ,vt neruofum genusminimere- nimc neceflaria eft: gd (i ita force fua: : humectat.citza mE Vüocret id mrifim ü memento. 1quinetiá refngerat, nec tai 'reterea etfi Galenus in tuenda va-
B obfbzoiones ob viciditarem ac- letudincoptimi emperameno me B ecrft. Quz vniuerfa uobissam fcri. dicamenusopus non eflc prodidcquá clio fogidos petüciunur: ritnihilo minus in eiuseducanone neq; puris, fed nó punscorponbus modo diutius vixerit hmói wndiui imodum. . "a qu sinis apprim me illi vriba fünt(cuius generis ex- Defomno argvigili | Cap g- erdum Jaescror At cdirra) diis Omniin hofefun&ionesfunt? cultatis ac negocij non parum hac5coctio (imulachume&tano? bere videntur : ponffimumá; apud Vigiliz difeutiunt, quant, co: illum, qui bominis fin fanitateee. uriunt, caloremq; genninü & collocaritexternarum rerü & fluxa. joternü ad exteriora detrabüt Ho- rum gratia dubitationé haud parzum cauflasin commentariis qui uam obünct: veri multo maioré
prascefferütradidimus, defumptas difficultatem excitati rationabili- x a-Philofophia. Atqui vbi fomnus. ter fatebimuralteri , qui fanitatem € immodicuscft;natiuumillum calo! hominisfin£, aut ob animz perfiréadobruitang;exdgur,corpusj, tionem,aut vt ineffabilem quanintumoré fodum atollit. Vigiliz, dam &íenía Vncomprebenfbilem fi modum exceflerint arcfaciunt, felicitatem confequatur,cenfuit: f alorem diffipant naturalem, &eü fententia iflimis cognita coni- |ui cx accidenn prouenit, accédüt, pertauc eft, at mulus difputationiusdehis quepdimilcopor Dus opiqomibuxq, excu , ded tuit :iam ad cartera veniendum. o 5€ jp nibilo habita,abdu- De ratione viélus bewinie temprrae — centcanimum ab huiufinodi consawe — Ce. 6. temp!»uonecrafline matetici PorjRoximum eft, vtdecuiuslibet ró rano victus temperati hominis nouttemperamentorum (ani- diffialiorab Auicen..a abunde extate tuendaagamus, inino fumpto | pofita eil : quare rem 1n pauca com. Anatura sépcrams. Primüigiurali- feremus. Galenus nupciriménad
Collecta Sectio Prima
6 pu fale minutiffimo corpus con [pergi ptzcipit, vt externorum iniu mias non ita facile admittat, fed du- 1zetur. Verum enimuero mea quidé fits S& Auenzoarij, vrilius oleum,
juod ex glandibus. itur , illiquic pendbumgen i & faleexpectamus : neq; etenim, ficuti . Pr omni veró dibolac przbendá iubet víq; ad den. tition£: alimentá quippe , vii alias. diximus, alito fimile cé oportet: lac utem infantis temperamento fasiiliareac confimile, ob idá; à pra. dente natura ipflitutum :à denii-
HF tioncfolidioribuscibis nutriendus, atq; humidioribus, Nutriz mali. fucci alimentis abftineat, temperaéoque exerceatur exercitio : veneri non iüdulgeat , quz men(esehiit, vndc lactis vitiantur tum. fapor, tá
odorinns juotidie lauetin aqua. li |; »ne Tigorerciemrinerusndum: quidem in domo balnci Galen.fen üitefle przparandum, verá gere téperato nos ambiente, ego id nihil Tnoror. Tempus veró lau&di flatuimnsà lachsconco&tione,ne in corpusincoctum alimétum trahatur :
I atq; item diuturná precefíifle (om.
num oportet. Exercitationis vices occupabiteunarum motio, Quin- €tiam quz wrrorem madtitiamQs poenis ia ij :hisnan [ue pigrefcere, atq; hebefcere con- 'ucrunt. name. Deinde ne calor
ipfiusobruarur,atq;extinguarur, ucró
inerem£tá fufcipiat, viresq; ani malcsroborenturhntlcns melolisi; fuanibus infancem oblectabi bus: modisq,omnibustentandá, vthilarior permaneacquinetiá for. mofisac venufüis, tum homini|
th picturis affüc(cant, Iocbmimóda E.
atque infantibus accidunt, antà igore , aut ab zítu,tut rextonbus,
*& huiufinodi nrultis alijs exvernis
T ii ambulare: . is av nisquotidic ezerccbunrar, deinde frictionc vtétur à qua lauacro fuae committendi: alimenta quanticata. qualitatej, fint mediocria : verum Ped defen ingerant, ca Int. cac loiqes moderatz (inc : um
feruabit ad expletum. terdá (cptenrium.San? vinum, utque ceruifíam rie guftare quidem puero fuaferim : nempc haufta caputreplent, ac fuprà q par fitcalfe« ciunt: ipfiusq; animum ferient, tug, bidumá;efficient. Malisueró aw. iugenibus poti uinfimodi daapett ut incommodum affer, ütetiam infigniter utiles fint, modi cb exhibite : utrang;etenim bilem ME tum flauá,tumatrá iam manifeftà. colligunt :illam quidé naturaliter, hanc ueró fecundanó, & ex accidÉti.Summatim bilisamarz acrimo-. niá demulcent, ac. t: ati urinam ac fudoresex| Siipam dieser fpecie De" ut nifria im dizerit,rota fpecie. aigue iumc&antqui Mimimodice ficcatá eil.Porró cibi adultort tenuantes cfle non debent: carnes. qbusuc(ci aflucícendi funt,optimg perdicum, unà.cum panisinteribre. preparate.
1 i ' ' ] ] ' ] ]
DeSanitate Tuenda.
A greperam, Aboleribus ribus, T totum feripferim., temperatura. Mumidioribus. abftibebunt. Atqui €iuímodi ztas fic producta educata; ad fapient naturalcmáy fciétiaminclinare,& idonea cflc fm na.
tur. uerum &id efficient, ut fcilicet & concoctione nudétur, friction&g exolco dulci adhibeant : mollem. inquam ac tardam, quz corpus nó 38 condení(ar, duratue "hicto Ueró ta lis ob hoc fcipitur , utaj fint exercitationibus obeundis, fi exer
ab euocaus ad ipfam labore excremenüs. Oleum calens efto , durata nanq; cmollit,ac fuperfuitates diffipapfimul & difcuni . Line qbus itur, leuia Fine aperiat cart ofiendít, Va. rig autÉcruncfritiones, ut füpernà deorfüm,atq; inferné furfum: cum in fubicctum, tá in obliquum, cum. in tranfüerfüm , tum fübtranfaer- € ueríüm adhibirz: quibusomnibus catis meat? exa&é recludunt. Quin. riam aer , in quo nudus fricatur, &etis ücrni temperiem refert, ut mo detatz excrementorfi uacuationes. fiant. Quippe frigiditas immodica. expurgationes cohibet: caliditas uc 1O itnmodcratiores facit. quare ut. mediocritatem feruet, opera danda. £ft-Przwrea ab his frictionibus ex- £icitium capeflet, quod inter uchemens ac remiflum, citarum ac tardum, medi tencat : cuiu(modi eft perux pilz ,cui libellum priuatim
200 dicauitGalen. Nam eins,que D nica appellatur, & pedibus. papel turezercitatio minime probatur : tum quia immoglice u: acue* hemens, tutn quia non citra pericu lam perficitur. Huius ucró exercitij modus acquantitas tibi figaificabitur, ubi anheliros alteran cac ithoc eft,auolli & intendi, atqy dore corpus perfundi,ac detumefcere. Ceterum exercitationis mene furam,teftante Galeno, nulluspót adupguet primo ftaura die dcfinire : fequentibus uidelicet fecüdo, ac tertio,& quarto exadlius poterit, experimento facto : riam fi qui ex- E ercitio incumbir:! leagno fcat,& ymmodceratius laboraffe , fequen die nimirum od fuit nimi, corriget,acdetrahet. Ab his fpiratia cohibebitur quantt fieri poterir;fa. £ipit enim incrementum , atdueroboratur hoc pà&o natiuus calor: meatus referantur , ut facilis pateat excrementis exitus: cui non ab(imi le faciunt, qui infufilantes, foram& ta atq; fpiracula recludunti cohibé do uero thoracis mufculi (cptumq; tranfüerfam expanduntur,& inten duntur: uer qui fünt uentris parü intendi debebunt, alioquin excre- P mentofz füperfluitates tum pedto-
ris, tum pulmonis, ad partesnutri, cationi Teeraiencs, exprimerenf', ap dcerrentut Arqui feptü imba cilliusobtinet,ab buius genctis cohibitione prorfus abí(tineat : excrementa etenim cerebrum peterent? cuius rei quéplG nobis fbentfiftula tores,ac tymbaule, quorü uenz faici ac ceruicis in tumoré attolluge turn& ic rübore Merid Fina gitur. 'umoribus fpiritibüsqy ad caput papüs,ac delatis, fed hae
Colle&a. Se&tio ij.
G fritio , qux apotherapiz: debetur : quam nuit exhibendam duo nobis indicant (copi » Primus, vtquz füb cute delitefcunt füperf uitares, & ab exercitauóein. hunc mE cuocatz étur : Altet,vt firmetur corpusatg, vt. bi vapores vindicentur ab. eledih.
tionis immutatione. Quineti&fn- q
ho toticorpori,ac celernmé adhibai Tplbnasiubenn: Galeno. Qua efi linteis vniwerfum vno tempore perfacareturjid etlet comsocius: vnmeríim, ac fimul excrementa € corpore deuuderen(, H Hanchiithonem cx olco dulci perfinendam femper memincris, fed &quz circa corpus efficiuntur aliquo fntcric&to fpatio ac À nedebere éxhiberi.Czterum poftq quar (eptennium actigerint , qui opumum flatum habent, & abundeaucti fact rei qe balmeum intrepide víür; it, tum vt. denen quz ab exercitio rarefa- &z paries, (imul ac roborentur : tá etcalordiffufus & ad prifinc foci redeat undior à con füetas ri peragat: porró ra tioric hicaqua da vümur, qua Y fexituá lauacro. ne glacialis, nec queferitafüciid; partes. dcta veró ep. imus, nun efficit: quinipfüm immorádiiu lauanome tempus breuc fit, Verum enumnero num caput frigida lauari dcbeat, inquifiiónc accuratioriindigrt Galnusquippe de boc fenbés, Don pauca ptztermifit, Atqui (vt. brcnuer quod fcatio aperiam ) capuromoino lauandum nó erit friida etenim pars eít. Poft hzc alimenta probi boni; (uci aflumet,
gallinacea, hosdina, vi- K
uacrum (abeat. Galenus quorundam medicorum (ententiz accedcre videtur aflerérium ter in die vniuerfa hzc debere víurpari: id qd
non pofíum non magnopere tari. cü etenim iuuenis. ratione victus voentis, rol optimzá; fit narurz , probed; coricoquat, tam fiequent alimentorum ingeítione minime indigere acbiwor. Quin poiusilla ciborum par to Emonbes exon flatuéda : in qua opinióc ip(e quojue Galenus verümur : Fami: ac partimur exercitii lauacriq;. tempora, ob ciborum neceffariam. tionem , Sané recentiores mciduorum dierum ternas cibi affmpuóes cflc debere ceníent :cademq; ratione lauationis atque cxetcitij ternam. admiro Quorum opinjom admurabilisi Auenzoarus fubícnpfifle videtur , cui plaué cgo quoque aflcnuor, vtpote verora fentienti. Dev/o venrtrum, — Ce. 7.
'Enus fi modcrate adhibeatur, V iic quiopuma & tem
matura clt, commodus. valitasd; afferet: canendum tái , nequid ex. hisque funt przter naturam , conzingat: vencteisetenim tantum in-
iL hac
DeSanitate tuenda
A lum effe cenfemusob hoc, [ excrementum cft, quod v - lum cztera po ftulet. Atqui fane alienum haud-
iuam. natura bonum &
miliare:quare exiguo in his com niffo errore,atq, peccatoi n, quitur noxa. Vnde iuxta non pauce. xum fententiam phi prndentium virorum, corum nuli* eft víusfalubris, [esi pid
ica coitu fi aliquatens vlisfiscamnos anc ejtquae nus itum corrigit Ven*(vt pau cis dicam)hzc mala affert, ficcitaté corporá, effaminationemyac imbe. illitatem, virium, exhauftà nul ac éiflolutionem : quamobré quz poftcoitum perfricbo adhibebirurqua ille attulit incommoda, liec refarciat oporecEriraurem ex leo,copiofa fimul, & afpera, vt cusm denfet, partesque confirmet ac foborct.
Cap. 8.
Raedi£tz nature fomno? medio-
| pcenis videlicet optima
C natura appetit ftatuitur:mediü ete nim neq; ctiam in vigilia illa tranfcendet.quz vniuerfa ad vngu£ob fcrabuntur,nifi (i aberrarum fit in. victus ratione , aut externor quip giam illam Izferictunc nanq; erro fem corrigemus hisqua aduerfantur,& contraria funt afficienti. Expli gratia: fi adfiriogétibus vtatur, laus illi ob hoc fiftatur , ad pinfriacmencumendumi vero aci
i parcitate, & ex longicti tem]
alui fiat compreffio,contrarijsiaidé erit. lum:porró vt [lurimü
excrementa non redduntur ob iac D
milione iccun & bilisveficulá , iter ac illius , qui iecti fpleri&Qy Doesiaercad hacpalatiac bend H«cigitur vbi prob? officio füo n5 intur,remedio indigent , quz vacuationes huiufmodi promou£t. Caxeramid tc potifimá laterenolo,exeratationiserrorem caftigandumeft vero islaffitudo nomina- B. tacuius(quído ab exteruis fit ) tres. fimphices differentias in fuperiori bus prodidimus,vlcero(am,tenfiuf, inflammatotiam. Prima itaq; cóntingit tum a facco calidiori, tenuig. rhatqy acriori, tum ab excrementis retentisquz exercitio. dieu drea non t, tum ob car Fist adipi paricalas immodeze ta agitatione fufas atq; colliquaras. Curatio veró commodior cítaffe-
excrementa.digerentur vero, vacua buntur multa, leuxd; frictione ex o- F. leo calido weerinihil adftrictionis obtinente: bsenáq fridio quia le« uis,non denfat cutis meatus , obtu ratve:quin potius rarefacit,ac recla. dit:ad hzcquia multa,vacuat.laua. crum autem primo aetcum,dcinde ex aqua tepida conuenientius.cibis Mode bre frigidioribuye i nibusá; coní ir vertat parciorib . Eias vero qua tenfioms fenfum inferr medicatio relaxatione perfia Coefaxciiag; leuis frictio cá oleo d foi. caleiaco, fa vel cum vol.àuer, ^ CC
Colle&.Sedtio ij.
G anethino vel chamemalino n6 inu. tilis. Quinetiam lauacro qui fic laborant, committendi itatÉ mon excedenti, plurimamá;in ipfo noram trahere debent. Terta veró lafhtudo , quz phi inffmansve vocitatur,rum intendit tes.cum plusiufto attollit tum fenft bilem lzfionem adfert. Atq; ca tria pro remedi io poftular füpervaca -
extéte rem; is pre uud moinflaramatiouis accenfz refrigerium:ergo & oleum. eof fum ac Cridum ci Kichone molli & mui- H ui: ftare vero cá olco quod ex vio la purpurea conficitur, efficacius fricabitur. Atq; longiorem morá in. Elie Emme G&rabet. Cibosciam probi fucci affamat, lac cater Fesditemedut. Halm ratione victus & educatióc optima «onílitutionis prouectz ad annum. quintum & tngefimum. DerasioneyiTus etatum fequentium. Ca. 9. 'Vm explicuerimus quomodo à primo flaum ortu, primisáy annis,con (eruandus fitis, qui mediecrem nactus fit corporis flru&tu. ram,víq,ad annum quintum & tri «efimum,proximum eft, vt tranframusad cas, quz fequuntur ctates.
Exercitationesitaq; qan-
tarius enun chi humidi a-
liquantuloq; caloré predin . Senes
exercitio vtentur temperato, cuf. modieít ambulatio lenta ac fuauis shmenta cilia hu nad lue:
Que quotidie inj rur. vi
ds aio lautodioem non riam
ebinet maioris minorisi;. Ends
annorum multitudinem ac pancica tem.Quinctiam füpradi&ts,exercitium,lauatiotq; perfrictio adhib& da. Porró qf fenc&us vt plurim& excrementis abundat, exercitati quam vfürpant £nes, ad vngué Tecaapprime neceflariá erit huic. etati conferuandz,cibos medicaculam vim habentes, vel etam medi» camenta preferibere.Quamobrem. rima menía apponenda fanthüe tia qualis eft beta elixa , vel o» ko faleq; genus alizdj .quialüfi mollia, vuliffime inijciemus : ficubus cum. femine vrticz. & croci titulo primo cibo vtentur. Mufa. bis qu flacab ftemijaut quibas vinum inbibecuc: quibusq; jones , qualis eft cerui(ia,non bibuntur, eximie. defi. Inter autem ceruifías illa pftae. |uz: ex paff vua acitis experte,com. icitur.Cauffa veró in promptu ef quia nihil quod aftzichonem cond netfembas con vtraq; enin faa qualitate adítringentia fenibus inimica funt, obftant: , quo minus fincm,in quem incumbunt, confequantur. Atqui ceruifiasvetuftas nb. biliat color, vini colorem reprefen M. tás. Verum noftrates vetuítas. mfi poft femeflre intcilisitur: nec fanitati tuende idonea.Iam vero in. ter potus vniueríos vinum primas tenebit, commodiffimeá; biberurz quod neq, apud nos vetusnomina roin f anniculum fitaut altera. Quód fi fenum partes im. ele ah fint, & fenfibiliter affecte,ab exercitatione abfhine bunt:oportet etenim illos qui exere
centurinculpatas illefasa icu TI terquaterd; in menfe, vt id exercitii
De$Sanitate Tuenda
A defertionem relarclat : nempe fen educatio ex conferuante,atq; preca wente ranone conflituitur:quarum differentia hocipfo ubi innotefcet,
illa confimilibus hec vero contra. nis perficitur. Illud. deuiq; animad *eriereoportet,aliméa pt Ld eraff;j |»in primis. da peer quifore(vt non ra s fitjin huiufmodi ciborum vfum jncideritconfeftim extenuantibus, c diflccantibus vretur medicamen. tis,qualua funr piper, & quod ex tri
bus piperi: bus conficitur.lac feni euius latiores funt vene . meladijcarus bongmsqui al t tura funt. j uenis; an- Fitionbus priinesa peius & an. gue) vitare debent. Hactenus deop tims narut; victus ratione diflerui mus,ví3; ad fm . dArdieer alíquisque à nobis psecipiütur, parum ahcfie abeaquam querim* 4emperamenti medi] conferuatióe, Eflo, quilibet nihilo minus hinc ue nari poterit fcopum, atq, finé, quo inda valetudo conferuetur:T qua fi deliquerit , vanjs modisid cmendabiur,tum vacuátibus excrementa, tum ob(tructioncs apericn- € tibus tum putredinsatg, generationi occurrentibus, Debis,quiimtemperiem cépofitd obtintt., Ce.
Kir immi ranarisaliquid ardngarus.Inué
m igitur compofitionum I antomibino difciem Pc Pr-
tera inzqualiter,vt fg quil cercirani e le calidum ventriculum vero frigidum . quare.
202 Galenus hanc prima deteriorem ia B dicauir: dá potifimum,cumT
tibus principibus affigitur, Atqy. rum victus ratio precauenti, quim con(eruáti i proxime accedi mediis ener »quz eít nódum rum corporum: & ill,
jue parans aptisque in cgritudince pei i, tribuitur : quod vna pluribusve notis fignificatur, vel fanitae te frucntibus.
Rgoinitio fumpto ab his, qui & Erin de tit funt, dicemus talium corporum naturam ftatim a pnncipio minus apparereaffc&tam: cum tamen log. gius procedit, ficeitas comes illi ac« cdit, Quinetiam bileflaua abundatfaciled; ab cius morbis capitur. imobrem ezercitationem prze ter ac facilem minime; [fs latqualcs fantlente deambulationesatqueequitationes.Q uod vero ab Hippocrate proditur, calidas na. turas. qe » ncque exercipido jo ini ES imr 'ocio ini lum:verum. mediocres. labores irribit quippenullatenus ignauia fanitati uem. dz confers. Frictiones adhibeantur. leues, ac temperatz , cum oleo ali quo, corum qug refrigerandi &cultatem habent, quale quod ex viola. purpurea pararur:carnisetenim ig €rementü adiciunt. Lauacro aque ide commiratur,vt quod in ipfa fumidy, ac filigino fi excremene ti uacuctur, ac. litum digerae tur.Sané aer ipfius balnei non cóug. nit Atfiquodcx calida lauauone CC dosdm
gida ablutio emendabit: bis 1n die cibos affumant:atque etiam, fi plusiufto ficcitas prepollet, ter.ci borum veró temperatura talis effe. debet, qualem in fanitate cu&da ob. feruamus:hoc eft,fimilis, Eritigi. alidz,aut calida ac ficca. Quare f ántemperiem calidam cormgereqe voletcontraria adferet, atq; ienfim ds fiet tranfitus. Czrrerum temperamenta,que amodo fuo mediocrita ted abíceduntlongis, faallim? à morbiseiufdem generis corripiunturjaliquo extrinfecusincidente,at- H queeiam qpad excpiendum iam intidonea. Quare mea quid£ fea tentia son víquequaq fimulibledu «andi funt tali temperatura praditiquandoquidem miré vario diftfguntur lc: inclin&t etenim jn egritudines, que ab intéie illa oriuntur. Nositaq; nó folum conferuationi cibiscuram im- [x ivipidiir i Treeenie idebimus, ne quid cx illa tf pmta aptitudine vitij. ant. vncibis admifcebimus,quod cótra fiam temperationem ilh nature ob. 1 tipearjfic eniin quod ab exter. nisimpendet,periculum . Quij quod db intezipetie imet dnte. 3at,quo minns in totum funilibus viantur:qui vero huius fent£tiz au. toresextiteruntid quod oranói adjjciturin totum non ezpofucrunt. Ad hzc vi&us ratio, quam preferixd ug-
ere K
tiuntab hoc abíhnere debent: aeq; hisqueobftru&tioncs aperiunt, vu. L.
fimplicium,& calidarum ac ficcará fimul, maioris mifioiisd; tátom ra- Soc dier emper emi proce" dente tempore caliditati ficcitas comesadiungitui. Quibus, cóflimudo ne aeris adiori virer bibeuro: [Acsi ipe fume,
(i n8 ljcienda
lina. rum obí
vel cum alijs qua: caliditatem, ficci tu tnoderandi facultatem obtincatiinter que non inferiorem vfüm habent cichorium, atque vidlapurpurea. Nofter autem minus. Aucnzoarus iubet n] flotes yoà cum oxyfacchara exhi beriidq ponffimum. empoee calidiorinempenym
DeSanitate tuenda
À quidfemperadmifcendum, qd os vétriculi corroboret, cuiufmodi ma
fliche,cinnamomum,nardus:acerü di;
nanqj(vteft acetum ) huic in(igniter incommodar. Ego veró aquam oráci tunc viliffime bibi ceníco,cü aliqua erunt iniedta,que noxam oxis ventriculi refarciant. Corporum.
nectusobrepat. ábisautem. pe caucbimus probi füccihumidioribus,cuius generis pullorum gallina. » ecorum caro:lauacro im uen tiori aque temperate:labores, i; lias folictudinim. animi, curs m neisQy animi affectus qui caliditaté accenduntqualisira , arcere quàm. lengifimé ladebimus Denia; mo disomnibus, qui fic afficiuntur exhilarandi,atq, oble&andi. Quare exteriora que adhibemus, proríus ebtraria fint huic nature, vt fünt fo Ya falicii,vitis,& aque frigide, gaudium temperatum : aer quoque t$tus lecti penfiles, atq; vtin tot lixerim, mufices fuauiores foni, ac. canülencamceniores. Calida &hu mida temperies facillime ab cgritu € dinibusquea putredine proucni(it corripitur:excrementofis etenim fü. perfluitatibus abundant, precipue. eum ztate funt florenti. Quamobtem vehementer ficaffcctos exerci tari oportei:fnctiombus vranfmul tis;ac validis: balneum cibos przce dat. Verum ad ventriculum borum. animum dilgéter applicabim*: gp pefi a naturali téperatura. recedat, vniucrfi corporis fuperuacaneg fup. fluitates in bunc itabuntur quarc tunc eflct victus mmurádus,
boc eft,frigid: ficia; cibi apponeré
203 tur.Hanc naturam,qu&uisita Gale D nus cenfüerit,emperatam minime ixerim:maiorcs quidem , prifciqy medici quod a natura primum con. fequimur tem itum, calidi humidum, tcftati funt:quod collatum;quatenus mediocre efl, ccteris temperaturis, cquabiliter ceni] raum Bominarur i ipm lenübusclementorum qualitatib*, p» funtinipfo,confertur,calidum. iim & humidum afferimus:calidum náq;;atq; frigidum emintiora (unt fngiditate, atque ficcitate, Inde naturali tantum collatum , id quod mediocre hic vocitamus)hu- K midum,calidumá; dicitur. Q uamobrem cum temperaiá effc calidí, humidamá; naturam ex nobis audies equiuocam appellationem ac- Gipito:Quam ipfe Galenus naturalem vocat, collatam ceteris temperatutis:paritet & calidam,& humi dam eollatióe mediocris ac medie, Hinc exoritur dubitatio,num tépe. rata occurrat natura. Verum enimuero propofitc temperature confervationem ad calcem luccm?, de(ites ad id, vnde digrel Non folum igitur huc cófilium dirigetur,vt exerceat, lauct;cibis fucci I boni Van eeremedam |oribs juc ini uncurprofpiciet isqui niai humus onporis pre €irur , tum ijs que per aluum, tum. ijsque per veficam reddütur: i quo rum uumeroagaricum, & cnicus, atq; adianton n Quinetiam apo phlegmatifmis ex ftaphidaaria , && id genusaliquando vietur:fícrnuta tidesftem citabit:gargarifinate col lutioneve ex mafüiche victuratque. in primis dabit operam, ncobftru-. Gionibus tentctur:pugpabiri; con. CC. ip; tua
lj calotisT pere ion
|ue autem natura funt frigidi
piens fuam conferuabunr ijs d
citra humectationem iunt: seoerercino » & vidus ranione tot2 Temperamento veró, frigiditate humiditatem. clnitda liabet; fuccurntur calefacientibus atefacientibusQqy:exercitanone uali da, ac frequenuori ione ex- €1emétorum, que id luxionü mor bisobuoxium faciunt. Es frigidiofesitem atq; ficciores nature ceteris. Viens ribus i tipi lorehnmoreq; preditis remediis:
Y ui fichione.aqur tem| balnco exercitio to, fimul ac fom-o diuturniori, purgatione infuj €xcrementi arribiliari; quo abüdst, que myrobalanorum indicarum fi nul, & filicule exhibitione uciliffime peragitur. Porró uina odora his. siccommodatiffima erunt. At uene- 1éa füpra , Q cuiquam credibile fit, Shimica huiufmodi temperie affc- Óis:verum,vt faommaüm dicam,ca Mdiores, humidioresi; ex longiori &ibabuntur interuallo: contra uero
Part 48
fictiores breuiori. Atqui calidiores,
€ hanc f habent. Hadenus des peramétisa medio remods utrifqy qualiadborquarum quidem, qui
munus offi-
fx- panentesdicuatur fole,
ciunt g agentes foleuel utrarumqy coniugationes.
esee ri i
Tiem c5 : ribusá, fuccurremus.Sin autem ab. imbecillitate facultatis attractone, & diflributionisalimenti , proderit. illinire corpusolco, uerum talis illi. tonis meta eritut randiu permane. at quandiu alimenta partesattraxerint : alioqui fi longior effetmora, plusiuíto perbalitum digeret ,ui- Tesi; exhauriret, (imul ac. bri immutaret,afficereti,. Ad hec ft a frigiditate concocbionem vítiáte euenerit gracias corporis, ftatim adferenda erunt concoquendi ul ad juuantin quorum numero uinum M. poftremum nencrit.fünt & n6 pau. ca alia auxilia, que non te latere de. bent:gradlitas ucro propé dixerim. femper ficcitatem comitem habct, Atqui ficcitas aliás profiafcitur a E a infirmad;, d & ciborum ariioencum affum— tione, cuius inflaurano perfacilis n. Cyterü contraria ratione, que obc(iora funt corpora, gracilia redduntur, quod tcignorare minime arbitror.
DeSanitate tuenda
4& Defogularum partim intemperatwra, z
Xpofita ratione uictus , que toius corporis intemperaturis de. berur:gróximum eft, ut de fingulis parübus intemperic affeGis difíera Ius. Hgautem intemperature raione magis 'ccauentej] ea que in. femperi P ommunioccurmi, indit. Caput ueró noftn confilij, ut. ars intemperata firmeturac corro L,id fiet, intempericm mode. randojfimul ac excrementa ezpurgando, que in parte gigauntur, ac continentur. Quinetiam a'lanioni B caufsquzilla IG accurate ftudendun . Ill quog confjderato, num pars qu« fic afficitur, perfe ac primano, num per confenum inté periem habeat Quippe uenriculos interdum propna laborat affettioe, interdum ucró per confenfum. crebci uitiarur. Que autem pari, utplurimum homini noxam. zunopriacipcs funt, quando uidelieet contrarijs temperamenus fünt affedc. Exempli gratia: fi iecur ca. lidum,uétriculus ucro frgidus,cords fit gracile, rencs calculo tenté rc copiofom erberer mcm € taluer afflio rarióc uictus compo fita atq; mixta opitulabimur : magis animaducrtemus id,quod ma. is urget, non tamen altcro neglcuerum ad methodum medendi 1fta pertinent, quibus füperfedebisnus:precaurio quidem, ur alias di- «emus, füb curationis genere com-
| sein Iam meminiffe te ue im uitiofiflimam cffe cercbn intéjem,que ucl a fngiditate ucl cali
D tate immodice aulis, exoritur. Cerebrum itaq; fic intemperamum , hec mala adfecit infiguiver pernicio
dior, luzio. juam adfe- cadem de ei de qui
204 fabfefíosquiin ceri eed D anginas,oris ulcera, puftulasi;,colu. mille infammanones raucedines, tabem quam phthifim uocitátruffim pantetac dyfenteriam,&huius generisalia non pauca, Ad hec frequentiffime excreméta cerebri in Uentnculum defluunt : que fi frigida fuerint, uentrem refngerabunt , totiusi, corporis uitiabif: |d'tibi maxume indicabát rudi*aci i. Quib* ego iuuenis abüdabá, ob. ventriculi intpatutí;quá ex uinofa uiuédi róne cótraxerá:uerum cum. xm abindo&to & impito medico lagitaflem , morbü ita profunde E radices cgiffe dixiucnufquam col li pofizc. Atq; huiusignoranna,mihiintempericsomneis, morbosque quibus afficior, peperit.n6dum ctenim medicine artem. 'am. Porró fi intempericscerebri fit cali 'nuif in methodo curandi copiofius fermo fiet.Cum igitur. cerebrum frigidd extiteritobíeruared; uelimus, nea vempenie fua difccdat capiti fuperTponcmus deliccantia cum cahditate aromata, qualia macit,ac chario P philli in tenuiffimà puluifculá tri tiprimü uero cum uino abluctur. i hec cerebri excrementa affidue. abeo
cómanducatio ité frequens ches:raedicaméta infüper p fuccum noxium tempefhiue ta,ucte (.& autumno, unliffime affumencur. Calidioriscerebri intépe ries exctementa calidiora parit: cui contraria nuper dicteracióe füccuc. 1endum:primum quidem humoris
Cdi ^ dn-
maftitia ibi
. Colle&a Scioij.
G infcflantis pargatione, deinde olei. De precestione fatsrarmm etri
foeiedoga caliditate: quamobré
iligentiori cura obferuandum, ne & frigoris iniuria quid patiatur.Ceter qui fic educari ac regi non pof funt,conferuentur uum fuarum temperaturarum qualitates. fi equale fuerit sbipo oru pe zamentum, egritudines que füpuenient plenitudineexorientur.qu& obrem opitulabimur totius. riseuacuatione, hoc eft, fanguins detra&kionenotg vero plenitudinis
Hbi jndicibunt Abflineantinfüper a cibisqui multam alimoniam gerunt:preterea ijs, quib natura.
ita non eftplend; omnes mor-
quibus capiuntur, improborum. füclorum fololesfunt: dritaq, c5 sinentes cfle oportet. Modá vero,ac
menfüram euacuatiorfum teneatis ol
qui fanitati conferuandc huius naturc preficivt neq; immodice fint neq; it£ plus iufto exigue. Alij náq; fcmel tantum euacuari poftulát,ve ze nonnulli bis,vere & autumno. Ego quidem non poflum non magis commendare illos , qui feptimo. 1 quoq, anno purgantur, vacuantve, S alios qui quotannis:qfiquidé ra- 10 nifi cercis circuirib'accidüt mor biautnon longe ab ipis. Hocigit eirca fingula indiuidua confyder&dum accurate: maximam náq; fpé poss hac nobis ripa taie ob ta,non pauciffimos les euafüros , quibus ex accus cap confüeuerunt, Ceterum fi quiscó fuctudinem mutare velimprobam. defyderatfenfim id faciendum eft: ormnisctenim fübira mutato
que frenton Cap,
|Vedam narure, vtin morbo.
facle labanparariffime funt.
exdem (ümma obferua.
tionc indigér:que fiet abigédo canf'
fam,& vitando, que afficere poreft-.
lunt vero note innumcre,egri
lines s prenunciantes mul zema
nifeftiffime. Vnum vero genus pre
feruationis totum ad curationem p-
tinetiam itis hominis: qua-
leeftcum clephátem morbum, ne
fiat,cauere remedia, L.
odis morbos futu.
modod; curatióis. ipfarum tota continetur:dequa im. prefentiarum nullus fiet fermo, Atqui non putes meoblimm e efie illi* x utionis, quam iscorra Bioacris erm ei de ipfa Fuencibus differemus. Nunc verà confilium noftrum eft, laffitudines tractare:quarum triplicem differétiam in commentario, quem morbis dicauimus,prodidimus:vná vl« cerofam:alteram,in qua tenfio fca titur:tertiam,que ph fenfum affert. Prid qui m ex biliofo fucco, acri, ac ftimulante oritur... Altera,tenfionis a multitudine hu morum potiffimum fanguinis ortum uahic: quidam s accopam
De Sanitatc Tuenda. A fetulerunt,noi ill Bapam ekerantnomentuell far, geni
Tertium uero la( fitudinis genus;inflanimationis fen. fum sex duobus primis con.
eft na(citur , um ex nimia. boni fucci copia, tum przdi&o pügenteac: m biiofod, humofe. Hecautem peculiare i obtinet, vt partesomneisin füperficiz pofipu mufculos] tumorem attol- Porró generatim primo, atq; vniuerfim. otaionem harum die bimusfpeciaim veró , acpriuaüm. in guéibusinio fümpto a cauffa ice, que eft intemperies ci B humoribus coniuncta. Commune itaque remedium, vel alterabir, vel vacuabit:quorum vurumque natura facitcum cibis medicamentisQ; aptis doncisd, ad humorum vitia corri :quinetiam fomn".quiesque interdum przfidium afferüc: Euacuantur autem. tionib* füudorem, vninamá; appellantibus, flatum difcutientibus,& diffipantibus:quod exercitationes wellant. Atquein hisomnibus ars naturá imitatur: quo etenim repit , medici |uoq; munus eft, curfum humort dirigire vacuadonesy romouere, C sunt Anm hac rm a omnibus communia laffitudinibus:proprias vero nic fin, im medicationes docebimus, quandoquidé aiia cil, tum vacuatio,cum alterano vlcerofc, alia cius qua tenfionem infert, alia vero infammantis.
Delcerefz tenfina, acinfammuatoria laf. 5e
Jitudinis tum pracautione um cu-
ratione, Capi.
Affirudo quz vlceris fenfum af ] zer canam efficientem habet. acriorem,erodentem,ac p
20$ item: hic verd vel auae bilis,vel D atre,vel pituitz fal(z eft (oboles. At. qui humores ifti mordaces omnino fünt, ac timulantes.amara qui^ dem bilisob acredinem,atra ob aci ditatem, pituita veró propter faliedinem. verum in hoc io con« fyderandum , num füb cute tantá: num fübintima carne mufculisve: num veró in mufculisac fangc iue, qui intra venasconcludirurhumo fesifti contineantur.Nihil etiam phibetquin interdum füccos lentos accumulari fentiamusjlias (üb car neyaliasin venis: quorum poftre-- E mum f contigerit, vel cum [^ dnis paucitate , vel multitudine fiet: venz vero multo minime abüdant fanguime, nifi czteri fucci parciores fuennti ; a fanguinis natura nou. proculal 'tes:quorum ahjenzt gia actuve prius (petantur, T (an guinem commurentur : alij autem. Cum mutatioacm in eundem nacti fint quemadmodum vtraque bilis, tum flaua, tnm atra : deinde ex his nonnulli facilealterantur,nonnulli difficulier.quippe cum longius abfünta fanguinis natura,tardius im. F mutantur,vertturQ: in ipfum: qui. veró non ita procul abfcefferunt,oe lerinsocyusá;. Qu priuatim vni cuiq; curatio dicabitur. Cum itaq; füb cute impadti tantum fint, exer- Gitationibus vehemennoribus, fi « tnul ac frictiGibus, lauacro rtem,ae. victu tenniori opitulabimur :infop. jua ordes pariter & oxymel exhibebuntur, & id genus cztcra.
do vero meatibus adhzrent, abíti boi iin ahi fomno indulgeantiinedia przcipiaturqu vanae concoquendi hos fuctos vim obtinent: vefpero infaperlanae
Colle&a.Seaio ij.
€ bunturaqua temperata: & poft af- [inim ein niii e ingerant:oxymel quippe per vriná,, atq; füdorem expuigat füccü quéli bet natura motum. Q uód fi (ym. ptoma id,morbesQ, ceflet : tunc (a tocauffam cxploratiffimam te habere.Sin autem cótra, exiguusi; ac tumultuofus fuent ipforü fomnus: sontanram in carne mufculisq;, ve rumctiam in venis deprauatos fuccos contineri non dubitabis, Adhec. confyderabis, vtrum cum i(tis mifccantur humores lent, ac tenaces: quandoquidem fi non ad(int,fed alijin meatibus venis; coacludant, animaduertendá,num paucus,mul tusve abundet fanguis: an ab fanguinis (übilantia remouorcs, proxi mioresve cernantur.Nam vbi pau- Giorem fanguiné (pectabimus, aliosi; füccos ab eodem longius remo tos ítaim medicaméto , quod vim purgandi talem fuccum habeat, cducemus miffioni fanguinis parcétes. Quippe laua bile morbum cómittente, autatra , aut ipfa pituita falfa , a naturali fuo ftatu qualitate 1antum diícedüt.Q uamobrem pur. antc inedicina,quz: humoré mor im efficiétem vacuet,vremur. At- 1 qui ffi quantitate fucciilli viciantur, fanguinisin auxilium ad. hibebitur, va in metaodo curandi docuimus. Praterea fi multo cü fan guine miíccátur humores , nec fint abeius cflentia longe alieni, prim quidem venam fecabimus,, deinde. purgatorium medicamentum samus.Semperautem intelligere tc vo fücas enis minimc przfenzi us id preceptum locum habere: mppe i adántt veris cum fangui. ans copia, nec abfinta fanguinis na.
tura longius, venam quoque in hoc K affectu (ecabis: jovero vix ad hibeatur.Q uádo autem copiofi tenaces fucci in venis pauco cum fan. inc mixti conunentur;quiq; affe im laffitudinis pepercruis bumo resa fanguine parum remouentur: fechoni venz,, atq; purganioni in to tum parcemus:illa nanq; exitialem. pernitiem afferret: hzc vero fpé ac opum noftn coníilij audquai ueretur:craffi náq; fucci cont. maaitas facitne prompra, facilisq;, nedum vilis purgato : quippe tta- Gi &agian humores. ver deflue rent,venasQ; obftruerent. Victusi- L. dm infignem calorem attenu. ans,diffccansq; omnino. dusne a cahdiuteimmclerat in partesomncis difloluti deferantur, Ay hic vüliffime aflümetur oxycum feminibus confe&um,cu ius ficcitarem viola purpurea probé emendat:püfana item,pr é1uucnibus cum focniculi. Dlicbusin terdum veró & mulfa dabitur. At quoniam frequentiffime his omni Dus naruris flatus » aceoiofiores ingenerantur, Galenus iu. dan medicaqentum dia rion pipereon,atq; ctiam dia cyminum. Mt verum ngos homincs nó tolerant, periculum etenim , ne fcbres iila acceríant;quinetiam Gale. nustantum frgidiore , tum conflitutione acris, tü temperamento cen fuitofferenda. Prefidia aütatenu£ tiaquz & moderate calfaaiunt, & internas roborant parveis, n6 in. flxemis opitulabuntur,qualia vi licet funt cinnamomá,cafía lignea, ambar,canophilli, & quz cius güis. füntaromata.q fi Gale. ex his Qd&. non probarctjid aftrictiomi. impu
DeSanitate tuenda
À duim eft: quare cum czteris admixta,eximié commodam conflabunt. amcdicinam : náque princeps (potifimumq; os ventriculi) imbe- &ilhima: fpectantur. mafliche igitur non pretermitenda : fed rofa,quia. erigerat arefacità; vitáda. infuper,um qualitate,tnm peculia xi proprietate,infigniter comméda- Gir. Caterum miffio fanguinis. aq vomino jjfdem fané indicauomib! vitanda funt, bi veró craffi lentiq; fucciin mufculis faerint, & probus. jn venis fanguis continetur, atque. fyncerus,auxilia calidiora runc mi
3 nime verebimurquz vrinam. appel lant:etenim nullum à fparfione. lationcá; in totum corpus fuccorü fübeft periculum. iobré hic. prefidio ex io Gale. vtitur:qd^ anaximopere mibi arridet, aut ali quodaliud huiufmodi. Porró notas
ve horum omnium vitioforum umorum hic omifimus , quandoguiemineo commentario,qué de ignis conferipfimusad vnguemyex potuimus, Sed vtobiter aliquid de histradam,memenro vrinam poffe 1edocerequi fint exuberaates in ve.
C narum finibusfücci: quorum tum eopiam,tum paucitatem, a ratione. viuendi antcacta;a tcmperamento, ab attate;a tremore, alijs; füpradi €to commentario explicatis, cogni tam habebis . Praterealaffitudo: fpontanca,qu« tenlionis fer.fum af.
im nulla praeunte vehemcntexercitatione,atq; motione conti getit,(üccorum exuberantem copiá tellatur,qua cum reliquas corporis Eum przcipue mufculos in-
ftat: quare grauitas rantum ac té fio (enatur : quandoquidem folius fitfanguinis abundantia : qua rc-
106 Giffime viliffimeq; vena cubiudi( D fiac " bitur ia mallcolorü venis fcarificaus : inde toto corpore. relaxationem tenfionis. veniendum, idá; fiet vn&ione, fritione molli quiceslauacro temperatzaquz, ci di imaliquantu'um,citra tamco mordaciatemyobtin£tibus:quo in numero ptifanz,& apomeli (unt : nos ve- 16 dc his breuiter diflerimus, vtpotea Galeno tam copiofe explicadis. Scd &de poftrema, quz phlégmo. nes fenfum prebet, nonnihil ptzcipiendum.Ea igitur vtpote a bes neporiffimum proucniente, di! ione venz curabitur : tantumque detrahetur fanguinis , quantum tü xtastum temporis conftitucio,rum temperatura laboranns fuadebunt, Atque ctiam loci difcrimen habebit mus hocin negocio laflirudinis:ca jue, ceruice; grauitatem s, fenticntibus , humeta « lem vcnam incides: fin autem qua fünt mediz partes, cuiu(modi i raxac dot(um dolore affBiciantar, internam cubiti venam fecabimus: qfi qualiter vmuerfum. gn uitate: |; erucieturmedi£, Si RF gna caufíasq in füperiorib? libris accuratiusexpofürmus, De aeris in vuiuerfm precaution, Cap. Ex(vti alias declarauimns) ef- A fenziainterdum faa terdum. qualitate tantum alterat, atq; pma tacur ; verum cum fipiusalterutrá contingat, corpora fimili affiiuntur imempene crum non omaia, atquz in tales difpo! rat fnt:alioqui qui fub. cele farentur acre, vniucríi morbis cornpe
Colle&ancorum Sectio ij.
pent. sdbibe ligenti
veroqualitatibus| tatur]
dii pensieri bini i
peabquando admodum calidus fe H ebibet interdum admodum frigi
dusinterdum coniunétim calidus, hoc
acficcus. Pro calido igitur contra-
; herbisó, faauibusacrefrigerannbus,alijsqeius. neris quales funt rofze, bumi fu! Es in czterisqualitatibusti (im.
periem noubilem haudquaquam. cil
- inclinante,Jeniffima vtemur medi- ] éinsquz vitiofos fuccostunc gene TAtOsexpurget. Verum enimueto to taacriscflentia corrupta vitiatag; , euacuationibus corporis vniuerfi p. fpiciemusatq; etiam hisque in totum peflilentiz adueifantur , vitu xefrigeránte fimul , & ficcante vocsnur,qualisqui ex aceto,& lentibus parabitur:putredini fi quisalius,có
fifa cfi àfpracs, gabani, binthinz rn cdlariar
iri oic aped vino diluto "ü fcm fimm fab nc Nol
lum. juam vidimus, Kn cci iculum pe lentiz non euaferit. abftinen dum a pifcibus vniuerfis, frudtibus humidioribus habitationibus m5« tofis füblimibusd,: facillime enim iex lus paritur fanguis putrefcit. item vitandz , exceptis quz:
a montanarum aurum
tuntur:füb quo. perdio randi udine. misés continentur. eres mótanií aluum deijcienubus. commodiffime vtemur: oxyphenibus ili " melle acreo,viopurpurea & d juae alls cibis copiol: dicta funt. wi
iam tempus appetit, vt finem
huic Íe&ioni impona-mus, atque ad ra-
Dc Ratione Curan.Morb. AVERR H O I gsissli
COLLECTANEORYM $ECTIO III. DE RATIONE CVRAN- DORYM MORBORYM.
|uidé " nera(queezscomi- . nni
mores cuenit: Alij autem diffimilares, inftrumentalesi; pattes infeflant. Verum enimuero
€ium mefacturü videor, fi hoc no-
»z tioigitur fümpto à morbis fimilafium, vnief curationis inrempenae user dier rtad plam
1 Yt. "
y conflirutionem;ac fta. parsipía reducaf': idó, fiet cótraria adhi quibus intem, Xierá curario perficitur , Süt aui£ jd
tulabimur, Heceft aát il quijd mo,& effentialiter(vt fic dich)p có» traria fieri medicationcm dixim*,
fagid ege affectum ab intemperic frigida B : meatusctenim có-
profeflores. nisgenere ventes, Rurfus xgritudi
nisqucabii dc füccorü exozitraeléd me hoduduzcledia-
Viidrs cem! ipie decubiilen
pie e reeree d Canis téperamenui altera-
Colle&a Sectio Tertia
cognita eft Sed posi jentia prohcifcif, itur. Pri
«fà medicus naturz mocfi idoncfi, atq; conucnienté femp imitatur,na tura vcró multas md inesá fan. DC exortas , inis n marl med jnuenicudi vfus medicinarü purgá ná.Secüdó , qfiquidem creberrime eucnit, Moni] immoderátius ángeramusquó fiet,rt fanguinis co iS immoda acum ^, ahusue 'umor exu| |uz (anc. " autvenz. bonc aut pongadooe autalia qualibet euacuatione, fum mepere indigere teflantur. ad inediá,exercitiumue folü tis confiliá dirig minime fufficit: dum.f'affe&us, qui à plenitudine,q eft fm vafa, originem trabunt, cu- 1 rare ftudzmus:illa nanq; lentius, tardiusá; euacuát. Preterea tale qd poft vliuenire gd illi contingitq [rinfomnum putabatfanguineo uacro Imergs, atq; lauari, q nos in fc&ione, quá de fignis confcri musaliis recenfuimus. Hic igitur. confilij gratia 2d Galenum quoq; dit illiq; affettum omné recé(ens, tand£infomnii hiftoná adijcit: qui
busperfuafit fibi Galen.& probe ve laborem vli
zeij, fanguinem in homine auct jmmodicé: ideoq; venz fectionem.
ficri przcipit. verum Galeniconfi- di
bohaudquaquam parés, Erafiftra-
ic ia, ined
fios quof medlicos adii, L4 fion. nguinistur lent) kel ipíunt: qua ober uata fuf [i Li homoss, caloré immodicel int tandem. extincdtusco.f. quo abinfufo per modum oleo deae lamen ltangulatur. QR vero. n dictarum uec ous Tid fint, & hanc,anillá multum intcrfir adhibere, in primis definire agfredior sunt itaq; quz fuadcátac iffuadeát cuacuationem, aff«ctio, vires, laboranis temperamentum, artas.anni tépus,atq; ip(a regio. Vni uerfim autem. pers ec nid L musminimé euacuationes moliédasnifi vbi à mó, habito; naturali bumores difceflerint, fiue 1n toto.
€orporc , fiue in partibus quibu(d& corionsjdiy vel quit vel quae litate,vel vtraq; vitian. At quantita. téquidem fans indicat venhonis q« dí haud abímulis huic, qui Eoo ead pere (tur.
fià; plenitudo illa vocata fm vae fa hoceft,4 confiftit fufis p vafa hit. moribus.. aut , que eft vtad
Tre pienimdosià ititate, tum.
àqualitare it : abeaq; facol taies, d &alé Ar moncndi munns M It ivt] once reta corpori füppediátquibus imbecil lioribus;ini rmioribust fatis fucs corum li» corpore fant, , dmEtam nacre, fmula us mtianrur Quamobré vt pe
ppc CC),
iced obolem pomo acti me 1um miffionem fanguinis fciendt
DeRatione Curan.Morb.
A effe potiffimum cenfemus, vbiomnesex equo fücci, qui corpore ha- "béur, immodice füccreucrint, hoc eit, quantitatem, d fm naru*á illis debetur, pratergrediurt: od fit fan guine plusiu(to adauclc, qui czte- Tos humores poteftate in fc continet, cuiusincrement immodcerati nota non exigua eft labor renfióis fenfuum adferens. Veri od minus fuadet venz fc&tioné,elt vbi in qua. liacquantoà mó naturali abeunt humores: qui item fiqualitanbus fhis fanguinis qualita haudqua- "quá aducr(entur, & minime crudi p 33 corpus,atq; lenti fuerint, vulisfime denrahi pofle fanguiné demftrá: ; j; interddi ex accidéti fanguinis
*miífio fit, vbi videlicet à nerib", aut toidibus , aut menflruis,Sc. hmóialijs (anguio£ prouocamus: 3d quod tfi quanta cura poterimus. yitandá nobiserit. Przterea hmói euacuatio fit nonnunquá, vtà par- Ridpanem [] seucliantfacci, ne Tas € corporc h oportet, qfiquidem paucus fit in homine: fniiSarque 15 nihilomiius vitiatus. urías vtroq; medendi genere ali- "qfi vtimur hoc eft,& euacuamus,& € aucitimusyqj (.humor£, qui morbá procreatauferimus, & ne rurfus fiat,augeaturd;, przcauemus.Ommino veró memoria firmiter tenere. te velim, à vicinionbus efle vacuan dum,tunc cii medentis cófilium ad folam euacuationé dirigitur: qfi ve. 1o reuellere oporteat, & ad cÓtraria. trahere remotioribus locis educenxdum : plenius at S accuratius de. his mox di(leremus . Catei variz illz indicationes faciunt, vt multü. interfithanc velillam vcená incideris:quippealiàsinjernam fccamus,
2108 aliàshumeralem,alias tnedi5, quin. etiamaligr quz füntin dextro chio, interdü qua in finiftro diflccantur. Hac veró fpeculaione de misfione fanguimis abfoluta,fuccedit deca, quz per medicemenia fit, *euacuatióe oratio. Purgazio igitur tunc maxime adhibebitur,qf füca fola qualitate vitiati abundat. cui fcopo illam quoq, retro nobrs (criptum adiungemus,hoc eft,nc adfit. crudorü füccorum, ac lentorum c pia : qfiquidem tunc de concoctionc & medicaminá incidentifi ex binoneineundum efft confiliuni atq; przmittendá . Qyamobrt adlum diligenter, vbi fit premietenda vel fectio venze,vel purgatio, Rafius etenim literis prodidit, fefe frequtsitimo experimento cóyrobaflc ( füfeeperat nanq; eos, quii. nofocomio It, curandos ) pera laborantes interijffe,quis detractio fanguinis ante purga tioné adhibita fujflet: quord rón£ hanccgo quidé effe puto,q in peni tiori corpore fü vitiatorum co piaimmería brbaque ubi mota; agitata fuit, in actü(ur fic dixes rim) producta pernici£ , mortem, tantibus 2 |; uerd co mur fangui, »g [^ tione ui xiliü etenim. E: Fencifim quibufd& morbis? quare ad id,gd magi: animá confiliumQ; medicus debet appone. re, atq; ab co xordiri curationem, Verumtamé mihi in primis charus Auenzoarusin ca eft hzrefi,ut pur» gatio miffioné fanguinis praccde- Te debeat : gfiquidé ueng fangüi* neinaüitz 'füpuacaneas fupfluita teS &adalendum n6 idoncas exu? gunt, eb his; uitiofa int£peratuca afficiuntur:
Collecta Sc&tio Tertia
G aficuntur: quare (Fio vene & d alud aftrictioré reddet, ptibus.f.ex- Bapdie cruiu quodi escrementa srcfaciéubus.Porró Tcr pu I re eic
i |uidé fuccos. it, hoc v aluein tà mollit, & fta- €ora educit. Abflinebimus item tü. 8 purgatione, tum à venz don colla pe c'upes fedt gudori eollc&ta
on peine deidendur. procimbin tiam,
7H quz nó ia facilé faciunt purgation& attrahet nanq; , atq; euacuabit.
ul ac fa-
nofler n5 febricitantibus purgatio
néperca moliebat vim &cale i Rei icdiicaed obineac. A
jux eft de febribus, ad vngué cx viet Ros km iiy pobisditü
Part 49
fort auBiorem reddit; qd num.
£i a coni
fie victis denda dei
snus.Nuncad clyfteres accedamus, uibus tfü vamur ad excrementa ij cducenda ; aut ad contsarium.
faccos aucrendos: sonnill amm £ peipieeni un p a lien
tum. porgamoniamal eame item tjs,quibus vel iecoris, vcl vétri- €uli ntium contractum fuit: nem-
à medicamento purgante pars
Tan. folet affici. Atq; vtin tor di zerim, vüliflime inijciuntaffectionibus, queab alui aítrichoneoriun tuc ineftinori rlceribus inflam. renum, ve-
fccos difcatidtaen, euacuani L re vbiá craffis rad imei
Mela ctae ia deurardes idat corpas: folet etenim humos rum molcsinfammari, fj ante com.
citra bumoresfadiz;; euacuaoib^. M Quando font. furinda enacsations,
: pues c, uum lum. jue retro dum "
'éuacuationem, itrarij adhibitioné, ceterum alia fübefie Trbibcinquominusi
Atintépcraturo d
A fas melictioconariaadírédo peragitur:veluti fita contigerit, 1n duobus vel tribus gradib'ad ei dam inremperaturam. uis decidas, tücfalubrem caufam ih huiufinodisffectucflcoportet,quz contarie tare duobus tribusi, gradibus pugne aduerfus intemperiem illam , quam vtique compertá habere mi fime ifi prius dum fanitate. feretur, hominis tem] tá per €ognitam tenueris:ad hec regioné, ztatemyanni tem| confüctudinem, virtucem denique, &cauflam. Atqui (epiuscauflam
B virtutem; confjderarc prztermittimusnift fi incemperatura. tibusafficiat. Q.uando aurem pars quzpiam ftemperie citra humores corripitur, cuncindicatióes curanomispercoutrarium deumunfa par tisiplius temperamento, vfu, etate, fit: poftremo ipfius (eufa: verum jntemperaturarum cum humorib* eurationis meta cfl,cuacuadio.Caufasautcm , quc excrementa illa pasiunt,confy imusan f.acorpo xis affecti temperamento efficiant, annon. Solétetenim in plensQ; na
C rishominum talia immodice accumulazi, ac colligi, in quibufdam. vero erasann coníhituno,ccrli ftabesser) y! edunt victus ratio
iufmodi füperüuitarum prouen tum adfcrunt.Q uinetiam confüetg purgationes rctente, cuiufinodi he motrhoidarum,menfium,& alior(i *confüerorum profluuiorüm, excrementa cfficiunt:exercitanonum ité derelicta cofarmdo, fimul &expür ganonum. Ad hec virtus nó fnediocnter adiuuat, qui Renanmac
vid" rauoné, i
209 dico, intelligere te velim faenltates D»
munere aliquo fungentesin corpore,veluti à i
fectis partibusprecipued; fi ex numero principum t,&ca— rumque munia obeunt przítantiora, cuiufmmodi cit ventriculus .
Nempe fi quis detractione i
tisindipensos ventriculs
ftulat, el mana iiiun Beute Toi paricule Preterea vieti in muetel de afa dot deed diffoadeant purgationem: nunc de P TUN cem iDiem.
" oma me pus viumeftirarum monu menüs, inis temperamen, tunc partm a naturali confliranóe declinare, cum aut natutz,aut zta- Hastambien notaetiantaóni u
deniq, regioni, & alijs n lufmodi it morbus: veu d
juis: tem| cali p bei niegioncealidà, conftitutione anni. qui vi- Gus ranone calidioreantea víusa fre ardente corripitur huinsqui-
e amram pauco vitio t£- Auer. (DD, |ui
Collecta Se&tio iij.
G tiri (cire teoportet. quare prefidirs opitulabimur modice refrigerantbus. Quód fi contra acciderit, fent f.cuiustempcramentum fit fripidi* in regionc frigida, & anni conítitutione,pari ardente febri affici, a naturali habitu longiffim? abefle , noneziguam tem 4 alterationem menminifle te velim. Curationem itaq; moliunturcum infigniter refrigerantibus. Horum [3 opinionem argumentis mani-
iffimis, validiffimisá; refellere cé tabo,llle etenim adoleíc£s febre ardeutelaboraus, fenticttáum.
H abextremé?,eximied; figidise quo rum numerocaphura, & cucumerum aqua:que lentezhibita pari fe breco » Calorem eius internü extingunt, atq; ob id pernicié,mor temq; accerfunt. Verum quod in er onm tales is addaxieend eft.
'uippe exiftimarunt eundé equalem d emper fen iuuenibus, at que lenibus nariui caloris in extetnum receffus modum,ac menfurá: quod fané abfürdum eft, alioqui d vehementius refrigerarent,hoc elt, tertijabíceffus medicamenta, fenibus vriliter preberentur : fic nanq;
J via ac ratio curandi ftemperaturas nosdocuit Elo igitur iuuenis bilio fus, primo numero ordineve caloré obtinens febre corripitur, & ca quidcm, quz calidum fecundo ab(ceffücfficiaris profetó vno tantü nu mero fua temperatura,infitaQ; ca liditate aberit: quamobrem c6mode non medcbimur ijs qua'ordine fecundo fünt fngida: nempe nimis accipiuntalterarionem in hominis iuuenis corpore ab igneo, acquifiti tioój calore Verum ít nuper dicus féncx primo ordine fngid*ab agri
tudine quapiam afficiarur, que f- E. cundi abfceffus calorem. pd qs 126 uerit bunc magisqui illum adolefcentem a temperamen. to proprio, natiuod; difcefiffe vnus fianq; vnico tantum abeft numero. alter veró duobus, vel plurib?. Qui obrem curationi medicorum(quos retro iam diximus)adhzrédum nó efL.Q uippe remedia quz indicirur. à receffu illo naturalis emperamétijnonomnino fecura funt íenibus, mortem, ir plarimum adierunt, juandoquii rincipum parti,
dq: nobilium. dioc dtareh viuant (ua vi refrigeratoria : Te fie, L vt auctior , validiorQ, enadat amevai efle zgritudinisinteritusq; cauflam,in confeffo eft. Przterea,q. priorem opinionem inuereruny, eiu(dem abfceflus przfidia frigida, fenum atq; iuuenum debere cflc c£ fent,hocquidefn argumento,g cor pora calida primó,caliditatem fecá diotdinis confequuntur: quz item. fant frigida numero primo , caloré fecundi adipifcuntur: nec eft alterá altero calidius, Quinetiam fi adole fcens frigidioribus,q naturz fuz c$
it, medicaminibus vtarur,nullif ab hisincommodum percipiet, at ME potius vtilitatem confequetur. virium etenim robur adcó validi ob tinet, vtfacilé ipforum vim demutetalteretQ;:quare naturam hominis haudquaq vitiát fed tuen(, atq; ad tpationem reuocant . Conrrarií ait fenibus vfuucnire foletob partium fcr ofum,ac przcipué princi» p imbecillitaté frigiditatéq;. feni, qui valde deurenti febre. [i mucriidonea eruntque fecüdo ab
[u refrigerát,idà; rónibus. ped ESIDMH NRUA hzcq bu
d - * " a s £ i t s z " 1 . 1 41 i
A zque poteft medicamenta vincere. flum. caloratq; iuuenum,&1 fub ftantiam igneam demutare. At qs Togobitcur (embus víqueadco cali dz febreseueniant:Cui in prom rüdere potes; lleram vi&* ró nem daliü febrium cauflam effe:n& pe 6 proba vterentur, vix accenderé tur in fenum corpore ita acutz fcbres.Nos vtiq; in fe&ionequam de. morbis fcriplimus,egritudiná cauf fasduastantum effe docuim?: ed
|uz: ab inremperatura particu diia defomaur: alteram que. ib exterioribus cooritur.9 igitur tépe-
B ratura laborantis.ztas, aer nosambiens,regio deniq; morbo fená adterfantur, protinus confilium medéus dirigetur ad folam vid? rationem.Atq;(vtin totum dixerim)vbi er egritudini repugnat, valitatem eximiam «grotanti pariter,ac fummam voluptatem medicáti adfert. Quamobrem fi talis n fucrit, qua lem diximus, artificio elaborabim* ac parabimusco ipfo, quod fectio ne dc fanitate tuenda indicauim? , Czterum qui a confüetudine expetitur (copus in medendo,an f. quid ficri debeatan non:& fi fiat,quo pa.
€ &oqua$; mediocritate id efficiatur nunc definietur exemplo Poronis
xe frigidz in febre ardétiffima, jui laboiatdum fan? de-
frresaquz frigidz potui aflueuit, forüpri
Ttrepidéjac tucó ( veliocinorc oreq; venliculiimbealijllam Tropa bimus:g fi contra non aflucucrit fi ne periculoerhiberi non poteft:verum neceflitate plerunq; adacti ill& bibendam ytzbemus, (ed & parci*, & minus gelidam.Q vid autem cbfuctudo , quz eft acquifita natura, alat fads fuperq; nofti : atq; cná
fübitasomnes,ac repentinas muta- D. tiones perniciofas: pau'atim nanqy acfenfim liendum, cum altero ad alterum tranfitus fitid qd Totifimum a prudente natura f có litutionum anni mutatione obfer vati fpe&amus,lente quippe ac gra. dam idet operiu im pjt:alioqui fi te frigus immo Dcum cllori füccideretjitolerabrleid animantium generi foret. Süt. veró qui tantam uim confüerudini tnbuant, vtafferant fuiffe quoíds , |ui a teneris, venenis eduadisaffüe Dlesenr nullum ab hisincommodd fentientes fed alimoniá ex hisqué- E admodum ex probi fücci eudlijs, fa. fcipientes.Quorum ego fentétie mi nimieaccedendum arbitror: quare Ylibello de theriaca & venenis, mul dis demóftratonum argumétis do cuijillos grauiffime: autem. allia effe nioanda Kn nec vnico tanium vtendum, probà uidem dictum cft,nc natura afl vfa corpori aflimilaret medica mentum;atq; id, quod praftare de. buitimpediat. Porró nemo ne(cit virtutem maxime efle fpc&tandam vbicuacuationem cogitamus. Alte ratióis veró modum indicabüt,qui F hedlicis febrib* correpti aque egelidz balneo lauant, vul quidem pri mó,fcd fi diutius vterené, partes, ipes vitiarené, moriéq; in dubitató orent juod Gal. nofter. multisin locia ocflime tradidit, exéplisq; atq; hiflonjs cófirmauit: purse illa adolefcétis intépenecitra hüoréaffcctiqui c fum. mopere aque frigida: potioné expe terct, bácü; medici denegarenz,ftatuit moriédü fibi poti", q lic excruelari.quarc auidiífimé,atq; immo- DD-ij de-
Colle&aneorum Seti.
G deradiffimi frigida exhaufta, flad abintem ra liberatur: verum. dicor maintenant
in! ,tan dem miferrimus.lle: meliorum Ld ftiiainterijt. Przterea intemperamenti,quod cum humoribus confi ftit jo duos fcopos obtinet:
interdum etenim indicatio fumct
d T ab ca, que ab humoribusinte Exempli i "Ebresquazab liees put tibus orrum babét,pomum; a craffisdendsatq au dis, quatenus temperatura cÓftant H aldac fic, medicaminibusindigent refrigerantibus fimnlachu mmecaanril |uamobré concoétio fi(qui alter eit (copus) maxime ob t Oportet igitur natura pruden experientem hiceffe medici
viindevulitarem,non perniciécon Jis
fequautur laborantes;quippe quod Yprimisefe ium, idonetíó; Tirotz febris curationi exiflima- Inus,b euacuatione proficifcitur vi accidit bois Ebr quradoqu idit bili ibus, [ui demipfarum frmpomirs foláoc currere debemus . Atqui fi vtrunq; 1 vim confyderationis poftu- [m quam vtriq; medicationE adhibendam effe putato. Quando veró d fjympromate penculum non. imminet,caufleablatiói modisom nibas ftudendum efl,quippe eo paocrquin fit morbicuratio. Ad ec vi itudo,&f, huic fs ata romain xinbveluti febris ac etitopituladen rini ogeanda ap ta füntanimi liquio calefaicntia: atq; illa vacuatione Idiget ,
hecautem alimento.Q uinetiá:
in qua videlicet citra humoré caufa confiftit:atq; item aliter , quído ab joribuei c
cuiuscuration£ te non arbirror. Hactenus de totius corporis
3; ue pri
Vnc ad cas, que priuatim fiafe vertatoratio.Si igitur in vna core potis particula. conftat, qugpadmodt & cer intemperiefrigidiore. Iciatur,mitor: d£acleuior erit morl ha ud Macmend fymi natura-
iti Itur.qua.
reprefidia. modice cents do
nea erunt cerebro:at partes aliz re-
frigerari validius debent, Hicaust
affumemus indicationes,
quas fupra cfí de fene aciuucne fie
ret fermo,fcripfimus.Cerebrum igi
turcató: igerare non citra periculum:ceteras veró Mi
|uippe ha.
putato,quoniam partibus noxa tan. tum acciditab elemento in ea przpollente. Maximam veró folicitudi nem habendam tibi effe cenfeo,cá partisaffedtz magnum in corpore vfum. ueristid genus funt par
Derónecurando.morbo. 1II
€ ipfarum robur fouereatq; ada: enteros ser
(vt fieri folet) imfi cora
vferifoleraak Vope deese lume. de
1emin talium morbis, EIC CUR mii vbi ee . pea Bin itmedich cale Sd ipud e tandequidé juifite ; dos eiusomnibes paiculisct ne ecflarium. Intelligens igitur parti omnium tum fünctiones, tum vfus (erm alia fe&ione indicauim*) H haud difficulter inuenies, quatenus cuiufgi robur cuftodiri t pro be infuper dictum eft, focietat c5fenfurná; non exiguam nobisi: cationem füppeditare,velut cif ventriculi calidiori reftigerantia im. moderate admouemus, cerebrá ipfum vitiari neceffe eftquod aacura. eft fg ius, Neq; item iecur Ifigni ter reírigerandum , propter eiuscü corde focietatem.Ceterum iftz vni verf indicationes, quz calori contrána magnopere non efle adhib£da demon!
nobis fcriptum eft .Q uinetiam. [umma cura aduertesiecinore inté peric calida laborante, cor non effe. negligendum, vbi curationem ag. grederisetenim id medicamétis,id genus facultatem habentibus refri- Bxtabis: quoniam identidem calorisiocinoris caufa exiftit. Verá eufvcro non folum nos oportet cohfi-
lium dirigere ad calcfaciendum,oc- K
Fesefum humectendum, amy
ficcádum cor,fed etiam ad potefta-
tes,& functiones auxiliorum fecun. tertíast, vocitatas, Poftremó d.
fituindicano aflumetur:que ctenf
jer fumma corporis ini jela-
itimbecilliora lant: cease (profondo cot re fntem| confiftit Pio validroraexhibebimuzzalics quimulinfirmiora d ero vfutuo ad locum peruenienr: foluitut náqs
Cipsisenacuationis gationem, atq; fanguinis mi,
i juarum varic fantindi piss Unida li at tendenda funt in primis, virrutisze. bur, atq; imbecillitas, vehementia motbi, uc adu uc fuma fite annitem| acris flitutio, vita ant confuetudd,
eft, deniq;omnis medi ratio:que vni-
werfa concentu quodam ac concof- Mr dia, (i detrabédum effe fanguinem fignificentauda&er ineepidet ve nam incides, vnoquoq, diligenter confyderato, ne pats quepiam corporis affecta id prohibeat, veluti c quis ventriculios refrigeratum ob. Bnetfimul ac nau(tabundt &im-
lum. Porró etas, in qua potiffimum uena uri MAT (uc florens vigens dicitur:
i olei. Equipe itr prennium ingreffi fant, idq; fterdát ad eptuagefimum vfq, annum,ve-
DD 'üj' rum
Colle&a.Sc&io Tertia
G ram mfor, parciorá; euacuatio fiet, S cxteris. Tibuíum autem octo-
ijs citra periculum & commo
ES mittetur fanguis, Pugris vcró an. se decimum. quam annum Gal. omnino vetat deuahi : juam Auenzoarus memoriz. delerufe Li liolo rimo venam diffecuifleatq; hunca morte rali remedio libezaífc. Qui veró vinbus infirmioribus degunt, in totum ab huiufmodi cacuationc arcendi:quippe fanguine miffo virtus femper iis cxuemé «oncidit,nec poftca reuocari,rccolli Xy potelt.Q nód f vitz difcrimen uramé futuram ( vtin fenibus apoplecicis ) & alijs ipforum morbis peruideas, (ané id genus auxilij vfürpabimus,prudéter tamé & mo deraté vacuantes. De temporib*ausem anni , ver accommodariflimü venz incifiói. £ (tas maxime, fi có ftiutionem füam feruaucritinimi &iflima: exoluumur eteni facillime fpiritus ac vires, Ibecillioresq; funt: quare fi neceflaniá miflionem (anguinis perfpexcris modica fit oporposi Lain Hyemsquoq; vetat: e5crelait nanq; tunc (anguis fimul. Y acconglaciaturcraffefcitg,. Pollre. mó aurumnus/ficcitate caliditateq; zflati proximus, talem euacuauion&interdum diffuadet, tum propter ventorum tumultus, qui in co excitanturtum ob inconltantiam füz €onfliturionis.iprerdum item autü noquibufdam vene fectio cóuenit, natura ac morbi magnitudine cogéte: quantitasautem ac menfura munoreritg ea, quz: vere detrahit Preterea vbi intendimus parté vná tant corporis vacuarejin qua plenitudo quoq; confiftat.tunc (angui nisquantitan cduccnde ment£ad-
lubebim*: nec uno impetuid facie E mus,fed irerando, quippe cóferim
fa&la euacuatio infigne periculum quandoq, Pepgaon — Cep.
Vnc de medicamentorü pur-
gantium pouone diflcrendá efi:cuius inodum ac méfüram exa- Ge perpendemus, Hanc igitur pucri,neq; extrema. nct tonk ài afamere debenz Tempora auré anni conuenientiflima, vt Tideruat doctilimi ansquffimiq; 1edici,ver , atq; autumnus: quoniam ijs conftitunonibus fucci L a mediocritate. naturali, qualitate. tantum declinát. Acftate item;atqj hyeme euacuatio qug fit p medicamenta, noxia cíl;illa náq; ficcitaté, caliditatemQ; immodicam fuehit : hzc fuccos contumaces ac rebelles. efficit.Porró qui fanitans tuéde gra. tia medicationibus rantum vtunt, qonfüiione empors planis aris humuidiore purgabütur:quippe hu. iufmodi: armsconditio ac fas
portuna funt. Confuctudo infu ipnum in bac re(ficuti & nali mbusbabebin momentum. Qus etiam aliquam corporis gaturi. y tum po! arab ac. litt, ac deniq; cum alijs focietatem,&có fpirationem exquifité contemplabimur,quod nos fupra de venz feione propofüimus,cuiusquoque nuncmeminiffc non erit alicnum, Cerebrum etenim cum quiscuacua 1e volet miflionc fanguinis, humeralem vená diffecabit, qua: cerebro magis cófentit,quàm interna. Aucr. fionis item grana predictas indica- P
punc eur
Deróne curan.morbo.
A curbitulam agglutinamus:atq, ng fluente? naribus moderatius. fiquidem € finiftra nare fiat, [ieni:in € dextra , iocinori. us mus cocurbitulas. Quóodfi ra laborauerint, inferiorem. eacus tionem precipiemus: quoniá id gegusaurilium tum vacuatcum auer tit. Quamobrem eximie confert vo itio affe&ibus partió infernará : pugaso veró füpernas tollit egri- &udincs. Preterea a membri figura. Acformatione Ícopos dicauosum habebimussvenyriculus quidem vo mitu deictioncq; vacuatur: iogino B ris gibba per vrinam, fi modico fuc coreferta (int:ná fi plurimo, phar- 3naca deicctoria quoq; tolerant: ad hunc modum,caua dcicctione tan- Aum ntur. Quinetiam ipfa in eb ce pair E] pos P canales vrinales/fi paucus fit (ucc: fin auté multus, valiter deicctorijs medicamentisexpurgabunt. Quáobrem prudenter quoq; fefe gerere. debet medicus, dum inicriorumab. effc Áceflus curat, nempe purpantium 'macorum tranfitu irntari fojnflammari,nifi fintex his, "quz noftrates ibccilliora,benignio 4 ra; docuerunt : gargariflatus item
Eee autem Eno eem " imus ; nobilitas Pos connaslos]ed aie mags Elie nolunt
ad pornonem.
acidn vis
actionum digni
bere. Exempli gratia:ioci EE RIALUE
nobiltadiscu- tob
2112 fcutiéibus rité,ac meritó eurari po D ftulat. , quemadmodum alij omnes abíeeflus: veró fummus) cor. pore víus faa, vt tibus aliquantum odoratis vramur. Non. prztercunda veró intétio, & ea quá
parucularum fenfus acuitas , tudoq; przítan: |uz acuno orci fenfus veliemenca b medica-
menta haudquaquam ferunt. Cete. rum melicodum. nonnulli pucarüt. Ttemperiem er fefücci,qui eam pepent,euacuauone nequaquam fdi-. gere:quos ego quidem cenfeo, purnem ini afi quzintempe z maturam plerunq; adauget.Sunt, ferea. ai enilimantes jn febrium acutarum initijsdciectionem omni no vitandam:fücas videlicet contu macibusac rebellibus exiflentibus: de. boc veró infa diflerem* vberi? .. Tam ad Hippocratem veniam*,qui faiprum reliquit, mulierem ved gerentem,cui detra&us fit fan, px & alibi,vterum. fi materia turget, dam rto menfe,& víq; ad feprimum. inloco non poflum non magnopere j; dubitare,cur pur. gauon£veng fectiói Bralerit.Ego fa né(vt fgenué qd'fentio, fatcar)ían- P guims miffioné, fi adíit plenitudo,
Eee mm t
nib*j itib'effici&, ofno vitabo : ne null'cómod" finis.
iuere;ac decübere
rd cogit, q 3 bici niter: t: rainfüp me ponbepri pi prime farei eant
Colle&aneorum Sedo iij.
6 ferunt. Ha£tenusde ijs que genera-
tim uniucrámén fümunturindica-
It0tti accidere corpori, cuim(modi eft fc. brisautunitantum particule. At «um humoribus frt duplici conftat
cum tumot Verum initium faciemusab intem. etie toti corpori communi:deinde amd unicuiq; pai aduemt, definie mus: abfccfluá curatióe Orenium diarirum férium curatio ge-
Part 50
wmam. — C 6.
E ephemerisprimó fermo no Doisisdulot quarum cxratio duas indicationes obtü jid nam,que docet intemperiem cali-
^ fram reftigerando, hurae.
€hando$;auferendam,adtempe-. ramq
ramentum reuocandam: Alteram, J quc causfis externis atq; euidentib* idum füader: quandoquidem diaria nihil aliud efl,quàm in. temperatura citra humoresa prein €ipientibus ut plurimum orta cauf fis. Quatenus autem fit iefrigerandumyatq; humc&andum,multa no bis mdicabunt: in primis egrotátis temperamentum etasaeris códitio, anni tempus, regio,atq; cófüctudo: poftremó cauffe, que hanc febré enocant. Aducrtas infüpet refiigerationcm,que primo fcbribus adhibe.
turj cibis & pre(idijs vim frigidam
habendbusfoppeliri Queen t
lifcutiarur,ummodceratam rot corporifimam fafcitabit:quo fict, ut in
Balocum itaq; hmóiomnibus udli ter curanionis ergo precipit. Aquí
par- item oportet tantam nancifci
rentiam, quantam cauffc febrim ef ficientes obtinucrint. Acciditinterdum diariaa cutis flipatione , cum. ob frigus, tum ob miffüm ,tum ob lauacrum aquará tm "à babentiam,qualesalumi; it deniq; pprer cor. poristorius alorem d calore acris immodico prouenit. Atq; in torum calidrores ficcioresá; natura. corripit Caratio]
jj lauacro committérur:fri
nesitem cum olco dulci eyido me
dioctes lenesá; utiliffime funt.Nec M fant bisterQ; i quoniam cos tantum fic curabat. ius, quib
ben confu cfieot uineam io aque frigide a lotione itera. ta(utego Due EE de do)incomme dacrit, obílruentur etenim atq; fli pabuntur cutis matus. Eft ui quando reclufi immoderatius fucrint,egerd; immodic? calefad*ná jnuci forum .Porró ir pis alimentum dabimus,fiqui it peratura calidior 3c decor [m anni; empuscalidiusscfrigerans imi
DeRadoneCuranMorb. — »::
ierfe ct, ac it : deinde promouet, ac ries e lespanter & perdicum carnes offeremus,X id genus alia.qp(aliá haberet acceffionem,faperiora reiters da fantalisá; victus rano. Quiavigilia, triflitia, atque ira diaria eorripinntur. Ce. 8. Vi ob vigilias.riflitiam ,iam. QE, etfi curationÉ ean. -" dem fer: ezpetantamen que 5 ab ira proficifcitur febris, maiori re fiigeratione indigebitquim quz a. vigilia,aut mo-flitia:quarum equidem mulla Rictioncs defjderat blo balneo mediocri contentz. Ad hec quas vigili dcriftiia accendunt, mags. iumedal » fompu diururniorem precipiem?, modis oibus laborantes ezhilarabimus, A folis denfiiome, Cos.
Qin niorasonem nt excitatur, igerauonem. poftular.quz fictfi diutius io aquz temperata lauacro immo- € retur zger fimul ac fridtione modibey lon] i XA tibus, cuiuf-
i Équod ex vi rpurca pasatarcdor pfafio fundo vilia e
Abalgere, Cap.10. Rr abalgore diaria corrept?
fitiis pariter lotione calida vtef'. tqui aer balnei, q ipfum lauacríi, «6modioreft. Caput item rofacco €alefa&to perfundendum.nam cate ris frigido rigamus.Cibi erunt tem. petatsautaliquaten* turtures:mulfa quoq; maxime idonca, Verum (vt fummatijn dicam)
lauacrum diarijsoinnibus, przter D eas quz à deftillarione frigida on tur quz ex ingeinum tumorib*, conucniétifimum. At (iab zíftu de. füillationes veniant, lauandos iubet. Galenusea tanum rationeyy puta. ritad cócoctionzm. tenuiorum fuecorum balne(i (uficere quippe craf fiores per vniuerfüm corpos diffan dit.Quamobrem ante coctioné abfolutam lauandi non fünt. Ericaüt balneum dulcis,atq; t£perate aque. Viniaurem exhibitio cornmmuncm in cunctis cphemeris intentioné ha Hid inquam aqnofialbirenuis " &odons: 'tátes. fanitatem vino Libédo lnfueuerit, bibendum iderit:znam & po nem adiuuat, jj ciborum in ventriculo. ease. flatus difcutit,vrinam atq; fadores prouo cat, animam exhilarar, At poriffimum ijsqui curis & rriftitia. macerantur, ius vulifimé bi bitur.Qui veró ira excáducrunt, af. f&tu mitigato rutó potabunt,alio-
qui futurum noxium, Afasgatiom. — Cap.tt. Quran n eStracta eft
febris.ranonc mtus refrigerí Ie te tantum curabitur:alimé torum veró tátum ii t labor tesquantum cóficere poffinuac füpeareiolet etenim im modic? ciba. tis naufta füperuenire. Abimedia. Ca.12. Orró fi ab inedia febris conti; rit,edulia jpbi fucci , omi concoctioni parata dabuntur, qu£ tum refrigerent, um hui t. Snob fi iri acceffióis initio ibentur febrem arcebis,
Collecta Sedo ij.
6 Qued Mri.
ephemerarum pluri
CEtizm luc ab obftrucbióe,
bs a6 Mg jumáy [crit, tertii diatur diem,iam tibi cb doniethn dum,an plenitudo adfit:que agitai 'Icommo
teslis on tí fanguinis , autalui deictionem indicannt:quz prudenter a te conf] ntur experimento. 1o. Quando quidem fola difciplina citra experi- 3nentum ex, minime in fingulis cendi N Tquali, &cquanro fit vlibus theoremarum quippe expientia principia quzQue parücularia fdiui. E literis ad d vngu explican non (umus.. uo min*medicin ^in caufa ericid f£. qróne fabis hà E itaq; huic arti operá minime tá gi nana ps vt ám io. EiopiniSein qus fanent Ici no Air tpis medici, qui putát (e ad fam. 1n pueniffe,quorü cgo vanam glo fánó poffum o6demiranzq quippe folos Autzoari filios magos me dédi exiflimo,quorá vi; lógiffim& faciat Dcus opumus raaximus.
fia$ac det
j; folis. rr ta OCratad 3 3 cd dli duor viget,à lauacro
pcm x
pem quber rien innido rofam & qualitatem vitiantur, Febricitant ctiam alij & ex ijsquosalui profluuium à cruditatibus male habet, quod à ciborum.
Were d fieri folet. Ex sh alui huiufmodi in febres
ione & vacuatione:fiquidem alui
bod Merwicu |, (grotantesatq;
dus ventnculum corroborans in fe
bris remiffione:deinde firmando vé
triculo, & quz circa eum fant parti
ad moucre,
inebisquz eft Galeni Íentétia: quanqüam recentiores vehementiaalui profluuia balnco cu rate (e przdicaptauerfionem ad có Mt uaria efle purtes : quam rationem. z medendi vitabimus,fit enim cx acvi cidéi, & propé dixerim per fimilia, Cibandiautem funt fuente ctiam. dum aluo, necbalnco commitrendi.Confülcturitem ventri, (i modó vacuatio amplius non duret , peni culooleo abfinthino, aut roí imbuto.At fi maftichem tritam oleo rofacco mifcueris, remedium. me preftantiusefüicies Przterea(v paa. €isdicam ) partibusquz ex nume- To fünt principum , sergia igida.
De rónc curan. morbo.
A nufquam applicabis.Si autem veniculus depratur,commifcend"ent ipus oleis (ummutatum vitis füccus,quinenam cz balauftijs,hyneed ad dadicemaui i ita confeQa adijciemus qui bus i ceram addideris,ccratum effi €xs. At famr medici non paucifümi SogAntes , cur i Galeno ventri in-
temperie calidiore. €he cum oleo rofacco mifceatur :
"bus 1efponfum volumus, in ete dictionem abintem-
tantum firmandz particuli tia, idonca efle,qux va cum ia neamara & odora fint: in quo prip Rui erpenmenta Gésbanmr, [ws |u* intemperazurz nol bibcbent Dlicimdinem:quod Galenuscos fcciffe ieflatur in quod,
fj intemperie vétri- wétriculá calidioré
qui «ulum affectum habebar.
dco cum fü veró xcgscadpisii 8 (pu q
locum punicorum füccumpyrorá,
214 vel malorum. Guenus ezhiberi g- D didit. Quéd appetentia careant, medicamento quod ex cotoneotá fücco,vel eorum fit carne vtitor,cui. & mafliche admixta fit. Tradita ve. 1ó in librisde fanitate tuenda a Ga. fii Arnoequod pipi melt io Atnos ni pe : me tunc probauerim*,maximed; pue ade tentt lulà; reddat, confyderandá in qua. parte cibus confiftat& num in ven. tdeulo autmieftinit, Quippefiin
Gale c nobisin eite egrimdi in repetit part qu beue
lore,ex accidenti:quéadmod( folis Y &fornacisatt camini flamma vali dior lucerng lumen:quod cadem ra. tionc conicctare pollamus de vé culi intéperie,ac naufes,quz à caliditaze efficiunt. At Gal.confliá cuxitquc ex acadenti ventriculo con. iogquam indicationem a fua re gione fum| fcentviliter (ant agalochus, mafti diei chasiophiliguod ia teripe,
fex ventriculo nutimendi deícen
derit, tunc. illa.
tus iion adfintex. ib fale : fin veró fimul vrgeatro- " fexinam; an Pall
pues sica iind p
jent.olco i ius rutá, feine iiem que & difcutiant& c pritnant,qualia funtapij, camini ,
refrigeratióe, nec ca. Jorefeorfum vicridum, fed fimul c£
exi- -!
ü- quippe famidus vapor ab illis non
antem fantoranino differ&iz, aut. enim cadem febris vehementia pe manctab initio ad finem,quod accidit, quoniam par eft ci, quod ac-
& exigufi quiddam fosleis femper ,
«xuit:quin potius,fi ita contigerit, palin alude] ode d
Wr ien
gminoté facere : in uli ,quale propofuimus, continenü febre cortepto, nó adfit putredinis alicuiusalterius (üca fignificatio, ac przparatio, d maior
calore interno videlicetimminuto,
à fübeffc fpe&tabis, caue, ne ad animi
ljquium detraharur fanguis:qfiqui vel édtione vens od fqiimfi di£ permanebit putredo, quam. euincere| |u& poterit virt, tanta vacuatióc facta imbecillima,
arocant, veliubcant propinamn primisiaqyconfjderan lum, n&jn humoribus concoctionis notas videris: an tumor aliquis prin.
T bíecfluá Tuch rdeidpom pes uk direi
exhi velirepidà in- y
, i haiarpotiane v it, ad- |uo ab huius potione víuuenit,.
Verafolno cid cram fcbrisadi mese debet:quippe humorü cruditatem facit,omnéq; concoction£ ip for tardat: febrisadt nullo pacto sbibir, nifi (cà fouet, cá priusadimatur. Nónullisinfüp ex in i rie triculus, alizq; parti ij
adeb efogeras fun, v natquá obur prifluni recolligere potuerint. Atq, ex ijsalij fpirandi-difüicultar,
'uadet,riri puereac vin-. alijtremore, X cóuulfi eéeberimtecilorharcde a, imela mipactuaf gener.
€ &ifant.Gelen.varissfuphac eehi- fe.
Colle&a Sedo ij.
florias fcripto tradidit: veluti ill,
dis, vel f 1 dirigé tibus, vel à füccis craffis, atq, lentis effatinterdá veró à predictisomnibos.fi borü cbtrario foo cu. acidi
febris quoq, vifacile aibi patebitin his quz fngidis füccis onuntur:lualesfant melancholicz 19; pituuo-
illi ftvcim(hac cfi non negle&ta] oocumendor aito. Nos aqui
me&ád: hütad febrid ofum medication£ intus affumunt atq; id pel 5 É f
mis. . ambieaié: BM igidü,interdü calidum
Piarum bui ui
bufdá tetrá mutare iubemus :
admodá tabe laboranté ia. jo-
i grinisfonr amp; porgatione medi
€amentorti; fecun:
eximie neceflarid.
ngeins adfucrint, nee
DeRatione Curan.Morb.
À validiores funt, Qufobrem ftatim. à principio,tü purgationé, tum ve-
nz íc&honé medicorum noB pau- ex
€i faciendam arbitrantur, & tín n6. vltra feptimum diem.Quor( errorem noíler Gale. refellens,ac difcutiens vhi virium robori , non dier mumero atteniái effe medicíi iubet: mec folá fexto feptimoue die, ed & fequentibus, vel vigefimo mittédd in£, lus,ac detrachióis mé
fura à magnitudine morbi à ipe- Tatura,ctateann: tem| (üetudine,& fümmatim ab tota victus. 15eAcid genusaliiindica licarióibus. B Atviriü robur, atq; imbecillitas t£-. iti probü,atq; vitiofum có untur: quare vno nominato,
terü intellexific. 'Euacuatioacsinfupen dobitzuétion apertio ne prouenianrjncidétibus attenu&
tibus, atq, füccos. ibus in- 4 v mbdicamentisd vniuerfam
Vd farciri pót,corrigunt, quodi; ca. E itionÉ non admitti
lunt: (quidé 1ntentio in ofbus bribusmaximé in illis, quc deuren tesnon funt, Nec ftermittas hunc fcopá in cunctis morbi téporibus, gáquidé fucci putridi ali-
€ Srin melius enoced non pt qul
dent. Ad heclotiü citantia nó omit emus : oporte.n.afüiduum eorum. vfüm effc. Ver quis forté tutó nó dari credat, qf taliüi n3 calida , ac ficca fit , vi febris vehemtéia adaui valeat,qualia (unt femina aniinbapij, feniculi. Quare s£perabim? facultates hori primarias refrigerStib* modic?,& vi vriná
214 ciéte fditis, ! quo numero pepont, D p ocumert fémina Sunt werd iis temy Srzdamuciofno
exiguü calorem obtinentia, ut funt. adianton,& cichorit.igitur ubi me dicarrina calcfaciétia cópo
& cómuniffima utilites : infuper f
à nope diéhs przfidijs, erp jncifio eftata, attenuatio. Nó igno resaut£ ab ijídé angoré, atq; a; Itation fummam exciti,quinerid u&trem, fimul ac iecur uitiari , fcipud in diuturnart febrid finc. Qu&ob- E inci confirmát,
1Équz principes panes al fintul eii incoquéda erüt, cuiu
modieít maftiche-Tria itaq; pera« gemus,incidemus, tenuabimus , ac. Toborabimus.Quód fi humores febréeficientes,frigids, ficcamáy s&petit nancifcunt a calidis , atq; fic- &is abítinebimus, ueluti quartana. laborkti figd eord exhibeas, ftatim jj uel radicé dulcis radicis, uel Madii A hecoxymellis ui ui t mue paf cmédaicradit rand; alioqui,ac mordet neruosá o£gen?, & gall cenzicald am, afperd ane: Porró aqua cicerá in ofbus prope febribus c ined
exi gandexgivabloit leuiter,iucali ma eft, & febrib* urilisfima], interdá autem os uentriculi afficit, ma mafliché cómifcebimus fecilum pluris minorisi; rationem, I& Ó i ta, qua tum alui calori febrili
deii mp
jciunt, tum.
goant; fmm laudantur: id
genus fant oxyphornicia, uiola pur.
purea, mel aerium , & huiufmodi, Amprobs-
G Amyrobalanis caucbimus ppaftri- &ion&qua pollent, ni& colibacfo dE
1n primis igitur mr neis, polinodivilper pores, deindeo: icia : ab hi. Mureriora Secum cris qu amat € zppeilant,tü cafía. ,poftre mo myióbalani. Omnino infaper. in curádis febribus affuméda funt,
|uc penitus & à tota fpecie(vtfic di Sein: adocióat: ha fant
tí cóponitur : at uos vt ficcitat£ ro facez cohibeamus, aquí fimplici
EL ES
Part 51
iunt (yropos vockt) Peierbarü fuccs ;bumidarumé;, pottiotes. funrdtalijs in numero cucuri cu- Ere spese rri ditant fuccus fingulorüi,nullo adic- Qoam Quineid dant bli vt in totá dixerim ) contrarius cft. Scutcueum Reflan, valiqd purgatióc: Ium attin; Ius:
bis ode
uj. raré (pcciabimus: atq; id virtnte va K. nesdemóftrabunc nanq; coip(o e£ pore natura füccorum vacuationcs uas (ummope cóimi quiqy medici : inquo imitandá naturá accuratifprecipiunt.Ignorare afit mini
priceden I,
adhibere neceflumfit fterquam in. morbis qui extreme acuti. lunt: qd
ipii aliquá(nifi ftatim vacuétur abinitio)decábere , & illá vitiare periculü cft : tenuiffimi etenim. funthmói humores, nulla; 1ncfi craffitudo,nullusá, létor,qui mediipi jvalear.
dioribus regiGibusin principijs me dicinas purgátes adhibebimus: qa fgpenumeo in ore ventriculi fucci
DeRationeCurand. Morb.
A viiantac ané Ad bee mor Piequordi
cS cum. cii epirade
apscribuleqi Erde prior vacuarctleuiffimá bac : tenuiffimá cé:ceterosát hu.
vei s EC MIES
le sr nblmotire à 1 fücco tenui, Puoi n qeintd na fici! Gapellit e usobréwbi Sidopcet ur:i talib*.n. tardare ma- € lé qü dens afecta vale pollquara
Pr pollicea£. nari,& pituito(axinitijs 1quop; Pia. tri f, q1c5métarioad Glaucon£ alt ino & córrari fentit: gppe ab tali b? febrib*nullá nil mine pell Pitui-
niii ente. ectstdo flee Pra if dierum. oriente ua f? acTci-
curationé moliemur, d etfi
purga- rüq
? v?n5 exa- audéti'
2117 calfaciitexigui eritipforTe$mo- Gi d dde medicinas à tes admi. et Ta
imopere cómédam* is ,T cli Qua feodi ficràdiced j feme
$;nà a opé nó pe: peaccu ead tioné: próptior etenim füccori euacuatio, fi pbé concodti. [9 E ar m itaq; tali róne curádi quada
[c 3; ac t: d pisc in und qut Lon nalaborátes hoc má nare js niet,& eos, q p fanitaté iid
' Colle&. Sc&. iij. DeRat. Curan. Morb.
€ piana ct£? eris:& panisex P ieiabutivncigdcbb-d & có(actudioe
adijcef vl Piel Quineid flor coram
Ili aát vind liberaline iba ac fuillis vefcunf carnibus, 4 valéi(lime nutrit. Süámatim Ee NOeq tudini aliqd cé dádü MH bis terue cibü 1 dicaffumef viu&di modá nó Siencalidiores nature, & qlta fit a emelog? abe, ebiees cgritudiné à pieni ssp vinb ec ice i cipio cibü fi*: cü ve. erectis ic fübtrahé- Pal virtutis roburà jpbo t£peraméto Trelligit. .Porró calidiores, fic- €joresQ; nature n ita facilc inediá resinae pim fibico gnas& pe fidiui* 1n inedia córineantà ed b* ad vehemétes c aliqü ité J ad he&icas: prassi füccos & yberiores gignit,& factosaduriLCi rs,
f dris juo nà E jcdibge oma picule-
funt,g vitate cu-
eet it Gal.f co, cni
pers meiioit dierum
inediá p(cripferit. n: GE me d accatiobe darc cibü cogi:
Prgterca f eDunnis. coydaia pri*
n effaetudine,autriédi
"IK 15 quoremisfior € febris. Sd magis idonea erit vefpa, ac mamtin.Ád hec vina odora,leuia, oligoir prtuitofe,ac melancholice fe. accómodatifima:iis átq vehemétibus atq; deur£tib?. Farétib? corripiunt,
vino ino penisus mierdicend, um
m pes p»seed [wo *peftiué fübibüt: qfi qd venue
apis baleece rid kodsd
int, in ijs; fücci. meum » dor quse hac
icd sue geoerant, fendi, Pin pope eT] pan Sbceflus decfibit. Calorisisé atq; ficcitatis icremétá facrt iue fit
; hopilis ege Crochropd fig
ieifuy da leibesqipeca pen did Galeni cur. tio fiim iri pen
ertewm. — Cep. Alen? nofler febres à [m echtplan asma volo qd te accurate n; herir, quomin* fusa tori corpi diffandanf'ali fridie! Quinetikil leipfe lib.de: piri a din£ hofs,cui*. boc fca video ca M Em hibet,ne exerceat vlloue mo: ido agitcGneue fricef, neue a
Index 218
INDEX EOXVM, Deünguine | amc QsxinAucenueCsads — DeMelanchol aD
: Rememoratio uar ce rebus
vontinentur, naturalibus, & funt le
a3. G
Renemoratio defpiritib? c [et c *— primo de naturali,et poftea de vitali, ] 23»L
Rememoratio fexta ex rebus 4[ non ] naturalibus, & funt d*— virtutes, 234.E
* Devirtutibusvitalib?, 331.
*De virtutibus animalibus,
23*.B *De tionibus — 23&E Derebusnonnaturalibus? [— e*&aecef ]& primo de Aere.236,A dis. *Deimprefflone ftellarü in ae^ rtcum Sole. 236.E *Dealterationeactis fm regio» nes, 236.K * Dealteratione acris $m mon^ tes. E "De alteratione aeris fectidum maria. 137.D. * De alteratione aeris fecüdum ventos, 237.B * De alteratione acris fecundi €a, queci vicinantar ex terris
Pars prima, & eft pars Theoricz.
finitióis Medicing,& eius par tium, 210.,G Rememoratio rerum natura, Iiü & prfode Elemétis.222.G Rememoratio fecunde reí naru ralis, & eft Cóplexio. 22x Decóp!exionibus in fe. 223. B. Decóplexióib*hofum. 223. M Rememoratiode complexioni bustemporum , z3s.C nune Rememoratio: [ partiü, & fpe dianard. Cierum eiusquod augetur ,& vegetatur, ] 21s.H Rememoratio complexionum statum, 237.,G Rememoratio Pudc iid . maículorü,etfgminarij.227. sous, "E pars, primo] de iL
gnis complexionum fumptis abhabitudine, 228.B Rememoratio fignorum à colo recorpotis, & primod colore carnis. 2i8K Rememoratio fignorum fum, ptorum d colore oculi, 229,H
Weeris. Rememoratiob [
b l4 rebusnaturalibus,& funt hu. sores, 23o0.D
Deph! Ite, 230.H DeCholetz, 23o.L
& aquis. 237.1 * De alteratione aeris fecundi habitationes, 237.K * Dealteratione fecundü vefti^ menta, 237.M "Desleracione fecundü odori^
bus.f, Cibus& Potus. 238,B. Teraex rebus n6 naturalib?, EE ij fSom-
corporis.] 249.G
Accidentia abegredientibus d Bie corpore, pnt Rememoratio Signorü. 350.E.
e Rememoratio fignorum indi^
in mtbriscófimilibus, 242.L
dofrumentalium velorgani^
24*K DeVrina,& primo decolori^
De&ibne c5tnuitads, a144.G xt primo
a*— Capitulums vues]
b'&cid4 tib9dnatura, videi] "C
€*— de caufis*
tice tripliciter
Joc obo c rie t Rememoratio fubfttig.357.M Rememoratioodoris. zx F
ememoratio fignord fumpto i rum bier L& primo a h*—
quantitate, Rememorati
Rememorztio fignorü Proguo ficorük [generalii.] 36.C kt— T o Pr aór4
B Si; domi Siguinis. 262.B Io 248.D dua " 262G CaufzconiundionisÓ vnióis SignaMelanchofig, — 261.M
24ÀF Sipmphgmaie — 26.G Cigfolutionisindiuifl, 248.L Remem,flgnotü pgnofticorü
morbi cStiagftil . 364. B. Regimen comedia, vel Cibi
|sbeedrin fieri] Li fap Porra fluxum Gnguinis, 269.L *& Prio ? Sicoacrifis per Rux(i ventris, vomitum, & Vriná ,& fudo. b*apolte- xm &b [iolorem. .] a70.F mau. .ememoratio ignorü progno €'— flicorü « [ mortaliü íumpto^ rü exoperationibus, ] 270.M
*Defiguis mortis, &primode. Ri
fignis umpiisex operationi^
271A Y moratio flgnorü progno fticorüi mortalium ompiori 2 qualitate corporis. 271.M Siga ex excuntibusa corpo, 271M Rememoratio m lauda bilium pi icorü, 273.K penso oratio: canon um, qbus vtendü eft in iudicio progno^ fticandi. 175.K d*PnAi- Parii Sefta[ pars Pra&icz.] - Radctatus primus, de conferuatione Sani tatis. 276.G Remcemoratio pat^^ tium Practicz. ibidem. Regimen corporis Sani perfe" €ie, & primo quantü ad Aere €iusin geucrali. a77F
l. 328.D recti
E ReimcSm ES, Viliido
Regimen motus Exerci
fo nauigantium,. Regimen: [ dictorüi ,& primo & ferat 281 H ibret
Regimen cóualefcentit.286.M. Regimen fenum. 286.G Regimen, [ eius fanitas eft di b *corp sninutaf aliquo ex membris, diuvno & noninalijs, ] autin aliquo meo tépore, & non inalijs, 287. G od eil Regimen eiusin quo: apparent *li* fignafuturimerbi, 287.K . Ractatusfecüdus; [ Pra, * deca icz, GC de reductióe fa nitatisfegriscumcibis, & medicinis, A Rememoratio fpecierum medi cinarum, 288.R Rememoratio folutiuarü chos lera. 2881 Rememoratio foluentiü phleg EE ij ma
289.D rüpiliaaphlebotóia.199. M
Rememoratio educentiüaquá J'emorbis h [ ex chola citrina &itrinam.. 389. contingentibus] — 300.D Rememoratio foluentium me^ De isex humore phleg-^ . 289.K matico. 3ot.F Rememorauo compofitionis Demorbis ex melancholia ge^ icinarum, 190.À meratis, 301 H
Quz dofisdebet dari ex medi^ Ractatus tertius i[ Pra^ cinis, 290. H Gicz ] & c(t manualis
i operatiok [ quz in tres
a*- facientibus. [ prgterquód e» diuidinur paries] . 9D
Doctrina quzficcumabhumi — ratiócincarnecü (carificatio. dodiftinguit,& gradum me^ — ne, aut ventofis. 3o04.D dicinarum fimplici, 392,C "*Deoperatione in carnecü fca»
Rememoratio virtutum fecun — rificatione,aut vetofis.304.D. darü medicinarum fimplicià, *Deoperatione incifionis car»
b'mama &Cprimo medicinzs[attracu — nis. 304 m oum] 391H Ars cauterij faciendi incarne,
Rémemoratio virtutüteriiarü —305.E.
medicinarüflmpliciü, 294.K Arsperforationis, 3o.G eDecur € [Rememorario qeifcaniis t [Pars tertia manualis mE
cortuptionis, & fignificatióis is , cuius principium t
ipfius.) 195H efleinconfolidationibus ft^, 4* »efi- 4 [ Rememoratio morborü fL — curarum ipforum.] 305.H EgB fti gnificitium fupra morbosex DeTheriaca. 306. G malc&. malacóplenóecalida.]296.g Vr inuenta fit Theriacar plexiot. De flgnis mala complexionis compofitio,& quis eiue Süd fisidr, 196L víusCap. — ibidé, ftoi? pe fienisex mala complexio Vtrum Theriaca conferat cot. *hamide née|calida&t ]íicca. 297.G — porib? fanis,etqd T hoc Auer.
2t s FL Capitulum morborüdeRe^ — fentiat.Cap.a. 387.G | moi pletionc,& conditiones, d ob^ Quibus €gritudinibus cóferat repleóa-. feruande funtin euacuati. Theriaca, & quibus non. Ca. ehe" Bt totumde phiebotomia.] E G wacaado- 297.L. Qüo Theriacacorpusiuuet, && zi ^ Defpeciebuseuacuationisflen — qfionon.Cap.4. 310.H dz,& modis. 298.E Dequantitate Theriacg exhibe.
g'— Cutramorborum & [exfangui | dz, Cap... 31.B ne]per phlcboromiam. 298.1. Quaena, & qualis Theriaca bo^ *Decuraggritudinü ságuinca^ malitCap.é » d
E . AVI-
1* Deco Ta ftafto-- T, & di lJocartis i
C ANTICA,
AB ARMEGA
NDO BLASII
DE MONTEPESVLANO
EX ARABICO IN LATINVM TRANSLATA, ET AB ANDREA BELLVNENSI €ASTIOATA.
Cum Auerrois Cordubenfis Commentarijs.
Inquit Aboolit Beuroift.
K] Oftquam pnus
quam contulitombi carniex virtu.
tübus (anitatem conferuantibus &
tezentibus à langore,dáte intelism Medidnz, & ingenium. taris diuinis.animofis, & intelli
B gentibus: dedioperam ad commétandum librum richimatü,qui inti tulauur liber Benchine partium Me dicinz: ipfe enim vmuerfaliter cóeIuditeasEfl.n. ci hoc meliorvalde pluribus alijs introductióibus & fümmisin medicina compilatis,or dine valdc conucnienti ad tenendi mente vel memoria, diladiti & delectantianimam.Fui autem attentus ad exponendum eius dicla , cxpolitione qua cius cerca intentio c6
prebendatur & intelligatur, verbo- C riora & mulütudiné Quoniam authores num richimatorum in actibus fcientiarum indigent quandoque diminutione fermonis & truncatione: necnon etam mutatione. vniusloco alteriusexplicando fü nobilem intentionem . Etex nunc imploro diuinum auxilium ad per. ficiendum intentionem horum di- &eximiam fpeculationé, laudabilem eorundem : necnon v£ me perducat cum omnibus fi bus focijs ad quod ducere debet fai bonitate, & gratia, cius feri tium , atque timor.
RE üj t PARS
*»1He- hancdiuifionem medicine,
4G loni : cvm cius operatio & vfus habeatur, & fatur vt Plurimum operando, proquanto ex conditiosibus Medic *t uam flete. faentiam Medicine,&eam. tit, qp fit vfus & exercitat?
tit fa áni PI us eius. Manualis au-
Part 52
jo minime, vtdrximus, ^!
4em operatio idis vcl fermonibus: addicimterminima parcceius. &fimile vi elus de anamolnis, nam. modicum «eius. ex fermonibusimagina. 3i.Primusauté, qui exprefe. a
T "I
*uain medicus, uem d ieorazoen redarguit,& endit.iam enim ipfe inatus ct qud radiccdicio Sum Cale indicar falfitarem diuiionis predicte. cui poft refpondet Benzoarqui opinatus fuit ibuenif. £binc diviionem in quibufdam ibris attributis & appropriaris Ga, Veritas autem. tia] To cur nas
eau Ee [rebus atn) fon fio,
maturales.Et ex eis funt (ex som
mei funt nece[aria.
'moniam predixit qp pars me di-
I cn ebeorica ericini x uibusre bus, ideo nunc inchoata prima ca 'rum. Vnde inquitg feptem fünt res aturales:hoceft, p pars prima the. *orice paris diuiditur in contempla tionem feprem rerum naturalium, beautem feptem res naturales funt potiffima caufa (anitatis,rcperte & xiflentis in corporc. Et dixit quód »x eis (unt fex alic, &omncs (ünt ne. veflaric:hoc eft pars (ccunda par tistheonce diuiditur in contempla tionem fex rerum nó. naturalium: "quoniam non perficitur effz natura. kfinc cis. Ex his vero reb?[unt qug-
dam exuin(cce, & quedam. volun tate S exeisquedá animales: que omnia ex iate cofpori con tingunt.
vtdbuc funt alia tres in bbris
Jeripta, felcet morbi cam a coz
a. Tertia pars ex tribus pactib*thco ticz diuiditur in tres partes & fcien-
qumibs. | , Prallica diuiditur im duas he- €165:quarum una mambus exerce. fur:et alia cum medicina , necnon es died ex cibis erdinatwr. ffi diuiferat mediciná in duas partes.in theoricá & praticam: & theoricá fübdiuiferat in partes fex decim,io trefdccim,f naturales& f tres accidentales:ió fübdiuidit nüc practicá in duas, :ez quib'vna eft manualis icut (utura vulnerum. depofitio cazara£tard, & fimjl teta vero eftqua curatur morb*cá 1edicinis, & cóferuat fanitas cum €ibis.heca(it parsincludit fciam na. tuarum inarü, & mod i
it medi- fi di €iniin7. &p
REUS ftnits&in(cfaen perquam co
K di modicaming ex eis,& víuscorun
2 Collin d, (ciam ét de naturis ciborá, & $e T ror modücbferuandi fanitaté cum eifprr
dE Efiet at meliordiuifio q fdia diccrem*mediciná diuidi in *oin cam, qua docef ud EE
|ua natura i Poit uie
zin jua fcitur i
nium curationis -rudinis : xh ingeni con.
feruacionis (anitads. 3 Rememoratio rerü naturaliü : & primode elementis. € Rocul dubio ex rebus naturalibus fant elementa , ex quorum compofitione exiflunt cor.
€ aliquid componitur, & ipfum ex ni
i dei hilo. Definitur & aliter.ipfum.n.eft
inquo reoluitur compofitum cum cortumpitur:(ed ipm f nulld aliud refolui,vel diiolu poteft. Et dixit: Hime eorum com-
tione cxiftunt corpora,co gopi io fuit. Hipp Gal.p corpora lo minum componuntur vetacitcr ex quatuor efhus,f.terra;aqua,aere,&. i viam admixtionis;ficutoxymel componitur ex melle & ace 10.Super hisaüt fuerunt valde diuer. fi & varis philofophorum opiniones Cin numcro, & natura clemeng?
499 Cd hocdiiolaatur
2221 uibus corpora liomind D eomponustar. Quidam. 2. exes di xerütea effe quatuor, ficut didum efi:&quidam afferaerát ea effe (olum duo:& quidam vn6 fold. Qui damé corü Nirerunr ea cé corpora indiuifibilia eiufdé narurc,opináces hec corpora,& ofa entia com pogeneranturex eifdem.
Sermo quidem Hippscratit m bbrede Elenentis in bi eft ferma werus [-quod fint quatuor:aquasniae terra,
Sermo Hipp. dicentisq quatuor füntefnta in numero,.acrjgnisa- K
Tra& j.
Probatio fermonis Hi, pora mixta fant comj quatuor corpocib,eft cá eo,» vide. muscorpusafalis morun diffolu: & refoluiin predicta quatuor efhta - Quod afit difloluitur & refoluifin
|ua , pculdubio vf componi ex edad itur ali uid aliud, luat. Cüiic aal morif/eius partes ficce refol y wuntur & congertuptur in terram; & humide in aquam,& calide in ae rem, &ignem. Eftautem hoc not ad fenfum ei, qui curiofus,& attentus eft ad videndum illud. Patetau. tem ipfum cóponicxhis quatuor, eoo termiuatum habés effcotiam. Omneautem corpus ra le componitur ex terra & aqua fit. .n.proculdubio corp* tale,curo malaxatur terra cü aqua : & potillime
f i i ndi, do— secca billed sipeie .
uihominem ex Tubo fcut teftam fü
li. Huiusautem. i
icigntur in N; i faculcate.Me
dicusautem inquantum hmói,ne-
it hoc vere & demonflratiue de-
arc apponit autem nihjlomi-
nushoc, &accipit a domino fa£&tiz
Naturalis. ipfe tamen declarathoc.
Tlibro de Victoria & de certamine:
ficut facit hocin libro dc EfhtisGa.
3 ^ Simnefet mfi Vnum elemen-
VW. aono eer. .! eximal cum merbo corruptibile.
Hzceft probatio Hipp. corpo raanimalium pon tomponimr ex partibusindiuifibilibus & vnius na. turc:ficut componitur domusex la pidibus & lignis.Nam fi corpus ani.
is componereturex parubus in
diuifibilibus, minime corrumperet
€x morbo:corruptibile enim corrü. pitur proculdubio cx dominio contrarietatisf co. Sed (i effent vnius & eiufdem naturz,nulla qui dem cfletcontrarietas corrumpens ] €a nec ab extra, neq; in feipfis, Verum quia corpora funt corruptibi- Via ex feipfis, co crin feipfiscontraritatem habent, quod etiam circ datca exterius, contrariatur eis.C igitur contrana fint diuerfarum na
turarum,fcquiturgpipfacorpora nó /&
habeant vnam naturam,neque fint. ynius naturz. Et hec fcripta füntin lib.de Elementis & in lib.de Huma na natura Hippo. hzc autem Ícientia e caufis vli pats, vel finaliita-
Rememotatio feunde rgi natu, K. ralis, & cft Com»
Off bec antem (ctia coms pe kde eff ex indico i Me
pkaxio. , conferentibus. exquibus componitur corpus pcr cognofcere fpecies complbnis. cium autem huiusfGentiz confert. in medicina.& eias eft ms nifeftum:quoniam cem ipfecogno fcitcomplezi i grati mls pim ed dem (i fuerit fanus, erit conferuario ius ia cojin quo eft ci ous fimili bus.fi vero fuerit zger, co qp fic lepfasa qualitate fibi naturalt ad con trari& curabitur fi reducatad quali tatem fibi nstralem priusIco cz tem cumco quod contrariatur, & itur qualitati facienti egri dinem.Exemplum autem huius efe quoniam, fi quis calide complbnis. patiatur zgritudinem, per quá eins. complexio infrigi etit procul dubio ciuscurano/fi calefiat, doncc sedeat ad fuam complexionem na. M. turalem.
. mE uc tplrad fn fri, pron dnd ees wir [ * con - a*iplie
Quatuor füntvirtutesquibus cf paratur & referfcomplb hofs, cum vnacz cis,vel duc nolantur,velixin. cópofito v'cój ito ex cis:&füne calida te igida hide, cca CG alit dicir:fiue diuiferit, fiue compo« faeritcas vir confültus intellexit p eSfland q cópIo hoIs referatur mi
Meat ds jt. fuj iüquam ficcitas dominatur :
pora, quatuoranni tem temautumnam,ver, & hyemem.&
. hocideo,quoniá quodlibet ex iftis
comparatur. jo duarum eziflis virtutibus & qualitatibus be tamen qualitates referuntur aliter ele. mentis j afalibus & aliter j tempo ri & loco, Etintellerit per locum, dli mata ede apiibis. Ecintellezit. QI à iier uuE
feruntur his quarnor virtutibus. Elementum ponitur in altime
M pe
; informátrcfhtaaliquaexillis qua
E edaael in alijs qualifati- Atumeít Aliud vero c6plbnadi, co cft mixtum, &cponifab exttemnisin vktimoj, ez quatuor qualis tibus,d fünrincface ideo fl mea
dium ittereain eorum ad inuicem. Vodeliceftin oIbus.miztis & medijs inter predi- : in colore bruno dicto Arsbicecbam ,exalbo (.& nigro comspofuo:
€ pofi sec dicimr nec imagi [ospiti o g ftiniploni in parte), & albus. $n parte. Vnde ficeft negociá qualitatum in cfntis,& mixto ex eiscom plexionato.nam füntin elemétis vl timate,in mixto vero & complexio Ato confra£ic.
Calidites ef in igne , et ere : frigiditas sero in terra,et aqua:et fcitae inter ignem et terram: et 4eneritas inter m et nubem,
uobiam predi. eleméta NO dics viruntibus Hor H manurcil
€u:quomiam calor eft proculdubio 1esacciis huic igni fenfibili:eo qp ia. eorpore tericitn exiflit . hoc rorum. eft in naturali fci£tia manifeftü,& gpb. ti. Cum afit dixit.ficcitaseft in. erige. &terram,voluitdicere gp duoefhta ficca fant Cignis.& terra: terra th ficcoreftigne. Etcum di- €it: & teneritaseft interaquam , €
t eserinsciineraquam y Y ei perra esemiac din
'm in vltimo, notificat
retduocfhea humidé fant, ser, aqua.Oporretri (cire aeré efle hi diorem squa/Ary equa f nibilomi nus potentior in humnectatione cor porum,quibus obuiatq fit aer.
Sipsficamr mbis efe et gene e ratio inter fjecies ipforum , cum. fur fsue coniunguntur.
Ineellexit qj Preis quafitaves dividuntur in diuer(as (peciesquia. in quibufdam variantur, &ing| dam vniuntur,& affimilantur : qd
|uidem ratione barum partium & iuerfitaturm,efle figriant,& siano nem. Et proculdubio di ficant inmcem,queex eis diuerfifican(, r6 PonaFieuicarum gt voir coniungotitor,eo. ifti vaiuneur &aflociantur in &ea dem qualitate:volo dicere ficutaffo. ciationem iguis & aerisin caliditate it aque & terre in frigiditate. Decomplexionibus ho^ minum. mmerfificata fuerunt inui- vy cem,ne e(fcnt quid wrum et idem: et fuerunt. comunta , et x nita , ne sudereur omnino centraria.
Ratioquidem cft,quare noa fae. ruota principio vnum & idem:qí& fi fuiflent quid, non reperircturali«
uid diuerfümn ab cis. Cum autem duck fuetuntconiun&a,ne vidcrenturomnino cótraria, ftellexit t vt affociarentur qualitas
&i contrarientur ex omniba
priis füis.ex hog enim faiffct.
eorum mirtio & compltt
D i 1 '
Pars j.Tra&:j.
Li PM " ri A adem tu temp
e ex Fe [ab] e à predominante.
Tntellexit nó imagincmur miY vunislorai is quiliatibus e qpin ipfo vltimentur: fed dicitur & áma; it tale a tali qualitate prz dominante inipío. Curs cxemplá eit delconc,cum dicimusqy fit calidus & ficcus.non intelligentes illud de coin vltimo: ficut facimus de i-
cum e(í ic nominamus. vnde
intelligimusqo calidiras S fictas mel
domi Cas
t bomine: elo ere qb
» due pa Tant in eo maiores, &
V7 ponimus » et temperafum ad referendum ei, es quód ba. beat quatuer facies comuntlas,
Omne quod imaginatur informari dominio vnius vel duarum ex. iflis qualitatibus ftelligitur procul dubio effe talc in comparanone ad temperamentum,& zquale,in quo fcilicet reperiürur quatuor qualitates zequaliter:volo dicere qp reperiat in cotantum ex caliditate, quátum. ex frigiditate, & ex ficcitate, quant ex humidiuate. Sütautem quidam opinati q hee complexio fit fm opi nio.Gal.complezio hominis vernpe zatam complezioneni habentisi.tp quatuor qualitates complectuntur. in eo gquaft,aut prope zqualitat : B maxime, vtdicitn cute manus, &cx cute manus figuificaturex cu te digiti medij. Ex (ermone fuo nibilominusintelligitur qp fic,& dicaturin eo tetnperamentum X equa- Je medium in fpecie. Exemplá eft: quoniám quamuis caliditas, S
2214 t25 dicantur dominari faperkeon£, D X eius cóplezio hétduo extrema: S mediá inter duo extrema df qquale. Aurum. er ia comploncexer cet leooperationes fazs melion mo doquo poteft, inquantum leo. Po» nunturctiam exemipa buius equa lis, & egredientisab zqulitatc eius $ bisque fiuntardificiaft. Vnde cxent. pligraua dfoxymel cquale, & tpatü,cum ponuntur in eo mel & acc«
nep reperiaturcez eis operatio oxy clu perfetor lande iliorque pofüiteffe.fed dt cgrediens.cum dicte qualiates reperiuncar ancls vt E diminure.taleautem cquale repetimdr debeciuligiin qualibet be cie:& talectiam del ys minc remperato,& equali.Oftéfum eftautem in naturalibus. qquale, in quo pareselementorum compo nunrur«qualiter, fit probibitum,& impolfibile inueniri. Cum igitureritin homine eqoalitas, po terit quidem intelligi dicat equa. lias de €o percomparationem ad exiema fie fpecici,t qr extrema ip fius dicantur egredi ab cqualitate p. comparationem ad ipfam. Poffumus& inrelligere quale predidtü ex eom) e" a proportione puriione quaídam ex eis quibufds ex ei(d£ ; Cum autem intelligetur in co hujufinod: proportio , reperietur in. €o, inquantum eft homo, calidi tas naturalis maior & fortior frigi* ditate, humiditas ficcitate, Si igitot ficeft, erit complexio hominis
diueritate diflantiz ab inuicem .
fcd Vnde homo, cuius caliditas repemur
luz zqualitates fic litur frigidus & ficcus.& in
1o caliditas& humidi ; zes & fortiores fant
autem huius com
hominiscfic calidam & humidam, di xit verum,dum intellexit boc de ca lido &humido temperate, non ait. dccalido & humido egredicate ab. ecqualitate/& temperie predicta, Fuerunt autem milla, com leta ineo fecundum cxifitmatiop mt fer pondus, ev menfara. Elementa fuerunt quidem mix-
autem reperitur complexio diuezía abiftajmaginatur per informationem qualitaus, qua diuerfificat ab ipaq fori dior , dicemuse&
calidam : & fi ficcior , dicemus eam efc ficcam.Sicigirur (citur có nominauit eam pondus , & zmenfüram,.
umiditas amplio- » 5 gin pedido, j, diciror calidus & humidus.Ratiche. 4.
tace. non tü erunt inca cqualier & temperate ,ficutin. il
a*fmviá fea emi
mine tertz;j.frigida & ficca:& ano minc aqua; Ingida & humida. In tellexit cum dicit:funt ex eisque. comparant acri , que füntcalida & humida in com . & pro certo dicit hoc, prie fm opinionem me am,qoportet vtqualitates, quibus. ropriantur & referuntur complexiones fintbinz: & coniu, ut funtin elementis & humonb",
RUE bile cit inacnirccalidam cóplezionem
2s dominentur. 33.— Lem quidem perfetia fint m-
aradaai tem fpecies
q' pineturpoffibile elementa có EEUTIT E laE
eie racso las com qui & : cum quali- 2 caliditas. tret
sasssdine,rrpore calidus &
Seis alid * [aun accedam ad deufinem
nuam, )
, Inter has autem nonem ines xitcplexioncm m, Fonsi abeqliam quamoe
.compofítas fuper quas dominant duz qualitates p quatuor fimplies, füperquas vnica folum ex qua. tuor qualitatibus dominatur.hz tí men,vt diximus, minime reperiuntur. Hoc autem proculdubio opina tuseft Gal.co q parum didicerau& i eratin fcienua Natura.
€ li Óporet etiam fcire q fpeciescó- Tep-
Mid mant, & pede que membea
Part 53
organica nominantur.
Rememoratio de complexio" nibus
Imdtienem:mon euim cej-
temporum, 34 INA em e
ia locuruseft de fpeciebus cf pisioum bomi itnuncio
im phlegmatis,intellexi epe ihi dapia it & augmétatur phlegma E Tn ea. Et cum inquit, q ver excitat fanguinem, ii it qp fanguis ge. nercturin co. Cum vero dixit q zflascholeram, voluit ctiam dicere,
1nea r cholera : eo 9p fit Sida B cca, icaceft&cipfa Etc dixitq autumnus choleram nigrá, Yoluit dicere o autumnusin natura füa fimiletur cholerz ni, i
igiditate & ficcitate:& ob hoc generatur,& multiplicarur. ineodem. Et verum eft quidem quod de vere. dicit Cg fit calidus & humidus, Eft tamen conrra intentionem Gale.in p de complezionibus. dicitenim ibi 18. qp ver fit tempus temperatam & equale, in quo repenuntur quatuor. qualitates cum zqualitate.Conftat. autem q ficflent repertz in co qua. tuorqualitates cum z-qualitate, in. o vitz operationes minimeeflent decentius coaptatz, quarum cauía eft calidias & bumidicas: quàm operationes vitz contrariz, quarum Pisa ct fogiditas c cci Siete fuiffet ficin eo qquate virtutes & qualitates primz, minime füifferin
generatio:neq; ctií - Coll Ase HE poe
yov bnmotisTho minenect alijs ab eo: neceiam. merat & ele alicaius rei LA
Je&temperamm:co 9 fi Ks eo: it inter | mem &zítarem meliom . &cum non fint nifi quatuor tempora, ncqueeti nifi quatuor humores, maniííta eft ágnificatio qp non fint & nif com;
plexione medicinzrunreft comem- K. platio inftrumentorum & organorumjquibus fanitas efficitur. verum |uia ambo conuenit & vniuntur (ait tractarums. eis iue it hic meadnd as fers i pe
cies mineralium,plantarum,& ani-
malium,& partium & fpecierum frthocelp hz funtacs fpei medicinarum. Et nominauit mine raleauctum & vegetabile tranfitorie& min* ic.& hoc ideo, quo
in complexione , inam!
niam babetanimam, i culdubimipezale vero non habe Le x eam. & bocquidem eftin (centia.
Naturali pai m. Quad Yinci cy faperat corpun,
QSEI Remenoratio « (pardum,&: £f medicina Quad Yero merit ev"
Quialocutus fuit de complerio nehominis H ternporis, ai. & nuncloqui de complexione medici saremürnene ru Hoan tem negocium. ponam H tractatu eer libri füi de complexi6ibus:quamuispars inuefligatio nis(ügin hocopere fitin comple- Sine hominis przter qp fpeculerur in complexione medicinatum.quo niam fpeculatio, & inueftigatio de complexione hominis eft fpeculatio füper (ciiam (anitatis cius: fpe. culatio autem &confjderatio de cj
me &ipfaimmutet aut d 2 rini feit calida eri iditai it frigida:& saine ad alias poscere ifs. hocaát fit tunc, cum corpusummu M tat,& alterateas ad fui fübil&ti£. al terat quidem ad (ui natnrá quicgd Eugen diim qug ntillud naturale, immutat cum ali qua mutatióe.Si vero cibus , folum. immutat ifm, preter immutetur abco.nam cum cibus conuertitut f p alicuius membri,conuertiad. imilitudiné illius m£bri. Sed c c6 uertif medicina in partem, vel hüiditat£ alicuius mébri, conuertit ad. fimilitudinem eius.& rne hui* me dicing courant cgritudines róne có ga-
Partis j-Tractj. 2126 «un Vid
HN :
Wi egritudin£ Eftaütfden tionescarum in corporib*: dá q idcft numerus fpecier com qer quoexiterint füper jeeieod on conpleniond bolo eal gübdnien qucm qa m gps
fp fm ad fciendu, mediionem! primonim, IR ll icc
M Cemplexio babetur Ws pron napa Kap iio ione E
* exróoc rm fr timen Tihoc mulio ploresinodi, jw ka moYere 7 inflo. quos alibi renlianes, cx qui funt
(0 T"WARwwuwW ea uw
ezipfis erba ip eri uncar d poro oodd dicemus q fai, t calida, frigida,humi tus vir ifleex rememorationc: da,& ficca in porentia:intell ris folus, non curans deahijs 3 hoe
pun mn parit ihe
cinarui E featatem: 'dCNÍW WET9;£. aima pep irm" poft Hi tres faporcs cSucniunt & vnà ingreflum carum in. untur in fignificando q; düans fup | dais lubio certus rodeo. complezioné medicin£ fit ficcitas s [cendi operationem. carm e capi & non folá ficcitas, (cd Étcaliditas, mentum & hoc, qf opinio eft, «p. Significatetiam caliditatem & ficci tnedicine in corporc détef tatem fapor acutus:dulcisth cft fi» Fperk vt plurimum comple. gnum minoris. BED xioni füc:vt fi complexio medicine Qs ab eoquod nare. com fada edere inm noftre in fimilirudic.Et polt i ium se calcfatho & deficcatio : & fils de. mmn
hi besar Erf lum premifit.
Nosti videmus plures (pecies reri juarum natura. Figidacit & 6cca, nihilominus habent faporem amarum. vnde fractus bilium. qui dulcorantur in fine, pm vtplu 4im& amari faporis in principio. Omne. m fa H temperate forte complexiume. Concordati funt q habens fapo- Tem manileftá,fit inzqualis cópleionis. Poftquam ergo contenti fü fuseius, quod dixerunt de fapore 4nanifefto,S habente ipfum , fequi. tur ncceffario q non habés faporé
fit equalis-& vemperatg cóplexióis, nigro
Oni [aper ponticus C7" aceto
P? fus frigiducf er com: seem. d
tiam omniu fypticw. Hoc. Galopinatur; 1 dubiog ponticus,& (typri cusgenerenturer fübítantia frigi da terrea & grofía , & acctofus ex fabftantia terrea frigida S fubeili. 3t
fm Medicoseft compofitum ex füb. ftantia aerea:aer autc calidus eft & humidus Sic igitur (unt in gencra-
pepsespun cd €um; ties fui Seri a dor
jualitates. videtur &t q fapor dul cis&amarus fint. ij do ciucma ins abii ined ei 1 ro i ftre
fos: curomnes colores abalba lt
put quia
dominaturodotin rhedicia quan
h doq; noneztenditur peream tod, M
fed exiflitin quadam parte cius:faa quan pare cs
) quibos manife funt GR myr-
E epe ter. Et proculdubio figuum fumptá E ETE cinz: dniam vous & idem color. quandoq; fequitur ad cidcm
Partis A &figidiusem:eni e
trino, & ciinum eft calidios albo. lam aáit dixit Galc. de modo fignü dicinz à fui celeri & cita mutatióe, &connerfione: i: omnis inedia fübelis non. fion i &eflario: NO. |
B culdubio pofüit feu ex conditióe ad didit q) fit fübrilis: quoniam habés dominium vifcofz vn&uofitatis,qd ABrabeslarg nominant,conuertitur
j Trad. 2127 feruntur in eodem ehie.hecautem D. operatio, cuius caufa e(t proportio exiflens inter ambas formas, nomi natur
erai Conflat in. latos
médicinz ex toalitate fub porre Ia modum
det Memavprum m quoil ^l era
bec: »& nifi etiam feiremus opera- cierates, egrodienem a qualibe: pr
fdignem ftequetiter de facili , neq;
thi conuerditur celeriter ad nai
peris Procadabioadiunxiter condiuone non d quoniá Res Sonic n igne,nec tfi conuertirur celeriter ad calorem . & proculdubio cum funt duo coi «qualis fubcilitatis, qd
exciscitiuscongelatureftfrigidius qo.
in cornplexione. fi tamen eflent di- € uci in fübülitase, non effet conue. niens vel neceflarium. Hi crgo mo difant manifefti,quibus poteft co-
jo medicinz per mo- oum
E DEI Tem e« qualitatibus equalita in mixtone, volo dicerecx proportionc czift£ro inter qua(dam ex eis gercomparationem ad formam ge eraram in illo ente,ex proportione 'qualitaram, ad quas re-
tempore füper qo nesnoo autem dubijsex eiz. Quoniam au. n ex rebus quibuf I
ibilomines mint
bicibent. & Lo] litate faz fubttanci, & pinde eft vanum 8€ ddem,cibus alicui alali, & medicina necié
G Rememoratiocomplexionum
^5 fiam dimer rficatur im eta
De autern innuit nunc fermonem. fuper complexionem acjarum. bominis folum,
Wb Cdlor puererum appripinquae 33 caleri iuuenum in xiene,
Calor iuuenum & fünt
Joqudlicir propinquiiin quanti
g4 , Inuenes tamen declinant mer-
pu eripi a
Jore puerorum: calot vero Remum gestr candum cid junenum lum. Viccoc i eror, acwior calore puerorum. indeor inati funt. plures bominum iutenes fan clidores: non. tamen eft ita, immo calor puerorum relatus ad ipforiauteft maior & po-
tanua non ín iuueni ficucin pucris. Verum Gale. comparauit. Beimilauitcslorem iuc & puerorum vai &eidem calori:ficut fi iamaginemur ipfum in aqua & acre.
exifiere:nam. -— exiflentem in sese re- K perimus fortioré. Antiqui aüt certa. erant & cedere fup biccóplonÉboctà &qd! Gal. ex ea tiellexit.
xit cum dixit: cxiftn Aihilominus & cruditasin humoribus. iti. qd" crraueruat quidam eorü,có Deinem các humidam dicenres, Rememoratio complexionuna maículorum , & fe^ minarum,
N maculis exiklit. caliditae *
ip&rum colic&arum:qi
Pacis j.Tra&.j. 218
A dem colle£tio fignificat fuper frigi- do enim efficitnr ex tefiduo fupees D ditatem & humiditatem sss flui cibi & nutrimenti. Paruitas auniscarum.Debet antem Medic*(ci-
tem pinguedinisin animali igni re&cognoíterecomplexioné ma- catfuper malam difpolitionem ip- Ículorum,&&eminarum:quoniam fius.nam paruitas refidui ex nutrifciet tempore zgntudinis ambor. mento contingitex dominio cali- ' Qualitates clongatas cuiuslibet ex ditadis & ficcitatis exiftentis in mé- ' eisabeorum complexione natura- brisdigezentibus: autex paruirate lizneq; non vtfeiat qualiter confer-. & diminuuonccibiillins: autanni uccinciszqualiarem, peser br m pinguedo icat Luj iuam i" Secunda pareprimo defe udin: menbronum in ibo & |& Reme — gniscomplexionumíUm^ ^ mutimentoagenuum. hocauté có ptis ab habitudine, tingitex complexione membrorá igid b " przdi&orum naturali,aut acciden-
| F rigida en dd tali:antex malticudine ciborum.& E
J '
, oratio
37 lem P propterea pinguiseft breuis vitz,fu. ns phguisset lendabilis corperic] Eo rnsde Blicorrupóonem. Ae-
, roniam fecerat: /moratio jualis vero inter maaem & pi: ' t Po nem pecierum Com lcxiontm,ac- dinem et bonz& landabilb com- , te Pinfnl ot nuncadfaciendum rememo- PlttiOnis, vndetalis habitudo cor-
fatonem lignorum füpercomple- Porisfignidcar fuper zgualiasem Sioncrfgarium.Scicaria nique membrorum phus in bo agtát, 2j lctonis duiiinrin lacune iipfum digerengum.
in luas fcientias f.1n fcientiam P D
fpeci complexionum, & fcien- Habitus Ó mara, C ,8 ! Wim fignorum füperquamhberez 669444 cat
! fpecicbuseius fignátium.Ex hisau. sp efe fecum. ] tm gnis funt vniuerfa- ^ Hocceft manifeftum & notum,f. Clia& ncili que füpercbplexio- «pcorpus naturaliter macrum,& te nem totius. isdicunturíigni- nue,non digeritex cibo & nutrimé F ficare: & qi funt fpeciala & toin membns fuis quantum eief-
ue € fignificant. com fetneccflarium ad digerédum. hoc
icu: pies ex membris autem conungi: ratone Gcctans
«eius. Ipfe autem non facit hic reme fuper complexionem membromm LI
mmorationem nifi fi m vniaer dem pi dianris: eten] c di faliom,exceptisillisquz habentcá geilióis fant cahditas & humiditas, plesincsoculi denotare.Sigoum au
Lem vniuerale famirur àüribusf, , Omses, quarum mena uns ex ab habitudine corponscolore&ca. jp/erum cerpere late , ant cAlidi. amo pillis.Proconftantiincomplexióe ^ Omnium,quorum venz fantla ingnisSclaudabis corporisiaue tzc ex radicconginis & ctcarióis fü magna pingoedinis domina eorum cópleniocft calida . vnde: humiditaspingue- dixirexipforum. y intellexit "t moa
&crestionc. Cá autem dixit: i
calida , intellexit. erae anealide :& cfi veng fant. ea t fu omplerioat calidam guiicart.- Caufa autcm latitudinis eft calidum venarum:i cutcaufa ftriturz earum eft &igiditas.nam ficut frigiditas de fui n«tura. ingit,ic cali ditas dc fui natura dilatat,S extédit
nvenmeeciem TE Poesenijuqui Bentoek C adc dii
H fon calide intellexit).
antem baben eontra
j eorum , qua
^. Tem blat cam p
licunq; habens venas contrasias habenü latas, i. ftrictas, habet. quidem tales ratione frigide cóple. xionisin co exiftérisa principio: gon: dum alia bridura nó «ontingit rai phos cmelone giat Y, Gradi quidem corporis equa «1 lis, infi cecidi inter emnes.
Voluit dicereq corpus zquale & tem| cii inedim iuter pin
mac quod nidem intel Ericum dixit: adus quidem cor | ist pii AERA ac diceret, q gradus eus cecidit. diusinter ambos lus, v etiam inter omnes gradusqui fter ambo extrema exiftunt.
Si dima,aut regio faerit caufa Ymutationis colorum ibidem habitancum, tfcquidem nalis minime fignificabit füper complexon£ ip-
im.tunc.n. effet iadicium ab ex tiníeco s non binis ficut. t jtin terra Nigrorum, & Scla. Sors: námclimz & terra calida denigratcolores, & frigida dealbat
is ionibus lobo xcii ed wbglt in frigidisefficiunturin vltimo nitiei & lenitatis. & hoc eft,quod ftellenitin fermone przdicto. Caliditas immutanit adeo T bd peraincelerum in vegismo te poc Eran. iod nitredo " cnperit er cerpera pis vim:babitantes uere in Sclawnza tata adepti funt albedinem, quod efficit er redigit erum cutes ru tilantes C7" candentes. B In regione Aethiopum eft cali tasadco immuumscirpora ipforfi, qp corpora ipforum coopetuitcolore nigro:hocautem contingit ratio ne tranfitus,& rcuolutionis Solis fa. per caput ipfortaut de prope. Sed caufa frigiditatis immutantis cue incolarum in regióe Sclauorum ad excdlenrem albedinem, contngie lisa copiibul wmm, e
Paris j-Tra&j.
A sidetermines feptem climata, 5 fries fpecies cumplexienum.
Si (ciasdeterminare fepté climat2,& noueris complexionem cuiuflibetexeis, fciescomplexionesex fi gnisquea coloribus fümuntur.
4 " artum ex ex efl uflum C7 le, in que celer fequitur pel
vartum cx climatibus eft em. peratum,& zsquale. vnde in hoc dli mare nó fitymmutatio colorum ab litate aeris ipfius immo fit P culdubio immutatio ipforum ratio necomplexióis hominis, Verumtamen fm Gale.quintum ex climatibuseft zqualc& temperatum. Vnde: inqui nullus cx jinib* Ale
xandriz elt zqualis complexioni: & hocquidem verum eft:fünt.n.in jone Arabum quamplures erem& filuz altz,cuius termini & li-mitcsincedunt perquaídam reuo- Jutiones & circunferentias decliuiü & promonroriorum,i, afcenfüs. Vn. de habitantesin Arabia funt gfaaliter calide complexionis, fuper quos dominatur rubedo , & proinde: sn
€ pellatalbü rabeum : efíá; poff vtinde uituperet ipfam aliq jualiter, ficut cum dicitur. quare es rubus fi Jpius cut*ipfiusqui inter dzmopes varia turcoloribus,
Fujcm crocems cheleram vu
35 beam:fed ob[eurm « [Urumw ]chbo
MET leram mgram.
Color fufcus croceusT equali di
mare fignificat qo cholerarubeado ler
Part 54
minetut ipfi cholerico:fed color ob fcurus brunus fignificat in eodem luma:e dominium cholezz nigras.
229 Corp ef rnbenm ex dominio D. engnims:€7* album im cele , foe eut ebur ex bumere phlegmatict. In i Ibedo domisara; cdorquiem alis fignicus inem dominari complexio«
temperata. Color mixtuscx albo & rubeo fi ificat complexi ficcolorati efie qualem in quantitatibus, &c ibus humorum in ezijum:i.q non domineturin ea aliquisex humorib*faper alios, fed. [j otim co gasliecfim 2: nem nai & haec eft cóplexio squalisquam prius defininit. tlbws capillm efl frigida có- foxeicfod capilliw niger ef ca» y Le complexionis. Intellexit qp albus capillus ín xli climate , & regione fignificec. (aper frigidam complezioné, & niget füpet calidam complexionem ,
Cim emplexu f diminuta ge frigiditas , abet capilles aureas flans zer enim xi eff di. minute caliditatis , babet capil- .
In quo frigiditas eft minor cai ditate,cftcapillusaurens, aut flau*, nam Bauizas fignificat complexio»
G nemdiminute: frigidi riditatis,& rube— do capillorum fighificat fupercom cionem minoris caliditatis qu£ it complexio habentis capillurh ni grum.& proculdubio cft hoc verá .. nam rubedo eft propinqua X affimus nigredini,& flauxtas albedini. ou capilrum babentis cem xionem equalem €7* temperatam,eft aurem, ex flauo Cy rubeo miffus,c7" compo[ite. Nihil volui hice: ji demedh
fe notum, & H Rememoratio fignorum fum. ptorum acolore oculi. $2 Qmm bumiditatis glacia- S lies" albuginee fuerit per- ,, Memupsrum, Cr parua quà titatis , ey" exterime localiter prominuerit, lux fen. fieri pura corn[cams c. »effs eietur quidem inde color oculorum. laweni:es"ex caufis contrariis có tingit antimeniálu ,$. niger , aut Jubniger, ficut antimenium. 1 Humorgrandineuseft quedam humiditas Rioculoexifteni, quam idini affimilauere: in qua quid£ umidirate vifüsexiftit Principali ter fecundum Gal.fed humor; gnneuseft alia humiditas , que ante. predictam humiditadé 1n. d ftit. oculus enim ex tribus humoribus,& quatuor. tunicis eftepofie. Diamuseigo,g fi corpus grádineg Messiah tlbagieg Merit wiumypuram , & vehementer luci- «um & fplendidá , & cti hoclocalt exicius prominucrit, o talis ocul*
color inquus eft niero,, f. ac fi dicen efie canc humiditas alba excellentis quantitatis,& grá nea in profundum pofita, circunfcripta luce fplendenre valde.Quod. etiam dixit, puritatem grádinec hu miditacis efle vnam ex caufis glaa. Gu Melrortm quorum fcm vr uorum ver titur (uper hoc, (qpglaucedo conií gitratione. m tatis albuginee , aut glacialis & grandince, aut vriufq; fimul.Contingitautem ab hn L. miditace albuginea duabus de caufis vel fai peruietare, vel fai munditia & puritateaut ambob* fimul, Siex humiditare grandinea, altera. trium caufarum, aut duabus ex cis, automnibus fimul:Caut füi peruie.
tare,aut füi puritate & *. paruitare, "a Lgelee
sut fai puritate & peruictate & emi. Me menta ld exitio. vnde cum hz
fintin co medi: inter excedentes & diminutas:& grandinea fit medioctisin fitu Lab Profundata nimis, neq; exterius cminens: & enam q» fit mediocnslu. cis & fplendons, Éctalis difpolitio oculi figfiat fupcr cqualem & tparam
d ffcut&s d T,
erali & vt plurimum pian Un
«Splex; ipfiasoculi.&ob hoc
a r in horb? fn. num,d minime
Fito vnde Aribesviuperant tÉ
rrr ler,
eigeride ter c7 lumimftae. 'nà excaufisobícurita- 3ó itas fpiritus vifibilis : & «aufa luminofitatis eft multitudo
ipfius boc ci nefcio ex fermonibus. Hzcigtur funt, quz retulit
complexionem Poibu dicere autcm fermonem boc fuper quoliberez is particula, iter ciet nimis.
Partis j.Tra&j. irai fm
230 £nificatio fm complexionem D priam cunslibetex iftisab orataooibusipforá vt plurimum. &hoc 35tam cum fantearfi operationes. fortes & uvenft fignificant füp calidam & ficcam complezioné ip(o- Tü:cum bios ird &diminoc;figorficant fuper frigidita-
eorundem : fcd cure Karin boc medic, ignificane (aper cqualita- Tem corum.
in colere yz caplexione [Lex mate C" cbelera.vubea , c7" [anm
guine eo cholera nigra.
Corpusanimalisferrur effe coe. pofitum ex humonbus diuerfisin €omplexione & colore,& funt qua-
poesie Wr carnet Lnd
, bris fa
Ey Spem prm € dm orgia infirimcsala, Er ics tplenia tne or ppirróedssequtic ni ct iculic& dide
fs,& panni quedam calide. k
lide & ficce, icut veng flle Erg c bo urs fant Tadiocs organicorui
ealide & humide:fcd i inier
eftverum fm Gal.& Hippo.Ipfi.n. isaqua, terra, & |ua & remo
inaüfuntgri ser (intei ch ta corpori juatuor fantei efhta propinqua:af tes etis choleram nigram affi ere : maria. rubeí. [uc , & fanguin£. i Pies men | Medicorü obuianteisin hoc dicentesq» materia p pinqua bominis,cx qua gfatus cor. fossis propsiect fangu:& qp alij tres bumores funt refiqme, luitates ipfius fanguinisque C. ueftrantur & ftpasorur db eodem perdigeflionem cius. Hoc autem porcft elia ez dictis Ga.(i faelli gaur
cr ra rul T fanguine, án mm bulleaie t cholera i
B, dixitY chole-
fyll non concludit, cum fitex. dasbosafürmatiuisin fecda figu. Tofu pare fpcculantiin fcienua. H DePhlegmate 3€ Hlegma naturale eft infe- Ned pidum, cv frigiditatu ttm «o fmod ata.
Pod e Quinq fant fp&sphlegmatitex Shi: Rletccaelpee d lege Lor fatz feu remific Ei. litatis d g7. Extoautem "Witreo mine: efl antems gro[fum. € frigide complexionis. So atreftalia (pls frigide cóplezionis,& groflz fübftftiz: & no 1 minatur vitteum,co c vitro fufo & liquido fimiletur, qa, Exeoaneé efl adbuc pH duce qued quidem mn abel emnine a calere.
Hee (pés phlegmatishét modi- dis
€um decalorte:quod tantum opina. mereffsqin kis a eem
itur. legma plus Ears approplnquae
45 ,Jurfus ex eo efl , quod uocatur.
67" boc midetur were calo me fam dina.
idis. — dne It
Tertia fpés ex eo eft illud,g3 re- f£
itur fallum t fapore: adea liditarem, X ficcitatem declinar.
Exe df uafacetfim, D. erue. - corrumpitur cibos gidim m
Ex coeft quarta fpecies, eft ace toli faporis & frigidz complezióis? quod quidem is mache turum cibus in co raxione frigidi tatis corrumpitur.
DeCholrs — Ac cbelera *[ fnt maria co- Jeribw,] e exea $, Oria
, vi "—
Voloit diccre qp ex cholera fane Per feme diueríz (pecics:ex quibus quedam te ges dicitur füumofa. Reor autem ipfam. goe- Ludi pelis A iria Temyex füsia ficmztho:mon tamea vidi re memorationem huius fpeciciin li
is Medicinz.
et L
Ex tà etam eft ulis mirid; * e erede quidz fnt mae
que vizi-
dicitur. « etiem alia a pradiTis gua
d atop ern
pig pin quidam Medica M DeIoINE
nio Zomaim. Et. ex eis funtqui
Virtutibus Naturalibus: & cft tác maja caufa fortis, & vrentis calidi- 3 tons, & Halibenrazopa incedit per.
viam, €& — (alia Bucies ex ea efl cu.
ies (anguinis eft Ens, cu? decocto litis eocde fc de-
Itu d e efi m, €; Dif. 'enim per anatorniam qp inter & fple: cteolligitia, cf p por eie qe crie deiegatipam ibat (pé cat Tahitipüum ad (e racone cóuenit fi iiaeahie dicrum mile
phlegmatis apt cholerz ra. Ema üinis. fpecies quidé
maniftz lan cs ilaque. rat ex choler niger natetaliode flione: & hxcquicem eft alijs foe-
7 p fe Tia mé H
is, nec etiam quin ge
nerentur quamplures fpecics alix exdiueiís commixtióeipfarum ad n&
inuicem. manfeftz tamen, & not. fpecies vus fant prz:dictz res.
Memoratioquartzexrebusna PUO
turalibus, € funt Mébra , E P Rumipia,et radices) cor pers foot quatwm , alia entem ab eis funt "velut rami, Hzc eftquarta pars, ficut ipfe di it, qua; i£ mébra hols fimplicia & c5pofita : & fant illa.f neraliter colligunt hbro hui? artis, quide anatomia mébrorá inticula fur Lie df noo remlicer ceni feprincipalia & radices. Hi nanq, zhythmi fant uelotintrododtunes án hac arte; Inquit. juatuor. alis ab ipfis ramificantur ab cifd£, ifami emori: na ifm Voie ex bie eft bepar,et ipfum Anidem praef cibo , ey muri mente in cerpere .. "Vnüex his. 'eft hepar, & ipfum quidé prceft nutriméto.i.dit fanguinéjquo ola m£bra corporienurriunf'proculdubio. Orga- 2a deputata nutriméto corpis fünt, S fpes) (uir arii neclis rcoes, Ffidát soda aio ons fo ebd e nutrimen: t jo me VEA pim aborecomedié& mafüicat, & fpu fio ciusad ftomach(i.Etob hoc fuc 1t co pofita corpora dd&, quibus
D. nékhos
ius & ci &ccamad
multa,vt cibus morsteti
fx dura. lunt: ter imeflina vfq; ad vitimd intcfli necefl » eer bi i6 . Deinde atit fo ad fc tractum di rit& in fingunt conucrüit.Conk Ersiega feni tet mj i.i s£tarbuléca eftcbolera ni feu melancholia, Separat afít ab co Meis fpumb(m d aim "al feme. fellis impellit,& defünat. hoc auté fien. is fit:ea ME
ta & plura inteftina , ne cibus egredian citiusabei amet irat traxeritabeo quantum poit
A defertur lia paucorurm in-
elinorum continue comedunt & egerunt. propter. it marne aionom "aitsmbrorum mucitbis in abo, & nutrimento corpotis.
, Cer antem alit cerpou vita, et mif ipfum effet , corp afimilaretur
hzcfuitintentio Hippocr.Plato.& Gal.Qus quid£ sptentio eft falla & ezronca in duobus. Prim( eft, quoniáclarü & patcfatum eft, n5 effe. mif voá viae agenrem in aut méto corporis: d quandiucziftit et Mi dd deanimals & qh aufertur ab eo, morif. In hac té virtute cómunicant plante ct animalibus:& ob hoc planta df interdü viuens, nó tfi dicitur animal virtus aut&,qua aTal excedit plátas, € elt virus fenfitiua.Si igitur fic& c5 flat p animal di animal róne virtu. tis fenfiiuz:& maxie fenfitiucvnitz & repertz inolbus animalibus, qualis eft ta&iua . Sed proculdubio Medici opinati funtvirtuté vitalem €€ aliáà fen(itiua & nuritiua, & firusews fit! corde. E: hoc, quonii motus pulfus exiftit fp£atiter in cor. de füper cztera membra is. hictamen motuscft compofitusex. dilatationc & conftnictione, fcu attra&ione &expulfione :ergo & virtusifta cft atuactiua &czpulfua.
232 Scimus autem qp virtus atrahés & D expellens fant de numero vitarum.
a in nutriméto corporis agentium & deferuientium.In hoc
autem omnes Medici conuenmunt.
Sigrurcel vius pulácnain aLerd
rdc exiflens,rit naturalis & nocri Gut tiuz,non aute folum viralis. Secundus autemerroreft, quoniam ip& pofüerunt virtuté aliuam & naturalem in nutriméto. i vmindecmdlei em aa Froculdubiofin funalivno &comembroj/fincorde,fm q dixe. runtin hoc Philofophi. & tefmonium inducunt naturalium virru- E.
à tum. Noptamen hiceítlocusindu.
non reperitur (en(us, nifi in Saeusbeo qued awtrit aliaa reperi etur in membro non notnto, effet. animal non numritum,& |j nutrimento : quod tamé falfum eft & Tpoffibile . Si igitur fic efl, ergo m&brum, quo fitus huius virtutis nutritiuz cft, eft principale. fequitur etiam neceflano q» habeat pricipatum füper illud,in quo cft fitus virtuds fenfitiuz. Notum cft autem. ezanatomia membrorum, q cor fons caloris naturalis T corpore exiflentis& abifto diftribuatur, & multiplicemrper cetera membra.
cori Eftautem notumiin fic. tia
laturali , quód calor naturalis przdictus eft (ubiettum & materia animz: ex quo neceffario fequitur. quód & anima fen(itiua & nutritiva fiti illo membro, in quo cft c& lor prxdictus.
[-] vatliade eft cder , qui eft cor-. 73 peri *
b. f.coc
H quemadmodum dibanarios
ficut elementum qued.
ramicantur : que quidem vena immedizteabiplo pullis & egrditr, & pp hocillud rhembrti vltimo infüpdamr in mone. eimi id itin. lut clibanus, & calor narardlis ficut incendii in ciba. no,&anima eft ficutclibanarius.& z ins ftat,& moratur prope incéndid, quatenus regat ipfum, ficut decet : fic Et decet qpanima agensin calido cxiftéte in corde,fit & exiftatét in corde. nam.
TaLidt, eft generís f ibidem. Ex quo patet,
virtus regitiua corporis & vita i|
Rartrin cerde & hoequoniam ip füm cor eft incorpore, ficutclibanus, vt diximus: & calor naturalis án corpore, ficutincendit in cliba- 10: &afa, ficat clibananus , Si plutesanté & diuerít virtutes in multis & dinerfis membris exifleréc efq ervnum animal mulra animalia . Ecce quod cerebrum cum ner-
a* mihi gis , CH [ flonueha ] cufdut,
7 pra[ernat ignem, Cv & srdis ab nj ^ Inuamcntfi cerebri, quod ipfe te ulit biceít, fm viá &opinion£ Ari flo. oon aüt fm opinioué Galen. & epinatuscít AnfL principii fenfüs& motus fitin corde, & qp cereirá torpganfi deferuiens ei, equan. do eins, hoc eft, qp frigiditas eercbri habet zquare & téperare ca lot£cordisin ria, q» virus fenfitiua.
poffit attingere fenfata (ua. ipf.
tfet ».K pe.
tis minime récalidá attingere , (cu. Ei endis eat dus fibi diterfim. Hoc aut tortcft de dulyjs naturalibus, de quibus Medi pede emm ini naittunt, & It verri abii dale zecipere, Eft &t notá, q cerebrá eft incipit efie moras exacte iue fit principii primü, fcu. agit peciit coc , fiut intellezit Arift. Erét notandá , L, 49à cerebro & nucha ociuntur neri £nfitini & motiui : nucha suré & corpus quoddk egrediensà
saquorfilibet duorá forarorü nerui: ex quibus vnus incedit à dez Tiodouliusà initi: ofc vltimo perforato,, à quo folus vns neruus. irae. Soir afit predica ofla. xxiij. numero. Ex illisaüt ner nisvenit motus ad manus & pedes. Ab anteriori autem parte. cerebri iedinaé(epe paria nemorum, &
ritis d prebenc enfum &motum omni ci inecrinsexiftit, necoó tif pe&tori,& organis anhe-
limus, & (ermonis. Ex eis efi motis iü£lurarum , b*
fiditeilicul fant * [máira aliu]
484 fERETATINI neruis quidem eft momsiun. &urarum. m opes Lec mer ibnsin fumma ex ner E lacera ad quoshi peruenifít &auingunty& cordaegredi&tcá laeer,
Partis j.Tra&.j. 253
À ero, & colligat cum. ita merbri mouper ipfam.Primá au tem,quod moueri percipitur,eft certus, & eft corpuscx panniculis& earne & neruis compofitti,& dilata tur,& conflringitur.poft cuiuscon. fin&ionem fequitur tenfio, & cor-
atio cordz egrediennsab extremitate ipfius,& coniunctz exaemi tati membri mon per ipfam,&trahit membrum uerfus parté, inqua. venfusexifit. Etfitendat lacertus exiftens ab alia parte mem. bn,declinabit membrá verfus partemillam.fi vero fpafmentur & ten. 3j danturambo lacerti mouentes mébrum ex düobuslatenib? eius diuer fis & contzaris, ftabir illud mEbrü ercctum & excnfum.Cuinsexéplá
ti exillétes ex duobuseius laterib' eSurarijs , remanet membr emcátü & tenfum.Eftautem notum, qos mocusin corpore repertus exilütin. € laceuo.exiftit tamen in lacerto mo susquando venicadip(um d Mm animal neruum,qui ad ipfum. Frideo aufertur motus la écru,cum inciditur neruus veniens ad ipfum. Etfunt fmopinioné Ga les o lacer in fuero Cum autem dicit, qp tefticuli funt. gencraon Aid boc quidem dixi fm bw .sopinion£ Gale quiopinar Ree eei
meratiue fe. Vcrum fm. Ariflo.coreít pnnci-
morgenem. eétb
la- nemex Psi aei ipfe vidit ftaum;poftquam fuit caftzarus, eff
Coue curà quadam vacca, & cam. impregnauit. Ex generatione eorum fpecies
een[eruantur jn querum "[termi- cd
natione Mieret terminatio ,c7" ab
i iriimamendes hoc mem in totum cft generatio, quaten* peream fpés coderuentur ipfum -n.nequitfacere conunuam. ag nentiá (cuexiflenuá in hoc homi-
uam famlanres p predictis memrw ers ibus, &
hoc.n.de cis intellexit, & fuit quod dam iuuamentíl carnis
Part 55
velut fcutum,& regii T rum prfcipalium. & fimiliter eft de. i ine (ciendum. Verum car-
d eura
quz conferuntad gationem fali-ux:&exütium in mámillisad tionem lactis: & exitium in tefi lisad ghanonem is, Ari.t intellexit qp caro fit organá (enfas ta&tus. & hoc,qfà eft membrum pri mum in omnranimali 1un&um.
Ofja,eo" panniculi,c7" ligame tà funt velut columne , C7 menta corperi.
Dicit offa, & panniculi,& cuni ez velant& exiltüt füper membra orporis.gamentis autem, collig&
tun& ncclunturquzdam ex mem — cerebri n bris corporis com quibuídam.Inof*
fibus autem fuit intentio, qceflent columnz & pillaria. tis: fed in panniculis, & hgamentis fuit inten. tio, vt corpns protegerent,& coníer varent.Conferuantcnim ligamenta coniundi membrorum: & Jensieus tünica: tegunt, & con-
int membra füa:ficut facit pan. niculus,& tunica cordis cerebr,hepatis, &aliorum ab eis panniculos & tunicas habentium.
etiam, cuius mannseft fubeilis (£n- E. fas fignificat bonitatem intelledtos €ius.Et cum dixitg pili fuerüt propee füperfluitatem, vel ornatumjin. tellezit pilum efle in. sorore vnum ex doobus,f'ad col fü; ; oru] ilias membri,curos. ilus,ne ledat ipfum, ficut pilus Un irum & | pelorixaur pus or natum , ficut pilus palpcbrarum Sc füperaliorum.& poteft effc vr cam. hocetiam intendarur protectio mé briillius, ficat percapillos capitis, quibus quidem füperfuitates ficcze iconfamuntur.
Hc autem omnia (nnt famu Y lantia,cum perficiant flatum ,cz- per radices,
Hecola membra fueruntconiff Ga, vt plicereex eis ftatus &fi &ob hoc fuerunt per conf famulantia radicibus: Lisci Rememoratio de
A4 & primo de naturali,
poftea de vitali. -
Spiritibus, * —
Piritiu P[naturalis efficitur ex fume feu] vapore laudabs blinitit Di [puro,c7-] munde. Penn ar
V. utem fuerunt in ex- ?» iremitatibu propier auxilium z
1 fed pili fuerunt propter faperfiui-. tates vel ornatum.
Tuuamentum vnguium in digitiseftad iuuandum eosjta vtcü ca. piantaliquid,g capiant illud firmi ter.funt.n. (uftentamentum carnis in extremitatibus digitorum exift£ tisintantum vt rem quam capi(it, poffint tenere, vt poffint bene c5ftrf
'& fortiter capere. Iuuamérum. etiam totius manus fuit ad capiendá, & faciendá o£ organicum cuiuf cq; officij & artis.&16 df effe num intelledtui deputatum.&
Spiritus diuiditur in tres fpecies. M
exquibuseft vna fpecies naturalis , &eftillequijeftex vaporepuro má do generatus, fcilicet ex fubftantia vaporofa. Eft aurem fitus huius fpiritus fecundum Gale. in hepate,tr& fit; ab inde ad reliquum corpus: ed fecundum Ariftote. ipfe exiftit incorde rin hoc fermont Gale.experientia. ilis: quooi
non maBifeftaturin hepate, acque etiam in venisin co ramificatis, fi-
Prmeniars c incole od
A^ — "Qudeuttmexeoian vw nal fieati]exifiit ia corde,er" ef f Lu wide " itusin cotde efficitur, PE-Gs foctrdaslübflrada ie bep m dicus &cdepurauquo quidé ar te permanex vita & exiftit:& i fo remoto,acaidit mors, *in corde enim exiftit vita, Huncautem fpiritum vocauit Gale . vitalem . iam diximus quód vita flat per vir tutem nutrinuam, quam nataralem vocat. Si ergo remoto fpiri 5 feriens in otdesaufermur vita, juitur m. itus natu heticrde
* ale
f sed generatio eis , quod ex 3 H » R P4 E es fertur in cerebro 7" eim "mibed "78£4. t welende.)
iM "chai fpiritus in (pém. pániculis (.(piritusanimalisin cerebro exifté diereinef cis cuius quidem fübftantia tá diu. Vi Eu. ieretur. in-
koc dixit:fed fit. Intellexitetiamquód fiatinfra ce c tebrum (üb meuinga fübrili inuol-
es msnt ante iae fjrritniimaginatio, ratio [en inteleim , ev nemeri cum complentwr 7" per. fieimnter ipfa fpecies in wentricm bte cerebri.
Hic fpiritus, cuius generano inwenitur in cerebro, cfl ille;cuius fpe ics perficiunt tres ventriculi cere bodige & coquendo ipfum , donec fiant exco tres fpecies. Sunt enim tres ventriculi cerebn:& fpiri tus generatus in anteriori venrricu loex ciscil fübictum imaginatio-
234 sirquisutem ia medi et fricivas D rationis:ült: ri ei polisiod & remini(ceotiz. fieiibu ve
an quolibet ex [ tie proprie. alsa ab illa , qua eft i ile ibus fpiritib*(a NS ex tribus fpiriti
eft virtus Opa, in Ec Ballo aliorum enifüt mil fpici
tu maturalieft anima naturalis , & f. vitali vitalis,& in animali animalis. fcilicet motiua, fenfitiua, imaginatiua,ratiocinarins,& memoria. Stt aurem proculdubio duo fpiritusin g corde, & cerebro exiftentes : ex quibus vnus & idem defert multa in 2- &u/ficut vnum pomum defert, & habetmults,(ilicetcolorem,odos &faporem.
fant virtutes, Eplene sirtutes numerantur
fc&tuum ipfaré in formay& fpecie. ax ri eff sirhus smmutatina $7
fma, peter qud potet
& fanguinem menflruum 10 maice, donecex esf eh te. tamen im inl pisi figures Mifpomaz nibilomigusipom ad caps & conuenientis., |uipr €G ij p
. Canticorum.
Lj qua ferma,cy figura informat cor. pera: necmn C7" quanntate , C77 Smero.
Secunda ex virtutibus naturalibuscft pla(matiua, & € illaque cor.
B gfetam' virtu attratiiua di * Dicen si e
tutis; gia n jo, nunc retulit. agentesin apri cor uit. ie virtutes fünt. EE iuda dbi digelti- Ua gaius i.que digerit digeritauactum duk ri eds fg expuliiua, [s Quod quidé no
in án g rebus, Wegen inde
Fic 1pfü em ey impellit ipfam. Mme
Efl etiam ex bu virim yniens
9* mira fm ex
rene d irt fua di vais
ides immu detm plis
tiuam.Et nutritiua in quai rum rememorationem fccim"hi, Frigida imd
umi que Cqu feparat fuper
fuitatem à cibo.
fot dndlperia ex quibue vua roS
oe T pulis per dila
Duz funt fpecies
zii madis Miei
bs babere "lud odio : v^ anm, C7* cius exaltatio.
DES INPS caufa, tur,eff.
qphutus viros. ratione amoxis vcl odij in rebus dile&is vel odio habitis, eft caufa quare agantura - €ionesin alijsab homine. Huiufmodi utem virtus eftalia a nutriti ua ®itiua, vnde fi nomen virtu B tis viralis imponeretfolfi huic uirtu. tieflct runc quidé virtus vitalis tarti2a fenfitiua & vegeratius.& hzc quid£ funt, quc Plato innuitefle in ter vitales, Plafnatis tü n6efthu jus generis: immo fübeft geneci ur tutis agentisin nutrimento, Devirtutibusanimalibus, Nouem funt Virtutes. ua ab anima numerátur,ex. f funt quinque, fub fenfitima,[- L "I Fat, Latina C7 fa ina omuerfalus. € Virutesafales fentille, quefüot jn cerebro,& fünt nou£ : ex quibus. fantquing; fenfitiue, quas ipfe hic nofauit : ex quibus tactiua in tota Efl etiam^ riri ad. *[nernos) pernemens , ex qua [eu per quam smonet quie arts ,et nii fin Sexta ex virtutibus predichs eft virtusque vnitur neruis quibus ho mo mouctur,& mouet localiter m& bra fuajiam aüt prcdiximus modü snotus fui, & qui fant ncrui illi.
135 P quaima D ginentur res I [ ficut ridentur.].
ima ex predictis uiribus £s eft virtus, qua imprimuntur res in imagihad. cum imagin£tur inter fpecies, que videntur . hec aut£eft virrusimaginatius , quein. anteriori parte. i exifüit, ficut. fupra diximus,
Efl adbuc ex ci "virtus n qua efl ratu co" 66i qua efi memeria. dier qure css
xquil i flens in melio cerebri fecunda ft rememorstiua, quein vltima & po B fleriori parte cerebri exiftit;& ficat in fumma, omnes ifle virtutes fun. vndecim,
De operationibus, Omnes optratimes Yirtuum sumerantur fecundi ip[ae "rirfuites quarum [unt operatiunes, N ionf vi ef qualsiplirtmmer vimiriqes rum füntoperatiónes. differunt.n, pss inropeladonre vium L] em mE eperatio dicitur ,, 5 y» quibus dicitur: etin ent rae gem I "peat eft nomen quod diit & Flat squioce decis. de ib* dr & predicatur. nomen aut£ cqui uocum cft vnum & id£:&ra,de qui bus dicitur funt diuerfa, » Rt fient de tranfitu" fecundum *hmes. e. penetrationem ppt appetitu. capot" GG iij "nim
Q nam attratlio cfl fx anias surtutis folus: etinm rir eir Lapi
vatunibm fimul compofiti ,
€ct ex aperatiene [entiendi, ey" at. trabendj. epcratio autem [entien di e impelendi effiit tranfivm, C7" penetratinem cibi bac enim opera ex pradiclis ambo efficiatur.
Quia dixeratquód operato cit. nomeo, quod licatur equi equi peeitator, near nunc qu« funtills operanones, de. qus nomen zquiuoce przlicatur : & iunuit quód funt opera. tiones fimplices, $ compofitz. radoautem elaa glici, & nihilominus amba dicunfuropcationes. dcinde ede eiempla operationis fimplicis , di Semet fractione igefti
retentione. eonfeqnenter fübiungii
Et ficut de tsanfitu , feu
necibi,& ersappetitu. E quia po-
fucraipnrdica exempla operato- Jum fim
ite.vnautacho eltoperatio » fan '& vnius olius. vircutis,&c .. Sicintelligendum de digeftione, S xetentione. Confequenter declarauitqualiter queliberex tioni bus fequentibus, fcilicet tranfitus
membrum appetitus, & defyderij K. Cibi, à quo membracorpons.irahuntcibum & nutrimentum, cum. abes diminuit, & coofamirur, tuac etiam membrum inanirum fentit per (c (ui inanitionem, fiue nutrimenti & cibi priuabonem , & tunc appetit & defyderar cibum . & talis p iid dicitur proprie fa mr ge pride quód ie opcratio elt ex: compofita, fcilicetex attractione cibi & nutrimenti, quam membra faciunt trahenna ipfüm ad (ipfa : & ex fenfa quidem inde percipit os ftomachi, &ablaiocius quod ab co trahitur. L, Aflericetiam tranfitum & penetrationem cibi efle compolità ex duaibus falicet ex tendi Acimpcllendi Nam cum cibus, & nutrimentum impcllitur per canales & meatus memiod quod ácsadi peri fem um it peri pelitillud ad aliud . Diis exemplum eft tranfiens ab vno intcílino ad aliud , doncc tandem. ad anum cxpellatur. quod quidem ex fcufa fitineflinorum. impellen tium ipfum a primo ad fecundum
bu tione.
fum cat in diarrhaza, lienteria, & vomitu, Quoniam perfecerat re» ik rerum naturalium. iti j inten ditnunc declarame alias i
Ol babet iudicia fuper aerem, idem in fiflentur ex imhprefiio mibur:climata etiam babet fuper Solimmutataerem in caliditate. frigiditate, ficcitate,& humiditate :: quod quidem ex temporibus anni,& ex pofitionc Solis in determinaus partibus circuli,quas Arabesahanne vocantji.manfiones.
minatur proprie f fi : nem,in qua Sol exiftit, q ex propin pet longimdine S. ad nos us media diftania efficiuntur quatuorann tempora/f. vot, bens darumni us, Et eft res maex fe.quia. et clongatione i fuus cft cad frigiditaus. humid tatis:& hec eft complezio hyemis, &ex propinquitate eius eft caufa ca liditatis & ficciraris, que funt nacuta cítatis.& ex cius media diftantia. eftcauía quorum dao e m utumni,& ve. sed diuerfitas in impreffionibus. irtacre contigeris ex fitu So'isin di ueris manfionibus cft nota conuenienter Arabibus, bog autem, (.dierfirs im| in aereex par. fiests imer ipm & peres muli inter ij & multi tudine & paucitare flellar,aut ma itudine,aut paruitatc earum, aut. velocitate, aut tarditate motus ipfa .ftellarum fizarü . inde:
ex pra-dictis. Diuerfitasctiam tranf Cpreditis Digerfiaseiam man fefta : cuius can(a eft propinquitas, & longatio Solis. Caufa vero pro- Jinquitaca ioni: pred
eorum, füper quorái capita tran. siet secido alioram
iorum magi quantes regi. meoró, fpe qud capita uanfit So) funt calidiores: & magis diftítesez regionib*eorum, fuper quoram capi n5 tranfit Sol. fant fngidiores, Deimpreffione ftellarum inae, E. Tecum Sole, .
Ier Cl jam alteratur, Q7" im- 101 mutatur ratione alcum aliri o-
In fleliisctiam eft actio qua immutatur aer ad caliditarem cx carif afcen(a , & ad frigiditatem ex card defceníu vel occafu:quod fm acoc(" LL
Cli enim 5a]. appropinquat in- 10s. Jflemmat aerem. 'Aerinfammanry cd Sola 'T0-
|uat. ex flellis,que ii Pads dicanmc & funt quz ge neraot: Dem acriscum. perfeucrant aliquibus diebus, & vo cantur comete.ná ex calore Solis c larum,inflammatur acr. 19)
taelengantur aliquo modo a 5e D
€€ üj He
Q Hoceftindítl verum lorinfiammatus
a ponis 2n idea i operatur. ids
ptisnem aximatorum.5i sero quaa. fertsnata dicuntnr fuerint ibidz, Wi gemifeabune [falutem eorundem emmmedam, Hoceft fm opinionem domino sum ezpertor(i in iudiciis aftrord . Eteft, quoniam ipfi intendunt, qp quidam ez planetis fant, quorum effectuseft vt plurimum detrimen. tum,& corroptio, & funtilli , quos jpfi vocant infortunatos: & c» quiex eis fant,quorum elus vt plurimum füntprofestus & adopta. tio & fant illi, quos vocant fortune tos. Opinantur etiam q quilibet ex ipfis habet propria loca in orbe , in Y quibus ipforum a&io roboraf, aut eoiticatr. Loca autem corum,in quibusa&io fortificaturgraduatur. apud eos: & impofücrunt propria noniina predictis gradibus que flit exaltatio domus,triplicitas , & alia abhis.Feruntetiam,g cum infortu natc funt in locisque dicuntur eral tationes corumyy tunc augeatur,& 10borctur eorum operatio. Et fi fic efttunc fignificabunt fuper deflru- €&ionem corporum animatorum. Etfifr cum fortunate füntin predi €&islocisfigificabunt fuper falusé
tum eftt philofophia Naturali. NÉ omncs; actiones fanc laudábiles:quoniam effe omnium ho rum inferiorum eft ligati cum mo tu, & fitu corum in partibus dioer-
vill in montibusexiftentes figi i fünt: & exiftentesin vallib*(ant. calide. Huius autem cau(à eft propinquitas montium ad regionem,f qua fitgeneratio nubium : necnon. etiam, quia montesomnibusqua, tuor ventisi untur. & idco n. fiunthabitationesin regionibus ca. lidis ratione latitudinis propinque Soli,nifiin moritibusearum, aut, peeos. in regionibus vero fri, y à ratione diflantiz latitudinis, funt M. montes continue niuofi, & per con fequens inhabirales. *Dealterationeaerisfecundum . Tnontes,
$i were montes fuerint aparte veg Jeptentrionis, cp claudatur nntibus indicetur snfrigideri a feprentrione,
Sifucrint montesa parte meridici protegentes villam à vento aualere quidem, illa villa. Side ne
i D D D ' ' D D Ii 1
162/— Vileedificata aparte meri-
diei ,mdicetur clida ratione ex fafflatiome ilius yeati meridiona li fuper eam.
Villaa] meridionali apert& fudicarat Hic c calida ratione ezfafflationis véti meridionalis facte fagercam; nam ventus meridionalis «aliduscfl,& humidus,
308. sed fi fit ex parte occidentu,
P sex perte orientis, babebit fubtilitatem. mE Cum aliquis! e itus, &dil d peiitigi ii tionibus,& infufflat fuper eum ven tusoccidentalis, efficierur quidem. aer cius groffus, & frigidus & humi
Maria babent contrarium in. 109 dicium in bec , ficut fapyentes retulerunt.
Tudicium marilíad terrí eftcon. trarium rudiao montium ad can-
zquant& tem| 1orum. vnde (i ipfa fuerintà parte meridiei alicuius tert, squab(t v£ tum meridionalé,minuenti; & rc- E mittentcalorem eius, & filr cd erüt a parte feptentrionis,equabunt v&tum feprentrionalem , X remitient ci Gigidiurem Cuius rarioeflqfü juz? non fic | Iuntur, |: Siria edidiate& figidiea Sole ficutaer.& ideo eft, ipfe tempore
dus. Si vero infüfflat fuper eum ven. tusorientaliseritaereiusfübrilisi. deaquis maris intelligo. «alidus & ficcus.& hoc eft,quoni$ pe alteratione aerisfecundum eire eft cd i ficd, ventos, occi: lis frigidus & humi- go ] Fr dos&hoctpermdaionemeftad , / Cfi fim generant imaemt € medium climatiscuiusliber: quod Mud guad generant in eo? [man- , ese
[uoniam in pluribuslocorü, vé fimes.]
tusfrigidus & humid? eft caufa plu warum in cis contingentium: & ca Tidus & ficus clarificat aerem ipforum. Hoctamen variatur 1n mul- $isloasterrz: apud nosinin fula Andalufiz:in cuius medietate, -i.orientali pluitez vento occidentli& catur eins aercz vento «xcidenuali :& in alia eius medictascoccidentali pluit ex vento occid£. tali, & clarificatur aer ab orenma-
Intcllexitq venti in aere püiant fet
li complexionis, ficut & máfiones intellexit aut£ per hm5i manfiones pofirionem Solis& Lunzin manfionibusquas Arabes a» mone vocant. Jam autem przdiximusqualiter fiuntex cisimmutationesaeris.
zf4 à [LÀ ida jcali TI
ditare bumiditas, P [pre tanto & & py generat [aper calefaionem,cy") Load
putrefatlionem. ven
fí&es cale
Canticorum Generatur entem ficcitae im ae K. re appropinquante alicui vila, *'5
ideo ghatui ex flatu ei*j
exceflus n.fua: caliditatis & humiditans eft caufa. jonis putrefa&tionis & ideo qui intendit prohi berc putrefactionem rerum, infrigi
Ventus itrionalis neceffitat.
Án aere frigiditatem & ficcitatem.&
dco leditorgana anhelitus gfiaéqy H ex eo tuffistquod ex ficatate organorü anhelitus contingit,necnó ex couferuatione eius quia humidiatem cerebn comprimit,
Caler,cz" fabtilites snfunt eri. talizez", fripditesc grofiities ec eidentali.
Hoccft manifeftum , ventus orientalis eft calidus & ficcus, & oc cidentalis frigidus & bumidus. vaxiatur t hoc fm diuerfitaté ex ter- T2,& aqua cis contingentem. Dealteratione aeris fecundum
Part 56
] caquacivicinantur ex terris & aquis, Omeis *angul terra mollu, H Vert CiME cireunferentie [unt difeso-
f£, arca z flo- duleis) , ej lem complepros prid
eee rina euis terra mollis non (a, rcfüdans aquis, c cius citunferentie fünr ditog peitz montibus, eft humidz complexioms.
Tepaludo pert sentibus C7" babens fontes. 8i
cuum terra vel loce (axofue cfi, € [alm
Villa habés aerem ficum cft, cu. jus locuseft (axofus, vcl aduftus , &
Demi aide patula, c7* omm 116 bua wire difemperta, efi in bryeme y
salde, 'fritida, «flate Yero calida. Domus, cuius ianuc funt valde ioi: [- uinriida. margo - Ex domo exec depre[fa, cv fib x terranca babetur indicium cen-
babecdilpofiuonem contrariam:cti M
Bs Wisin i hoceft, poised in tpe byemali in jidetur tp ezfliuo:cuius rano data. eft in Naturalibus.
Dcalteratione fecundum
Calor inefl pánno fato ex Jerito, Cr cte:c7" frigu Spin rafeulo, afl pine plam nó lesagineje feu elerofo, o" lime. ^
1: dl r1
Partis j.Tra&.
4À Panniez fico, &coto fünre ali di:& panni mechanoni & fine pilis Ecl igidi ficut lini, Sed caliditas. ineft pannssex ferico,& coto per re. dasodem ad corpus bomiais Irigiditasautem pannorim raforum có ingit rati litans borra exi-
fiosin es vila-K pannerü pli. zar arem in füntcsafs cacfiontico q hene Ead
Peodlsdemp tá lint eft temperata. mueempifitus ex pilo, "[.— ler lena snefl cum caliditate. » ex pilo & lana fatus & compofitus habet cái caliditate ficeitarem,& lioc ideo qf funt ex füperfintate animalium, De alteratione fecundum odorifera, Tudicatur caliditas fuper complexionem cuiuslibet flerie, c7" cu Suslibet erematicis , exceptis qui
nee qe foeptefalieemfaconfüs
Emo ieien de [o7 com boc aromatica.
D ! ! I 1 '
dis & ^ Hocquidemefl,fm q iple dicit, «piod, q aramasct spl Artberelt alid
complezionisin hoc,qí eft fumofü, aporofum ex bméi aut£ vaporofis fuut quedam calida & fice tat caida & hnmidasererpisiftn
á itin
pros eorá paribus calidis, quz quidem fant pance in compa. satione sd pars cort igides. t aromagicti qd£eít. Ócapud Arabcsel Sod bond odoct habéti,
2538 Deoperationecolorum B in vifu. Lendabilur, cy^ ntdlier ex colo *** ribus wui,efl niger aut wiridu:al emue fHsdidum led, cy] [gre aem €
Veiliorer coloribas vifüi eft vici disant niget. viridis quidem fecunuim veritatem confertei quia fecá dum vetitátem medius eft inter album & nigrum.alb* autem procul. CE E
m itGal. co gri] fati. ado aui co eid E eft huic contraria,.co: vifam.Siigitur fic eft, quodlibet hor extremorü Ledet vifum,&c medium. pases . veumeft
n mouet vifüm Selon, portat inquancum huiu(modi minime leditipfüm. Secunda ex rebus non naturali
bus.f.cibus& potus. Cite quod uera cibi atfio eft N refers , rt emne d » exdifo latione corperis, C" ad pris imm Y Jietum deducere. petduo. Vnum eflquoniam im- Folie dtunima rrncipo fus icum efle cum. generationis gegii Won itur ci conuenire per natur, i tum eft tale, aut tale ammll.pro tanto fuit ci cibus necefarius; quamus augeatur s cocntcius. perueniatad quan.
€ effe CurSecundum tem mutim&i rcfrafad id qi fubeft,afo fprrit*, X corpora animali iupgitur.cá dicithin. conueniunt difloluuntur cx calore aeris contin£ Paredb, YE tfi Qu referatur blinis toti referri, & neceflanusad commutand( ali Erfcendom q penes mcd
h ^ itabeis cdida Arabie armat, compo
Mediipfa confümunt neceflario ampli*, ci panisex fimi] frumenti cópodritte ii * inh dificlis &tardz digeflionis iuuenes & poft j fit Melior
Tajo EF antem exeo eligendus il-. bermuacdal prenne emmertitur eo" franfmmutatwr, ri erai coaá inre duae Eletuser cibiseftillequiin lau tuatasponunti ipfüm in eod£ gra. quien aaginen magsgiaali du cum pane cocto in clibano, Tuetütur.& ranfmntatur,. Groffi entem ex nfiaalibur. fame pu s Lorena fable. pa: faie,er- fur? [ murs laudabimáefritiet C7" carnes paruerit pul-.— la Muornm axmerum. lorum gallina, cr fene bles om Ex cibislaodabilioris chymi ,& leribuhi eniom comeniunt patiem. cum hocgrofiz fubílantiz (untftibis egrit cut panis fimi] iion meo dao- Cibuslaudabilischymi,&eum rumannori.& hi quidécibi ógra hocfübiisfbianigelthcepe. tathanisfdaborie" ed primi qe isfactus & compofitusex lactic. fcentibus,&conualefcentil io S fimila frumenti &carnespar uorum pullorum i ex ole
12$ sace firactdele abii.
Pifcis netm bebitanP[inrups va€
rib^(icutblir& vig torumquod Pw eff cibrcongrum uexate ab o. Ton
dicit de cibisifü, propter fübelita-. exercitioyey" labore, "
buseftille,qui natatin. r m5 ts ect tee buckinelieris erem
ilm suimslins ambebuss | siquis iftum illequi viuitin. ibus Cainsróeftahn uas, primis dominafpicib, Peri verti oés illi qui nutriuntur a aquis falás fant minoris humiditatis: cówarum eft dei in squis dul- 3 dbasnutriuntur: i vhuuncia Ambebusaquis ona nor meditercog, Ex marinis autem (ünt tres
der fm i gn peram ex M
Sms Tri
i fantquids qui (ant eft pori ficut cizus aridus & 6S
jl füni ibus. En
sap aces funt [ubtila malitia fe-
ew fonapu, eques aliam en
ME enda fe
Tupé eT
tem, T quibus
id eb rarqubue mor melácholcusá principio &r&. d dio nare &ceomplerióe corum
ex bis c. d enm tem, fap
Mnt gidi & humidi, aque dollar et fiia les con[eruant bumiduatem vam fem faem C. uitatum, € deducunt cibum per "venas. ris
MT er eio uas
€ miditatis dicaltin eieriflenis & facilisegrefla- cum & füperflui tatum ab m Romei ite ib pvenas,ob hoc btilant Aciduidt Tedddripim. Incftéeissliud Paamentüsbein cad igéftio fit per eas.nf ipfe el imtrerefierec ribus, &c vrere tur-Etindeefl, qj animalia adopdit & defyderüt aquas, cá ftdigefhoci bi.od aut dtluc, i aquz &uuialesfint melioresfonunis, eft quidé d fmopinion&Medicoü*akar. ahorud quin foutanz fm opinion£ Hipp. fecandá , & Gale. funt meliores.& ex eis ma- Xumeorienules,& fuper arent ince. dentes. Cuius. pude probatio ete booqi rax Diui colligátur, & commifcér c pluribusaquis, incedentes füper terras druerfarum. complezionum ,
AMelur eff e x aquis plsmiala srrida: quentam nibil. pleri tis, quad inferat eis nocumentum.
In hoc autem coneneruntomnes Mcdici: quonis nó admifceur. apis huiufinodi,ficut ipíi dizerüt,
2qua terra nociua, Eft tamen dubitatio, & controueríia inter eos de. Pooicswalisrum poft przdictas in 'u cxiflentium : nam quidam Firnertoosa dom, qi i dam autem fluuiales,
Ex eis antem funt. egredientes. Anaturali difpofitice earum, rum propria a£Hzo eft fecund com plexint em, Mfeetur eis.
edat füntfpccies aquarum lentes naturam aqua. fimpli- €i,& verz,i.qua non fünt delectabiles, Gcutaqua fimplex : quarum propria actio confequiturillud , qd
fuiteis admixiónt. Sierpo fintama E. memorie Kfccr inei dem. $1 füeri ;coriimifbit arem dl S acm fr calide, erunteis cbmixur terre fol phures. Ferütét o (dà adfuerit re.
€ dcetofs. Erunt ctiá Q in parti. granacr funt qi aqux ne. cancsanmalia, quz bibuntexei, 133
Omne , quod bibitur ex cerus-. ditat, ct Wm smirit erpus OQunibus pontibus corpus nutrientibus (unt cria ilicet ceruifia, vinum, &lac.
34 Polus conuertens. d (as aab, cf fut exe] rx uw. emento. Proculdubio intentio fua in hoe loco fuitad réfcrendü genera cibo- T & poruuro, diucríasoperationcs in corpore hominiscficiéium: n autem (uit intentio eius ad referen. dumeos, n níera nitatem. tol lunt zzgritudinem vndeefta 1 potus font fi-. eutaquz,& alij ab ca: & aquz fant. ks: &cexdectabiibus opuós M iex ili : fant ales, & tales: S earum fpecies fant tales,& cales, Tertia ex rebus non naturali» bus.f.Somn &Vigiliz — Ormnus efl quies virtuti ani 153 malium metiuermm, C7" fenfitimarum, Somnus eft renocstio feu; fos virutum animalium ex tia corporis ad cius interiüs & quoniam earur actiones [unt mo- Ure, X enure quz in vigilia not. eu.
Partis; Tra&t;j.
A tur. bocantem. jtcum di&kz virtutesexiftüc in mami «orporis.cum carum operatióes fequuntureas. Somnus vero eft carü quies. nam tunc quieícuntab opezaronibusfuis X redeontad fuam originem,que eft cor, &augentíeu confortáur ibidé.Cauía auté fomniefttam digeftio cibi, quí labor. nam cíi digenitur cibus generaturf orde, & in cerebro vapor fngidu & bumidus ; de natura aut£ frigidi tatiseft confiringere, & cóprimere, feu in profundá impellere. vnde re. wocaurtanc calor naturalis ad fü
B originem ex fugiditate occurrente. &obuilteci :
it ét regreff fuia. n& ipfi ferüturfup ipfum, cü ipfe Git fübicctum corum. Laborau tÉcft cauía fomni : quia ipfe difper £* & difioluiealore p maruralem, confequésin ipfum. Vilasenim Vnita ortor i ipt
difperà -quo cicain fua colligiur.
rk borem, donec ad fc plexiosen pinem dicia popec: c € pofquam eft complera d- 336. Ipfe enim clefacit corperis in feriera,ex quu fit cibi digeflio lau dabilur c7* melior. (c. n.calefacit corpus: : uem calorisim mani
cum przedictis duobus calotibus, vi D
delicet cum calore*fpintuali & pro * (t
iocus calore virtutum íenitiuarum : qua: quidem tempore. vigiliz fuas operationcs excredbit,
5i lt (omnus multi prolonga 137 tur, replebiur caput bumoribus .
Huiusquidem caufa eft, quoui& càm calor cxiflicintra corpas nm debito, tunc augetur & multiplicatur fumofüs vapor, & eleuatur cluemreipi adcezebrüm : & fic re-
If caput vapore przdicto: auia enf iam fuit cibus digeftusp fom- É num p rofundum . exerce: autem eal : füam in humiditatibus corpoiis. vnde componiturtunc vaporcx primo & ex afcen deute ab illis humiditatibus ad ca-
It. pro tanto repletur caput illis
umiditatibus , qne humectantip fam fecundum modum przdictá , &izduntipfüm.
ape etiem bumeHlat eorpora , ec anat extinputs cleréui-
zo mificantem ip[am..
Humectatio quidem ,quam fa- r eit Vcn i iria] lia exiccat corpora ratióe cius, [99 difoluitur abeis per motif fenlüum . & ideo eft, q cütn quie-fcunt fenfus in fomnóyaugetur hue miditas fpiritum eorumneq; not etiam humidiras membrorum. Ine
itautem ex dicto fuu, cm di« it: extinguitque calorem , etczte, quód multus fomnus extinguit calorem ,quo virtutes vinunt, & exl« ftunt . & hoc, quoniatn de tiatur
quietis & &: de natura coo
ambo prelicra calori elementa uitcorpora & fpiritus corü , & cort ri, vel naturali,tépore fomni,Cquies. colores & (plendoré fedat & corrá- & fuffocatioex mébrisabíq; refpi- pit. nam ex corruptióe caloris natu. zationefüfficieni: ppqdcontingit ralisimmutatur color is,& eituncextinclio, ficutigniextrinfe fplendorciusalteratur. ob hoc eti co.nam infüfflatio venn ign£incf- caufatfübmerfioné,& profundario dit &infammar. vnde. vaa n£oculorá, corrupuoné digcflióis, " —EMMM ingextu.
TÜperata excitat val-. .
M9 qe fenfus et dijpanit Virtutes ad Quir cx rbusnon naturali atione: fiae, C7" i £Motus Gc Quies — rp
bn mand cat corpus à facibus , Icom 1er € faperfbisaribu tim. C equi ja:
operarióes fuas fortes, & cum vrilitate.mundi- pii ipfam zquat corpus, & expellit ficat ét corpusá füperfuitaubusi. fec, &churniditatsfuperdoasab expellitcas &educitexteriusde n& eodé, zquatautem feuvétura.n.vigiliz eft. euacuare: perieni corporum cflicit,co 9 calo- Loss confumit — rem naturalé confortat. Sed expul an , cótingit 140 , Exlnga autem vigilia eontin prtesip siad ue i AI it expergefathio , ei snfemmetét. ne calorisnaturalis, quam ficutdiienerás anxietatem,C7*. hé cft héteflicerc.ad cófortation£. anima. Ipfa eti diffoluut ritus, n.calons radicalis fegf confortatio. dar virtutisexpulfiuz, & aliarü ab ca. qr emprra fedus , Cr: corrumpi Difjonit etiem cerpus dd boc 143. [plendoré cv claritatem corporis ; difeme" "Aser. colorem eus , et profundat ocu. Wrawriatur C L Lena 4 Hei «td bec vt augeatur. lueeetg digeiant er mentem Exercitium equale & temperat nlliter ', C et puIS II^. Ai(bonitcorpusad hoc, vt nutriat, ren fida, ] &ad hoc, vt füperfluitates cducan- Vua. x longa vigilia contingit mor- surnecnon & ad hoc,rt calor name
o CCKXWWwILCR NW. TTL
- X Gel
Partis j-Tract.j. 14Tc A ralisinflamrhetur. Tempusantem (eneótutis,rarione eius,quod ez mi D conueniésadexercfdum ipfümeft, brisradicalibus diffoluirur. pofiquam cft mre snis Vltmata " quiet ef in- 144 efto, term. I * eonuemens, HINAPHÉRTRDS c reprint dE inimiarcn, ma qudm inipfis membris. Et empusquidé. replet pumiditatibwe, ficut adexercitandum conueniense(bod ey^ " SC neduneque difpo
[sd & diminutz euacustióms fa. cum eo: & proinde caata non Ed tio. [nzelligit autem, cum di- nem nutrim£ti, eo Lqp non. " Sdípenirpamailocrat mrmac Wpedemedeco in. augmétatiuam,tam in mébris par- us f.de cuc »;
b cial " Teple " 34) .— Imnederati autem ex e lOrpr. 'et snisera j prie dicitur labor qui quidem [i aie mem ^s
ritum enacuat, C7" educit, laf-. brorum per phlebetemia,es" phar fat cerpua , €". emacerat pinguet maciam,ex qua quidem efl perfee ceris, e inflammat cale- — (lum innamentum in wert,
C. reps extraneum , C7" ducit etiam — Corpora autem indigeat vniuer y bumiditates a cri e e debi fali cuacuatibe & paráculari. fira. AL DETWÓE 6X ia dolorum , . npe € facit cerpw [inefeere ante ata bonia dr pb aliquo m piri tem [enetlutis. meatusillius mombri, cum funt in mien, Con pecaiipl men Ege
t. idem fpiri&euacuat, tione fpeciali ipfius membri. Et moclelem enrancui in corde ac- odsonuu quzdam eft value cendit , & infiammat,qui calor ele- falis, & quedam. icularis,
s1gesoi mentari fcu radicali* cóuariusezi- pitab vniucrfali , dicens c talis eft flit euacuat.n. pre mulntudine mo Pico ec E q-
tus (ai humiditatem a corpore Sex ocenda int in vere El aut
magna diflolunóe debilitat neruos fciendum q homines fünt Y hoc di
facit; fenc(icre corpus ante aiat werfi & vanj.Nam quidam funt hs ColAwr HH, bé
dam habent incquale non tempexatum, (e enam exercitantes &qu dam habent corpus eq! exercitantes fe €orpasin, eiantes &..
Elia non fe exercitanria, affumé
da cibü vfq ad cpledi faturiun£. y'omitw frat in aftate, (éd me
lanchelia educarur mn autumme.
Vfüs vomitus laudabilis eft fpeiaft in cftate, & hoc eft , quoniam xflaseft ex efficientibus humores Bacantes irt flomacho, fiue Tote fto quieti ius AT
li (ant fpecialt in etate. A. ipe etiam. Piuctionem melan
jóliz in autumno, eo q runc eius generatio augeatur, Ver autem Thelius ceteris tempotibus ad cele- Bratdum phlebotomiam, & füm&dum pharthaciam; & hoc, Quia ttc
344 I
teetur cum fant medicinz attrahenoesa capite,
tÉ- &cascuanrar gut & pingi ct
Mode ue pelucicaqquiba ick
funt plures:
ardore pingiog- L Premca vrinam, alice incidet.
o. im bydrepem. Et promca mifirue,
fi antem corrumpentur corpora earum. eli
Viere medicinis vrinam prouochitibus,, alioquin timeas hydrop£. Ex fimiliter vterc medicinis prouo cantibus fanguinem méflruum in. Sooleribus alis earü cotpora corrumpyentur.
Educ feces in colica-nam inea rum eduélione curabitur patient impefio,denturin potu eddoteiodi
iis & pra&ties.
Vtere balneo ad tollendum for hec pen frei educere, fuper fina. tates à cerperis füprrfiie C" cut ab accidétibis itia an damfacere.
Partisj.Tradtij. 242
A Minetis eft neceffari ied. fuperflnites veri [ono hoc di corp? ad füfceptionem cibi.ob hoc etiam có gruit, & neceflarium eftin coafermanone fanitatis. vnde prióres vteuam fuc-
x conditionibus cius, ficut & exevitij, ne diu fiat cum cibos fit in fto gacho Erimmundira quidem ef
Part 57
us fordices ex füperflui- Per corp drgcili lea.
nenibw, quatem re rh
Proculdubi. Gipitat macros in he&icam, &f fenes, & debilcsin eundem morb
itt. v3 eret dagramge ders
alios ille, qui Mur coituimme di-tte pofl cibum fumptum. Prognoftica ci , qui vtitur coitu €ibo fumpto, q» contingetei podagra:&elt dolor yedá: & fpeciesarhriticz,que fchiatica nominatur : i eise alij dolores multi, icut dolores contingentes ex oppi dasonibus S apollinatibus S dp-
lores: /&. j Peer bereie a
ons gercibam Bias Derepre
dignis cibum indj um ,& caulat generatio: latonum,pro quanto pur ed tecoficüt dictum eft, omnes morbospredictos.Ipfeetiá nocet, fi fiat. seripore amisi qf exiccatcerput vnde córiuententius t£pus ad viürn.
eft eiuscft medium inter illa:& eftid
juod. complement eft di, Baum cmm empesdidagiscongi uum ád hoc:cum fit tem-
pusegrefius &expulfionis füperfiui
,, Mailt coitm debilitat crpws Y facit, ipfum bareditare varias necumenterum, C7" deleri, Nedum bp moles eoi? debilitat. ipfum cons fequi variorlolorcst orbs: iimmo g diminuit & abbreuiat val devitam, facità; cá valde breuiter, & celeriter terminari. Ariflot. enim. affernit animalia multi coit*fünt. breuioris vitz:probans hoc, & con» firmansex ibusqui nó viuit probationem,quoniam n6 Doparet bigredo fuper gutur illommu Amar gramm: jx m Edo j t füper (c- Z excis. ics ratio elt:quo, niam coitus dar, &infuodit (imilitudinem fuam in fpeci fis fimile aurem cgrediens ab omnibus mem. bris generat vitam.& ideo multa ex tabilibus exiccátur, cum feiaé producint Eft etiam quoddam ani malquod immediate moritur, pott
|yam gencrauit.
3 HH. ijo: Sexta
i corpus, eitfebrem putridam. & quandoq, jmpelli himores de mébro ad mé
ui » hoceft, cum cfEin corpóre mala.
Timer awe incitat frigidi-
Taternyqui quandoque máymifica- Enos
fur in patiente tantum , dwnec. ledat in ulimo,
corpus pinpermittit, tolerat quod diflol matur. Etin hocquidem terminatur, & perficitur cractatus de rebus. neceflarijs politis in generatione fa
ueris Edi Biadsi er quibas nins efficitus, Scasrin tantum ín pas, donee Tradtatus feclidus de rebusex, mor eia cau(a tranaturam , € primo de regrefluscaloris naturalis ad cor. Morbis tis in ex umore. risconfl Magnam C7 multum endi milibus, iefetua pu, er doma orbi ex faperfimo ca i pinguem, c7 eraffum. lere in membris conim e(t ex rebus. ] fomilibws abfque fa. impin andbus: q fi mac witate generati valde &contingatfübi (ia, Gens marbyw febrile Cy" cota terficit.& al : 4 rigen Hiecqeain ero i fumptimon , ficut im bellica, Cy* tibus erat; cclor anoo per- PMorbuin fei in liconvitatis, & angufliz venarum. po fyderatus,et mala difpofitio in cor. rum.cum autem motus ifle, fcli- Jorecrifiensan rens operaionib? cetcalons naruralis, & ciusexeita- fuis &mutationibus
nocumentum. Mem-
nibus ipfarom. font aurem mébra. sel,
ifta ficut caro,os,& fimilia. n& quee libetparsoffiseft os : & quelibet pe tarniscaro.Membra aurem diffimi
liadioerfarum parium füntquord.
torins € partis néquaquam eftidé nomen; cut manus cius pan nec
tium fint duc fpecies, quarum vna refercur. qualictab'pritis, ficatca. liditatiin membris confimilibus.& boc intelligit,cum dixit : Morbi ex. füperfluo calore in membris confimilibusabía; fuperfloitare, &e. i. quia fiunt morbi ex caloreabíque xnatetia : ficut contingit in phthift & he&ica/ficut ipfe dixit. he nang, duz cgrirudyes ínntex calote abíqy Inareria Cum aurcm eneratur biis corporis nequaquam habet fi- € binomen appropriatum : fed com
[vip lid » YOcacur 3s. Et (i membra illa faerft radi
skis, vocat hedtics, & confamptio, i »vYOo-
fi atcalor fueritin humorib' «atur febris putrida. fed fi in fpiritibus vocaf'ephemcera, vel febris diei,
ao , Merbu autem ex tdlore cum
bumere,efl ficut febris putrida. Tntendit q morb*de caliditate di uidarur in duas rna abfque materia ficut he&tica, quam fdixit: velcü materia ficut fcbris putrida,
? Yu
ade mari aco wir t,
i d er morbis umi dis preter p in corpore bumor fit, vel materia : ficut habitudo corpoxislaxa.& ex cis efthumidusex hu F moribus in corpore exiftentibus:fi
Marbws fccum com materia ef 165
ficut. cancer nel, Sed fc
ew, i qud. in evrperiboa fit
maria fient [afr ex intu.
n Morbi fici diuidanrur induss
AP Qpeuiar corpor: icut HH dioolapo
apolbem: cancer dicitur, vel fcrophula lula.Glandulz aucé füntapoflemata in fübafcellis,& im. inguinibus Ernerara ve eo collo, To quz gsoprio nomine fcsophula.
tur: & hz quidem omnesez matexia ficca. tur, Alia aut£ fpeieseft morbi fici abfque materia: ficut ficcitas conti ez immoderata cuacuatione. vnde fpafmus inde contingens nóvft fpaltnuscx. replctione: quia fpafmuseft, & fc erepleione, ker inaaitife "Hiau
tem morbi, quoru: Itrememoratio, fabeodo, 1, morbos calius frigi bus humi
dus, & morbus ficus: & quilibet ex. iftis efl cum materia, vel abíq; máteria. Ex hisautem alij quatuor cóponuntur, morbus calidus & huxnidus,calidus & &hu idus frigidus & áccus. Qui etiam in duas (peces digidunrar f ficut pri mi,& fic erunt |ui fi primiso- €&o coniun i visi m.
Bruntergo n vniuerfo mórbi m&brorum confimilium fexdecim. Ar
quoniam caufz predictarum tudinum (uat proculdubio hudosor: quiquidem humores non funt mifi quatuor, f. calidus & ficcus, vel slidus & humidi lus & ficc* vd bes & humidus. Siquisafíe €» Galenus ponit mort pou materia: Dicerus qp ta. morbi abfq; materia habent ur culdubio ab extrinfeco
amem excinfece. figide
Riesig hone sut fpés vtpote
alid; & hi c» auc calide & fic-
i- forma, vel
ez ; Vndefi eft poli c£ cotitudies
2a pulger iai F bic quidé cft lum
periere hoc aui
mes diim impiego. De zgritudinib? membrorum inftrumentalium vel ot
nomero spot citm
merbi cum accidit in plafmmatione 1e
lafro,nel nicumentum. -Membraorganica (unt ficat ma. nus,caput, & czteracx confifibus
compofita , quorü tonus & partis Son Ctidem nomen fed diue fum. L Sunt autem fm Medicos quai jueruoc. im in harum f morloria pans te vel formajin quántitate,in nume. moin poitiont. Et motbiin plafmaire diuiduntur in morboscontin geutesin figura, & eos qui ex corru. ptione concauitaus membrorá gcnerantur, &cosqu ex afperirate & lenitate eorundem coni it. Ip, fe aüri ita moibisin plafinate.
Valioca vd socium. M fabandimus, ficut fi alicuiusex cis.
fene ac eclesomaer quad debet efic lene;fiaafperum. EÍÍ autem morbus in angmen 165
piri uie ias m
mniomóe parnm. Morborüia quantitate funcdug vtpote augmentum & ezceflus. inquantitar mébci,ücut caput nimis
Paris j.Tra&ij.
& vois magn(:vcl diminutio in quan tinte icut flomachus nimis paru*.
366 — Sy Wideatur fermacapitis lata.
ael cempre[[a,erit errer uel pecca gum in pla[matione.
Quoniá retulcrat duo gia morborum organicortvrpore cótipgétium in plafmate, & Qtitate ipforü: & cb(equenter diuiferat eos, q funt. in qtirate in duas (pé, ex augmé- 10 & diminutione ipíarum contingoncincorpit nüc morbosf plafima te diuidere in fp£s fuas. vnde inquit. pex morbis plafmationiseft, cum. corrüpi£ forma mébnia principio fuz gnationis:ficut córingit pueris nafcétibus, quorá capiti forma ali euiorgano ato affimilatur : aut ét ficur natus habens ribias obliquas .
Ex eis etiam efl morbwe in con exuitate cum accidit ej necumentum, ficut cum planta pedu carne repletur.
Spés feciída ex morbis, .plafmationiscft morbin cócaurtate: ficuc. fi concauitas pedisin tantum carne replcat, qp nulla cócauitas ibidé videaé vnde hmói patiens nequa fu € vio rotunda & gibbofa pedum
marvel appodiat greffus fuos.
348 — Lut fi accidat etiam, quod in
terponatur aliquid in poru et mea ibw: ficut contingit in eppilations dw ex lapidibus remi cotigctibu.
Hece read N ies vel morbus plafmationis, coarctatio xum,& canalium. membrorda:ft «ut contiogit in oprilanione genexatain canpalibus renum ratione. lapidum;vci cakulorum in cifdem. gencrarorum.
enicemuldia D tut fi: T. et
[e aferum , , fiat lene; vt floma- 169
1n quo [uperfina bumiditas exuberat:aut fi quod debet e[fele-. ne,exafperetur ficut canna pulmo Ni cum exiccatur.
Ex morbisin plafnatione eftad. huequarta fpecies:& cflcum menm. brum, quod naturaliter debetcfle afperum, efficitur molle & lene, fi-cut ftomachus fuperflua humidita teoppreffus:qfh ftomachus natura. liter afper, durus, X folidus curiuquit Calc quaren?pofli E fitmitet comprchendere,& commi nuetecibom, cum digeritur in coz autcum membrum , quod ex pti ma creatione & plafimatione del eflelene,exiccatur & exafy (1 cutcanna pulmonis, cui ficcitasim moderata accidit.
Efl autem numerus anatura 170 egredies vfex,vel quatuor. digitw.
, Quia retulerat morbos in creatione contingenres,& in quantitate & cum hoc diuifit morbos in plafmateT parte antc iftam,in quatuor fpecies:voluit nunc referre terium F genus predictarum egritudinü. hoc autem genus eft de morbis in numero membrorum . Diurfit autem morbum in numero, ficut morbü inquantitatc in angmentum & di minutionem. vnde intendit, quód in membrisquorum operatio com. pleuur in numero determinato, eft numerus innaturalis, (i determi narus augeatur , vt fi quis nafcatur cum fx digitis: vel minuatur, vt cum quis folum cum quamuor digi
üs: HH (iüj |In-
G mterdonanister du ac "T
[7 Ga naturalter )feperantur.
ende morbi irme & pofitio.
rum adeb enaddin eorá , quz
urcondagirin ca, gui alcun fi-
Dr folutione continuitatis, BH udis nuicui in b mé&ris j gol» paratiune. n conuniliene | quidz, E3r-onerismeriri Li LI
épolii T ium no-
tatum in folutione* indiurfi. Fitau tem * diffolutio continuiraris tam.
^ ous r lmdaseicd in |uo ex membris Sidus reride cutin fra&ura offis,vel incifióe car nis.& hoc intellexit, cum dixit q fo lutio * indiuifi reperirur in folutióe membrorum,i. cp ficut reperitur fo *sLenio. lutio * indiuifi in aliquo membrc cum alijsconiundo, fic etiam. n riturinaliquo membro folo: se, & alij non coniun&bo , & inrelligitde dicto (ao,ficut dislocatio bra. ij, S folutio vnionisin membris fc & eft illa quam dixit priusin EE membrorum. & etiam in hoc capi.manus, vel. disab(Gifio, DUE
Tantlione membrorum , ant m[e-— chordis dicitur.
resp n
funt nomina folutionis
continui in membris confimilibus, m fa&ain offe, dicitur fratara: invenis,& tunicis dicitur ruptura:& fa&ain neruis fecuidum lon. gm aut| dicitur fixura.
r fari er ra Mic
lice dicitur S(rabathe.]sed fatia. in cerne dicitur mlnus . fi tomen 'eretur. eins, dicererin e fedi, sel lacertis dicitur attritio.sed fa x ain fla cute dicitur exeoriatio, is dia in chordis
E dralbocoe Se Gta came df val
nus.& fi producitur tempus eius, d£
cum (rparasut cutis a car M
Capitul derebus ie*—
(— £ cid uo deCaufis
Atm a diuiduntur in [ma
nifefles apparentes ] qua HAMM
ilicet eontingunt cuti, C7* faper- LIS
carp feu ira C
e lé, «NI TNDINTA COMMONS (alt. -—
Patris j.Tra&tsj.
A. Pofiqoam perit nlaionf de. fiduntdifctendem inter han fpe- D. Besos ovn Ia
,COpit nunc referre etiam caufas efficientesiplo rum.Etquia tres funr fpecies canfa rum:fünt.n.quzdam cxtta Corpus, quz primitiuz & ianifefte nunca.
itur ; & quzdam funt intra corpus:ex quibos quzdam (unt gppin
ijun&z dicuntur: fà dr iaaesi remodr que dict: can
tur antecedentes : ideo carpit nunc
diuidere caufasin has tres fpecies.
"Vndcinquit : Caufz diuiduntur in
mani! ri paries eft inn
dens, cau(z diuidanturin primi LI Sus antecedentes, & conlións.
Coníequenter autem dicit, d fant
cau(z primitiuz dicens quz Í.con-
S int cuti, & füperficiel corporíf,
&c.icut igniisqui calefacit, & nix,
Part 58
dira esccmdoge Ce
Tu| vene conun| extal-
To lrus nan . cit cab morbicb-
munis, lutionis continuita
tissscignis & tix font caufe morbi
«onfimilisqui eftin membris con-
fimilibus (pecialiter generatus, vt-
pore malz complezionis. .
Ex cenfit ctiam [unt, qua diciü
C aur coniuntla, C77 aeu: funt
sntér bas fpecies differentes Cy
tur putrefatlio continnatur febrn
putrida. Ex canfis etiam [nnt qua.
nte-edentes appellantur, omni re. pletecerpori congruentes.
Caufz intriniteg diuiduntur in exu(as propinquas , que coniun£tz dicuntur , & fnt pi ic & imtnediatz caufz f zgritudine.& ob hoc reor ipfum dixille , qp fint differentes inter has (pcciestboc eft diu
des &g faciunt differre quafdam. ex fpeciobus im,in quibus funt/ficut putrefs&tioquas cft ezufa calorisextranci:& caufas diftantes & remotas, que antecedentes no minantur : ficut ít repletioque cft
caufa febris. Eft autem proprium. eaufz coniun&z, vt ipfa ablata,tol lacur & r morbus. non autem ita cít de antecedente, immo à
Dri eomplexienem ex bu
Quicquid caufat membri corru. ionem ex infufione humoris ad. 5 el
finentie eo" latitudo mearuum, et debilitas nutritua : bec enim cit fifficiens fumma earum : mecnm. etiam quia uidebi qualitatemin Jebflantia corpori exiftentem fi. perari , € «ad fuam. Contrarium
ME . Caufeu nismaterie ab vno. "membro ad aliud funt fortis poten. ta expulfiuz membn humorem. "u-
G impellentis, & debilis virtosmébri zeapientis. Et fecüda ex eiseft mul titudo humoris in membro impcl- Kite. Tertia autem cft latitudo mea tuum inter membrum recij impellensexiftentium. Sed quarta. «ft debilitas nutritiuz in membro
recipiente. & hoc eft, fm q videtur.
mibi,quod intellezit, cum dixit : & litas nutritius &
rigripfeintelleritep debilitasviru-. cj eady
tis nutritiue eff caufa, o» contrarij
humores füperflui in membro im-
pellente generenrur.Intellexitaut£,
um dixit;necnon etiam quia vide-- V bisqualitatem in fübftantia. q' risexiftentem füperari, & ad fuam contrariam declinare: q» videbisali quem ex humoribus membri qualitatem vincere & füperare,& ad fui contrariam tranfmutare. vnde eft, ac fi diceret, q vna ex caufis expulfionis alicuius humoris ab aliqno
membro,cft nocumentum forte il-
lius membri, caufatum ex illo háo
1equi in eo exiftit. Et nihilominus excaufisezpulfionisab vno mem-
broad aliud eft.cum membrü im-
pellens fituatur füper recipiens,
y Decavufis zgritudinis calidz,
Quid generat in eo calrem,eft quidem cava, quare cütingat cirperi iliud, qued inde eidem contin-.
ere confuesst.v fne antem e[ne al [^ ef calidum in potentia fed calidum in atfu eFÍ ficut calor 58lis,
2 stein s[ Moe Iosenditliic p calorexásin cor re inducat in eo illd, qd eft'cá do [p eftac fi diceret, p» Tdücit in eo illud, quod eft aptum de. natura
& du
paulopoft meridiem. Ex bis fant motu anime ficut 110 SrásC7" mot corperss; ficut labor,
corpo d eurisporose ndis &cb(igin,
&inde proculdubio ghatur fcbris, quz ephemera nominatur. aufz zgritudinum ex fügidiate. —— ./£wfa vero harum agritudomam ef ucqud infr MUtetem generat.ey" Á Jeluitur ex eo contimumm,cumeYir 1s ant efl im potentia, Yelut cótim itin byefeyamo afumpte:ànt 1m M 4Cfu ficut in nine.
Quid juid gfiat in corpore faigiditat£, foluit, E bio interdü có tinui icut cum eftviolentum. & forte:effücità; tunc morbum,qui. conamunatis luto a Tlatur : ficut patet ir folutione digitorum cx. niuecontingente. Actus aurem & opatio ex fngiditate diuiditur primo in dus (jés, ficut & opatio come tingenser calore.Eft.n.qu£dam im frigdatio in potentia,ficut hyofcya. mi:& quzdam actu,ficut niuis.
Partis j.Trac.ij
A Femiefi cum pabulum i-
Vx rifum termanatur C7" ficut cotin
£t chm terminatur , C7" confumi-
Eur oleum ia lompade vel eurcibu
Je Yebemens etiam faturitas , 7^
erapula calorem fujfecat , C77 ex- "Wit.
, Cum aurem eft fames adco fortis & valida, actio * naturz, qua Corpuc natritur, terminatur,contin gitquiderm fpirituá diminutio feu €xüindlio,& cerporisinfrigi ficetiam accidit fplendon luminis, B fcu flamme. diminutio, cum efto-
Jefin cur&bulo omnino confüm-
s.l mate
146 minat Eeft quidE neceffaria calori D natutali piratio& moto, vcitatioficat igni euctario, vl'exfufllatio
, Fertis 9" valida corporis dzfi 186. teccoclndit calorem in cerpere do sec extin, . cer pu inymode-
défitas fic
it: fed
omnino. e utt amer dni 903 ant cana emaruationis rituum. € infripidatiemn eorporis.quiete enam infrigidatur calor ficut ey*
C femme fume extingiitwr. Cam tempus fornum motaum. Froducicuningigidatorpus exeis: licec in principio corpus t: t2men cum producuntur,inde fyiri tus cducuntur, & per cófequens cor gusinfiigidator. Q aieseuam &o- €ium corpus infigidant: quoniam. exomiffione motus aupetur & ma goriicatur fumofa fuperfluitas fu- Peresiorem naturalem, & ex ca fuf itur: ficut exrfguitur igniscum. fümo przmirur,& fupra ipfum do-
fpiracula habentibus. Cáz zgritudinü exhüiditate, ut
Vt [unt numero jcry- & hüidia. Qr LL pot rantia ) ex qi austr ua calida dulcis fuper tati&cor- hemidne pueinfnfa eff bunsida in atf.
Aflerit quod humc&antia font cau humidicué facientes, & funt. quíq;:ex quib'eft hume&ás T actu, vtáqua calida:quod quidem intelli & ver. dà. fuerit aqua dckcétabilis,
eius infufio fupcr corpus multa.
EX utem pe- 186 tentia eft fan lathis ev" pifisum. dele£fabilium,ca[ei recentis, orpuris;et reclufio bumiditatu,et mideratarefetiio "yel aic
€ f n humotantibus in Poenía be lunt. icut poros ais cus ium a dulà Talisndun eset
ditatum in corpore.Intellexit auré humiditatum reteutionem fieri ex
Pede ticepeibmes " QE merantia , fen[u sntellella. H Maris fa: Mo ant. bertas: TUTTI
Hecquisqs onte inlita dimit [pernitate fermatir], v rep wr
ex modo loquendi eius in eifdem, "eu, Vnum cítficht cüm dicitdeexficcantibus in actu eft boreas, & fre- 1 quensinuolutio, & continua. habi-
tacio in terra vel arena. Et in potentia,ficut. finapefue Er Émdesic canscotpora , & hoc,quoniam ex €ibo naturalis calor intenditur, x
deablato uel (übtra3o cil
lorio membris. in mi ditatibuseorum, confüméens & exficcansca.Etümiliterex motib*for tibus& violentis contingit ficitas mam corporis. Etex inanitione füpflua , fic icutex füperflua Sritiber d
folutione ventris. im expleegritudinis mé
brorum confimiliam, accediteunc E. sd retmemorationcm membrorum.
fnembrorum.f. fortitudo Slade uz,& magnitudo materie, quí per nuriens inrell
Canja parmttatis membrerum x i magnituds
contrari eit, DC t Hh cauft paruitatis m&- MM ir
B3 háiTice CONTE
vant mls egrefu feras in ortu um
x cius tortura. feningot peccet [2
fum in figura C7" forma. Csufà corrupdonis formarái m£ bie eaditin adiri numero reir fidines. figuram. .& hoc có-
an complexionis
ca mice Nem malitia complexionis matricitdifponitinterdum paffürn,quod recipit formam, & agens taliter, agens malam. prima fot mam aut redpiens "' malá formí recipiataut: minutione. ita * eus pe] eius; vel Bgenerauo imy itur, quod quidem veru" eft fm opinio. mcm
babns (imul. malia " exitab WO n, aurá mari n Heaut cáe omnes (untextrinfe- 5i Ex hit etiam. meri fle larcamquám habeat ame linerit fafe , tquàm babeat ponisi am: hurityi eem. tasíen ormofide ard übiaram. ut d: torrumj forma inaliquo, c Nutrix &é caufa, quare nati mé a diruod cs afar brasorofa efficiuntur cim erat fnas ri mal cips usipfafciando ipfum , ligando i prinfay coníolidano ipfam cumfalcia: & hocqoii exte plcinur, mouestir. merae Kchumidium a Hu etiam faciendo vos. mugeni " oret in. mers, [fene ] in leprofis ,et* a gisesrortabeadé commifloincle- [ Pernitas eorundem: fue mbe- crop un
nationc,aut depreffionccins, tam diat trnam , C7" contitnias phibiícó sm reifen paw mos füvapeiuku: L5. Dew,eut ad nutri ma]? exiflat. '— Inleprofs. uides eonsngiege onec
i neraliter. formz. £xcedenscibi extrinfeci quanti mí uo indie ds - y sz ; icnt Scxceflns materie [rin jn extenuans & confumpris. Cauía i à principi utem buius ficcitas efl,qug cái diffeczCconingensiprinipiogene Came efe
dine materiz dcbili vir paE vdut Vertura orit C97 facies com 195 - n i. "
mana io prodnttite Urine fingens ex mollitie et velaxatiofilas Bt nurina, Acibamrnumi- HMTWI £M curTNE fione, Cy" ner. £t groffo ante vempus cóueniés. si fenfene Ye? fus colli declinare.
ad numendüipfumtalinutrimen — Proculdubio cz: iftz funt mor- 10.namcumfübripiturhumidum bi. NÁ tortura facici fit ik faded, putalaccorrumpirurqui & mollitie nerui exiftentisin parte.
raris babeni coll maápuicpioineodemimpref. pansoblqubé bab&e,k pars infi
€ sa etiam non cotragatur. Fit &i mimic pude Frag sain d ol
196 rell lematum,e7" o-. tatrices nleersm, et sulneri pro» enldnbio formas tn [aperficie cor-
ripuAL Cá quidem hmói in apoftemati bus jo reliquiarü (üa- Tum.Sedin viceribus, & vulneribus «au(a cft mala cóiunctio ipforum, B. Caute claufionis meatuum & pororum, 397 vApientes dederunt perm mm colletHione eorum que funt. de genere claudentsum C" obtura. qum. peres et meatus : ex quibus tide retentiue C" debi-. wifite : interdum ct friui efl camfa buius. ] cipe. Pori &meatusclaudámrdomiwe nio & fortitudine ret£tius virmutis , €osdonan & dcbilitaus expulfiuz . frigus en do. —— coarttat& cóftringit poros& mca tus. ed quidé patetex corrugatióe, 3 feu coadunatione neruorum cz fü- 'contihgenre, poe: codYlat eos nal. era fi- dexey fiouliter faciunt ligatura: prd [apeitema etiam lat. ] er Ld Fobliguat eos per colirittionem pra cosz- EXHTJRI In alique ger- Qai oeto P4tem : ] fringit etiam ees meeneriusin diejna fbyptica.
i &qf , Picitas aucaT aliquo membro bro 9$ fiingit& coarclat poros & meatus TU gius.ldem etd fadiligatura fupcr membrum. Proculdubio apo
flem generatum ín aliquo mEbro exterius. it meas & poros eos medicina flyptica . Hc etiam cotingit interdum 199.— enfolidatione unlnerum c7 mlce- TWIN:C7" eliam nerruca fen porre: et carne (naturaliter augmétata, Ex caufis meatus claudétibus eft cum vlcus, vulnusucin naturaliter. confolidatur : ficut contingit in c. folidatone loogimadinis ve operi i €iei meatuum. Verruca eti in cis , nata eftex caufis claufionis corum: : na(citur enim interd(i interius, fi- ! cutexterius, Ex eisctiá caro eft in- l naturaliter ineis nata. fs Hec etiam bumer facit,aut (a. 300. mues,nel fanguis, lac evagulatum, fim € «quat daft humores infundátur ET. ad concauitatem meatuum,qui replent & obturantcas.& fift facit fa hicsin eisexifleus , & frft facit fanguis coagulatus, & laccafearum . , Hecetiam faciunt nermesla M. piso fex fecadura cr aer - teas, Ü J ficte | Hoc intelligit de vermibus in ma radriniefti, erqubera ids ti colica, per lapidem ctiam intelligit lapidem n vefica , & enam calcu] inrenibus. Et pcr aerem intelligit. vétofitatem groffam,intcrdü meatusobturautem . indc etiam cótin- 1t vna ex fpeciebuscolicz., (ilicet. fi. »quaz contingit ex conclufiona ventofitatis in inteflinis. Ex lusautem caufis conungit vt plujimü retentio £ecum,& vringe, . Cauíz
& Caitfeapertionismeatuum,
se Anfa aperitienis meatwló
funt fertitudo expulfa, et.
dlebiltae retentina . " Apertio meatuum contingit
titudine expulfiue, & debilitate reef
itingitclau! Sua dcbninac oxpolfue, & fordtalini retenuuz
eina aperitua calida y* bumida caufis meatas P ovs medicinarum aperitiuari. ; dubium, quin medicina calidal: humida fhcatus aperiat. Cautz segritudinisin numero , ao4 V equid augetur et excedit numero in nobis euge. ,—Qüuerwr ficut ex multamatevia v digitus , fi fuerit materia Lendabilis: aut vano, fi ferit ma aeria idlaudabilu. huia retulerat caufas apertionis ac onis menral, inci it nc re. ferre caufas augentes vel diminuen c pedis vnde in- |uit. icquid augeturin pumesatione multitudinis materici: quae fi fuerit laudabilis. erit quidem cor« pus indc auct naturale, ficut fexi* digirus:fi vcro mala, erit corpus innaturale, ficut eft illud , quo rana appellacur, S angerur fubli wicquid miWitur in nobit un mero, contingit à centraris, cum ememratienem fecimus. Cav diminurionis nomeri eft
í. mgri
248 commen Cau afperitatis. n/a generans afferitet? 206 z yia buniditatis, qud jnterdum ex bwnure frigide eorin
i, "t, ate ciborum, £ puluere, fppiiei
Hie proculdubio rerit, caufie rum, dicens E im ade itatema et quodauis humiditatem ficut y EELPEEUTIS ná pulmonis, i ex:
e fimustaci cc x paleis & cibi fty
Yel vn&tao! lenit
irbnmoten fe tad Vi
€ofz , & oleaginofe ,
Cau£z coniunctionis, & vnio» ? nis feparatórum , Reculdubio omne illud , de 208 inr nana cd "fft: fe-
[cionis 552 Cvnbeus ]56 debite con» a* ieu.
fado uid ft ro i meme
foipinra, fender, dubio sume seii exalia
morborü ficus & pofitionis .
sadus có humeri une
Freie a Mi
& omneillud, de cuius natura eft «t fec. [| à membro fibi vicino, &c.NÀ c eit rahis fitus, acciditi; ci vtconiungatur membro illi procul dubio cauía huius erit gnatum vl
Omne mébrf,, cuiusfims iudica K tur per naturam cffe inter ipfum & aliudjita q feci coniungatur: frqui décon eig feparetur abillo, quá&uis talis feparano mébris orgaicis referatur c erunt nihilominus.
€us,vcl vulnus in füperficie cuiuslibetex predictis membris. accidit.n. fter hoe, vt fuperficies vnius ez illis snembris vulneratis cá füperficie al idem ei tur, & vni: it hocin oit vier Peri bli generato,in quo.f. füperficies quarun. dam E ei? cá fuj calidi ciufd£ folidatur & vni & ob hoc f-
Part 59
H quit, q videbis m cfelidatione vul neris alicuius mébri,cüi indebite c6 folida & alites quá fperares , aliud quam fperares de patiente cucnit Ex bec tt eff fortitudo immu tatiua C77 debilitas infrmatina. Proculdubio mébra naturaliter. tzindebir vainnmar, foli danf interdíi à principio operationisipforum crimine nra gencratiue : & maxime,qfi de natu. B'eorü eft ve multi vniaatur, &eó iin r.& vnü cffiaantur, & interdum adijcitur huic debilitasin-
proculdubio c&z. vnias
Cautz folutionisindiuif, V adam eft bumor babens. 211 "Ywm,Cr qualitatem Yfh- osues di bw iri a C" corro fitum, eut bypoflaft im. Grpeni, gei
105 i tenferent, ) Yel nfeofitas relaxas d& am à qud
tione, faltus foluit continuitatem. rum,& lapis Izdit,& offendit mcm brum, & carnem contundit.
Ex eit [unt medicina cerro) S47 nf ne, ut, ferri cerredens ,
€ lxans. c7 rud
quorum. eft n fít in fitu coiuntla, fit de ge "m mere C7" numero. agri fws C7' pofitiens in membris orga. vicit : nibileminus eif ede ndit ratione tenfomisidemm tid genere [olutiamis indiuifi [eu conti «pit ignis, ficat e7* in ceteri. uit atis : cuius quidem folum yyociotum elt perfe noti & ma e«u[a ha referuntur... aniiftum.ideo noncxpono pitulum
à . PanisjTrm&i. —— 249 $cÓM pin cimi qd selecti doiplcier aude
funt accidentia - Itomnino aufertur , sut. jmorborü.
Á» - o | 3 fut, fecib »"[erref fajiuimi, fadrese risa Quoniam ií
eifdem. Inchoautautem in hoca diuifione accidentium eorum pri ma genera. vndeinquit p ipforum. funttria genera. Quorum primum. eft accidentium ab operationibus membrorum affumprorum:vtpote À nocumento ipforum. S&hoc quidé eftcertiusex eis. Secundum eft acci dentium a qualitatibus corporis affumptorum:puta a itrinitate, ma- € de &qualitatibusalijs que continunt corpori poft «gritudinem ex
immutauone ipfius. eum mw
eft accidentium fum
L naturalia fach x fon debilitas, p. d
aummutatio , jeu corruptio f^ : A
dem fici bar ionibasfaar reper. hocenim no tum eft in vifa,
[am debilitas ; nist Gent debilis vius Frerem plam ablationis eius eft ficut vifus. ablatio, & dicitur proprie czcitas.
d deg oon eft Gcnt cfi com vide tarei vnum doo: 216
tibus: contiagentilon als epe fibre restes dii epe
accidentium. Ljssir alis bd
morbi funt caufc horum. acadennum.Nam fi corruptio, vel immutatio operationis fucrit] m£ bro confimilierit quidem cauíái Coll.Aucr. u ps
6 fas ma ex olio fpecicbusmal c. pi
plexionis. füeri €0, etit ui ipfas van et pebos
Eod MA M Ox
emit. interdum. du
Seria iude iul
Jer twnorem vi rd pec at igo
percipitur ficut citingit cum acre do vel acttofius in ore percipitur, Talfu etiam quoddam ex ewco-
e[citwr: fic.n.per tatum cogmfe cantri derities,
Y Accidentia fumpta a qualitate eorporis fünt quinque, fecundum numerum quinque fenfüum , N£ x cis fantquz attinguntur,& per- €ipiuntur fenfu vifus : ficut colores natura cgredientes:puta citrinitas iclerico contingens, tumorin patiente apoflema, S alijsapparens, ,. Xtexcisfünt quz aure , vel audira attinguntur , foni failicet .egredien tesa natura: ficenim. auditur tus, gurgulatio in ventre. cust a vno linrcad aid mis wetur.Ez accidentibus etiam petci-
quelam odorem, feet ia K*
ti oeibu tremite T" & fimiliter. ei contingentis.Et ex ers ne qur fao apo per fenfam guftus. Pepiunar :ficat. itinofe per. smanitudo, vcl acerofi hisac- PT dentibus funt, quz znfa ra&*co» gnofcuntur : ficut dutities contingens mébrojin quo e(t cancrofum tautem quatuor hte accidenti
feafüum:| reb ope Ace fpe €icbus accidentium fümptorum ab
dus er LA QEi itn ipfe.
irri 119
ode Dui f fj "yelut fan-. guod. Uutyrum : crine,
qued. im, ratiene di[folutions, yg
"vel refelutionis egreditwr, ficut co tingit in entofitate, Sernntatione fingulra. invomitu etiem repe. ritur interdum. cetofit as, amari fude uel flypticitas.c7* cum urina.
fuerit fetida, fignificat quidem fa
Bu perefen Meereeri 1n [adore em.
fucrit nel calidus,
titur fi frigi erf
feni v
» Partis j-Tra&tij. 240 Accidents vifu percepta in Hzcquidetm accidetia , quor DD
dientibus a corpore. pee sememomtionem fecimus unt in.
cat rabedo rrinz , & pis paliooes spud Medicos
ipfius: 1n febre. , gnafünt fupereorum niortiosde-
iua. Et boc ideo quótiace.
bWtyro- morbi fant caufa pria ier
egredientibus a eorpore percipiun- Teraudi Con tesex impulfione naturz, perd tates a corpore expellentis:ficut con. tingitin ventofitate deorfum egrediente,& flernutaione,quz contin gite caput füperfluitates digeftio- B nisfaz MSIE NUNT RD gulm contingente ex im| u mom Docmenram. flomachoTjut. Iuntur | faporem/f em fant Reslipene. in a lo Dons tied ti ac firpeicitas hi eni z E CELL Quzaurem odoratu £ndunGfunt. ficut xor vrinz fignificans fuper Tera vec ificat nihilomin' d d corruj ncm itre- Er aui iu c Span inen deri sr itur cnim percum autcalidus, frigidus tenuis vel vifcofus.Q ui. dam tamen opinati fant, q tenuitas enifcolitas (enfü vifus pcipianf. Hc quidem accidentia funt. M9 patientium paflises ey pud net fignaco" demonfirationes. gt pofl quam feci rememerationem de bie. quafi tranfiterie , C7 in generdli, faciem nunc rememoratnem de
exdem im fjeciali,
caufara quidem arteftantur,& fi pies pod fases, tnde f icut ipm quidc amidente ial icant fü] itudines . pro tanto 6a, inquantum funt figna demon- Pe Rememoratio fignorum, Mnt figmon , ficut diff *3* efl,efh rememeratituum , eut prafentis indicatinmm nel f. fori prognoflicum. eft temenutile mmwexeo 'aterut, miditas pai ; jd Tresauté fant fpecies figuorff
Namf figaifion luper egritudin
itur indicatuum: &
icat fuper b gia pz
teritam & terminads, dicitur reme- y
lus, moratiuum:rememoratio.n. & me
mona funt ciusquod Mis ijt Ha TO eet fu] inem
iade appels dognofüicum Deinde idacitezemplum rememo ratiui,& dixit:ficat humiditas, &c.i. ficut humidiates quas: it Medi cusin corporc patienns, fignificantesei go patiens jm füdaueratin fterito:& interd figüantei. itudo iam fuerit erhinata boe Alt fus non eft Medico neceflatifi,ni
per accidens, ficut diximus. H ij. Omne
nod ex fignis figni egisse pte e Ripe fs
125 generari , & fuper accidentia ex
earum generatione cbungentia,eft
quidem cx his, quorum cognitio eft perutilis, & multum neccífária. Hin Daran inaitimar enim his cá
Ex bis quidem fign fant qua dem generalia, Cy quadam [Becia Bay? particularia alicui ex mébris : de quibm quidem fjecialum faciam rememrationem 1m arte. fenparte artis curatina.
Signa harum duarum fpecierü diaiduntur.Nam quedé horü funt fries fignificantia (üper qu&-
ex cgritudinibus: & ez eis lunt
pp esr pides
quitur de fy €nra Rememoratio flgnorut. indicatiuorum, Mne fit 'alefü-. EL puta. t ,cerebre ede bec ferandum ów ritatem dicuntur principalia.
pirareinemoratione ghalium:& lo
" ingentia Bigot d mt
Sicut accidentia eperta n vrina fi. gnificant füper morbos & nocum£ ta virtutis isin hepate cxifh. tia, contingentia. & accidétia pul fus (aper morbos vitalis virtutis fecundum opinionem Medicorum :
& fm Philofophum fuper morbog virtutis nutriduz,
Vicm efi retfe fermatunis , 33$ Jeusmaginationt jC7'ratiscmatio 965 , eu cogitationis [a memorid C7 recordatioms,
ledituraliqua ex ids Moredia
Vnde fignificat qi paticte maliti£ Meroe eel busin anteriori parte cerebri. & fignificatur.cum cum peine mens& r6, qp medium i patiatur.cü ve- To memotia patitur, figoificamrg, poferior pars ocrebri fit zgrous.
Pattis j. Tra&tij. £51
A uibuluen Cr fito landa: Gincrant:quorum quidem prim D *54 Vile guiar oper capite mta. vinim iare
em: moumentá eis CIBHBEOT- | i eftinterdom fortis & valida, d
già demitát prculdubis quod msir. irzerdurh proportionalis xqualis
bi eaflant im cerebro, temperata, -
Quod hic dicitur eff per fe noe. Magnas autem eft, cuius di-
Namcum mons eorporis, & pere menfanes eminent P [ev* de[cen- b vd do-
ptio fenfüum fani fant & j : Pio EOE REEL fican faper capis morbos. matrem. eredi dena Seria mener fone, enm. ej p $ z " H | tS reor moque * P pie iem eri E Dorn fab hoc genere esiflcss. n quae
ac J
(facomà, Sicordispulfus moneatur, velut 4^*na cx eifdem cftilla, q« fsgfiat cor efüceum c &c debitum, figaificas Soa ia pulfa maga: &cefllle pr diac füper cordis fanitarem. Si verode- afcendeus dicitur. cminensin oae. | Xrp n m, $i i irm E 1n face pul uieta confueto & fibidebito perma nibusíuis dimenfionibus, fcilicet! | fos Ggiat turamyfiguificatquidem morbos: longum,latum, & profundum:vt: fap [P5 ficutcum variatur, &diuerfusf pol mafisdebitoinlongume ud f
- fationibus efficitur.runc enim atte Jutin mm, aut quia magisdebi
mum. flaturfoper diuer(as (peci iru- inquocf, mE autem. ici mi . fequenter, quis & pulusdimerfor ^d ,Parmu pulfus efl contrarius ia 150 "nrtute , Cy" etiam pulfus longus, n » D furens Cbron lí NE jn monere dena aiiis pulos qui a
rio pofita ufi ab ore (apienta i Dre quidem etin s lem prins afimdns Hence Erdincaditnibes dit pé «rarin ef «f ie ripe Gucneer alis duza fpecies pulfs d enion fignificat [aper demimum , Tre ui icneulongoe €7' fortitudinem Virtutis, C)P-. vis Ef autem longus pullos, cuius
sario numeroincluduntur,fecun- huiccontrarius, f.diminutus afua dum gea fapientes dixerunt &nü- longitudine naturali. & Le
Canticorum Qi omeeealiam of rim esr los mariam qui pr acitaem ey E fur.
31. gy : secuon etiam eminent, Q^. frigiduatem . | - ns polos (ampram ab erifl Hietiam fünt: aligquo- Inanonequietisdiuidirur in rum vnus dicitur firitus & cft ille. *ett»fpiffum ,& eft ille ol | «uiuslatitudo minor eft latitudine habet quiewera:qui. debili- | fa naturali:fccandusautem efti]. atem virium ignificar & calocis. fequi dicirur latus, eft ille cai*la- yirtusertm ratione fuz: debilitaris
qui titudo maioreft lanmdine fus na« n tursli : terius vero e(t le, qui diit debutto venz erienfioncm & dilara-
3 | kc t z q Hi H 1
Women, Disfatem cum. nem genus porius. Seddum quidem genspulla betcdidi in duas fechs, in fümpcum eft ab exiftimatione titer pulfagtem & pescutientem gosimonucw, et quo quat digitos & in debiliter percurienté, inmomüo, AERMCAP IT — gx Penere fumbtoa ue M Videre larium "« Tent [rd dor, 93$ to qui quidem fignificasfüperdebi quiatteHlanw, atem:et Eres legisti mu diaetaionlr c UAE m Genus fumptum ab exiffima- — Ger, r difp nd fione temporst quietis diuiditur m ri faetum e c feque finis vena: pulíacii S&choe quidurum qaitcm [oper debilitatem sureutiv,et ipud ccitatem cf- «alen "[cdorz,)cr zsrarum , fis con- Plexionis corpos patientis Secune
iuidirur in fp
fentitur calida , & fignificat faper «omplexionem hoc genuseiufdem qualitatis cái eo quod anteipfum: (ant.n.de numet0 qualitarum tangibili
tum ab eo, quo rc-
Gens B anon pe re rint d] u
sem 2"e|e bumornm eims:j
Genus fumptum abeo, quod cir €nndat vena pulíarilis , ignificat uidem fuper multitudinem, aut iminudonem humorum fignificanone manifefta, Nam fi percipiatur plena, fignificat quidem fuperaugmentum bumorum:fi vero vacua, fuper corum diminunoncm. & paruitatem,
348 — Genus [smptum ex motioibus
e quetibu pulfus , detegit qui-
Partis j. Tractij. 2153 B dre cfi cum Entic Medicum dé ad fenfarn talus fpecies ess, D Venus gnificu complexi bu Lipsia spiri rd midisasm corperis perients, mi am e regiam 36 . Gems fumptum a prima qué-. xx eo etiam efl eprediem adebito litate corporis wena fsgnificat re-: confuete. & fs eomplexsem: fcilicet Hoc quidem genus fumiturex
latatur,&alius cum flringitur. Et vna quim ex duabusquietibus É euus eit inter finem dilatationis, & incipium eius conftri&tionis : fed eftinter finem conitri&io nis & principium dilatationis. hoc autem ideo efl, quoniá inter quoflibet dnos morni contrarios in vno motore eriftentesoportet de neceffirate effc quietem mediam inter. «os ambos exiftentem, Cum autem dixit füperius quietes, intellexithasduasquietes : & cum dixit motus , intellexit hos duos motus. vnde inquit quód in comparatione temporis quietis, pulfusad motum. xus eft genus cius, (üb quo funt P fpecies detecte & manifeftz ad (en. :ex quibus quidem eft (pe — ies illa, quz dicitur, pulfus 1ufü ponderis : & illa , in qua comparat0, & proportio temporis motus ad tempusquietis eft naturalis. Et cum dixit,quód eft. conucniens pul. fibus ztatum, cz. intellexit, quód. talis proportio variatur , & diuerfificatur pencs diuesfas qtaues , rem-
poraanni, & es. Naturalis enim in hocei ille, qui congruit ctaü cius, cuius eft, & fimiliter tem-
LL üüjooped
G porianni, & liens vero natura efl ille, fconuenit ei, cuius eft fm i Í.fitincoalia proportio motus:
2 proportione naturali . Briss entem Medic alu gottio naturaliseft,g fit morus tan fuunaques quam i $mqQ mihi unc inquit & Puro eene
itate ij Hocgenus pulfus diuidit duas fp&s, f. inillum qui dicitur vniformis fiue zqualis:&illumqui diuer. fas & inzqualis dicitur, qui f. contrariuseft primo. wi rete incedit ynifermiter. " bc ope ier "nitus ffue a sero clandicat 77 debri m
t,imequalis dicitur, C^ dinerfus.
Intellexit quidem per pulfüm vniformem,& qualem, illum cuius
regibol cius. Egr- quidcm
equalis. hec omnia. pa Mrd rade quaniaem, cum fitin cis proptie
*oquidem declarant.
mde fae pneri fmi a 249 Sumero percu[fionum arteria funt pcm eft ille, in cuius die rA erücdioenibud sits catur in multis T
folum prin
Di rens
Differenspfi b*di E eer (ea
Part 60
facit mentionem poft,
a rmapeditae C dure tatibus. erdinatum]Cv" ordine ca» MA rentem, quem fcilicet anima percy * in a xd
ere nequót. ? Voluit poft oftendere in le& diffrens pluribus pertuffomis
bus diuiditur in pulfum in huius di uerfitatibusordinatá, &in pulfam. nullum ordinem fetuantem in cif. demyi.contrarium primo:dequoin quit, cp anima nequit ipfürn comprehendere Intelligit autem per in- Ordinatum in huius diuerfitatibus. illum,cuius alique percuffióes fune. diuerfz inter multas vniformes, m v
Partis j. Tra; 253 A £a fitena diuerfa inter plures voi. frerdam vltima fenfüi percuffio oc D fo mesaut haic cótranum. Ec poft cultamr interdum minime Eter. hzc diuifit ordinatum in duasfpe- hoc quidem comparat ipfum cau- Ges, St dixit. . da foticis: quoniam. coarinne poft ea A) Lpeminus uins ordinis dici cius magnitudin£ minuiror &fübaudi nl: te reuer aut:eo* eff fecundam di prn piinbeqer pir H tuo um mj ille , qui peflquam inire ue dioio sun, reuertitur cim/é. quaquam, (ad primam difpofitioquenter ad percuticds ficut pris. nem&ordinem,Et poftquam reta. Intelligit ep exordinatisin huiu. lit differentem,& léin pluci modidiuerfitatibuseftquidamcu- bus percuffionibus, refert conícqué 3us diuerfitas redit poft. iquas per- terinzqualem in vna. percuffionc. piidocümpecfontmpetde | Rfetamexeo, qudfferem Lay terminatas percuffiones fimiles & fes diserfu in Yna percuftione re- R vniformes:& eft ille, quem intelle-. perieur cuve menfura quatur di- | xit,cum dixit: qui Uam DUDC jreruse. fic percufit, reuertitur c.i. ci nde DineíusSrinequalisin vna pee i€i lunt
: : ** artria:vtcum erit velocitas diffimi jn pulfando S percutiendo. &qui- fi, vnios percuffionis. fic eritde damexeoeftcuius dinerfitas mini. jjj, oe neribns & hoc quia eritare qeredit ficu prius confquÉer rijs principio fai motus multum. feirbulesmendonem, , velox, &in fine multum tarda ; &à € — "[Exeoetiam]efcminsregref! conuerío.Et pofiquam oftenditgd 246 [oe minime funt Ymfermes:7" tà. it differens in vna perculione,cui* *&qdi lm eff qui canda fericis , füntplures fpecics.ex quibusquidá s | Tntellexitex hisdiuerfis & ing. babent propria nomina & quidam | qualibospercuffionibos, quidam Dotsideo inquit. ' p iunrar feu antpott x eo etiam ef proportienatus 348 'minatos. ius. aeens que. 2; aqualium in hadinequalitates E pacis quam [ant qui al hacautem fpecieeft pulfusquicau I reireferwntur.c7" ferme quidem da (oricisappellatur: &eftpulfusil. affer erit mune fuper neminatat. le,quia principio fuz pulfationis — Exhisquidem fpeciebusfuntdmagnusapprehenditurecundaau dam nomen habentes & quzdam. temcius pulfatio confequemter mi- non,& primz quidem : norpimapercipirur,nec ceffara tali. tur & referuntur alicui re. & nos diminutione pul(ationum, donec. quidem loquemur nunc de nomen quafi ad nihilum deuenetiradeog habentibus, Ex
ax bu quidem eft intey ue Rosie minii abaecó ex bis etiem efl aleus smiley"
Ex fic diverfis vna peren füte eft ille,cuius percuffio prius Jterciditur & finditur, & ter vnitug. Nisi ap oi p
partes quedam füntaltz, qi humiles,& deprefic. so
fine duo funt itfus cy*ex cu i quo.
ic pul(ias imilat malleo , quo Jreudtur fupcrincudemyA: Gia re
tia incudis per (e primo lena tur , € confequenter. percutit. incudem iteràro. un
Ef etiam ex en "Yermiculars,
I e ferrinm , feniliter fermicula-. 5naqualu
i5 ,C7" unde)
Vermicularis quidem fimilatur vermiin motu füo, qui cótingit ez debilitate virtucis nequeuntis arteziam impellere: $ i quidem fortior eft formiculari. Vndofüs auté aqua. rum vadis affimilatur, & fignificat
Y humiditatis dominium , & füdoré fururum . Serrinus vero affimilatur ferrz dentibus:qui quidem hét atte. flati (uper apoflematain tunicisin teriorum membrorum generatpu
ta (üper pleurcfim, alia ab co.
Ex bie etiam efl le,qui tremu lu dicitur : ex quo eft. fignificans
ipe betlicam. fus , f tremulus.
Hicquidem d fignificat fuper ipafmum:& fimilis E ificat fuper hecticam.
Ex bis etiam efl, i cuius percuf-
Omne quidem pulfus gom co E. tinet duae [jecies , c7 ambe funt aj 6Gtraria-iner quac efl na equa lie, qua ex ambabw co defeendit fen jn gr.
Omnis generibus pre di&is continet fub fe tres (pecies:ex quibus duc habent rationem exiie. mocá,t; exceffiuus in illo ge peresiri i ioca dmeliosTier amboseft zqualisin illo genere.
Inter [ecies mero generalis di- 558 Ser fites efi malta cy mon efl equa. li,ey media m diner fitate. L
Inter fpecics,quas retulim*, fune
tietates alij ab eis habét medi
Ex pulfa temperati corporis c
efces pnl/sm cum[libet , donee [eiae ex ev cui lateri quatur , aut
Pulfas bosprir ipei €o rem adr e quidem,& tparus in illis gencribus. €onuenitcum pulíüeius: inzqualis vero & intpatus cftci diffimilis. eie did A
CUT - ius egrediatur. abequalita am td qué ciesflum,
Omnis pulfus egrediens a di- 256 fofitiene cinuenienti dicitur com pareri ad egrejfum complexis — sic eim.
Egreflus cuiuslibet pulíus a pulfu zquali cft quidem fm lum complexionis ipfius a complexione zquali:i.declinado pulfus illius erit fecundum declinauonem comple- ,xionis cius, .
Partis j.TraGtij. 2154 id pee TT palíes pesanti ends cei D [2 pis p Up ple wa dit 26r . Rr. diac funr zie guminrte um. sn, E" varias:
lie quidem ef ia vule f carnem laxam isa. ood etiam eft in fe-
rum IDEE an etii ls bofs nam- electam
Ps dnerihcam: tia de & varia oporlet
gnorati; uidem pulfum.
Bialena io qualecheminam. - ade tfíces quudem rin 16) palfes selectus com magma donner cune umido
M59 quidem pul mo tadine cfl jn calido , ficut etum eis e errata emn
sma[culo, cniuslibethomin € nifi werdet Eos per ie ger pn d oti nai otumtcll a calor ewinflibet babentis com 164. excellens in iftis. á ionem aqualem C77 tempera-
T dis autero efl i»regione, co^ fmilarur quidem 840 y furatione meridionali macro figa se. plur E mice qualem affumilutnr. edat pali v veis EX E PATEAT talis etiam eft pul hoc , Quertum clima fequitur comune acil cota cns. &cik plex pradicla, m ni lis.
Ferunt Medici q fputum rotun- P4 & globatfí figniice(up par ibi boo fi piede dia
e us icet: apofma - Inzllrit
iini Icabitquidé itifim.. riciper elle Eus ioc dicto fuo.
$i patiens non ceffauerit. i.
v6 1 quidem incidi in, »phibi 'um autem. es fine et difficultate, fignificat fuper per.
Sica felemdieefimem
aibedo, m quidem nigricans up Diinm t pedldam eftilludin azqualisi quo quingrfequens v ondes de. vniuntur, feilicet«p fitalbum, ff Sit pro. pio, füm,& oniun£hulos d fne P9. prio atur, & fine. pell ftu odore horribili .
Rememoratio fignorum fum» ptorum ab operatione
1 Eneratio quatuor bumerió
355 efl in bepate , ex cuim au-
nete augetur bymer in.
Generatio quatuor humori eft
in hepate: & cüm augetur corum
genciatio;in eo augentur X humo- Tesipfi in corpore toto.
Omne membrum ratise ipfrus
Er H
Ere oce pone menbrami in
eorpore ratióe hepaus augeatur: & qr; nihilominus membra nutrientia
fintjdeftin nutrimento er propria RR.
4i Peor zia operaio incar Meparé rent arra ae Teipfom vires natarales in ref
Corpore: vnde iumrur & fugunmur eben et & viwles d cardo k Glider d ecbeo . Hoc tamen opinion Hippocrae tis Galeni, & Platonis,
Ex vepere ait ipfens fit forstus. "Rc
(ass ctercent operationes naturales. hzc aüt minime (en- b
fA s cpiuntfed elt did ad gd opi-
nione folum attin; lar sii her ig
] opinionem fum aiibi perfcrutatus.
Apre fin be E DmEmrimseiqsl EE.
bier crai türalédifpóné. talisautem fanitas. bumorum ex (anitate hepatis cit. EI aqua quidem deucbit cibi 185 ad ipfum: mu[centura, cuilibet bu M. mers fuper eum deminanti. NT Tera fame V adh Po ec homoribus don fastus commit Aqua ctiam mittuntur abi 1»
utetur : eff mbilomitms imipfo Jdeirindipharidai
mui[centur. " t ipai paa m p
Partisj. Tract ij. A veneritab humoribus: & impellit. cho;aut füper domini fi eam ad renes,& renesad veficá .có-. fuper dominifi bumoris
! 1 mifcetur nihilominus cum humo- ! '
iei qi ab terum, * [ncc mn etid mne. IeiouLo sad guod eff neceffarii in derlamanifefta irt
S ef notum .
EET pr b d i'onem. ius. le PT 1 quid dixii m; mani fpe rais ve ! ritatem fe il iopiricipe de ,! pylep m nes ex vrina [igm ' jficantes. qual. fie. | 3 Mr manibdtum ex [ o qd prxeesfit. qffi cli vrina ex hu-
moribus fibi commixtis fuerit tin- € & coloratis, habet quidem füj füj
tid , aut fuper luxá vrinzi. füm eius inuoluntarium , in egreditur vrina al slba &cindi-
[ue poteft runc. e vis (ots pena
groflum ex vrina & aque pro-
trare fed (olum (ul
pinquumin colore.
Cin antem rina nidetur nt 294. dicum citrina , fignificat. qudem. perutatem gbilera : fe idi,
Moiregueden fuper E
Hocetiam eft per fe noti : quoniam cüm vrina exit cum parua ci trinitate, fgoiics quidem quód
€ Feicei commi
confequens: nó fimi iu ims amceft multum tali cnrino colore tincta,
fi er quidemf muli choigni fuper:
p 155
! pewi-poschsesor im ' Sraniieime nd
im iade beo pestur : n eotamen efl am- ! Devin in Primo deco» era ridbea-
! Color quidem vrinz, qui aros. 25 p Mere Sims. »i.rübeus »quig-
si id fuerit talirex a]|mptione croci «ut eppluatione alicuins rim 'enin floma- fir, V «lcana, ant ex celica."
l imei
€ Color valderubeusvring figni- men coloccius exteaffushpes con- K ficat quidem. füper mixtionem fan tigerit, vtpote almuri,cafíia ftula, Errem ct domum ipfis & fimilibus ,
eoi tamen ille,cuiuseft, : pU
comede iei sliquid, quod ice Rememoratiofübflstiz vrinz, xerit, corpus Enuit; sid. 199 canerit : fisralcatmam raa, tia piptn pal us fac autfortem dolor£ ficut colicg , paf- 5 j
füs faerit, per peruitam dig ejos. 5i autem Yideamir re um quam erp qui tif fueric fufca, fui cat nx icat. Pepe idem [uper frtem ,fj füonis & cius debilitaem. & hoc, T rds ppireat pof B Bii decoctoni aeg deis 397. ceflit nalde rubea, fhgpmficabit fü-. varaam£deco&ioniseft, quód ha- L PH per fertem bumeris ufionem. — beataquami: pro títn ac-
Js vii i ipfius cruditar£, ECT pa itas complexionis — ET freenldabis efficitur urina go0
patientis. fi vero appareat poít vlti-. zemwjs [per corruptione ibi , ] bpoíam.
bediné, ji inei leen iuts Dp temm atur qe t aub I bas vein d s ipia .Hzcautem omnia f cibi corraper mort£eius cuius eff.& boc, qi fo m fiomacho Vias frigidis nigrum faci i- , eut & vlimara. tas. : ^ " 398. Iudica auem fuper merbis ex decoquitur cibus.greditur vrinaal |. 1 olere rine : nifi tamen fuerit ta , ; lit ex cibo wp[am tingete,putaale-. VIE URE Ims p tiers chen breuiter tingente ficut almurs, et Fei in corpore exi . . Viinge groffities ienificat füper Vnina quidem fignificat pealo- vim & forutudincm digeítiuz, aut rem fünm füper fpecies humorum. fuper grofíiiem mansis. & rim incorporeexifbennum,&(üpereo- — quidem aze(tatur füper rum quantitatem ,ex quibus quidé tatem fed fecundum (a
morbi fiunt . cüm igitur iex per morbum & Cs generentus decer quód Medicus acgritudijudicet per colorem vring fuper fpe nem.
€iem morbi, (en caufz cius : nifi ae
2. Rem«- otatio d ficishypofta preci Mem D
ry "quid bb vins | Cmdm, Eres 4 i col
rie PR fidus di ja ipfim pro- Eie t faperdui fide dpi pue 3o$ Ta digerit rade com lt ba figni pete epfemano, eas ime tei loogsurrd poducanr cum iim pep fgniücibe prcaldbio fperago
, em folk equis v A CaL Rd Hippo vemm.
rubez p-
in apoftematibus, & alia i d e free
abes riaperonur p^ turis nen eil fes de eo ali 5) antem color ifi n
" eerta s NE orn mur frepsmach s d
Sea ig agree * t
lubio Malen dendi T pinum itin fando vals, Ginz: neque 1 pon edam quódiJ Toliquem pour apparuit in füpe-
parte: ffi NC AMNEM n jam ex Es Mar pnm fried preeuldn- Frionisficat licit & us ja dii dmg. re paret proculdubio in. &bribus vren E * tibus perniciofis, » Kd en mbe fen X Pf dqperter nix "L
Canticorum x S uh foede adf dieend fignis NU medio vri pendeat mm. lenddile , radix merbifuerit fit&eriam qp ipfa tin medio dige exmelenchelia figmficabit que: nonis fog. B füper meri cenjsmptumm ,G" — pr co qu praeeunte citri- 3 | oc flcundum plurimum. fas fuerit alba,lenu, er mns Sihypoflafis incpiat nigrlcere: ey mferins depre" die emm lace pote ficia fe tino appercat quod digeílo mor. Qin morbo fuerit acutum aliquod. bi fi leta. & fuerit principium morbi ex cho- Si poíth im dtinam apleranigra, fignificabitquidéquàd . a Inicia Tpar morbus fitiam copfüraptus:& ma- Fus, Jisálba &ulisdon xime ficum hoc afitaliquod ez 6i- Sbusreidens mE ociarar dl grinlandabiibes quorum o equÉ irse pofl istam alba foc- i riam " gud hocel e phsimum rit vifa, & poft confequenter redear. toriusvrinz, & non contingit. iam foerit dipefi iod fecundum hypoítaám eius. im eame its ; J98— si epparcat nubes fapirnatany & incipit : f ? j j nditrones coniune jw faperri parte vafis fimfa-. oa eine ipis delit fuper criditattm,licer et Befioin fundo vafis : que quidem aliquid digeflienis qua ex vento nifican: fuper perfectionem tate puc in impeditur, os ilania loci eftü Curn nubesfüpernatatin vrina, 7 tn fgniücat quidem fapercradite i DH nta gnam pe eetfitin ea aliquantula inq Ep eric. ga ] Caufa autem cius, quare fic natat nol semanfitin e nif pen x füperiori parte vafiseft vétofirasin de natura em partiug, Terreacelufain hypoflaft , quz nequit dif- dio cf "gta mind folui : tanto prohibecdelcéfum füperluitas 4 digefla eiusad fundorm vafis. &ob hoc, fiperiiitas coda. [tnim Cite fitineacdiusbocautem Gries d nafo de Kaum apparctin vrina a principios fcendencibus. m incipit dipeftio fieti.Cum au- . gt 1em hypoftafisalba fucrit, ignifi- ^ Rememotatio fubítantiz. i cat füper fanitatem. me? [ autem apparer by- im Et [cito qud fr videatur pende. peftafis non contintata , ) Spese eid re in medio, quod parnaventefitue. figmficar [uper debilitatem rue EL. ef inidibypifafi fait s
Partis j Tract ij.
!—— A Shypofaforno dive duobus
"appareat,& confequentercefíetap- grodi
, pareres& iterum poft appateat itcta. to
Part 61
258 thoticorum . & plurimuni cum e-D itur fanicsim vrinayaccidit hoc ex dubaylet in membris cibi,& vri»
t E poc dae
] €x priuatione opera. ' tionum ipfius. jo hypo flafis areftatur faper poceniam ín operationibus fuis,
i rum. ed fi aftumilentur furfuri et. Bum b fitere, figmficabit 5 refe fientem. pin
Inomuibusquidem his fpecieb* illaudabilis eft hypoltafis,in qua o*
perams eft óperatio contraria operationi , quá
tur calor eléfnentalis& natu-. fi
fragrnentis hordei fignificat quid£ Pi calor extraneus in tantum venas folueritqp eas corroferit. hoc eti fignificar futfurea, fi fuent fihé frx- € tote & cum febre. fed fi faerit cum fatorc & fine febre, fignificabit vlcera vefica. Hypoftafis fimilis bará turis& fquamis metallorum fighificat quidem fuper violendam diffolutionis & ráfure venarum. 53 [oes appareat in vafe , fiificabit fuper apertiontm apelematu.
Apofiema durum, dictum Arabice dubaylet, eftapoftema intrin^
| Eumdibels ditor matü tauobis. eft eniat de genere aj
ftematum. ereriord ditorum fL-
] ]
i opera
] valis. Et hypoltafisquidem fimilis ,
calorextrancus:curus eft.
Bier ib n cabe plemapllgnanci
, o" eu
Differentia vero jarer banche
EL juidem iex
ipa fublana.& hocquoni£
iffa cft vifco(a in (übftantia nó au-
ira auté prithae
'acuta,uon auté
Rememoratóodori, — 4 DE rena
. Vingit ex. pruatioe 29 à ulia iens c5 digefhe jr ant ex indie dovt focflne rohe abi smdigefibilu.
Priuatio faxtorisin vrina contin gitduabusde caufis: quarum ng eftindigeftio:alia eft, quia natura ei digellibilis groffa eft non tci«
.. Omne illud , qud efi ultimati 317 fetoris efl ultimate corri tions.
Fator quidem. vrinz eft corrapobis magos ignà exiis cord
t k
^ i09
meris bidulzodi.
€ eim,euinseft vrina. vnde omne vi-timad faoris fignificar fuper eoc-
i vitimatam. gwf.— Si antt dor eim fit extrantus,
, Jenbiis tein euim ehe
nem Gale.frodor cjus fuerit not intelligit q fac
extraneus. Xc.ini 'tor eius non fit'in gradiuraliarum re 170m.
corruptam. n " s» retuli geperawrs
derum ex. "PS vinz pen »Y fap colore wi filli hy & odore. nde inquit retuli ágoa fimpliciazex dics vero. 12»8s perit quis wii in hoc per fe. Psp ogeeieercec ed poterit quis (circ fup qd babeat fignificare cum erütifidia f "rina plura ex dictis generibus. io fignorum fum^ ptorum a Ezcibus,* 4, & primoa quanti, fate, 319 "E Nterdum atteflentur faces fu per flemacbum, c7* interdum. uper sateilina,c7" tpfum bepar.
idem: actflanenr! | upeicten fm amr fier E ee per. mesabrocu. Facts quidom minmntur r4- 411
pr O7 beiden fitm "4 [c MM Patua qui i egrediendum p*rersiend gnam tranfmutaionem cibi.cum. »n.tífinutàtio Deeisiar rim Esninebomr: & bocqui
gaificat füper fortitudinem. uz i debiirarem ezpulüuz, fitudinem attractionis anractiux, satione alicuius nocumenti cidem.
contingentis.rnde hocaecidens fipe s fus calidis quare
cau(a cil, cum in co foruficatnr at- ag tractiua:& hoc, qfü cum füperflui-
tates calide: cur
aid o ede
& inde contingit exceffus, & domi-
Si antem fuerint magn. qua 339 nitate, eri quidem fimum fid tibus sen prabeat augmztum cor
j, ent quod attratitua fit 10 eo
D de ch dimimte, C" epa sa fertis ratione alicume ,
ICHINENLL. ^
Paris; Tra&ij. 2$9 A Sivero feces focrint maiores de- albi colois. &quia fi caufetur cho Di biso fm. narumlem,ügni- leraciuina in hepate, iturquít Sesbonc quidem fperaleritt cx dem cum hisaccidentibvrina mul doobusC sux Cibsnonconueri tum in citrinitate tincta, & inde, urdiitSp mébra. culdubio fignificat fuper iacrid ipfius nox falii tiuuamentum Secundum aurem, füper quod atre €x eo, ratione: icuis malitic, ant q» flantur fecesprzdi&z, eft dominit Small madii. marc pines gr gud nui jj & inte ionis frigidz : finccuss prier & ercdeas & quidem contin d datbn, rnimaen voie! 7 allo prnarone r: rubeg. hoc gentis membris predidtis, autem icat fuper corruptioné 213 i antem faces fuerint alba,e- ird ont sie oc con
| € LL ritepplan (vel fewrbnfis mea tingitez compone raiuser qua uae
efhtisvel humoribus corpotis
p tib cyftis fellis. gp iéleritia. T s oem e edes yd Tu bn fenfllie. b bc eriam pec. 2e en fuper ufum mere efl "vrina eitrimttee:mfi cum. rre Tine Mic micetunt Kr oS capitulá oicescrilrgata,
Lad pi lmpicr Sed fi fmilentur perro, aut^Yi 335 pironcloqudef impiser ridi m re hgmificeune.
Forspcieieriiers ipie fue qudm merbum , C7 seltierm
zintfÉecesalbe, fi rabed oper kc MEDIE ES feos colorenrur olore inii colori porzi,aut viridi eris, fignifi
€ fellis. quéd quidem peris bunrqvien fuper magnum pe farris fperpatenremappamat, cu iiam morbi, & vrina fitualdecitrina. Cum enf eiie aper excefmeatuscyítss fellis fantoppilativel füm & im vnius ex duab* lau Sil pa mequittranfire fpeciebus ge de de quibur qz
edipfam felis protamtme
gurgitat runc ad hepar & venas, & umb eus fang. namurademumimpellitcam ad cu. deteriores, licant (üper ve tim, &enntingit ini ifteritiaCum hemen
fim pucnit had crim fel rares dictum eft, neq;
presi ica ad icefl. jn colore, boc quidem contimget ex
na quodex ea confüeuit delegare fmc. fluit
ad ipfa pto amegredis rri peris cune er rdeqne-
dij eant
Q reant in morbo acuto , figmfica- Dunt fuper smertems futuram in uc cabunt magnam tisabanuquo ob
, humor mper dominamrin corporeipfius. Sait qj cum tales feces parentin violenta & acuta cgrirud esp Ggnificat (op propinqus- Hip pocrates autem. uit in principio morbi cum. valdrapparcdt mor cm & malum denunciant
Si utem faces fuerint dura, fi. v fortitudinem a£. cum,
B. ewficsbunt f
d p uper calorem^vren-
sem, Yel faper cibum flypticum ,et. INN.
dem conriogitaltera ex tribus cau-
fis f.ex dominio & fortitudine attra
€iuz hepads, aut ex forti calore fz
€esindurante & exiccante,aut ex ci
bo,qui habet natura fua vétrem o
flringere &con(lipatej.ex cibo da- 1 To,arido & ficco.
d. 5i Yero fuerint feces molles, et liquide , mn erit forti attrat] wa. carpere dut in corpere erit fries ditas mala , aut boc. ex mala alia difbofitione corporis /vel ex cibo qui foluit ventrem, cy mol lificat. (Ber narum fiam.
- Tribus quidem caufis apparent fees molles & liquida. quia aut at tractiua hepaus cít dcbilisaut quia excedens frigiditas dominatur (uper membra digeílionis, aut quia pitiens lit cibum, qui de na-
tura (aa laxat € mollificat venté :
Siappareantfecesdutz,hocqui gro
&quandoque contingit boceatio- K-
differatur et tardetur egref
bum. » Ls pwjeiripd ut ex
tate digeflionus ip[arum ant dini jn riri i » dnt ferti frigiditate, aut ex vetré. id locutus elt de quantitate. fecum, qualitate, incipit nunc lo & exitus carü.
& hoc ratione alicuius morbi & nó cumeni cxiflenris in eis , vel ratióe
tis frigiditatis
hz quidem fant cauíe colicg Peaung ex apoftem: ihose reopoliat humor Lrofío M & vifcofo.
Si entem citm debito fur , boc quidem erit ratione cibs son confiri£limi, [ed potsms per na--
turam fuam meolbficantiscy^[ fol a id
sento: ant ratione bumerum C^ bumiditatum ad c«« fertiter impulfarum: vel ratione me[eraicarum men (agentium, C7* attraben fium : autratione nocumentorum sn inteflinis contingcntium utpote.
Pareis j: Traci.
A apoflehitie nel nlceris eut corrum ptionis digefionie Hn. iem dpecierum morberum eifdem con-.
lus frcfí citius debito capfaeft vnum borum, qua: retulir, plura vno.Nam hoc eft aut ratione. sibi mollificadiui & lenificariui,puta maluz & fimilium:aucex multis humoribus ad casinfufisaur rado nedebilis & diminutz atrractionis mcataum fügeniium, quz Arabice. meferaicz dicuntur : & funt venz,
3 abiab inteflinisratione male com.
neratorum.ipfa nang; leduntea ra Gone Suxusx infu
$0, Conringirboceriam ex multa & naga humiditgte in ris exuftcnte. 2dco aro faciente crbum ab cislubrican , ne imprimantin co aliam. € : manifeftam. & eft vna ex caufis morbi noti 5n lubricitate inteftinorum.hec autem accidentia contingunt interd fjomacho. Conjingu exam bocex malitia complexionis fine mate— xa. & hocinnuit cum dicit: alia- 5i egrediatur cum fame, 3V*. Lobynt [aper magnam vetofitate. Hoc de £e mauifcflum cft, & actum.
bocg COrporisauter malitia digellionis, v'
260 Si vero faerint mifla nies, D nificabune. e ima ia Te Organa cibi dicuntur venties,in. quibus coquuntur & funt, f.inteflinajtomachus &hepar. — 2. : Sed fi ápparcat [anguis cii eit, 999...
ificab acere, [5 vlcera inte-
Jus tinefius df , li dolor affitinteinorum, & venuris. nam fi fit hoc E abfq; dolore , erit hoc proculdubio ex aperóoneonficiorum venarum. Si autem fint saltum firrida 333 ignificabunt fuper magnam cer- . ruptienem. 5s Yero velut oleum f
«cetofi ex bumere acetofo. eco eic
Fastor fecum condngens eftaut ex phlegex ratione corruptionis humorum mina
inofitas ear(i ait contingir in. terdum ex diffolurione & liquefa-
ione fepi,& adipis renum:& inter. pens e P nc pinguedinis touus corporis, & carum. Gontingacx melaacbalit, Rememoratio fum^d —— Pemumalebre QR primo a .e— titate. der maleus ta morbi [bu His idis faf, ! e XX iij
jeff ex accidenti vim et fuatttram spfor bus , neque eft. ficut ille ,ex quo ft m- NmCH IBN.
Sudor quidem multus eft vnum ex accidéübus factis in morbis humidis, neceft ficut fudor factusin. purgatione & mundificatione corporis,ex quo f. confequitur pati Tonamertum : imme proculdubio fignificat: vim & naturam ip forum, i. q fudor contingitei om- H purgationis,
336 — swperfimu autemin vltimo cií tdfn Yirturu patienti,
ex labore,ey- debilsta Te virtuti, Cy" natura, vnde mers. efi»
ium t Esci labor, & debilitas virtutis
& nature,contin; i fatiga: di mequá paa eter violentia & malitia morbi. pro tanto cum apparebit talis füdor/fignificabitfüp mor
Y dficationem nature,& virtutis,
337. Sedperum [adr inmorbis fu utis, C7" groflitiem bumeru , C7* debilitatem expulfsue, ev" perniatem digefliense, (2* "ventris mel litiem e7* fluxum fignificat. Caufa far cn in morbis efl;aut quia porri cutis fünt claufi:aut quia humor faciens mor bum eftdiffcilis digeftionis,& diffi cilis diffolutionis:aut quia virtus ex pulíiua e(t debilis:aut quia virt di-
Eie iimedemcemt guntur o& hs cág aut plures cx cis,
porecius,cuius eft. luitas.& in vellexitex dicto fuo,cum dixitEr fi. militer prxbet nobis figna fuo fapo 1e: qpfüdor etiam foo fuper maturam humorum tium atteflatur. V nde fua dulcedine figna ficatfuper dominium linis, & filed TET falíum fui phlegma
& [pump im acctofum ,& M fui infipidiare füper infipidum , & fui itate , & aufleritate füpce melancholiam,
Suder fabrilis contingit ex fab 339 tilitate bumernen , C77 grojJmne ex. Hocquidem eft notum: manife ftum.n.g fübrilis figuificet fap (ub. tilitatem humorum , & groflus fup. groffitiem corundem.nccefle eft.n.. vt füperfluitas affimilcturci, cuius eft faperluitas. s
A Pattis j. Tra&.ij. 349 Weed c ibeni » le nda m duas
ticularie €07 dpeciali inum » efi malu c7 laudabilis.
Si ador accidésin aliquo ex die busmorbi facit per torum corgut vniuerfaliserit bonum fign( & lau dabile.fi vero fit folum in vno loco
Part 62
Ge:quarum vna eft igoorum pro
tium generari in fano : & fecunda cft i-
m flicantium fuper il lud , quod eft futurum patienn ex bono;vel eius contrario.
Signa antem referentia fuper 4s famsntur
ex accidentibus iif antim fs
humorem facientem morbum, & ftr
difloluione &emiffione ipfius per cérebri, eut refidui corpori.
füdorem.Quód autem fiat(olumi ^ signa fignificktia f morbos » vno membro'hocquidem contin- orina rad idbr E EZEEossili mestmerdiuden
nocumenti humorisin k iumorum in eo;aut fuper 341 — Qui etiam cont; tempere. ipforum diminutienem figaifican Jaesnà cum circuitibus (y* paro- tibus.& hocqif morbi accidunt ex foi febrium, en indie rct, V iioc humor cot fi quidem bene ev: landabils , ore cxificotium. drereri auem basa giué | siufcat auem fg rper ven Sadoraccidensremporelandali P7 mn vide qui adir iicaut tak balneszer exerciiicex hm nan.
qrieeoris cumcircuiibus, 4€ 4 esntingit vepleparoxifimus febrium : hoceft fü- femis 4gr tudo , C77 bis contrari
ciem ieUEEDeE pulse um p
e ius & lau H »
ecd eror open dd ile.g ^ Accidentia fo replenonem at. Fd scidirindienon enincsnecin c" pefiandia funt ver quics.&aflum- 1 multi cibi,& rarus introit*bal- Rememoratio fignorum Pro^ nci,& diminutio exercitij.Hzcaui tem omnia fünt caufz efficientes
. ralium,- morbos de repletione.vocauit tamé. Lo | Regmflicatio diuditwríre caaccidenta, eo qj funt Medico fiferentem e fignificantem /& funt fecundum veritaté cau pur iier continuz repletionis penes virtu. wm fütursom generari JÍ4- vem: &ciscontraria func caumo, in fignficitem, qued debet. fis diminutionis butuntingere patienti in Jo morum.
Canticorum € Signarepletionis,& primofe, — Sivero repletio füéritpenes vism E.
cundum uirrutem,
un ione diuidi sn repletionem pencs rtu tem xima , qua [i fuerit repeti. somutatiayC7" digeilina nequam. quam erit appetitwe omedris lan dabilu,eritá, egeftio mellis c quida, nea, erit digeflio in urina, In hacarte notat repletionem.& diuiditur primo duas fpecies.Qua. rum vna eít, cum humores graucs funt & mu]t, re(pe&tu ramen virtu. tis is: verum pon funt multi &abfolute excedentes refp:Qtu fui: & hec quideni repletio nota efl,que. É dicitur repletio penes virtutem. Se «unda etiam cft nora, qug dicit reletio penes cócguitates. i. ud rertei abt Insepim muli ite. fau zem pimo a. fpecie repletióis penc. virtatem.vnde inquit genus cius" diuiditur primo pencs animz virtu trs.nam excaeft qi vircutisimmurariug füper qui pletionem i*cibi mal"
juam re
path. juam, vitalem, crir
Cn[/a nero debilitatis anima ?**
rum (eu potentiari efl Lud , quod Nequeunt pati ex chymis:nam pa. rum ex eus ladit y^ grauat eue , Ren autem ideo quia. CHR C ANiL 463 ex eis repleaugur.
Hocacndir diet bac bd narum..
oftendit qriplalcio non
accidatex ius ex debilitase
tionis idco accidit, quoniam anime. feu potentis dobiles fuerint ex chymis ucl humoribos: vm. de nequeunt cos tolerare Nam pro *r ui debilitatem eduntur in de tolerantia corum:quanq
liavepletio «pra 349
figi: 5f antem. t 1 Erlsiiitepien cli liq EZ penes concanitates on ionis vrinc, emrum.[.cum mn 'erunt tole-.
da,& priuatio
346 — signi rare idyex en Significatyr autem [uper re- Ah :
plerionérefpeflu wirrutis matiua, States ex grauitate C77 lafüne motm. Hzc fecunda fpecios repletionis 'nificatur autem ledi vir?mo cft quidem peret cicauitatenorgar tíua fm locum:eocpledarar &gra^. norum. vnde eft ae fi dicercéq, anuetur faciensez motu locali. tipiche pk iai imul Ei j 7 pia norum fongauipases. 5i autem fit vepletio refpeHiu y demi [sie on passt.
lfatine , erit. quidem patens pro )c. igitn pul[ations enu.
idco inquitif.cum non peterunt pa. tics co quo membrorum concaua
'icksuterdum autem ani. vit. eh
Partis 5 Tra&ij. 262 À — Bhcaüton Zo Vi? rebletióme
spiri pl nie
fe comedere dulcia in B formi, Cr deine quid guilet Viper t
accidentia fint in
fma rr sere, auti junztutis no
Wn 666
Hocquidem gen fngdioe caer à paren
Deren die aule. T
guine c doi
minio cholerg
Eat humore mcleboliciattp Pig 1hatici.& efl quid£ poffibile qp omnerasimc ces is i aca p
Belle , fignhcabunt quidem nobis
md. Ji eft. fuper agritudi Azuguscte-
fue quidem de [atio c2
beg, feguenter epparcbun.,
o Hrrimomnis accidéria funt. per 'nificantia . & por kwcow d notum. Ho-
» Brdhn] peg nis, fumamem accidentium. funr Uca lomi; ui "CY IE Tunes MIC" dor capiti inexeef d rir P liaj sferciernieE me arme Hi M$ feuhuic fpeciei. ICE: Pbi «toes mi. vidEvar in (omnis: arua m prata er paler ieiiper ei oio e deblitare,e fatig atum fenfu, rin! f, iidem v pela Reperitur etiem tatu * [« effi-
si koii cum grauitate bumerum,c7- [cam
ma. (ione 67" faamitate utu: er appa fik rebn femnia letitia, c7" neunda QEETR cum uarietate q^ multitudine co
Mug" lormm. Accdet etiam prurit in.
i4,cum -
Fi aiia apofiematibus aut Caen
xt pullulis corporis C7"
ciu que focnnt ci unt velut dei ium: ames fucrintacen dentia anime, lut gaudium. & leciria.Sed fi fueritez. anni cÓueniens in hoc, eft ficut ver. nale . Si vero fuerit etas ad idem. conueniens, et cut cssiugentutis,& adole(centic Tacuit de muldtudincextenfionem. pee npeces
tinumaris. Et. e i acciden tium poft. erationcm. zontingencium eft ipfius fan- Dus auteius umidiras . Vnde
EX Dep Ued
Canticorum » Q caufa fomni i Etpruzi Hecomnis diaidimenr i mir gif eperdomiiumaK moridonem premidmus, im qui ltitudinem fanguinis, Éfigas dominum fanguinis! vci plictommia Lema qi cantia diniduntur: hoc eft dictum [^er iificantia fumunrur a espe ex ginatiua fequi: lexioné generamibus Etacddenia. Poesimprinim &aftmilarquod e ominio cholers mber contin-
abezua percipit. gentia fequnnrur ipfius coamplezio Signa cholerz, queni pese s ie sir Ed
Lu ym dominatur cholera ci- ae Eopidiatz appetitus ; n& HX. Mrd icis Ld vudecum leítes (lemacti quo L
eene e dprimeiet RUIT qeR IE
'caju. ^ tus. rte go dmince ot, Fictum is amaritudinem , €)* serdicatin£. m caicaeiti ^: fient
exipfachelerarabtaim f b cltde i Soludocdam quidem v
gentem: accidit, eiwentris: cationcipl us- & ipis monficatio
js rubea, ingit ratione caloris, & ficcita-
renta ine pefocdirae Sacri mier bat cii
; miturez fa, n duacrerms urina efl incolore ual. Gas pere faper fubftaniam ipf", ea ecdug nte enm tgreditár per vomirum vele y riget eatis eim ci permilliene,G* ecffum plasfoito. Quz autem ip- A.
perturbatione: ii ei fiis of fascfficiunt fant ( vt inquit) m deiamium, ey" apparent ei in (omne. eirrucatumes cum fabtilitate pul exteriorum,Sefüs medicinarum ca fees alere is. Sunt etium lidarum,Smotus vtimarus vigilia.
erbiund tibn malieer fre rum ioftandajira & anj
"atio in calidus, " ""
Dh fipbuccer milieu Veamdamcholie
Mimi qui finnt inrcgiemibur ey [wi 1 gere chelera mpra ineorpo- 5$
us iauc- fepteutrienalibus, "Id re deminctur erit quidem fu m pin m. Fas celer corperis cum forti S tu. xime fi fiat tempore affine, dimelitaiumy iptum
PardsjTra&ij. 163
4A appetits eibi forti er reperietir jtex ipfinsfri 4 &ulisqui- D
dmere faper. etr. E rider |uitur quidem fortis medica- 5 :
sop mdzchelim aem deas 3r eff alba, te- 5$
sura melancholizcítoffufcareani suis, nec efi m egeflieme
znamXexemereexcafbusintem Qe du
Poreconíngentibur.conngir&t- — T,onitranst viiaeeflex grof-
fitic cholerz non permi:
ex fai nai Eier: eécholishabest — Hizcautem continguntex timo rae vec RN zm animam ex Jumore nigro, ficucdefolamrquis , ,'/f^54: fémom uvm, C sg extncbr icobíruriune Hocsu. "[Pabiratimer meridimdler, ]cr* cea dictum eft ficattruffa &cantcum, | cerperut macies. &bocidcoquoniam fibocefletoo —— Aetasquidem fene&tutis neceffi gu deer poner q (an. tat dominium huius humoris, co i : j- quod is anis complesioni ciu:
Tum priuato d tis,
de intriinlmi is rd
& , s f frewani-
modbss. fur caput ein, im erit lo-
oer farte Wer agendo
fiel € erit eite appetite.
debilis,eum vepletisne penes virtu P pigri tem,cr Prarbationem feu perma vibe, & fo lienem er" epita laxitate.] phalur" Grauitasquidem capins, & loabd gus(omnus rauóe mE ia Php
matice contit ilic i "7 M gaio.Kob hochse gecdenda camitanturenam dominigm & abüdantia (anguinis.& diminntio qui- Mo appetitus contingit;
Figidiaem & iita Eeepet fuautem huiushumorisa difpofidonsssmrah ganantu : €obtingis tem E milier Lumidias ipfos nisin aCtiohe itrteris:fappofito tamnen q» non contingatex priuationecxerciüij.
Ex bs etiem eft fum (line, € [uti eo" tmo vultw C7 color, patientis albwme, c7 erit in. feme [occuleatio,) ev7 tarditas, € inrita turbulentia Cz", rof fies C7" erudita.
Caufa fluxus frui, & faliuz eft. manifeíla verum tumor vult? ideo
36e H
P d
liscxiflentis. occultatio pulfüsex frigiditate con. tingit. Inc etiam contingit vrinig tul itia groffitics & cruditas:& color qui dotninatnr in corpatt,eft sibus.rurpis,& fu(zus,palidas,
FE. im eo fitis , mij » Bauamt per as
2 Incoquidem,f quo do mec mine adiri "i illac a füerit (al(um, aut inrx Si arii L1
Ex bie etiam accidentibon fumt ges hnmidorii,
daratiene fluminum, c7* appare tie marin tn omnis Co" querimo nia ex incubo falla ey in potentia
eftismir choi.
o^ quidem gunt & effidunt. humorem pl iticum,f.cib*&i Mj gidus & hurnidus,&cras is & tempus hyemale, & obmilfio exercitij & balnei, &sugmenttim cibi, & villa humida ex multitudine aquarum.hzcenim omnia aberit conformitatem in complexione cif humore plilegmatico. Sornitt zu» tem aquarum, & marium, & queri
ia eri & lli ia di i monia cr incubo, [ir
ischylui eibi
mum e ed humorem icum cffcqué tis [ncubusqui mor effi
i l
Partis j.Tra&ij.
A Th. eilepfie qui tempore fomni €obtingit.pro tanto eft fi m ied
m um furergepi ek | ilis acis cerebro & nétuis ex homore phlegnation, aut tento
ftare phlegmatica.
363 .— Chm autem apparcbunt tem-
pere [amiatu continuo. acida al oreefcae epe deenti. turam faluem,aut mortem. jor [genia »
eft idem peecrprum "ni
posdei in xA arte:& hoc M B quis videbit aliquod ex accidentib*
norborum iam fani actdiffe, . )6€ Ex Paem (pede norum figni 8E exei ef uad igi fene i ficantium tempore faniratis ps x Cam fanitetem [en fune t nest aliaab lla T REN — [pecie m,qua icat fü- lica.) Kieo Medicieruntdectuáa m dit mper "ne
tom &capitulum fpeciale. Ex illis edipi x Essi fignis funtifta, continu*mo tnram "ft ügnoram füper fa ram Es progoolitancicva fermata Animeftfignord erfalisi tio totius corporis, d En er futurum (p ium: pundar Ferunt eft fcientia: i-
C eame pero EU Srinsirk nta qur pror geliceduins b gere Ex feieitiatf itane 168 do füronctdosmtn eu eetrot pio di fiet ui miri ren gnofticatapoflemata farutain có- ber, mane [uas a cura eint: Soulatibus membrortm. e ft ptem itex y dentia eo
iuiuus In infetore parte vérris exadere debeat , y^ ipfist (op lapide ant. Meran ndm que Mica. ion lis eti Et do- €urari pro tanto. vetificabit cy pro res quidem dextri lateris pgnofti cabin i tit füperoppilat&es hepans, & fap. fignis hrs conlequitur Medi forur$ güiationf fatum in eodeth, Am &iuuariul Et víbo quidé vring figfias fap vle E feitquidcm uu
Part 63
era vefice.Ét ipenbosquide pin
fap farurs. ii eie
mulaal alia abit p jemiemeri En itu ris fais. Pofl]
Stoici füp D
Cipit hubc
2 temorbi fignificantis C C luper fa-
€ quis moriturus fit egritudle fua c Eres sion pau digssii
ificabitillud amicis fuis, & re-
atio appelletur. contingit E.
trahet fea cura eiufdem.fic& (dec. 999.
ex ci(dem quis euafarus fit a morbo (uo: p tanto pezdicit curi &evaionem ciusamicisipfius paien
1ate [eu
debet generari ex crift in t&pen BR zu
, Hzc quidem figna diuiduntur ne prima in tria morborum, & eo incisex üpnislanda. ido De brenitaris morbi,& acuiratis & leui 1atiseius, & boc quidem intellexit 1 Viizzm feu cranquillitarem morbi. Sede icio BE ex biscatslanda His eu andas án témporibus mriorbi. Detemporibus morbi, — N quilibtt morbo fant dinifa E tempera in quirsos dique c& figit mecs y nita vel lu, ev fint principium, augmentwn fla. us. In quilibet potefi mors contin eren quarta autem qud decli-
Vilentia debili. aeri franquillitate «| m, ips iot illudin
Pie dieere
Ia quolibet morbo Glubei funt. quamet temporas& I queliber ri primorum ez cis Cin mento/ (lata contingit mers & i |uarto non contingit.
4 Tefmpus autem prfcipij didi eft t quo infermr nocumentum, naturalibus operationibus: tunc.n. tantur omncs operationes tientisStob lioc Medici Erunt qp Là rebitin vrina,
donec digeitio appareat in* [hypo Gest
Sc Yrina e
eft tempus angmenri Er Gal.quid£
opinatur q cum tem]
/& cius initium anriciparar
Partis j.Tra&tij.
ipfius accidentia, puta can & PERMIT accidentibus febrium,fpecialibusaugentur &fortificancurfignificktur qj morbus fictuncabíq; dubio in augméto:ficut proculdubio cum minuitur & remiztitur paroxifmus in tribus przditlis;morbusexiftitin decina tione.Sicetiam erifitin ftatu.cum. predicta quiefcunt,nec ampli? mutantur in par&xifmo . s rantaEn paroxifmusaugetur inquibu!
ex predictis, & ainuitur 1nalijs. Sunttamen diuifiones multiplices
juamplures diflinguentes, quas q- Pp" à comj um mime ic netolleraret.
Jo — Statm "vero eft ,cum pofl [di-
i negocium |perfetda. digito ui wp irc apii a angore com am dipl Ed & completa, nec: ecsugen
dona corquanur & el acf di-
eeretur, longatio paroxifini, € &horai 4 eius füntez-
dem, ins arcidenta. vniformia, xqualia.
«Atecipit etiam merbw dimiputionem ,C7' fit interdum crifis eren
spregnaficetur pax ey' fum. fet
pota mers minime ac-
1n declinatione, mifi errore, fo
per patiene. [o , «ut eere a rua nae d.
265 bilis necnon etiam emni extrinfe D te contrario eidem contingent Tempusquidé dedinanonis eft, indnePit morbus minui in lon. jtudine paroxifmorüm, ac pr. tünc breuiores folito effici tuns ptempus inchoationiscor füboccupet, & ipforum accidentia. alleoientar X mi 1. In bocautemtempore perficitur interdum. morbiconfümptio & deftructio p crifim, & interdum confümxtur infenfibili diflolutionc ab(que crifi. Vndecum apparebunt. flicerar fuper cuafionem aile tionem patientis a morte. Conílat -n.q nullus monturin dedinationejhifi ex errore contingenteex ££ipfoutab affi It ex par. 1e Medic , autez malitia, & corrupüione aeris , vel in fumma ratione. extrinfecorum
ticaut rationc aliorum ab hisex ac cidentibus, & rebus animalibus, vel corporalibus.
eientia autem mira, per qud 57.
prise rd iia confert quidem m
bum,e7" dietam , fiut decet ,ey* F in mediande fabam n enia
«xgmente. Nam boc e memet ad fen senerit.ttnc antem decet M. E elim ed fabrica per
dietam. Beeren tem) incipij, auj ti, & fonti neital id artem fübtilian «grorum, slleuda- Nam cum. fcimus morbus efle ia ColAuwr — LL pus
& principio & ,fübüliabi musquidem diztam patientis: ita tamen,ne inde virtus pátientis ante. flatum debilitetur & cadat appropraquanae vero fima fubilia im* quidem diztam in vltimo. Ferunt.
autem q Gal. & Hipp . abftraxertft f artem fübriliandi diztam ex cogi-
tatione di(lantie aut in(tantiz tem poris flatus. Vnde cum inltabit ftats morbi , valde fubulietur dita f vltimo: cum autem valde diftabit, in| :& cum erit mediusTrer propinquum & dittieem, medierur inier fübnlem primam & grofíam. H Bn rentia eorum, quibus fà tus tempus cognofzitur, eft ma neceflalia cqueieT ame tradics.
Mi morbos perficitur
menfura,que fi fuerit bre NI ducitur acutMa , C7" bic aut interficit in breui tepore, aut per cri i aadabdem tirmirar Omnisquidem morbus confü-
I - dici mitur, & deflruiturinaliqua men- P9/7& prudenter 1m quantis. vm se Igel posu
& exea eit breuis . vnde ex morbis. eftquidam leuis motus, & eft ille , quem ipfe vocat morbum acutum. natura autem cius propria eft,» icri terfician aut pet crifim de & confümatur.& hic morbusfeenndum opinionem Hippoia . attingit vt plunmum * nonum diem:er quo eft maxime acu. tus ille,qui terminarur perceriümT iequarta,
&l. ded ut
eiuseft aufterus, & picalofas. vnde patiens moritur ex modico crrome eidem contingente,
Copw[citur autem exbremta yyg te fia principy : pro tanto regatur.
duata conuementi,
appareat di in fputo " ia videi quara dic pha
Non enim (unt multum ag gra ande eiu virtutes nec eft. T. m rendu (9 probibendi escibue om uo « principte:nam for itan cade
« ret yirtus ens:nec etium eft debi-
lstandm ante fhstum ipfme [éd eff Mt
T Mate renés faficienci dentiam [as [itineru.] Non inquit debet refici patiens. in hoc. cibolzfionem &gra Wamen virturj cius referente,nec £t. eft fübito transferendus a ibo fuos hoc eft o noo debetei omnino füb. ripi cibus (uus: nam caderet virtus. eius,priufquam morbus ad ftam iret, & per confequens pati Eres Vade metciduidit ce bus cius fecundum diftantiam ftatus
s fecundum exi vinti.
Partis j.Tra&tij.
À mtmorbi ficit& menfürantfümi sip e iri ui
mrt ii m ipfum, & Tir pim
us , Er abi. priotesquidem iufferunt. patienti, reine «um
nariin die quarta, q dimittetetom. Alao cibum dum vius forisefier alioquin 9 füfficeret ei mellicratit. Sitamencffet füb tali,nutricbátipfam prifana colat, S (ine fzcibus. Sictiam virtus cflet fub hac, reficie banteum ptifana non colata,fed cá totalitate (ua. Cum autem opina- 38 bantur morbum noo terminari citra decimum quartum, nutnebant ipfum ptifana ab(; £ecibus fuis.Si virtus efict füb bac, nutriebát ed ifana cum £ecibusíuis, Quód fi
b bac inucniretar,, tut ei dare panem ad comedédum.Et cófuctudo quidem viuendi iuuitpoft in hoc negocio:qfà bolesillius tem pons non fümebant cibum multá: & hocqía cibuscorum fm menfü
ram legis fumebatur, aut falem. few tensperalis appe menfüre appropinquabat. Cónfue dem mini
tudo autem. moderna ef contraria. huic regimini, quanrum ad talem € menfatim cibi pro tano decet vt.
266 ram ante flatum , idon D De feum fuam quidem
igna mali« gna medien quord relation£ facmi acciinia periculofa, vtpote figuficatonc porentiz morbiez S fignis, & corruptione radóis, & cum hoc vidcas q virtus pari£tis nequeat pati violentiam morbi: pgnoftica futuram mortem eiusanteg ad flat peruenerit.cum tamen. entmorb'in vltimo fortitudinis & gi wolcntiz, morictur patiens in prIcipij.verum fi fuerit (üb hoc, mo rierurin tpcaugmenti, C. autem boc in. ex acc bus malis. itiofis cuiufinodi funr. accfitia Phorboruza ex cholera rubea gencratorum, Ex morbi etiem cft din duras € legi tempori , ebrenicit qe
minime. 'er cene
ti Jumicer di flu, fed ANE MeCAE
ipfum cum philo bellica ,e- 179
cibus modernorum aliquantulum rej /Angwinie eut macie:ant pa
an| mur poc ime in crapulofis, & laborantibus. ,
377.— Siautem sideas difficultatt, € malitiam. »€rprrieulerum,c7" dilores fertes 7" io
lentos cum mala difjefitione , C7 afa "virtutis, C7" ratune diminstaco permilla ,ita quod'yirtiw nequeat morbi malitiam tolerave,progmilica mertem eim futt
tiens etiam longo tempere curabs. fir Cr nrbi per. paulatinem diffelusumem,cy" digeflienem com [wmetur ..
Pollij fecit relation£ de morbis breuis tpis & acutis, refert nic moz boslógi tpis. vfi fquit, pex morbis fant qui pales Cu chronid ap
tut, |ui longo sem| ms ípatio. incdus tom minm
IMtAQE Cito. , vel dil i$ MIO TIL 4 ns
G ficatacuti morbi faciunt: immo qdem aut interficiuntipfüm cá ma- €rorc,aut egreffu. fanguinisaut diffolutionc virtutis paulatina,aut eua. det& curabitur quis ab cisin tpe l6 E perdiflolutionem humorá pau '&etet Qp pateatin co crifis manif-fla Et hoc quidem deditintelligi;cum dixit& morbus pzr pau. latinam digeftionem, & dilloluno memconfümiur —— n Cogmcens autem ip fum ex. witate, ey" facilitate accidentium. en er frigiditate ciufhbet ex H bi merbw,
(ccs quidem morbos iftos. ex adus adidcatuu piorum, & natura corum: quoniá funt mor bi frigidi.
dto — Nencibes slum patientem mo
diee cibo, queniam caderent virtu
e$ ein.
Docetquidem g non in morbis
longis qui non difloluuntur per cri
fim,cibetur pariens paruo aibo:qf. virtus cius,
1 ay medy, quorum fcilicet tempora non funt abfolute breusa, nec lo a nde cibus eorum in fubtilitafe medietwr:nec fit multu, neque arit.
Inter motbos quidem breuis t£poris, & morboslongos & chroni- €os.rationem extremorum habétes füntalij medijin longitudine &bre Witate:&idcirco non reponunturin. vepore longo vel breui, fed potius. in zquali aut temperato.pro tanto docct, vt cibus in iftis fitinter paruum & magnum medius,
Inter autem morbos iftos funt. morb,
Deciüe[Rfügue — E
Cito quad. ei atre m
fubita mutatio, que fuo tcm pereex difficultate feu malitia ac cidentium, C7* pugna exiflente m. fer virtutem £7" morbum genera fur, Yt celeriter. aditam yel mor. tem perueniatur.
Crifiscft mutatio fuo tépore fubito contingens patienti, ac fi daceretQ hzc mutatio generatur ex dif ficultate accidentium patienti con- ungentium,& ex. quar inter vitaem S morbutenilic qui dem mutatio fignificat mortem ce leriterin morbo futuram, fi faerit illandabilis, aut vitam,fi faeritlaudabilis.vnde tranfmutatur hoc nomien ad fignificandum immutationem & diéeius per quádam fimilitudinem,ac fiin. a te referri iudicium feu (ententia. fup. vi&oriam morbi, vel virtutis, Sex [unt fecies mutationum s V COBITACERTIUM Nam «xt megueia tardantur aut citantur nn ex: ynde interdum conuertitur in temperibws breuibus cerpm ad bo Num C7" nit4m. Sex (unt fpecies mutationum, in morbis generátur.Vna ez end tatio eLin qua trásfertur corpus in. breui tempore ad laudabilem difpofitionem & (anitatem, ac fi dice. retur fübito.& hoc quidem intellexitcum dixitin temporibus breuibus.Vnde hzc eft vna ex fpecicbus rifis,& ip(a quidem eft laudabilior. transfertur.
cziwrixinca enim. core pus
i i |
Partis j-Tra&t.ij. accidentibus fed per difoluionem D
A pufübitoa difpotione illaudabili &d (anitatem com. cuacuarione n un ho fado ea ibi rium,aut fu tjs: 51 fuerit. Lendabile qud pee dit em ,, Tic welficabie fc fuper. peri enifim [ecwram, e"
offica laudabilia przcea enfim , iudica crifim futuram efic laudabilem: & cum hoc ctiá i--
mifcsbunti in quo téporeacadat, fpeciem. uacdatioRs que debet.
" w "Sil auem dlié materi wx
35; pr Manipur p
eat mertem. in b,
malitia eft eired fw Me diciznam bac erifs j ^ni ip
Secunda ex fr crifiseft ve lox & fübita. Meno ad mort cá prier fenfibili.In hacautem. ifi eft ficut ipfe dicit f* proecflus Mic quod Quidem p ecílu curationis intellerit. vudelet &cfi diceret qp non inuenitur cura- Gonisingenium a Medico. Et hanc
€ quidécrifim przecdát. figna mala, Tertia ex pradiélis mutatum
difpofitionem [anitatu, c7" curans. morbum: BIB LATHEB CNIPI CT mf fd potisw per diffolutionem p,
8n ca conningentem.
Tertia quidem ff fp bus Bir Nine qi i sim muta tio tarda, induceus nihilominus M c fanitatem & curans: non tá cum evwacuatione & forubus feu violentis
occultam , & in non diciturcrifis.
Quarta antem [jeciex pradi- 187
larum mutationum ef! mutatio ptr. sarda ducens patieuterm ad interi fiom:nec fit cum. euacuatione , fed peti cum bellica E
P ne quie
rum Todonum pne tarda, ducens patientem ad mortem ? neceít cum euacuatione & diffolutione fübita & forti, fed poti*cüi he-
Chica virtutes patiétis confumente,
uter eas d isitdus "ertem,Co" malitiam vlimatam.
Quinta quidem barut Bi ek yrsiok MT gun ducam ad monem. .&
Part 64
|uoniam jn hac i| Esker rii wi osi cd quenter diffoluuntur patientis virtütesin tempore tum latitudiné ha pre n rer y comy ita ficut dicit ex i| fubito tad mortem, Sex di "i cente ad cam up"
ud Km efi mutatio tarda , inducts ad. infenfübilc.
Sexta uero d ad sitem ? inmedio t
dede e M niti, &cex transferentei
tu& uanslatione i 1L ij '"He
nt edicti eft 598 Quinta entem ex pradiths efl
Canticorum € — rraantem crifes fbi omicom 330 dicuntur contraria cempefita. Hz duz cries f: quinta & fexta, componunturvtdiximuscr quas ex cis componitur ex duab' bona, fcilicct laudabilisex. primis laudabilibus, & illaudabils Sidi. eidirad die in latu cm perfetla digeifio "t me C7 Yirtutis fortitudine: contra. f via yero ei puta slendabilu ft im
tibus, Omnis autem crifus prognolli- 194 catur ex "violenna accidentzum , "T dicimim. NNNM ea qua refer.
5 finfws, e7' n
5 varium ,cr
fis laudabilis eft ifla quz acci ditin morbis poft i flionem cum fortitudine viriuan &
capiti. ignisausem foturam crifim. virtutum : & contraria ci eft illa,
Exfi fignificanubus eft permixtio ratio-
accidit in augm£to. nam accidit an teccomplementum digeftionis. Jememoratio corum, qua
nus,& diminutio fenfus, € dolor aw rium,& capitis.hmói afít caufs cft snotus humorum in capite.
t fluxus lachryme, anguflia, 19€ M Mer eir doloe iLmdabls citare
4 femme cum mots , C7* rubedme yg | oculorum.
p Tz epertet farre in eri- PA quidem ef (cire cfi éicbus cis, quamum ead efb,uia füper difpón£ ipfius rifis. Seientiam Yideliceh de progm 393 y atisne erme,cz* de diebw eritieis C7 [éientiam etiam esm. ya Fignifcatur per figna mbis gif €antya, in quam erifis [peciem ter
Eft autera illaudabilis excitatio 2 omno,cum exciratur quis (oga. no füo,velut bomo exterrims,
gt frendere dentibon , v7 lima. m
münctur , cum perficitur crifis cu-
atum quidem zu siborct enti: juam fitu, fiecril
famza. Lcundam aurem eft (ciécia de natura dicrum crizicorfi. fed ecttium cfl (zientia de fpecie axifisque
fie eerundem in fomno, Cy* eorundem percu[tio,cv fertis fricatio na. figatientu.
Intellexit quidem q; patiés limet. & percuriat dentes (uos ad inuicem. prae qs confaenerithoc tempon
Partis j Tra&tij. itlique. smatrice, ant in omnibus iantluris D
A /— arinteriums y 393 V (cemmenende cum labys fuis vi ant
uim edm rüm füj 1omiia
gea 5 "rilocitae: quidem anbeli -
Pega í T. m acidi panéü ems
reb*in- Nx ] zt pul[atio cordu continma,C7* '
ERE «ties aleido eer
adi pei c eic ois ngullia : que f prrfeuerawerit, € Gage espe mapa, C^
naufei, » risa ndi Gi
iilos, Toseflezitper | & coftis
[P E wd bepatis aut dolor "ventris ent. Suia| circa petlinem aut etiam ia ra- [zs dpu,Cr" vefica, ant dolor fert cir-. "unm cé [Yrgem, ]ae in mirgo, ut i
4M EX CM IBEN
welexterim. Im hiceft pfe nohorum accid£ti in cum eft veatüracrifis, e(t morus humorum peritum corpuseius.runc.n.naru raexpellichumores abomnib"mébris;& mitüteus vnaximcad mem.
eod magit
ptr libus abíciffionis onda P uid) qute qua conqués y cum boc figa die ftionis przceerintin vrina:procul F croient nequaquam dubitare, fed potius dcbet patient &ae miciscius figüare Firmar demas 1o hoc coni C odia Doe dig dt Ei eonuanumsac dicatur, hoc.
chigoum malis i mali,
De dicbusCriticis, relatio nera efl quo.
sidns Lufa Lua Yard aHienem i»
morbi. IL GjocE
€« Cu eafüserifis in die busla: libns comparando cot & principio morbi] cum Lupi, verom etitid rici rünt hoc.quod ié it,qi
bilitdiur. boc autcm motum efl i rte "tflronemorum.
Fuitquidem neceflarium,vtope rationem iftam appropriaretLune: quoniam dics, in quibus manifcfla tur buius mutatio, (unt fepeennarij
sutquaternarij:& non regitur qui-
dem iliud ex afbis, cuiusdifpofitio
variétur, & riutetur in hoc in fe mas, ant quaternatis ex fiu itione ad Solem , przterd Luna 3pfa. cum hoc.n. quod apparet, T
ipfa maruret fru&tus,& fegetes » prit
j&tis temponbus ciusaut actio:
notain maribus & in aquis,& vnip uerülisrin humidi quibuf €unq;.vnde cSueniens fuit qp ab ipfa efíeta&io mutanonis. in digefti nc humiditatis. Cum autem dicit: & fortificatur quidem interdum in hoc &interdum dcbilitatur.intelligitquidem lioc effe fm diflanik propinquitarem fui ad Solem T his BEEN fmconipn m aliorum planctarum,cóm
: ea conuenientium aut difconuenié tium:quos quidem domini a(lrorff fortuoas & infortunas vocít fcu iu-
uantcs & nocentes,
Neguáquase eff. i» fae JRLATE fo wel mcumento á
A£lio quidem Lune cft enfibilis eun lunaris , ex
Ere E .hac tranfmutauo, d inca viübifis exillir, atteftatur fup
in ptenis. & eft ac fi diceret q ,baeceft caufa quate crifisin quaai &fe ptenisexifüt lioc tamen minime re à ginis d iiit ien omnib? quaternis & feptenis,& nu. pend pii ul isa prf io ipfius: cum t incipe fcpati quolibet di menfis enart, M Vnde caufa quare crifis fic fiat ocdi nate in quaternis numcrans primo die, quo carpit patiens zzgrocare,eft quidem ex hoc, quoniam in quaternis morbotum itut norabilis diuerfitas imp: scum modo ordinaro. ná quod ibi apparet ex hoc eftordinatum , & determinaté fic procedit. protáro quid coogruiug talis irpreffio fit in eis abaliquo cx aftris.& quia Luna de. terminare efficit imprefüonem in
quaternis & fprenis, congreix qui
Partis j.Tra&ij. 169
& dem q ab ipfi procedunt tales imtá funt huius diuer
iet prftiones abip[a,rationequar menfis, fed potius rbnc quarta
rum circulorum , quos efücit & de-
^ faibitin motu dierum : quod qui- UR Qo dem norfi eft*in rezelatione dierti, ionem — Etwerbu qudem minimc co tingit mfi ex difpofitione qua debi litatur opus senes cum n oxilio producatur , curabitur qui-
! [ ! !
' dem patiens, y" mita prelongabi- ! 1 tur: Jed [4 tum detrimento jmerie- J] E] tur quidem,C" mita perdetur, C7* ] feparabitur. Morbus non eft in patiente, nifi «um Luna fueritin malo loco a. ipio natiuitatis eitis. & cft ac fi dice. set 9 talis locus eft ille,quem attin.
1 i
,! it in principio zgritudinis füe.vn- Eu —— —
fi runc
2 tali loco ad loca vtilia f iugatiua ! & cum hoc locus fuerit, in quo inci ! it generatio morbi ipfi*paruz: ma. ! iz , & curabitur quidesn patiens, & viuet. verum fi transferretur tunc ad loca malajp(a exiftente a princi € Pioinloco augeret & fordfi-
fed poriusex arte Aflronomia:qu; uidem ars debilis eft,& falfum Sosimum quod in ea exifti,
Crifés contingunt interdum in quini sey edam in [pron Et ille quidem bono funt 77 lan-- Le quibus cvm 4s ffo, egiicatia atteflites eerie
Crifes contingentesin quaternis D & feptenis in principio morbi neratis funt biles fempcz,ci prae ccdpnteas dies indicatiuli. fticanies crifes confequenter futndigit ErHippe Qeden i Ga à jo. i qui & numerant diei ualeroarios velut mundicaufa. Dicuntergo, p dies quara laudabilis eft & critica : dies. etiam feptima cíLariricain qua fm. os terminatur fecunda qnarta.ipf -n.dicunt o duz quartz primz vni untur in die quarta;hoceít didum. €pipfi ponuntdiem quartam, finé p. & terminumquartz primz,& prin. cipium quarte fecundz. Et die vndecima terminat quarza tertia,qu& uidem quartam minime comunim numerant cum (ecíida.Q gartam vero,quartam fcrunt rermina- 1e diem xiiij, bec quidem quarta có iun&ionem habet cum terris, f..cil dic xi.Sicetiam coniügitur quinta quart f. dies xvij.cü c2, quz ipfam. preediofieur & fm Hippo.& Quara Ex, idiesvigclma. vnitur przeunti ipfam . fm tamen. alicui alij E Miren nec | conn Itur,. quaternatij funt dis fndicadiui ic , tiic. eft autem decentius p quaternarij ex cisdicantur & fint indi narij [xen hzcquidem z e ries,& ordo laudabilior dierum cri ticorum : hoceft , qp crifes com, tzin vltimo & fmplurimum dabiliores contingunt in eifdem . Verum gradus fecundus predi rum dicrum fm coscít dierum im-
M pariumyin quibuscontingit crifisa.
tertio vía, ad xix. pura quinti epci- &imi
Canticorum € ditnipimi &deriminoni Ercon. quaft modum quiternorfi tx;pyin É
flatquidem q fm. cin dicbus e
Dios non contingit rie i i
atio nifi raro, &
itate füi ad cos. Et eff. rbaronem &rdobiratbocus Pal
füerit, erit mala. dixit cótingere in eifdem, i
extauwm criüsÜrpinsacdidati(es — re aeg habentibus vero dige-
H quaternanjs.Et G Bite pteanatiora zu, ví adxl. €um coniundione & À
get cris ferifibilis in acuds i zl poflunt antem morbi acuti crifim fuam differre víq; ad diem .xl, satione flimulationiscontingenti: eiídem.Sic etiam accidunt cníes in ehronicis in quatuor menfibus, & án tempore longiori, nam ficutcri- Íes accidunt in diebus menfiá acutorum, fic enam liter
T contingunt in men(ib" annif chro
icis:& interdum accidunt crifes in
uam ciroutw e57 perisdi repetjnntur ratione turbatianis ey" du
lutationus contingentis tn eidem .
dicte. hoc.qíh fm Gal. cz eard poffantefle humores qui fünt materia morbi fervant vibilomin*ali«
fingit uides um jn corum
accidentibus: apis i d bis diebns cum cemigit rel fj
féquenter. irum.
Inquit citia illaudabiles fü, U
|uos non przceffit digefBo, iudi diio pro m non dicuntur abfo- Tute critici accfitia ait in cis conun. Fa anrdabia: nam crim fi €conunj peni ri fabíequitur aliq! Rememoratio * (flgnorum fu. s e
Pit Wal cii [5 ( Med widerit morbum fan 5! guineum, anflerum, c7^ uso lentum ualde, cum Vleudabili e smpetwo[o motu cuim figna patu- M la fine in capite C mamfefla, mque ad emnes. énus piis md fyr eum rubore C pruritu nafi e rjt proculdubio M ims per fitm mus EE usi
fupe cim cia Ene antequam fit. vndc cá videns morbum fanguineum, &c. (citur autem. hoccx fignis relatisez precedentibus, Cum ergo ralis esit morb? m
Partis el -Tra&ij. . 170
Sum robore/ prarim naf | Sunc ct qu seil pad aper dang cliens d fit per lusum. fuhzmonhodat — nanum.
accidentia ipf 5i autem morbus ex chelerarm (x4. e "sempre ghe bref inn anders apftm s cem dure coim ues, ma capiti ey" dolor capitit ,C7* 4m € pracefferit retento menflrno- atur nequaquám qui rw, rntinger quidem erifa per. 40? f defperendum, quanam ci finget crit. enu per fluxum [an- B — Siquidem accütia dominifi fan- NE Mari, guinisfgnificantia in parteinferio | P r it Res musicum fcri hocapolem [wide tiens facrit mulier, cui menftrua i rre parientis cum inrenfione. «Bdufa erit & rerentajiudicefcrifis. fi iusfatuza per Bas acaflruor, tegelqem eit nde deii
an ise nic pari prin . pum
peipuppidipai sip Signacrifis per luxum ventris. vumyey" patient querulojon f yominm , & vrinam , & [used pr hd fadorem eL dolo, y sje
€ mittetur error, f protmoflicetur rm fci aedi fon $*
'& cum. NETRICMIP.
darin coacta dominium mm Siquidem cholerg rubez accidé- Sis ipifcanta, eum dolorio per z daüinfbomacin por dolor tburiferioribascorporisexbte hy sense pariensconqueftus fusi Pochondriorum & begadaquivíqs anre. de hepate fün,c(i an fto- 2danum extédatur, ficrifistalis pa: machi &naufza forti, S fübucrfióe, ends progno lectu fumma paper tunc quidem contiagitcrifis cius p tioncm onlici venarum[ano vomitum.afktrit auem Galenus ,
€ cipe kaieiaiíscenemnm. quid merfas ft n mlrime actmi- E. 416 — Simero caput eim fuerit fne re fine ori dare eo lir fadere.
de fuidem f molis c" lemto exi-
m cum ahquanrulolabore &vigi ijs, przter p fudorem patiatur, cü doloribus mé infericis partis vétris, condinget proculdubio crifis p vrinam. Signanterautem dixit, d tion patiatur fadorem : nam tunc. p fignificabit declinatio humidz füperfluitatis ad renes, & ad weficam.
Verum frcum pace C7" quiete.
18 pr edilarctiacatur yrina prater
proculdubio crifis cart per
tex his aj ibus eft magis
it diflansa membrisprincipaibus, M
Rememoratio fi
Tere leudabib regimine 430 ex finie [aper mortem, esefienem, [en quietem, C7 parem ificantibus. soror inciinetf ali mo caf, iui bum maguum S üocomentum im ecre-
7g mecum b [rsbere motu firti O^. -
debili fiusoculi reentiuz contingentem manus Q7" pedes [sus detergere. modi Idem euam eft de magno. Hos quidem ideneontin 5i
5 i cum pedum, ; gii fane burerla-. oper ienia P nie at Lien erdec peo Vemm deer amis qa
serrigne hr prim E
421 ax parsitas oculi inum late- "Cum quidem entis cerebri
Part 65
je ri aba eeitaris imaginabi denke en f. enema di rmn gnificat fuperfpafmum contingen (uis quam quidem tnnc conabitur. tem ez morbo, qui contingitcefe- euellere. & jnato quidem re
gaiücatfüpdeblitarem virmtéze. — px bis eriam ef ultimata gra RD DTE miam s i i remorum fi E: arcum viris motuz :
* faisons, mann cr pedi fü piii dried qnd ,
pen relaxati. permixtionem. nam
put.aam in fomoo narural: uis füper alterum Jarerum faorti, pereapst.en ber Frendere. p Htorpus contin, git: vnde mort? i: gon fiac & fiperlatus (oum Sic re erm dpudaliqe ipd. manuum ] n
4 Hocetiam eft malu 26 gni ficatdom' ium & lum. in mer- Bo acuto , mors quidem appro popabi.
Yntellexit quód hoccontingente in morbo acuto, mors futura fit in proximo. . I
«i» | Exlus etiam efi fitacitm effieiatur uerbofue ey" mitis p.
ouv, .
. Hoc quidem contingicer viol£ tia morbi cogente patientem dimic. tere confüecudinem füamn.Cum ertacitus per naturam efficitur ver. luus,aut ex confüetudinc pacificuslitigiofus, eft quidem fíigná ma. lum,&illaudabile.
ut fi conqueratur de ciu tateyes [urditate, wel cafumirtnfir,ratione uiolentia morbi. Mors buius patientis eft vicina, juoniam priuatio fenfum eft mcmors. . Veletiam finideatur patienti Md dum dermit in flatu , quod cadat. p mix fuper caput einn. Hocquidem videtur ideo coatf- EE apparitio huius coristemporeitatus morbi, figoifitat füper martificationé calons naturalis, & dominium frigidiratis in. eodem,rauonc humoris extinguen tiscalorem. rion tamé re eordor o Hi] alicubi retu-. leritfignum illud. 4j. Et anima quidem mina magna fry mala
Exfrigidi " imz6-R gnificacar cordis Engidi [tudo vero fignificat dfpofi&onem patientis.
gx bis funt wipilia noHiurna, 433 et (omne diurnum, aut omnimoda
Hoc quidem tocum cft malum, cum fi contrant difpóni maturali,
Ness fi diffi apriin [em 434 vo, C7" pofi fomnum deterioretam, € eum dilore efficiatur.
Cum (omnus erittempore, quo corpus cbfücucrat naturaliter quie v. fecre,&nihilominus morbus ai tur fignificabirarquidem malitia
Si etiam Medicus erdinate et |, reHe operetur, prater quod appa- TéAE. epeTALNIS INLERIIIM. , E738 malum
Iom,&illandabiüe boc nim Ggui- Memdmcre:a Medis nt Rememoratio flgnorum Pro i mortalium affumptoruma qua htate corporis. 2c bran! fin fae mire «x fwerum facit confomilet, rs cum plamcie * [ fen extenfune ie perum, ex merbo contingente.
Pattis j. Tradtij.
| AÀ He quidem facis nom font M». mortificadónem virtutis morus. D
1 dicis facies mortuorum : quarum. 1 téfle] Bor uw qe ip eft. &
! idem facies qvum lar idus i um li apparesacia imeem figni Pid it fübirü vircutis,& priuarionem feu confum ptionem humidi radicalis,& extin- €liouem calons naturalis. & hoc ra. 1 tione violentiz morbi. Non tamen 1 B it malitiá in morbis chro- 1 nicis ficut faciunt in acutis. poffunt. i evaimhz fires raionelongi tem Dy morbiapparere. agens.n.debi e, " efficit tranfmua: " magnam ín tem] longo: : & écontránio a- | ges Pos effi e mirir enn ma iam in temy reui. Cum. pm bmi videbimus IER Ii i mis diebus morbi hzc accidentia, fi 1 icabunr uidem morbi malirií vitrotis debilitatem.
Dm ria abr, uenire sedo tu ! rm mitur V cnm
füm bumorsin cerebro.
vut eliam [i quieurint P [
edd Mcd fuerint infrigidati:* [ aut ppt i brarum Mtortura, Intellexit aut oculus quieftat. a motu füo riatürali, aut qp tollatut fenfus vifos, aut p corum. tiaturalis cálor extinguatur, & infri gidenC&hoc quidem totum figfias
[I [ur p
Nw verlas à ia e Sex latere daby cb ies il nd
icumén quideni na(i accidit ex zm
EE f pius
riti, p
isl "rente.
uidem vhiantur tontran fignificabunt füper
ágaitabit fpi doni nium vítionis in corpore. c" spe tnepre Ps cii e nn
tingunt ratione motüficationis ng mri caloris in corpore& aduftio
Se macale nds veg or
rum,& contufionibusin locis detetttiinate ex. te. predictorum. Intetdum autcm f-
güatnigsedo exuemonum fug cci
j difpfna D
imagen rem. &ezcef EIU :
indi. . [4
Cantic orum
G fim, per quf euadit, & liberatur paens, nri goes hocaecé un|
Ad Fil acis poft Ex is etiam efl ifferitia fi an pefe
vero opi. nati fünt,gp fi eueniat aute feptimá diem, in regionibus tá calidis , pót M üibilominusefie bonum fignü , & laudabile. Addidit etíá qp apyarcat. cum madich 2 :quoniam macies illius loci figoificat ex. eeffum,& dominium vfhionis, & fic Ciansrenum. — . . xt fi frigiditas fit nmanfefle , cr fuperficie cerperu , ev ea
fuga membra inci f calorremanfza a
44 — gr tumer quidem uultis , cum. fumere extremitatum antc duo [e
pteneriaycfi quidem terribili. uà
7 iem probabilius videiur clc de inremanet "hüoncipins,
bhuiw patientis materiaselox eft, X. Ne cita: unde mom uidetur quod. uA d terminum duorum [eptenario um nalcat peruemre. T: |uid£ facici,& extremomminsculbbesane rd em, " peruenier ad erint, icta dici aur labef | quidé mor j aut fi qefcat , ev" eeffet fe- 445 eria moi eed | P pálem augeatur im diebus | [nerit g erii illaudaris acuta fübi-
lum, febris augeatur in dicbus. iborant quia cra deci talibus febribus, nifi in diebus
bus,quod quidem malum eft & il--
« Signaex exeuntibusacor^ . pore. AX bis quidemsaft
ba. ze. mala [unt , Co iL. lefu rj
e" eri
ttim [1
|uat Dridem €i Sed füactizem i Trim &for-
pm etiem [i appercat NANA, INIT
nigra Seu quidem malum, efinanq, 6 D ca cafüs appeurus
Bt etiem uto f cbe- 449 Ipeetbesa angu: » «bf4 pus- Giene,er Bvnnlat, qo i
E P. fp extomaruni Cm «jo teratunem corporis appareat, Co^
perenni iat
pce i
fam erit larcdieri, vorderen audientibus. en cobi edt mall dnd. uooerm Doonis, ea ler volet.
UTI i id 454 — mx bi eriam fant bmitw,cy" y fitm Jm mere d languts dine , cy* factor ex putvefattione. sinierad. gib per vitto gusten tans repa E i nij pen T uS Iud : "i asy , Frepuens eriam tufis cum mo tni dice v efl fignum malum ey il Mur MAE
Me ie
Sudot. in fronte, & proe E capidseft quidem f nam
. rum,
E facies eirion. appareat qua 458
Mes fuerint tempere fanitaté,
eorum eura Cy" cert etis
erit Hla.
Palain quidein eft & manifeftà I, qphz faces fant magife(te contranz faciebus fimilibus faciebus sno tuorum,cum igitur facies; à fict fuper morte, ideo figni
bie etiam efi Yuifermitas, TAI TEE" Nace
itn có fpica per dal
país. Addittamen cum vniformitate , & x
ft atem.
fo rolemat latera fi exeatfp tum diuerforum colorum cum ficalate & tuffi validacrit quidem mors patientis proxima.
Et füder falew capiti ad. fin ad cuim poii cim Juiequitur quies ejt mal,
jualitate calorisin. »$ fucrint hypocondria mars d hoc ideo,qfí talis cft difpofitio he&hcorum. eft ac fi diceret,g calor repe zitur vniformis per sotum corpus corum cum macie hypochondnorum ipforum.
tre,e7* (én/sam ymmium,concomi tante facilitate ey lenitate fus chr pois,
Partis ij. Tract. D 74 » hi decubitw, i eyoflémate capitis geris omi peciam prios » erfips Pu fr 45»
e eis rmm rite qe fenzatem efantibu,
pesar wired icd prone pik wee ar fa fatüfz Yexationem,
acm qudem figeaomnis fint .. d etiam ab aure in merbit tonc Fac quor posce i&- piro .
quorum premit Et hoc: fla mus : & caf iftorum etiara fout E pisse iiu abad
B noncportet, nx eftacclici foluituraj eomniemmm in ftis. Taelleriran- belit martin vum fe P. scum dixi ie quoq fume [ Ye- Me Keine füieorpons.g eum. ie dou efl Landallu:nec eff verendum: mori le mm - . REDEEM E enfucririntercjf, am:
ponds i van , tegens erigere. febrib'frequésanhe.
E d Cerebrm m qudm panne ex lins ign mali: nam.
s fecum 5 iuda me d Tárdus quóq, nbeimsetad in; b exa[erit a, slate CoA pem f gnificat adionis rcf sal aet Lb vo eique € db bec erbe pude pes
Cum membra;quibas compatif. flemarisin membris principali ? €trebrum in. patunturfi- exiftentisautexccflum ficcitatisin cut pectus & circffcri is anhelicus exiflétis . Verum
fiae, qium imas. fidem paire mes ER it& liberum ab te. Alia. ergo anbclirsimmumg fir ab his aurem permixtio fterpollata itpo- omnibus ignum eft laudabile. Ei qun Pci ini n Et fimiliter eff laudabile cum ionis d pulfon effvirino fun. fer Line 45 Sinh E illia, ec eft Wy quidem continua permiz- ein
fo radodis, MM jo Am
tusquidem. Tres ifia fuper in-
^6 oaxbu sem fnt bita p ,c geffanis, cum
aar er loei fona fe
arrina i CIBC [enlore medio in cstrimi-
«olore &« fate, eireun[eripta. ear
qp egrefus Erectcees
dia Hirpo ial pi ybi dicirg fi luxus ventris ex cho-
ficmas i eonringente. n5 n.ellcanfacischalers rabea f$
gontingente: ecreba.. mis arobhur es rd
fum curat a morbo plenis, & mel
C. rholia:qubniam fanguis hzmorintrlerit. ipo daram ftp Emdancho-
rope afcitica,k humoris
tici tn carnofagp fit cura pe
di&srum fyecierum hydropis. Jus quoa, cheleracstrina (^, 'almia fef
£j " CWrÁ CjNS. intellexit o flux?cholerz rubez curet ophthalmiam celentercx eadem cholera contingentem. N x
Partis j, Tra& ij.
«73 gib mid Hf wed 5 eie d aep Tro cirritt , eum bypefifi alba ini fondo vefidente.
Hoc etíatti eft botntui ez eo, qd dictum fuit in capitulo de vrina talis nanque color eiuseft haturali
^ &ulisetiam hi; fitiilitet. paturalis.cim fit alba, & refidégiri fundovafis, — t f etidm uidees [aderem in firmi aqualem im febre centimua,
Tntellezir ff füdot &t equalis, ;
B ac fi diceret, q fit equalis pér torum hoc: eftbonum fi
Hzc auct iseftex (atigtine,
44 Wired med teni in [yuanchia. enim bonis,
e leublile ef. - Hoc quidetti bonum & audabl keftficut dict tumoreetiam exte riusini (yohtichia.
AE E
ex taapparente interius & exterius videatur. E xtrinféce utet feu ex« terius fünt tres quib?laudabilior eft illa , cuius ipfe fecit hic metitiohem.
Tumor quidem Aufl chronica, efl cura corperis.
Part 66
Tntelietit (tutu in tuffi chroniea geberatur tatboe tefliculorá , fic cura eiusshocelt cum marriafa €ieastu(fimn traiisfettur,& deftinat adlocum predictuni,
vij ieplebtut.&cisgrof
tefliculorumin. pecit, hoc
Xt foniliter ajoflema pediein 476 Bieiysifuiupl tri: derum ininstitra rni
, Ei puflnla nerimm aut lebiorit 47y pim ignem [luti jro- Hoé ittellesielt eiata ipli 6 K vctát&cftilla quz non tranfit feptetti periodo, (zu citcuitus, Er yaricei daidem innata fs (bá alopecid: itte timi 4wod cf ventre,
Ld 5C" [lene. Vatices fünt morbi in tibijs acci tes , Cüm vehi&in eisexiftentes
odia rea dt
replent vehie ille, icis e(t , pro tento e ehul&óne & P tratislatione illis hurmórisád eas €otdbgitcutardo fhorbi (plehis, 8t tiat apolterhaturh ii tenté gerié
hurhore j cia póteftex omnibus humoti generari. Hicautetmi canon cft n* cR honfinis Hippocra.& opinad* tft Galenusin expofiione. ens;
MM dijo pos
im pro leprz.non tf ifto empote.
ec A ixi Tientefiacontingireru&uatio acida g fit. ,& laudabile. Hoc náqy Teteriionem ideo: cibus
ftentisattróne vlcerurnexiftentit p? eifdem. Vfcum retinetur cib?ia.
ftomacho, donec acefcat, eft igni
Jaudabile.quod quidem verumeft,
vel; dicit Gale. fi de nouo conage.
mq prius non fuerit. nam hzc
eft dc accidentibus potentibus coa- Sngerein principio
Et fabre contingente n [alme P
«to Je Rio
3norem fpa(inum facientem c c5 Li pexone hüoris facienus fpa(má. eere pred faciens! imum fngidus lumi dus.& ficeft de ipfa epilepfia. $1 patienti Itum contisge fernutatin y ura eidem. Hic ngaltuseft humoralis, (eu chocióqi flemus
ehirinuarqy, feu excitat naturam ad expulfionem ipfius.Sugultus.n.eft debilis motus pam in expellédo
pofuit alopecin: conftat apud Gal.illo tém| cho p: it apud | Empore:nec
f Us ex zepletio appireet
soci umorem iumist gm
fuperfluitatem nociusm indio K. Dictirias ion Apc
1&cx hisquedam funt,cum quibus. apparentalia eis contraria in. re.quarc eft dubii f prognofticáde Infla autem fignificatto fumi- ig, Tor inter membra, ex eis qua 4p- M
Si autem videzs aliquod gnum iafte teflificans füper euafioné vcl perditionem alicuius, & videas cá €o aliquod fignum ei contranum.
Contingit etim qidappeis puoi id
7 Contingit autem eoatrarietas fi
One fignum mn babent confrere fjgmificat retle fuper cu- B reme enafonon.
Inteleritq o£ gnum landabi- Jle,cum quo non apparet contraridi, inquam. ifte contrarium, illud quidem fimilis fignificant re €t füpér eüatipnem corum.
4E s armne ime prupmficati
mis prediis contrarium, figmifitat mortem C7" perditionem. fecundum opi
€ qdéignaiufte morem figüiantia
Cu autem apparchunt tibi fí hd quiemeiacr Mua fom &
«d bec dubium. V nde ila oes preme Judicium. L
noli micum referre. Cum vero v- E ma ex fpeciebus contrari; a£m- Erciedcam genet i nantei Quod dicirapud Medicom in predi fignis habentibus gradus & do minium in fortitudine & debilitate. boceftin. jone:fic!
alteratione: dementientium : & ficut faciunt. fapientes afltrorum in virturibus aftrorum contrariorum er contra-
MM iij Auicen.
CANTICORVM deal isiia hà [rne
PARÉ SECYNDA ehypus ms pter] 2T MéT PARS PRACTICAS fittnediótis & ibit, Echec íecáda
dinit utufaaticin quei
dirar qualiter tolldtur &ytitudo., &
d TOi tuat aie de dttem irichioabit, ve.
wirdinakeram incipiam, men rdi bn Bii mici mw em
Lid ter] mat prp rjpiridiql 7i P — fini rg; mid p erum rit. prm ix ig ion leopeaisi aen pratici fone f e duo nsidi: quirum "vmne naturali, milla efl per. pint i» p ter exercetur : alte vero medici. fiam in onibus t PityC7" cinsienienti nd primer npo bir.nff'antem mn squad. 9l in quibus [- debilitas ekf per. per illadvegimen exercetur, Hoe ttum mif/a, C7" 58 toi quo appa antem regimen in duae partes dia. et «ligsad fignum pr. tendens me sdirurdkarum vnd conferuaria, IPod appareat im eo lapfn i Jatitatie dicitur:ez altera aj dece dinis curatiua . C9" boc per Vitans peculeriua con(jderstio in prf . tel men* [in perfeBimne ptediina Gipio hui*capituli diuiditur in duag medicis. continetur ] Doofyderatur coul raatio eds anita Poftquam iam i intentio« Pee cab te rd
nem mciin parte buiusaris Theo. eftjn qua fit fpeculatio de confertatione
| €x in totó totpore,& in omoi tetti Er ineo ,in que apperetin alo-
I pore:quod intellezit, com dixit:in. qua atate ey* in alique ex t
i to cuius debllitis perniziá eflper. 7 97 Hn 4o ex tempe
|— tamlübiantati (sai kac FUÉ dn nun n dli icut bu
l nibus temporibus fiis.A raliseft a. !idsu tm complexione efi debile
i itas fetum, conualefcenum ,& jn pueritia, ev" pofhquams aut.
1 querotuns, &edats eiobquipata fors e (anis cs» fertis. Et ficcwt
i eftlabi in aliquám zgritudibl qua pera ionem d; Yi
' lis cftille , id cuius cof rT " Xxienem lefiruetwr .
' aliquod ex fígsisignificantibus(u Án afia prerer quid in ve.
1 perlapfm, Keafum eiosinaliqu&ü. re debile
i itudineni.& talis vero eftille Q — lnfirmi quidem penesetaré (aat E.
! non ex caufà extri exhus velut illeculus cotnplenio eft valde
i more cofiqueritur de dabo nuniidasenl quandit exiftitin
' ié.Sccuhda vero efti qui conf)de. ritis iccidunt morbi ex hurniditatatüt confefudtio fanitatis impetfe. eet(ed cutn dd (t4vemi (enectutis per.
i & eut, qui füitegetit quibufd& uenerit fantaefietut, Verum zgri
1 et metibüs (uis &c bon io alijs: at tudine penes quatuor tempora an
i icut
inquutdatierquérmotánnitempó fiunt, ficut habens tomplexioné
sibus, nou in alijsvel iniqua c. ficcam;qutin aurütmtio quidem zevu nuin. ni » Echec idem grotes dn bjetfatts xii
it; etin. locespilo, Regimen corporis fati perfe
lia fl in eh ,in quo eppetet primo quintum darem minindipaes pabuli. Copiar nite € fui corporit, puta ini Cute tttà , aut. i laca df nbdort Honahin dir - EXC dint Ui aramibus Medicina. Ex quis Er Linen Fh vac tod c Les weres [C )htatrice:foeut tm ba pl béte fextum digitum aut bruma diena milis, fed cum in rem gibbum.] fran] atió corpérit tint d [nd tóm» Hi quidem fuat de ecie eir, flexinet iat bninf. st Kaendam oa Fx hisedam at sedi és quod cintParietur timble quoruri membra fnt cgraex ma AioNi nfadicia. F'ersntegimen
apfon laudabilem difofitionem. He funt due fpecies conferuatio mis fanitatis in. i:quarum vnaeftconferuano fanitais perfecte d alis elt conferuatio fanitatisimp fece ioequahe Inhac aem plexioncin. 'exercerur: liciecirao raodo ad caneruand bartin difpofinone in qua eft, regendo illum ainseft,& cteó(cz 'matio cum fibi fimilibus:ficut ex&pli gratia,fi intendatur sd coníerua. uh bent X
tionem. complexionem ca lidam, erit quidem conferuatio ci* cum calidis, & hoc idem intelligit,
ápfiusad temperiem & medid, hoc idem ferc eum contranjs; puta «um figidiscomplezióe calida exi cum calidis in complexio intendetur: des erp : eumin: translatio eius a fua complexione , fiat huiufmodi,&c.Corpus vero temperatum. 3 & cquale in complexione conferua. furcum vemperet juod quidein fodicritenm disie erum regimé i fimpliciter, &c.i.cum regimi, sbioluse tle aatem abfolasm geratum eft & equale . Et quod dixit cum volumus con! à cm 'xionem egredientem al lidoct Rgumuscam coro ibi fimilibus. Eft quidem dictum Gal. fzu quod fequitur ex didis eius . & hoctamen dictum e(t dubiti,& me rito, fecundum. cfinionem meam. habens.
& hocideo, qf& íi abcascompler-
tefüaentcum cahdisf com, nexmin'ci calidis q &t pfam,
Xt nwretur [cu faciat vefidensiam fom in difua cx cimitatitin elimatis , que [7 Her arem habeas er. Au
Decetquidem vt habés comple" zionem qqustlem Stemperatam ha. bitetin quarto climate. Addidit av^ auk hilominus qj ciuimas,quam inbabifiers mail cali i fac flantesa mari funt calide & fiecc. natura enim maris fignificat ratio nehumiditatis tarem ciuita tiscalide vel frigide. Intelligit autsm diritqhabear m acrem,q fitimmunisa. Addiditetiam, q» babeat M veríus eremum, &c, & hoc. fuppie té pore hyemali & frigido. Q nód aur Quarcum clima minime temperarfi & «quale fit,patetex vnione & con. fusdrione ione fyluarum in eifdem. Hoc autem iam afferuit etiam Gale. & hoc,quoniám complezio equalis & temperata, queeft fignum equalis & temperati cimaris,non reperitur in quarto climate, nifi raro valde, parsilla,& aer cius eft fübtihbor, íi- €nt dixit,
sinkt quo sk
Partis ij.Tra&j. 17$ A rempoe "vero affiuo declimet/— Hocéeftintumper fenotá,& D yin nion manifcdanecquare non erposaapertun aparte feytantrisnali Regimen comeftionis vel cibi
4, N utm tm d t Tela motam qi por ER t libet comedere femel ster.
sero defcendat 4d. moedatur ter sn duobws dicbw. 2 Magisqd£ mod*comedédi Acdifiium quoq; domorfifüb- 6vtqs tier f duob'dieb* & aerrenarum in quarto climate figni. hoc,qfü qd& opinati (ity a&*dige. ficat ipfam forusefe, magnecali ftióis pficitt tertia. Sef*decf , dirais proríaoin hacer noflrs, odo horis puitocii lat trins come y 'eniet Bi infeaHifpanm fto Tduob'dieb"pficifdigó in m& P reno icd um dendi wie de n Sod fnnt haiufénod] Diac, cues dü *dectocko arai eri fer duad « peo ond dne ilf cota ale andar j« * illd. it adt: y, CANAL CTIAm C)" titet pannos ED rcli fcd hc. d laneos ey de bombyce, c7 conde- e acd en eceqiam - perfecta digeftione cibi faffümpri. . pori erri RR Preangerur eriam tcmpus [rg (Dao tonc calidiraus pími. feos , [Yt fiat bi bom dige- « matin i S bombycini,& etiam róne fle. Fiant etiam parua ,
equalitacis,& empericiipfi*, lini. st bene digeramtwr. d df 306 — Viaturetimarematsfrgi — Tem S fuos mafticadonaeft ionis x dis ficut ex oleorofaceo. Gbusin ere bene rini.
Przdido quidem eftv.. CDteramur.Sunt eif buccelle parux one C oodum arodatics fogids, pua td. d ha iuofad drgeiloné, ] &koleisfrigidis cut oleo — Nom owned quod [conunde. huru(modi talibus, re nó peteris, erit apud te digefto nappe. pretegats eculsi fa apulue-. mi difficili. E:
33 gs, fupe vapore. Crema — Meligd£cfl. fit bucella parom maia, dirosrarad sels berameridici Séracnii i pes magnisudie ua cet micaten € fermeris necmn ab occ [fü for ER Eripe adirellióà rd ls caliditatis : nec etiam attente : iudigeftióia veio fen
Jnfriciet figuras exiles, er fabri — "[urttendatur etiemut omne 5,
Ber intricatas , necliteram mim. preter naturam , C Mlleudabile dure
temer fnbtilem, - ENTE CB CHSPATIO HM COBRE Co
iehti cóplezild.
Documentum ommum to.
voluerisex cibismalisaffumpusad tdoism eft in difpoátio
malitiam corum,& ad contrarium | pem nararalem.
ipfas maliiz . Vndcfifaéritcibus De ordineciborum Sdkeftifica. tione
quoddebet remouere & expellere — Vrecipithic ne confüerudo fübi- 2d dam cófae.
6 saequales| eret;
B pirehfcabile.] fiandum. ni fotidum cum ca geris elem ieperiunmr "quedam deer t emtraro qud fi m sxii, & i| CSplerioncsillandab mzqué pgyc [deferdatio oleaginofs, vel e- à it EU ape valmdeniquia iu ui indady iura ut
ibi ibus huiufmodi cóple- se iir, ] addatur [al eis, siia xionesprohibeantur,cum conueni wf dcutitm, naNe bec Hi^ ausis anteisratione fimilirodinisinterv- 4 es, od abrliandum. trofaeziflentis, vod humidnm li«
7o Viae quisa c
t eit bomo fecundi oi canon & "isa cr cor ndinem. fnt nec pasinmgohe oni che
funt eppetitwe nec delelfatocibi hoccfiquoniam ad conferuation£ emitiendi faniracaexigirr o men(arendr ci
» Confuetudo autem naturx affi - ps Bes vA WP ETE eM
1 miüsrckecta fidieet e erníut. jy asdablios minitzamé cene
it: vw "ERUNT
Gisctaen efc prana Aillandabits, [esa pro ree Dictum autem cius:nec funt appe- : tirus ec delcttrio efe vnum de preeepus iurus arus per Ie vn " in d enim eft, g nociu& tell a eftincpis, duciur.nomm 2 T vreinbocquodebonla Aries rajceaci dics
i magi ilis.mels & &conuerío:& pingue vnmenti ma, dele&abilis,meli Cimimordicdabl &íürmaio- — Cuom com allót
Pards ij.Tra&j. 135 Á Hora refeionis. at pifcibus vecentibus ,bado, DAXxm—m4 9 «gm mediocris atatu yr pul. D
refettio facienda, c7" ipfum leg. 1s," gallinis ,carniprfiguam exiverit fax abes. — bui ag AslmDawm joo à p ideo eft, quoniam rem] EE poftdigefouem fa&á rs n carnes fant laudabi gerfiuiuesa de id eos, de quarti bonitate coa bomeficripüm a. Pew i etri dium pig i ire ad m£- jonum cahdarum & ficcarti tem| aéem quarende locu trá figidaiim camila in " NA "vento mearegione i. cuculla. 35 c, »6'« s- tcomriies non fubit hac no g Senatus. Á infüla Andalufiz, sem faciendam, necis etiam tem. — Sunt etiem ex cn " EL «FMde decet. Bb wir iioi fe attentum im boc re Jecombiar* Uatabeg , or a itheti & dign idem poseepram ett v |uidem fercula cum cociá- dukia, ái rein b ent é cha ic [roni E D TMCTME Fl molus.
modrealem itafent irse ignem cuta d Regimen potusaqua,
bi rur: accendi c* roriur quid iSc con. 14s. dose T Regimencibiinqualitate — s, c. ibua- Y S quantiane, um anime 5 diad ciis, dad
2 pore quidem affine ji vd. nhi quentiter reni. Pos deis voluerit spinis wc ad [ubriliter mutrientia. cnin inidar segimen lui Y rri «ade vitanda fant. quorum vnum odios qfirrie
func carm grof/aey Vitium fe. bosialiod pori hoc qd diritde oleribus. llis Decicbus. gue ou Horguidem fitrasione debilita LE ircorpocibasct dominio calx afta Saar tuac faper corper wpotefligo,. /4mea6,
S Hec péeceptum inducit igi m frigida':
rl ex ca aim Bdas, ai ficit molum ex pida E: licethoc fit verum in dimaribus calidis,có-
it nihilo: vfus i fritniblomanasvíis squewpk i
tempore byemali, tni Gi timent valde porem aque figi" de regione fua ratione confuctu.
x hoc dito videtur, q concefz: ritinterdum potum aquz frigi minimum:quod quidem ft yngfetit fcit tempore eftiuó cálido,
Nen ef etiam eferédus porus qua niuis ni pingut [anguine multa carnis,
Hocquidem notum eft. nam fi macerextenuatus, habens modici fanguinem,bibat aquam niuis , nS eft iecurus quin accidatei inde ftu por, & dormitatio membrorü. Retuli.n.Gal.g accidit cuidam patió
3 "1 poft porum aqua niuis, adco ma gnum nocumentum in gutturc füo 9 nihil deglaire porn Standem. mortuus eft inde.
39 /— gf ettem witandws petue aqua. faci Hr mep[anifi [ratione adbaren- Tio i flesC7" tardi defcenfom buccella. ] poii Ee em quidem enc bibat poa Faber ere
«us tardatur. Nen eff etiem fumenda aqua 99 on nibo yc in egre[fn a balnes.
Part 67
Curfs quidem boiosefisquosit É Sie inni eiie
coquendo fimtul. vnde ficut cum ia
j fundirur mul, in magna quang
tatei inolla, proptcr quod rardatur bi decotio is rade, Rc qdem contingit inde ipfiin ftomacho. Aqua autem fümpta füper bal L ncutn nocet valde ranobe contrarietaris exiflentis tunc in membris: conmarium.n.fortificatur tác in oc curfu fui conari vtinqai&t ob boc non eft fecurum quin infrigi winner pin figi-
Nec etiam pofl forte exercitii )* €3* citum;bec tnim efl malum et Slendabile,
Cá huiu didieft día in affum. ptióeciuspoft balpcum. ath mai* M eft nocumentum potus eiusin coàmgr
i^qui víus eft coii iansrarals auctus A forilcams.
Si tamen quis ex medica tolo. ?* rendi petéria fiti vrpeatur fuma ex ea parum tantum [. quo declinane C7 impalfia cibi adinferius
fiemachi cempleatur, quatenus jo
idem digeratur [amat tamen ex. me ampia jim [eher eo fa
Motietzant ex im pud, co quanti
jusinferius Cad fundum. zt fi fumnpta aqua ad (atietatz 39 ur nm faffiienti y cccidat ft, "yitentur potus certi: quoniam tu.
lis fitis ej mendo(a.
Hocquidem eft vt expena ins mendo(a- fi fumpta. jua, vel vino: facictatem, genere. 3 FP fiisin codem , frisquidemlla.
erit mendofa.. pro tanto i .
tüc tollarur omnis poi fet fins illa. Regimen vini, 3* Os eff curddus de a(fumm priene malti yim: debet, efficere madicum cum eft in MÀ nec ejt conzussandus emm die pe-. ti riminec efl bibendum in ieinmue:mec etiam. poll fuonptionem ei bi fabtilu vel acuti:eflá, emai t$-. pire miteyufi femel in mife ebrie € tec vitanda.
Hzcquidem ta factát tn vim funt api icos mani fla:ex quibuseft vnum,ne bibatur exco multum:neq; cti omni die, fed folum vno dic,&alio non:& f-
t£pore calido, vt inquit Dio-. cod£: hec.n.nocuméta
eipuc fcorides.& cum hocctiam cógruit vt die qua bibetur aqua,fir aqua fo la:& qp porus vini fit viná lymphatum. potus a(it vni nociu* eft in iejunio,eo q vinti bét potétiá pcutiédi neruos, & nocédi cifdé., vitatafit fup cibá fübulé, 4f conuerut tunc
Partis ij. Trad. anl eia dtt
fe omm
al icatioaür&
dubio ine refiftentia & cótradicti ne. Afcen(us aütebrietaris (emelin. mi£fe eft erroneus:qíà licet vind te-
Eis ion muht& petia tfi ficut multá & fü, ciim eréageicle men Beirat
non concefleruntipfum iuuenibus. ratione forjis caloris ipforum:coneclicrunt tamen parum exco f£tibus& decrepitis,
*[Et bibat vinum arematich : adinstTa fibi acetofitate mali gra 8. Vk Un nati, ut facco coteheorum C2" CW- dix ebeioenmerie ple cui accidit ex potui m e qiiem dien ebrietos, Jirbataypfum cum aqua Y. toam
Hec, deta fünteis, i pacte ii &visiy i corr: dolort capi- viné tisfon; &quib*accidit ebrietas ex Fri
J e5ting6t ,p- ua ia fs prices poco rini io itma cida mé. giscui tp minuat Qrica f& gtanatÉeius,ut dimittat prorfus ipfum. 2: Ec vinum quidé atomaicá ejt me- s Ka Jiusex vinis apd Medicos.vipum ti cumee alb6 cft melius ei,cui jacoditer po-
t vini dolor capiris.necnon €
ex er cgruit om v expedit etiam, ap em fa tomilig atur, Bain jc cre » Ex magi s ertt cibus oeque irem ta p eft dim mure cfüone faa exiftente eft vinum pu- pientit digeffanem. rima. Tum,&ereicminum,cum(tc&- — Somnusquidem deraatas re: cbam.
7 T. »famenaun m distr eem, i e be eia
spa. E twr acesfa Cr fuper n Somsusquiem füperfluus.
ento, & quidem eft novum. Intelle- fame fadus: "X oni dc it Lr in acdde xit aurem per fablitaem poft cipq Citatem cius calorem temperatum, pu risen d Piumar Regimen Somni,& Vi^ no,vtdi&tum eft fit zeuocado calofypuicaa- liz. fesoftsbsedinredon, juatenus M.
gentem tidem fomai,& Mn immediate 4t DES in ET Mp henem dar- 5m n dme —EMMM qnimasg & ns » donec ad qt geratur vem ener Vgeflienis peruenerit ei - Eoropen Bomsiprd m bus dfumptus.
Partis ij Tta&j. M A iiquidtm, vecum siquis. senda ne eel p atur quedtimetur bendo capite Cerecio ,dooc cibus gremin siqnoermenbiserde inferiora rad aded : bilitateipfaserit quidem conueni podes itii beeeim pellen, " illod
mebromili poft commeftionem. " i eidé tal fpeciali& lione Pieter edt Et arum fopcdeiaciam & lmine-
/& in fomma tempore di Pidmer efparcar wlaxey" [uta eh tts foesceputDamwi gie exei] o fr NM inus iuuat &rme Terminus ezercitij apd tionem caj iie vaponbns dicc €o quo ezercitatai mo dormiat poft c B Macer uem C77 voa dj- ! ae sdioniset imputo vr son deber exercitari ne ij
filiarum, &cempos £roinamelt. folutio "eatur. ! . p uon: qp calida corpora vei lut cholerica ezercientar,
QC tatur omne exercitum z mme tf— Docet nimis pinguisexercitef iem *[boc vitandum. vltra exercitium tperüm, quateds r, pr
mais eunt & empor en afin cl mim asy. TRLerge titer monbraexer. foluatu er fabisletur bem per. inda G7 per exercitium adin-. NNSRn
Canticorum .
€ Priiumio fam debe ee mini in :e0qQ tem] eftno ninvamur &cdidcluarr cor pushomunis continuc per fudo
48 .— Lan qudemretliin capitula
tbeorica regimen eius, cime cor-
Temporequidem hyemali viea E. dum etia regimine corporum téperatorum contrarijs omnibus cis,
retulimus: quare cum calefa— iGe refftatur figiditati ipR*aeris.
F'ert qUo4, C7" autumno szuce- 5t dendum eft mier ellatem , e byemem.
Verc & autumno funt corpora se
ine medio inter calidiigiditatem, &inter regimina corum congrua tempore hye
tatem &
debear mali&afliuo,
lige g fecit füpra, vbi tradidit doctrinam de re bus neccffarijs: hic tamen efletloc* magisidoneusad hoc. & intelligit cum dixitaddens huic, quod mii placuit, q facitibi métionem de c5 uenient regimine accidentium ani mziüconíeruaione(anitatis Cengrmit quidem Ul emis, uerum pramifirelatimem fecun dum qualitatem ditTam in tem re aflimo fapercalefatio inuemi,er. p emtatib meri Vfüsquidem regiminis mad in regimine conuenienti corpotib* c- «qualibus temperaci: empiee: zítiuo,cuius qualitasoftenfa eft ante,
cógruit quidem füpercalefadto fm. €om|
& B non n frin afta
run d cin fs & cnatbusmeddionaliban iat excefjus caliditatis earum,
gt tempere quide hyemli eft mtendum ieri eie queretulimu: vt obuietur, eg" refflatur feí qrdisati ipfim.
c When ex ficcati» cs. ami rere emefl cmm ;i catio in eodem. Verequidem ii criccuinuminendit nibiominns it vtendnm co, q rem Pi im emp mine humcctatiuo in autüno: vitanda eziccatio in co,co p eius có plezio fit cca, il autem tendum regimine tonuenienti tempore affruo , C7" in Ine veris ;C* in principie auti. Á Corpora. qudm fünt egendat Éine veris,&in principio autumni re giminein zflateconuenicnu,autei inquo.nacra nanq; zftatis dorid tempora,
minatur füpra €um vniantur fi
tunc cibis calefacictibus, Completio quidem principij ve ris fimilatur cornplerioni fnis hyemisratione coniunctionis & virióis.
Partis ij-Tra&.].
A mniusezeis C antumaicum principo hyemis &aktenus, 'É. veris cum.
'& retmiso ipfius. pro tanto có- EEneriru pun
5 , us dWLEIS CIE CHINE FC
la eff contrat babitanti-
uei; ipi in
ew. € caliri. Ferum
quer tet H[mersarmres] fane regii regimi me iter egentium.
, relacutmà deem el
regimine. lit quidem a A eibes bene d Rfdeotin ci Verüiete jgeas ha it num fpeciale mi esnipe métion£ ciet. Bet ebur Regimeniter agentium, & i primo nauigau^ tium.
d JTorlenr
| vitanda
D Wogete debet affumére C77 cilige-
UE amediancr mia C amma, redeant d ida Fem, Vapeur padri sus molkficanda.y nde frtimeatur. ^£ "yornten cholera, euacuetur per fé teffum, Quibw peratTu in fir nauim, C77 Wnpenat [ecum [uc en acetofts , C7" cum ei foypti.
kapenei- sedie
dum per mar Tali neane. Rar eii
282 p» Dr ope P
p. Kam eft, neintrans mare sedi vellet.Ignoro aát, cur. dira prias ant cba ida volent, miare in, tes itin vldmo tidirate alf Tan hoc dixit, & invellexeritad minuendum potum 4quz. vnde nom vEefeex
iuis ad ipfe di xerit, fi timeat an cio q eattue feet E. sesiones ri
voi purgareé & b'morcholelcat lop vomidita-
[yd "Qd vero iuf dcbesgreponere feci füccos. ace:
fos, vomitii T ab(cindétes &
eSfontes E dc canonib* hui' pen
€um nequeat ingreai ,
Cm autem in aliquo. eem agentibw mwltiplicaDantur pedi 1n. red ere a nun rl
Bé? [ contorta, C7" ner) fé ineles im dà dà rs
2n b e. loappti, Hocingeninra eft landabile jter coppia
ageoibus peliculosh MEHR M fe.
Canicomm — e edad de pum dept Eres E eftmanifeftum.
NA Tuer aute teu pePLecim figo IT um ree Porn CER ine rk i demain pedes eim mulris zu E riens drum S eniomenriei M Esmema quidem us fige eur locis &igidis,
niic pr:
sic Perm d | torum:Stprimo pinsi aie
&pprie t AE: ste undem mduir ES cr eT elus uiam pe-
Jem,ne moriatur fame. qelumponinine onetigm sh d cn &HTI iom mortificait; diffolutea t6—
opere quidem m inigiams purWr eam furi ponamorin balneo: hBnioorpe rur rndqn dd nigras faci ncm fag 28 centur cfi infiruméto ferreo, donec. E. d ^ Ei eit ipu s ACLEM CIN. WHTWPI.— fiio müdificetab eis.& fialiqmd Cur offendit gelu ex fai violen- deputare tisoculos iteragentis ponatfüper mortificarum,ab(cindarur ab cis.
Partis ij-Tract;j. 285 L sede laffeudinem ab apsFemare , -D
H e Wiesiptinebronped poet rni F ! tet regimen c7" dietam fabrilE: a Ditonmi quim eftvils LI ,
! agere: qf membran balneo, 7 fiat. denen mons ue reme:
moe ex polis: Pil DInIe pere miruiee drei D
! |] ! i ] Braten hmi omia prisiun
juali temperata fricatione ocqiicm mine iu E rss füo&vexato. Probe bocquidem minsant era buitautem ibi confequenter labo- slia fic in finc veris &
al 1 3 hoctamé i;
h— kaimerieragena[pedo P ] i turyrducatur ab eodem ev".
!aiedet EM mi tirmalitia lenia amd
| es b tempere affiw po. 92608 i ante pref itinere m
tur ei LA icri Merino p E
l mms ale trea fin periculo expsnatur.
] preme minuendune a — Sidommerar odes ma-
adl eat ex labore i gre fnisraminis& violenti, euacuet
L xsemit Dueerrdide four d dn Palcbotomiz duionem chole fuas vice
M[magna)quancitate. c7 fc effi- fneco
dj. . ^ eineo-
f$ toneorüi, & malorum grangtorum. acetolorum calor enrpoua chan ium itiucris exunguarur, tole vi cmedat ex berbu frigidu,cr fimul et Mime fatireru aqua C7 quiejeas kt nec fra[catur fortiter P COE "[aliquatemu , C^ moretur in loiate, eu Ymbrofas, Jer nitet en dimit- Ed fat clamorem y (ermonem, nec-. o: coope- 2en efiam bellum (77 rium nec 12 Pél psorerey im loco imo calde c7" /u H mat in potu [jrupum ex faccfyua eicerba cum fucco portulaca , e^
miniftrat Et voluit posi po tu aque fimul femel:lic.n.. mitigat
tim amplius. qi EL fitit ind (meridie, ted hora ve neat 13 ere fio pilulam vnam ad Bones auentitatem lupi faEiano ex tro Y chi[ciecampbera. Et fi timeat ne. povisue rn prn
[cat eiue CMN, e sb. "[ a
vod hic dicit f. q» teneat quist m trochifcam & cumplir . dixitquidem co g ipfa ab(andar ft tit, X infrigidet complexionem. Quodetiam tS epoleum & cra exendantur fuper vultum, ne. immutef & alteretura fole:cft quidem feeprá de fe notum , attamen.
eft frimenti.
ecra liquefit& diffoluità calose fo K lis:ppea meliuseft vteius fit linitio feuinunctio abí [jcera. Et dixir pre. ferim in muli adio £Tiridis iir i ir eg decocis & pallibiliatisspíaré Regimeninfantis; dum adhuc eftin vtero. pr Flediatur 1lster sfens in Mero , M6 conting at corbors iqued mcumentum..
Et eligatur nutrix. abe- kie cr pide cum, Y fe bei mm gum.
de gon ladante ipfam inrlleritquiin goctrim Cn muziado bane cos,& alia faciendo cx cis quib* Ac indigent talcs infantes fiuc pueri. T ds eff etiam appenenda inte 24.
Part 68
4 lemachbum. " uei cerus a doge
afl unb sprafértm: (ey eppetitibus ein,
uoniá accidit magna fübmerolomadn przgaannb*, Schocin principio imprzguationis cartíac- Gditqyeis innaruralis appetitus : i inquitq ponenda eft intéiio fuper. earum [tomachu; tanto mini ftranda füuteis quz confortíteará ftomachos: que uferuntillaada. biles appetitus carum. »-
Paris ij. 'Tradt;j.
| À aetiifetur eti fangios ems E^ f AE t[p- E Eh fr ] füperfiuitates educantur : ERE hne infantes faperfiitatilsm D erp erum f fpui exci Taretur VoeH ynitime Len miuatur-[ed uice pradiélo euacuainte infrigiderur [anguis feu ewm extinguatur. Intellezit quidem q ti tur in potu quod fanguinem eiusrechificet,& clarificet, quod gy educat füperfluitates &corruptioné ipfius quatenusex materia munda ] nutriatur.non «à minuatur, Quisét i exciarcófeu in quantitate augeret fed propinentur ci fanguinem infri jidátia loco eius. hoc autem fic iuf it fieri , timens p per phlebotomi przgnans habeat abortire. Sietiem (pblegma] * [n es] Vethr minime tamen euacuefiyr fece (iruie: utatur. vibilemisue £unc conuemienter fabtihantibo. Siexcitetur aliquis humorf prz c acia offercnda e nihilo nb imas
76 humor
a vule d
284 turwentri eim ,] ut femruemm D C7 mufeili mali ficentar, ne pare ti eimi laboriofon efficiatur. Vtendum eftefficentibus part aj pore. tus:& hoctricanc Sin balnzoili ip fius& loca membrisi do e med Trés ias parasiplisalleniet, Vnde tatur oleo in cuf ciue: c. ferbeat brodia [ew inm punte . Efe quidem ideo dini qii pin- a ia leniunt m filem auae Ti Pt , Ei pretegatur a clamore (alta, finer pupue, c7" percuftune, c7* n" [ege o nta fe m violen ratur ei decotlio C tia diffi
P. J & Bh ird vier iri irgend e eee tardi pora desodo dados
& facxigraci.
Expedit etiam ut in partu ba- Y beatur viec diere qus cir. Vo cxn[eripta omni pufleumitate trahat. fertiter pedem eim , y^ Punprimat Wentrem eiws, cante. 2 ditamen C77 dierete , poílquam fu-
Jute eam fargere fecerit.
Cógruit quidé vtin hoc cafa ob
NN iüj — Et
e Canticorum LA i mal. — Hocperfe P fame pee een midi eripe mm pueri uidisse Di elecium celi if fanguis in cmnenients quantita- D oxceeberl Zpus 1e , Jumat in potu trechifent de peii i pomi Quod bici et de nomm fhoy cuinftueddidit confequenter.
i vero retiieatur q - Lec , euim debet egredi, miniflreni olor ft albwe, feie poten uf me f fer L
H niftrandi de r dulcis berrere als - E Ere
Frocurar eam egrflos deo » fimilium & non di Een rd cum fenore partium. fac. pro lusquo vo- axtem "vt dalcik $
à Paris ij. Tra&;j. 285 Regimenproprium infantis, — Decetnutricem atiam effe cum exit ab vtero, efíc & difpofitioneinfantisue Eid i sé Y J "tem ego C linis Suid aliud lxdat ipfum,aut ftricta.
iti iabij b ludve ab iftis. vh faciat.
: ate aafeisa ai eral oft qi
lg boost is c5 [calefiar] ev* abbuimidi nealicuiuscociui ledatur in fomeim mundttur;
i tatibus :G' medi. nitas , papauer in cibis & feroulis
Ibnec dt eri igarura fufco [ eins mificarr,
end Fnliae temen eet mulum, gy megisa, nece erium ne alieni itm.
Ln Conliplimr Rh abinrig- fantium deretur aliquid ad come. E e ; 3 ditaisad mundificandum ipfum a , fordibus,& ligatura eius ftringatui dam adin e eligere dam faciant nunc joni [uj m * mi p Dr Nontametpermirtrur malid afeia mimis fn boc quic i . Y * poo97 Necefletameiloge tempore — gt eum [urget a fommo,e7'exei [ grébibeuam ar quatem fpe. tabu nrifnchr] ad nideh- eee i alefieret inde. dum lucem: taliter etiam quod in ! Puereftlactandus mediocriter& pon in celo. videat etiam emen urm andi b dcuira vri cr drj, non eftetiam paruam lac didum, quatem [jn boc excitetar-] pm
] , i Sunta, telenda Cy vitandaom:| famo,necnon ctiam & confortandd ' ufa alicame $t «nti. ipfum ex ipfiosezercitarione/&hoc | afeukinplenia fes Sempre RE ! elit quis fonum premocare , po- Sisopenitone cibatramm pro P Les dian i puo tuntocum erciulinmra fomno meolls — fw fati] in. Cy impensa groentei magisloca uoc ia |. nepaueincha fas eria vent. Mem m et tiene jernni feu vigiliarum infen. ve clum &afira cius infpiciat: &. tia contingeret e aliqued men- qubd ridaci decals paci
kd Mii pipe shop v» acu, 9 Au quecun b
5o m Gn: x fim adiplum, eum noluerit oz ipfum inirwere c fuere ad veniétibe ^ pio (.— Hocecí
xuni eft, quem fezniónem audiue ritafimiline: ficur enam faatauis, cum recepit doctrinam. nis bominis.
Ef, mel inore eim ,li-
H menle fric ex eopalans , d eiu, C ad
"CWIM c9. iw-
afi rep sape ;quidem totum. c vific dien nim dle
usndum eum ad loquendom,
Et uitet phlebetemia, co" "dire
: zt IW
Non quidem decet minuere, ac
Noir meii piii Tatexigentja ex natura morbi, donec tranfiucritin eo ztas pueritiz : quod contingitanno riiij. aut xv. Cum auté dixit: nec refflaaur apoflemati vatiole feu exiturz eidem. contingenti cum attra£tionc:igrmo-
femo- !?Procukdubio quid intellezio per per
boost dixitcum attratione.Nam.
fi perartta&tionem incelleritpnon procuretur tractus & diuerfio mare riz ad partem aliam, fitá mE
bro apoftemofo illius oppo: ner: i incl is continebatur fub rima cantificatione generali , quí debitos Een Si vero ioit s D iperponanrur. e prediis milionz ana henicsrhos etiam cft p m ge neraletamT pueris qn alis ab eis: cum Tercia dn cd apo mut apoftemara € Arabiccalze ^ imo inlcr & ed Erogo zétione füpftaz husnicomplexionis ipforum Regimen conualefcentium ,
acidi ? fatigatioCr oes Pr LT P4 N&tio in corum. ] E Hixit de conuale(centib*a
féentia peruenerit : mec reflfatur y morbisct per not. &boc, qfà piu.
Partis ij. 'Tract;j.
LI p[,—— yen b cd mal gd folita ; eb nibilemimm gradacho. tiom fubtiliandme, donec enafa cor prr porum f menfifta. Hooquidem przteptut eft de. s$nodo;qualiter reducantur conuale center d (olita . vndc inquit, qf Edel . S eft, ác set; 6i pafos cft morbum chronieum,eít paulatim & redu. qrdos nd bum Giu per im ia dendum doti relie € Brdenedinem la Qi veio Worpims e Dire zi tempore: ia q reducamr ciüad folita , d conuaefcens ex chronica.
diio redu&ionc conalc(cFti db
egritüdinead (olitam fanitarem,ft
we füerit reorb* chronicus fiue acu
tus.& hoc ineellexit, cum dixit : cft. bil "
tudincT . virtutis
pres gunnisgücfez cis quani
2186 eigarmm excibo, D
yes fwertutie ,97 € coms.
Sit ergo cibus conulafttist eri i dius amper iq EM gal .n.opó Eb py Pvt Et fitim qui
tate, eo quod corum membra tene ?*
rematica Cy" 0eYnnet. bilis dori cr gandran cra v tentur CY" spfos exbilarantibus ve For hficentur, [€7' sitent meditati e nem,c7" triflitiam.ex'ingredian-. e fur tinas in balneo: nec tamen ibi nec, ford din* [ fedeant : c" ungantur ibi Greccicio, Dysmen tamen cum forti fricatios mései oh nenam bac efficiunt in eis calor iacit snnaturalem. ) dere debi Hocquidem totum eft per fe no Lnd tum.comprehenditur quidem boc (s, ( totum in tnbus przceptis feu cano pd nibus vfibus. O uorum primus eft, mébxa i» se fonirrserdeedimet, fir inem forü olew tuocorum jmerem. moram Setundusell comun ani 494 mz (cu vircutes faluentur, & cófor. tenturcum omni co,quod erit peffibilc vudiram X dorari, Tettur cam olcisleniduls A P ingre fam baloeiin pila, vcltinie aqua tepida plenis,
tie cibus in
rud. itate [umptw: qui f. perna quantitate [umptwe: qui
ten ag grauet
Hocquidem preceptum pofiti dmtegimine fenum fimilarur prece pto pofioin cibisconualefcentium. ab cgritudine : & eft qp fit cibusillo xü [n in parua quantitate für. prusnutrist multum. juoniá commune eít viriíq;
'4 ipforum.
ium efl,vt comedant parom, &hoc luribus vicibus, vnde melius cft p
comedantterinter diem &no à
Aem: & ficeiam faciant pueri .& eft, icut dicereturtp cibum, quem con(üeuerunt fumere vnd vice duabus fümant vribus vicibus.
Et fi enactantur , nequaquam ehlera educatwe: ed potim a: tatur cum fit in erum corper] medicina.
Hoc quidem eft notum.nam cff
prriesngeuinvnd frigidi
luresex fznibus, Y quibus fuit mot ex citrina cholera generstus. Net proi poda usar intu ep enarius fi corpulentur fuerit er cmn be i mec abita tur boc im duobur anni tempori- Lo.probibeatur temen ei emnino phlebetemia ex cephalice , v7 fc L Minime quidem eft minutio fan guinis ibenda in etate fenili equi vías eftea in adole(centia & iuuentutc fua : immo cft bisin auvfus acci fucrit ln goimenst effq; minuendus vere& autumno; non tamen minuatur de: i quod ideo iuffit,quoniam e pita fant debilia & frigida. Eft anc. juod hic dicit, magnum apod. me, 'qplexagenarius bisin anno minus
tur,& podiffimein auturno.& boc M. vd oce phlebotomia ntl
temporead coníeruadon£ fani. tatis, nec etiam efftunc faciéda . và inillo ex cis facienda eft phlebotomia ad ti fanitatis, cui (oliti funt contingere morbi ex
prebibeatur eis totaliter '*
quod autumnusinco da factis io.in T 10de' apofié
Galeni mortificationem : & pto tanto non.
Vblive quia, anni, minnatur bit £lià autem eorum cum medicinis put pp fl emnise probibtida.
p eritin eodem, Preerpiergo ve ra. Docetetiam q» venter eorum
c minuarur femel in. dum di fano ctiam vé quo conféquaraz nótamencum dicinis foludiuis, P
[probibeoeisipfm abolue, Cispingues perineeralia. Ant loge te, — Pr bicenematatem efle pori tin eria
tam d mulcm fene, ^
1 bris.&in non alijs kaucin s hoc. ficut referemus. in - lb Me m Vrergepatitur in aliqu. Eegimen cius, in quoapparent Mii riii figna futuri morbi, We, retur prit quam incur. T fi epparcat sm alicui, 109 vát merbum. Jioibeam , Siqüisaliquo gempore parianar morbum. ard arare uem Prfqul pe eatur attente aducntm i doneclibenerurab egntadine fuail Mim eccmlra eff can/a. 1m corpore. H lotemporc, eim: pro tanto anferatur,priuíqua so meg , Efcwretur cum contrario eine, detegatur. iam autom retuli quid de quo cinqueritie ilb temprre, Jignoficat accidens apparzs in core € ommuta feme pret X pere de qua fimen Curati debet qui paüturalquo due fit ex eo. Ynde attente curan Eoseipemscide. dem dcm fano
€attpcum quis fcu:
ite morbumrit quibusin eoillótemp dixi! mE rami ü nue morbumi lidem qubd ciam is ceret tem jntellexit,cum dixit commuta té Puspróumpor. —
"rer, liquis patiatur in.
ptis fuis , attendatur. €rrecipiatur cura eim ex bis que. evllg am in curi merberum , desec liberetur Cy" mundetur ab il-. lomorb.
Quuiafecerat mentionem decuraciusqui patitur in aliquo tempo 1e,& non in alio , co-pit referre cura. eiusqui patituriu vno ex membris
morbi . hoc quidem. referre.
€ Regi 5 iuelamitas cin&nooin alijs. Vndeinquit,9 E. E sei e pd «nra hui*cfi.fumenda ex cura id
manet morbori nec oft dili
iturlic rem. 45 €i9 ex bis que retulimus im
capitulo fus.
furutam morbi
tanto inquit : prohibeatur attente zdventss Susicc cfi dicen vlla. tür canía cius a corpore, que Cparan taeft faccre ipfum . & iam quidem. retuli figna,q: cor
tem de ablatione harum caufazum. reponitur füb fpecie ablationiscau. fatum ipforum morborum.hoc au" aem fpessmmospooerein fübfequen.
Pardsij Trai.
A tibus.&ob hoc vrendum in ablatio i ne cuiuslibet caufe, cuius apparent. 1 roptia figna rn corpore, hisque re i E us in parte curanonis hórum ; Cahticorum, Tractatus fecundused Practice Deredudctione mrkarsin 8 cum cibis. SE edicinis 3^ lo quam "Lege feruaoe contenta fub penere] eofermations [anitatis, o, Pc inapiam loqui de B eura ipfo morbi. c7" bec quidem eff wmm ex goneribw pratfica . Hiec autem. [semi er cum
[ ! uo contrario ut fi fuerit mer - ,
bm ex caliditate curetur cum. füi-
gidtateu C conuerfo : ev fefe
rit ex bunuditate curetur cum fic eitete Cr" 6 conne.
Poftquam locuti fumusde regi-
minec con(eraatite fanitatis, ni ic
i i cu-
Sion mbxbi-Dicleanm Thoc
itulo füb comprehé
€ ddiracquodefHrobuieardfta-
zio cum füo contrario. Vnde dixit,
dre ioc gt caria Hip
i utiufft
m: f vunm conta.
rium cum fuo contrario:ita qfi fue
zit morbusez calidiraye, curetur cü
frigiditate contraria, & € conuerío:
&ler humiditate,cum ficcitate&
€conuerfo, .
Curefir ergo cerebri repletio
^ om enacnatune C77 fu fat deme
bris alysty in pariente obturatio
T ex oppilatione fiat apertio, Dad
qr Ghficataie" lenitae corporis mci- ut sa exafperetur, ey". familiter afe. E ap rites leniatur.
Part 69
Quia vnnm contrarium eft cu- 1a alterius contrari; fuit quidem ne eeflarium q» fit cura. joniscá euscustione,Scura. apettione,&é érlo:& cura aug, menri cum diminitione: & cura 4fperimiscum lenitate, & é conuer-
.Et fumma quidem in hoc capit. eft, quoniam c- trarioi ju: funt velut radices
ilationis cif
Maps luc cótinécur fubitiset eil m) one, & operatione. hzcquidem funt velubradixiningenio curationis,
H fe b& Sem ofpilationis JC7* attra iie dom ]* [ur exicatan tnt d'or fanatinem carmi qouranum 4 eut,
&choli- : [ te exiccantes,& facientes di, & nem.heautenr, & his imiles noce bie lene fontin virtuibos(zcandis. Siam [3
. Hecquidem medicina eft ex fot. ; Hic quidem medicina e
uc ad darhan (ctriis Eius autera se ificatio communis & onda jua quantitate &: ü ex ertet m quotum ipfe irae mentonemsfünr pera in hoc cafü.nam t &xre mittant malitiam,quam i pfa infer lunt& remittunt calorem, & ifla. mationem ipfius. Laudabilius auaii dm lam Atc ex omnibas lateribus fuis,i in virtu tibuseiusprinis& intendatur ex ea fi ficut habetur ex
Detur autem ex alsef [ fol- €
cholers. 5 TC Ducit autem fortiter chele-. dim] mm , Cv" f foerit neceffe rabe. & , odes iilud cwm. De com ELIT WCEHZE
Partis ij-Trac.j.
A fur mulpon ex ev, relHificetur ci » fummi, C7" trag acantbe. Hzcquidem mediana laudabi
Fior cftinteromnes medicinas cho Teram rubeam cducentesa (loma- €ho:& hoc, qf cum hoc educit. euacuatcam abi, ét
iam,& tunicaseius imbibitum.Eft autem multum melius fi cum fpe- : conuenientibas mifcearur: » &peérim fi humor chokrious vergat. groffiuem. juam. cum (peccborel quim rel Ga uam retulit Ga. kit suAoriure Fiorelli i m ipi it& no tiani inq jua cft magis j medictas aloes cx fpeciebus,& minus qu duo tertia iplius.Süt autem fex cies notz ín hoc, (.mafliche, cinnamomum,fpica nardi, drcafa ligni earpobalíamum, &xyl m, Ium modern: it de fpecie-
«orrectiuum , quoniam infert fre quenter mordicationem in inteílinis.& tine(mum,
9? Etex ngrébalous citrinis ef-
feratur in potus unc.i. C7" tantun-
medullis c, Ed penerindij i nen amplim.
M "EP: Trobslaai quidem dini fant D
Entnr ad bc damic . ex 8. D « colecyntbidis mam
Colocynthis quidem eft fortior. ex medicinis pl educentib*: infert tamen ünefmum:& ideo re- Gificatur cum bdellio & d
". fant huiusofinions: & juidamo-
inin teflinis,eo gin & profundecur mined in im/linis. Sodratio opinantium q» debeat bene teri, eft.
iam tunceft minusnocomen tum ipfiue,vtaiunt: & hoc gione paruitatis partium eius. tutTus ait ftin hoc inniti experiétiz q r6ni.
Detur autem uc js, ex fale mi
trecy f[alenam.
46 ma fed dentur ex turbul^[derba
DIT Dirt n penantur in
Tyonatde deco£Tioie [equali y.
i93:626 "Tubs ai medicina bo
na &laudabiis: cuius ado S pro-
prietas eft educere phlegmaa ftomacho. eligarar tamen fincerum,
Et dentur ad mint ex «garice * eH b[darba.1.ev' quatuor ex grani] S.& fk Agaricum eit T vale hirta: dcergrà neq; indipetre&tificatione quanti "snb sdiliquam proprietatem eiusillaa. *dabilem. eduatauté ehomorestrof fos.& in (umma cft fecurioromnibusalijs medicinis . Cuius dofis eft feab vno darhan víq, ad duos : ícd in deco&tionibus ponuntur darhan tres. Etipfum quidem curat aquas defcendentes ad oculum, fui proprietate in » princi defcen(us earum ,. feno d fitturbir. [din auem eft medi ina fordis porenti inferens angufiam magnam: nec ic vti talibus mediciris,cum poteft fc €utas inuenire, Rememoratio educentium. aquam citrinam, véte quidem medicine educunt aquam cirinam , crm pondus. danic* [lanresla,] e qudm onm dance Ge antiqui ,tantándem ex^ [ My. mall yectifica ficut rethificam. indir fem iet et podw [derbi]
excentanrea. bec ign extrdiit Y
uam citrinam. Verendum quidem. & pericalofüm eft ofer omnes iftas feu alieres [rs reis de d piros iori &Kcentaurca. Deer Rememoratio oluentium
TENE n
» pe etiam ex fanw erac E e[fa fecundum m H titatem quam ex ea educere sattderie'vnde fi equaliter e77 tepera te eam velis educere, da me. ex li(ulot ( dvban reo fdoài men eff fignanter pi ofue , C^ Lr nerendue, |. e se ne his melidnisetinn lus:& poft ipfum epithymus:i ipfüm polypodium : & ced Er 7 rem,& fumus verre educune humoresaduftos.E; non fam inter: e tenus "aane : dico nihilominus cp ipía cftex ref ftentibusei. Et vt fir ad vnum dice- 1e, nequaquam eít re&tum vt do ommum horam per (e fomptnrud fd Sli ver pol eit fa mendum in an víg ad vnc. $. (ed Trdecoctonibuspous ture co unci.& ovaturefepithy moin decoctionibus a quinq; dahan vis vt $.fedex myrobae e ad ab vndjs.j. juc ad vnciam. vnam;
Parisi *- Rememerkio compofitionis a5 [o t fi pe[fet fieri yim-
ler med e [mter Oyaee e. medicina in omni morbo do-.— iis. wc Lanicuiapin leretur : ife ibillemimer nece|Taria cárum copfit propter ind qued ric dica. Radiz dis veridicuefeur vtetemur passed sspe ope
plena morbi : Pis
Pru Melon font
Scilicet, propter morborum co Prime ad Adinmicem, Cr" iia
2 Watienem , 3uicinin ; fa pos 4mari ip[arum , C77 idum
earum tranfitum fi fuerit difficilis ev terdm , o7 vetlificandtn ien difficilem plutstunzip[arict [yen z A tris min Cauftquidem,propter quas fuit c ps dichast hac arte funt compofitio morborum'di verorum & comtariorum ad ítui-. cem. &pp hoc fuit neceflecompone. femedicinam ex &mplicibus & fpe pegar ipemadd ex morbis End exquibus componíer com ficat exempli graria fant &bieic cpofitzz ex humoribus calidis &frigi dis. Interdum etiam eft nccefic. duas fimplices medicinas:& Troc, quonizm medicina fimplex, euius cxigentia erit in cura alicuius snorbsnon efti codem gradu cá
ir aem Y Yeridica ef
Tract j. 290 emalitis cdmple£ionis illius morbi, D.
fed erit citracam diminutaautau-
Ga vitracam. Siergo fueritaudta
qualras vltza malitiam morbi, erit.
fhifcéda cum ea alia medici
cam irr hoc debüiet &remi perii
"t rimum cum REM fertad conferuationem ipfarum , Cumetiam pecie id péneuet & tranfcat ad dinoder tyembriscorporis diílandbusa vifceribus & flomacho,erit. mifende cum medicina fpcciali aliad inuet eam ad tranfeidum ad membrum. illud.Ericautern interdum virt^me iwnandum. dicing facientis fic aliam tranfire. contraria virtuti principalis feu prf aliter intente ad euradionem , & SP ioc boc mise ItJcpus marinpsTon mv ice: tura huius melee qusntar tranfeat ecleriter ad elicadi Ac Mleeietet. Et Ermedicins habentes pocftiam cu. randi predictum morb in hoc m& broy&quibus vimur in cura ipfius, Li tarde quidem prii it & venignt 2d hoc. membra mjf.: reium, .nanà "nó pücniüt ad ed nil digeflioheben facti in pluribusex membrisnutritiuis.&ob hoc addifcfi eig qd feftinat tranfit ipfarum ad m& britillud Sic & faciédum eft in me dicinis vlcerum pulmonis.na f hoc. cafü mifcenda funt cfi confo'1datiuis & conflrictiuis jac vlcera mua lias nom. oo
ij "com
'G confequeretur. Lir scie
preparet. ittomen multoplu RTI decide ComfoseateramEm
untur autem vt
gniabes peciam digo fca naturam ipfius.
du. Rrertr sehficta, dinide con(equenter certis. pertiunibus dofes carum: €77 detur im po
fori cum fu ex ea fecundum. fÍumerum com. quanje, penentium ipfam, Cr fic fiat cum. tn fie compenentwr quad totum com". nez irhmpo. pefitum prepinetur,e7' fic compe. Vs tones fite feruentur necefltati tempere. Pen i Neorffitas quidem componendi dicardis dione medicinas foluriuas eft c lemuard cft necefle humores diuerfos educc.
TS est
ciao ret
ex toto tertium.bzc.n.erit c5 Sr
plenillius tous, *L LII
& ex Fw
Sel rend ea pics dom jm ioscd i itas.ná
pur! vimus diria gdincei pr PUE ha
pron MM sii e plam pone fenis
murio dem in pnacipio fccundi Tob
ficcam in tertio. Eft aut 4. rs ventis conftri£tiua puri"
exteris ftypticis. & hoc , qi nuila usd mirtus
A virtus folutiua mifcetur eutn ca: cu.
Partisij Trattj.
I] ui ! duscontrarium contingit in pluri- ixic. 1 snisaliorum. mritoria . beo eft zquale & remperarum, aut. ' mach autem aflerit Gale.qpezicet mo gradu frigidum. fapot.n.e* eft. 1 valde.vode eftpoffibilegeiusexic com| infipi 1 catio fitin terioaut eam: in prm prn) dum cipio quarti, eius aut£ frigiditas mil in narura fua fpicc:eius ta- ] Slt in irtüo.Saporsasem ber- men calidi 1 beris.& mirobalanorum funtcom-. dixit. i politi ex (typtico S&tamaro:efltamé. fypticum. 1 msior fypocus amarus. S ideo uzli orum fngiditas eftin primo,ficci- in primo:curus virtus ] as vero in (ecundo.Tn rumice Aem nis. itiua:& tertia, quoniam. ! bliciseft ftypticitas forus. & ideo vi fiftit fluxum fanguinisin corpore, a dear q fogidinseorum fen &in matrice maxime. ficcitas m tertio, Acacia eft frigi : da&cfioaccur vines ctümiisvir , EtfelleLlepathum,]ribes, o tun fumach. Etcorallasfrigid" eft t friguda,et. h&herbe &kficcos.frigidiras tameniplus eft — Hz medicinz fant frigide & fic ddfacodebilor & minor ficcitarepfius.& cx-galle tamen fünt fornons ficci- Sio confimilesfünt bolus armenus, & tatis ratióe fortis ftypücitatis earü. 4, gcana. tetra figillara. orabant quidem tribes, & ua aciofs. 17 ze[ 7 s lapethij cít,vt fiflere fafons cwpe fldem ciantmomm. ric Bà. dracemu,et mufcbata,] c7 pe . fus A ia Dalenflia cum fjedio mifla, C7" a- fimplicibus mediciniscale" dps de. elena méica sonsaarum ficum, facientibus, ? i &f- - - ducant, entTamec C tC filia oum pLostagime.bec . . Spes an fypnca funt im atTiom fua iir minia " &akhar — Percuppam qpidem glandium exe , fecundum quodvetule- y thíc, &6 intelleritcoopertorium feu velamé. nibvt €7* expertum eft, funt cond) p^ fastum efi cone fubdit exi fotbwspiper,e a fia. Hlensiniza glandem: cuius vir&'pri- lentum. £2 ma frigida cft & inda cít in icinz fant calid, Alia 1f, coofinétiua vlcerum, Gallia ctiam i. omnes medicina font calide.
hrmai- mufcar eft frigida &ficca,& fui po - tentia flringens ventrem,& ab[cindensfiuzum humorumqui effunduntur corpore, Spodium autem. eft maioris frigiditatis predictisom. nibus fi cflet frigidum in tertio: & ficeft de aucllana indica. Eft au Wm conueniens mixiuo balauflij
& fice Ferunt autem q» condyf fis. calidum & C ficum Ei quao &rpi Sgumuió quia eicit ipsa Er I (p cardamomum affimiletureiin calote. Et chartemum , menta, fcbar- So €7" cimememum, C7
OO iüj ^ pat
» mant Ppaffe montana. ftaphifagria p € capparit.
Etcartainum;i. femen croci hor. tulani eft calidum in fecundo gradu. Etferunt q menu fir calida in tertio. Et de fdicxnancho inquiunt
fitin primo gradu caliditadis, &
cundo ficcitatis.&q cinpamomfí fic calidum, ficc in erüo.&fic ét de capparib?rettuler&t Eft ait capis medicina, qne manifefte confpleni.& méta é manilefte c5fertori ftomachi.Et paffs montang.
ftu ftsphiigriaeft calida & fitca. H. zr![centonica,vrtica,C" me-
1 no lffa foyrax,er" ambra.
m pa ] ti:& cufcuta ponjrur vice abfinduj, &um ncquitabfintbjum inueniri. Etzingibereft de conferehtibus ad eonforrindum digeflionem in feni bus,& frigidis per naturam. 23 Et gentiana P" [bafilicen, ] | pes mae ina laca eo verbarum. H«cquidem omnia,f. genti; Iacca,& theubarbarum funt calida. & ficcain tertio gradu. Etlacca qui dem, &rh m füntez fpeciliterconfortantibes hepar. Et. tiana quideni fubüliac fortiter, in cidit, & akerat humore; illaudabt-
Et folsurn,Lawlamum C77 T RM
lanri t7 amens , Bacee& amcoscalida fant in tee. tio,& laudanum in fecundo, & folinm in primo. Et anetbum (7 Cataputsa, CY" x5 O[elcenna,rubia, o" myrrha] — o bisee. Alcanna,& myrrha, &rubia fant. iet calida in teruo. cd uncthum cftca asus lidum in primo:cuius vicus fecida foe mpett maturatina, TbaKe Prafi5i ferZpumm," [ acorm.] Primi M ifüm fint cali- ^ ium, & anifüm funt cali- ?' dein iere pedum aum eftca- 2 —7
lidum in fincfecundiam in princi
campe[iris, ] & n aloes PL fnt cli cgi er
tio:de quarum natura, & proprieta Dd ieefti 1 ^ tofittes. M Et fficaycapili veneris *[ fatu 5g retia C7" der(aan.) c Spiesccapills veneris fantcali daró od daih primo. habetautem fpica pro rictatem oni hcpar.faturcia auté & darfaan funt. in terdo gradu.
Exe" » Cc Hi
€ alcuitran,pyreti
Partis ij.Tract;j. 2192
& Heorunesfuntin tertio, excepto balfamo:ipfum.n.eftin (ecüdo:cujusquidem iuuamétum cftin vene nisnecantibus manifeftum . vnde. eft vnum cx fandamenus in thcria
Men Pdpese rubeum, C * lr
a Rrizni
- t4, ]calomus arematicut, c7 cha
pulus & pemills.
Arteria ppeaco A ficedt peres ril rubei.&coe. tpi dautfecundo-&i pos di n, & chame- LI milla quidem,S calamus aromaticus fantex. 'US aromaricis ca lidisinquo eft aliqu&tulum ex vir Tur maturata, & ideo caliditasip ius,& ficcitas non e! magna. & ipfequidem eft ex fpecicbus mabifclis. norat aon habel 5plusn in hac regione.
ri xi gelo af fatida,! [rere-
rena biacbines]cr julpbur ammnias
F[ — leu,
& PEN co fiunt.
Sulpbar quidcm eft calidum , &
C ficnm in quaro gradu. & ficeft & fla &rrida , aut. ei frin princ piocius. nigella autcm cftin tertio
*& ficeftde (yna-
peammoniacumeft in fine (ecfidi, sutinprind ter&ij, & non eftin um cft infravrdum. quod imilocstde coftoy& de cubcbis. Dodtrina, quz ficcum ab humi de ditinguic gradum
em Mne autem. fri », ef OQ calidum erit oum , Yel
excep. well fen bsenidai.ts* ex [byprici B. tate quidem ficcits cogmjeetwr, ex lenitate vero bui Pamidua.
Proculdubio omne frigidum vel gium ficcum eft, Hs bumidüm. gnofatur : & humiditas ex leautaos,
i py" pud Medici dutem. Medicos mta. grébumdmerfa (bin
Nam immatatio o7 adrera-. ttceca tie fele intelleiTu C7" vatiené perce. ptaefl im primo gradu.
Aplid Medicos. eftomnium yra- Xf duum diueríitas nora, cum dicunt P
ec meliora eftin primo
Proben enioequdm diuccfias it ia amap apu minatá. Vnde queex pursiond im primuntin corpore immutationé, non. oed inleiu, i faone perécpubi .calefacien: Lon infri exiccando, aut hume, &ando,füntquidem medicine. que dicuntur egredi ab equalitate,& céperic ad pnmum gradum inequali tariszquod Galenusinnust, cum di- Cit prima dinerfitas non percipi- tur uL Hi
Onshe ANLE CMINI imtHMIAETO m Jemfu percipitur fine Dile b ba
bet [FM
vd farai] rends! Lom Lom- e d
Bé dMLOW CHiNS imitatio. fc mewt perapitur eum lefime, [cd non de mue firwit, ]efl im gradu tertio. eis ipn
O£alitcuius mutatio non fole Meiesed Trellectu, ied s Gnfü popitfai fora illd zum perde rr PES qme tat corri iud
OO iij PE
€ &elongetur multum a temperamé toeítin tertio,
Part 70
35. Omne autem, qud [ui violen-
tia vlone ant flupefatlione , fem
marcel atione corrumpit quod im.
sitat , eximit a temperie v(2 ad
alic quidem omne cotrü membrum, cui peoni E AU ee priie um. i » it det dem smi um inquarto gradu. 8 Rememoratio virtutum fecun, darum medicinarum flmpli
36 (C cito quod in emmi maturatise eff "rifcofitas cum calore spediscri 67" temperatoyc7 proper gienals cum calore membri in quo. naturatie intenditur : cuin[mods fint adipes, pix , C7" gummi pini, €7* oleum cum cera. fimud. mifie, et oleum [cum cera bene mifium, lev agitatum, cr frumentum in 1dqut fat up g eleo cotinm. " zu á Sdendum, melidnart eo dfc apoflemata maturantium MÁct ^^ beantcalorem tempera, im oppilandi fone cutis& calorem xum equalis: Gc proportio nalisca. lori mienbrjin quo cít humor , ad Fer oi pr intenditur ux int ficut. 1X, immi pimni arboris&. rerum Wüfcenf pn emnia cum olco. Ex hisetiam eft leum cum calida agitatum,& fru ancntum cum olco cotum, Eft au-
tem intentio Galeni, 9 marursio ? amas inipdenr aiquamalé naturalis in! &tur aliquan ratione bumotis in membio cxifi£ tisérit quidem neceffe vt fit media. namaturatua, cum intenditur ipfius humoris maturatio, quz redurem naturalem . gp fi fic eft, oportes quidem pmedicta. maturauua có
lexioni calóns naturalis firhiletur.
tob hoccx maturantibus eft pro certo farina in olco cocta.fortius ra. men co cft frumentum decoctum. in codem Etob hoc ctiam variant? maturatiua in pucris , & fenibus,& rz, in rufticis habitantibusin £aftris.&c ini villis& in ciuiratibus,& in quoli betex membris fecandum diuerfisitem complerionum faarum,
Omnis medicina mollficatima. yy eff fertieris calorie quam fit mem.
in que mellificatie wtendifur:non tamen cÍÍ tanta Virtutis € potentie," [quod fui diolutio wm » ch ne, C7 fabtiliatime manifefletur rini di cerpore mecumentumn. jeuoo olus di funt galbanum ,bdellum, amsmeniacum fLyrax,C7' medulla ti- M bie ceruine.
Medicinz quidem mollificátiue fünt,cum ibus intendunt Medic diffoluere duritiem ex chronicis apoficmaubusia corpore generatá: autetiam exillisque a principio ez. groffis humoribus gencrantur.. Et quia intentio in medicinis hiseft, vtcum cis difloluatur quod eftin aliquo membro inuifcatum,aut có gelatum:fuit quidem neceflnium, Yrealorcarum fit maior calorecot
Partis ij. Tract].
À& porisilliut: & fic etiam eft de ficaitar carum:pon tamen mulcá:quia ficalor carum eflct valde magnus, fubalequidem ex przdiéhs humo- - ia spoftems bui difolucs
k refoluerent, groflum quoq; «oinpi; orani icerent. vnde intento in his mediciniscft, o difloluant quod eftinuifam & itum in membro
diffoluant, confament& rfoluant. Ethoc quidem. dmellexit cum dixit: mollificatiua. eft fortiocis caloris d fit membrum in quo mollificatio intenditur. N&
3 cius virtus, &| ia debetefl-
inqua complexioni membri ,
liffoluendo fubriliusex humore;cuius mollificatio ii itur, utrificeteum. De huiufmodi me-
icinis inquit Gale. qp earum calidi tas & ficcitas extendatur a prfcipio fecundi viqd finem eafdem:& luno ficut di lbanum,
bdellium,ammoniact,flyrax, medulla big cr uis Quadam tamé ex iftis fant forti
fortiores quibufdá ex lupi
eis. nam ammoniacfi eft iorius bdelloincalo. — 38.— *rnderantes quidem medicina mE frigide fum, ficus folatrum,lentiek ade &i fo Yalerumyey- bs.] jk &hu — Medicinz quidem membrum Tm ida durantes frigide (unt , & ipfum feu bei ft 6j. partescius vnientes & coi eut fola- tes.Et quia earum operatio eíl erá,&len traria operationi molhficstipm,de tigoaque cetquidem, carum complezio cb isa g Herioni mollicanium opponaf Ds eruntergo frigide & hi infe " lu.
* ve fiae frigi- cundo grad LL Omnie medicina oppil
3? Vcdiditate, ev" feritate uds
tamanfefla n"
tis,fuitquidem neceffanum q hu. jufmodi mediainz fint terreftres:fi. cut coralli, cornu ceruinu, Teo
Pini ee
Medicinz vero oppilationum ge neratarum in mearibus membrorü eperiiusindfius quidem funt, & fübtiliatiuz:(untq; amarz Xalfz p aut acutz,vel ex his compofitc. hic ergo eft modus, &difpofitio harum. medicinari.Ponit at exépla multarum in boc genereexiftentium,
feqperinmm, fed riet exterius applicatum : nibi THHRAS IB wem ptum o|
rius input a mptem eppil
tionem. aperiez us exi
enm. " Mp Rer et «ot
e etieerdeura dj retia labens edem mi B,
nis mea, dire
tuum ipforum. membrori : immo "do gnofütte. ] euimfenods M fypaciariueac talem aperitiuam, Jiont allia cepe, c" fella. vafa mood etmearopedoMm — Molidnrquz speriuntorificia eped edicenemplum cios clicals venarum aot qui medicinz fenex Sbünthium ipfe imellerit ip. SU tiebltantmraldcíonen ciem
fum fitin vltimo deoppil&tium.
pilationes hepatis : nec tamen apit.
cutis, cum fa] litur exte.
tjuscorpori, ratione ftypticitarisip
fus,& confinéionis! ftri&urz. pororum €uus corporis.
4» Mediana mandifica-
B uis ser abflerfua eft minri fab
tilitatis quam fit pracedens, fut
9 Sen faba.S[ fertis tamen ei eff dul-
eii "cel ficut mel,et dulces «mygdale.
Medicinz quidem ab(tergentes
fünt medicinz fübtilesminus t d f"
fint medicinz apitiuz . & hoc, q medicine ad hoc peruemunt mü dificent &abfierganc(ordiriem. fap «utem exiftentem,przter qp apiant poros cutis. v calor hará oliin rum debiliscft, & paruns:& funt fi-cut fabz, mcl,& amygdalz dulces : 1 verum amypyalz amara aperiunt, 4
Inemni. varificatiuo , 5. er refolutino]exifit calor t&- 'atme ficut efl oleum cataputia, i msn, Doehata mila c lean [rad &fanicu tym facniculs.] lum Medicinz ratificantes, & refolu£ tes habent calorem téperatum, feu in principio fecundi gradus: ficut. €hamamilla,& ancthum, 44. Omni qudemmedjcina erifitiorum venarum aperitiua, (mi
qud confert ad obturaw- 87. Vi dum cr tfi endum meatus,
deber effe fopricnm c7" mordica-
tiene prinatum.
calore: balauftia,& fimiles,
Omni medicina vfleua efl ma queer forti cari o^ vimata
lityei, eie quidem vr&tes fünt viünaiconsgrofüde, Omni medicina. atlina £j rfe e |caliditatw e fmbis | fel v (nbilentia. putrefacti
Piceni operi M lis fübftantiz,& corrofiuz. Medicina autem carni dimi- minyisa funt debilieres pradi- Goo: fed figillatiua vleerum abfler fine funt ev deficcatima. in Medicine EM carnem. naturaliter & generatam. in vlcernibus funt. debilictcs .medid nis notis putrefadtiuis,& carné corrodentibps in vlccribus. verum medicine figilla&az vlcerum funt me dicincexiccaniu. n
^ 1
Ene E .&
5 $9
Ho eixcaran.
do EU Mecanci ebezahar.
Patiis ij. Tract.j.
Melicina qua. a tota ffecie at fralit bumerem [cu bumiditate. «liguam,eft bé aber, [ .
- laxatite, (en. edutiina.
Medicinz axtrabentcsa gota fub flantia funt ficut lapisqui appellatur bezahar:qui f. dalu medig- Ba*nocantes cxequétes és venenoc & ficut mediciog lrier "feu bid
iuz:quarum guzlibet educit. $a Ei moribus vel humiditari-
Omoi Autem a£ medicina oho
attrabenti ratione qualitatu net4 fit a calere ipfom naturali Cv priori 6 , cundi Junt ammeniacum, bdellnm: aut. epurefaciente ft in egelfiany- Hain m Medicinz quidem atrrah£tes n6 aco fii fabflancia fed a cibdicne fant medicz calide & fübtiles.qua zum fantduz (pccies. nam ez eis
füntquzdam, quarum calor natümlis cft fabdlistiuos. » cüiufinodi
fantbdellium,& ammoniacum:& di
s calor eft Rm ci 3a cu egefliones,
Bé(ebar atem cofert cm a. di
ITAL , Aut ratione qualitatis cune METICRII, C7" SHIIRULAINCLS t ex
i Bafwra propria, ut eo ct quod fere mie que litatis necentis a veneno [fue au tem barum *[ . 59i
Mamie tempore. [amitasu : deoa,
294 P[qui vritur frequenter. rit Inde nocum extum.] Nequaq intellezitin hoc loco bezabarJapi noie ic noiafed o£m m iériacalé , & héic fimilé la Dicim"ergo ghe medicinz liberahtes (cd euadere fa. Gentesa venenis ex medicinis nec tib*, facit hocautróne. qualitavd ptimard ipfarum, vt caliditatis fi- Fiditais fecta Y hard quidéqualiates Bdictraum medi Darum cóuerdit id e ciede tióes medicinard necftititquésdmodü medicine calide cóferétes. oedicinis necitib"frigidis& à conerío:autét t6ne qualiari ca virvutü Heipif mcdicingi cS fxtin pofito, quia cóuertunr qualitates mediémará necítifi per jualitates fuae, Ex hisÉt medicinis p» facifit lioc ex tota fui fabia, boc eftez fui pprierate . và eftac f diceret q he medicine obuift medi finis cian big fui fübftátia, ellexit fm opinion£ me& ceü dixirauer fainsetra, iaEx eiséett fpEs tertia: & eftillarü meicinaró, d p feceffum , vel vomit mediciná necanté vel venená extra. ducüt:ficut dixerit de ammopiaco &alijsabeoin morfü canis rabidi, Quod aát dixit, baseducere p mo- (6 qualitatis necátis fabricari 6f mihi vf, fuper illd,qd" dixit Gale, medicinz facientes euadere , & liberátesa venenis,& medicinis nectib",füncin, necítes & veneofzSeft ac fi diceret q fint media. inier corpa nfa,& venenofas medi- €inas.Sütergo he medicie fm boc de ghe medicinarum necantium.& €x boc fequitur cfi perueperint in. cr
eir, incur. D
P medic L3
ibus fanorum,g: jc € corpori! faciantIeis Iotellexit autem (pec , quod facerent medicine necabtes, cum dicil re md cá & veneno. coberubttamen ibi. fübiunxir:& apcritiua/& incifjua,& Jominuscorporibusin quibuszhe- tollificanua . vnde cft ac fi diceret dicine nccantes ptzdictetam fünt. fecunda ab(zindir caufas eius, operatz. Ethoc quidem intellexit. €um dixit, ideoq; jui vtitur frequ&ter eis, incurrit inde nocumentum. ya "Lereemedicinacalida efl, et aMcdicia dperitina,C7- Incifina eo" melbfi im. ALMA. ] ex ea etiam ell qua Tin. Té ds t pefaciende confert ficut epium , et. E €4tere narcotice, ,mol. Medicinarum quidem dolorem. pod curannum, & fedintium due fünt.
tertiarum surtutum faper bie quo.
HRInEWRI C7" generantur ex que
bone efl commnutio lapidis sn rens. bw : que quidem fit ex omni co L
jfeinit nci, fu
umi. mili rasidas
membro,& operaturcontta d
sium eiusquod efficit dolor inco-. Pabear manifeffum ; cum [meds
demyacfi diceretur q deledatipm. faut radix 4faragi, cy tadix a- Fiias Ioeet eidem: les randims , C7 vitrum Yfum , ey
rantes. m 3 j ifzeri facitzutem hocez imilitadine fü pdf montana, fi ephifegrin. quam habetcum corper &huius — Poft relationem dictarum ope« quidem fpeciei füntaffungiz gallo ratiuarum modicinarum, referende rum,gallinarum,&anatum. funthicoperationes tertiatum vire
mo uw
da autem fpecieseftilla, que fedat & remoget dolorem,tollendo & ab.
] fcindendo caufam eius, & boceut. lote:
dem facitalterando caufam efficientem.& he quidem medicine funtincidentes, & fübtiliantes & aperientes. Tertia quidem fpecics eft illaque dolorem fedat & tollit, ftufacendo, & narcotizando memrum, quo eft dolor. vnde hzc me fina fedat dolorem a accidens, juandoqs auget cai eius. & indrdum clcct canat morüfica tionem nb Itientis i fieutfatopi tol cantificauit,& prollibuit Ga. vom. eius nifiin tem. pore magnae & vrgéds neceffitatis.
tutum earundem. Ex bis autem vir tudbus funt medicing.que fine caabanifefio caelum minuunt, &earum in primo Ig: ficutaf; andar M DM um,& paflc moutang,idefk
si fole f babente [di tóm faciunt egredi quad cff in pe- Bere per d
,Exhis eam permis reside homiliae luffmodi funt am: le dulces, & hugromcüzi cis fimiles,
a. 1*
eháwi font mpeates rire
presecat. "[ err cdliditatem prater. trm ren "[] Medicinz quide, prouocít mé ftd nà a medicari d elictt ince miri cl hast füntqdé fortiores medicinará
| — | & t: edic » io€
» facientium. Etob hoc i;
t tes méfirua funt dg i 5 e quideni tá fortiores eis. Et be quidon omnes t Poet da vrinam? vf acuta tam fant in boc tocius. certiores, ird consenientes.) Tntellezitqdég hc oés edid fc5minunuz pdt [me nocatiuz méftruorá, & iunátes fcreandum,pronocant vrinam: acu. tx tamen funtin hoc certiores, "De fpeciebus,& modis me^ dicinarum, Pefiquam ergoretuli res e "yirittes complexisnum medieina Tum ncipiam nunc referre modas medicaminum , C7" antideterum.
smaet moda carus, 1992 oir eei 4m IA IS dip
ferime a[Jumptis, quami exterine Liane Lorcp amus ed Et fnt velit! ie
ed pum pup jenes, Pid Pementatinmes fricatunes, ffuffa
Partis ij:|Tratj.
Mia im
um ian
295 Dp kdeesirubii etin b
fca nito. m Rica m
pn ge €. mi r7 fint sepupu Fit
f oria mella deca cu. qiu [21 paper roo FILI
s ie] Pine ries e I Lnd Conus i intentionem eiosfaifíe E cla lini hoc capi. referre modos medica- tenta, Bt minum, uibus vrunturMedici f cu vagaéa , ns h& practica, & eorfí noía & fate ap. ; Yumnraát medicaminibus yj, vi int ine anterius Erie P EON riusaut mini & fapióri orautabinferior,t p rien pac. liie [e greditfüpfluitas ficcazaut p ill&, ex a Pr qua SEediupfuinsliquida, Ex (pom ex affamptis aüt p os ddá dir elctua- decosiól icd fyropo Rd boe e ien. cric EE dá dragez,.cbpofitz & cofcrtz latritura, & 4di iier Foe
ttochi(ci &. podes,
dücplluiz quar Msc quibut d in: díex medianis edudiuis inten; P. ria A fu aefum pis Cus atr vfus congruit
pea lu serio t insedio feu ftl,
pora n5 füeritliquidum fed folida, dr (appofitoridi,vi téta.Quie €t fiuntez coto filato, & ponunf in vuülncrib*fcu vlceribus fundis dür. tentz.Et fi flernutatoria ponanfin hoc giie, bene quidé Et fünt medici
D Canticorüm
€ nz, dim, Énarib* ad Fri isi i uei
inesdoexperiontem db eo palin.
Part 71
funt medicami; inofa, d mera 1 £
affumurfEorá afit exteri? applicant, 4di dir infiétiones, & cá fri- «ationesablationes, ól
musfus cum pulueribus. &
€x cjs ponitur in oculis: di coliyrii:
magdslconcsícu irochifer & ftilla
terium,cr quo mundificarur os, d£
sbfterfiuum,& dentificid . Et hac.
quidem fünt córa é& ibus no
ta,X multo fortius fapientibus, Ex
hisetiam omnibusaltcrà duorum.
ántenditalteratio (ola cum cótra.
tio;cum erit mala cóplexio fine ma.
teria:sut rectificatio & immutátio
€onucnicoshumoris zpntudiné fa
lentis, & expulfio ipfius a corpore.
«i Rememoratio rectificatio"
niscorruptionis & figniff
cationis iplius
5 Mni morbus , que fume.
A UJ relawrsexi flit yosuera
liter in totocerpere amt [jecialiter.
1 Tn aliquo ex membris eiu . Qui fi
b eleva. fnerit fene materia [erit vl
p chc cm. conplexioni faa contrario e-
$ Deeuta
fepe * Oris feret cor €uxtione, gencrarus,(iuein vno ex fed pcede Brmbrisciusautplatibusi fuerit derriere unii & it qui luscu
wx acum eoncaioillizs malccom- €o — Difrernitur autem merbwe repleticerporie morbo praditlo, fu,
emat po ae
S2 ibila,quecféum materia, 6 Cn$
ipperat in corpealiquod cx freni figaificantibus illud , quod. prs musin his quz pra 5i autem eenting at mcumes- 6t fun ex eperatisne in cura morbi , enit medicamen female, f y, tn complexiene C7" recipiet duwamentum ex eo, qued cotraria tur cav[a e[ficienti crruptiomem, Aer morbum. ] P p dubitamus de fpecie mak nis tis ignorátesan fi igida vll caida lümemas efe figiiauGes fup hoc,vte&ido medicinis contrarijs mE a . ex tione 21 it | rin prm-cipicaliquod pocudlédi, fciem*cb plexion£ fios morbi effe cóformé cum compieuns ir meticie fibi miniftrate:có! ; nobis. $p cura euisfiac curn co, qd cbtiaria. » turilli completioni. Serum Hl acp gonís fic redi Dieting patienscófequaf indet manibus noftrisadiuuamé (ciem? quidéq medicina illa cburancfilli motbo:&ió fict cura cius cfi illa, Prtefl etiam [umi fias s fiper merbum ex fenfutatim ycy* debilitate eperatunum, Sumifquidé figfiatio (ap nátur& morbietip metae ex fps
Partis ij. Tra& j. 196 À £t m6 dibilitarisit corupubiso- drenes,sut gracilla intefting [orestis umitfighado fuper mor. gur.Sed fi faerit vtrunq; ín ambob ] aentis:&interdü fignaturin- laveribus, ignificatur efle paffio in. " « de Tenere nid appare Vio n pennici dee 3 — Etefiaéxes apparet ex. ve & pe&tore:& precipue, PR djs! á Mod lór pungiious. De ecer e idis fans: Cel sumirur eriam figmificatio fa- q& : ex eo qud mdetur de fuprrfinita- Wire siphioey sii ] tibu excuttibws, . me cerperis ; €7* ipfo culere ,ey* Actipifét figüatio füpet morbos anni temporih e ! BEEN patentiaex quam m TP C7 enm ! Tof em meni pai babitutione , eo" ctmtatibne em, H 9 klislopdutdb aped, Cer V poi su i H 64 — Siergopatientis "rina fuerit. eurn, cognitionem, C7" prato 1 iw inequalis, yequadqua ex reple ^ ; "tiene patietwr, fed merbue éimere- Sonia fg ptc 1 penetnr potw (ab genere rbi. oatarali, & ex colore corporis pitié , nanienter Cirta ta Bbnecnonex c qunflimtionibrani, ' Ex figfi juatuer anni,k! 1 Eus Od funtpul tiole ipfius. domojuí inhabi- | ! '
' D
füsegrediétes ab cqualitatm przter tat,& ciuitatibus eius,& ez ipfius rt. in vina appareatàliqua h; gimiet.bec.n.nofata bitin iste relidena ct ergotppa unt ribushumores fpeciales S fibi fimi hec,nequag etit morb* fie mor lesgfiare. Actate.n. iuuentutiseins, C borürcplenionali fed pot*de gáe exempli gratia, complexiGe calida, y i morborü (ine materia,cü qua nó £ tpesftiuo,&habentibofficia corpo corpus plená, ed potiusinanitum, miscalefacientis, colligi quidem i ! dolor fir in alique corponbus cholera. fic ctiam. es, Etfidelor fein aliquo e. ontiogitex cibis calidis, & perma. eialiter figmficabit fper pafiut: quantare affumptis, &labore, & Bllime loci. exercitio faperfluo, Sc immodesato, Sumitur quidem ligfiatio ex do- "Iam atrem egreffi (umusab co qd lerealicuius membri f&per morbd inrendumusin boc joco.Per ocam ) ipfius. vbi efl.n.dolorin. "ji tem,quod dixitzez lis.u.fitiuuamé dit morbos Cum.n.erempligraua "wm recti pex tari eft dolor (üb flomachoa dex tentisde accidentibus fibi co "rafignificatur dp heparltmébrá gentibusaffumitur figaificatio (up pesstrest dcindpisid naturam morbi, at
febris ifta, K.
6 fp f- emen fupra motbos ex falicec conidua ,epmdic aolcum
pes mala complexione ca^ on ida deed
n Tergocorpus patiatur dec PE Qydiselatnr
retur erit eim vrina rubea, C7 pula velex cy" inquiet, cum fi
gttstoc mb [. c qua calorem. . P
ciet. fti fen la.
materia intra afa, S cum cholera.
2 narura,contingit tunc febris vrés,
y sicdide, co" tain calidum repe-. Etkacharüáolum cura, ficat mqt,
u j di igidis & humi fm düium & abüdios fupradi&orü, vt fm düs& caloris febrishuius gris, Et radix q d£in curatione hará febriá eft pa fana hordei menfürata fm dift:
& ppinquitas£ flatus cius, & fm vir tuté pauenris.tamarindi &,& cis fimiles fantex caloré exiinguenab*, L-
Oportet é vt mollifice natura in his febribus. Etex fortiusinfrigidátibus eft faccus cncumeris & cucar.
bite. & ex debilius infigid&tib"cft
julepfa&ü cx aqua & zuccharo . &
intet hec fant multa media. Opor-
tetafit Medic e&an£dd fap gradi
dyfxafiz febrilis a q polliteiob-
wiaf cfi cótrario d; illi*grad"
Defiguis male complexionis frigida.
(C ryero eximala
E rura den p D prederunt eidem . ejus etia
i erespietur fenfu tame Cani ipie repe rietur pulfma, Lardsm , nec patietur. fim nec W t -^ . ateretur"| feudo melefleretur.C7 fi 2. vigi cum colore albo adfit lxitas , 7"
fi melitier corpori etas [eneCinti
Qr law quom inbelitat ; fuerit
Partis ij.Trattij.
9 fiptentrimds C77 temps «uni. Ginis calidis, Et p digo etrátiGes &--D.
'atehipoe Krtipiip n
Eenetuadd quuficatio certa fuper iélo.Pro tan. cis dücur in c Po medisenw 2 curtter indi Dar.
swretur cum calefacientibun , perii sntendatur in cura ean fecundum curam, qua curatur
cf Fm.
Heequidem figfiant (up düium.
honor; pa paués. a fiigore,& conlequi
Bi tura cabdoiuuamétá . & fend( ci*
'actu frigidi: lidem eft E
deed ib dpicr
briü putridarfi nfex có) UEDIEeUE
pera aleeriüsex po bes en eficMedici
El rrr
mali, m jpfus, kp in principio ipft
po hedica (it. Mele maj
dias, probes rA au rpmais persi fries T
i itas & ficcitas. ipie. - dant one
p fitfebris ghata in fptmac. lado, & maguitudo fanguinis, Er fermo quidem febrium exigit prológatio
nem minimeconnenienté huic có-
8 pendio,& brewiario huiusards,
Coll Auer. PP ^ De
, De feb.
ergo cSiu: 5 eget ae ipiefquidé figiatio éx ma-
e ficcicate & ariditate corporis.fed Li Irem niathidias (ame i fado füp ipm ex laxi
aec imoli ie ipfius Epl aft en lidiraris cii ficcirate € heChica)! qua.
exlor Tnaturális vnif,& eSiügitipi
met mébris radicali Esépld vero frigiditatis cf ficcitate € febris con-
füimptma fend , & decrepitorá. Sed i caliditadis cd humiditate cft
* i'd Ecalidius Ver ex ld frigiditaris cfi humiditate £ hy-
»ps,cuius cá eft frigiditas Sunt.n. tres fpésh: is Ccarno(a,d fit ex EIL
ites f ex ventofitate gfiatur. Et. 1 Ps cer duabus o n
ffe eum fsgiditate:er" ficci cii fi i contrario retfificeyur. C77 sn om. eficientes fi fiat rela curatio. Cum apparebit humiditaris düi in aliquo,curetur cum ficcitate tili fiue coniungatur humiditas c4lidrari fiuc frigdisasi, Prius th Q cu.
y dz.curs náq; ipfiusformalt eftind.
Priuscfeor aufzan£ Các
trario:ficot contingit in hedhca.
tione, & códó; obferusdae rorbiee finta caacuaóe Dc ettocum Deuda dephlebototmia, I'm ergo erit. ex re bs em , BeINADU Cir litur mfi per euacuatimem. n Cum quid£ erit morb*de tepleroe gk iere 'anguisin peispia i D i duried c cormpitin qualitate, m Parmae: ci medicinis. edu&iuis.Ipfe tá iücellexit hic p. euacuanonem. Á nei euacnatióe: d Ll feruada:quo fi ^ ferus vireguletur temt. rpm NA
ft morbi dereplerume.Rs tertii, buio «tas a wuctute Y[4, ad fencHinte. Ei quarti ci enacnádi. Rt. quanti cofiflétia virtutis, Et [etn
d ipu Yrie aii rfr
mi, locus quz inbabitat , e. Pera iege
4 Pacis ij. Tra&.ij. 29$ fur.OÉ anm, foniliter ttpus pra. &ver conueniens Etleptima fih cf à nt zt mei, eid ptem iple. rica hocipa mpi. & ocu ate ft calida C97 hnamida tt deci. enter aate x5. Delete proi ME e 5C" bene c. fitia &fi la eacuniie Gite viriliter bel mo rin Pelr prr mper do corporis. ie edrin 'artendi inter eog- Vega diquodepes(oquensob ditiones antedi£las, vtquáuas. : "NO MO UAE tere qui JDI - DJ lcrsimpicareacmconti (( omen qudpneem JB cédé cot etas fenectutis & decte- fie I. ex cry Tine Praes his códónib'eflve. perse volueris sp[um trabere ab im *hfp6 accfinüi morbi anendaf nam — de erabe ipfum [per enacuationz c ex mb ufa di qai ere Probibebunr, & dme p trahens: boss excdcbilits tomachi,aut(yncope. "Pf /Pl& ad lia mébra corr aria be ex e frequens & cbtinua,róne raritaus, en leria.cy" iterda fiet V, diac &relaxatióis iotius corporis& füb- egy andis 4d membrum ba- 5i. psrin wl sua rii bens colligantim cum membr £7 qh morbidercplesone necdfitatena- PAtiente;] C7. fie fiat attratfiosi To €uatioo£ : aj; er ab ids pofent Teva pis fupe maniil - mébis cá tioncm eüacuatióis faciendz.Ter- ren Lal Sia rem citempos, a iuofene vi t c ad fenetur,& e(t ztas fecunda, Insellexit quidem vtcur volue- y
tertia Q uarta eft cfaetudo . n6.n. eit minuendus inaffoetus, nifi vrg£ te neceffitate:tfic.n.eft minor deitas fangunisermhenda. Quintacít lifpó vircutis. hoc .n. prohibet frequenter & tollit euacuation£: cuius. tii exigentiá fighat natura & difp6. morbt. p tanto in hoc cafü oportet. minuaturquantitas cuacuanóis €ius, quod natura morbi iudicat cuacuádum.Sexta eft tempus anni. nam autumnus quidem eft incbue. gens in faci lel i,
rit quis euacuare fanguinem rationecius,quod erit generatum in aliquo ex membris is euacue. tura membro magis |no ci dem,cum intenditur ad cuacuationem ipfius. verum ci intenditur (o lum diuerfio & atrractio fanguinis ad cótrarium ipfiusad quod Infünditur,fine ipfius euacuatione fiat ip. fiusdiuerfio ad partem. tem. a directo membri, cuius euacuatio intenditur, autcollateralem eidem, aut habentem cÓucnientiam cum.
PPOdjo mk
Canticorum Q membeo infirmo. Et fic faciunt Breckon x
Menctmocl t poat Prim IMS Cru ama
in fü ci ES Bion
& autaction£ fi'ad có Fiat etj phlebetemia im bis, 79D ipse erred rr E ATE H facon roplemexits p lebotomi ra timi n am z pe contraria, verü verü cü celabie. fe fecit eam. fluxus materiz, & rectificatio ipfi" eerte [ES sninuatur fi polt fucrir pars, in qua. fit incedat -inipià Kate 74 m 4e; 4 4-78 rii pnl risp Lon in onvai bani Ln |uid£ i& pofuit fi ü Me capra 1 hüoreseuacuáti (cu cducentid. NL ET
Ear eoe ad Sic DE aps
Gt fine ft in* [cite] 5s »
?Í "yenam, C7" fanguinem mi. interime exteri, necno etiam ni, &is-
rae ww auTw, in tali fatloin inntfuri. frat it im a Gad. pe tfanguinem spfrb a] osi oclori
POETE mitad dian merid ie
tonem ipforum naturalem. ihe
". Fiat igitur minatie fanguinis Due smteflimerum, C77 CrW0B/ uat tecum frr Jplenie;cr" tefficulerum, renum et spumam
D se cio ap ffemaze, ferua- "refi mecnm im epeflemate ma- vic, iere
conditianibw idu: nó autem in rice Tmbilia er: iaarr, Cr ms
randi. ly: Qecichm rnbedims.) pa
7] atit
spat A- erum ez [eum erit in eis Cr is T ate Tabice caozan diu& fc unc ila in snnaterale.] tee 3 Tguinib'giara y afiellisin quil Perhocafíthic feellerirafefm- B^ - at plcbocaia c slinece finori afa fex quo Btcoli HEN tale. . &iuffaria é afa" vicero(um fü fortis appellat Etingtzcfl tí cbita- cerib*tq-. pereo capat & faci&cü comet val. pit de nora ipforfeo q» colica pf i^ Safe del decollatiodFafa mer. y bos de caufis cb faciéda quo gr Ranrbiz(unrafaiagumursA Un pbleboromia frerd in afofa fol. Iz.Ercidizic&alijsfpfbus rubedi E ci dixit. & cum eritin elscarnis nissintellexito£s alias collectiones, augmcotum:intellige fm opinioné &apollemata (angu . meam vlcera calida. & hoc, q&& car Fiat it in'Vlctribwu capitie.ey* nisaugmentum fit in cisexz multi- « en De velorum,c7* [rubigine amrmm. vodine Gnguinis.autalteri?hüoris, vcerbus feb] 0 gf t faricda i [varula] vbi- CU weist piti glor, Cnr faba mide f Fic & fuerit notió j 1t qi vlerea planter mal, M4 nerit metis ^n f p C &illaudabilis qualitas. nibilomi- extinf [erisla eris c7" eeulorà, nustieftphlebotomiafaciéda, q& (7 cut 8 [im variela in lrypecben ob?taesicum malitia qualitatiseft fanguis ata. eredenisquanttais Per vatiolas qd£Tiellexit (df. ac BÉPrfacida D yaribbus] susc quiere forge olt b bold €^ lceribw pulmonis j'eris ,7* tumor mébri: per humidam (zabié anié. Vienri "[refris, Cy excoriationibw. ] intellezit fanguiocam, » Miro — Vleeraquidé volatilisezchole- — Effergefaeirdasmrepletiseve ra fiüt rubea. p tanto euacuatio fa- naris,ez" egre[fu fanguinis ab eis, LI dac medicinis melioreltincisiy sy ip Lg anpitis nario C7" fic phleboromia: nifi tá cf coriíeét. 7227 dii bod eSpolita-Phlebotomia &£in vli 99 [ .o Jmexaea dir odi bus pulmonis faciéda,d tfi in pin. bust gingius, er t incgredis Gnprine. dj t€
y nir iier
fhsdz- In bisqdtorfr Dhieboromise reliant vtfiatauradtio ad ptt oppofitá. và iri. hac cura € fimilis cá fimili.hocaát 1e niei 6,a€ fi dicerefcura euacuationis cfi euscuanóc.talisát cura eft p accüs: «ffi cura p fe it c morbi cóano.
Part 72
ipd sisi id vert
eris:mecmn in de- LEES. Mid -
umm 1dolo
lor cti ex m eo fanguice & illaudabili. euscuato cfi medicinis lau: lior €t boccafu:nifi cà adeétsiguis mP
titudo.T; &qualt. ia
Fern oot tmi sic Mit nit eral heute hoc fuent. pofit,vtfi diceret cOuenire rónepletióis humorá infracorpusezá-
Y tium, x qua contingit foxor oris.
gré tomé! quie lege,
se tefüts [Permans egreffu ffióib*& ctu
Gr dr anam, C tomia,co qp: ex
Mrs Siem P FEE fpa au Peer fm seit Verü f dolore artuá, &eatarrhor zeumare) phlebotóia cóucnit p acin vh CaL dicesct s cd eiguisé
au&?"T his duob* magis posionbsoien xi reed rti v, Del; ongue ey noro necuo 6t inca. fuse" ablatime appetitus.
Scbel eft quedá textura venarü innaroraliom
&e/&in bisquidé fit phlebotomia petfe:verum in epi! ia fit phlebo ttomia per accid&s: & fic etiam fit in cafu appetitas.hic tá non faciam aliam mentionem. EÍf etim yena incidéda in. "m E iin mr drmirh Ped febiatica, ey" dolore flemachi. Phicbotamia quidem eft facien EE ve- dain dolorc ftomachirationc apo- culos flematiscontiugente. ie ét mds atis i pigs so, CT in. feto dolor in hepate cum apoftemare, ant. &fi gano cius timeatur t codem: necnon cum füntoppilationesI co. *Decurazgritudinum fangui^
marum, peralia a phle/ M
oreet d. in xi opus ad pil prepinentur eis aceto|a^[ p
lP ww-w- c8? WWT X
poire rubez. Eftq; feruor iuscum Eu EE me d mmeidnissqualia fontacmo ficus scetofitas pomi. tamarindi, Afia his Et £rviddum;lld qd au e inis Qitar£ , ficut ocscar- Galquidé muiheba pere e: t| LI ac bred erat fanguis imunisa tfi curanó arilica
Jisqfà vt plurimá io eft ei €Siun&a:co rubea fit vbiqy & vit cfi co cbiun£ta & ob hocetiá
Lipi Gale ef q minuitezifls c rdinincace diceret qp inter lam accidit fanitas iftis patientib*.
afellaucrtie autbisex Fseecs Erob bociufirhic piens meam,gin trecholraedacme C unitur aid fina fuper banc 1 pafiene figmificantia, ex capitulo Jang: dominis figuificatium. tih fumma declinare adinfrigi dationem,c7" exiccationem efl ahu Medici expediti e gei. Sugpa (ap hos morbos fantia fanc fai ex gnis diit fanguinis fignantib',quorum if relapon£ fecim*.& qa L'íüma fanguiscalid*é Fio fit dé necari q edi plani fci d "| iminc bur moli €um infrigid&ib* & cxiccannbus,
Democbisefex cholercitrina D contipgentibus, E fü- »
Mz iter, LAE orcipie n e itia er pernuflio roms, "fie matricis, tertiana , [ebiatica, 7 fusus fanguinis per feceffu E, id in. lenisme eel rü ia funt vicera f fióecho fiata:vfi ex nocuméto eis ex cibis fios. lt cibá a ftóacho Idige ftá afi tfe debitum. vi hzceft vna. ex ctum morbi noti Clubricitans & lenitaisTeeflinord,&hzc B quidé vlccra funt qüiq, ex materia.
li nihilomin*
fortior & ma jor cd huius morbi Permirtio d us 16nis&raniloq i itingüt. ex
tib* i is:necni? &in flau febnid acutarum.Et quia. hmói afata fiit vt pl'imum ex cho lera citunsjó pofuit ca füb hoc gfie
fyncope Y
. morbox.Vex füffocatio &
mficis cótingens mulierib*adeo vt. videantcé mortus, cÓtingit ex [per matis corruptióe, & putrefactióe in carum mficib*. vá rale pma necef? fiat fup fe. rubcz düium.& ob hocét pofuit morb(i ift in hoc ghic-Effec th cóuenientius vtappro praeripm Eigdiuieo qvfisopa tiond ablato frigiditati approprietur ficut malitia opanonum , & carum magnaintenfio in fortitudino appropratur caliditati,
^ o£ tholei
Canticorum t B. Detmianaitn fecimrmen: tifiaisacoós Sed «fa dilaans Cin. 3) tienz ix bis qua precelforkt:cz in, CUpott ble cé formica noragnoz amma, febris 4 cor t £. vit nifi ex cholera rubea.
Ecbsc quidé eis £vasexeis, nah foriipdioFiqf dolor ics, &
'n& (df ex eisfiüt. nifiex cho
(eure eb Ec age rdc malim tT dine fcabici palpebraram,
prk qronipi Dd imtThu Et"Vcerauey: apsflematainiié
eie Gors,e dolor etmor Erin 2E E nr
. Dol forisiunAturari porfo sp hoc nobis asm ciem giam jar. Erforis do- Ticuetit n eel nc hort cie or velice fighardpai ex cho- SicociL Es quidébene tex Jera citrina hiatum . Es filt atrinisho bimorquiereholers tpa (Genium, nificar cholerz do rmt frere er jum,& eius exceffü
ium E ex. rui reu E Mrd ex co é du; vn?,i
iare omini cingi ai extremitate oculi, ] e aitrisitas M
ue frdia ex hepans debili. ceri, esse Cy arila.] LUAM gae rne epigr Hurusquidem fanguineuscód- Le Lys er debilitdue tie gitinterdum ex acumine ipfius fan [-
edes I d opere cli mtorratal t ni e contingens cum complexione cot mfu, c7 dile c pd . Ynde patientes hunc morb vasi lens Ure f iunt valde cholenci. Verum nefcio E d mi eprdjepen loe apecHii in extremitate ocucdam feces dot capi ids orum approprietur cholerc. ral
EI xt macule fabtiler, ey' nigra, 9*
ex cholerg rubeg fluxib*, & reuma- Cr eppilatimes bepatk, er aee
7w & WE S
UWWWVLTWYTXM XY. Vuuuw
ET "yentris.] fo
Partis ij. TraGtij.
A mamatririi er pleirefis eo [cu foede: ablatio appetitw. Apoftemata quidé marricis fiit vtplurimum ex cholera : fit afata diaphragmatis.& hocqín matrix nctuola: E lia alitcorpa EM pániculofa n6 pót híor nifi fabtilis fuerit & calid' Salisadt aüt eft cholera. Ablatio appetitus cótin itex cholera rubea . ná frigiditate FH ficcitate diceretur vigere. Ex a fplene ad osftomachi, ex. umore f. frigido & ficco. 9» mx » € fiffersldburá, p, 2 ez dáloer vna 5 [ c7 firtie fluxime
fluxus ventris dictus Arabice aboci da non fit nifi ex cholera. gt'ylow qud. dilatatur du. gg belet,ey tumer exiftens in ano. juod dilatat,fitpculdubio excholeraifed dubaylct.afara intrinféca fiuntex groffa materia, & € cotrupta.& fies adi fit v pluri mj ab alio d ex choleta: & c ét fit. ex afit ex cholera grofla. gr pruritw , C77 "varielo , aut fermica er eryfiptlas cr pulmo-
feri Scabiesát licca, cli qua £ magn* cit & forriscóringit |d€ ex cho Eaicicdevaro. nibilomi e qi c ea fit Stdiet (an, Ver formica fit vt pim ex chola &fift c6dgit? erylipcate Ex viceri bus pultnóis de itddá ex choIa;et d$ ex alio biore infufo ad ipfum,
30r Bri beri merberum D. Tu ewra febris tertiana pro 109 Edscatur ergo cholera. pris m eum, feet
"Ye pinu write fur:nà predic] ambo morb? [vni 4 —— propiied! Loin m calidi tate necnon et 1n [ e; eo, b— eam infertur. Biel rini [er fumenter utem frena [uper
ipei im da talo fit ey, ra Jfignificantium. Procedaf' of cura hpri motbome rod ez febris tertiaeis educat cholera, ferpllcbonomiac i anendad qu wd Trigidet Geutt morbis Eti cale ifisscn6 Dope ná hi morbi affocianf F. fanguineisia pira ficcitas. táTifusé, ficuc hüiditas Tan alor ét debet infri, iniftisq in (anguineis. Si, à and fupcáim horá morborá fuhr ex is dominium cl nid r gnificantibus aflumenda:quorum. quidem relatio iam t.
Demorbis ex humore
AMnis quidem merbws ex 103
bsenere phleematieo generatus eft ficut apoflema tumidum," laxum, raise rea peine. frigida,et « fige quaa Bio i
Canticorum xr sec den ficut apara humi & paralyás, Crelaxatio al
fenfus & mot ip". epi ve ^ oteltemoium calices op Djounlsio ruri clem qua
plasion£ ex q patiés cadit ad 104
Et m pe ciflipatw,rreren dum
Wat d m Dig € ebliuio,et PET uet
Für rater macula) ! albe eumer- scho "M pelo arose [ée-
EE Te tee quit ci piequa Pal 1 om f —— ni& hey m M . Apopleria.n. & Mida. cft morb quo «eden
smot*priuatio;n toto corpe:d qui
auti €uratur, ai
tiiermi moii eft mollities &relaxatio vni*ex dua. faciei, & fpafmus fco té-
ani cy" ancbarum, €9* aqua oculo rin, ipferum dilatatur" für tor afcellerum.
Morb*,qui elephítia df,£ tumor pedí & tibic fuer namrá, qui ex hu. gnore,(cu ex materia illuc ífufa pha zur.ghaf aüt vi pim ex hore me licholico:g&atétinterdü ex hüore phlegmauico.Intcrdum adt gáafca.
gfiatex humore phlegmatico exit, autin inteflinis , aut y. ambob*fif icut eril güaf'ex vloetibus membrorum przdi b[rrermes et ex bere phlegma. 1o
fico generatur: 2s difficultas par fur, C7 feciidima vetetio adem.
Nequeo bene imaginari qual. hfior pl icit cá difficultatis. yrsaeni Asia aenndinemif á
umor&phlegmaticfi magn& H WW. i.n. licht multü pinguis coardtanf tur meat* míicisipfius & inde ptus dif&clis efficit Nó*etiá eflet mule , abíonum róni, p virtosexpulfiua md debilitaretex diio humoris phlegmatici, Verunramen humor php maticus exüisin mfice cft pouus. aboríusq cá retentionis fictus.
Et dolor remi, febris quoti- 108 diana,er", fipdite iC be patus qr egreffus [en eminentia bilici ey pa[tio ch egeflice [amer is bem quidem quotidianá inrelligit: m umore matico generat, & oY. die wis z
o Erinelbpie pe idis pie
Partis ij.Tra&t.ij. 9 ns tepetis.oh mÉbraduo fue denon f mntex or fsgmairo ifi folios &. gidata.Doloretiá renum interdum. €x humore phlegmatico gnatur.Et torum ple hcm mpi soam a iogitratióe imefrinorum humor ph icus € cá huius p aptio Erpegdbonen iiieligteg 109 it sicui diy : À & vicidi corporis ey viror cutis nins cin a ipfa feeder meras
B Ipdrepicus ficut vterinaycarm[a, Q'tympanter.
302 ei nifi a&io caloris D E peer in ma caloris mararalisia ranrim deeffecius calor abfolurusg uenerit ad hoc, non agat nifi oj ra caloris, inquantum eit aloriolum.&ob hoc &fpecies hcc hydropis non recipit curam. Procedidéei cura huins fes ft eur procu incwaciplexims Frigida et biida, super cuim" [c8 plexise Yvizdi ex figms pofitis in &, oS capitulo de. fignis anna hume- E ri plgmatei igmfecannbw. fla, vttdé in enacuatione, morberii eo, quod retulimus in cu-
L] L] à . 5
exüte:f quidem ez fono. ula wóe o audiccu bids ín de mouet vt plurimum cá huius hy dropis eftimpotentia attradióisa- fe qois a renibus:auz talis eftdi- (p5 fdictz aquofiratis,qp renes ref. tantipfam,eo qp fitinnaturalis, Er anofa ,in qua quidem fpecie hyropis non fic perfe&c traa(muta- (p tureibusg ipfis membris afüimilehlegnauct Nun[ins: morem icd & z ideo. wumcdtmembra, dercaxan tut.idcioo etiam hac fpecics hydro
pilulis fenidis,
iiam n Gib
: iei malz e5poma pictae duo us:quoruz vnum cít alteraiio,&
i i nu
is cil facilioris curationis czteris. boc,quoniam bumor yblegmaaficus cit feminurrimentum. eia vero eft ventofa,qu: ites di
or ene qu maid deftru&io caloris naturalis.adeo nop irumatet cibum ad hoc, vt fit fimilis membro nurrito, fed folum ad ventofitatem & fumofitatem.vn.
immutatio illius mareriz cum me dicinis eam ad fe cóucrtentibus c füisqualitatibus primis:& teificá tibusetiá quod reliquum eft cx ma Inia illius cóplexiGis materi , cum non füfficiunt pizdidhz medicing in ipfius conucifiorc & trau(muta. tione: ob hocquidem iuflit ipfe, ut incura morborum ex humore
P ; " I luo obferuentur . vnde inquit: Procedendá eft in cura huiusfpéi, d Erpofti 6" bor nt
exiccáib?. & hoc,qiá cóplexio hüo ris phlegmatici frigi &h(ida: qdin
icum. educcre,cuiufmodi fünt pillule no tz Medicis. fetidz,& aliz medici
n nz compofitz in librisad humoré phlegmaücum educendum,
E x r^ migra gfianur. 'erum epilepfia. ittà ex legmia-
ex cholera nigra. A, & Ela penermd quid somiae
afalis pares pedes habentisnofa- ex
turf. turex cholera ip Splimdiveofvel er bum ditate 'rnatica,vel ex inaniio- Becr ficcitate. quoniam quemadmodum Gale. inquit ficut chordz his duabus caufis adco tendun:
i nplbrris JP eactr ger merphea,Cy* deler capitis ycy^ni liarum inifantya. i Dolorquidé vétris. ^. tincmus d rtl adis esie ypciodgdt pli exns mum pev did agd fiuntex melácholis. Dolor étcapidsinterdum fitex mclan. cholia. Et ifr vigiliarum inftantia contingit ratione ficcitatisipfius, Et apoflema darum, ev lepra, ex qudexciboin jb corrumpitur C7" tufit ficca, e plemà durities Cy" Yentofit ae.
Et melanchelica pa[fio in caps
z Pe" retentio yrina in ea.
Contingit forfitan qj melanchovringran6e
oppilatione. u teftinis facla ficut cBtfgitex phlegnate & etiam ex ventofitste, &àpo flemate.alopecia.n.cótingitex qua tuor humoribus,
Reor ipfam intelleriffe lac. guletur in corporc rne melencho
x 1$
1$ L
Partis ij. Tra& iij. 303
& Be ogretitm infrigi im Traatuscertius [Pra&icz- D tezdum ex cadem. E Hire iei igi a aso, EfCoumw appetitus, CI rima in tresdiuiditur partes, e — perzicis^vhioieriud ne Va aes e e ' paye rembm,e7* ve] mE cubat rois pes urer ascharnem delerofie. Ks Jn eprratióe manua
€7 tumor sas duobue lereribws, (c. zex qua [acia primiivegimg Tue. ypecbsndygs fait: neci etiam, i magn er" parus : c7 [cid imr im cepite auribus, palpebr: [eriam wmcarne:cy" tertii sa ejfe, € plihu generat, ca eee a ics cum Yotellezito lapi ide. idi imerhumerthdem mpeg deii dendi ids dq ; mM B Tune sus ing imd dam incarnegliud in offe, " Ig cxcadem:q perfütezrhumo — gy; "e "Yenerum [unt " " me gnofio & vento, fa are n is , Prectdatur in bac fjeciemer- quas gam, cy ^ [n parte fesndi ig dorum [fecundum quad proceditur. psue,C7" fequefiramw.) ertxtofa aims usua exp lipsipe ne efeper fem excepi EH pal e
quaretui " à aquis calefacentibms ey bumetTan ficut in apoflemate ipm. Mediana £api pi tis & pe&oris,, ficut in afaribus in
* it ficut i i ieacair «& hocquoni F debes, qnie aie rte xad P: enligacam ci es uibrpadiim mcincholipügiiaua chi CPiüskcumveaTn h
isi im — Errephalica faperior aperyida Sholere mgr fighanna. Ieedatrq;. efBsm forti delere capitis Cr finm incurahorum omnium fm curam fa InIS BÁATINPS.
füpior S ccphalica appli
i con(equenter alierando & &ct vena api inucla d jak immutando quodremáfitexeocü ij, Gri dolore capis aq; morbo. fesadsLa hamidbm qhor RFferer edant meni | s frigido, teri Pelferi et pulis cotingis,
Canticorum G Ifejotqui di bafilicaSc aperien in Rua airadiolgo, a dent M ipeo pcd dnd . Quer vos appropinquétatelle: ita forfitan elt innenid. & forte ipfc. illa,quá hicftelleziL& idcircoape habent collipiniam cái ipfo fplene. fifinolpefone peoricSungéw, —— Er'yena fronti eff apericdasn 12. iodegfcdenfpponiur. .— 5, Combos oculi, cy in cotsmM do d, mcis finadl zt d dicitor [ abmerina arabi [uM tir vt! (Hina: Pr ni ien ree "omae peisipsie Rim. inpartepeferuri[ — je mon nominantur &exiftuníu ffens sm corinue dolerecapstu [| — irocipo- Per baflcam afillatem 5 [Er exiffs inter mares , miaveri 7», Et in abentia baflica debet. meam mafrrarioepofulafe a- m. —— fini bracbüepermi, ig, mfi] reiten fab mm omit de buio vene que fr baci del roni nee, itn dicitur, cum ipfa 2. oL tmherealigd fanguinisex locis na
«periatur inbemi. Pmerbreinteflinornm [ab vuelo: Lb To ER. irhemsindieiem
& pniz. — ijllz à intrinfeca, 10 — Sed qua [int in* [enbabw— grmumatur febiaticas febiats *& » vus rk onem ime cacet venapedui accidétibureias, P. b^ onmlo- esrim
wperiantur. .Schiaricaeft in mosbo ipfius füangnlis Iutcllerit quoq; bocefí facien- riédajin dolore ehiaticg oim atrcctiocd dumin antiquis &chronicis; áquatur , & conftat o humores n t nibuseorum : & hoc quia tuncin- Fi rar amplius: & cum inté imuslocum magispropinquü dunturcius accidentia. dolor,apecainruacuatonef enda, iiaurpedisvena. —
10 .— Etmiümatur exiflens im Vena qus, pulfatiles fntído 1$ me capiti picis ines erect i denda, fouefrit ratius [on palin foperfiee da. Et indblore oculi, chm eti ts ei I ey" cute gemeratis.F ena aut? [col muere ex Yioletia morbi , ex fi PEE) Hi ome] snlepra aperiende . mn er defenfü aqua ad calm,
arts fj Tradkilj
4 epum cft cni masdaeri ros oig n duis nós non poffurnus eas; non tiles, incditins as us orhnino, & fic ligamus pino cum flo filo de ferlco atn bas cius extremitstes & latera.& cf quenter incidimus, & dinidimus *&momnino. Et fecundum hoc vi
: po" -— j p» 86 ex apertióe b fono, pt inar » m as. fueram ez vil can. (rer mt Fama (vt niei
fiet fj atur fhccm [ntuinie ab pam dvd ctu : dide £nretur có medicinis, d. mera curantur, donec [anitati fuowit reffiutus.
€ Disidamretiam, & &queltterur. Bao Fe ito tote tfus Lact pesi ipfum. itur enim.
Part 73
peer ER fadisay cim non eriuedt El "- licle ipfius
Bod iaieri e im dizit: Cóm. eit ituf.
Sont ipius etie dicet qudd fifi 'ei medicina con-
folidatius, tumefteretampliism£ sw
tm folum. Prem trangeennr ipfius poi finem materia,
donec eorramperctur & purne-
394 fleret, Càm igitut itreia- D lequidin venispulfantibuscurerur. fic, quód fcilicetincidatur tota ve« Aaa loco umoris nian qua
apernio fluere permittat, & cauindir juàm. Spesso ME abícifio cum igne.
diis acES pus piget rend icd 3 uu
Pinineit dite 'yentefao. fine came in e) , que micndi- C" dner-
6. Qiu tonii cimi ne bere & diuereze in ab vna
Pere corporis dali &ccponuné. clarum & poffularoro fccden Tent fob mimis, cum eftoper Sororis chaudicvirpd r6ue vi
fni fures metrorum in b lieribus:& bepar,& fplencm. fra lasguitis narirm fapcrfluogp Ritiaterdam cinsngumus ca 12 vifspe "actas: GP sat erdam cicote*[ Jrréte ad conf umcdum 3lline loci ventofitates ,C7* ad retis ficandum membrornoa malitiam H ewm caliditate. Intellexitq interdum fitappoft tio fine fcarificatióe cá D rne Bibi d irappotitio hui*vétoft ad confümendum ventofitates fortes dolores in ftóacho,
&ininteflinis gáantes &étad cale. facienda mélx s infrgi
eati. aimdejet m pdpdeapleua. afata in P Y fionem palpebrarum patientia.
wd 2. Sites ficarncin plurium
ium Et iaelleri er besbeiana fiatim fimilem reptili iier zum abc
j, tusab(cindatur,& pars
degroflc f nibijs hu rhoidat " E rois x tlchelciiae Led laboráb*.
Et'yua eminéns ,€7' praputis K. elendens canalem uiv ga. il Vua quidem eminet ratione va-
m di. xrisquod in co natum fuit, aut qa pucr fic natus fuit, .
Et caro in Vlcere innaturaliter
anaser purrefatiass viene ex wtrefa
putrefatium. Ab(cifio quidem liuius cum fer. TO- itam, ius e: ioc medida picada
dinccamem mlt &caodsben, L
c fonied nodusin lingua gha aurum flerior ab(cindatur ad. lái, quod cecidit in cis,
Efl etiam caro mcideda [uper 3$ "yitrum imn membro fixum,C7" pro M fundatum , fynam, ant fefucans «€ wt inde pradséla, ex-cetógus. frabantur. M amma etiam bems-
yc mon dbfeindantur interdum , C7
"yarices in tibys 'es.
eden eL aside hominü,cü mámil [^ mulier fimilátur, Variccs afit unt vene val-- d bemor
dtt vt plurimü valde zi [beeiffr Cr masffar..] Bo-
we xw
Partis ij. Tract.iij. jo;
A , Bosiflreftcaoinnarunlieren: feu,e7- fatera,e" tuffar, et o ba D
ai fed noiflar font fita Piano.
leapoliemotscemlibip&tmaica Pene mem fefe, G^ rape mt
Qucs.quz (ineincifone &eunlfio-
ne przdictará pelliculará minime E ipud priced & tulle guis ruptura vm- tmp hs nó fünt potftesf hoc, autaugét pei ex ieflinis, aut zirbo , maphro
,;; dis. &e- & ficit m&bri nocumétum, » fied cstingit ex i cunsnta 31 ^r pud fuerit iam dengrali. e fund indir, veu en mh emMÉC Lco *E jenepu- rachifutura,et ez membrum vulinde ex carne. m eratum confolidande spfem. intellexi Intellexit. cura vulneris E aho qua ri ehtingéis ex abiclióe cui ran
fü fic& curat vuln* ei De m pps icu in onliliariai, dence con E 38. grito iliud quo clogatur "vun- (pe praedae We CuTPAI (s D gi irm Oz | fend prieiá gis.
fingunt interd dofeman chr m. f m iu T ]»ene feri eis. Ne pu) m ^ á ale te dE vimur ad ile d probis idÉ vnimur ad flea a3 [ maden, ] Cv emnequed m. Vorst ab erdt bis aures claudit 77 obiurat . non ceflat per vfum " E c i apiid vide ei bum
re pani krcius polla. Vim s lati fümaf, S: cadat. Et Gal. quidem sert (ecam nun vidi d cit icf cmrtil ince
. is: S ad indurand(i mébra laxa: fem e erd Em Pt boc rimur colore
au. por ioi ud lande amat nf Mipertam nip indei
is. amplim et ligetur , c7 faper- K perferato-. pcs eb ar
€ 3
Ars Tuer
ne ad extrabcnéi bumidi: felle comuntlim..
atem necina, ficut [aniem ua fic extrabimms ab apeflemate, et [an. in£. dlicnbi corruptis , C7" aquá Ab ecalo'yel grandinem, C7* qua dcapite C7" . Md quid£ aqu ab oculo debet i. Intellenit autem p. quá capitis humiditates, d generá turintuáics capitis puerorum. 3; — Et fient in bydrepe , cy" bernia H D e [s co cama . Hydrops, in qua dixit fieri pfora. tion&£vterina. Hernig ét sfít plures Tpés:ex qb*carnofa,& aquofa| fora ri dár, nó át Ireftinalis, auc ziri
poses a [ Parstertia manualis in osfi^ disocxio bus,cuius siio. effein confoli
principium debet lidationibus fra €turarum ipforum. )
d fi j- liga 4 , dut. dislecatune
Vadim cum cfle Erin cr ralaneipfm f dura e[[e , donec inde ad propri fitum reducatur ev ablatine cuswf entis C" mirdicstie ipfum, cy lgatura mann fatla , $uents 'em, neg, melefliam. snferat fmm mme forti, ant debi li nchietur «it fa[ciatio à media Tpfom,et fertificetur fritfura fu-
Curaquidé fra&turz cuiuslibet f offibus fa&z fit cti lolidatióe ipfius d ficeft Reducantur E vnius duaríi extremitatii o(-
fracti posalterius fm formá & conditioo£ ipfius fracture, taliter inde redeatosad figurá proptiá. & fi aliqua particula vm*extremitaus frá&ure nó queat ingredi in exuemii i ininftrumento radente. Tollatét qd capi poterit & aftnngi manu;ex co p frámt & mio leftat patienté. Deinde fist cbueniétes fap locü fra&urz:incho andoligurd faícicà medio fractu. rz veríus duo latera prius dita, n sütinchoádo prius à füperi mébri, & de(cédendo poit & appropinquádo ad locii fracturz. notum. eft.n. ge modus ligandi tollit, & phibetinfüfioné marerig,& humorá ad locü fracture. L'ocet aür. lipatura non fit adco violenta, gp.
mat & lzdat os:neq; adco debip &l infundanfhumores ad liàt&. Poft &t ligatur funt daz haftells ad cófernádi tudin£ ambari extremitacum. alis fra&i. Condos t mei pis ponfic flatim haflellasi princi- Fo Inclius ift difcrre appofiion£ ipfarum, doncc de generatione apolteniatis in loco przdicto fecure£': deinde füperlizandz funt fortiter haftellc alijsinuolunonibus.
Subtiliabimus quoa dieta eum a principio, ey in fime in, e[fabi-
FIN C4, Nat CINE bene re)
locü fü
7 7707709977999 wWauw*uguwvu
5, nc fiat eo apoftema cá víü me icina umfi . Ps ticarü à vi le. : necná Eo piscariastmar donec generatum. It. Spas auis edat mur facture, licet. fit mileoffi on di eftos: & eff illud, gd vocít Medici pori farcoidé. gy Cura entem dislscatioms eit C cwom eo, qud trabit ipfum oi dislo atum , donec ipfurm ad lecum pro ue redere faciat . Curaquidédislocationisoffium eft, vtquodlibctex duobus mébris verfus wo córaria lera amabat, & paulopoit corü tractus Fellscre! donce vues defesal: terum ingrediatur, (iunctura infra
Pof quàm utem reduifi füe-
vit fic ogetwr firitte , ev feet fc* a,
[quanto tempere dicemus.et Vta- ks [3 Soc molt
of membra reductum fuerit.
rias run&turas, tatur, icd enpss péiendt acd necconflet & fecurus fit de generaonc apoftematis qd fit fpatio tri
vel dirciter, faperponatur me-
dicinz ftypticz:cum hoc. n.euadet. à lone apoftemaris. & quicfeaceu in tráquillitate maneat m£ T brum patieosad minus per méfem. vnum ; & interdá eft necefle q mo tetur fic ampliusper méfem & dec£ dies, Et in hoc terminatur; 7o nofter fup erpofiife borum canticorum lufficiente fecundum. intentionis noftrz. exigentiam in eifdem.
Cunticorims ducem cum Comsento . Auerrois fiit,
QQ. ijj. Auetrois
TRACTATVS DE THERIACA NYNC PRIMVM IN LVCEM EDITVS Corona fe drimarmpfiner qudm — Ce.
rogauit, vt eius dictis fatisfacert via. g peine, & rónis de ifla medi- Hao jua medici dixertit 1 loco füo, Shea E Theiner idee dae
opeaóSib eiue Er dicam excitauit velle ani uod, aus vheriack fuir, vi fama EU EOKPEUT o Jedanfabiillis, & abfq pax Ea.
1 fab illis, & ls
LE mdi 'exani f fpecalieren.
pride uam liter fic & fpecialiter Y curadóe ifta- 16: accidit tà feerdd nobis, vt n5 cé nobis nota (ex ofb? illiscét, (cor- &ai p'igreffa fücrit.& fi nobis nota e&t, I cónngit tá, vt n6 cét apud nos medicina particularis nota oppofita il fimedLring venenofg. ob banc ergo cám vifum illis gui
ti funt, vteópo:
opponeretar caliber veneno fue cobi fi tfi priculariter, fiuc n6 : & apud nos frneddinasobisnon pee] pofita illiaut nó. Et illu: Tenit velle oorum,efh i EM dm
vná hocnoscómoueté qi poli
ifergo epe Mp ei a a6 ciini crenguidóc ck. Er hocquidéévnü ex fanda- L mtis Y medida. Ero ii gnis vülitatib* inu£üsin theriaca, eOioxreft feno. Serius dex ebpóne quoad dici, &infirmá,£, qim fi meli corid ticularis. cím, qe apnded mediana
pi olo tpe,quoauxilia
f terminus
e rim eg,
bi rin fimvieiete deut
medicas ecacaoli b fT quium. M remedies gprsilli veneno,ap vir. tus ei fit equalis, an fortior, an dcbilior ca, & hoc quidéldiget ftudio fabali, ;pfundo alii
queer medicinis rm
bet busalicui egritudini,
t2 eft theriaca pmurenf!
tus medicinarü , d erat fpecialis illi itudini , et nó curet p hác cám.
gni Ampliusid.qd ex medicinis d lanb' jpprijs fgredi£ dadelles
' '
0 Tra DeTheriaca. A molia rea urdradi medi
x füi paucitate ,
as den cbutnipelr a Dicimus ergo ex hoc, in qualibet qutitate ex minimis pb*theriace Tuenies o£s (p&s virtuti medicinarü fingularid, 4 ipi* f(ammá fgredidé.
B £qrin qualibet pteci*, Yuenies,v.g. virtuc£opij & euforbij, & aliarüi ne dicii b*é i
qü funt fvia miris ipforü virtutes his,d süit. ita cx eis, vür ef debilods Eisrns extra mixtion£, tác,fi rcs theriace fe hj, (i cuté dic vf qj o&s medicing,ex qripa ponit ineT qual es, xq debili feTea iberip fart exa eioiccredereter hoop C vit? theriacz cé debiliorT qualibet. cx sgrindinib! Gmplicibur mute
idicing fingularis il Si. muni S Moceed idet lim:
qf € manifetG, & declaratü medi- €is, & theriaca cura fortes cgritudi fies, de experiméto theriacc res, «(n6 verificat de alijs c6pofitis, nif patü X raró.Q uód st fuenia£ i c5politio vir? mavor virtute (ingulari dcclarabit, Inucnif'n.q generat ez terra & aqua res durior S, i orquolibet illorü:$ iftud & iterü fueniesTigneigné
ieSpofitio ü- q cutéinuétüiqualibetptepomica- riaca,
307 is d fitignisY fphera fua: D EE er Siprsne ipo eel tii nis. Et fit dottore it . E CEDE exqui cl duc rira fiue afa E dubid ge theriaca. cótra venen : & vf £g it potos fmm m£fürf ;ppril, vel UII ftf. fortitudinis &dbilitatis ci*z & ifie gd£ mé(are nó st note p vi Dis (jhnifierpiméiso ik hoc fripferit antiq t libris fuis. Nücát E. didit € credibile, & róni,
&epilepfie, & i gencratc in corpore [vos fupfuitatib* nam. Rege erqua grt jua. DT : & gi il i ii ex m icholia ie rfe maliciei,& flegmate, qd mul rà dogma mani kb ord fade sütex flegmate & melácholia n6exiütib? multü extra ré natu.
9 quiacfcordítofsin therisca, quia. n5 cbfert cgritudi ex medida:fi n.nuttimEtd od c5feefangule, ergocer- uat fanitatt péc&tá , & medicina (aticare gd di&t6 E, fi theriaca cófert. eram creans ero fun d Eee béibx termi námsin theriaca füpt medicfz liec
n5 cbfert aliter ad hoc,fortafle fi
fingulisdie b*:& qd ex eic vicbanfex ca bisin dic&ifleq vebafca cbinue ft cá fecuri* bibere q ille q n5 bibiteá ni fi ver vl quer finc nocuméto . & hoc
Seide Cripáe GaLTl fuo, qus natural,
fanitav£olbusmébris. Radix 4i verborü Gal. £T his mu;rá cótraria & &q medicine,d cóferüt vene- Bis ant. ads c alice i LÀ
di- mét,necadátia
miliá venenis, & fi iterá curabit, nó curabit nifi ill d cxiillis & Et mani
á Eo cg (pes minumari egrimdi
nüin bofe nó (unr,nifi Té. fani uidi irudines £ iiid iftis. Et dicüt quids,g illi qui c5rinuat víum theriacc, nó op; timere, vt n eo vir? ino vene-
- nofe icut dicit Gal. dc illis regi
regibos, jui c5; fit my ti, & c6fer Srt cópes cortado suia rali. Et hocquidé efto n5 credi : Mi qi& c medicia venenofa fit cótra- Ea corpore holes evadírabipü, n6 operetini fum, ni! die Veto iddi adis nóagis Cale quali dubio, &ed imilc: cres inali&agit6ci
no, & venenü é cÓtrarid corpori hu.
i Eois p viam decas at
^ aiiud
ET corpore humano non eft. b&killecuiuseó
plcft diuerfa à aliorá ho min&,n6 eft veremaneath6, & fi remanebit,nó remanebit, un T HL -—— c1 ju büthu.
ecd dicia
eisofindat, ra. nec ex hoc dic&dü € le c£ venenis,
fed oc cft quia cóplo ii eftrvin
Part 74
Toce fonine ecoeals indi ip LI Eh opera£, & vícet hó vencnum. EE rcd loe
pos fi liceft, vfq corp* hominis zedeati hoc fife medicinssvincérib? venena & c£t boc corpus medit i in- Momsesreetetpl hecino i termino nili termino namu-
corpa,quib* nó cófert. peri fm Plurimi Gnade thrlacg 5 facit ifta, n6 iuuanf & Curatióe zgrimdinum, A6 derer "biles cént& ex umocib* fihb* venenis, Ethocé, didsim eae rego il precepi focijs meis famofisin are mediainz, qui curabá: filios re go vtphiberent cis vti theriaca 1 0e
i gimine fanitatis.& n5 vierencea có D»
inue. & quia n6 confenferunt mi-
hi,dánificauerunt eos multd : quia.
cótinuare víum theriacz n5 É mul
s diets mud
jus. icut cbr
EC FATO! vt dicunt:! fai
e mmm cis
in tiim t miserum plurim( eff repa in hoIb^,dignd £ q dicaft juia res nalis eftY z ds maior pM Tfine pfectióis n6 cft inu&a,
fic& zgritudo d ctt fine ma.
ken hec funt
vl &fificz cft hzc, illa (pecies anita. mers ine futura eds rr ritudinis curationé faz fant: cii "i Pedunfaip pind: qd lurimi Ain ij gibus q meliine Vado medicaEl d medii nisquib*curanf venena. Medicinz: vero cái quib? curam" venena, funt. mcdic Iter medicinas & venena : & radix£ vt n6 vta medicin curatio ne mediciniscd quibus curant venena. hec.n., cinarü (int in nole mdr Q&. ij Quibus
curát venena, illas, d curkit egritu K din quisik diximus 5g ofpope-
medi- plé erai i6 Kor. qii ez meli operanóe, aem ite icut. S qu
€ Quis arii ern
segui pelos qu qp Yuenirenémedicic d
fente cadi vencoa . & fi vtunf cisT
Ris icudinib? fit minor pot*ei*
tra venena, & diucrfllicatur. Dodo theriacz in venenis fm fortitudin£ vcueni *: cius debilitat£ . Et
i "ug
curef'! i. calido, & price [^P iiia dicinis venenoforá, 4 opanf'cx fuis quii poat interne inis egritudind 4dá 4 cuxát pcigis fis vimmrib^ ec terris cordi L EE todi ed regenti i mébrisnuuitióis,& mot" & fenfus, & mébris virtuti excimatiuc poten. ep fit (untex medicinis vene-medicinard,d id faciíit
f I TES EIS ped earü, it tOtà S adeorqrdinen qd es s cut
ant deteriores oos alijs f té, q n5 fuenif Teis cura nifi accideret eascurarétà HIT & fi totü hoc € ficut dicti
Fdfisicbmbigh noce ipfa
eut nocét medicle foi mgr firailitudo, 4 eft inter medicinas f gritadinitaebilius & m
d Lj à . , , n E L4 " r , , 5, », , » , » 5 , p $ 3 $ ' ,
DeTheracs —
fec medidie emtes T c6feroaióc (a mte sprindid i ipit. infi t. dic quo fecal, iip medi cine füntcib*,& medicina (imul.Et eif egoquid£ fellexi de antiquis medi «5,9 ipfi nó curabát nifi cü. Sbisg ext ibi & medicfa. & hocerat, É-
SEIT illo
tis, dofitvfis iue.
mulices cgritudinib'ere(iibnam aliarü exiis multo, &qTerficiit fu. Bead mit iilo imi ui vif ilo tpe theriaca vel
wt fitfapitsT inf Gli fapi&tic sni fá pue cá voluerit vti ea T curatióe egri tudin, TT coferuarie fanitatis pi ti
eisíed meli € vtdicam*,p cgritudi P cardtcsstt fortiores me inisd
illis pferu&t. Opy qp fint mediife (cite & fortitudfe & debi fie fm gradá morborá iP erude
elio dris hc pe
fing lá timoris egritudi forti debilitai, cá fnerit
i Fr eet
toc gen! hocfed gen? egri themed Lour hi nir rina te nÉcu- Vandal & dem re IEEE ent ei vt: [n en & o vecHi oadtribo nbi vil i fi, & dick &illd, iod Lows holes &qi €dea, d dicrer indic c lic e« Spentit ijümanis, Etdic,g cói medicorü € die v, à rie dinÉT fimplic£ & cbpo dinutus fich & iterá diuiddt fim puer ma B c5ylexion£, ios SEM qfi. [d nemàf fine mà bas. nó vtun eria eida REGIE. it: risethi iue Ja cSplexióe fena le foe ci m3 vtun! ty ritex flegmate et molkcolickc rdi rene malice van(ea ep tudinib"! ineis,nec colericis:pi € fiqii colera fuerit exis termind na toralé: &Tip(aE multi cautela ite» 1 oeceflaria, fed (i ci ea fit fe.fi vell fura ard vel mule. ve Noti. pss tr wil red prafü |b* fit vomit! rdi foris. aliaát top), ut fit cautela maior,alia ...inor,& &qffi c cho lera fir calida & £ lici un eaT pe cato ei*. Sed qf hec fpés cholerz f recipit digeftioné nec alerarionem. ci cbtrarijs &theriacain ualefcit fup eá , & cius fubftáti$ defiroit & extrahit & i uf utin ca có &cuacua-
G fübitf.In fluzu Stdiutumo cíto ab humorib?frigidis,& humidis vf mi hi,qp cóucniat theriaca , & fit cbueniens ad curá:& iá dixerunt medici €p theriaca curat flux* vérris diutur.
|uorü cí igaorat, & vf mihi hoc docris i ficut f theriaca: x q €x medicinis venenorá, quorum cf Ágnorafc &1ca funtex medicinis itudinti T fimilant venenis go tn fluxáridi diuturnis, erat ex kera X melácholia adulti fepe üt pati vri theriaca,S mortu" & & pp hoclaudabile € apd me vt nó vtafaliqsi fluxib'thenaca,nifi Yeis H g süt de matenys fipdis & mébris 8 idis fi át fuent d hdorib*aduftis eglitatéexeünib*, vtütea,nifi exi. c& p aduftion£ fimilé venenis. fi sro füerit aduftio pauca , theriaca aduftion£ augebit,ti f luxib*& vo mitib*,gb*imetaduétus mortis (ü. bitanec, ficut in illis, f qbus pp magá coeflionem accidiu dicant multü cófertf boc. $ ci dixzerfít cbfertifluru diuturno,nó dixerüt, fi luxus fitex humorib* calidisaut frigidis: & hoc fic dict e£ n6 pL& vtunftheriacaT fluxu inis na
id din ci de opio, & cbforat tc tud crinété fanguin£T venis pid
HE Teade medicinis füypicis qi
ofisü nobis,& manifeftii,qp ságuis. alitcr fcis:& Gal dabat cá ill q Ípuebat ex pulmone pp folutionc «tinuitauis accüité ex vlceratióe re. s acutarü dcfcendétiü a cercbro:& eiusqdé uuaméra f hac egritudine. funt mulia, S cá illa qq, (edat & 10llit cuffim illi, q bét cá pp opium,
qd €f ca, & deficcat vuln? pp medi- t &inas deficcatiuas humiditatis acc His deren. t sónü: & ma xfeqn. & alopharlo, fm ulhi vi n6 £mel fngentce nd à pulmone & cófertétalig mé brisi pulmóe, qín € efficaci cóge latióe (anguinis augédo (omnt, & fedatiGe rufis:& iter cótfgit.p the riaca Sucniat morfb?atalió bus caufa dux* fanguinis: fir, apdcítin cófobdane vulnerd pi monis.& dictá anuquorü eft qj the riaca cbferef prfcipio heGice A cófert vulneri pulmonist prícipio & f fine, & cbfert ét ofb* cgritudinibus L neruor(, d cgritudines neruorá sfít ez mébns lis, & curat apople- Dipx pani im, & curat torturá fa Gi € fpafmá,& tremor£ qf süt ex mi, n5 eft calida. Etqa dixerunt q [- Cw p dei ex (pafmi, f.i q € cx calore,vf mili q acciderit nd eft, nifi p vid. accitis p (e. Ca neruis fiat cgritudo :& dixerunt qp confert venenis medicinarum corrofiuarum , fu
quide t plonger miti Por plongart rt mibi f midi li veneni Gin ineillas
Caue ne des e&, qf sütex cholera&q fintantiqua, is sütantiqua vtimur f eis mcci is fori ad müdificationé vli iq; intromitrunf tro abel. & hec vlcera cófa. mütcarné qi fiitin mébris maxime, ( veloaterfumüt. à né, & qü funtT mébris calidis & ha midis,& qfi funt in locis vel mébris expulíióis:ficut t teftibus velvefica, & dare theriacá in prícipio leprz £ valdc vüile:& hoc £ manifeftum. & &
A &in
De Theriaca.
fictembrion£,A& qfi morif pare fit D
itmdinibus inficiétibuscu- Eie papi boi chocle turf prícipi ifis [ce puerum ea nó fit febris, & n5 fit ex cá calida: fed dixerüt rin. haczgritudine det cá aceto. & hoc qt clt accárale, qi aceti ledit hepanfed znifcet'ipsüqin vi , qp aceti &cuat ficcitaté,& diureticitaté : meli* ti &vthoc fiat T hydropifi, $6 ck fplenis: vcl polt € vt acetü def' duri tic hepatis] € pp hydropi(um, S pfecent fic q hydropifim diminuat,vl detpp. tioné medi- €inará, molhausdi , &difloluuua- B rü 4 unti theriaca ad diffolueadd dundé: &acetfí cSfert f hoc mult admixtfí medicinis mollificaiuis. & pole € g hoc fit venficatá p expeitis qi r6 n5 tráfgredithoc, nec hoc dé fmutarià folutióe, qf vti- Jerquíet vulc 16. nüctro V s i nec videat id ppexperiétiá: funt t plures ee Ege rudinib* cü "us » X ub fm plurimü cófert theriaca,d € ex mclácholia et phlegmate,&c ex. illisex eo € cópoliti ex cis, & vt turca ddlorib quorü eft cá vétofirasnám. ens ficut ventofitas €holere . Cauc tí ne des theriacá in. C sgritadine cholerica, cui* cà et (an guis.vcl cholera, vi'apoftema, & vf n5 dctialiquo dolore, « erat ex. afanbusquia apat, f hiürcá dolo se fm plurim( süt de gfic apatü cahdorá. $& ds cáin dolore flomachi, zenü& vicpfen eo n6 afa nec expectet poft ipfum. Et dixerüt qui dirt Mheracain dolor: lads: n6 deGnifi do or fuent plógat* humoré vétofum,v? fi nó €: det $ potu t difficultate fat*, vel partus, gu narrauerunt medici. & hoc ci Miget cautcla, qíà fm plurimü Toer.
difficultas pari£di.(; maior. & poit eft,g nó cóferat in difficultace pr tus nifi difficultas partus fit ex diff cultate virtutisexpulfiue,vel ippter. mortéembrionis,, & quia thenaca. expellit fanguiné menftru(i, expel-
litembrioné.In Srimdinibus aut De egrit t licut apoftema:a, d
eSpofius, 4 Tun: & febres duarü fpérü, dixit Gale. confer fi S fuertquanana apparitioné:
iou£ facit crefcere is eft, qi humores poft corü dige flion£ ad expulfioné mouentur fmm motü naturz,qíh ni immutetin il
lo tpe humores corruptos , & fi def
jn principio, mouenf motionc violenta,& cortüpun£& expandunt p. corpus,X crefcit mà febris:& ck hu. iuseft,qin digeftio naturalis moue turin tpe determinato (cito. Etiam. narrauit Gal. qp íá accidit* Audino philofopho, fuper qué cóuencrunt. medici rócinari,vt darc(ei theriaca. 1n principio (us febris, cuius cá erat melancholia,et crefcebatcius fe. ex. €a,& cucnetür, q confert febribus. diuturnisin quorü paroxy(morum. prícipio agit frg", & cófere febrib* qinnpit: €ü tremore fori: fed fm. mone Gal.impcedit digeflionem qfa fortiudo tremoris & frigons i* accidit fm pluiimá , nifi ante digeftioné. nifi intelgam?, «y digeflio, quá nominauit Gal. fit tin digelo Yfe.melícholie ,qià ille humor nó digeritarnifi in tempore longo: & illa fcb.prolongatur. febres au phlegmatice fm plurimum funt. minuslongz,i melancholice, & re cipiüt cinus dioeflion£. & ét theria. cain hiszgritudinibus nó ponit timorédc morte zgri& ig^ ri
la bu
€ cü accfititi, af medicte ifle funt imiles uenenis.In aj ib ait, & maxiz calidis nó dat maxie fi c eiseft febris, fed Tapoflemarib* dun5 pdciL,A defi poru. (ifr gi füntf
ricipalib? mébris.& esdé € 16 1 me olia d generata € ex humorib* grosfis. Ec medici cbucnidt, vt dett peri! qualibet egrirudTe cá recóue nite ficur. t Y dolore lateris € decoctióe affiar, etT dolore ren € dzcocti&e grapz; & hoc eft neecflaria puifio, fi def cü decoctione na», vcl oi In mE vero is aeré totus. lus, dari ghe
H tuncalida multa acci mtafala,
Quomede beim psimms eo quee
T dicá nunc fm qu£ po
nif nác theriaca curare iflas eritudincs,& ghaliter qdo curatcas fenem icinis alsT anno ta- . Et nó dixeiüt medici cám fuffidatilidatrg BE €x prícipiisnalib" e toti odé,, f Don enel ea iói bus ex vircutib* primis & fecüdis & tertijs & Paler Thocqd diat eft
tota fp 'opetationé caloris inna bed 1 &totü hocé Y ex fcepto dei, & hzcvi
virt? d digerit &exyellit humorescoi dier calore nali, fed attribuit medicinis, qfi medicine rautanfad calor£ na. turalc ficut mutanfligna ad ignéq redditi bis duob? fortior, ficut medicie.& hec vire if etex pricipio nzli,& cx calore nali,n6 cóferet il- Ja medicía, (cd medicia & 4 dathác virtuté calori nali: ficutinuenimus. fpes ei, qd cóbuftibile£q. C murat
ad. iis.& hoc quidé manife ftücitopificibus, quiopanfcü vna. cbbufübili fpecie. t Thocerrauit.
Auic.qui dixit qp theriaca dat calori K nali generalitaté virrutüyj farrip fa, & cbferuat (anitar£ corprs, & juuatét caloris nalis virtuté f cura-
neno, adiuuatétT. pon «gritudi- 264 funtfimiles venenis,& pp hác eidé cám cóferuas ania eft inqua vt mate£ ai itudincs. puso hoc frafimlatcalod nili,gfn fquádi ipfa fenfibiliseft,& ad oculü rcs vna,& fi e cófideres, fuenics ca opatióes plurcs: Scfilré e£ caltis nalis,qín cá ipsá í(pexeris, Tucnics ipsi vn6, (5 cft ci? opatiócs efideraueris, fuenies ip(as plures, & theriaca qd£ € TÉne iunaméd, doptrich lifts &terminads TM & pibus Et poflq i$ dcuenimus ad hüclocá, i remanetaligd de co loq volum*,dequo null'coríi,quog. nominauim" fitcr nos locut? €.Firmauitfi hoc di&tü mei ex didi tiquorá,& hoc folo gs mere &honoré A nó folü ipfi quiis prefuerit,verüctid ex hoIb*,qui. furari st, nec remá(ithic log nifi Tqtitate, X méfüra pot'ci* fte ci méfürg fciunfp rónem, fed Terilicanferpimento/ficut accidici operatióe t riace,& operatioe aliarü medicinarum
De Thetiaca. 311
AÀ t nobilif,& numersbilid. qfà illa
i? funt cópofite p r6né: € pp hoc obenie cmi piedirl Hed hocols medicina, £cópofita p rótÉnifi prius q def alicui, vt venficet Rerrentat, i dubia scdiminuss . pp hoc res medicinarü, quas me-
penes fantalior € i ame tur iquo ruílico bf eire flaco poll il bri é vallis : ie ppelan fciterpetntiog Vat cs Ecirr rtad qui inest dirigens. fincm, juem quzenr, tunc quidé pót vie vbi volaerit. De Qdtisasiberiacaexbibéde. Ca. 5.
át,qd coegitantiquosquilv.
iteos vt & m£faart medicinas quátitare,& quali addat tocpidemrt poat dp Git opi ne vires medicina. fü fit fortior cgrirudie, fed & vto| tef T corpoteopationé il modi
tis corpora |f fi c.
turalia: & pp hoc op; vt diuerfifice C mrquitiasi medicina fm diuerfi-
sat£vircuiapatiécis Rc chlerionf, Fires etaré, & piculá patié-. narrabo
itudo é pacularis . & quáto 1ncdicina eft fortior, thioci* en nócsin. fimt iols medicina cótana. ied c$-
ta, & quia medicinz n6 cóferü vir n5 tpe egritudinis, i6 impolt eft vt.
cbferu£t fanitat£ pfe&ts , cferuant D. Li fanmautlapm. &ió medica di uerfificatin hoc fm cftimationé fu. turi lapf*, fm (pés egriudind antiquas.ad quas €lab.& ficé mantfeftü i qd dixim*,ep therraca c5 fert (anitari, d parata € labi 1 ceri tudines magnas, vel ad cgritudines, jmd redeát, & ifta eft (anitas pitorüquord vire € debilis.Se i5 plus cófert decrepitis aliis hoíb, qi abeis n6 recedit debilitas, derepitos cófert magis fenib*, luuenes ait nó op j,vt vtan( theris. €s,nec pará, nec multí nifi eis acciderét egritudinesquasiá dixim*,& B 2g medicina , [quát mediana, €cBtraria corpori bumano.f. fano. Etop,quiea vtifqafpiciatI qufti tate ci*, & maxfe c medicina € for. tor, & quia virtus theriacc € cótraria corpori. humano Yfine fA tatis, 0p3 vt fit quátitas, Br. diea minor alijs pate & 0pj.q fitei* quátitas fcita. In medi dinisaut£ q t, opj vtinqui-
Lfacdé rítpr6nE& afpicift quátitaté,qu&
díci qualibet egritudle, vt poft hoc. verificct p: Ke :&opj, vtfit. fcita quántas medicine, d experifiet. pol vt diuerfificati fint medici i ali F quib? cará diucrfitate iufla. Nücát |d Gal. dixit hoc fm Democritíi. Inquit Democritus, da in beds duts 14 ii luo 'venen,& illi,cuius. ED ones Rma zime [fi vo muerit, totfi, gd de ifto it, & daiiflis ter vel quater,& fi facias, do nec teflimonia fint vera, q venenü fampferit, & defilli qué memordit fici deimodo dcin abdo itis et. tane: ral odictor di modis malus detur.
G detmorfo 3b afalibus marinis hti bus verená,& illi, qu£ pungitali ex aíalibus paruis ficut vefpe , & ectalal qd e(t diétü rutella,S id interficiu& polt eflvt fitaranca filue. ftris vel aranea, ct fit méfura, d dac albendatorü cü .vi lympban& nó i adaurahédá malü morfum,imo ft vis timore abijcet op3 cá multoriés funere thenaca "iucatdolores
jurbus dubiraf coi cnilitari p- Tetuo,tcdetin fcrc, dinuadic va die € dimitutalia:& tremori&ma. a2ime cü egritudo eft cá dolore, &T
H qua dubitaueris apoftema futurü aliquo mébrorü abundantii mul-
tü,velin meon incpelibus velf qi
matrice,vel qfi eftinflatiointeflino rü dida Ecbolic jua cótinuat dolor in renib! rel vix í dolor ard icta £i fangui eee & icmoletn illi quihüt apoftema hepaus fui. Et. illi. qui hétfluxé eec noua theriaca multotiés, vndecüq; fit,vel fi fitex pulmone,& hfiti vi tre fuo doloré & torfioné.qin cü da turci antiqua flatim ceflat torfio & dolor. Etcóueniés eft vc illi de&qui 1 n6 digcritcibá fuü inci, g ciPappe. titusdiminuit, illiin cuius ftoma. cho acceffit cibü, X nauigátibus, de quox cófüetudine &vt bibátaquas salas, & detcis : pódusduorum. vel tri denanior( cá duabus corillis, v? quatuorad calidc : & hec méfura é inflim vitrcü parud,& bibát eá antecená & cibü, & dett poniluqui habet dolor£t vefica cfi vino dulci & téperato,& illi qui fpuitsiguiné, & illi ad cuius pectus defcedit reuma. &ficdabisin potu cí ea aquí d«coctionis pulegij & meliuscíl
deca portat de terra * Morchij ePde E.
M Scanonia,vcl de Tibátis, qin theria.
ca qfi dat c co, prohibet defcéfum. flor humord, & &cdabisin pora. de ca cü mb? ccadicci*, & func qui curát c ca dolores auriá fortes, qi
j micent cü ca modic(i vini dulas,
portat de Morchio.& meli? hac. zgritudinc € vt fumaf modicá lane &infandaflana in ip(a, & difüllet Tbuciniü auris. & hoc£ illud qd neralicrdixit Cal. (up Democaid f illii quib? dathzc medicia,& qu£ th dadde ca, Sin quo cómifcet. & hoc.d eit dict, incedit via pfünda.i.nó manifcíla. antiqui cn i cin E. uiris medicinas pfunde.& hoc 2 loquebantct hoib* qui faebác.
licinas »&illequi il
getbü vt (ciat nàm theriacz,& ope Tatióesci",& qo (unt ei* operationes,& ciquo operatpoterit declara. re res iftas declaratióe vera, v.g.di- &à fü in febribus f inuadunt vna. die&fi lausalia,S tremore ma ximefed fi funt cá dolore, n6 prin telligi im febrib* (implicibusf iuadüt vna dic,& ini tis alia, nifi de febrib*indcficiéub* diuturnis de. materia frigida,& p dict fuü egr- M tudinib? hit cá Dloreoporit vt Yrelligat dolor forus, & alia accitia. fortia d affimilant venenis, & ni di- € fuoqd di qp apoftcma futuram. adhuc (itin mébns prícipalibus, vt in matrice, nó opj intelligi ma calidá.& hoc e(t tor qd Gal.di Git (up Democntá vbi da& quát dafcx ca. & fueniesex dictis fuis da. ricótra venena pódus duorü dena« riorá,& pódus maius, hoc £albeudaca,aliter albesiécas:(ed hoc intelligitcx didtis Gale. licet nó prn
L! L [ , [ s H D i t
Tract. De Theriaca.
À declarari, X vidi de aliquibus andiquorü,qui declináteé theriace & lo cuti fünt deca qp maior qu&utas po tusei* eft quátitas alb daca, & minusgd deca fümitequáti zgypria ca Author tá illi* libri, qui d£ almathi, declaratióc fufficiéti dicit, vt def Tporu quátitas albédaca illi
ui morfus à lacerto,cü d:a. dtióis mirrhe vel méte,: munior & cóueniétior & fcipit dai hti canind appetit, có. iij. dra. vini, X in hydropió trib? dieb? , cü aceto lympharo, & hüi lapidé f remb*,cá aqua apij, & bfria
8 derá in hepate vel f fplene, c ozymelle fquillitico, & cá fimplici tri- Pe Siegpet
ri ica.i.
fori horde ponit grada. oft ipfum pód*, dixit metheala,& f. it vtei* podus det illi, qué canis id* momordit, cá vnius scar de Pguedine picis def ili
fümpfiteuj iü f potu, & opi: iis fimilia elc cte & ponit. ld verti pódus danich víq; ad obolá & fcepiilli, qu£ mo Tootdit ftorpio] pom dari cü vino, & inflationé ftomachi, & inte-
C ftinorái,& híiti tremoré, ficutin fc-
brib*. Et peepit dari quátitaté uni*
fafcoli, autlupini upà c(í uino & a-
qua, &* mefaat tremefcit& £ icte-
dici, & cbtra Icprá cà decoctióc m&
312 te& cótraalbaras def cá aqua.v.ra D dicá, vel cá aqua mellis. Seit " defi etra venena magna,qfi vifa fuetftaccfitia magna terribilia S manifefta, Qtitas mctheali ver hecéQtitas multa: &16 meli* eft vt. defin potu nó rota ifta quáritas fil; fed diuidafin vicibus mulris.& hoc
(|. eft, od dicitautbor hie de pot* cius.
ju&titate,& d? o» reprobaf i quibuf P &di popit diril moría nis ra bidi metheala;etf apoftemate hzpa. tis & fplenis,& cÓtra appetitü canin quátitaté albédaca. Et Auic. nit quátitaté maioré sei? thcrice fortis pód* methealas fiue me E. theahi,& dedict plurib*cgritu. dinib* qu&titaté Tapinort c6 medi- €inis 4 pfant cgritudinib* . &dátf uáitaté vni? fabe illi, q pari voas & f ijs difcordát plurimialij,ficutali* alteraflerit. & hec Qtssquá dicátü c5fertoIb* horb* tfi, yop; vtrellquaf cftimatiói me dici, qa theriaca diuerfificabiti qtitate pot ei* fm forutudiné,& ddi- Jitate ffirmi,& debilitaré, & fortitudiné veneni, & fm fortitudiné,& de. bilitaté theriacc f cate fua, & fm c plexioné firmi, & egioné,& tpa an É nij& fm aeré corrupta T faba & qua. litate.qff ifti aeri conuenit folü, & maxlec aggtegaf aliqua e fpéb* qualitati venenofarü. & fm locum. morfürc d accidit T corpeopydiuerfi. ficaf qutaré por*, qifi ofa mora, v locafi süt equalia.& lic dé manifefla sütil Tn vidicalabor. & meli* qd ftfierif hacreg, vt (ciat vlc pticularisei*, quo fdiges. & illisquib"é
lu. meli* vteis dct theriaca,süt dccrepi
ti quorü virt'é valde deilis,& poll hosst fenes cd iuuenes vtantea. multü ncc parü nifi magnis cafib*,
"Tra&. De Theriaca.
6 &nifispod am neceflitatem, non mutantor, nec feparantut ab E &ille cui przcipttur potuscius,be- ca [pacio vigintiannorum,& eftin batcam vino codo, cui* tertia virtute füa.: iis, & minuitope- PsrdecoCtionem diminuta cft z fuam víquead xlanná,
propueres ip vini crodum. non poteít cere nec comy bibo sanscr rios in introduxit.
$ A3CDEGHIKLMNOPQRSTYVXYZ, AA 35. CC DD EE FF GG HH II EK LL MM NN OO PP QQ.
Omnes funt. Quaterniones
Part 75
5e Google
5e Google